Zorg voor de mantelzorger

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zorg voor de mantelzorger"

Transcriptie

1

2 Zorg voor de mantelzorger A.M. Rood & M. Zijp Borne, december 2009 Afstudeeropdracht: Opdrachtgevers: Praktijkcoach: Schoolcoach: Project Rood en Zijp SVWO/Arcon Logeerhuis Twente M. Moulijn W. Beekman Saxion Hogescholen Academie Arbeid, Bestuur en Recht Schooljaar

3 Samenvatting In 2009 is Logeerhuis Twente opgestart. Dit is een organisatie die onder andere respijtarrangementen organiseert. Een respijtarrangement is een verzorgd weekend of midweek speciaal voor mantelzorgers om zich even los te maken van de zorg die ze leveren aan een naaste en op adem te komen. Van juli tot en met oktober 2009 heeft het Logeerhuis respijtarrangementen georganiseerd voor mantelzorgers. De arrangementen van september en oktober waren een onderdeel van een pilot. Aangezien Logeerhuis Twente in 2010 graag een doorstart wil maken, was het van belang dat deze respijtarrangementen geëvalueerd werden. Daarnaast bestaat er bij de organisatie momenteel veel onduidelijkheid over de financiering van respijtarrangementen. Vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) ligt hier een belangrijke taak voor gemeenten. Echter, de implementatie in de praktijk is onduidelijk. De bovenstaande aanleiding voor het onderzoek resulteert in de volgende centrale vraag: Wat zijn de ervaringen van de deelnemende mantelzorgers aan de respijtarrangementen, georganiseerd door Stichting Logeerhuis Twente in 2009, en in hoeverre is bij de 10 Twente gemeenten de basisfunctie respijtzorg geïmplementeerd in het Wmo-beleid? De evaluatie van de respijtarrangementen is gedaan aan de hand van schriftelijke enquêtes bij de deelnemende mantelzorgers van alle arrangementen en diepte-interviews met een aantal mantelzorgers die hebben deelgenomen. Door middel van deskresearch en contact met gemeenteambtenaren is bepaald in hoeverre de basisfunctie respijtzorg geïmplementeerd is in het Wmo-beleid. De resultaten van dit onderzoek laten zien dat ervaringen van de deelnemende mantelzorgers met de respijtarrangementen erg positief zijn. Vooral de maaltijden, begeleiding en het activiteitenprogramma zijn erg goed beoordeeld. De mantelzorgers vinden het belangrijk dat er tijdens het respijtarrangement lotgenotencontact mogelijk is, dat men kan ontspannen en dat zij even helemaal niets hoeven te doen. Op basis van de resultaten uit de enquêtes zijn belangrijke verbeterpunten te noemen voor de respijtarrangementen. Een punt van aandacht is de informatievoorziening voorafgaand aan het arrangement. De vervangende zorg voor de zorgvrager tijdens het arrangement zou moeten worden uitgebreid en het arrangement voor de zwaar belaste mantelzorgers moet minimaal 4 dagen duren. Er moet keuze blijven tussen arrangementen waarbij de mantelzorger alleen kan deelnemen en arrangementen voor de mantelzorgers en degenen die zij verzorgen samen. Een andere belangrijke aanbeveling is dat er geen arrangementen meer moeten worden aangeboden die opgesplitst zijn in diverse blokken. Zeer belangrijk is het rolstoelvriendelijker maken van de accommodatie. De meeste gemeenten zijn momenteel bezig met het formuleren van beleid rondom mantelzorgondersteuning. De gemeenten die al een specifieke notitie voor mantelzorg hebben zijn Borne, Hengelo en Haaksbergen. De gemeenten Enschede, Tubbergen, Oldenzaal en Dinkelland zijn bezig met het ontwikkelen van een beleidsnotitie. Van Almelo, Hof van Twente en Losser is nog onduidelijk wat hun plannen zijn op dit gebied. Bij gemeenten die beleid rondom respijtzorg hebben geformuleerd betreft dit het informeren van burgers over respijtzorg en het subsidiëren van de Stichting Informele Zorg Twente (SIZT). Respijtarrangementen komen momenteel geheel niet voor in het gemeentelijke beleid. De invloed van de lokale consulenten van SIZT op het gemeentelijke beleid moet, met name bij kleinere gemeenten, niet worden onderschat. Hier liggen mogelijkheden voor Logeerhuis Twente om een groter draagvlak te creëren voor de logeervoorzieningen en respijtarrangementen die het aanbiedt.

4 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1. Onderzoeksopzet Doelstelling onderzoek Methodiek en verantwoording Betrouwbaarheid en validiteit Beroepsproduct Logeerhuis Twente Organisaties mantelzorgondersteuning Twente Logeerhuis Twente Respijtarrangementen Logeerhuis Twente Evaluatie respijtarrangementen Verantwoording Achtergrond deelnemende mantelzorgers Organisatie voorafgaand aan het respijtarrangement Verwachtingen van het respijtarrangement Het respijtarrangement Conclusie Wettelijk kader Wet maatschappelijk ondersteuning Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten Zorgverzekeringswet Knelpunten Basisfunctie respijtzorg Verantwoording Inventarisatie gemeentelijk beleid rondom respijtzorg De basisfunctie respijtzorg in de praktijk Conclusie Aanbevelingen Aanbevelingen betreffende respijtarrangementen Aanbevelingen betreffende financiering respijtarrangementen 40 Bibliografie 41 Bijlagen 44 Bijlage 1: Operationalisering onderzoek: verantwoording van wijzigingen 45 Bijlage 2: Folder programma groepsarrangementen 47 Bijlage 3: Enquêtevragen 52 Bijlage 4: Overzicht evaluatie activiteiten 58 Bijlage 5: Belangrijkste analyses 59 Bijlage 6: Verklaringen gebruikte hulpmiddelen 63

5 Voorwoord Deze scriptie is het eindresultaat van een praktijkonderzoek in het kader van de afstudeerfase van de opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening. Het onderzoek is in de periode september 2009 tot en met december 2009 uitgevoerd bij advies- en onderzoeksbureau SVWO/Arcon in opdracht van het Logeerhuis Twente. Deze scriptie beschrijft twee aspecten van respijtzorg in Twente. Dit zijn een evaluatie van respijtarrangementen voor mantelzorgers georganiseerd door Logeerhuis Twente en een beschrijvend onderzoek naar gemeentelijk beleid rondom respijtzorg in Twente. We bedanken alle gemeenteambtenaren, medewerkers van het Logeerhuis en consulenten van SIZT die meegewerkt hebben aan ons onderzoek voor hun inzet en bijdrage. In het bijzonder willen we alle mantelzorgers bedanken die meegewerkt hebben aan het evalueren van de respijtarrangementen. Zonder het vertrouwen dat wij van hen gekregen hebben zouden we de arrangementen niet hebben kunnen evalueren. Dankzij hen hebben we naast het evalueren van de arrangementen ook een kijk gekregen in de wereld van de mantelzorg. Met name de mantelzorgers die ons bij hen thuis hebben uitgenodigd en zich hebben laten interviewen hebben ons diep geraakt met hun verhaal, hun ervaringen en hun levenshouding. We bedanken ook SVWO/Arcon voor de kans die we gekregen hebben. In onze zoektocht naar een afstudeeropdracht hebben we verschillende organisaties aangeschreven, maar een afstudeeropdracht uitvoeren bij SVWO/Arcon had onze absolute voorkeur. SVWO/Arcon reageerde meteen positief op het verzoek om twee deeltijdstudenten een afstudeeropdracht aan te bieden. Vanaf dat moment hebben wij ons bevoorrecht gevoeld om bij SVWO/Arcon onze afstudeeropdracht uit te kunnen voeren. We zijn door alle medewerkers van SVWO/Arcon uitermate hartelijk ontvangen en door Maaike Moulijn zeer deskundig begeleid. We willen haar in het bijzonder bedanken voor haar enthousiaste begeleiding tijdens het gehele afstudeertraject. Daarnaast bedanken we Hugo van Dijk, Maaike Sluis en Janine van Til die als proeflezers een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de kwaliteit van de scriptie en met hun adviezen en aanwijzingen ons stressniveau binnen de perken hebben gehouden. Ook willen we Leen Smit bedanken voor zijn bijdrage aan het verzorgen van de lay-out van zowel de scriptie als het draaiboek. Ten slotte willen we onze begeleider Wim Beekman bedanken voor het vertrouwen dat hij ons gegeven heeft tijdens het afstudeertraject. Borne, december 2009 Anouska Rood & Miriam Zijp Zorg voor de mantelzorger 5

6 Inleiding Deze scriptie heeft betrekking op respijtarrangementen. Een respijtarrangement is een verzorgd weekend of midweek speciaal voor mantelzorgers om zich even los te maken van de zorg die ze leveren aan een naaste en om op adem te komen. 1 Een mantelzorger is iemand die zorgt voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner, ouder, kind of ander familielid, vriend of kennis. Mantelzorgers zijn geen professionele zorgverleners, maar geven zorg omdat zij een persoonlijke band hebben met degene voor wie ze zorgen. 2 In Nederland zijn er circa 1,6 miljoen mantelzorgers. Dat is ongeveer 13% van de Nederlanders van 18 jaar en ouder. 3 Voor mantelzorgers is het belangrijk om af en toe vrij te zijn van de zorg voor hun naaste, dit kan door middel van respijtzorg. Respijtzorg is een tijdelijke overname van de zorgtaken die een mantelzorger heeft, met als doel dat de mantelzorger de tijd krijgt iets voor zichzelf te doen, tot rust te komen en zichzelf weer op te laden. Respijtzorg is er in verschillende vormen, zoals dagopvang, logeerboerderijen of een verzorgings- en verpleeghuis. Deze vormen zijn met name gericht op de zorgvrager en de overname van zorgtaken van de mantelzorger. Respijtarrangementen zijn aanvullend op respijtzorg en met name gericht op de mantelzorger. Tijdens een respijtarrangement wordt een divers programma aangeboden aan mantelzorgers met ontspanning, gezelligheid en beweging. Ook krijgt de mantelzorger tips aangereikt die kunnen helpen om de zorg vol te blijven houden. Daarnaast is er de gelegenheid om informatie uit te wisselen met andere mantelzorgers. Er zijn arrangementen alleen voor de mantelzorger, maar ook arrangementen voor de mantelzorger en degene die zij verzorgen samen. Respijtarrangementen staan centraal in dit onderzoek. In 2007 en 2008 is onderzoek gedaan naar de ervaringen van mantelzorgers met respijtarrangementen en naar de primaire en secundaire effecten hiervan op mantelzorgers. Dit onderzoek is uitgevoerd door het ITS 4 in opdracht van MEZZO, de landelijke vereniging voor mantelzorgers en vrijwilligerszorg. Uit het onderzoek trekt het ITS de volgende conclusie: Op basis van de onderzoeksresultaten kan worden geconcludeerd dat de respijtarrangementen een succesformule vormen. Mantelzorgers nemen graag en het liefst vaker deel aan een arrangement. Het biedt hen waar zij behoefte aan hebben. Dit is respijt en ontspanning.[ ] Daarnaast wordt in voldoende mate voorzien in lotgenotencontact en advies en educatie. Bovendien lijkt het er op dat de arrangementen positieve secundaire effecten weten te realiseren ten aanzien van de ervaren belasting en het zelfvertrouwen van mantelzorgers. [ ] De onderzoeksresultaten bevestigen niet alleen de noodzaak van de respijtarrangementen. Zij onderstrepen dit zelfs. [ ] 1 In 2009 is Logeerhuis Twente opgestart, op initiatief van Stichting Informele Zorg Twente (SIZT) en MEE Twente (MEE). SIZT zorgt voor mantelzorgondersteuning en vrijwillige thuishulp. MEE geeft informatie, advies en ondersteuning aan mensen met een beperking. Logeerhuis Twente is een organisatie die respijtzorg aanbiedt. In de maanden juli t/m oktober 1 Sombekke, E., Wijngaart, M. van den (2008). Even op adem komen. Onderzoek naar respijtarrangementen voor mantelzorgers. ITS Radboud Universiteit Nijmegen 2 [8 augustus 2009] 3 Boer, de, Schellingerhuis en Timmermans (2003), Mantelzorg in getallen. SCP: Den Haag 4 Het ITS is een onafhankelijk instituut dat verbonden is aan de Radboud Universiteit Nijmegen en gespecialiseerd is in sociaal wetenschappelijk onderzoek, beleidsadvisering en kennisoverdracht (http://www.its-nijmegen.nl/overits/organisatie/ [8 augustus 2009]) Zorg voor de mantelzorger 6

