1Managen van. veiligheid 1.1. Maatschappelijke ontwikkelingen en veiligheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1Managen van. veiligheid 1.1. Maatschappelijke ontwikkelingen en veiligheid"

Transcriptie

1 1 1Managen van veiligheid Hoe verbeteren wij de patiëntveiligheid? is een onderwerp dat de afgelopen vijf jaar bovenaan de agenda stond bij menig ziekenhuis. Centraal stond niet de technische verbetering van de operaties en de zorg, maar de verbetering van de processen om de patiënt heen. Door veranderingen in de organisatie van de zorg, nieuwe financieringsmethoden en de ontwikkeling van technologie binnen en buiten de operatiekamer ontstaan door de hele zorgketen steeds nieuwe risico s. In menig ziekenhuis is hard gewerkt aan het invoeren van veiligheidsmanagementsystemen, zoals ook de industrie deze kent, om de risico s voor de patiënt in kaart te brengen en maatregelen te ontwikkelen. Ook zijn er procedures gekomen waarbij specialisten elkaar op hun functioneren kunnen aanspreken. Veiligheid is echter nooit af. Veiligheidsmanagementsystemen invoeren is een belangrijke stap. Maar zeker zo belangrijk is dat verpleging en medici zich steeds bewust blijven van de risico s die de patiënt omringen en van het feit dat deze constant veranderen. 1.1 Maatschappelijke ontwikkelingen en veiligheid Iedereen werkzaam in de zorg wil altijd de best mogelijke zorg leveren en veilig werken. Niemand wil schade toebrengen aan patiënten. Maatschappelijke ontwikkelingen, de invoering van een nieuw zorgstelsel, nieuwe financieringsvormen en nieuwe 1 M a n a g e n v a n v e I l I g h e I d _BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

2 technologie scheppen nieuwe kansen, maar ook nieuwe risico s, aldus Pieter Vierhout. Na als chirurg in Enschede te hebben gewerkt, is hij de laatste tien jaar op bestuurlijk niveau actief geweest bij initiatieven op het terrein van veiligheid in de zorg. Hij was voorzitter van de Orde van Medische Specialisten van 2004 tot 2008 en daarna voorzitter van de Regieraad Kwaliteit van Zorg (nu overgegaan in het Kwaliteitsinstituut i.o.) en lid van de Raad van Advies van de Nederlandse Zorg Autoriteit (NZa). Andere risico s vereisen een ander type veiligheidsaanpak. Daarom is veiligheid nooit af. Omstandigheden veranderen continu en risico s veranderen mee. Het zorgproces is de afgelopen jaren onoverzichtelijker geworden. Langzaam maar zeker is de afgelopen jaren de hoofdzuster verdwenen uit de ziekenhuizen. Zij was de hele week aanwezig en kende al het personeel en alle patiënten. Als arts kon je altijd bij haar terecht voor informatie over iedereen. Parallel aan het verdwijnen van de hoofdzuster steeg het aantal operaties, mogelijk geworden door technische ontwikkelingen. En in de zorg zijn steeds meer mensen komen werken als gevolg van werktijdverkorting en de toename van parttime werken. In de operatiekamers werd het door werktijdverkorting noodzakelijk gedurende het weekend drie dienstploegen te hebben in plaats van twee. Ook verblijven de mensen veel korter in het ziekenhuis. Iemand die het totale overzicht heeft en een aanspreekpunt is, is dan des te belangrijker. Alleen is die er niet meer. Onze houding ten opzichte van discipline is eveneens veranderd. Op het gebied van hygiëne zijn mensen gemakkelijker geworden, losser. Ziekenhuizen en zorginstellingen staan midden in de maatschappij en ook daar werden mensen minder zorgvuldig met hygiëne. Vierhout: Sommigen vonden dat zij met gewone schoenen ook wel in de operatiekamer konden komen. Kregen de patiënten dan toch te kampen met infecties, nou ja, dan was er de antibiotica die het wel zou oplossen. Ondertussen weten we dat er grenzen zijn aan wat antibiotica kan reparen. Deze maatschappelijke organisatorische veranderingen hebben nieuwe risico s gecreëerd. Wil je deze ondervangen, dan zijn er 14 V e i l i g h e i d v o o r p a t i ë n t e n s p e c i a l i s t 14264_BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

3 nieuwe procedures nodig om de patiëntveiligheid te blijven bewaken. 1.2 Financiële vergoeding en veiligheid De verschillende vormen van financiering waarmee de zorg de afgelopen decennia te maken kreeg, bevorderden evenmin altijd de patiëntveiligheid. Al was dat niet altijd op het eerste gezicht te zien. Vierhout noemt als voorbeeld de wachtlijsten. Eind jaren negentig was de wachttijd voor een staaroperatie soms vijf jaar. Iemand ziet slecht en dan stijgt de kans om ergens over te struikelen en daarbij een heup of iets anders te breken. Brak je je heup in Amsterdam, dan had je dubbel pech, aldus Vierhout. Ook voor gebroken heupen was daar een wachtlijst. In de jaren negentig werkte ik als chirurg in Enschede. Regelmatig werd er midden in de nacht een patiënt, veelal op leeftijd, binnengebracht met een ambulance vanuit de hoofdstad. Het heen en weer gereis kwam de patiënt niet ten goede en creëert risico s op complicaties. De geringe bereidheid bij zorgverzekeraars om te investeren in innovatieve technologie vergrootte in een aantal situaties eveneens de kans op onbedoelde schade bij patiënten. In Nederland werd bijvoorbeeld vrij laat de kijkoperatie voor de buik geïntroduceerd. Bij deze methode is de kans op complicaties na de ingreep veel kleiner. Vierhout: De traditionele operatie was als verrichting goedkoper. Binnen drie kwartier was er een snee in de buik gemaakt en bijvoorbeeld de galblaas verwijderd. Dat werd vergoed, evenals de langere herstelperiode. Apparatuur voor een kijkoperatie en de langere operatietijd werden niet vergoed, hoewel de patiënt sneller en met minder complicaties herstelde. Overigens brengt nieuwe apparatuur weer haar eigen veiligheidsrisico s met zich mee. Niet alleen in gebruik, maar ook op het gebied van onderhoud. Dat bleek in 2006 in het Twenteborgziekenhuis te Almelo. Daar vloog de anesthesieapparatuur in brand, met als gevolg dat een patiënt op de operatietafel overleed. Het ziekenhuis had het onderhoud uitbesteed aan de fabrikant van de apparatuur, maar die had het onderhoud verwaarloosd, met rampzalige gevolgen. 1 M a n a g e n v a n v e i l i g h e i d _BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

