6 Meten met een meetklok

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "6 Meten met een meetklok"

Transcriptie

1 6 Meten met een meetklok 6.1 Meten van de rechtheid Doel Bij rechtheid controleren we of de aslijn van het werkstuk wel of niet buiten het tolerantieveld komt. Dit kan het geval zijn wanneer de aslijn krom of schuin staat. Vb. Cilinder Figuur 6.1 De hartlijn van de cilinder mag niet buiten het tolerantieveld (rode cilinder) van 0,05 mm komen. Is dit echter wel het geval, dan gaat de cilinder schuin in een boring passen, waardoor er wrijving ontstaat. Op deze manier treedt slijtage aanzienlijk sneller op. Om deze slijtage tegen te gaan wordt rechtheid toegepast en gecontroleerd Principe Voor een vlak werkstuk gebruik je een vlaktafel en een meetklok. Je kunt het te controleren vlak van het werkstuk onder de meetklok heen en weer bewegen om zodoende de rechtheid te controleren. Voor een cilindrisch werkstuk gebruik je een vlaktafel, een V- blok of twee vaste centers en een meetklok. Je legt de cilinder in de V-blok of plaatst hem tussen de twee vaste centers en laat de meetklok heen en weer bewegen over het geheel om zodoende de rechtheid te controleren Pagina 1

2 6.1.3 Beschrijving van de meetklok Afbeelding Uitleg Samenstelling De meetklok bestaat uit: Een meetstift (1), een tasterpunt (2), een opspanschacht (3), een wijzer (4), een wijzerplaat (5), een buitenring (6), een schaalverdeling (7), een glas (8), een tolerantiemarkering (9) en een indicatie van de omwentelingen (10) De verplaatsing van de taster (2) wordt omgezet in een ronddraaiende beweging van de wijzer (4) zodat je de verplaatsing van de taster kan aflezen t.o.v. de wijzerplaat (5). Het kleine wijzertje duidt het aantal omwentelingen (10) aan van de grote wijzer (4). Elk streepje van die schaalverdeling komt overeen met 1 omwenteling van de grote wijzer. Op de rand van de verdraaibare wijzerplaat zijn ook tolerantienaalden (9) aangebracht die door verschuiving op de maximum- en minimummaat in te stellen zijn Pagina 2

3 Inwendig mechanisme Op de as van de meetstift staat een heugel die ingrijpt op het tandwiel (4). Tandwiel (5) en tandwiel (4) zijn vast op elkaar bevestigd. Tandwiel (4) grijpt in met tandwiel (3). Op tandwiel (3) is de wijzer (6) bevestigd. Zo zet men de rechtlijnige beweging van de meetstift (1) om in een ronddraaiende beweging van de wijzer (6) De overbrengingsverhoudingen van de tandwielen zijn zo gekozen dat 1 mm axiale verplaatsing van de meetstift (1) overeenkomt met 1 volledige omwenteling van de wijzer (6). Een spiraalveer (7) zorgt ervoor dat de speling tussen de tandwielen steeds in dezelfde zin opgenomen wordt, om meetfouten ten gevolgen van die speling zoveel mogelijk uit te schakelen. Aandachtspunten Gebruik steeds een vlakplaat als ondergrond om de meting op uit te voeren. Draai de klemschroef van de klokhouder vast en controleer de beweging van de taster om te zien of de klemschroef niet te hard werd aangedraaid. Controleer de meetopstelling voor, tijdens en na de laatste meting op ontregelingen Pagina 3

4 Gebruik een stabiel statief en houd de armlengten van het statief zo kort mogelijk. Plaats de klok altijd loodrecht op het te beoordelen oppervlak; anders krijgen we een totaal foute maataanduiding. Wanneer men bij het aftasten van het werkstuk over een gleuf of verhoging moet passeren, is men verplicht de meetklok op te tillen om beschadigingen te voorkomen Pagina 4

5 Notities: Pagina 5

6 6.1.4 Gebruik van de meetklok bij rechtheid Afbeelding Uitleg Meten van de rechtheid bij een vlak werkstuk Stap 1: Verzamelen van materiaal We gaan eerst alle materialen verzamelen. We hebben nodig: - Een vlaktafel: voor een rechte meting - Een meetklok - Een statief met rechte steun (andere is ook mogelijk) - Te meten werkstuk Stap 2: Plaatsen van de meetklok in het statief Plaats de meetklok in het statief zoals aangegeven op de afbeelding. Vastzetten meetklok Draai met het rechtse schroefje de meetklok vast. Draai natuurlijk niet te vast anders beschadig je de meetklok! Pagina 6

7 Gebruik een stabiel statief en hou de armlengten van het statief zo kort mogelijk Stap 3: plaatsen van de meetklok op het werkstuk We gaan nu de meetklok op het werkstuk plaatsen door de meetklok naar beneden te bewegen. Draai de volgende schroef los om de meetklok verticaal te kunnen bewegen over de as. Meetklok nog niet laten raken! Verticale regeling Laat de meetklok rustig zakken. Bij sommige statieven heb je een schroefje om de meetklok te laten zakken, andere moet je met de hand doen. Zorg ervoor dat de taster van de meetklok loodrecht op het te meten vlak staat. Is dit niet zo, dan kunnen er meetfouten optreden. Loodrecht Pagina 7

8 Stap 4: nulpunt bepalen Draai de meetklok nog iets verder naar beneden en laat de wijzer 1 toer uitwijken (zie kleine schaalverdeling). Zet de schaalverdeling dan op 0. Aantal omwentelingen Hierdoor krijg je betere meetresultaten. Stap 5: meten van de rechtheid Beweeg het werkstuk onder de meetklok door en kijk hoeveel de wijzer uitwijkt. Om nog nauwkeuriger te zijn, kan je de blok tegen de steun van het statief plaatsen (indien mogelijk!). Zo kan je in een rechte lijn meten. Reinig altijd de te meten vlakken! Ander voorbeeld Met dit voorbeeld gaan we de plaat laten steunen tegen het statief (indien dit mogelijk is!). Plaats de meetklok loodrecht op het te meten werkstuk Pagina 8

9 Laat de wijzer 1 omwenteling uitwijken en plaats de schaalverdeling op 0. Zo bepalen we het nulpunt. Beweeg het werkstuk tegen de steun onder de meetklok door. We kunnen in een rechte lijn bewegen dankzij deze steun (nauwkeuriger). Lees de afwijking af. Meten van de rechtheid bij een ronde werkstuk Stap 1: verzamelen van materiaal We gaan eerst alle materialen verzamelen. We hebben nodig: - Een vlaktafel: voor een rechte meting - Een meetklok - Een statief met rechte steun (andere is ook mogelijk) - Een v-blok of 2 centers: voor het ondersteunen van het werkstuk - Te meten werkstuk Indien het werkstuk niet in een v- blok past dan kan men nog altijd een opstelling van twee centers gebruiken. Het werkstuk moet dan wel voorzien zijn van twee centerpunten. Opstelling 2 centers met meetklok Pagina 9

10 Stap 2: klaarmaken van het materiaal Plaats het werkstuk in een v- blok. v-blok Plaats de v-blok met het werkstuk erin tegen de steun van het statief. Bij deze meting is het nodig dat we een rechte lijn volgen. Stap 3: plaatsen van de meetklok op het werkstuk Plaats de meetklok op het werkstuk (zie voorgaande stap 3 plaatsen van de meetklok op het werkstuk). Zorg dat de meetklok loodrecht op het werkstuk staat. Zo voorkomen we meetfouten. Loodrecht Pagina 10

11 Zorg dat de meetklok volledig loodrecht staat! Loodrecht Stap 4: nulpunt bepalen Draai de meetklok nog iets verder naar beneden en laat de wijzer 1 toer uitwijken (zie kleine schaalverdeling). Hierdoor krijg je betere meetresultaten. Zet de schaalverdeling dan op 0. Aantal omwentelingen Pagina 11

12 Stap 5: meten van de rechtheid Beweeg het werkstuk tegen de steun onder de meetklok door. We kunnen in een rechte lijn bewegen dankzij deze steun (nauwkeuriger). Lees de afwijking af. Deze mag niet groter zijn zoals aangegeven op de technische tekening (zie fig. 6.1). Steun statief Reinig altijd de te meten vlakken of assen! Notities: Pagina 12

13 6.2 Meten van de vlakheid Doel Bij vlakheid controleren we of het vlak van het werkstuk wel of niet buiten het tolerantieveld komt. Het vlak van het werkstuk moet dus tussen twee evenwijdige en perfecte vlakken liggen, waarvan de afstand van elkaar wordt aangegeven op de tekening. Vb. Vlak werkstuk Figuur 6.2 Het vlak van het werkstuk mag niet buiten het tolerantieveld (twee rode, evenwijdige vlakken) met een tussenafstand van 0,05 mm komen. Is dit echter wel het geval bij bijvoorbeeld een vlak die over een ander vlak moet schuren, dan treedt er beschadiging van beide vlakken op. Om deze beschadiging tegen te gaan, wordt vlakheid toegepast en gecontroleerd Principe Je gebruikt voor het meten van de vlakheid een vlaktafel en een meetklok. Je kunt het te controleren vlak van het werkstuk onder de meetklok heen en weer bewegen om zodoende de rechtheid te controleren. In tegenstelling tot de rechtheid controleer je hier verschillende punten op een vlak Beschrijving van de meetklok Zie Beschrijving van de meetklok Pagina 13

14 6.2.4 Gebruik van de meetklok bij vlakheid Afbeelding Uitleg Meten van de rechtheid bij een vlak werkstuk Stap 1: Verzamelen van materiaal We gaan eerst alle materialen verzamelen. We hebben nodig: - Een vlaktafel: voor een rechte meting - Een meetklok - Een statief met rechte steun (andere is ook mogelijk) - Te meten werkstuk Stap 2: Plaatsen van de meetklok in het statief Plaats de meetklok in het statief zoals aangegeven op de afbeelding. Vastzetten meetklok Draai met het rechtse schroefje de meetklok vast. Draai natuurlijk niet te vast anders beschadig je de meetklok! Pagina 14

15 Gebruik een stabiel statief en hou de armlengten van het statief zo kort mogelijk Stap 3: plaatsen van de meetklok op het werkstuk We gaan nu de meetklok op het werkstuk plaatsen door de meetklok naar beneden te bewegen. Draai de volgende schroef los om de meetklok verticaal te kunnen bewegen over de as. Meetklok nog niet laten raken! Verticale regeling Laat de meetklok rustig zakken. Bij sommige statieven heb je een schroefje om de meetklok te laten zakken, andere moet je met de hand doen. Plaats je werkstuk tegen een steun om een rechte verplaatsing te verkrijgen! Zorg ervoor dat de taster van de meetklok loodrecht op het te meten vlak staat. Is dit niet zo, dan kunnen er meetfouten optreden. Loodrecht Pagina 15