7 2009 werd door Logeerhuis Twente een pilot gedraaid met respijtarrangementen. Omdat het Logeerhuis graag een doorstart wil maken in 2010, was het van belang dat de arrangementen geëvalueerd zouden worden. Deze evaluatie is het eerste doel van het onderzoek dat gepresenteerd wordt in deze scriptie. De uitkomsten van de evaluatie, die vanuit het oogpunt van de mantelzorger is benaderd, resulteren in een draaiboek voor 2010 met aanbevelingen voor de organisatie en opzet van de arrangementen. Naast een evaluatie van respijtarrangementen is dit onderzoek ook gericht op de financiering van respijtarrangementen. De respijtarrangementen kosten geld en er bestaat veel onduidelijkheid over de financiering van de arrangementen. De in 2009 georganiseerde respijtarrangementen werden als pilot gefinancierd door de deelnemers, de 10 Twentse gemeenten 5, MEZZO, MEE Twente en de provincie Overijssel. SIZT is op zoek naar structurele financiering van de arrangementen, zodat deze ook in 2010 kunnen worden georganiseerd. Vanuit de Wet Maatschappelijke Ontwikkeling (Wmo) ligt hier een grote rol voor de gemeenten. In de Wmo zijn beleidsterreinen beschreven, die in de wet prestatievelden worden genoemd. Eén van deze prestatievelden, prestatieveld 4, gaat over het ondersteunen van mantelzorgers en vrijwilligers 6. Het tweede doel van dit onderzoek is een overzicht geven van het huidige beleid en de overeenstemming van beleid tussen de 10 Twente gemeenten wat betreft de implementatie van de basisfunctie respijtzorg. De basisfuncties vormen een kader, geformuleerd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, voor gemeenten om prestatieveld 4 van de Wmo te implementeren in hun beleid. Eén van deze basisfuncties is respijtzorg. Op basis van dit overzicht wordt in deze scriptie een advies gegeven richting SIZT over de mogelijkheden voor het financieren van de respijtarrangementen. Deze scriptie is als volgt opgebouwd. De scriptie begint in hoofdstuk 1 met de onderzoeksopzet. Hierin worden de probleemstelling en onderzoeksvragen beschreven. Ook wordt de methodiek en verantwoording van het onderzoek toegelicht. Hoofdstuk 2 bevat een omschrijving van de totstandkoming van Logeerhuis Twente en de organisaties die daarbij betrokken waren. In het derde hoofdstuk worden de resultaten uit de evaluatie van de respijtarrangementen georganiseerd in 2009 besproken. Het beleidsmatige gedeelte van dit onderzoek is te lezen in hoofdstuk 4 en 5, waarin respectievelijk het wettelijke kader en de implementatie van het Wmo-beleid wordt beschreven. Hoofdstuk 6 eindigt met de aanbevelingen aan SIZT betreffende de verbetering en financiering van de respijtarrangementen in Almelo, Borne, Dinkelland, Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal en Tubbergen 6 [1 september 2009] Zorg voor de mantelzorger 7

8 1. Onderzoeksopzet In dit hoofdstuk wordt de onderzoeksopzet beschreven. In de eerste paragraaf komt de doelstelling van het onderzoek aan de orde. Hierin worden ook de centrale vraag en de deelvragen van het onderzoek beschreven. In de tweede paragraag wordt de methodiek en verantwoording van het onderzoek verwoord. De laatste paragraaf bevat een korte omschrijving van het eindproduct. 1.1 Doelstelling onderzoek Aangezien Logeerhuis Twente in 2009 is opgericht en in 2010 een doorstart wil maken, is het van belang dat de respijtarrangementen die voor de eerste maal zijn georganiseerd geëvalueerd worden. Daarnaast is er veel onduidelijkheid over wie verantwoordelijk is voor de financiële kant van de respijtarrangementen. De organisatie van Logeerhuis Twente zou hier graag meer duidelijkheid in verkrijgen. Uit deze opdracht volgen de volgende doelstellingen voor het onderzoek: - Ontwikkel een draaiboek voor 2010 ten behoeve van respijtarrangementen waarbij tegemoet gekomen wordt aan de wensen van de mantelzorgers, op basis van een evaluatie van de respijtarrangementen georganiseerd in Geef een overzicht van de huidige stand van zaken en de overeenstemming van beleid tussen de 10 Twentse gemeenten wat betreft de implementatie van de basisfunctie respijtzorg, gericht op het adviseren van SIZT over de mogelijkheden voor het financieren van de respijtarrangementen. Aan de hand van bovenstaande doelstellingen is er een probleemstelling opgesteld. De probleemstelling bestaat uit een centrale vraag en deelvragen. De centrale vraag van het onderzoek luidt: Wat zijn de ervaringen van de deelnemende mantelzorgers aan de respijtarrangementen, georganiseerd door Stichting Logeerhuis Twente in 2009, en in hoeverre is bij de 10 Twentse gemeenten de basisfunctie respijtzorg geïmplementeerd in het Wmo-beleid? Omdat een onderzoeksvraag duidelijk, expliciet en meetbaar moet zijn, zijn de begrippen uit de centrale vraag hieronder nader gedefinieerd. Mantelzorgers: Mantelzorgers zorgen voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner, ouder, kind of ander familielid, vriend of kennis. Mantelzorgers zijn geen professionele zorgverleners, maar geven zorg omdat zij een persoonlijke band hebben met degene voor wie ze zorgen. 7 Respijtarrangementen: Een verzorgd weekend of midweek speciaal voor mantelzorgers om zich los te maken van de zorg en even op adem te komen. 8 Stichting Logeerhuis Twente: Dit is een initiatief van MEE Twente en Steunpunt Informele Zorg Twente (SIZT). Logeerhuis Twente biedt respijtzorg aan mantelzorgers en verzorgden [8 augustus 2009] 8 Sombekke, E., Wijngaart, M. van den (2008). Even op adem komen. Onderzoek naar respijtarrangementen voor mantelzorgers. ITS Radboud Universiteit Nijmegen, blz [8 augustus 2009] Zorg voor de mantelzorger 8

9 Wmo: Wet maatschappelijke ondersteuning. De Wmo is er voor mensen met een beperking. Het doel van de Wmo is dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en mee kunnen doen in de samenleving. Als meedoen of zelfstandig wonen niet lukt zonder hulp, kan men de gemeente vragen om ondersteuning. In art. 1, lid 1, sub g van de Wmo worden negen prestatievelden genoemd. 10 Het ondersteunen van mantelzorgers valt onder prestatieveld 4. Basisfunctie respijtzorg: Kader geformuleerd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor gemeenten om prestatieveld 4 van de Wmo te implementeren in hun beleid. 10 Twentse gemeenten: Almelo, Borne, Dinkelland, Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal en Tubbergen. 11 De centrale vraag van dit onderzoek is beantwoord aan de hand van onderstaande deelvragen en subdeelvragen. 1. Welke organisaties zijn betrokken bij het organiseren van de respijtarrangementen in Twente? 1.1 Wat is de onderlinge taakverdeling van de samenwerkende organisaties? 2. Hebben de mantelzorgers vooraf organisatorische belemmeringen ondervonden om deel te kunnen nemen aan het respijtarrangement? 2.1 Hebben de mantelzorgers problemen ondervonden bij het regelen van verzorging voor de zorgvrager ten tijde van het respijtarrangement? 2.2 Was de informatievoorziening over het respijtarrangement naar tevredenheid? 2.3 Hebben de mantelzorgers problemen ondervonden om het arrangement te bekostigen? 3. Wat zijn de ervaringen van de deelnemende mantelzorgers met het respijtarrangement? 3.1 Wat waren de verwachtingen van de mantelzorgers van het respijtarrangement? 3.2 Welke punten waren positief tijdens het respijtarrangement? 3.3 Welke punten tijdens het respijtarrangement zijn voor verbetering vatbaar? 3.4 Wat vinden mantelzorgers belangrijk aan een respijtarrangement? 4. Hoe ver zijn de 10 Twentse gemeenten met het implementeren van de basisfunctie respijtzorg in het lokale Wmo-beleid? 4.1 Wat is er per gemeente in het Wmo-beleid, specifiek financiering, opgesteld ten aanzien van respijtzorg en respijtarrangementen? 4.2 Wat is er per gemeente in ontwikkeling ten aanzien van het implementeren van de basisfunctie respijtzorg? 4.3 Wat zijn de ervaringen van de gemeenten met respijtzorg en respijtarrangementen? 1.2 Methodiek en verantwoording De eerste deelvraag heeft te maken met de achtergrond waarbinnen het onderzoek plaats heeft gevonden en is in eerste instantie beantwoord door het verzamelen van reeds beschikbare informatie. Daarnaast is er contact gelegd met mensen die betrokken zijn bij de organisatie van de respijtarrangementen. 10 [8 augustus 2009] 11 [1 september 2009] Zorg voor de mantelzorger 9

10 Om deelvragen 2 en 3 te beantwoorden is een evaluerend kwantitatief onderzoek uitgevoerd, waarbij gebruik is gemaakt van een schriftelijke enquête om de ervaringen van de deelnemende mantelzorgers te meten. Er is gekozen voor een surveyonderzoek, omdat hiermee een grotere groep personen kon worden ondervraagd dan mogelijk zou zijn geweest met interviews. Ook was het hierdoor mogelijk om mensen anoniem vragen te laten beantwoorden en neemt het voor de toch al druk bezette mantelzorger minder tijd in beslag dan een diepte-interview. Als onderdeel van ieder respijtarrangement werd als afsluiting een mondeling evaluatiemoment gehouden. Bij één van deze evaluatiemomenten zijn gesprekken gevoerd met diverse deelnemers en leden van de organisatie. Deze gesprekken zijn gebruikt om de enquêtes af te stemmen op de doelgroep. Met 4 deelnemende mantelzorgers is wel een diepte-interview gehouden. Dit is gedaan om een uitgebreider en vollediger beeld te krijgen van de mantelzorger, de zorgsituatie waarin mantelzorgers kunnen verkeren en de ervaringen met het arrangement. Bij de diepteinterviews zijn de vragen van de enquête mondeling afgenomen en is door middel van doorvragen dieper ingegaan op de antwoorden die men gaf. De populatie van dit onderzoek bestond uit alle aan de respijtarrangementen deelnemende mantelzorgers. Alle deelnemers hebben persoonlijk of per post een schriftelijke enquête ontvangen. In totaal hebben 79 mantelzorgers een enquête ingevuld, dit is 83,5% van het totale aantal mantelzorgers dat heeft deelgenomen aan de respijtarrangementen. Dit is een vrij hoge respons en bevestigt de betrokkenheid van de mantelzorgers bij dit onderwerp. Tijdens de operationalisering van de onderzoeksvragen (de centrale vraag en de deelvragen) is er een aantal wijzigingen aangebracht in vergelijking met het Plan van Aanpak. Omdat deze wijzigingen verantwoord kunnen worden en voorafgaande aan de uitvoeringsfase besproken zijn met de opdrachtgevers, zijn deze wijzigingen enkel opgenomen als bijlage bij dit onderzoeksrapport, zie bijlage 1. Om de vierde en laatste deelvraag te beantwoorden is van alle 10 Twentse gemeenten het Wmo-beleid en aanverwant beleid door middel van deskresearch geanalyseerd. Daarnaast zijn alle gemeenteambtenaren van de 10 Twentse gemeenten twee keer, met tussenpozen van drie weken, per benaderd. Hierbij is hen verzocht om mee te werken aan het onderzoek en zijn korte en duidelijke vragen gesteld. Drie ambtenaren zijn persoonlijk geïnterviewd, vijf hebben via gereageerd en twee ambtenaren hebben helaas niet gereageerd. Om diepgang te geven aan de vraag hoe de gemeenten beleidsmatig te werk gaan op het gebied van respijtzorg zijn de zorgconsulenten van SIZT benaderd met vragen over de samenwerking tussen hen en de gemeente. Van acht gemeenten hebben consulenten deze vragen beantwoord. 1.3 Betrouwbaarheid en validiteit De validiteit van het onderzoek is bewaakt door een concrete vraagstelling en duidelijke antwoordmogelijkheden in de enquête. Een punt van discussie was het moment waarop de enquêtes ingevuld zouden worden door de mantelzorgers. Van belang hierbij was de tijd die op het moment van invullen verstreken was sinds het arrangement. Gezien de start van het onderzoek in september en de verdeling van de arrangementen over de maanden juli t/m oktober was het helaas niet mogelijk om alle arrangementen direct na afloop te evalueren door middel van de enquêtes. Op basis van het onderzoek kan niet worden bepaald of de tijd tussen het arrangement en het invullen van de enquête van invloed is geweest op de evaluatie, aangezien de arrangementen en daardoor ook de enquêtes, sterk van elkaar verschillen. Dit heeft mogelijk gevolgen gehad op de betrouwbaarheid van de onderzoeksresultaten. Dezelfde kritische noot moet gemaakt worden Zorg voor de mantelzorger 10