4 Geen vergoeding voor bewegingssimulatie bij heupoperaties Tien jaar geleden had nog niemand ervan gehoord: heup-impingement of femoroacetabulair impingement (FAI), aldus dr.ir. Peter Krekel. Hij is directeur van Clinical Graphics en houdt zich met drie collega s al drie jaar met dit onderwerp bezig. Heup-impingement ontstaat doordat vanwege een afwijkende vorm van het gewricht de heupkop niet goed past in de kom van het bekken; dit veroorzaakt pijn en bewegingsbeperking. Het vermoeden is dat deze afwijkende vorm ontstaat door overbelasting, zoals actief sporten of professioneel dansen. Krekel: Uit onderzoek van het Erasmus Medisch Centrum blijkt dat er een verband bestaat tussen heup-impingement en de ontwikkeling van gewrichtsslijtage (artrose). Is een gewricht versleten, dan is de enige optie een invasieve heupvervangingsoperatie, waarbij de heup wordt vervangen door een metalen prothese. Heup-impingement treft vooral jonge mensen, die daardoor minder goed kunnen bewegen en gedurende hun leven meerdere malen geopereerd moeten worden vanwege de beperkte levensduur van de prothese. Bewegingssimulatie Maar er is een alternatief: een kijkoperatie waarbij het extra bot dat voor botsingen zorgt, wordt weggehaald, zodat een heupvervanging niet nodig is. Toch zijn van de honderd patiënten er 32 ontevreden over het resultaat. Diagnose is lastig via een CT-scan. Er kunnen vormafwijkingen zijn van de heupkop, maar eigenlijk komen de klachten ergens anders vandaan, bijvoorbeeld van een abces. Er wordt dan ten onrechte geopereerd. Maar ook al klopt de diagnose, dan nog is het moeilijk vast te stellen welk deel van het bot moet worden verwijderd voor het herstellen van de bewegingsvrijheid. Krekel: Geregeld wordt tijdens operaties te veel of juist te weinig bot weggehaald, waardoor patiënten klachten houden en de gewrichtsslijtage doorgaat. Uiteindelijk moet dan de heup alsnog worden vervangen. Tijdens zijn studie technische informatica aan de TU Delft raakte Krekel geïnteresseerd in dit vraagstuk. Dit resulteerde in het bewegingssimulatiemodel, dat werd ondergebracht bij Clinical Graphics, een spinoff van de TU Delft en het Leids Universitair Medisch Centrum. 16 V e i l i g h e i d v o o r p a t i ë n t e n s p e c i a l i s t 14264_BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

5 Uitgangspunt voor de bewegingssimulatie is een database waarin de bewegingen van een normale heup zitten. Bij de patiënt wordt een CT-scan van de heup gemaakt. Met onze software zetten wij de foto om in bewegend beeld. Artsen kunnen deze vergelijken met een normaal bewegende heup en zo vaststellen of er sprake is van een impingementprobleem, waar het zich bevindt en hoeveel bot er weggehaald moet worden om het te verhelpen. Philips Innovation Award In 2011 won Clinical Graphics de Philips Innovation Award. Een nog grotere beloning is volgens Krekel het toegenomen aantal tevreden patiënten en chirurgen. Het bedrijf werkt nauw samen met de Reinier de Graaf Groep (RDGG) in Delft. Zoals orthopedisch chirurg, dr. Rolf Bloem. Hij heeft bij zo n 80 patiënten het simulatiemodel gebruikt. Mijn ervaring is dat ik nu een betere diagnose kan stellen. Bij een bewegend beeld is het beter te zien wat er aan de hand is met de heup dan op een foto. Dit ziekenhuis behandelt momenteel zo n honderd patiënten per jaar, doorverwezen uit heel het land. Krekel: Was drie jaar geleden nog 18 procent van de patiënten ontevreden over het operatieresultaat, nu is dat nog slechts 6 procent. Dat is een forse verbetering en hiermee hebben wij een jaarlijkse besparing van euro aan extra operaties voor de zorgverzekeraar gerealiseerd. Vergoeding Het ziekenhuis is zelfs zo tevreden dat ze zelf de simulaties betalen, omdat de zorgverzekeraars hieraan niet willen bijdragen. Nederlandse 1 M a n a g e n v a n v e i l i g h e i d _BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

6 ziekenhuizen zijn daardoor iets terughoudend in het samenwerken met Clinical Graphics. Krekel: De privéklinieken in Engeland hebben wel veel belangstelling. Je kunt veel betere resultaten leveren als chirurg en tegelijkertijd kosten besparen. Clinical Graphics ontwikkelt ook simulatiemodellen voor heupvervangende operaties en gebroken schouders en hopelijk worden deze binnenkort wel vergoed. Bij gebroken schouders is de visuele ondersteuning van belang. Hoe beter je de breuk driedimensionaal in beeld brengt, des te gerichter je kunt opereren. Alleen kost het ons nu nog wel de nodige tijd om het beeld te bewerken Onbedoelde schade in de gezondheidszorg In 2007 verscheen een alarmerend rapport: Onbedoelde schade in Nederlandse ziekenhuizen. Hieruit bleek dat per jaar 5,7 procent van de ziekenhuispatiënten ( patiënten) te maken krijgt met onbedoelde schade, mede veroorzaakt door het (niet) handelen van een zorgverlener of een zorgsysteem. Bij 2,3 procent ( patiënten) van alle opnames is sprake van potentieel vermijdbare schade. De schatting is dat in 2004 hierdoor patiënten voortijdig zijn overleden. Vierhout wil daar wel een kanttekening bij maken. Nederland heeft een goede gezondheidszorg: breed toegankelijk en met een hoge kwaliteit van zorg. Wel moet je er altijd naar blijven streven om het nog beter te maken. Dit rapport was eigenlijk het sluitstuk van diverse initiatieven om kritischer naar de patiëntveiligheid te kijken. In 2000 waren de specialisten al begonnen om richtlijnen voor medisch specialismen te ontwikkelen, om zo (nog) veiliger te kunnen werken. Vierhout: We hebben in 2000 met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport afgesproken dat elke wetenschappelijke vereniging van een erkend medisch specialisme onderzoek doet naar wat wel en niet werkt. Vervolgens heeft de vereniging richtlijnen opgesteld die de veiligheid vergroten. Dit heeft geleid tot ruim 140 richtlijnen. Hierin wordt veel aandacht besteed aan 18 V e i l i g h e i d v o o r p a t i ë n t e n s p e c i a l i s t 14264_BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

7 het terugdringen van fouten, het vergroten van de transparantie en het opstellen van een complicatieregistratie. Eén keer in de paar jaar bekijken de wetenschappelijke verenigingen waar aanpassingen nodig zijn. 1.4 Hulp vanuit de industrie Toch vond de Orde van Medisch Specialisten deze richtlijnen niet voldoende. Een specialist kan perfect werk afleveren, maar als er iets verkeerd gaat op de verpleegafdeling, loopt de patiënt alsnog onbedoelde schade op. Om adviezen te krijgen voor het verbeteren van deze ketenveiligheid, werd besloten te rade te gaan bij de industrie. De toenmalige topmannen (CEO s) van vier grote Nederlandse bedrijven werden als gezanten gevraagd onderzoek te doen naar de mogelijke verbeteringen in de Nederlandse zorgpraktijk. Dit waren Peter Bakker van TNT, Johan van der Werf van Aegon, Rein Willems van Shell Nederland en Ad Scheepbouwer van KPN. Ieder bekeek een aspect in de zorg, Bakker bijvoorbeeld de logistiek en Scheepbouwer de ICT. Willems hield zich bezig met de veiligheid. Hem hiervoor te vragen was een bewuste keuze, aldus Vierhout. In de (petro)chemische industrie, waarin Shell Nederland actief is, gelden zeer strikte veiligheidsregels. Ik was onder de indruk van de protocollen en regels daar, waarover geen enkele discussie is. Die zijn gewoon een gegeven voor alle betrokkenen. De medische praktijk is natuurlijk wel anders dan een chemische fabriek, maar bepaalde disciplines en formats kunnen we in de medische zorg zeker overnemen. De conclusie van het rapport van deze CEO s Hier werk je veilig, of je werkt hier niet was in 2004 dat in de zorg gewerkt moet worden aan een veiligheidsmanagementsysteem. Met als onderdelen: risico-inventarisatie, systemen voor veilig melden, analyseren van incidenten en het managen van verbeteringsmaatregelen. Vierhout: Deze aanpak heeft de industrie veel veiliger gemaakt en daarom kozen wij er ook voor in de gezondheidszorg. De sector werd pas definitief over de streep gehaald met het eerder genoemde rapport Onbedoelde schade in Nederlandse ziekenhuizen. Het onderzoek was een initiatief van de Orde van Medisch Specialisten en werd uitgevoerd door het Nivel (Neder- 1 M a n a g e n v a n v e i l i g h e i d _BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