16 Stap 4: nulpunt bepalen Draai de meetklok nog iets verder naar beneden en laat de wijzer 1 toer uitwijken (zie kleine schaalverdeling). Zet de schaalverdeling dan op 0. Aantal omwentelingen Hierdoor krijg je betere meetresultaten. Stap 5: meten van de vlakheid We doen hetzelfde als bij het meten van de rechtheid. Beweeg het werkstuk onder de meetklok door en kijk hoeveel de wijzer uitwijkt. We gaan nu het eerste punt controleren. Eerste punt Daarna controleren we de afwijking op een tweede punt. Tweede punt Pagina 16

17 Daarna controleren we de afwijking op een derde punt. Derde punt De afwijking mag niet groter zijn zoals aangegeven op de technische tekening (zie fig. 6.2) Controleer op zoveel mogelijk punten om te controleren of het volledige vlak binnen de tolerantie ligt. Reinig altijd de te meten vlakken! Notities: Pagina 17

18 6.3 Meten van de rondheid Doel Bij rondheid controleren we of de diameter van het wekstuk wel of niet buiten het tolerantieveld komt. De diameter van het werkstuk moet dus tussen 2 concentrische en perfecte cirkels liggen, waarvan de afstand van elkaar wordt aangegeven op de tekening Vb. Werkstuk met meerdere diameters Figuur 6.3 In dit geval mogen beide diameters niet buiten het tolerantieveld (twee rode, concentrische cirkels) met een tussenafstand van 0,15 mm komen. Is dit echter wel het geval en word het werkstuk gebruikt in een wals om een plaat recht te walsen, dan treden er ongelijkheden op in de plaat. Om deze ongelijkheden tegen te gaan, wordt rondheid toegepast en gecontroleerd Principe Voor uitwendige diameters gebruik je een vlaktafel, een V-blok en een meetklok. Eerst leg je de cilinder in de V-blok. Vervolgens plaats je de meetklok op het werkstuk. Ten slotte draai je het werkstuk een keer rond om zodoende de rondheid te controleren. Voor inwendige diameters gebruik je een binnenmeettaster Pagina 18

19 6.3.3 Beschrijving van de meetklok met binnenmeettaster Afbeelding Uitleg Meetklok met binnenmeettaster voor het meten van grote diameters De meetklok met binnenmeettaster bestaat uit: een meetklok (1), een handgreep (2), een meetbeen (3) en een meetkop (4). De meetkop bestaat ook nog eens uit: een verend steunstuk (6) met in het midden van en loodrecht op het steunstuk, een vaste taster (5) en een beweegbare taster (7). Wanneer je de meetkop (4) in de boring brengt, past het steunstuk (6), door het feit dat het verend gemonteerd is, zich automatisch aan in de boring zodat er steeds 4 contactpunten A, B, C en D zijn Pagina 19

20 Steunpunten A, B, C en D Aangezien de hartlijn van de tasters in het midden loodrecht staat op het steunstuk (6), baseer je je hier op de meetkundige eigenschap dat de middelloodlijn op een koorde door het middelpunt van de cirkel gaat. Je meet dus steeds de diameter op in de dwarsdoorsnede van de boring. Je hoeft enkel te schommelen in de langsdoorsnede van de boring om de kortste afstand te zoeken. Notities: Pagina 20

21 6.3.4 Gebruik van de meetklok bij rondheid Afbeelding Uitleg Meten van uitwendige diameters We kunnen hiervoor een V-blok gebruiken. We kunnen ook een uitvoering met twee centerpunten gebruiken. We gaan eerst de meting uitvoeren met een V-blok. Stap 1: verzamelen van materiaal We gaan eerst alle materialen verzamelen. We hebben nodig: - Een vlaktafel: voor een rechte meting - Een meetklok - Een statief met rechte steun (andere is ook mogelijk) Pagina 21

22 - Een V-blok: voor het ondersteunen van het werkstuk - Te meten werkstuk Stap 2: klaarmaken van het materiaal Plaats het werkstuk in een V- blok. V-blok Plaats de V-blok met het werkstuk erin tegen de steun van het statief. Bij deze meting is dat niet echt nodig. Het vergemakkelijkt het plaatsen van de meetklok. Stap 3: plaatsen van de meetklok op het werkstuk Plaats de meetklok op het werkstuk. (zie 6.2.4, stap 3) Zorg dat de meetklok loodrecht op het werkstuk staat. Zo voorkomen we meetfouten. Loodrecht Pagina 22

23 Zorg dat de meetklok volledig loodrecht staat! Loodrecht Stap 4: nulpunt bepalen Draai de meetklok nog iets verder naar beneden en laat de wijzer 1 toer uitwijken (zie kleine schaalverdeling). Hierdoor krijg je betere meetresultaten. Zet de schaalverdeling dan op 0. Aantal omwentelingen Pagina 23

24 Stap 5: meten van de rondheid Draai het werkstuk rond en lees de afwijking af. Deze mag niet groter zijn zoals aangegeven op de technische tekening (zie fig. 6.3) Het omkeerpunt duidt het bereik van de afwijking aan. Reinig altijd de te meten vlakken of assen! We gaan nu de meting uitvoeren met twee centerpunten. Stap 1: verzamelen van materiaal We gaan eerst alle materialen verzamelen. We hebben nodig: - Een vlaktafel: voor een rechte meting (indien mogelijk) - Een meetklok - Een statief met rechte steun (andere is ook mogelijk) - Een opstelling met twee centerpunten: voor het ondersteunen van het werkstuk - Te meten werkstuk Stap 2: klaarmaken van het materiaal Plaats het werkstuk tussen de twee centerpunten Pagina 24

25 Centerpunten Plaats de meetklok in het statief zoals aangegeven op de afbeelding. Draai met de schroefjes de meetklok vast. Draai natuurlijk niet te vast anders beschadig je de meetklok! Stap 3: plaatsen van de meetklok op het werkstuk Plaats de meetklok op het werkstuk. (zie 4.2.4, stap 3) Zorg dat de meetklok loodrecht op het werkstuk staat. Zo voorkomen we meetfouten. Loodrecht Zorg dat de meetklok volledig loodrecht staat! Loodrecht Pagina 25

26 Stap 4: nulpunt bepalen Draai de meetklok nog iets verder naar beneden en laat de wijzer 1 toer uitwijken (zie kleine schaalverdeling). Hierdoor krijg je betere meetresultaten. Zet de schaalverdeling dan op 0. Aantal omwentelingen Notities: Stap 5: meten van de rondheid Draai het werkstuk rond en lees de afwijking af. Deze mag niet groter zijn zoals aangegeven op de technische tekening (zie fig. 6.3) Het omkeerpunt duidt het bereik van de afwijking aan. Reinig altijd de te meten vlakken of assen! Meten van inwendige diameters Zie 6.10 meten van boringen Pagina 26

27 6.4 Meten van de cilindriciteit Doel Bij cilindriciteit controleren we of het mantelvlak van het werkstuk wel of niet buiten het tolerantieveld komt. Het mantelvlak van het werkstuk moet dus tussen 2 coaxiale en perfecte cilinders liggen, waarvan de afstand van elkaar wordt aangegeven op de tekening. Vb. Cilinder Figuur 6.4 Het mantelvlak mag niet buiten het tolerantieveld (twee rode, coaxiale cilinders) met een tussenafstand van 0,1 mm komen. Is dit wel zo dan gaat bijvoorbeeld een as ofwel te klein ofwel te groot zijn om in een boring te passen Principe Voor uitwendige diameters gebruik je een vlaktafel, een V-blok en een meetklok. Eerst leg je de cilinder in de V-blok. Vervolgens plaats je de meetklok op het werkstuk. Daarna draai je het werkstuk een keer rond. Ten slotte doe je deze stap op verschillende plaatsen om zodoende de cilindriciteit te controleren. Voor inwendige diameters gebruik je een binnenmeettaster Pagina 27

28 6.4.3 Beschrijving van de meetklok met binnenmeettaster Zie Beschrijving van de meetklok met binnenmeettaster Gebruik van de meetklok bij cilindriciteit Afbeelding Uitleg Meten van uitwendige diameters We gaan nu de meting uitvoeren met twee centerpunten. Je kan ook een V-blok gebruiken. Stap 1: verzamelen van materiaal We gaan eerst alle materialen verzamelen. We hebben nodig: - Een vlaktafel: voor een rechte meting (indien mogelijk) - Een meetklok - Een statief met rechte steun (andere is ook mogelijk) - Een opstelling met twee centerpunten: voor het ondersteunen van het werkstuk - Te meten werkstuk Stap 2: klaarmaken van het materiaal Plaats het werkstuk tussen de twee centerpunten. Centerpunten Pagina 28

29 Plaats de meetklok in het statief zoals aangegeven op de afbeelding. Draai met de schroefjes de meetklok vast. Draai natuurlijk niet te vast anders beschadig je de meetklok! Stap 3: plaatsen van de meetklok op het werkstuk Plaats de meetklok op het werkstuk. (zie 4.2.4, stap 3) Zorg dat de meetklok loodrecht op het werkstuk staat. Zo voorkomen we meetfouten. Loodrecht Zorg dat de meetklok volledig loodrecht staat! Loodrecht Pagina 29

30 Stap 4: nulpunt bepalen Draai de meetklok nog iets verder naar beneden en laat de wijzer 1 toer uitwijken (zie kleine schaalverdeling). Hierdoor krijg je betere meetresultaten. Zet de schaalverdeling dan op 0. Aantal omwentelingen Stap 5: meten van de rondheid Draai het werkstuk rond en lees de afwijking af. Deze mag niet groter zijn zoals aangegeven op de technische tekening (zie fig. 6.4) Het omkeerpunt duidt het bereik van de afwijking aan. Reinig altijd de te meten vlakken of assen! Herhaal stap 5 op verschillende plaatsen van de gewenste diameter. Verschillende plaatsen Pagina 30

31 Meten van inwendige diameters Zie 6.10 meten van boringen Notities: Pagina 31

32 6.5 Controle van de radiale slag Doel Bij de radiale slag controleren we of bij een omwenteling rond de referentiehartlijn de radiale slag, in ieder meetvlak loodrecht op de hartlijn, niet groter is dan het aangegeven tolerantieveld. De radiale slag is het beste te vergelijken met een uit het midden geplaatste as in een fietswiel. Wanneer de as niet precies in het midden ligt van het wiel, zal de fiets op en neer bewegen tijdens het rijden. Vb. Cilinder met meerdere diameters Figuur 6.5 Bij een omwenteling rond de referentiehartlijn (A) mag in radiale richting de diameter van het werkstuk niet buiten het tolerantieveld (twee rode, concentrische cirkels) met een tussenafstand van 0,01 mm komen. Is dit echter wel zo dan krijgen we een eivormig of ovaal werkstuk. Als dit werkstuk in een kamer moet draaien, mag deze niet ovaal zijn, want anders begint deze tegen de wanden te schuren. Om dit te vermijden, controleren we de radiale slag Principe Bij het controleren van de radiale slag plaats je eerst het werkstuk tussen 2 losse centerpunten. Vervolgens plaats je de meetklok op de te controleren diameter van het werkstuk en Pagina 32