11 over de verschillen tussen de enquêtes die gebruikt zijn om de diverse arrangementen te evalueren. Het onderzoek startte in september en in die maand vonden er ook twee respijtarrangementen plaats die geëvalueerd moesten worden. Er is toen een bewuste keuze gemaakt om te beginnen met het opstellen van de enquête en later te starten met de deskresearch naar de betreffende organisaties en opzet van Logeerhuis Twente. Dit had als gevolg dat de enquêtes nog een aantal keer zijn bijgesteld, terwijl een deel van de mantelzorgers al een eerdere enquête had ingevuld en dat in de loop van het onderzoek pas helder werd hoe de organisatie in elkaar zit. De betrouwbaarheid van de resultaten van het beleidsmatige gedeelte van het onderzoek kan beïnvloed zijn, doordat niet van alle gemeenteambtenaren een reactie is gekomen. Bij twee gemeenten is dit het geval. Van deze twee gemeenten kan daardoor niet met zekerheid gezegd worden of de verkregen informatie door middel van deskresearch correct en volledig is. Mogelijk is er, naast de beleidsinformatie die wel gevonden is, nog beleid in ontwikkeling, wat nu dus niet meegenomen is in dit onderzoek. 1.4 Beroepsproduct Naast deze scriptie is het resultaat van deze afstudeeropdracht samengevat in een beroepsproduct, namelijk een draaiboek voor Het draaiboek is samengesteld in overeenstemming met de opdrachtgevers, SVWO/Arcon en Logeerhuis Twente, en bevat aanbevelingen voor de respijtarrangementen die in 2010 georganiseerd zullen worden. Het draaiboek betreft een conceptversie, aangezien er tijdens de pilot van Logeerhuis Twente nog een andere evaluatie heeft plaats gevonden naar het Logeerhuis. De resultaten van beide onderzoeken zullen worden samengevoegd tot één draaiboek. Zorg voor de mantelzorger 11

12 2. Logeerhuis Twente In deze scriptie worden de respijtarrangementen geëvalueerd die in 2009 georganiseerd zijn door Logeerhuis Twente. In dit hoofdstuk wordt antwoord gegeven op de eerste deelvraag: Welke organisaties zijn betrokken bij het organiseren van respijtarrangementen in Twente?. In de eerste paragraaf van dit hoofdstuk worden de organisaties die mantelzorgondersteuning bieden in Twente kort toegelicht. De tweede paragraaf beschrijft de oprichting van Logeerhuis Twente en de organisaties die hierbij betrokken zijn. In de laatste paragraaf worden de respijtarrangementen van Logeerhuis Twente die geëvalueerd zijn beschreven. 2.1 Organisaties mantelzorgondersteuning Twente In Twente zijn verschillende organisaties actief op het gebied van mantelzorgondersteuning. De landelijke vereniging voor mantelzorgers en vrijwilligerszorg is MEZZO. Deze organisatie behartigt onder andere de belangen van mantelzorgers. Daarnaast geeft MEZZO informatie, advies en voorlichting aan individuele mantelzorgers, beroepskrachten en lidorganisaties. Bij MEZZO zijn verschillende organisaties aangesloten, waaronder de Steunpunten Mantelzorg. De steunpunten in Twente vallen onder de Stichting Informele Zorg Twente (SIZT). SIZT houdt zich bezig met mantelzorgondersteuning en de inzet van vrijwillige thuishulp. Vanuit de verschillende lokale steunpunten, die gevestigd zijn in 10 Twentse gemeenten 12, worden verschillende vormen van ondersteuning aangeboden aan mantelzorgers. Mantelzorgers kunnen er terecht voor een luisterend oor, maar ook voor informatie en advies. Dit kan bijvoorbeeld gaan over vergoedingen en aanpassingen in huis. Daarnaast kan er praktische hulp worden geboden en organiseren de lokale steunpunten bijeenkomsten voor lotgenoten. SIZT werkt veel samen met MEE Twente (MEE). Mensen met een handicap, functiebeperking of chronische ziekte kunnen bij MEE terecht voor onafhankelijke, laagdrempelige cliëntenondersteuning. Met deze ondersteuning wil MEE er aan bijdragen dat mensen met een beperking zolang mogelijk zelfstandig kunnen blijven deelnemen aan het maatschappelijke leven. Mensen kunnen bij MEE terecht voor informatie en advies over wonen, werk, onderwijs, vrije tijd en voor praktische ondersteuning. 2.2 Logeerhuis Twente In 2009 is het Logeerhuis Twente opgericht op initiatief van SIZT en MEE Twente. Logeerhuis Twente biedt opvang aan mensen met een chronische ziekte of beperking. Op deze manier krijgt de mantelzorger de mogelijkheid om vrij te zijn van de zorg die ze leveren aan hun naaste. Aan de zorgvrager wordt zorg geboden en een activiteitenprogramma met uitstapjes, recreatie, beweging en creativiteit. Naast de zorgvragers kunnen ook mantelzorgers gebruik maken van het Logeerhuis. Zij kunnen alleen komen of samen met degene die zij verzorgen. Ook voor de mantelzorgers worden er activiteiten georganiseerd, om het gevoel te krijgen er echt even tussen uit te zijn. Naast individueel gebruik van het Logeerhuis, kan ook worden deelgenomen aan diverse groepsarrangementen. Deze groepsarrangementen worden gegeven voor alleen de mantelzorgers of voor de mantelzorgers en degene die zij verzorgen samen. 12 Almelo, Borne, Dinkelland, Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal en Tubbergen Zorg voor de mantelzorger 12

13 Logeerhuis Twente huurt de linkervleugel van de Zwanenhof in Zenderen. De Zwanenhof is van oudsher een retraitehuis en is op dit moment nog steeds een plek waar men tot rust kan komen. Er zijn twee basisprincipes van waaruit de Zwanenhof werkt, namelijk bezinning en accommodatie. Door Logeerhuis Twente is gekozen voor de Zwanenhof als locatie, omdat dit aansluit bij de missie van Logeerhuis Twente. Bovendien is de locatie en de functie van de Zwanenhof vaak ook bekend bij de doelgroep. De partijen die op dit moment betrokken zijn bij de organisatie en/of financiering van Logeerhuis Twente zijn SIZT, MEE Twente, MEZZO, provincie Overijssel en de 10 Twentse gemeenten. Het opzetten van een logeerhuis was een idee dat al langere tijd speelde bij SIZT. Vanuit de provincie Overijssel zijn er eerder middelen beschikbaar gesteld en is geprobeerd om een logeerhuis op te zetten in de omgeving van Zwolle, maar dat is destijds niet van de grond gekomen. SIZT is ongeveer drie jaar geleden begonnen met het organiseren van respijtzorg voor de verzorgde en/of de mantelzorger, in samenwerking met MEZZO en de Zwanenhof. Voor een eenduidig en compleet pakket van aanbod van respijtzorg wilde SIZT graag een logeerhuis opzetten. Daarom is er voor gekozen om alle vormen van respijtzorg die SIZT al aanbood onder te brengen in een stichting: Logeerhuis Twente. SIZT en MEE Twente hebben, zoals eerder gezegd, gezamenlijk Logeerhuis Twente opgezet. Beide organisaties zijn betrokken bij de ontwikkeling van het Logeerhuis, waarbij SIZT met name zorgt voor de inhoudelijke en praktische uitvoering. Verschillende organisaties hebben een financiële bijdrage geleverd aan Logeerhuis Twente. De provincie Overijssel heeft geld ter beschikking gesteld voor de pilot van het Logeerhuis, die gelopen heeft in de maanden september en oktober Deze bijdrage was toegezegd op voorwaarde dat het Logeerhuis in de tussentijd zou zoeken naar structurele financiering, mocht het Logeerhuis een doorstart maken in MEZZO, SIZT, MEE Twente en de 10 Twentse gemeenten waar de Steunpunten Mantelzorg zijn gevestigd hebben ook een financiële bijdrage geleverd. Zoals uit hoofdstuk 4 Wettelijk kader zal blijken, spelen zorgverzekeraars ook een belangrijke rol bij de financiering van respijtzorg. Een grote verzekeraar in de regio Twente is Menzis. Er zijn gesprekken geweest tussen MEZZO, SIZT, VIT Oost-Gelderland (een organisatie voor vrijwillige thuiszorgorganisaties en mantelzorg) en zorgverzekeraar Menzis. Dit heeft er toe geleid dat mantelzorg is opgenomen in de aanvullende verzekering van Menzis per 1 januari Mantelzorgers die deelnemen aan een respijtarrangement kunnen een tegemoetkoming krijgen in de kosten. Afhankelijk van de aanvullende verzekering die men heeft, is er een maximum aantal dagen dat vergoed wordt per kalenderjaar. De maximale vergoeding per dag is 125,-. Op 10 november 2009 heeft de staatssecretaris van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mevrouw Bussemaker, de Nationale Mantelzorgprijs van MEZZO uitgereikt aan Logeerhuis Twente. Deze prijs is bestemd voor een organisatie of persoon die mantelzorgers ondersteunt en daar een goed netwerk of vangnet voor ontwikkelde uit/2041 [11 november 2009] Zorg voor de mantelzorger 13