8 lands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg en EMGO+ (Instituut voor onderzoek naar gezondheid en zorg). De uitkomsten waren confronterend voor de Nederlandse zorg. Jaarlijks liepen zo n patiënten vermijdbare schade op. Schade die voor een groot deel was toe te schrijven aan misverstanden in de samenwerking, onvoldoende uitvoeren van dubbelchecks en het onvoldoende volgen van de protocollen. Duidelijk was dat er iets moest gebeuren en dat overtuigde de ziekenhuizen ervan om de middelen die ontwikkeld waren in de industrie te gaan toepassen in de zorg. Dit resulteerde in het VMS Veiligheidsprogramma. Hierin werkten de Vereniging van Ziekenhuizen (NvZ), de Nederlandse Federatie van Universitaire Centra (NFU), de Orde van Medisch Specialisten (OMS), de Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) en het Landelijk Expertisecentrum Verpleging & Verzorging (LEVV) samen. Het VMS Veiligheidsprogramma stoelde op twee pijlers: een veiligheidsmanagementsysteem (zoals in de industrie) en tien praktische thema s waar op korte termijn reductie op vermijdbare schade mogelijk was (zie 1.6 voor een overzicht van de thema s). Van de tien thema s zijn er zes ook relevant voor kinderen. Deze thema s zijn specifiek voor kinderen verder uitgewerkt tot een elfde thema: Kinderen Het programma ondersteunde de Nederlandse ziekenhuizen door kennis en een samenwerkingsstructuur in netwerken aan te bieden. Vakinhoudelijke kennis wordt aangeboden via conferenties, trainingen en instrumenten door en voor ziekenhuizen. Doelstelling van het programma was dat de ziekenhuizen een 50 procent reductie van onbedoelde vermijdbare schade realiseerden en per 31 december 2012 geaccrediteerd waren of een gecertificeerd VMS hadden. 1.5 Veiligheidsmanagement in vogelvlucht Eén van de pijlers van het VMS Veiligheidsprogramma was het veiligheidsmanagementsysteem (VMS). In de industrie had het werken met VMS het werken voor medewerkers veiliger gemaakt. Doel van het VMS in de zorg was door veiliger werken onnodige patiëntschade te voorkomen. In hoofdstuk 3 gaan wij daar verder op in. 20 V e i l i g h e i d v o o r p a t i ë n t e n s p e c i a l i s t 14264_BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

9 Zorgprocessen binnen een ziekenhuis brengen om verschillende redenen vandaag de dag veel (levensbedreigende) risico s met zich mee: Het ziekenhuis is een complex bedrijf met veel verschillende zorgprocessen. Het werk blijft mensenwerk, en waar mensen werken worden fouten gemaakt. Iedere patiënt is uniek, vraagt zorg op maat; een gestandaardiseerde aanpak is niet altijd mogelijk. De werksituaties veranderen voortdurend door wisselende patiënten en zorgprofessionals. Het werk draait om mensenlevens, waarbij risico s levensbedreigend kunnen zijn. De kern van het VMS is het analyseren van het zorgproces met alle betrokken partijen en met andere afdelingen. Vervolgens worden de risico s geïnventariseerd en maatregelen ontwikkeld en vastgelegd om deze te beheersen. Het VMS geeft handvatten waarmee zorgprofessionals de risico s van hun eigen werksituaties kunnen signaleren, verbeteringen kunnen doorvoeren en beleid kunnen vastleggen, evalueren en aanpassen. Hierdoor groeit de bewustwording dat iedereen in de praktijk met bepaalde risico s werkt en dat er structureel aan gewerkt moet worden om deze te verminderen. Eén ding staat voor Vierhout vast: In de hele zorg staat veiligheid gelijk aan kwaliteit. Waar het kwaliteitsniveau hoog is, is ook het veiligheidsniveau hoog. En andersom: waar veilig wordt gewerkt, wordt kwalitatief goed werk geleverd. Kwaliteit bestaat voor Vierhout uit vijf elementen: 1 Verantwoord medisch handelen. 2 Goede bereikbaarheid van specialisten en medische staf. 3 Gebruik van state of the art technologie. 4 Aandacht voor de patiënt. 5 Iedereen voldoende opgeleid. Voor punt 2 maar vooral voor punt 4 is het VMS van groot belang, aldus Vierhout. Met aandacht voor de patiënt is veel schade te voorkomen. De gestandaardiseerde checks in het VMS helpen 1 M a n a g e n v a n v e i l i g h e i d _BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

10 zorgverleners om die aandacht te blijven geven, hoe hectisch het ook is. Er is een soort standaard om op terug te vallen. Een onderdeel van het VMS is het melden van incidenten. De Isala Klinieken in Zwolle waren de eerste ziekenhuizen die startten met het project VIM: Veilig Incident Melden. Doel hiervan is gemaakte fouten te melden, zodat iedereen ervan kan leren. Vierhout: Leren van fouten vraagt om openheid, en openheid vraagt om veiligheid. In dit geval bestaat veiligheid eruit dat het mogelijk is gemaakte fouten te bespreken zonder dat je er direct op wordt afgerekend. Op zich is een initiatief als VIM minder revolutionair dan het op het eerste gezicht lijkt. In het ziekenhuis waar ik werkte, begonnen wij als specialisten iedere dag met overleg. We spraken dan de voorgaande dag en nacht door en dan kwamen missers en incidenten wel ter sprake. Het VIM is een meer geformaliseerde aanpak, zegt Vierhout. 1.6 Elf thema s Op basis van het rapport over onbedoelde schade in 2007 en ervaringen in het buitenland zijn tien inhoudelijke thema s vastgesteld. Criterium was dat hiermee veel winst te behalen moest zijn als het gaat om het terugdringen van de onbedoelde vermijdbare schade in ziekenhuizen. Van de tien thema s zijn er zes ook relevant voor kinderen. Deze thema s zijn specifiek voor de doelgroep kinderen verder uitgewerkt en samengevoegd tot het elfde thema: Veilige zorg voor zieke kinderen. 1 Postoperatieve wondinfecties (POWI) Postoperatieve wondinfecties (POWI s) zijn een van de meest voorkomende complicaties bij patiënten die een operatie hebben ondergaan in het ziekenhuis. 2 Sepsis Sepsis is de belangrijkste doodsoorzaak op de intensive care (ic). Jaarlijks overlijden in ons land naar schatting patiënten ten gevolge van sepsis. 22 V e i l i g h e i d v o o r p a t i ë n t e n s p e c i a l i s t 14264_BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

11 3 Vitaal bedreigde patiënt Voorafgaand aan een circulatiestilstand zijn afwijkingen te zien in bloeddruk, hartfrequentie, ademfrequentie en/of bewustzijnsverandering. Worden deze signalen niet opgemerkt, dan kan dit leiden tot ongeplande opname op de intensive care, verlengde opnameduur, reanimatie of zelfs overlijden. 4 Medicatieverificatie Fouten bij de medicatie vormen een van de grootste risico s voor patiënten bij opname in het ziekenhuis. Het is belangrijk dat bij opname bekend is wat voor medicijnen een patiënt gebruikt, en in welke hoeveelheid. 5 Kwetsbare ouderen Een ziekenhuisopname is voor kwetsbare oudere patiënten risicovol vanwege hun verhoogde kans op complicaties zoals infectie, ondervoeding, delirium of vallen. Een vroegtijdige en systematische identificatie van geriatrische problemen is een eerste noodzakelijke stap, gericht op het voorkomen van onbedoelde schade. 6 Acuut Coronair Syndroom Een hartinfarct (acuut coronair syndroom, ofwel ACS) is een gevaarlijke aandoening. De overlevingskans van een patiënt is afhankelijk van tijdige en juiste diagnose, behandeling en nazorg. De gehele zorgketen van huisarts, ambulance en ziekenhuis speelt daarbij een belangrijke rol. 7 Pijn Slecht behandelde acute pijn kan ernstige medische complicaties veroorzaken en de genezing vertragen. Vroege herkenning is belangrijk. Het gebrek aan regelmatige pijnmetingen is een van de belangrijkste redenen voor inadequate pijnbehandeling. 8 High Risk Medicatie Uit de Centrale Medicatiefouten Registratie (CMR) blijkt dat de meeste medicatiefouten optreden bij parenterale (geïnjecteerde) geneesmiddelen. Dit betreft deels voorschrijffouten, maar bijna de helft van de fouten wordt gemaakt tijdens het toedienen. 1 M a n a g e n v a n v e i l i g h e i d _BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