33 daarna draai je het werkstuk 1 keer rond. Ten slotte kijk je hoe groot de uitwijking is om zodoende de radiale slag te controleren Beschrijving van de meetklok met zwenktaster Afbeelding Uitleg Dit is een kleine meetklok waarvan de meetpunt kan omgebogen worden zodat er horizontaal en verticaal kan gemeten worden. De verplaatsing van het bolvormig uiteinde van de taster wordt weergegeven op de wijzerplaat. Zwenktasters zijn zeer nauwkeurige meetinstrumenten (schaalverdeling van 0,01 mm tot 2 µm) maar hebben een zeer klein meetbereik, vaak niet meer dan 1 mm. Ze zijn geschikt om in de twee meetrichtingen te meten en de tasters kunnen over een grote hoek gezwenkt worden zodat vele meetposities mogelijk zijn. Aandachtspunt! Zorg dat de aslijn van de meettaster loodrecht op zijn bewegings- (meet-) richting Pagina 33

34 staat Gebruik van de meetklok met zwenktaster bij de radiale slag Afbeelding Uitleg Meten van uitwendige diameters We gaan nu de meting uitvoeren met twee centerpunten. Je kan ook een V-blok gebruiken. Stap 1: verzamelen van materiaal We gaan eerst alle materialen verzamelen. We hebben nodig: - Een vlaktafel: voor een rechte meting (indien mogelijk) - Een meetklok - Een statief met rechte steun (andere is ook mogelijk) - Een opstelling met twee centerpunten: voor het ondersteunen van het werkstuk - Te meten werkstuk Stap 2: klaarmaken van het materiaal Pagina 34

35 Plaats het werkstuk tussen de twee centerpunten. Centerpunten Plaats de meetklok in het statief zoals aangegeven op de afbeelding. Draai met de schroefjes de meetklok vast. Draai natuurlijk niet te vast anders beschadig je de meetklok! Stap 3: nulpunt bepalen Plaats de meetklok op het werkstuk. Draai de meetklok nog iets verder naar beneden en laat de wijzer 1 toer uitwijken. Hierdoor krijg je betere meetresultaten. Zet de schaalverdeling dan op 0. Stap 5: meten van de axiale slag Draai het werkstuk een keer rond en lees de afwijking af. Deze mag niet groter zijn zoals aangegeven op de technische tekening (zie fig. 6.5) Pagina 35

36 Breng een markering aan zodat je weet wanneer je een omwenteling hebt gedraaid. Reinig altijd de te meten vlakken of assen! Meten van inwendige diameters Gebeurt op dezelfde manier, maar dan inwendig. Notities: Pagina 36

37 6.6 Controle van de axiale slag Doel Bij de axiale slag controleren we of bij een omwenteling alle punten van het getoleranceerde oppervlak gelegen zijn tussen twee parallelle vlakken met een tussenafstand. De axiale slag is te vergelijken met een slag in het fietswiel. Wanneer bijvoorbeeld door een val het wiel krom gebogen is, dan zal dit tijdens het fietsen een slingering geven. Vb. Cilinder met meerdere diameters Figuur 6.6 Bij een omwenteling rond de referentiehartlijn (A) mag in axiale richting de diameter van het werkstuk niet buiten het tolerantieveld (twee rode cirkels) met een tussenafstand van 0,02 mm komen. Is dit echter wel zo dan krijgen we een schuine diameter. Dit heeft als gevolg dat wanneer we iets willen bevestigen, dit schuin gaat gebeuren. Hierdoor wordt er spanning opgebouwd die kan leiden tot schade. Om dit te vermijden, controleren we de axiale slag Principe Bij het controleren van de axiale slag plaats je eerst het werkstuk tussen 2 losse centerpunten. Vervolgens plaats je de meetklok op de zijkant van de te controleren diameter van het werkstuk en daarna draai je het werkstuk 1 keer rond. Ten slotte Pagina 37

38 kijk je hoe groot de uitwijking is om zodoende de axiale slag te controleren Beschrijving van de meetklok met zwenktaster Zie Beschrijving van de meetklok met zwenktaster Gebruik van de meetklok met zwenktaster bij de axiale slag Afbeelding Uitleg Meten van uitwendige diameters We gaan nu de meting uitvoeren met twee centerpunten. Je kan ook een V-blok gebruiken. Stap 1: verzamelen van materiaal We gaan eerst alle materialen verzamelen. We hebben nodig: - Een vlaktafel: voor een rechte meting (indien mogelijk) - Een meetklok - Een statief met rechte steun (andere is ook mogelijk) - Een opstelling met twee centerpunten: voor het ondersteunen van het werkstuk - Te meten werkstuk Stap 2: klaarmaken van het Pagina 38

39 materiaal Plaats het werkstuk tussen de twee centerpunten. Centerpunten Plaats de meetklok in het statief zoals aangegeven op de afbeelding. Draai met de schroefjes de meetklok vast. Draai natuurlijk niet te vast anders beschadig je de meetklok! Stap 3: nulpunt bepalen Plaats de meetklok op het werkstuk. Draai de meetklok nog iets verder naar beneden en laat de wijzer 1 toer uitwijken. Hierdoor krijg je betere meetresultaten. Zet de schaalverdeling dan op 0. Stap 5: meten van de axiale slag Draai het werkstuk een keer rond en lees de afwijking af. Deze mag niet groter zijn zoals aangegeven op de technische tekening (zie fig. 6.6) Pagina 39

40 Breng een markering aan zodat je weet wanneer je een omwenteling hebt gedraaid. Reinig altijd de te meten vlakken of assen! Meten van inwendige diameters Gebeurt op dezelfde manier, maar dan inwendig. Notities: Pagina 40

41 6.7 Controle van de totale slag Doel Bij de totale radiale slag controleren we of bij meerdere omwentelingen rond de referentiehartlijnen en bij axiale verschuiving alle punten op de getoleranceerde oppervlak gelegen zijn binnen twee denkbeeldige cilinders met een tussenafstand en waarvan de hartlijnen samenvallen met de referentiehartlijn. Bij de totale axiale slag controleren we of bij meerdere omwentelingen rond de referentiehartlijn en bij radiale verschuiving alle punten van het getoleranceerde oppervlak gelegen zijn tussen twee denkbeeldige parallelle vlakken met een tussenafstand. De totale slag is een combinatie van de axiale en de radiale slag. We controleren de diameter in de lengte en in de breedte zodat er eigenlijk een perfecte cilinder gevormd wordt. Vb. Cilinder met meerdere diameters Pagina 41 Figuur 6.7

42 Bij meerdere omwentelingen rond de referentiehartlijn (A) en bij axiale verschuiving moeten alle punten gelegen zijn in het tolerantieveld (twee rode cilinders) met een tussen afstand van 0,05 mm. Bij meerdere omwentelingen rond de referentiehartlijn (A) en bij radiale verschuiving moeten alle punten gelegen zijn in het tolerantieveld (twee parallelle vlakken) met een tussen afstand van 0,05 mm. Als een cilinder met drie trappen zoals op de tekening niet mag op en neer gaan en volledig recht moet draaien of bevestigd worden, dan moet totale slag gebruikt Principe Bij het controleren van de totale slag plaats je eerst het werkstuk tussen 2 losse centerpunten. Vervolgens plaats je de meetklok op de zijkant voor de axiale slag en op de diameter voor de radiale slag van de te controleren diameter van het werkstuk. Daarna draai je het werkstuk een omwenteling rond. Ten slotte kijk je hoe groot de uitwijking is op verschillende plaatsen, zowel radiaal als axiaal, om zodoende de totale slag te Pagina 42

43 controleren Beschrijving van de meetklok met zwenktaster Zie Beschrijving van de meetklok met zwenktaster Gebruik van de meetklok met zwenktaster bij de totale slag Zie Gebruik van de meetklok met zwenktaster bij de radiale slag Zie Gebruik van de meetklok met zwenktaster bij axiale slag Metingen gebeuren bij totale slag op meerdere punten bij meerdere omwentelingen 6.8 Meten van de haaksheid Doel Bij haaksheid controleren we bij het vormen van een hoek of deze haaks is t.o.v. een referentievlak (hoek) of een hartlijn (boring). Bij een boring die haaks op een vlak moet staan, moet de hartlijn van de boring in een cilinder liggen, waarvan de diameter wordt aangegeven op de tekening. Bij het vormen van een hoek moet het werkelijke vlak gelegen zijn tussen 2 evenwijdige vlakken, waarvan de afstand van elkaar wordt aangegeven op de tekening. Vb. Werkstuk met een boring en een werkstuk met een hoek Pagina 43

44 De hartlijn van de boring mag niet buiten het tolerantieveld (rode cilinder) met een diameter van 0,02 mm komen. Is dit echter wel het geval en het werkstuk wordt bevestigd via een boring in een samenstelling (vb. een persluchtmotor), dan gaat de hele samenstelling scheef komen te zitten. Dit heeft nefaste gevolgen voor de werking van de samenstelling. Het getoleranceerde vlak mag niet buiten het tolerantieveld (twee rode, evenwijdige vlakken) met een tussenafstand van 0,05 mm komen. Is dit echter wel het geval en het werkstuk maakt deel uit van een samenstelling, dan gaat dit ofwel te groot of te klein zijn. Om deze gevolgen tegen te gaan wordt haaksheid toegepast en gecontroleerd Principe Figuur 6.8 Haaksheid van 2 vlakken (fig.6.9): Op een van de twee vlakken plaats je een meetcilinder of een winkelhaak. Op het andere vlak plaats je een meetklok, waarmee je gaat controleren of het tweede vlak evenwijdig is t.o.v. de meetcilinder. Vergeet niet op verschillende hoogten te meten! Pagina 44

45 Figuur 6.9 Haaksheid bij 2 vaste assen (fig. 6.10): Op een van assen plaats je een winkelhaak met een V- vormige voet. Op de andere as plaats je nu de meetklok, waarmee je gaat controleren of de tweede as evenwijdig is t.o.v. de vrije arm van de winkelhaak. Figuur 6.10 Haaksheid van 2 assen waarvan er 1 kan roteren (fig. 6.11): Op de roterende as plaats je een meetklok met een arm vast. Je controleert aan beide zijden van de vaste as of de gemeten waarden gelijk zijn Pagina 45