14 2.3 Respijtarrangementen Logeerhuis Twente In de maanden juli t/m oktober 2009 zijn er vijf groepsarrangementen 14 georganiseerd door Logeerhuis Twente: 1. Vakantieweek voor mantelzorgers: Zorgeloos genieten. In deze week lag de nadruk op niets moeten, terwijl de deelnemers wel aan een programma konden deelnemen. Er werden workshops aangeboden en uitstapjes. 2. Respijtdagen Mantelzorgers Losser. Dit arrangement was speciaal georganiseerd voor inwoners van de gemeente Losser. De mantelzorger kon samen met degene die hij of zij verzorgt deelnemen. In dit weekend stond ontspanning centraal. 3. Dagbijeenkomst voor ex-mantelzorgers. Dit programma was speciaal voor mantelzorgers die recent afscheid hebben genomen van iemand waar zij intensief voor gezorgd hadden. De nadruk lag op lotgenotencontact. Het thema was verlies en afscheid. 4. Mantelzorgers en degenen die zij verzorgen. Het programma van dit arrangement was gericht op ontspanning, uitwisseling aan de hand van thema s, uitstapjes en workshops. Er waren afzonderlijke programma s voor mantelzorgers en de zorgvragers. 5. Arrangement voor zwaar belaste mantelzorgers: Ontspannen kun je leren!. Dit was een driedaags arrangement waarin mantelzorgers zich konden ontspannen en mee konden doen aan workshops. Ook werd door middel van coaching een persoonlijk actieplan gemaakt, gericht op de vermindering van de overbelasting. In november 2009 zou nog een arrangement georganiseerd worden, speciaal gericht op werkende mantelzorgers, maar vanwege een laag aanmeldingsaantal is dit uitgesteld naar begin In bijlage 2 is het programma van deze groepsarrangementen opgenomen. Tijdens de groepsarrangementen waren trainers en begeleiders (betaalde beroepskrachten) aanwezig om het (groeps)proces en de educatieve activiteiten te begeleiden. Ook werden voor enkele activiteiten betaalde beroepskrachten ingeschakeld, bijvoorbeeld voor de massage. Naast de betaalde beroepskrachten, waren vrijwilligers aanwezig die vooral een ondersteunende rol hadden. Een aantal arrangementen is voor de mantelzorger en de zorgvrager samen. Als de zorgvrager een indicatie heeft van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) voor thuiszorg, dan wordt ervoor gezorgd dat de zorgvrager tijdens het arrangement ook professionele thuiszorg krijgt. 14 Programma groepsarrangementen voor mantelzorgers in de Zwanenhof Zorg voor de mantelzorger 14

15 3. Evaluatie respijtarrangementen In dit hoofdstuk wordt de evaluatie beschreven van de diverse respijtarrangementen die georganiseerd zijn door Logeerhuis Twente. In de eerste paragraaf wordt de verantwoording van de evaluatie beschreven. De achtergrond van de deelnemende mantelzorgers wordt beschreven in de tweede paragraaf. Vervolgens komt de organisatie voorafgaand aan het respijtarrangement aan de orde in paragraaf drie. In de vierde en vijfde paragraaf worden de verwachtingen en de ervaringen met de respijtarrangementen beschreven. Het hoofdstuk wordt afgesloten met de conclusies uit de evaluatie. 3.1 Verantwoording De evaluatie van de respijtarrangementen is gedaan aan de hand van enquêtes en een aantal diepte-interviews. Aangezien er vijf verschillende respijtarrangementen geëvalueerd moesten worden, zijn er vijf verschillende enquêtes opgesteld. De enquêtes zijn opgenomen in bijlage 3. De resultaten die verkregen zijn uit de enquêtes zijn verwerkt in het statistische programma SPSS. De resultaten zijn per arrangement afzonderlijk verwerkt en voor sommige analyses gezamenlijk. De percentages die in dit hoofdstuk genoemd worden zijn gebaseerd op het valid percent. Dit betekent dat het alleen het aantal mantelzorgers omvat die de betreffende vraag heeft beantwoord, de mantelzorgers die de vraag dus niet hebben beantwoord zijn niet meegenomen in de berekening. De belangrijkste analyses staan in bijlage 5 geschematiseerd. Door middel van de evaluatie wordt antwoord gegeven op deelvraag 2 en 3 en de bijbehorende subdeelvragen: 2. Hebben de mantelzorgers vooraf organisatorische belemmeringen ondervonden om deel te kunnen nemen aan het respijtarrangement? 2.1 Hebben de mantelzorgers problemen ondervonden bij het regelen van verzorging voor de zorgvrager ten tijde van het respijtarrangement? 2.2 Was de informatievoorziening over het respijtarrangement naar tevredenheid? 2.3 Hebben de mantelzorgers problemen ondervonden om het arrangement te bekostigen? 3. Wat zijn de ervaringen van de deelnemende mantelzorgers met het respijtarrangement? 3.1 Wat waren de verwachtingen van de mantelzorgers van het respijtarrangement? 3.2 Welke punten waren positief tijdens het respijtarrangement? 3.3 Welke punten tijdens het respijtarrangement zijn voor verbetering vatbaar? 3.4 Wat vinden mantelzorgers belangrijk aan een respijtarrangement? 3.2 Achtergrond deelnemende mantelzorgers Geslacht en leeftijd Van het totale aantal mantelzorgers dat heeft deelgenomen aan de respijtarrangementen is 84,1% vrouw en 15,9% man. Dit wijkt af van het landelijke gemiddelde, waarvan alle mantelzorgers van 18 jaar en ouder in Nederland 61% vrouw is en 39% man. 15 De leeftijd is verdeeld in categorieën. Tussen de 20 en 40 jaar zit 3,2% van alle deelnemende mantelzorgers, tussen de 41 en 60 jaar zit 20,6%, tussen de 61 en 80 jaar zit 66,7% en 9,5% is ouder dan 80 jaar. Deze cijfers zijn moeilijk te vergelijken met het landelijke gemiddelde. In een rapport uit 2009 van het Sociaal en Cultureel Planbureau 14, waarin cijfers worden 15 Boer,de & Keuzenkamp (2009), Vrouwen, mannen en mantelzorg. Beelden en feiten. SCP: Den Haag Zorg voor de mantelzorger 15

16 genoemd over onder andere de leeftijd van mantelzorgers, wordt een andere schaalverdeling gebruikt. Uit dit rapport kan wel worden afgeleid dat het grootste gedeelte van de mantelzorgers in Nederland jonger is dan 65 jaar, namelijk 83%. Dit wijkt ook aanzienlijk af van de responsgroep uit het onderzoek dat voor u ligt. Deze responsgroep komt echter wel overeen met de groep mantelzorgers uit het onderzoek van ITS naar respijtarrangementen voor mantelzorgers 16. Bij dit onderzoek was ook 84% vrouw en 16% man. De gemiddelde leeftijd van de mantelzorgers was 66,3 jaar. Deze leeftijd past ook binnen de leeftijdscategorie van dit onderzoek waarin de meeste mantelzorgers zich bevinden (66,7% tussen de 61 en 80 jaar). Op basis van bovenstaande gegevens kan geconcludeerd worden dat de responsgroep, de mantelzorgers die deelnemen aan een respijtarrangement, geen doorsnede is van alle mantelzorgers in Nederland Ondersteuning Aan de mantelzorgers is gevraagd of zij ondersteuning ontvangen in hun zorgtaken van professionals en/of naasten. De respondenten konden hierbij meerdere antwoorden aangeven. Dit is de reden dat de percentages opgeteld boven de 100% uitkomen. De deelnemende mantelzorgers geven aan dat ze voornamelijk praktische ondersteuning (61,5%) ontvangen, ondersteuning in de vorm van oppas, dagopvang, crisisopvang, etc. (40,0%) en/of emotionele ondersteuning (32,3%). Van de mantelzorgers geeft 10,8% aan geen ondersteuning te ontvangen Zorgbelasting Aan de mantelzorgers is gevraagd welk cijfer zij zouden geven voor de zwaarte van de zorgbelasting, van 0 (helemaal niet zwaar) tot 10 (heel erg zwaar). Gemiddeld geven de mantelzorgers die hebben deelgenomen aan een arrangement een 7,1 als cijfer voor de zwaarte van de zorgbelasting. Het gemiddelde cijfer varieert tussen de groepen mantelzorgers per arrangement, van een gemiddeld cijfer van een 5,6 bij mantelzorgers die deelnamen aan het arrangement voor de inwoners van de gemeente Losser tot een 8,2 bij de mantelzorgers die hebben deelgenomen aan de vakantieweek in juli. Een logische verklaring kan hier niet voor worden gegeven op basis van de verkregen gegevens uit de enquêtes Deelname 69,2% van de totale groep mantelzorgers heeft al eens eerder deelgenomen aan een respijtarrangement. Hierbij valt een groot verschil op tussen verschillende arrangementen. Aan het arrangement voor de mantelzorgers en degene die zij verzorgen heeft slechts 41,7% eerder deelgenomen aan een arrangement. Dit in tegenstelling tot het arrangement voor de inwoners van de gemeente Losser, waarvan 90,0% van de mantelzorgers al eens eerder had deelgenomen aan een respijtarrangement. 3.3 Organisatie voorafgaand aan het respijtarrangement Regelen vervangende zorg Bij twee van de vijf respijtarrangementen moesten de deelnemende mantelzorgers vervangende zorg regelen voor de zorgvrager, aangezien deze arrangementen alleen voor de mantelzorger waren. Het betreft hier de vakantieweek voor mantelzorgers en het arrangement voor de zwaar belaste mantelzorgers. Bij de vakantieweek voor mantelzorgers, die in juli 16 Sombekke, E., Wijngaart, M. van den (2008). Even op adem komen. Onderzoek naar respijtarrangementen voor mantelzorgers. ITS Radboud Universiteit Nijmegen Zorg voor de mantelzorger 16

17 plaatsvond had slechts 7,1% moeite met het regelen van vervangende zorg. Dat is 1 van de 14 mantelzorgers die deelnamen aan het arrangement. Bij het arrangement voor de zwaar belaste mantelzorgers had 41,7% moeite met het regelen van de vervangende zorg. Dat zijn 5 van de in totaal 12 mantelzorgers. De mantelzorgers die moeite hadden met het regelen van vervangende zorg, gaven aan dat zij geen sociaal netwerk hebben die de vervangende zorg kan leveren of dat er in die periode binnen de familie- of vriendenkring niemand was die dit kon of wilde doen. Het arrangement voor de zwaar belaste mantelzorgers vond plaats in oktober. Dit weekend viel, in tegenstelling tot het arrangement in juli, buiten een vakantieperiode. Mogelijk is dit een reden waarom meer mantelzorgers moeite hadden met het regelen van vervangende zorg voor de zorgvrager. Een andere reden waarom de zwaar belaste mantelzorgers meer moeite hadden met het regelen van vervangende zorg kan de zwaardere zorgbelasting zijn. Doordat zij zwaardere zorg moeten leveren, kan het zijn dan het ook moeilijker is om hiervoor vervangende zorg te regelen Informatievoorziening Over het algemeen vonden de mantelzorgers de informatievoorziening die voorafgaand aan het arrangement werd gegeven voldoende, 75% tot 95 % van de mantelzorgers was hier tevreden over. De mantelzorgers die deelnamen aan het arrangement voor de zwaar belaste mantelzorgers zijn, in vergelijking met de andere arrangementen, minder tevreden. Slechts 58,3% geeft aan dat de informatievoorziening voldoende was. De mantelzorgers die ontevreden waren over de informatievoorziening gaven aan dat de aanvang- en afsluitingstijden niet duidelijk waren. Daarnaast vonden zij dat de dagindeling te globaal was beschreven. Volgens de mantelzorgers had dit preciezer gekund. Ook bij een eventuele wisseling van het programma, als een activiteit vervangen werd door een andere activiteit, hadden de mantelzorgers hier graag vooraf over geïnformeerd willen worden Kosten Aan de mantelzorgers is gevraagd wat zij vonden van de kosten die zij voor het arrangement moesten betalen. Deze vraag is niet gesteld aan de mantelzorgers die deelnamen aan het arrangement voor de ex-mantelzorgers, aangezien de prijs voor dit arrangement slechts 5,00 was. Van alle mantelzorgers geeft 81,4% aan dat de kosten van de arrangementen precies goed zijn. Slechts 4,7%, dit zijn 2 van de 43 mantelzorgers die deze vraag hebben beantwoord, vindt de kosten te hoog. 14,0%, (6) van de mantelzorgers, zou wel meer willen besteden, met een maximaal bedrag variërend tussen de 100,00 tot 175, Verwachtingen van het respijtarrangement Redenen voor het boeken van een respijtarrangement De belangrijkste reden die de totale groep mantelzorgers aangaf om een respijtarrangement te willen boeken is de mogelijkheid tot contact met lotgenoten, 56,3% van alle deelnemende mantelzorgers gaf dit aan. Daarnaast zijn Ik wil er wel eens tussen uit (39,1%), leren kennen van nieuwe mensen (26,6%), aangeraden door iemand uit de omgeving (25,0%) en zorg wordt te veel (21,9%) redenen waarom mantelzorgers ervoor gekozen hadden om deel te nemen aan een respijtarrangement. Er was een aantal mantelzorgers dat op aanraden van een consulent van SIZT deelgenomen heeft aan een respijtarrangement. Zorg voor de mantelzorger 17