12 9 Verwisseling van patiënten Een aanzienlijk deel van de vermijdbare schade ontstaat door verwisseling van patiënten tijdens het operatieve proces. Daarbij kan het gaan om verwisseling van de patiënt, maar ook om verwisseling van de te opereren plaats of zijde. 10 Nierinsufficiëntie In Nederland worden naar schatting jaarlijks een half tot één miljoen onderzoeken verricht waarbij intravasculair (intraveneus of intra-arterieel) jodiumhoudende contrastmiddelen worden toegediend. Bij risicopatiënten kan contrastnefropathie ontstaan met een acute vermindering van de nierfunctie. Door herkenning van risicopatiënten en gerichte interventies kan contrastnefropathie worden voorkomen. 11 Kinderen (later bijgevoegd thema) Kinderen vormen in het ziekenhuis een bijzondere categorie kwetsbare patiënten. Voor kinderen zijn er bij een aantal thema s bijzondere risico s en aandachtspunten. Voor zes van de tien thema s hebben experts interventies ter verbetering van de zorg geformuleerd, gebaseerd op beschikbare literatuur, bestaande richtlijnen en bekende good practices. 1.7 Persoonlijk functioneren specialist Uit berichten in de media de laatste jaren blijkt dat de veiligheid ook bedreigd kan worden door het functioneren van specialisten zelf. Door ruzies in maatschappen, verslavingsproblematiek of depressies wordt net als bij andere mensen de kwaliteit van het werk van specialisten aangetast. In een medisch beroep kan minder functioneren echter grote gevolgen hebben, zoals onbedoelde schade bij patiënten. Specialisten merkten zelf dit probleem al eerder op. De commissie Individueel Functioneren Medisch Specialisten (IFMS) deed onderzoek hiernaar en kwam al in 2008 met een voorstel voor een systeem voor een verantwoorde evaluatie van het individueel professioneel functioneren van medisch specialisten. Het IFMS werd goed ontvangen en sinds 2008 werken de medische staven in ziekenhuizen aan de invoering ervan. Sinds V e i l i g h e i d v o o r p a t i ë n t e n s p e c i a l i s t 14264_BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

13 is een indicator-ifms opgenomen in de basisset prestatie-indicatoren van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. De primaire doelstelling van het IFMS is continue verbetering van het professioneel handelen om de kwaliteit van patiëntenzorg te borgen en (waar mogelijk) verder te verbeteren. IFMS komt feitelijk op het volgende neer: Laat zien wat je doet. Vraag aan anderen hoe je het doet. Bespreek dit met een collega. Kom met een persoonlijk ontwikkelplan waarin je de gestelde veranderdoelen bij een volgend gesprek toetst. De commissie IFMS heeft twee methoden geselecteerd om het persoonlijk functioneren van medisch specialisten onder de loep te nemen. Dit zijn Appraisal & Assessment (A&A) en Multi Source Feedback (MSF). Bij MSF wordt aan ongeveer twintig collega s een enquête toegestuurd, waarin op basis van een numerieke schaalverdeling de competenties van de specialist kwantitatief gewaardeerd worden. Bij A&A wordt bij ongeveer zeven tot tien collega s kwalitatieve feedback gevraagd in de vorm van tips en behoudpunten. Multiscource Feedback Zelfevaluatie d.m.v. gestructureerde vragenlijst Portfolio Gestructureerde vragenlijst: 8 collega s 8 medewerkers 25 patiënten Appraisal & Assessment Zelfevaluatie met behulp van open vragen Portfolio Open vragen: 8-12 personen Gericht benaderen Na het doorlopen van een A&A- of MSF-traject vindt een evaluatiegesprek plaats. Dit is een intercollegiaal spiegelgesprek. Het wordt gevoerd met een (buitengewoon) lid van de eigen medische staf (gespreksleider), die niet afkomstig is uit de eigen maatschap. Alle gespreksleiders worden geschoold om deze gesprekken te kunnen voeren, afgestemd op de IFMS-methode die in het ziekenhuis wordt gebruikt. 1 M a n a g e n v a n v e i l i g h e i d _BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

14 14264_BW_Veiligheid voor patient en specialist (specialistenserie).indd :07

EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN

EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN VOORBEELD VEILIGHEIDSPLAN EEN MEERJARIG BELEIDSPLAN MET SMART DOELSTELLINGEN Hieronder ziet u de hoofdstukken en paragrafen van het veiligheidsplan. Per paragraaf ziet u welke informatie u moet geven.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 31 016 Ziekenhuiszorg Nr. 59 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Samenvatting thema Veilige zorg voor zieke kinderen

Samenvatting thema Veilige zorg voor zieke kinderen aan Samenvatting thema Veilige zorg voor zieke kinderen Voor het thema Veilige zorg voor zieke kinderen heeft het expertteam een praktijkgids ontwikkeld. Het VMS Veiligheidsprogramma bouwt met deze praktijkgids

Nadere informatie

LEIDRAAD. Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur

LEIDRAAD. Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur LEIDRAAD Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur 1 Januari 2014 1 INLEIDING Medisch specialisten zijn voor een goede en veilige uitoefening

Nadere informatie

Dossieronderzoek als kwaliteitsinstrument. Prof. Dr. S.A. Danner VU medisch centrum

Dossieronderzoek als kwaliteitsinstrument. Prof. Dr. S.A. Danner VU medisch centrum Dossieronderzoek als kwaliteitsinstrument Prof. Dr. S.A. Danner VU medisch centrum Disclosure belangen spreker (S.A. Danner) (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Een slagvaardige start. www.vmszorg.nl. VMS Veiligheidsprogramma Jaarverslag 2008

Een slagvaardige start. www.vmszorg.nl. VMS Veiligheidsprogramma Jaarverslag 2008 Een slagvaardige start www.vmszorg.nl VMS Veiligheidsprogramma Jaarverslag 2008 20 Colofon Een slagvaardige start, Jaarverslag 2008 is een uitgave van het VMS Veiligheidsprogramma. Bezoekadres Oudlaan

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale heupprothese (nieuwe heup)

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale heupprothese (nieuwe heup) De totale heupprothese (nieuwe heup) DE TOTALE HEUPPROTHESE (NIEUWE HEUP) INLEIDING Binnenkort krijgt u een nieuwe heup. Deze folder geeft informatie over het heupgewricht en de behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

Patiëntveiligheid staat voorop in het Erasmus MC

Patiëntveiligheid staat voorop in het Erasmus MC Patiëntveiligheid staat voorop in het Erasmus MC Patiëntveiligheid is één van de belangrijkste onderwerpen binnen het Erasmus MC. Om de patiëntveiligheid te vergroten en te borgen heeft het Erasmus MC