46 Figuur 6.11 Haaksheid van een boring: - met een 3D meetbank - Een andere mogelijkheid: eerst leggen we het werkstuk met het vlak (referentievlak) waarop de boring haaks moet staan op de vlaktafel. Vervolgens neem je de zwenktaster en tast je de boring af. Ten slotte lees je de uitwijking af Beschrijving van de meetklok Zie Beschrijving van de meetklok Gebruik van de meetklok bij haaksheid Zie Principe 6.9 Meten van de evenwijdigheid Doel Bij evenwijdigheid controleren we of het vlak of de hartlijn van het werkstuk tussen twee denkbeeldige vlakken of een cilinder ligt evenwijdig met het referentievlak of referentiehartlijn Pagina 46

47 Bij 2 boringen die evenwijdig t.o.v. elkaar moeten staan, moet de hartlijn van de getoleranceerde boring tussen twee evenwijdige lijnen liggen, waarvan de afstand van elkaar wordt aangegeven op de tekening. Bij 2 vlakken die evenwijdig t.o.v. elkaar moeten staan, moet het getoleranceerde vlak tussen twee evenwijdige vlakken liggen, waarvan de afstand van elkaar wordt aangegeven op de tekening. Vb. Werkstuk met een of meerdere boringen. Figuur 6.12 De getoleranceerde hartlijn van de boring mag niet buiten het horizontale tolerantieveld (twee rode, evenwijdige lijnen) met een tussenafstand van 0,1 mm komen. De getoleranceerde hartlijn van de boring mag niet buiten het tolerantieveld (rode cilinder) met een diameter van 0,1 mm komen. Het getoleranceerde vlak mag niet buiten het tolerantieveld (twee rode, evenwijdige vlakken) met een tussenafstand van 0,01 mm komen. Is dit echter wel het geval bij bijvoorbeeld een werkstuk dat op een grondplaat bevestigd moet worden met schroefjes, dan komt Pagina 47

48 het geheel scheef te zitten. Dit heeft nefaste gevolgen voor de werking. Om deze gevolgen tegen te gaan wordt evenwijdigheid toegepast en gecontroleerd Principe Evenwijdigheid van 2 vlakken (fig. 6.13) Eerst leg je het referentievlak op een vlakplaat. Vervolgens plaats je op het andere vlak, dat evenwijdig moet liggen, een meetklok. Tenslotte tast je het vlak dat je moet controleren over verschillende lijnen in het vlak af om zodoende de evenwijdigheid te controleren. Figuur 6.13 Evenwijdigheid van een hartlijn t.o.v. een vlak (fig. 6.14): Je plaatst een meetklok in een voet op het vlak en onder de as. Je glijdt met de meetklok over het vlak om zodoende de evenwijdigheid te bepalen. Indien je een boring hebt, plaats je het te controleren vlak op een vlaktafel samen met een meetklok. Je kan dan met de meetklok de boring aftasten Pagina 48

49 Figuur 6.14 Evenwijdigheid van 2 assen (fig. 6.15): Plaats de meetklok in een houder met een V-vormige voet en beweeg de voet over een van de twee cilinders. Wanneer je twee boringen hebt, kan je best een 3D meetbank gebruiken. Figuur Beschrijving van de meetklok Zie Beschrijving van de meetklok Gebruik van de meetklok bij evenwijdigheid Zie Principe 6.10 Meten van boringen Pagina 49

50 Doel Voor het meten van gaten kan men gebruik maken van: Schuifmaat Binnenschroefmaat Meetklok met binnenmeettaster Meetinstrument Schuifmaat Binnenschroefmaat Meetklok met binnenmeettaster 0,1 mm 0,01 mm 0,001 mm Nauwkeurigheid Zowel de schuifmaat als de binnenschroefmaat wordt minder gebruikt omdat ze duurder zijn. Moeten boringen zeer nauwkeurig gemeten worden, bijvoorbeeld bij een passing, dan maken we gebruik van een meetklok met binnenmeettaster. Dit meetinstrument heeft twee uitvoeringen: een voor kleine diameters en een voor grote diameters Principe Voor het nauwkeurig meten van grote gaten kan men gebruik maken van het tweepuntsgatmeetinstrument met driepuntcentrering (fig. 6.16). Deze rust op het meetprincipe van vergelijkend meten. Je ijkt de meetklok met binnenmeettaster met een eindmaat. Voor het instellen van een maat moet men gebruik maken van een ijkring of hoogte-instelmaat. Instelringen zijn zeer duur! Voor het nauwkeurig meten van kleine gaten kan men gebruik maken van de meetklok met meetpen (fig. 6.17). Deze rust ook op het meetprincipe van vergelijkend meten. Je ijkt de meetklok met de binnenmeettaster met een eindmaat. Voor het instellen van een maat moet men gebruik maken van een ijkring of hoogte-instelmaat. Figuur 6.16 Figuur Beschrijving van de meetklok met binnenmeettaster Pagina 50

51 Afbeelding Uitleg Meetklok met binnenmeettaster voor het meten van grote diameters De meetklok met binnenmeettaster bestaat uit: een meetklok (1), een handgreep (2), een meetbeen (3) en een meetkop (4) De meetkop bestaat ook nog eens uit: een verend steunstuk (6) met in het midden van en loodrecht op het steunstuk, een vaste taster (5) en een beweegbare taster (7). Wanneer je de meetkop (4) in de boring brengt, past het steunstuk (6), door het feit dat het verend gemonteerd is, zich automatisch aan in de boring zodat er steeds 4 contactpunten A, B, C en D zijn. Steunpunten A, B, C en D Pagina 51

52 Aangezien de hartlijn van de tasters in het midden loodrecht staat op het steunstuk (6), baseer je je hier op de meetkundige eigenschap dat de middelloodlijn op een koorde door het middelpunt van de cirkel gaat. Je meet dus steeds de diameter op in de dwarsdoorsnede van de boring. Je hoeft enkel te schommelen in de langsdoorsnede van de boring om de kortste afstand te zoeken. Meetklok met Pagina 52

53 binnenmeettaster voor het meten van kleine diameters De meetpennen hebben een centreerinrichting. Hierdoor wordt de tastkop automatisch in de boring gecentreerd zodat het bepalen van de juiste meetwaarde eenvoudiger wordt. Wanneer de meetpunten een bepaalde afstand horizontaal bewegen, beweegt de naald verticaal over een afstand die gelijk is aan de som van de horizontale meetpunten. Deze loodrechte overbrenging is mogelijk omdat de naald conisch is geslepen. Notities: Pagina 53

54 Pagina 54

55 Gebruik van de meetklok met binnenmeettaster Afbeelding Uitleg De meetklok met binnenmeettaster voor het meten van grote diameters Stap 1: nameten van boring We gaan eerst de boring nameten met een schuifmaat. Lees de maat af. Op basis hiervan ga je een taster kiezen. Maat 85 mm Stap 2: kiezen van een taster Neem een kijkje in de opbergkist van de binnenmeettaster. Verschillende tasters Pagina 55

56 We kiezen taster nr. 8. voor een diameter van 85 mm. Taster nr. 8 Stap 3: bevestigen van de taster Draai volgend schroefje los om de taster te kunnen bevestigen. Schroefje Bevestig de taster zoals aangegeven op de afbeelding. Richting bevestigen taster Pagina 56

57 Draai het schroefje terug vast. Zo komt ook de taster vast te zitten. Schroefje Stap 4: instellen van de maat We gaan de maat instellen m.b.v. een hoogte-instelmaat en eindmaten. Hoogte-instelmaat Neem enkele eindmaten. Samen moeten deze 85 mm zijn. In dit voorbeeld hebben we gekozen voor een eindmaat van 70 mm en een eindmaat van 15 mm Pagina 57

58 We plaatsen de eindmaten op het steunblokje. Steunblokje Op de eindmaten plaats je de meetsnavel. Meetsnavel Beweeg het aandrukblokje naar beneden en draai de drukschroef vast. Aandrukblokje Pagina 58

59 Druk het verend stuk naar achter. Zo kan je de binnenmeettaster makkelijker bevestigen in de hoogteinstelmaat. Verend stuk Bevestig de binnenmeettaster nu in de hoogte-instelmaat zoals aangegeven op de afbeelding. Beweeg met de klok op en neer en zoek het omkeerpunt. Plaats op het omkeerpunt de klok op 0. De maat 85 mm is nu ingesteld. We kunnen nu de maat van de boring bepalen Pagina 59

60 Stap 5: meten van de boring Plaats de binnenmeettaster in de boring. Druk het verend stuk naar achter, dit vergemakkelijkt het plaatsen. Werkwijze bij het meten De juiste maat wordt gevonden door in een richting te pendelen en het omkeerpunt (kleinste maat) te zoeken. Het is zeer belangrijk hierbij de vaste steunpunt te laten rusten en aan de kant van de meettaster op en neer te bewegen! Opgepast: bij inwendig meten is de draaizin van de naald omgekeerd met uitwendig meten Pagina 60

61 De te meten diameter staat loodrecht op de as van de meetklok, waardoor er een haakse overbrenging nodig is. Door deze overbrenging word de horizontale as met de verticale as doorverbonden. De meetklok met binnenmeettaster voor het meten van kleine diameters Instellen van de maat Meet met een schuifmaat de boring die men wil nameten. Kies aan de hand van die maat de juiste meetpen. Meetpen Plaats de meetpen in de bijhorende instelring en beweeg met de klok op en neer om het omkeerpunt te zoeken. Plaats op het omkeerpunt de klok op 0 Instelring Pagina 61

62 Werkwijze bij het meten De juiste maat wordt gevonden door in een richting te pendelen en het omkeerpunt (kleinste maat) te zoeken. Opgepast: bij inwendig meten is de draaizin van de naald omgekeerd met uitwendig meten. Deze laatste methode wordt minder toegepast Notities: Pagina 62

63 7 Conclusies 7.1 Antwoorden op de deelvragen Welke meetinstrumenten zijn aanwezig in een technische school? Ik ben informatie gaan inwinnen bij drie technische scholen: het Technicum te Sint-Truiden, Het Don Bosco Technisch Instituut te Helchteren en het Technisch Heilig-Hartinstituut te Tessenderlo. Ook heb ik gevraagd aan mijn promotor welke meetinstrumenten het meeste worden gebruikt in een technische school. De antwoorden hierop kwamen overeen met die van de scholen zelf. De meetinstrumenten die het meeste worden gebruikt in een technische school vindt u in mijn bundel terug. Er zijn echter enkele meetinstrumenten die niet gedocumenteerd zijn in deze bundel, maar toch vaak terugkomen in een technische school: de trekproef, de kerfslagproef, de autocollimator. Deze zijn niet opgenomen in de bundel omdat er geen mogelijkheden waren om deze te documenteren. Hoe wordt er lesgegeven rond deze meetinstrumenten op een technische school en hoe kan ik deze methode integreren in mijn bundel? Dit heb ik kunnen achterhalen door in dialoog te gaan met leerkrachten uit verscheidene scholen. Zij hebben mij de nodige hulp geboden om de bundel zo didactisch mogelijk te maken. Zoals u kan zien heb ik gewerkt met stappenplannen om de werking van de meetinstrumenten duidelijk weer te geven. Welke meetinstrumenten moeten er volgens de leerplannen van mechanica gekend zijn en opgenomen worden in de bundel? Deze informatie ben ik bekomen door verschillende leerplannen van mechanica te raadplegen. Ik heb rekening gehouden met de lesbevoegdheid van een leerkracht met een bachelordiploma secundair onderwijs. Deze informatie heb ik dan vergeleken met de informatie van de drie technische scholen en van mijn promotor. De bekomen resultaten zijn de meetinstrumenten in mijn bundel Pagina 63