18 3.4.2 Redenen voor het boeken van een specifiek respijtarrangement Bij arrangementen waarbij ook de zorgvrager kon deelnemen, was het samen met de zorgvrager kunnen deelnemen veruit de belangrijkste reden waarom mantelzorgers hadden gekozen voor dit arrangement. Bij het arrangement specifiek voor de inwoners van de gemeente Losser had 90,0% dit als reden aangegeven en bij het arrangement mantelzorgers en degene die zij verzorgen 91,7%. Als er wordt gekeken naar alle arrangementen samen, dan valt op dat vooral de locatie een belangrijke reden is om deel te nemen aan een specifiek respijtarrangement (62,5%). Daarnaast zijn ook de betaalbaarheid (62,1%) en/of het programma (45,8%) doorslaggevend om voor een bepaald arrangement te kiezen Verwachtingen van het respijtarrangement Contact met lotgenoten (73,0%), ontspanning (61,9%) en/of lekker even niets doen (50,8%) waren veruit de grootste verwachtingen van de respijtarrangementen. Voordat de onderzoeksresultaten bekend waren was als hypothese gesteld dat bij mantelzorgers die deel zouden nemen aan een arrangement met een educatief karakter, het opdoen van kennis en tips één van de voornaamste verwachtingen zou zijn. Dit blijkt echter niet het geval. Bij het arrangement voor zwaar belaste mantelzorgers, waarbij de nadruk lag op het leren ontspannen, krijgen van persoonlijke coaching en het maken van een persoonlijk actieplan om aan de overbelasting te werken, is er door 41,7% (5 van de 12) mantelzorgers aangegeven dat ze verwachten kennis en tips op te doen. Dit staat tegenover 75,0% voor de verwachting van ontspanning en verwend worden en 50,0% voor het contact met lotgenoten. Als reden waarom specifiek voor dit arrangement gekozen is wordt, naast de locatie en de betaalbaarheid, het programma wel als belangrijkste reden aangegeven (58,3%). Dit geeft aan dat deze specifieke groep mantelzorgers wel duidelijk gekozen heeft voor een arrangement waarbij de nadruk lag op het omgaan met de zware belasting van de mantelzorger. Ook bij het arrangement voor ex-mantelzorgers, waarbij de nadruk lag op het thema verlies en afscheid, is het contact met lotgenoten (88,2%) een hoger aangetroffen verwachting dan het krijgen van advies (29,4%). Ongeveer de helft van deze groep mantelzorgers geeft aan bezinning te verwachten (47,1%) Overeenkomst verwachtingen met het respijtarrangement 90,6% van de respondenten geeft aan dat het respijtarrangement overeenkwam met de verwachtingen. Er wordt niet veel verschil gevonden tussen de diverse arrangementen. Van de groep mantelzorgers die deelnam aan het arrangement voor mantelzorger en degene die zij verzorgen, gaf een aantal deelnemers aan dat er te weinig ontlasting van de zorg was en dat er te weinig activiteiten waren geregeld voor de zorgvrager. Eén mantelzorger had verwacht meer persoonlijke aandacht te krijgen en een andere mantelzorger vond het programma te druk. 3.5 Het respijtarrangement Ervaring met het respijtarrangement Aan de hand van stellingen zijn de mantelzorgers gevraagd naar hun ervaringen met het respijtarrangement. In de onderstaande overzichten is dit weergegeven. De cijfers zijn uitgedrukt in percentages. Er is een overzicht met de cijfers van alle respijtarrangementen, met uitzondering van het arrangement voor de ex-mantelzorgers. Van dit arrangement is een apart overzicht toegevoegd. Dit arrangement wijkt namelijk behoorlijk af van de overige arrangementen, waardoor niet alle stellingen op de ex-mantelzorgers van toepassing waren. Zorg voor de mantelzorger 18

19 Ervaringen met de respijtarrangementen, exclusief het arrangement voor ex-mantelzorgers Helemaal eens Mee eens Geen mening Mee oneens Helemaal oneens Ik was er even helemaal tussenuit 2 personen niets ingevuld 50,0 39,1 6,5 2,2 2,2 De accommodatie was goed 64,6 33,3 0,0 2,1 0,0 Ik vond de groepssamenstelling prettig 1 persoon niets ingevuld Ik heb het gevoel dat ik er weer even tegen kan 2 personen niets ingevuld Ik vond de maaltijden goed verzorgd Ik vond het contact met anderen die in dezelfde situatie zitten erg prettig 1 persoon niets ingevuld Ik heb informatie gekregen over waar ik hulp kan krijgen 4 personen niets ingevuld Ik kon mijn verhaal kwijt 2 personen niets ingevuld De grootte van de groep was goed 1 persoon niets ingevuld De begeleiding was deskundig 1 persoon niets ingevuld Ik heb veel geleerd 2 personen niets ingevuld Ik kon voldoende tot rust komen 2 personen niets ingevuld Ik ben heerlijk verwend 1 persoon niets ingevuld 42,6 46,8 2,1 6,4 2,1 37,0 39,1 13,0 6,5 4,3 85,4 14,6 0,0 0,0 0,0 55,3 38,3 2,1 4,3 0,0 15,9 22,7 38,6 18,2 4,5 34,8 54,3 0,0 8,7 2,2 44,7 51,1 2,1 2,1 0,0 51,1 42,6 2,1 2,1 2,1 19,6 41,3 26,1 8,7 4,3 26,1 52,2 4,3 13,0 4,3 59,6 34,0 2,1 0,0 4,3 Uit bovenstaande overzicht blijkt dat de mantelzorgers het meest tevreden waren over de maaltijden, de accommodatie en het contact met lotgenoten. Wat betreft het educatieve aspect zijn de antwoorden het meest verspreidt, wat aangeeft dat de mening van de mantelzorgers verdeelt is over dit punt. Zorg voor de mantelzorger 19

20 Ervaringen van de ex-mantelzorgers met het arrangement Helemaal Mee Geen eens eens mening Ik vond de groepssamenstelling prettig Ik heb het gevoel dat ik er weer even tegen kan Ik vond de lunch en borrel goed verzorgd Ik vond het contact met anderen die in dezelfde situatie zitten erg prettig Ik heb informatie gekregen over waar ik hulp kan krijgen 5 personen niets ingevuld Ik kon mijn verhaal kwijt De grootte van de groep was goed De begeleiding was deskundig Ik heb veel geleerd Mee oneens Helemaal oneens 61,1 38,9 0,0 0,0 0,0 33,3 61,1 5,6 0,0 0,0 88,9 11,1 0,0 0,0 0,0 66,7 33,3 0,0 0,0 0,0 23,1 15,2 61,5 0,0 0,0 44,4 44,4 0,0 11,1 0,0 61,1 38,9 0,0 0,0 0,0 83,3 16,7 0,0 0,0 0,0 33,3 55,6 11,1 0,0 0,0 Uit dit overzicht blijkt dat de ex-mantelzorgers het meest tevreden waren over de lunch en borrel, de deskundige begeleiding en het lotgenotencontact. Wat bij beide overzichten moet worden opgemerkt is het feit dat de antwoorden op de vragen over het educatieve aspect ( Ik heb informatie gekregen over waar ik hulp kan krijgen en Ik heb veel geleerd ) zeer divers zijn ingevuld en dat er relatief veel mantelzorgers waren die deze vragen niet hebben ingevuld. Dit kan wijzen op twee oorzaken. Mogelijk wisten de deelnemers al heel veel en hebben ze tijdens het arrangement daarom geen nieuwe informatie gekregen of niet veel geleerd. Maar het kan ook zijn dat de informatievoorziening tijdens het arrangement voor verbetering vatbaar is Activiteitenprogramma Over het aangeboden activiteitenprogramma was 36,1% zeer tevreden, 58,3% tevreden en 5,6% ontevreden. Deze vraag is niet gesteld aan de deelnemers van het arrangement voor de inwoners van de gemeente Losser en de ex-mantelzorgers, aangezien bij deze twee arrangementen de specifieke activiteiten die zijn aangeboden zijn beoordeeld, zie bijlage 4. De activiteiten van deze arrangementen zijn over het algemeen allemaal positief beoordeeld, alleen over de film die gedraaid werd tijdens het Losser-arrangement was een groot deel van de mantelzorgers ontevreden. Hieruit blijkt dat de film niet aansloot bij de doelgroep. Een aantal mantelzorgers gaf aan dat ze de film niet interessant vonden. Op de vraag of de mantelzorgers nog activiteiten tijdens het arrangement hadden gemist, geeft 65,2% aan dat dit niet het geval is. 34,8% geeft aan dat er ook andere activiteiten aangeboden mochten worden. Wat als andere activiteit veel genoemd werd, is wandelen, fietsen, zwemmen en het doen van spelletjes, zoals kaarten. Deze vraag is niet gesteld aan de exmantelzorgers, omdat dat arrangement slechts één dag duurde. Zorg voor de mantelzorger 20

Zwanenhofzorg Respijtarrangementen 2014 voor mantelzorgers Thuiskomen Authentiek Huis met een ziel Zorg en aandacht Passie, inspiratie en eenvoud

Zwanenhofzorg Respijtarrangementen 2014 voor mantelzorgers Thuiskomen Authentiek Huis met een ziel Zorg en aandacht Passie, inspiratie en eenvoud Zwanenhofzorg Respijtarrangementen 2014 voor mantelzorgers Thuiskomen Huis met een ziel Zorg en aandacht Passie, inspiratie en eenvoud Authentiek Reactie van een gast In weinig tijd heb ik zo veel geleerd

Nadere informatie

Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012

Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012 Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012 November 2012 Inhoudsopgave Samenvatting... 3 Inleiding... 4 Onderzoeksopzet... 4 Doel... 4 Aanpak... 4 Blok I: Algemene gegevens... 5 Figuur 1: Leeftijd...

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek 2015

Klanttevredenheidsonderzoek 2015 Klanttevredenheidsonderzoek 2015 Uitgevoerd door de Wetenschapswinkel van de Universiteit Twente Laura van Neck December 2015 1 Colofon Onderzoek uitgevoerd door: Wetenschapswinkel Universiteit Twente

Nadere informatie

Steunpunt Mantelzorg Dokkumer-Walden Het bieden van: Informatie (brochures, website, speciale gelegenheden) Advies en begeleiding (individueel) Emotionele steun: Luisterend oor Weg naar steunpunt soms

Nadere informatie

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM Mantelzorg Op 10 november 2014 is het de Dag van de Mantelzorg. Dit jaar wordt deze dag voor de 16 e maal georganiseerd. De Dag van de Mantelzorg is bedoeld om mantelzorgers in het zonnetje te zetten en

Nadere informatie

Manifest. van de mantelzorger

Manifest. van de mantelzorger Manifest van de mantelzorger Manifest van de Mantelzorger Mantelzorgers zijn mensen die onbetaald en vanuit een persoonlijke band zorgen voor een hulpbehoevende oudere, chronische zieke of gehandicapte

Nadere informatie

Beleid mantelzorg. Versie 031109 Herzieningsdatum 031112

Beleid mantelzorg. Versie 031109 Herzieningsdatum 031112 Beleid mantelzorg Herzieningsdatum 031112 Mantelzorgbeleid Cederhof Mantelzorg kan worden gedefinieerd als de extra zorg en begeleiding die mensen, vrijwillig, langdurig en onbetaald, verlenen aan personen

Nadere informatie

Enquête onder de vrijwilligers van de Gemiva-SVG Groep 2010

Enquête onder de vrijwilligers van de Gemiva-SVG Groep 2010 Enquête onder de vrijwilligers van de Gemiva-SVG Groep 2010 De Gemiva-SVG Groep heeft ruim 900 vrijwilligers die op zeer uiteenlopende momenten hun diensten verlenen bij activiteiten voor mensen met een