Nadere informatie

Totale heupprothese polikliniekversie

Totale heupprothese polikliniekversie Totale heupprothese polikliniekversie Orthopedie Beter voor elkaar De totale heupprothese De heupprothese Als u een versleten heup heeft, kan dat erg pijnlijk zijn. In veel gevallen is pijn de voornaamste

Nadere informatie

TOTALE HEUP OPERATIE

TOTALE HEUP OPERATIE TOTALE HEUP OPERATIE Vervanging van het heupgewricht is een vaak voorkomende operatie waar veel mensen met een versleten heup baat bij hebben. In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene

Nadere informatie

Orthopedie. Enkelprothese

Orthopedie. Enkelprothese Orthopedie Enkelprothese Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw enkel. Er wordt een enkelprothese geplaatst. In deze folder vindt u informatie over de enkel, de aanleiding voor de operatie, de

Nadere informatie

Enkel artrose (bovenste spronggewricht)

Enkel artrose (bovenste spronggewricht) Enkel artrose (bovenste spronggewricht) Artrose (slijtage) is een aandoening van het kraakbeen in gewrichten. Bij enkel artrose is er sprake van slijtage in het bovenste spronggewricht (ook wel tibiotalaire

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE TOTALE HEUP OPERATIE. SPIJKENISSE Medisch Centrum

PATIËNTENINFORMATIE TOTALE HEUP OPERATIE. SPIJKENISSE Medisch Centrum PATIËNTENINFORMATIE SPIJKENISSE Medisch Centrum TOTALE HEUP OPERATIE Vervanging van het heupgewricht is een vaak voorkomende operatie waar veel mensen met een versleten heup baat bij hebben. In deze folder

Nadere informatie

Handleiding Veiligheidsrondes

Handleiding Veiligheidsrondes Utrecht, maart 2006 Handleiding Veiligheidsrondes Project Veiligheidsmanagement Bouwen aan Veiligheid in de Zorg Auteurs: drs. I. van der Veeken, drs B. Heemskerk, E. Nap Inleiding Niet alleen de Raad

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale knieprothese

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale knieprothese De totale knieprothese DE TOTALE KNIEPROTHESE INLEIDING U staat op de wachtlijst voor een nieuwe knie, een zgn. totale knieprothese. Deze folder geeft informatie over het kniegewricht en de behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

Een gebroken heup. Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2013 pavo 0174

Een gebroken heup. Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2013 pavo 0174 Een gebroken heup Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2013 pavo 0174 Inleiding U bent met spoed opgenomen in het Albert Schweitzer ziekenhuis omdat u een gebroken heup heeft. U en uw naasten hebben zich

Nadere informatie

http://www.health.fgov.be/pls/apex/f?p=225:1:1754521204855099.

http://www.health.fgov.be/pls/apex/f?p=225:1:1754521204855099. STILZWIJGENDE VERLENGING VAN HET CONTRACT COÖRDINATIE KWALITEIT EN PATIËNTVEILIGHEID Het contract coördinatie kwaliteit en patiëntveiligheid 2013 wordt stilzwijgend verlengd voor een periode van 12 maanden

Nadere informatie

De totale heupprothese

De totale heupprothese De totale heupprothese Bekken Heupkom Heupkop Heuphals Bovenbeen Figuur 1: De heup, vooraanzicht De heupprothese Als u een versleten heup heeft, kan dat erg pijnlijk zijn. In veel gevallen is pijn de voornaamste

Nadere informatie

Patiëntveiligheidsprogramma

Patiëntveiligheidsprogramma Patiëntveiligheidsprogramma Sector Geestelijke Gezondheidszorg Contouren programma 2008 2011 22 november 2007 Vereniging GGZ Nederland Brancheorganisatie voor geestelijke gezondheids- en verslavingszorg

Nadere informatie

Samen werken is Samenwerken. Gerda Lelieveld en Peter van Diemen Deskundigen Infectiepreventie, Rijnland Zorggroep

Samen werken is Samenwerken. Gerda Lelieveld en Peter van Diemen Deskundigen Infectiepreventie, Rijnland Zorggroep Samen werken is Samenwerken Gerda Lelieveld en Peter van Diemen Deskundigen Infectiepreventie, Rijnland Zorggroep Aandachtsvelder/HKM er Afdelingsgebonden medewerker Onder leiding van teamleider Onder

Nadere informatie

Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem

Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem PART zorg 13 mei 2014 Agenda 1 2 3 4 5 Introductie VMS - huiswerkopdracht Introductie VIM Casus en gespreksoefening Taken VIM-team Discussie + afsluiting Plaats

Nadere informatie

Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen

Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen Niet reanimeren en andere behandelbeperkingen In deze folder leest u over de behandelbeperkingen die u kunt afspreken met uw arts. Bekende voorbeelden van een behandelbeperking zijn niet reanimeren en

Nadere informatie

Disclosure slide. (potentiële) belangenverstrengeling

Disclosure slide. (potentiële) belangenverstrengeling Disclosure slide (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere

Nadere informatie

5. Standpunt van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie ten aanzien van de Basisset Prestatieindicatoren

5. Standpunt van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie ten aanzien van de Basisset Prestatieindicatoren 1. Pijnmetingen bij postoperatieve patiënten 2. Externe verantwoording In het kader van de Kwaliteitswet Zorginstellingen leggen zorginstellingen en zorgverleners verantwoording af over de geleverde kwaliteit.

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden voor niet-ingewijden Type 2 diabetes Diabetes is een ernstige chronische ziekte, die wordt gekenmerkt door te hoge glucosespiegels (de suikers ) in het bloed. Er zijn verschillende typen diabetes, waarvan

Nadere informatie

KWALITEITSRAPPORTAGE HEUPKLACHTEN

KWALITEITSRAPPORTAGE HEUPKLACHTEN KWALITEITSRAPPORTAGE HEUPKLACHTEN Bij Bergman Clinics besteden we veel aandacht aan het meten van de resultaten van onze behandelingen. Deze informatie is voor ons belangrijk om van te leren en zo de zorg

Nadere informatie

Toetsingskader Follow-up Toezicht operatief proces (FU TOP)

Toetsingskader Follow-up Toezicht operatief proces (FU TOP) Toetsingskader Follow-up Toezicht operatief proces (FU TOP) Communicatie en overdracht Preoperatieve voortgang Binnen het ziekenhuis moet een sluitend systeem aanwezig zijn dat te allen tijde inzichtelijk

Nadere informatie

KWALITEITSRAPPORTAGE DARMONDERZOEK COLOSCOPIE

KWALITEITSRAPPORTAGE DARMONDERZOEK COLOSCOPIE KWALITEITSRAPPORTAGE DARMONDERZOEK COLOSCOPIE Bij Bergman Clinics besteden we veel aandacht aan het meten van de resultaten van onze behandelingen. Deze informatie is voor ons belangrijk om van te leren

Nadere informatie

G.M. Jochemsen, cardioloog voorzitter medische staf. Hoe is komende drie jaar. 2 Waarom dit plan? dit plan tot stand gekomen?

G.M. Jochemsen, cardioloog voorzitter medische staf. Hoe is komende drie jaar. 2 Waarom dit plan? dit plan tot stand gekomen? Voor u ligt het medisch beleidsplan voor de periode tot 2015. Met dit plan geeft de medische staf richting aan het medisch beleid en via dit plan aan het algemeen beleid van ziekenhuis de Tjongerschans.

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten om uw galblaas te laten verwijderen. In deze brochure vindt u

Nadere informatie

Laten we ouderen vallen?