64 Hoeveel informatie is er al rond de meetinstrumenten en hoe kan deze verbeterd worden? Door verscheidene handboeken van mechanica te raadplegen heb ik de principes en toepassingen van enkele meetinstrumenten kunnen achterhalen waaronder de meetklok, de hardheidsmeter en de microscoop. Ook heb ik in het meetlabo van de KHLim enkele projecten gevonden die mij een duidelijker beeld hebben gegeven van bepaalde meetinstrumenten zoals de hoogtemeter en de profielprojector. Door de handleidingen die bij de meetinstrumenten hoorden kreeg ik meer inzicht in de werking van de toestellen. Verschillende leerkrachten hebben mij geholpen in het maken van deze bundel door hun kennis te delen. Bij de hardheidsmeter ben ik in contact gekomen met de laboverantwoordelijke van IWT. Hij heeft mij de werking van de hardheidmeter getoond en uitgelegd. 7.2 Besluit onderzoek Deze bachelorproef is een hulpinstrument om de achterstand inzake deze meetinstrumenten bij beginnende leerkrachten mechanica weg te werken. Ik heb de bundel zo opgesteld dat beginnende leerkrachten op een eenvoudige manier de meetinstrumenten kunnen leren kennen. De bundel is echter nog niet getest aangezien hier onvoldoende tijd voor was. Na het uittesten van de bundel kan hij echter nog aangepast worden. Er zijn nog heel veel meetinstrumenten en meettechnieken die besproken kunnen worden in deze bundel. Ook kan er nog dieper op het onderwerp ingegaan worden. Dit kan door bevindingen van leerkrachten die uit de bedrijfswereld komen in deze bundel te verwerken. Zij kunnen hun ervaringen met de verschillende meetinstrumenten delen om specifieke moeilijkheden in de bundel aan te duiden Pagina 64

65 8 Logboek Datum Activiteit(en) Tijdmeting Eerste semester Opstellen enquête eerstejaars en tweedejaars Opstellen enquête kennis inzake meetinstrumenten Opstellen enquête leerkrachten secundair onderwijs Nakijken en verbeteren van enquêtes Opstellen interview onderzoek praktijkprobleem kennis meetinstrumenten Opstellen interview onderzoek naar problemen in het secundair onderwijs Nakijken en verbeteren van interviews Verzamelen en analyseren van informatie rond de meetinstrumenten van medestudenten Raadplegen leerplannen Maken van een eerste ontwerp van de didactische bundel Afnemen enquête leerkrachten secundair onderwijs in het Technicum te Sint-Truiden Bepalen van welke meetinstrumenten aanwezig zijn in het Technicum Aanvullen van didactische bundel met bekomen informatie 6 uur 4 uur 8 uur 4 uur 30 uur 6 uur Pagina 65

66 Aanvullen van didactische bundel met bekomen informatie Aanvullen van didactische bundel met bekomen informatie Afnemen enquête leerkrachten secundair onderwijs in het Don Bosco Technisch Instituut te Helchteren Bepalen van welke meetinstrumenten aanwezig zijn in DBTI Aanvullen van didactische bundel met bekomen informatie Aanvullen van didactische bundel met bekomen informatie 4 uur 6 uur 5 uur 6 uur Contact met promotor: voorleggen van voorlopige resultaten Afnemen interview onderzoek praktijkprobleem kennis meetinstrumenten Aanvullen van didactische bundel met bekomen informatie Afnemen interview onderzoek naar problemen in het secundair onderwijs Aanvullen onderzoek oriënteren richten plannen Afnemen enquête kennis inzake meetinstrumenten Aanvullen van didactische bundel met info handboeken Aanvullen onderzoek oriënteren richten plannen Aanvullen onderzoek oriënteren richten plannen 6 uur 5 uur 6 uur 6 uur Pagina 66

67 Aanvullen van didactische bundel met info handboeken Aanvullen van didactische bundel met info informatiebronnen 5 uur Metingen in het meetlabo 4 uur Metingen in het meetlabo Aanvullen didactische bundel met info handleidingen Aanvullen didactische bundel met info handleidingen en projecten 8 uur 2 uur Metingen in het meetlabo 4 uur Aanvullen didactische bundel met info handleidingen en projecten Aanvullen onderzoek oriënteren richten plannen Metingen in het meetlabo Aanvullen didactische bundel met info handleidingen en projecten Afwerken metingen meetlabo Afnemen enquêtes eerstejaars mechanica Afnemen enquêtes tweedejaars mechanica Aanvullen onderzoek oriënteren richten plannen Afnemen interview onderzoek naar problemen in het secundair onderwijs Aanvullen onderzoek oriënteren richten plannen 10 uur 8 uur 5 uur 5 uur 4 uur Pagina 67

68 Uitvoeren hardheidsmetingen 2 uur Aanvullen onderzoek oriënteren richten plannen Aanvullen didactische bundel Afwerken laboproeven Controle didactische bundel 20 uur 9 uur Controle didactische bundel 8 uur Totaal tijdmeting: 200 uren Pagina 68

69 9 Addenda 9.1 Bevraging kennis inzake meetinstrumenten De bevraging Naam: Voorgaande opleiding: Typ hier uw naam Typ hier uw voorgaande opleiding 1. Wat is het doel van een profielprojector? Optische meetmethode voor het meten van de rechtheid Het meten van hoogten en rechtheid Optische methode voor het meten van kleine werkstukken Ik heb nog nooit gehoord van bovenstaande meetinstrument Verklaring: Typ hier je verklaring, tenzij je het laatste vakje aanvinkt 2. Wat kunnen we allemaal meten met een hoogtemeter? Enkel de hoogte De hoogte en de rechtheid De hoogte, de rechtheid en de rondheid De hoogte, de rechtheid, hoeken De hoogte, de rechtheid, hoeken en diameters Ik ken de hoogtemeter niet 3. Tijdens de ruwheidsmeting van een werkstuk vragen ze je om de Rawaarde te meten. Waar staat de Ra-waarde voor? Ra is de parameter die je verkrijgt door binnen de basislengte het verschil te maken tussen de 5 hoogste toppen en de 5 laagste dalen. De Ra-waarde is gelijk aan het gemiddelde van de absolute waarden van de afstanden (a 1,a 2,,a n ) van de punten van het oppervlakteprofiel tot het golfprofiel, loodrecht gemeten op het referentieprofiel. De Ra-waarde is de grootste afwijking en is duidelijk onderhevig aan toevallige diepe krassen Ik heb nog nooit gehoord van de Ra-waarde Pagina 69

70 4. Ze vragen je om een passing nauwkeurig na te meten. Welk instrument meet het nauwkeurigst? Hoe nauwkeurig is dit instrument? Schuifmaat Meetklok met binnenmeettaster Binnenschroefmaat Ik weet het niet Nauwkeurigheid: Typ hier je verklaring, tenzij je het laatste vakje aanvinkt 5. Denk je dat je in staat bent na je opleiding op de KHLim om les te geven over de verschillende meetinstrumenten in een meetlabo van mechanica? Ja, door de lerarenopleiding op de KHLim Ja, door mijn voorgaande (middelbare) opleiding Neen 6. Had je gedurende de opleiding aan de KHLim meer willen leren over de verschillende meetinstrumenten? Ja Neen Pagina 70

71 9.1.2 De resultaten Uit de bevraging blijkt dat de meerderheid van de studenten als vooropleiding Mechanische Vormgevingstechnieken heeft gestudeerd (fig. 9.1). Na het raadplegen van het leerplan van deze richting merkte ik op dat er toch wel een aantal meetinstrumenten en technieken gekend moeten zijn. Hetzelfde geldt voor de richting Elektromechanica Vooropleiding Vooropleiding Figuur 9.1 Om na te gaan of deze studenten ook werkelijk dezelfde vaardigheden bezitten die ze denken, hebben ze ook enkele kennisvragen moeten beantwoorden. Via deze vragen is er beoordeeld of de studenten al dan niet in staat zijn om les te geven over de verschillende meetinstrumenten in een tweede graad van het TSO en de tweede en derde graad van het BSO (fig. 9.2). Lesgeven over de meetinstrumenten 100% 50% 0% Op dit moment niet in staat In staat Lesgeven over de meetinstrumenten Figuur Pagina 71

72 Slechts 18% van de ondervraagden is in staat om les te geven over de meetinstrumenten. Maar liefst 82% is hiertoe niet in staat. 12 op de 17 leerlingen willen meer te weten komen over de verschillende meetinstrumenten (fig. 9.3). Meetinstrumenten meer aan bod komen? 30% 70% Ja Nee Figuur Pagina 72

73 9.2 Bevraging eerstejaars en tweedejaars mechanica De bevraging Naam: Vooropleiding: 1. Bent u met bepaalde meetinstrumenten in contact gekomen tijdens uw secundaire opleiding? Met welke? o Geen o Harheidsmeting o Trekproef o Ruwheidsmeter o 3D-meetbank o Hoogtemeter o Mesuroscoop o Autocollimator o Profielprojector o Andere: 2. Werd volgens u voldoende aandacht gespendeerd aan deze meetinstrumenten tijdens uw specifieke opleiding? o Niet o Weinig o Matig o Goed o Veel Pagina 73

74 3. Hoeveel aandacht zou volgens u moeten besteed worden aan de meetinstrumenten in uw specifieke opleiding? o Niet o Weinig o Matig o Goed o Veel 4. Hoe groot was uw kennis na de opleiding in het secundair onderwijs over de verschillende meetinstrumenten zoals: de ruwheidsmeter, de 3D-meetbank, de autocollimator, de hoogtemeter, de profielprojector,? o Geen o Weinig o Matig o Goed o Uitstekend 5. Zou een bundel met uitleg rond de verschillende toestellen (doel, principe, stappenplan beschrijving, stappenplan gebruik, proef, lesvoorbereiding ) een meerwaarde kunnen zijn voor jouw loopbaan in de lerarenopleiding? o Ja o Nee Pagina 74