Nadere informatie

Steunpunten vrijwilligers en mantelzorg

Steunpunten vrijwilligers en mantelzorg Steunpunten vrijwilligers en mantelzorg Welkom De steunpunten algemeen Stand van zaken steunpunt vrijwilligers Stand van zaken steunpunt mantelzorg Vragen Contactgegevens De steunpunten Startbijeenkomst

Nadere informatie

Gezondheid, Welzijn & Technologie

Gezondheid, Welzijn & Technologie Kenniscentrum Gezondheid, Welzijn & Technologie Wmo werkplaats Twente, fase 2 Praktijk 2: Bundeling van diensten op het gebied van welzijn, informele zorg en formele zorg Toegang tot de Wmo Evaluatierapport

Nadere informatie

Rapportage raadpleging april 2012. Stichting Vrijwillige Thuiszorg Overijssel

Rapportage raadpleging april 2012. Stichting Vrijwillige Thuiszorg Overijssel Rapportage raadpleging april 2012 Stichting Vrijwillige Thuiszorg Overijssel Amsterdam, april 2012 Inhoudsopgave Inleiding 2 Deelrapportage mantelzorgers 5 Algemene gegevens 5 Bereikbaarheid 8 Informatievoorziening

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek diensten PGO Support

Tevredenheidsonderzoek diensten PGO Support Tevredenheidsonderzoek diensten PGO Support Esther Poort en Annemarie Venemans Maart, 2014 Leiden: De Onderzoekerij www.onderzoekerij.nl 1 1. Inleiding Deze rapportage beschrijft de resultaten van een

Nadere informatie

De kennis van apothekersassistenten over het EPD en het LSP

De kennis van apothekersassistenten over het EPD en het LSP Onderzoeksartikel 5 juni 2014 De kennis van apothekersassistenten over het EPD en het LSP M.R.L. Nass; onderzoekstudent Farmakunde Abstract Doelstelling: Het doel van dit onderzoek was het verkrijgen van

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid Driezorg

Mantelzorgbeleid Driezorg Mantelzorgbeleid Driezorg Inleiding Mantelzorg is een belangrijk en omvangrijk deel van de zorg. Naar verwachting neemt het aandeel van mantelzorgers toe in verband met demografische en sociaal-economische

Nadere informatie

Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar!

Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar! Wmo prestatieveld 4? Goed voor Elkaar! Waarom Goed voor Elkaar? In de Wmo (Wet Maatschappelijke Ontwikkeling) is in prestatieveld 4 vastgelegd dat u als gemeente verantwoordelijk bent voor de ondersteuning

Nadere informatie

Sociale contacten, vrijetijdsbesteding en praktische ondersteuning

Sociale contacten, vrijetijdsbesteding en praktische ondersteuning Sociale contacten, vrijetijdsbesteding en praktische ondersteuning Resultaten van de tweede schriftelijke vragenronde onder de deelnemers aan het GGZ-panel regio Delft Westland Oostland juli 2006 - L.M.

Nadere informatie

Mantelzorg & mantelzorgondersteuning

Mantelzorg & mantelzorgondersteuning Welzijn Ouderen Thuisadministratie Mantelzorg & mantelzorgondersteuning Voor iedereen in Amsterdam-Noord. Dus ook voor u! Doras Maatschappelijke dienstverlening Amsterdam-Noord Zorgt u voor een naaste

Nadere informatie

Enquête Telefonische dienstverlening

Enquête Telefonische dienstverlening Enquête Telefonische dienstverlening Enquête Telefonische dienstverlening Colofon Titel:Enquête Enquete Telefonische dienstverlening Opdrachtgever: Gemeente Velsen Opdrachtnemer: Marieke Galesloot Datum:

Nadere informatie

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen,

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen, Zwolle Rapportage Mantelzorg in beeld Resultaten uit onderzoeken onder mantelzorgers 2012 en 2014 De gemeente Zwolle wil de positie van de mantelzorger versterken en hun taak verlichten. Met de komst van

Nadere informatie

ZORG VOOR EEN GOEDE MANTEL Beleid Mantelzorg Waardeburgh

ZORG VOOR EEN GOEDE MANTEL Beleid Mantelzorg Waardeburgh ZORG VOOR EEN GOEDE MANTEL Beleid Mantelzorg Waardeburgh Opgesteld door: Bijlage: Albert Tahaparij Eveline Stehouwer Ellen van den Bosch Folder Mantelzorg Vastgesteld MT d.d. 10 september 2013 Opgesteld

Nadere informatie

Raadsmededeling - Openbaar

Raadsmededeling - Openbaar Raadsmededeling - Openbaar Nummer : 92/2015 Datum : 4 juni 2015 B&W datum : 16 juni 2015 Beh. ambtenaar : Lotte Vorwerg Portefeuillehouder : H. Rijks Onderwerp : Mantelzorgwaardering 2015 Aanleiding Momenteel

Nadere informatie

De (on) zichtbare rol van de mantelzorger

De (on) zichtbare rol van de mantelzorger De (on) zichtbare rol van de mantelzorger Even voorstellen Kelly Bekebrede Mantelzorgconsulent Carinova Doelgroep chronisch zieken, palliatief en GGZ Werkzaam bij Carinova sinds 2009 Tot 2009 maatschappelijk

Nadere informatie

Resultaten interviews met patiënten Vervolgens wordt een korte samenvatting gegeven van de belangrijkste resultaten uit de gelabelde interviews.

Resultaten interviews met patiënten Vervolgens wordt een korte samenvatting gegeven van de belangrijkste resultaten uit de gelabelde interviews. Onderzoek nazorg afdeling gynaecologie UMCG (samenvatting) Jacelyn de Boer, Anniek Dik & Karin Knol Studenten HBO-Verpleegkunde aan de Hanze Hogeschool Groningen Jaar 2011/2012 Resultaten Literatuuronderzoek

Nadere informatie

Beknopte rapportage. Pilot Informatie voor de informele zorg

Beknopte rapportage. Pilot Informatie voor de informele zorg Beknopte rapportage van de Pilot Informatie voor de informele zorg Gemeente Enschede en Ministerie van VWS Juni december 2012 Pagina 1 Inhoud Inleiding... 3 Grotere rol van mantelzorgers en vrijwilligers...

Nadere informatie

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Wmo monitor 2011 - uw organisatie Vraag 1 Welk type organisatie vertegenwoordigt u? (meerdere antwoorden mogelijk) Professionele organisaties Welzijnsorganisatie Vrijwilligerscentrale

Nadere informatie

Rapport Onderzoek Mantelzorgbeleid

Rapport Onderzoek Mantelzorgbeleid Rapport Onderzoek Mantelzorgbeleid In opdracht van VNG Datum: 16-6-2015 Team Kennisnetwerk Wmo RadarAdvies Veemarkt 83, 1019 DB Amsterdam T (020) 463 50 50 www.radaradvies.nl Inhoudsopgave 1 Inleiding

Nadere informatie

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM MANTELZORGBELEID VIERSTROOM Doel Het doel van deze tekst is een kader beschrijven waarbinnen doelstellingen en randvoorwaarden zijn vastgelegd die de samenwerking met mantelzorgers en ondersteuning van

Nadere informatie

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers nderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Goirle DIMENSUS beleidsonderzoek April 2012 Projectnummer 488 Het onderzoek De gemeente Goirle is eind april 2010

Nadere informatie

Klanttevredenheid van mantelzorgers. Ik zie mezelf niet als mantelzorger, zorgen voor je naasten doe je gewoon! Gemeente Langedijk Juli 2013

Klanttevredenheid van mantelzorgers. Ik zie mezelf niet als mantelzorger, zorgen voor je naasten doe je gewoon! Gemeente Langedijk Juli 2013 Klanttevredenheid van mantelzorgers Ik zie mezelf niet als mantelzorger, zorgen voor je naasten doe je gewoon! Gemeente Langedijk Juli 2013 Colofon Uitgave : I&O Research BV Van Dedemstraat 6c 1624 NN

Nadere informatie

Jonge mantelzorgers. Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen. van jonge mantelzorgers in Zwolle. Een samenvatting van het onderzoek

Jonge mantelzorgers. Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen. van jonge mantelzorgers in Zwolle. Een samenvatting van het onderzoek Jonge mantelzorgers Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen van jonge mantelzorgers in Zwolle Een samenvatting van het onderzoek Renée Lieffijn, Esther Lukas, Jacolien van der Vegt, Karien Willems

Nadere informatie

AANSTUREN OP BETERE SAMENWERKING TUSSEN PROFESSIONALS EN MANTELZORGERS

AANSTUREN OP BETERE SAMENWERKING TUSSEN PROFESSIONALS EN MANTELZORGERS AANSTUREN OP BETERE SAMENWERKING TUSSEN PROFESSIONALS EN MANTELZORGERS Informatie voor managers en beleidsmedewerkers van thuiszorgorganisaties ZORGNETWERK VAN EEN KWETSBARE OUDERE Team van verpleegkundigen

Nadere informatie

Mate van tevredenheid van deelnemers aan de training in de cursuskalender

Mate van tevredenheid van deelnemers aan de training in de cursuskalender Mate van tevredenheid van deelnemers aan de training in de cursuskalender Digitaal Cursisten - Panelonderzoek 1 WoonWerk Jonna Stasse Woerden, mei 2007 In geval van overname van het datamateriaal is bronvermelding

Nadere informatie

Verdiepend onderzoek onder mantelzorgers Rondetafelgesprek

Verdiepend onderzoek onder mantelzorgers Rondetafelgesprek Verdiepend onderzoek onder mantelzorgers Rondetafelgesprek Gemeente Westervoort augustus 2011 COLOFON Samenstelling Ingrid Dooms Vormgeving binnenwerk SGBO Secretariaat Druk SGBO Secretariaat SGBO Postbus

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek Mantelzorgers

Tevredenheidsonderzoek Mantelzorgers Tevredenheidsonderzoek Mantelzorgers Uitgevoerd door Steunpunt Mantelzorg van Welstad In de gemeenten Stadskanaal en Vlagtwedde Onder alle geregistreerde mantelzorgers Sita Hes, Augustus 2014 Uitgevoerd

Nadere informatie

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte De ontwikkeling van de ehealth-koffer Naam : Seline Kok en Marijke Kuipers School : Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opleiding : HBO-Verpleegkunde voltijd

Nadere informatie

In de Gemeente Marum

In de Gemeente Marum In de Gemeente Marum Gezamenlijk Plan van aanpak ondersteuning mantelzorg en vrijwillige thuishulp van de gemeenten Marum, Grootegast en Leek 27 april 2006 Projectbureau WWZ Mw. H.J. Vrijhof J.J. de Jong

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Wegwijzer voor mensen die zorgen voor een familielid, buur, partner of vriend(in) met een ziekte of handicap.

Wegwijzer voor mensen die zorgen voor een familielid, buur, partner of vriend(in) met een ziekte of handicap. Mantelzorgwijzer Arnhem Wegwijzer voor mensen die zorgen voor een familielid, buur, partner of vriend(in) met een ziekte of handicap. Waarom een mantelzorgwijzer? Voor veel mensen is het verzorgen van

Nadere informatie

Beleid mantelzorg en vrijwilligers Fener Zorg

Beleid mantelzorg en vrijwilligers Fener Zorg P a g i n a 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Begrippen 1-2 3. Verschillen tussen mantelzorg en vrijwilligerswerk 2 4. Mantelzorg in Rotterdam 2-3 5. Visie van Fener Zorg op mantelzorg en vrijwilligers

Nadere informatie

Het Inleveren van Goederen bij Kringloopbedrijf De Beurs: Gedragsdeterminantenonderzoek en Klanttevredenheidsonderzoek.