Laten we ouderen vallen? Laten we ouderen vallen? STICHTING SENIORENBELANGEN GELDROP-MIERLO 12 november 2015 Geldrop Doel van deze bijeenkomst Het aantal valincidenten en de gevolgen worden onderschat en daarom willen we U bewust

Nadere informatie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Inspectie voor de Gezondheidszorg Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport > Retouradres Postbus 2680 3500 GR Utrecht OMS, NVZ St. Jacobsstraat 16 3511 OS Utrecht Postbus 2680 3500 GR Utrecht T

Nadere informatie

Yvonne van Oosterhout, Stichting Robuust/ Zorg voor Veilig Judith van der Vloed, NVLF

Yvonne van Oosterhout, Stichting Robuust/ Zorg voor Veilig Judith van der Vloed, NVLF ë Yvonne van Oosterhout, Stichting Robuust/ Zorg voor Veilig Judith van der Vloed, NVLF Programma 11.00 uur Voorstelrondje Wat is patiëntveiligheid voor jullie? Wat willen jullie leren? 11.15 uur Theorie

Nadere informatie

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken Leiderschap 1. De directie heeft vastgelegd en is eindverantwoordelijk voor het

Nadere informatie

Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige

Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige De beschrijving van de eindtermen voor de vervolgopleiding tot intensive care verpleegkundige is ontleend aan het deskundigheidsgebied intensive

Nadere informatie

Governance: toezicht houden op veiligheid. Makkelijker gezegd dan gedaan.

Governance: toezicht houden op veiligheid. Makkelijker gezegd dan gedaan. Governance: toezicht houden op veiligheid. Makkelijker gezegd dan gedaan. Open Universiteit Faculteit Managementwetenschappen Thema: governance in de zorgsector s-hertogenbosch, 11 oktober 2013 Bastiën

Nadere informatie

SAMENVATTING 149 Samenvatting In hoofdstuk 1 wordt een algemene introductie gegeven omtrent biomateriaal-gerelateerde infecties in de Orthopedie. Als doelstelling van dit proefschrift wordt geformuleerd

Nadere informatie

Chirurgie. Patiënteninformatie. Blindedarmoperatie (appendectomie) Bij volwassenen. Slingeland Ziekenhuis

Chirurgie. Patiënteninformatie. Blindedarmoperatie (appendectomie) Bij volwassenen. Slingeland Ziekenhuis Chirurgie Blindedarmoperatie (appendectomie) i Patiënteninformatie Bij volwassenen Slingeland Ziekenhuis Inleiding U heeft een (acute) blindedarmontsteking. In deze folder vindt u informatie over de aandoening

Nadere informatie

Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm)

Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm) Operatief verwijderen van osteosynthese materiaal (plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm) In overleg met de behandelend arts is besloten tot het operatief verwijderen van osteosynthese materiaal

Nadere informatie

Op weg naar perfectie: Hoe om te gaan met de informatie? Theo Wiggers Amsterdam, 25 juni 2013

Op weg naar perfectie: Hoe om te gaan met de informatie? Theo Wiggers Amsterdam, 25 juni 2013 Op weg naar perfectie: Hoe om te gaan met de informatie? Theo Wiggers Amsterdam, 25 juni 2013 Perfectie Verschil in kwaliteit onvoldoende klinische data voor vergelijken uitkomsten Perfectie = klassieke

Nadere informatie

De oudere patiënt. De kwetsbare oudere: Is de verpleegkundige het verband tussen Care & Cure?

De oudere patiënt. De kwetsbare oudere: Is de verpleegkundige het verband tussen Care & Cure? De kwetsbare oudere: Is de verpleegkundige het verband tussen Care & Cure? Roel Mulder verpleegkundig specialist Stichting Coloriet Lelystad Roel Mulder verpleegkundig Inleiding De oudere patiënt Wat is

Nadere informatie

Belangen spreker. Kwaliteitsregistratie: het werkt! 1-11-2013. Marc van Tilburg chirurg 30 oktober 2013

Belangen spreker. Kwaliteitsregistratie: het werkt! 1-11-2013. Marc van Tilburg chirurg 30 oktober 2013 --23 Kwaliteitsregistratie: het werkt! Marc van Tilburg chirurg 3 oktober 23 Belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Geen Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Vervanging van het heupgewricht

Vervanging van het heupgewricht Vervanging van het heupgewricht Vervanging van het heupgewricht Waarom opereren? Heupafwijkingen komen op oudere leeftijd veel voor en veroorzaken pijn, stijfheid en daardoor op den duur invaliditeit.

Nadere informatie

ZNA Ombudsdienst Wat zijn de rechten van het zieke kind? Informatie voor jonge patiënten

ZNA Ombudsdienst Wat zijn de rechten van het zieke kind? Informatie voor jonge patiënten ZNA Ombudsdienst Wat zijn de rechten van het zieke kind? Informatie voor jonge patiënten 2 Wat zijn jouw rechten als patiënt? Wat zijn jouw rechten als kind of minderjarige in het ziekenhuis? > > Je hebt

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

NVA BEROEPSNORMEN. Zorgprocessen

NVA BEROEPSNORMEN. Zorgprocessen NVA BEROEPSNORMEN De NVA beroepsnormen worden uitgedrukt in een minimumnorm en een tweetal streefnormen. De systematiek van de kwaliteitsvisitatie sluit hierbij aan: 1. Minimumnorm - Het inzicht, de maatregel

Nadere informatie

Inleiding Het heupgewricht Artrose Wat is een totale heup?

Inleiding Het heupgewricht Artrose Wat is een totale heup? Totale heupprothese Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de oorzaak van artrose van het heupgewricht en hoe dit behandeld kan worden. Het is goed u te realiseren dat bij

Nadere informatie

Operatief verwijderen van osteosynthesemateriaal Plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm

Operatief verwijderen van osteosynthesemateriaal Plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm Operatief verwijderen van osteosynthesemateriaal Plaat, pen of schroeven uit been, enkel of arm 1 Uw arts heeft met u besproken dat het osteosynthesemateriaal (plaat, pen en/of schroeven) in uw been, enkel

Nadere informatie

Strategische koers 2010-2015

Strategische koers 2010-2015 Strategische koers 2010-2015 Veiligheid voorop Strategische koers 2010-2015: DOELSTELLING: HET WESTFRIESGASTHUIS BEHOORT BINNEN DRIE JAAR TOT DE TOP-TIEN VAN VEILIGE ZIEKENHUIZEN. Het Westfriesgasthuis

Nadere informatie

Grip op Zorgpaden. Best of both worlds!

Grip op Zorgpaden. Best of both worlds! Grip op Zorgpaden Best of both worlds! Christiaan Hol Business Partner Zorglogistiek, Amphia Ziekenhuis Robert Klingens Senior Consultant, Process Express [1] Agenda 1. Het ziekenhuis: een complexe organisatie

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

Operatie aan een scheefstand van de grote teen Operatie hallux valgus

Operatie aan een scheefstand van de grote teen Operatie hallux valgus Operatie aan een scheefstand van de grote teen Operatie hallux valgus Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is een hallux valgus? 1 Waarom een operatie? 1 Voor de opname 2 2 Opname

Nadere informatie

Orthopedie. Schouderprothese

Orthopedie. Schouderprothese Orthopedie Schouderprothese Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw schouder. Er wordt een schouderprothese geplaatst. In deze folder vindt u informatie over het schoudergewricht, de aanleiding

Nadere informatie

Signature Vanguard. Gepersonaliseerde Patiëntenzorg voor Knieprotheses. Patiënten informatie brochure. www.biomet.nl

Signature Vanguard. Gepersonaliseerde Patiëntenzorg voor Knieprotheses. Patiënten informatie brochure. www.biomet.nl Gepersonaliseerde Patiëntenzorg voor Knieprotheses Patiënten informatie brochure www.biomet.nl Artrose Inzicht in Patiëntenzorg op maat U bent uniek en uw lichaamsbouw (ofwel anatomie) is dat ook. Daarom

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Hallux rigidus. (artrose grote teen)

PATIËNTEN INFORMATIE. Hallux rigidus. (artrose grote teen) PATIËNTEN INFORMATIE Hallux rigidus (artrose grote teen) Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u een overzicht geven van de klachten en de behandeling bij een hallux rigidus

Nadere informatie

Eindtermen voor de vervolgopleiding tot dialyse verpleegkundige

Eindtermen voor de vervolgopleiding tot dialyse verpleegkundige Eindtermen voor de vervolgopleiding tot dialyse verpleegkundige De beschrijving van de eindtermen voor de vervolgopleiding tot dialyse verpleegkundige is ontleend aan het deskundigheidsgebied van de dialyse

Nadere informatie

Maatschap orthopedie R.M. Feenstra dr. W.G. Horstmann P.T.D. Kingma H.A.J. van Laarhoven dr. R.E.A.M Zwartelé.