75 9.2.2 Resultaten Uit de bevraging blijkt dat de meerderheid van de studenten als vooropleiding Mechanische Vormgevingstechnieken heeft gestudeerd (zie fig. 9.4). In deze richting komt er veel leerstof inzake meetinstrumenten aan bod Vooropleiding Vooropleiding Figuur 9.4 We merken ook op dat veel leerlingen al in contact gekomen zijn met verschillende meetinstrumenten tijdens hun opleiding in het TSO (fig. 9.5) In contact gekomen met In contact gekomen met Aandacht meetinstrumenten specifieke opleiding 33 % 33 % 33 % Niet Weinig Matig Goed Figuur 9.5 Figuur 9.6 De meningen over hoeveel aandacht er gespendeerd werd aan de meetinstrumenten in het TSO, zijn gelijk verdeeld (fig. 9.6) Pagina 75

76 Kennis meetinstrumenten 17 % 58% 25 % Geen Weinig Matig Goed Uitstekend Figuur 9.7 Veel leerlingen zijn tijdens hun voorgaande opleiding in contact gekomen met verschillende meetinstrumenten. Er werd doorgaans voldoende aandacht aan deze meetinstrumenten gespendeerd tijdens deze specifieke opleiding. Ze vangen hun bacheloropleiding secundair onderwijs dus aan met voldoende kennis rond deze meetinstrumenten (fig. 9.7) Pagina 76

VORM & PLAATSTOLERANTIES

VORM & PLAATSTOLERANTIES VORM & PLAATSTOLERANTIES Vorm & Plaatstoleranties Tekening Werkelijkheid Toegelaten NIET Toegelaten Werkelijkheid (past niet in de boring) Vorm & Plaatstoleranties Vorm tolerantie Zonder referentie Plaats

Nadere informatie

Mechanische meettechnieken 2013-2014

Mechanische meettechnieken 2013-2014 Voorwoord Met vallen en opstaan heb ik de vakkennis en pedagogische en agogische vaardigheden die nodig zijn als leerkracht aangeleerd. Ik ben nu aangekomen bij het laatste gedeelte van mijn opleiding.

Nadere informatie

Praktijkinstructie Uitlijnen

Praktijkinstructie Uitlijnen Praktijkinstructie Uitlijnen Uitgave: Januari 21 Samengesteld door A. Brok Bronnen: PRAKTIJKINSTRUCTIE UITLIJNEN Waarom uitlijnen? Foutief uitgelijnde assen hebben tot gevolg dat: lagers, tandwielen, koppelingen

Nadere informatie

Lagertechnologie. H. Verbruggen - Machine-onderdelen - lagertechnologie www.mechanismen.be G - 1

Lagertechnologie. H. Verbruggen - Machine-onderdelen - lagertechnologie www.mechanismen.be G - 1 Lagertechnologie G - 1 1) Inleiding Een wasmachine, een auto, de harde schijf van je computer, een elektromotor, allerhande machines, Ze hebben allen één ding gemeen: ze maken gebruik van lagers. Alles

Nadere informatie

Cursus KeyCreator. Oefening 13: Audiocassette

Cursus KeyCreator. Oefening 13: Audiocassette Cursus KeyCreator Oefening 13: Audiocassette Tekenen van een audiocassette Men dient hiervoor verschillende functies te gebruiken: - Tekenen van rechthoeken, lijnen en cirkels. - Trimmen, dubbeltrimmen

Nadere informatie

Practicum algemeen. 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag

Practicum algemeen. 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag Practicum algemeen 1 Diagrammen maken 2 Lineair verband en evenredig verband 3 Het schrijven van een verslag 1 Diagrammen maken Onafhankelijke grootheid en afhankelijke grootheid In veel experimenten wordt

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-10.30 uur METAALTECHNIEK CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Bij dit examen hoort een bijlage.

Nadere informatie

Meten met een schuifmaat

Meten met een schuifmaat Meten met een schuifmaat Doel antwoorden Je kunt metingen met een schuifmaat uitvoeren. Oriëntatie Met een rolmaat kun je geen heel kleine maten meten. Dit kun je wel met een schuifmaat. Hiermee kun je

Nadere informatie

Fietsenstalling. Eigenschappen voor Polycarbonaat. Maximale gebruikstemperatuur. Lineaire uitzettingscoëfficiënt. Brandgedrag

Fietsenstalling. Eigenschappen voor Polycarbonaat. Maximale gebruikstemperatuur. Lineaire uitzettingscoëfficiënt. Brandgedrag Fietsenstalling De lasafdeling krijgt een bestelling voor 10 fietsenstallingen. Er moet heel wat gerekend en beslist worden om een prijsofferte te kunnen maken en om het materiaal te kunnen bestellen.

Nadere informatie

Cursus KeyCreator. Basisoefening 1:

Cursus KeyCreator. Basisoefening 1: Cursus KeyCreator Basisoefening 1: Tekening basisoefening 1 Tekenen Basisoefening 1. Om een inzicht te krijgen in het tekenen met KeyCreator 30 gaan we enkele basisoefeningen maken. Oefening 1A is een

Nadere informatie

Handleiding RS60 Excentrische Chuck. De Robert Sorby Excentrische Chuck is het meest geavanceerde opspansyteem voor multicenter draaien.

Handleiding RS60 Excentrische Chuck. De Robert Sorby Excentrische Chuck is het meest geavanceerde opspansyteem voor multicenter draaien. Handleiding RS60 Excentrische Chuck De Robert Sorby Excentrische Chuck is het meest geavanceerde opspansyteem voor multicenter draaien. Het gemak en de nauwkeurige instelbaarheid (zonder het werkstuk uit

Nadere informatie

HardheidsTester HLJ - 2100. Art. Nr. 906.804. Gebruiksaanwijzing

HardheidsTester HLJ - 2100. Art. Nr. 906.804. Gebruiksaanwijzing HardheidsTester HLJ - 2100 Art. Nr. 906.804 Gebruiksaanwijzing Lees alle instructies in deze handleiding voor gebruik aandachtig door en volg ze nauwkeurig op. Bewaar deze handleiding voor eventuele raadpleging.

Nadere informatie

Diffractie door helix structuren (Totaal aantal punten: 10)

Diffractie door helix structuren (Totaal aantal punten: 10) Pagina 1 van 6 Diffractie door helix structuren (Totaal aantal punten: 10) Inleiding De Röntgen diffractie foto van DNA (Figuur 1), gemaakt in het laboratorium van Rosalind Franklin, staat bekend als Photo

Nadere informatie

Vlakke meetkunde. Module 6. 6.1 Geijkte rechte. 6.1.1 Afstand tussen twee punten. 6.1.2 Midden van een lijnstuk

Vlakke meetkunde. Module 6. 6.1 Geijkte rechte. 6.1.1 Afstand tussen twee punten. 6.1.2 Midden van een lijnstuk Module 6 Vlakke meetkunde 6. Geijkte rechte Beschouw een rechte L en kies op deze rechte een punt o als oorsprong en een punt e als eenheidspunt. Indien men aan o en e respectievelijk de getallen 0 en

Nadere informatie

Meetmethode voor het meten van deformaties in kunststofleidingsystemen. Werkgroep 7 NBN EN 13508-2

Meetmethode voor het meten van deformaties in kunststofleidingsystemen. Werkgroep 7 NBN EN 13508-2 Meetmethode voor het meten van deformaties in kunststofleidingsystemen Werkgroep 7 NBN EN 13508-2 Beschrijving voor het uitvoeren van metingen van deformaties in kunststofleidingsystemen. Omschrijving

Nadere informatie

Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO GO!

Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO GO! Aan de slag met de nieuwe leerplannen fysica 2 de graad ASO GO! M. Beddegenoodts, M. De Cock, G. Janssens, J. Vanhaecht woensdag 17 oktober 2012 Specifieke Lerarenopleiding Natuurwetenschappen: Fysica

Nadere informatie

e l Hout B R I C O F I C H E

e l Hout B R I C O F I C H E 5043676 r u e Een d en s t a a l p t u o H E H I C F C O I B R Hout B R I C O F I C H E Inleiding Als u een deur zoekt, dan vindt u een ruim aanbod in de meest uiteenlopende en fijnste houtsoorten. De

Nadere informatie

Vermogen snelheid van de NXT

Vermogen snelheid van de NXT Vermogen snelheid van de NXT Inleiding In deze meting gaan we op zoek naar een duidelijk verband tussen de vermogens die je kunt instellen op de LEGO NXT en de snelheid van het standaardwagentje uit het

Nadere informatie

VMT 12 Motorcomponenten meten

VMT 12 Motorcomponenten meten VMT 12 Motorcomponenten meten Zelfstudie en huiswerk Naam Cursist: Trainer: Datum: copyright 2011 Zelfstudie 2 Zelfstudie 3 Introductie Dit Zelfstudiepakket is een voorbereiding op de RPT-dag "Motorcomponenten

Nadere informatie

Cursus KeyCreator. Oefening 3D: Spiltrap

Cursus KeyCreator. Oefening 3D: Spiltrap Cursus KeyCreator Oefening 3D: Spiltrap Tekenen van een spiltrap. Het tekenen van een spiltrap bestaat uit verschillende delen en bewerkingen. In het kort kan men zeggen dat volgende bewerkingen uitgevoerd

Nadere informatie

SketchUp: 3D voor iedereen (/)

SketchUp: 3D voor iedereen (/) 1 DE CURSUS (/) SKETCHUP? (/SKETCHUP.HTML) INSTALLATIE (/INSTALLATIE.HTML) DE BASIS (/DE-BASIS.HTML) GEREEDSCHAPPEN (/GEREEDSCHAPPEN.HTML) GEAVANCEERD (/GEAVANCEERD.HTML) SketchUp: 3D voor iedereen (/)

Nadere informatie

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte:

LABO. Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen. Totaal :.../20. .../.../ Datum van afgifte: LABO Elektriciteit OPGAVE: De cos phi -meter Meten van vermogen in éénfase kringen Datum van opgave:.../.../ Datum van afgifte: Verslag nr. : 7 Leerling: Assistenten: Klas: 3.1 EIT.../.../ Evaluatie :.../10

Nadere informatie

27 Macro s voor de schijf van Poincaré

27 Macro s voor de schijf van Poincaré 27 Macro s voor de schijf van Poincaré 27.1 Inleiding In het secundair onderwijs zijn leerlingen vertrouwd met de Euclidische meetkunde. In het Euclidisch vlak geldt het beroemde 5 de parallellen postulaat:

Nadere informatie

Inhoudsopgave. In dit bestand wordt veel met knoppen gewerkt die aangeklikt kunnen worden.