Het Inleveren van Goederen bij Kringloopbedrijf De Beurs: Gedragsdeterminantenonderzoek en Klanttevredenheidsonderzoek. Het Inleveren van Goederen bij Kringloopbedrijf De Beurs: Gedragsdeterminantenonderzoek en Klanttevredenheidsonderzoek. Bacheloronderzoek Communicatiewetenschap M. L. Kampman Het Inleveren van Goederen

Nadere informatie

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Datum: maart 2015 Afdeling: Samenlevingszaken In- en aanleiding Voor u ligt de startnotitie voor de aankomende beleidsnota van de gemeente

Nadere informatie

Uitkomsten peiling Strategisch Meerjarenplan 2016-2018

Uitkomsten peiling Strategisch Meerjarenplan 2016-2018 Uitkomsten peiling Strategisch Meerjarenplan 2016-2018 Een peiling onder 639 stomadragers 1. Aanleiding, aanpak en deelname 1.1 Waarom dit onderzoek? De Stomavereniging heeft de stomadrager uitgenodigd

Nadere informatie

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans

pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans pggm.nl Persoonlijke Balans in de beleving van PGGM- leden Enquête De Persoonlijke Balans In maart 2014 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun persoonlijke balans: wat betekent persoonlijke balans voor

Nadere informatie

NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug

NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug Dit beleid is in eerste instantie opgesteld voor intramurale cliënten van ISZ De Brug. De vertaalslag naar extramurale cliënten moet nog worden gemaakt. Inleiding

Nadere informatie

MEE Zuid-Holland Noord Praktische Thuishulp In de regio s Delft, Westland, Oostland, Den Haag en randgemeenten Jaarverslag 2010

MEE Zuid-Holland Noord Praktische Thuishulp In de regio s Delft, Westland, Oostland, Den Haag en randgemeenten Jaarverslag 2010 Praktische Thuishulp In de regio s Delft, Westland, Oostland, Den Haag en randgemeenten Inhoudsopgave Pagina Inleiding 3 Praktische Thuishulp 4 Samenwerking en externe contacten 6 PR Activiteiten 8 Praktische

Nadere informatie

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg Nieuwsflits Inhoud Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg 1. Adviesrapport bureau HHM is openbaar gemaakt Pagina 1 2. Conclusies en advies HHM voor toekomst Pagina 1 3. Kamerbrief

Nadere informatie

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld.

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld. rriercoj Gemeenteraad Barneveld Postbus 63 3770 AB BARNEVELD Barneveld, 27 augustus 2015 f Ons kenmerk: Ö^OOJcfc Behandelend ambtenaar: I.M.T. Spoor Doorkiesnummer: 0342-495 830 Uw brief van: Bijlage(n):

Nadere informatie

Zorgen voor anderen. Kees Roest, Nico van der Voet e.a. Hoe mantelzorgers in balans blijven. Samengesteld door Gerrie Ham-Willemsen

Zorgen voor anderen. Kees Roest, Nico van der Voet e.a. Hoe mantelzorgers in balans blijven. Samengesteld door Gerrie Ham-Willemsen Zorgen voor anderen Kees Roest, Nico van der Voet e.a. Zorgen voor anderen Hoe mantelzorgers in balans blijven Samengesteld door Gerrie Ham-Willemsen Uitgeverij Boekencentrum, Zoetermeer www.uitgeverijboekencentrum.nl

Nadere informatie

Invulling mantelzorgcompliment in Asten en Someren

Invulling mantelzorgcompliment in Asten en Someren Invulling mantelzorgcompliment in Asten en Someren Inleiding Tot 1 januari 2015 ontvingen mantelzorgers die aan bepaalde criteria voldeden via het SVB het mantelzorgcompliment. Per 1-1-2015 is deze regeling

Nadere informatie

Klanttevredenheid WMO vervoer Haren 2013

Klanttevredenheid WMO vervoer Haren 2013 Klanttevredenheid WMO vervoer Haren 2013 Colofon "Klanttevredenheid WMO vervoer Haren 2013" Klanttevredenheidsonderzoek naar het WMO vervoer in de gemeente Haren. Uitgave Deze publicatie is een uitgave

Nadere informatie

Wethouder Johan Coes Gemeente Hellendoorn. Wethouder Jan Binnenmars Gemeente Twenterand. Wethouder Dianne Span Gemeente Wierden

Wethouder Johan Coes Gemeente Hellendoorn. Wethouder Jan Binnenmars Gemeente Twenterand. Wethouder Dianne Span Gemeente Wierden INLEIDING: Veel bijeenkomsten bezocht en meegedacht die gaan over de transitie. Inschrijven en verkrijgen van een raamovereenkomst met de 14 Twentse gemeenten De planning voor 2015 maken tot zover de indicatie

Nadere informatie

Verslag van de Mantelzorgbijeenkomst d.d. 19 mei 2011

Verslag van de Mantelzorgbijeenkomst d.d. 19 mei 2011 Verslag van de Mantelzorgbijeenkomst d.d. 19 mei 2011 Locatie: Visser t Hooft Lyceum D gemeente Leiderdorp heeft op 19 mei een bijeenkomst georganiseerd voor mantelzorgers. De bijeenkomst is door veel

Nadere informatie

Werkvloer mantelzorg en vrijwilligers

Werkvloer mantelzorg en vrijwilligers Werkvloer mantelzorg en vrijwilligers Thema/Bron/Beleid Ondersteuning vrijwilligers/ mantelzorgers, WMO prestatieveld 4 Begroting 2015 Bedrag Notitie Mantelzorg Notitie Vrijwilligers AWBZ Pakketmaatregel

Nadere informatie

HOE U DE SAMENWERKING MET THUISZORGMEDEWERKERS VERBETERT

HOE U DE SAMENWERKING MET THUISZORGMEDEWERKERS VERBETERT HOE U DE SAMENWERKING MET THUISZORGMEDEWERKERS VERBETERT Tips voor mantelzorgers die voor thuiswonende ouderen zorgen ZORGNETWERK VAN EEN KWETSBARE OUDERE Team van verpleegkundigen en verzorgenden Partner

Nadere informatie

Voorbereiden op het keukentafelgesprek?

Voorbereiden op het keukentafelgesprek? Voorbereiden op het keukentafelgesprek? Deze brochure helpt u daarbij! 2015 een coproductie van: Voor kinderen, partners, verwanten, vrijwilligers die mantelzorgtaken vervullen voor hen die hun dierbaar

Nadere informatie

Evaluatie Vversterk trainingen. Organisatieaspecten tweede tranche

Evaluatie Vversterk trainingen. Organisatieaspecten tweede tranche Evaluatie Vversterk trainingen Organisatieaspecten tweede tranche Evaluatie Vversterk trainingen Organisatieaspecten tweede tranche Opdrachtgever: Sardes Utrecht, november 2008 Oberon Postbus 1423 3500

Nadere informatie

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers 0 Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers Workshops en bijeenkomsten Individuele begeleiding Mantelzorg, wat is dat? Je bent mantelzorger wanneer je de zorg voor een familielid of een bekende

Nadere informatie

Welkom. Raadsconferentie Gulpen-Wittem 3 oktober 2013. Gertie de Veen en Sonja Vlaming Directeur en mantelzorgconsulent

Welkom. Raadsconferentie Gulpen-Wittem 3 oktober 2013. Gertie de Veen en Sonja Vlaming Directeur en mantelzorgconsulent Welkom Raadsconferentie Gulpen-Wittem 3 oktober 2013 Gertie de Veen en Sonja Vlaming Directeur en mantelzorgconsulent Inhoud presentatie Informatie en kengegevens Steunpunt Mantelzorg De praktijk aan het

Nadere informatie

Putten, 22 december 2015. Aan het College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Putten.

Putten, 22 december 2015. Aan het College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Putten. Putten, 22 december 2015 Aan het College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Putten. Betreft: Mantelzorgondersteuning Gemeente Putten 2016 Geacht College, Op 1 december jl. ontving de Wmo-raad de adviesaanvraag

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp

Vrijwilligerswerk Vrijwillige hulp Vrijwilligerswerk Mantelzorg Vrijwillige hulp Burenhulp Maak samen het verschil. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil. Hun inzet op het gebied van onder andere cultuur, zorg, sport, natuur

Nadere informatie

Omgekeerd Inzamelen. Datum: 11 augustus 2014. Versie 3.0. drs. S. Buitinga & de heer R. Sival, BSc. Mevr M. Stam

Omgekeerd Inzamelen. Datum: 11 augustus 2014. Versie 3.0. drs. S. Buitinga & de heer R. Sival, BSc. Mevr M. Stam Omgekeerd Inzamelen Datum: 11 augustus 2014 Versie 3.0 Uitgevoerd door: Auteurs: Opdrachtgever: Newcom Research & Consultancy B.V. drs. S. Buitinga & de heer R. Sival, BSc. Gemeente Woerden Mevr M. Stam

Nadere informatie

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009 Directie Voorlichting en Communicatie Parnassusplein 5 Postbus 20350 2500 EJ Den Haag T 070 340 79 11 T 070 340 60 00 F 070 340 62 92 Hebt u 's avonds of in het weekend dringend een voorlichter nodig,

Nadere informatie

Bijzondere mantelzorgers. Bijzondere mantelzorgers. Opbouw. Opbouw. Bijzondere mantelzorg 7-7-2014. Aandacht voor naasten - een korte historie

Bijzondere mantelzorgers. Bijzondere mantelzorgers. Opbouw. Opbouw. Bijzondere mantelzorg 7-7-2014. Aandacht voor naasten - een korte historie Presentatie Rick Kwekkeboom Bijzondere mantelzorgers Bijzondere mantelzorgers De lat, die bepaal jij De lat, die bepaal jij (????) Aandacht voor naasten - een korte historie In tijden van anti-psychiatrie:

Nadere informatie

Platform Mantelzorg Amsterdam

Platform Mantelzorg Amsterdam Reactie van het Platform Mantelzorg Amsterdam op het conceptrapport Naar een continuüm van respijtzorg in 2015 RIGO Research en Advies 8 maart 2013 Reactie van het Platform Mantelzorg Amsterdam op de concept

Nadere informatie

Jaarverslag 2011. Mantelzorg Adviesraad Zwolle

Jaarverslag 2011. Mantelzorg Adviesraad Zwolle Jaarverslag 2011 Mantelzorg Adviesraad Zwolle Inhoud 1. Voorwoord 2 2. De Mantelzorg Adviesraad 2 3. PR en communicatie 3 4. Activiteiten 3 5. Advisering 3 6. Deskundigheidsbevordering 3 7. Vertegenwoordiging

Nadere informatie

Onderzoek naar wensen en behoeften op het gebied van dagbesteding van (kwetsbare) ouderen en hun mantelzorgers in het Schilderskwartier in Woerden

Onderzoek naar wensen en behoeften op het gebied van dagbesteding van (kwetsbare) ouderen en hun mantelzorgers in het Schilderskwartier in Woerden Onderzoek naar wensen en behoeften op het gebied van dagbesteding van (kwetsbare) ouderen en hun mantelzorgers in het Schilderskwartier in Woerden Voor wie is dit onderzoek? 1) Zelfstandig wonende ouderen

Nadere informatie

VOOR MANTELZORGERS EN VRIJWILLIGERS. Scholingsinstituut informele zorg CURSUSBOEKJE 2011

VOOR MANTELZORGERS EN VRIJWILLIGERS. Scholingsinstituut informele zorg CURSUSBOEKJE 2011 VOOR MANTELZORGERS EN VRIJWILLIGERS Scholingsinstituut informele zorg CURSUSBOEKJE 2011 1 Samen leren is leuk Inhoud Inleiding 3 Cursussen voor mantelzorgers De Zorg de Baas 4 Koffieochtenden voor ex-mantelzorgers

Nadere informatie

Rapport evaluatie speeddaten met uitzendbureaus op de vestigingen van het WERKbedrijf

Rapport evaluatie speeddaten met uitzendbureaus op de vestigingen van het WERKbedrijf Rapport evaluatie speeddaten met uitzendbureaus op de vestigingen van het WERKbedrijf December 2011 Auteurs: Leonie Oosterwaal, beleidsmedewerker ABU Judith Huitenga en Marit Hoffer, medewerkers Servicepunt

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid AYA Thuiszorg B.V.