Maatschap orthopedie R.M. Feenstra dr. W.G. Horstmann P.T.D. Kingma H.A.J. van Laarhoven dr. R.E.A.M Zwartelé. Een nieuwe heup Maatschap orthopedie R.M. Feenstra dr. W.G. Horstmann P.T.D. Kingma H.A.J. van Laarhoven dr. R.E.A.M Zwartelé www.kg.nl/orthopedie EEN NIEUWE HEUP U heeft met uw specialist de mogelijkheid

Nadere informatie

Spondylodese van de rug

Spondylodese van de rug Spondylodese van de rug Informatie voor patiënten F0757-1193 juni 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070

Nadere informatie

H.253100.0116. Galblaas verwijderen (conventioneel)

H.253100.0116. Galblaas verwijderen (conventioneel) H.253100.0116 Galblaas verwijderen (conventioneel) 2 Inleiding U heeft samen met uw arts besloten tot een operatie om de galblaas te verwijderen. Het is een operatie waarvoor u ongeveer één tot twee dagen

Nadere informatie

Subtrochantere fractuur. Breuk onder de. Collumfractuur De breuk ligt in het bovenste gedeelte van het dijbeen, collumfractuur. verdikking van het

Subtrochantere fractuur. Breuk onder de. Collumfractuur De breuk ligt in het bovenste gedeelte van het dijbeen, collumfractuur. verdikking van het In deze folder vindt u algemene informatie over wat u tijdens uw opname kunt verwachten. Deze informatie is een aanvulling op de informatie die u van de arts en/of de verpleegkundige hebt gekregen. De

Nadere informatie

12 Ziekenhuissterfte, dossieronderzoek en onverwacht lange opnameduur

12 Ziekenhuissterfte, dossieronderzoek en onverwacht lange opnameduur 12 Ziekenhuissterfte, dossieronderzoek en onverwacht lange opnameduur De Hospital Standardized Mortality Ratio (HSMR) is een deels gecorrigeerde maat voor ziekenhuissterfte bij 50 diagnosegroepen (de zogenoemde

Nadere informatie

Botbreukoperatie afdeling Chirurgie

Botbreukoperatie afdeling Chirurgie Botbreukoperatie afdeling Chirurgie Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Chirurgie september 2013 pavo 0323 Inleiding In het menselijk lichaam zitten zeer veel verschillende botten, die op verschillende

Nadere informatie

Infectie bij een gewrichtsvervangende

Infectie bij een gewrichtsvervangende Infectie bij een gewrichtsvervangende prothese? 2 Uw heupprothese is misschien ontstoken (infectie). Deze infectie moet behandeld worden, om loslating te voorkomen. U bent of wordt hiervoor plotseling

Nadere informatie

EEn nieuwe heup Een gezond heupgewricht Slijtage

EEn nieuwe heup Een gezond heupgewricht Slijtage Resurfacing Hip Een nieuwe heup U hebt met uw specialist de mogelijkheid van een nieuwe heup besproken en specifiek de Resufacing Hip. Het vervangen van een heupgewricht door een kunstgewricht is geen

Nadere informatie

aan Plan van aanpak Vroege herkenning en behandeling van de vitaal bedreigde patiënt Pub.nr. 2010.5200

aan Plan van aanpak Vroege herkenning en behandeling van de vitaal bedreigde patiënt Pub.nr. 2010.5200 aan Plan van aanpak Vroege herkenning en behandeling van de vitaal bedreigde patiënt Pub.nr. 2010.5200 Inhoud Gegevens 3 1. Stel een veranderteam samen 4 2. Definieer het probleem, de uitdaging of de kans

Nadere informatie

Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 29689 Herziening Zorgstelsel 31016 Ziekenhuiszorg Nr. 623 Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 23 juni 2015 Hierbij

Nadere informatie

Joint Care. Zorgprotocol voor gewrichtsvervangende chirurgie. S.M.E. Cardinaal, B.C.M. Schoutens, N. Stolk, Biomet Nederland B.V.

Joint Care. Zorgprotocol voor gewrichtsvervangende chirurgie. S.M.E. Cardinaal, B.C.M. Schoutens, N. Stolk, Biomet Nederland B.V. Joint Care Zorgprotocol voor gewrichtsvervangende chirurgie S.M.E. Cardinaal, B.C.M. Schoutens, N. Stolk, Biomet Nederland B.V., Dordrecht, 2009 Aanleiding In de gezondheidszorg neemt de druk op zorgaanbieders

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie PATIËNTENINFORMATIE DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie 2 DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie Goed om te weten In deze folder geeft Maasstad Ziekenhuis u enige uitleg over een laparoscopische

Nadere informatie

Standscorrectie knie (tibiakoposteotomie)

Standscorrectie knie (tibiakoposteotomie) Standscorrectie knie (tibiakoposteotomie) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten om een standscorrectie van de knie (tibiakop-osteotomie) te ondergaan. In deze folder vindt u informatie over

Nadere informatie

Kijkoperatie in de knie Meniscusscheur en/of kruisbandscheur

Kijkoperatie in de knie Meniscusscheur en/of kruisbandscheur Kijkoperatie in de knie Meniscusscheur en/of kruisbandscheur Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is een arthroscopie? 1 Waarom een kijkoperatie? 1 Voor de opname 2 Opname op de

Nadere informatie

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Wat kunt u zelf doen? mca.nl Inhoudsopgave Patiëntveiligheidskaart 3 Gebruiksaanwijzing 3 Bereid uw ziekenhuisopname voor 4 Laat u ook uw naasten de brochure

Nadere informatie

Men verwart regelgeving met kwaliteitsbewaking in de zorg.

Men verwart regelgeving met kwaliteitsbewaking in de zorg. Gezondheid s zorg Men verwart regelgeving met kwaliteitsbewaking in de zorg. Z o r g s Zorgstandaarden geven antwoorden Patiënten: weten welke zorg zij kunnen verwachten en hun bijdrage daarin Zorgverleners:

Nadere informatie

Patiënt centraal RAPID RECOVERY SYMPOSIUM 11 APRIL 2013

Patiënt centraal RAPID RECOVERY SYMPOSIUM 11 APRIL 2013 Patiënt centraal RAPID RECOVERY SYMPOSIUM 11 APRIL 2013 I HAVE A DREAM MARTIN LUTHER KING JR. 28 AUGUSTUS 1963 LINCOLN MEMORIAL IN WASHINGTON Historie Frustratie van het niet kunnen anticiperen en handelen

Nadere informatie

FIT. veilige Farmaceutische patiëntenzorg door Identificatie bij Toediening van geneesmiddelen

FIT. veilige Farmaceutische patiëntenzorg door Identificatie bij Toediening van geneesmiddelen FIT veilige Farmaceutische patiëntenzorg door Identificatie bij Toediening van geneesmiddelen Presentatie LogiZ-Netwerk (februari 2014) Danny Broekhuizen Manager afdeling geneesmiddelenlogistiek Apotheek

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het vastzetten van een gewricht Artrodese Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Bij u is in één of meer gewrichten in uw hand of pols artrose vastgesteld.