Inhoudsopgave. In dit bestand wordt veel met knoppen gewerkt die aangeklikt kunnen worden. Inhoudsopgave Blz. 1 Schuifmaat Wat is een schuifmaat Meetplaatsen Bekken Binnenbekjes Doorn Blz. 4 Blz. 5 Toetsing Toetsblad 1 Toetsblad 2 Blz. 2 Blz. 3 Aflezen Grof aflezen Nauwkeurig aflezen Samenvatting

Nadere informatie

Montagehandleiding Luxalon Plafond Type: 300L

Montagehandleiding Luxalon Plafond Type: 300L Montagehandleiding Luxalon Plafond Type: 300L Voor een optimaal resultaat heeft u een aantal eenvoudige gereedschappen nodig: - Scherp mes, bijvoorbeeld een hobbymes (voor het op maat snijden van de lamellen)

Nadere informatie

Testen en metingen op windenergie.

Testen en metingen op windenergie. Testen en metingen op windenergie. Inleiding Als we rond groene energie begonnen te denken, dan kwam windenergie als een van de meest vanzelfsprekende vormen van groene energie naar boven. De wind heeft

Nadere informatie

M O N T A G E - I N S T R U C T I E S D E U R E N

M O N T A G E - I N S T R U C T I E S D E U R E N MONTAGE-INSTRUCTIES DEUREN Inhoudsopgave Inleiding. Inleiding. Voorbereiding voor montage. Waterpas zetten. Vlakke deuren en paneeldeuren Deuren monteren Deuren stellen Paneeldeurrand verstellen Paneeldeuren

Nadere informatie

Te kennen leerstof examen juni Deel I : 20/6/2011 MecSys 5Tem

Te kennen leerstof examen juni Deel I : 20/6/2011 MecSys 5Tem Te kennen leerstof examen juni Deel I : 20/6/2011 MecSys 5Tem Vragen Project hydraulische vijzel 1.1 Materialen : hardheid 1) Wat is de hardheid van een materiaal? 2) Hoe werd de hardheid van een onderdeel

Nadere informatie

voorbeeld Zonnewagen Aantekeningen voor de leerkracht

voorbeeld Zonnewagen Aantekeningen voor de leerkracht Wetenschap Energie omzetting Energie overbrenging Krachten en beweging Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Verbeteringen door technisch design Onderdelen aan elkaar monteren Evalueren Mechanismen

Nadere informatie

Het tekenen van schroefdraad

Het tekenen van schroefdraad 1. Algemeen a) Wat is schroefdraad? chroefdraad is... windingen op een as of in een boring. Je kan het als het ware vergelijken met een touw die men spiraalsgewijs rond een as draait (zie figuren a, b,

Nadere informatie

gaterinzageiegging 7904882

gaterinzageiegging 7904882 Octrooiraad gaterinzageiegging Nederland (19) NL 0 Inrichting voor het maken van een panoramische röntgenopname van de kaak en het gebit van een patiënt. lnt.ci 3.: A61B6/14, G03B41/16. @ @ Aanvrager:

Nadere informatie

Toets Schetsen & Tek.lezen (BMT)/ Techn. Tek. (WB) 8 oktober 2003 pag. 1/9

Toets Schetsen & Tek.lezen (BMT)/ Techn. Tek. (WB) 8 oktober 2003 pag. 1/9 Voorbeeldtoetsen Toets Schetsen & Tek.lezen (BMT)/ Techn. Tek. (WB) 8 oktober 2003 pag. 1/9 1. Welke richting/plaatstolerantie is van toepassing op gat A en B? 1. 2. Hoe groot is maat C (nominaal)? 2.

Nadere informatie

De snelheid van de auto neemt eerst toe en wordt na zekere tijd constant. Bereken de snelheid die de auto dan heeft.

De snelheid van de auto neemt eerst toe en wordt na zekere tijd constant. Bereken de snelheid die de auto dan heeft. Opgave 1 Een auto Met een auto worden enkele proeven gedaan. De wrijvingskracht F w op de auto is daarbij gelijk aan de som van de rolwrijving F w,rol en de luchtwrijving F w,lucht. F w,rol heeft bij elke

Nadere informatie

Controle van de neerwaartse beweging van de automatische kap bij de WD6

Controle van de neerwaartse beweging van de automatische kap bij de WD6 Controle van de neerwaartse beweging van de automatische kap bij de WD6 1 Controleer of de gasveren en de watercilinders in de juiste tapgaten in het chassis zijn bevestigd, zie ook laatste pagina. 2 Controleer

Nadere informatie

Rollend meetwiel. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Afstanden meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek

Rollend meetwiel. Notities voor de leerkracht. Wetenschap Afstanden meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek Notities voor de leerkracht Rollend meetwiel Wetenschap Afstanden meten Schaalverdelingen kalibreren Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Mechanismen gebruiken overbrengingsverhouding, vertragende

Nadere informatie

Pagina Overzicht meten Magneten Vacuümvoet Meetklokopnames Meetklokarmen 3-D, PH, modulair Meetstatieven Mini Meetstatieven 3-D FAT

Pagina Overzicht meten Magneten Vacuümvoet Meetklokopnames Meetklokarmen 3-D, PH, modulair Meetstatieven Mini Meetstatieven 3-D FAT Pagina Overzicht meten... 382-383 Magneten... 384 Vacuümvoet... 385 Meetklokopnames... 385-386 Meetklokarmen 3-D, PH, modulair... 387-388 Meetstatieven Mini... 387 Meetstatieven 3-D FAT... 389 Meetstatieven

Nadere informatie

Montagehandleiding voor vrijhangend ondermeubel Type: wandmontage voor een cellenbeton- of gipsblokkenmuur

Montagehandleiding voor vrijhangend ondermeubel Type: wandmontage voor een cellenbeton- of gipsblokkenmuur Type: Lees voordat u overgaat tot montage van het product eerst deze handleiding zorgvuldig door. Volg de 8 stappen in deze handleiding tijdens de montage. De montage dient uitgevoerd te worden door een

Nadere informatie

INHOUD. www.contimac.be 2

INHOUD. www.contimac.be 2 INHOUD 1. Gebruik... 3 2. Gebruik en onderhoud... 3 3. Technische kenmerken... 5 4. Smering... 5 5. Accessoires... 5 6. Geleverde delen... 5 7. Onderdelenlijst en -tekening... 6 CE Certifikaat van overeenstemming...

Nadere informatie

Meetsets. Order nr. Order nr. MEETGEREEDSCHAP. indicatieve verkoopprijzen in excl. BTW

Meetsets. Order nr. Order nr. MEETGEREEDSCHAP. indicatieve verkoopprijzen in excl. BTW Meetsets MEETGEREEDSCHAP Limit. 9-delige meetset. Deze set bevat een assortiment voor diverse soorten van meten en controle. Een basisset voor elke automechanieker, onderhoudsdienst enz. Geleverd in een

Nadere informatie

SOORTEN HANDGEREEDSCHAPPEN

SOORTEN HANDGEREEDSCHAPPEN pagina 1 van 5 SOORTEN HANDGEREEDSCHAPPEN 3. De draadtap. 3.1. Omschrijving. De draadtap is een verspanend gereedschap om met de hand inwendige schroefdraad te snijden in een boring. Draadtappen zijn cilindrische

Nadere informatie

Instellen en gebruiken van een lintzaagmachine

Instellen en gebruiken van een lintzaagmachine 1 Instellen en gebruiken van een lintzaagmachine Een lintzaagmachine is een bijzonder nuttig apparaat voor zowel het zagen van ronde als rechte vormen. Het zaaglint van een lintzaagmachine loopt in een

Nadere informatie

Pajottenlandse Radio Amateurs. De multimeter

Pajottenlandse Radio Amateurs. De multimeter Pajottenlandse Radio Amateurs De multimeter ON3BL 05/03/2013 Wat is een multimeter of universeelmeter? Elektronisch meetinstrument waar we de grootheden van de wet van ohm kunnen mee meten Spanning (Volt)

Nadere informatie

AFSTELLINGEN MACHINES GILLES

AFSTELLINGEN MACHINES GILLES Gescheiden werkgangen AFSTELLINGEN MACHINES GILLES Werkgang van het type "gescheiden" omvattende een ontbladeraar één of twee rotoren, een rooier-zwadlegger met 3 zonnen en een bunkerlader van 16 of 25

Nadere informatie

Voorbeeld voor het buigen van een erker met één rail: KS, CKS, DS, CRS 20mm Instructie CS, CCS, MTS, FMS en CRS28mm buigapparaat

Voorbeeld voor het buigen van een erker met één rail: KS, CKS, DS, CRS 20mm Instructie CS, CCS, MTS, FMS en CRS28mm buigapparaat Buiginstructies Instructies Compact Buigapparaat voor KS, CKS, DS en CRS 20mm A Nylon buigstrip B Keg (art nr: 9510000013) A C Buigwiel (radius: 10 cm) D Metalen (draag)pin B E Metalen huis F Referentielijn

Nadere informatie

Als l groter wordt zal T. Als A groter wordt zal T

Als l groter wordt zal T. Als A groter wordt zal T Naam: Klas: Practicum: slingertijd Opstelling en benodigdheden: De opstelling waarmee gewerkt wordt staat hiernaast (schematisch) afgebeeld. Voor de opstelling zijn nodig: statief met dwarsstaaf, dun touw

Nadere informatie

TECHNISCH TEKENEN. Schetsen en opmeten van werktuigonderdelen. Vorm- en plaatstoleranties. Samengestelde tekeningen

TECHNISCH TEKENEN. Schetsen en opmeten van werktuigonderdelen. Vorm- en plaatstoleranties. Samengestelde tekeningen Nr. Leerplandoelstelling en leerinhoud /U Didactische wenken en hulpmiddelen Link Schetsen en opmeten van werktuigonderdelen Werktuigonderdelen kunnen schetsen en opmeten. EDV TECHNISCH TEKENEN asisoefeningen:

Nadere informatie

Handleiding: Montage tristand pannendak Auteur: Carolien Hoppenbrouwers Datum: februari 2013 Benodigdheden: - Rolmaat / lang meetlint - Potlood - Schroefmachine met kruiskop, Torx T40, Imbus 3 & 5 - Spaanplaatschroeven

Nadere informatie

Techniek Technolosich

Techniek Technolosich NAAM: Techniek Technolosich KLAS: NR: DATUM: VAK: Techniek LEERKRACHT: Techniek Explora 1: Extra oefeningen overbrengingen. Info voor de leerkracht. Theoretische oefeningen op overbrengingen zijn er zeer

Nadere informatie

Offerte aanvraagformulier L= kan op Locatie MK= in de Meetkamer te Ridderkerk

Offerte aanvraagformulier L= kan op Locatie MK= in de Meetkamer te Ridderkerk Offerte aanvraagformulier L= kan op Locatie MK= in de Meetkamer te Ridderkerk U kunt geheel vrijblijvend een offerte bij TTC aanvragen voor het kalibreren van uw instrumenten. Vul geheel vrijblijvend dit

Nadere informatie

Quiltstandaards. Montage beschrijving voor hand- en machinequiltraam. Inhoudsopgave