Mantelzorgbeleid AYA Thuiszorg B.V. 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 : Visie op werken met mantelzorgers Hoofdstuk 2 : Wat kunnen mantelzorgers doen bij AYA Thuiszorg? Hoofdstuk 3 : Ondersteuning van mantelzorgers Hoofdstuk 4 : Mantelzorg en

Nadere informatie

MANTELZORG IN DE REGIO AMSTERDAM

MANTELZORG IN DE REGIO AMSTERDAM MANTELZORG IN DE REGIO AMSTERDAM ERVARINGEN, BELASTING EN ONDERSTEUNINGSBEHOEFTEN RAPPORTAGE IN OPDRACHT VAN EXPERTISECENTRUM MANTELZORGONDERSTEUNING AMSTERDAM, ONDERDEEL VAN MARKANT, CENTRUM VOOR MANTELZORG

Nadere informatie

Algemene vragen(1) Algemene vragen(2)

Algemene vragen(1) Algemene vragen(2) Algemene vragen(1) 1. Wat is uw naam? 2. Wat is uw telefoonnummer? 3. Wat is uw e-mailadres? 4. Heeft u zelf een achtergrond in de mantelzorg of in de intensieve vrijwilligerszorg (meerdere Algemene vragen(2)

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM-leden Enquête Mantelzorg en dementie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM-leden Enquête Mantelzorg en dementie pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM-leden Enquête Mantelzorg en dementie In juni 2013 heeft PGGM haar leden gevraagd naar hun ervaringen met mantelzorg en dementie. Hiervoor hebben PGGM

Nadere informatie

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers

Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers 0 Ondersteuning en activiteiten voor mantelzorgers Workshops, lotgenotencontact, bijeenkomsten, individuele begeleiding Mantelzorg, wat is dat? Je bent mantelzorger wanneer je de zorg voor een familielid

Nadere informatie

Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN

Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN Inleiding De Adviesraad Sociaal Domein is in de huidige opzet gestart sinds eind 2013. De wijze waarop voorheen de WMO raad was ingericht voldeed voor

Nadere informatie

BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE

BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE Vragen en antwoorden Klankbordgroep In het najaar van 2014 hebben een aantal cliënten en mantelzorgers uit de zes Dongemondgemeenten (Aalburg, Drimmelen, Geertruidenberg, Oosterhout, Werkendam en Woudrichem)

Nadere informatie

Verdiepend onderzoek onder mantelzorgers Rondetafelgesprek

Verdiepend onderzoek onder mantelzorgers Rondetafelgesprek Verdiepend onderzoek onder mantelzorgers Rondetafelgesprek Gemeente Schoonhoven Verdiepend onderzoek onder mantelzorgers Rondetafelgesprek Gemeente Schoonhoven Mei 2011 COLOFON Samenstelling Johanneke

Nadere informatie

AxionContinu heeft ten aanzien van het mantelzorgbeleid de volgende uitgangspunten geformuleerd:

AxionContinu heeft ten aanzien van het mantelzorgbeleid de volgende uitgangspunten geformuleerd: Mantelzorgbeleid 1. Wat is mantelzorg Mantelzorg is een overkoepelend begrip voor veel vormen van meer dan gebruikelijke zorg, die partners, ouders, kinderen, familieleden, vrienden en buren elkaar verlenen.

Nadere informatie

Onderzoek cliëntervaringen Wmo, Jeugdwet, sociale wijkteams en basisteams jeugd en gezin

Onderzoek cliëntervaringen Wmo, Jeugdwet, sociale wijkteams en basisteams jeugd en gezin Onderzoek cliëntervaringen Wmo, Jeugdwet, sociale wijkteams en basisteams jeugd en gezin Gemeente s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Augustus 2015 2 Samenvatting De gemeente wil weten hoe

Nadere informatie

Zorg naar gemeenten. Bent u al geïnformeerd? Digitale cliëntenraadpleging als onderdeel van de AVI-cliëntenmonitor. AVI-cliëntenmonitor

Zorg naar gemeenten. Bent u al geïnformeerd? Digitale cliëntenraadpleging als onderdeel van de AVI-cliëntenmonitor. AVI-cliëntenmonitor Zorg naar gemeenten. Bent u al geïnformeerd? Digitale cliëntenraadpleging als onderdeel van de AVI-cliëntenmonitor AVI-cliëntenmonitor November 2014 COLOFON AVI cliëntenmonitor De AVI-cliëntenmonitor maakt

Nadere informatie

INLEIDING. Namens het managementteam van de SPGH, Mirjam Diderich. Directeur. Hellendoorn 15 januari 2015

INLEIDING. Namens het managementteam van de SPGH, Mirjam Diderich. Directeur. Hellendoorn 15 januari 2015 RESULTATEN OUDER-ENQUÊTE 01 INLEIDING In dit document worden de resultaten besproken van de ouderenquête die is afgenomen in november 01 (schooljaar 01-015). Doelstelling van de enquête is het meten van

Nadere informatie

Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid

Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid Mantelzorg- en vrijwilligersbeleid St. Hervormd Centrum Pennemes 2010 3.12.6 Versie 01-06-2010 1/6 Inhoudsopgave Inleiding 1. Visie op werken met mantelzorgers/vrijwilligers 1.1 Wanneer is iemand een mantelzorger

Nadere informatie

Zorg, begeleiding, werk en inkomen. Hulp bij het Huishouden

Zorg, begeleiding, werk en inkomen. Hulp bij het Huishouden Zorg, begeleiding, werk en inkomen Hulp bij het Huishouden Wmo, Hulp bij het Huishouden Toch hulp nodig via de gemeente? Heeft u geprobeerd om zelf hulp te regelen maar lukt het niet om uw probleem zelf

Nadere informatie

De nazorg van pleegzorg voor pleegouders

De nazorg van pleegzorg voor pleegouders 2014 Onderzoek en Innovatie Projectresultaat Dit onderzoek is verricht ten behoeve van het studieonderdeel Onderzoek &innovatie van de opleiding Pedagogiek aan de HAN te Nijmegen De nazorg van pleegzorg

Nadere informatie

HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER

HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER Steunpunt Mantelzorg Nieuwegein HULP BIJ ZORG VOOR EEN ANDER Steunpunt Mantelzorg Nieuwegein Zorgen voor een ander, dan doe je gewoon.. Maar soms is een beetje hulp en steun meer dan welkom! In Nieuwegein

Nadere informatie

Basisfuncties mantelzorg in Overijssel

Basisfuncties mantelzorg in Overijssel Basisfuncties mantelzorg in Overijssel Mantelzorgers uit Wmo Raden over de basisfuncties mantelzorg Inhoud Inleiding 3 1. De basisfuncties mantelzorg 4 2. Overzicht van de antwoorden en opmerkingen 5 3.

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid ZAB Nederland

Mantelzorgbeleid ZAB Nederland Mantelzorgbeleid ZAB Nederland 1. Inleiding Mantelzorg is een thema dat momenteel veel aandacht krijgt in onze samenleving. Het gaat om zorg die noodzakelijkerwijs langdurig, onbetaald en vanuit een persoonlijke

Nadere informatie

3 VISIE OP MANTELZORG EXTRAMURALE ZORG ISZ DE BRUG

3 VISIE OP MANTELZORG EXTRAMURALE ZORG ISZ DE BRUG MANTELZORGBELEID EXTRAMURALE ZORG ISZ DE BRUG Dit beleid is opgesteld voor extramurale cliënten van ISZ De Brug en geldt vanaf 1 januari 2015. 1 INLEIDING Door veranderingen in de zorg wordt er een steeds

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Deel 2 Conclusies Cliëntenraadpleging. CVA Keten, regio Noord-Limburg. mei 2010

Deel 2 Conclusies Cliëntenraadpleging. CVA Keten, regio Noord-Limburg. mei 2010 Deel 2 Conclusies Cliëntenraadpleging CVA Keten, regio Noord-Limburg mei 2010 Inhoudsopgave Inleiding...5 1. Conclusies...7 1.1 Respons...7 1.2 Conclusies...7 1.2.1 Voorzieningen die de cliënt heeft doorlopen...7

Nadere informatie

Cliënttevredenheidsonderzoek Wmo 2014-2015

Cliënttevredenheidsonderzoek Wmo 2014-2015 Cliënttevredenheidsonderzoek Wmo 2014-2015 Afdeling: Maatschappelijke ontwikkeling Auteur : Nick Elshof Datum: 25-09-2015 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Samenvatting... 4 Verantwoording en achtergrond...

Nadere informatie

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Meer dan 15.000 mensen zijn vrijwilliger bij een Waarom dit manifest? organisatie voor Vrijwillige Thuishulp,

Nadere informatie

Offerte. Inleiding. Projectopdracht

Offerte. Inleiding. Projectopdracht Offerte aan van Directeur MEVA drs. C.E. M., Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Centrum voor Beleidsstatistiek, Centraal Bureau voor de Statistiek onderwerp Offerte Inkomenspositie Chronisch

Nadere informatie

Samen bewegen Samen plezier maken Evaluatie Menterwolde beweegt! Gemeente Menterwolde

Samen bewegen Samen plezier maken Evaluatie Menterwolde beweegt! Gemeente Menterwolde Samen bewegen Samen plezier maken Evaluatie Menterwolde beweegt! Gemeente Menterwolde COLOFON Samenstelling Cora Heijkoop Myrte de Jong Vormgeving binnenwerk SGBO Benchmarking Druk SGBO Benchmarking SGBO

Nadere informatie

Vrijwilligers maken het verschil!

Vrijwilligers maken het verschil! Vrijwilligers maken het verschil! Het Oranje Fonds organiseert op 21 en 22 maart 2014 samen met duizenden organisaties in het land, NLdoet, de grootste vrijwilligersactie van Nederland. NLdoet stimuleert

Nadere informatie

Tevredenheids- en ervaringsonderzoek Wmo over 2011

Tevredenheids- en ervaringsonderzoek Wmo over 2011 Tevredenheids- en ervaringsonderzoek Wmo over 2011 Onderzoek onder alle Wmo doelgroepen, waaronder klanten Wmo-loket, gebruikers hulp bij het huishouden, mantelzorgondersteuning en andere individuele voorzieningen

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid Inovum

Mantelzorgbeleid Inovum Paginanummer: 1 / 5 Mantelzorgbeleid Inovum 1. Doel Geven van duidelijkheid over wie mantelzorgers zijn, wat het verschil is tussen mantelzorgers en vrijwilligers en hoe Inovum en mantelzorgers elkaar

Nadere informatie

Follow up onderzoek naar minimabeleid

Follow up onderzoek naar minimabeleid Follow up onderzoek naar minimabeleid 1. Inleiding Op 20 mei 2009 is het rapport Onderzoek Minimabeleid Rekenkamercommissie Waterland verschenen. Dit rapport is in de raad van 27 oktober 2009 voor kennisgeving

Nadere informatie

RAPPORTAGE ONDERZOEK CLIËNTTEVREDENHEID 2009. april 2009, uitgevoerd door: www.xs2quality.nl info@xs2quality.nl

RAPPORTAGE ONDERZOEK CLIËNTTEVREDENHEID 2009. april 2009, uitgevoerd door: www.xs2quality.nl info@xs2quality.nl RAPPORTAGE ONDERZOEK CLIËNTTEVREDENHEID 2009 april 2009, uitgevoerd door: www.xs2quality.nl info@xs2quality.nl INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Onderzoeksvariabelen - Algemene gegevens 4 - Contact en omgang 6

Nadere informatie

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Driekwart van de Nederlanders brengt de laatste fase van zijn leven door in een verpleeg- of verzorgingshuis, of met ondersteuning van thuiszorg. Verantwoorde zorg

Nadere informatie