Nadere informatie

Handleiding Veiligheidsrondes

Handleiding Veiligheidsrondes Utrecht, maart 2006 Handleiding Veiligheidsrondes Project Veiligheidsmanagement Bouwen aan Veiligheid in de Zorg Auteurs: drs. I. van der Veeken, drs B. Heemskerk, E. Nap Inleiding Niet alleen de Raad

Nadere informatie

Factsheet Hospital Elderly Life Program (HELP) Kwetsbare. ouderen

Factsheet Hospital Elderly Life Program (HELP) Kwetsbare. ouderen Factsheet Hospital Elderly Life Program (HELP) Kwetsbare ouderen Inhoudsopgave Factsheet Hospital Elderly Life Program (HELP) Gevolgen van een delier 3 Preventieve maatregelen 4 Inzet van geschoolde vrijwilligers

Nadere informatie

Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname

Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname Speciale aandacht voor ouderen tijdens een opname Informatie voor patiënten F1037-3505 november 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Vervanging van het kniegewricht

Vervanging van het kniegewricht Vervanging van het kniegewricht Vervanging van het kniegewricht Waarom opereren? Knieafwijkingen komen op oudere leeftijd veel voor en veroorzaken stijfheid, pijn en daardoor op den duur invaliditeit.

Nadere informatie

Een operatie bij uitzaaiingen in de wervelkolom

Een operatie bij uitzaaiingen in de wervelkolom Een operatie bij uitzaaiingen in de wervelkolom Informatie voor patiënten F1087-3510 november 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411,

Nadere informatie

Gebroken heup (proximale femurfractuur)

Gebroken heup (proximale femurfractuur) Gebroken heup (proximale femurfractuur) Gebroken heup Een gebroken heup ontstaat meestal door een val. Deze breuk komt vaak voor bij ouderen, maar ook jonge mensen kunnen hun heup breken. Meestal is de

Nadere informatie

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk Visie Verpleging & Verzorging VUmc 2015 Preventie Zorg plannen Pro-actief State-of-the-art zorg Samen Zorg uitvoeren Gezamenlijk verant wo or de lijk Screening & diagnostiek Efficiënt Zinvolle ontmoeting

Nadere informatie

De Totale Knieprothese

De Totale Knieprothese pagina 1/12 De Totale Knieprothese Patiënteninformatie pagina 2/12 Patiëntenvoorlichting Knievervanging Inleiding Deze brochure helpt u om enige basiskennis te verkrijgen met betrekking tot uw kniegewricht,

Nadere informatie

Pijnstilling via de pijnpomp

Pijnstilling via de pijnpomp Infobrochure Pijnstilling via de pijnpomp Patiënt-gecontroleerde pijnbestrijding Anesthesie - Pijntherapie - Intensieve zorgen Tel: 011 826 227 mensen zorgen voor mensen Inleiding Binnenkort ondergaat

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE TOTALE KNIE OPERATIE. SPIJKENISSE Medisch Centrum

PATIËNTENINFORMATIE TOTALE KNIE OPERATIE. SPIJKENISSE Medisch Centrum PATIËNTENINFORMATIE SPIJKENISSE Medisch Centrum TOTALE KNIE OPERATIE Vervanging van het kniegewricht is een vaak voorkomende operatie waar veel mensen met een versleten knie baat bij hebben. In deze folder

Nadere informatie

Initiatiefnota Patiëntveiligheid. Anne Mulder en Michiel van Veen (VVD)

Initiatiefnota Patiëntveiligheid. Anne Mulder en Michiel van Veen (VVD) Initiatiefnota Patiëntveiligheid Anne Mulder en Michiel van Veen (VVD) 29 november 2012 Pagina 1 van 7 Initiatiefnota Patiëntveiligheid van Anne Mulder en Michiel van Veen (VVD) 29 november 2012 De Nederlandse

Nadere informatie

Kijkoperatie in de schouder Schouderinstabiliteit en geïrriteerde schouderpees

Kijkoperatie in de schouder Schouderinstabiliteit en geïrriteerde schouderpees Kijkoperatie in de schouder Schouderinstabiliteit en geïrriteerde schouderpees Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is arthroscopie? 1 Waarom een kijkoperatie? 1 Voor de opname 2

Nadere informatie

OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE

OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE 1. Deskundigheidsgebied van de intensive care verpleegkundige blad 2 van 11 2. Eindtermen voor de opleiding intensive care verpleegkundige blad 6 van 11 LRVV Deel

Nadere informatie

Afdeling Spoedeisende hulp (SEH) B54

Afdeling Spoedeisende hulp (SEH) B54 Afdeling Spoedeisende hulp (SEH) B54 Welkom op de afdeling Spoedeisende Hulp (SEH) van het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen. Per jaar melden zich 28.000 mensen op de SEH voor een medische behandeling,

Nadere informatie

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven l Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven Pagina 1 van16 Werkprocessen en competenties gericht op het verpleegplan 1.1 Stelt verpleegkundige diagnose en stelt het verpleegplan

Nadere informatie

Maatschap Chirurgie Maatschap Orthopedie. Een gebroken heup

Maatschap Chirurgie Maatschap Orthopedie. Een gebroken heup Maatschap Chirurgie Maatschap Orthopedie Algemeen Geconstateerd is dat uw heup is gebroken. De orthopeed/chirurg heeft besloten dat er een operatie moet plaatsvinden om de breuk te herstellen. In dit boekje

Nadere informatie

Perspectief van de zorgondernemer. Prof. dr. Robert Slappendel, anesthesioloog Manager kwaliteit en Veiligheid Amphia Ziekenhuis

Perspectief van de zorgondernemer. Prof. dr. Robert Slappendel, anesthesioloog Manager kwaliteit en Veiligheid Amphia Ziekenhuis Perspectief van de zorgondernemer Prof. dr. Robert Slappendel, anesthesioloog Manager kwaliteit en Veiligheid Amphia Ziekenhuis Heeft dit zorgstelsel adequate prikkels om kwalitatief goede zorg te leveren?

Nadere informatie

Morton-neuroom in de voet. Orthopedie

Morton-neuroom in de voet. Orthopedie Morton-neuroom in de voet Orthopedie Een Morton-neuroom in de voet Als u aanhoudende pijn hebt in de voorzijde van de voet, hebt u mogelijk last van een goedaardige zwelling van een zenuw, een zogenaamd

Nadere informatie

AANDOENINGEN VAN DE ENKEL

AANDOENINGEN VAN DE ENKEL AANDOENINGEN VAN DE ENKEL 567 Inleiding Binnenkort wordt u opgenomen in het Sint Franciscus Gasthuis. U wordt geopereerd aan een aandoening van de enkel. In deze folder worden kort verschillende operaties

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting

SAMENVATTING. Samenvatting SAMENVATTING. 167 Met de komst van verpleegkundigen gespecialiseerd in palliatieve zorg, die naast de huisarts en verpleegkundigen van de thuiszorg, thuiswonende patiënten bezoeken om te zorgen dat patiënten

Nadere informatie

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering?

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? Jan Wille, coördinator infectiepreventie Titia Hopmans, senior adviseur PREZIES RIVM, Centrum voor Infectieziektebestrijding 1 Patiëntveiligheid

Nadere informatie