Quiltstandaards. Montage beschrijving voor hand- en machinequiltraam. Inhoudsopgave Quiltstandaards Loefzijde 26, 1316 ve Almere 036-5347690 of 06 14717048 info@meeuwmeubel.nl www.meeuwmeubel.nl Montage beschrijving voor hand- en machinequiltraam Inhoudsopgave 1. Het monteren van het

Nadere informatie

Tastcycli itnc 530. NC-software 340 422-xx 340 423-xx 340 480-xx 340 481-xx. Bedieningshandboek

Tastcycli itnc 530. NC-software 340 422-xx 340 423-xx 340 480-xx 340 481-xx. Bedieningshandboek Tastcycli itnc 530 NC-software 340 422-xx 340 423-xx 340 480-xx 340 481-xx Bedieningshandboek Nederlands (nl) 6/2003 TNC-type, software en functies Dit handboek beschrijft functies die in de TNC's vanaf

Nadere informatie

Zo installeert u zelf uw terrasoverkapping

Zo installeert u zelf uw terrasoverkapping bouwmaterialen Zo installeert u zelf uw terrasoverkapping Producteigenschappen Montagehandleiding Zo installeert u zelf uw terrasoverkapping Met een terrasoverkapping van Bruynzeel Home Products kunt u

Nadere informatie

MONTAGE HANDLEIDING ROLLUIK

MONTAGE HANDLEIDING ROLLUIK MONTAGE HANDLEIDING ROLLUIK Montage-instructies voor cassetteschermen ALVORENS U VAN UW ROLLUIK KUNT GAAN GENIETEN DIENT U EERST HET ROLLUIK TE MONTEREN INHOUD VERPAKKING VERPAKKING 1 1. PANTSER IN KAST

Nadere informatie

De Permanent Magneet Motor: Thierry Dejaegere. Thinnov Lomolenstraat 2 9880 Aalter Lotenhulle België www.thinnov.be

De Permanent Magneet Motor: Thierry Dejaegere. Thinnov Lomolenstraat 2 9880 Aalter Lotenhulle België www.thinnov.be De Permanent Magneet Motor: door: Thierry Dejaegere Thinnov Lomolenstraat 2 9880 Aalter Lotenhulle België www.thinnov.be I. Voorwoord De zoektocht naar alternatieve energiebronnen is reeds lange tijd aan

Nadere informatie

Van slinger. tot seismograaf

Van slinger. tot seismograaf Van slinger tot seismograaf Leerlingenhandleiding Inleiding In de komende weken gaan jullie werken aan een mini-profielwerkstuk (mini- PWS). Het mini-pws is een voorbereiding voor je uiteindelijke PWS,

Nadere informatie

TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2014 TOETS 1. 23 APRIL 2014 10.30 12.30 uur

TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2014 TOETS 1. 23 APRIL 2014 10.30 12.30 uur TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2014 TOETS 1 23 APRIL 2014 10.30 12.30 uur 1 RONDDRAAIENDE MASSA 5pt Een massa zit aan een uiteinde van een touw. De massa ligt op een wrijvingloos oppervlak waar het

Nadere informatie

Kwalificeren van meetcentra. Assessment Meetproces by Carl Zeiss

Kwalificeren van meetcentra. Assessment Meetproces by Carl Zeiss Kwalificeren van meetcentra. Assessment Meetproces by Carl Zeiss Bert Heijenk Carl Zeiss Measuring House Opdrachtprogrammeren Loonmetingen MSA (R&R) studies Reverse engineering Computertomografie Trainingen

Nadere informatie

1.1 De juiste versnelling

1.1 De juiste versnelling 1.1 De juiste versnelling Fietsversnellingen zijn een mooi voorbeeld van een kettingoverbrenging. De ene versnelling is ideaal om een berg op te rijden, de andere is perfect om razendsnel te sprinten.

Nadere informatie

Voor we iets gaan maken moeten we wel het een en ander weten van meten. We zeggen altijd meten is weten. Hoi Leuk dat je er weer bent.

Voor we iets gaan maken moeten we wel het een en ander weten van meten. We zeggen altijd meten is weten. Hoi Leuk dat je er weer bent. Hallo ik ben TECH. Wij gaan samen in het technieklokaal een Boomhoogtemeter maken. We moeten ons eerst goed voorbereiden op school. Daar ga ik jou bij helpen. Als je klaar bent kun je hierdoor in het technieklokaal

Nadere informatie

Montage. handleiding. Maak de verpakking(en) per meubel open en sorteer de onderdelen. In de verpakking vindt u:

Montage. handleiding. Maak de verpakking(en) per meubel open en sorteer de onderdelen. In de verpakking vindt u: Montage handleiding Verpakking Naast de referentie van het meubel staat soms nog een getal op het verpakkingslabel. Dit betekent dat het gaat om één meubel wat is verpakt in meerdere pakketten, tezamen

Nadere informatie

We gaan een auto bouwen waar ook wedstrijden mee gehouden worden! Wil jij weten hoe? Kijk maar snel!

We gaan een auto bouwen waar ook wedstrijden mee gehouden worden! Wil jij weten hoe? Kijk maar snel! We gaan een auto bouwen waar ook wedstrijden mee gehouden worden! Wil jij weten hoe? Kijk maar snel! We gaan de auto maken met een muizenval als aandrijving! Zo ziet die van mij eruit: Als we zelf zo n

Nadere informatie

Handleiding Installatie

Handleiding Installatie Handleiding Installatie Voor de montage van het zonnezeil kan men het best een windstile dag kiezen om te voorkomen dat er tijdens de montage een windvlaag in het zeil slaat, waardoor het zeil met de grond

Nadere informatie

FREESMETHODES. Inhoud: A. Frezen met wisselplaten B. Frezen zonder wisselplaten. Willy Cochet Pagina 1

FREESMETHODES. Inhoud: A. Frezen met wisselplaten B. Frezen zonder wisselplaten. Willy Cochet Pagina 1 FREESMETHODES Inhoud: A. Frezen met wisselplaten B. Frezen zonder wisselplaten In deze gratis beschikbare handleiding van Sandvik kan men uitgebreidere informatie raadplegen. Willy Cochet Pagina 1 A. Frezen

Nadere informatie

Montagehandleiding voor wasbak Oblong en Cuboid Type: wandmontage voor een holle wand

Montagehandleiding voor wasbak Oblong en Cuboid Type: wandmontage voor een holle wand Type: Lees voordat u overgaat tot montage van het product eerst deze handleiding zorgvuldig door. Volg de 5 stappen in deze handleiding tijdens de montage. De montage dient uitgevoerd te worden door een

Nadere informatie

versie: januari 2011

versie: januari 2011 Rijsnelheid Het zaairesultaat wordt niet alleen bepaald door de perfectie en afstelling van de machine, maar ook door de rijsnelheid. De gewenste rijsnelheid is bij buitenvullers ongeveer 5 km per uur,

Nadere informatie

HANDLEIDING STUREN VAN TRANSPORTBANDEN

HANDLEIDING STUREN VAN TRANSPORTBANDEN 1 HANDLEIDING STUREN VAN TRANSPORTBANDEN 1. INLEIDING Hiermede willen wij pogen een kleine hulp te geven om bij scheeflopende banden de oorzaak of eventuele oplossingen hiervan te vinden. Als een band

Nadere informatie

Montage-instructie. Rolluik RV40 - RV41

Montage-instructie. Rolluik RV40 - RV41 Montage-instructie Rolluik RV40 - RV41 Inhoud verpakking 1 1. pantser in kast 2. bediening a. handbediening: koord- of bandopwinder b. elektrisch: schakelaar + stekker c. afstandbediend: afstandbediening

Nadere informatie

Voorzetapparatuur. Vanaf heden is de vernieuwde website online voor de recentste informatie www.behor.eu

Voorzetapparatuur. Vanaf heden is de vernieuwde website online voor de recentste informatie www.behor.eu Voorzetapparatuur Vanaf heden is de vernieuwde website online voor de recentste informatie www.behor.eu Vermijd lekke banden! Permanente magneet Verwijdert ijzer- en staal-afval van de werkvloer, in magazijnen,

Nadere informatie

Laserwaterpas. Bestnr.: 81 17 06. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier

Laserwaterpas. Bestnr.: 81 17 06. Omwille van het milieu 100% recyclingpapier G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 81 17 06 Laserwaterpas Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Vraag 1. F G = 18500 N F M = 1000 N k 1 = 100 kn/m k 2 = 77 kn/m

Vraag 1. F G = 18500 N F M = 1000 N k 1 = 100 kn/m k 2 = 77 kn/m Vraag 1 Beschouw onderstaande pickup truck met de afmetingen in mm zoals gegeven. F G is de massa van de wagen en bedraagt 18,5 kn. De volledige combinatie van wielen, banden en vering vooraan wordt voorgesteld

Nadere informatie

Hygroscopische eigenschappen

Hygroscopische eigenschappen 2013/12 Hout Hygroscopische eigenschappen Hout en vocht Hout is een natuurproduct dat na droging en verwerking gevoelig blijft voor vocht. Dit betekent dat het kan uitzetten en krimpen. Gebeurt dit ongelijkmatig,

Nadere informatie

Arbeid, vermogen en rendement

Arbeid, vermogen en rendement Arbeid, vermogen en rendement Formules Arbeid Arbeid is een maat van het werk dat geleverd wordt door een krachtbron om een voorwerp te verplaatsen. Als een kracht een verplaatsing tot gevolg heeft dan

Nadere informatie

HepcoMotion. Nr. 2 Installatie details

HepcoMotion. Nr. 2 Installatie details Dit datasheet behoort bij de PRT2 catalogus PRT2 Catalogus 40-41 HepcoMotion Nr. 2 Installatie details HepcoMotion precisie ringen en rondgeleidingssystemen worden gemaakt volgens hoge kwaliteitseisen

Nadere informatie

Naam:. Datum :.. Realisatie : lesrooster afstudeerproject 2010-2011 Steffi Dekinder KHL

Naam:. Datum :.. Realisatie : lesrooster afstudeerproject 2010-2011 Steffi Dekinder KHL Naam:. Klas :. NR. : Vak : Techniek Datum :.. Realisatie : lesrooster afstudeerproject 200-20 Steffi Dekinder KHL ) Probleemstelling : Je bent al enkele keren je boek van techniek vergeten mee te brengen

Nadere informatie

Introductie draaibank en draaiwerkstuk

Introductie draaibank en draaiwerkstuk Introductie draaibank en draaiwerkstuk 2 Inhoudsopgave Benaming onderdelen 3 Draaibank 4 De vaste kop 4 Het bed 4 Support 5 Losse kop 5 Gereedschap bij de draaibank 6 Opspangereedschap werkstuk 6 De drieklauw

Nadere informatie

Lijnen van betekenis meetkunde in 2hv

Lijnen van betekenis meetkunde in 2hv Lijnen van betekenis meetkunde in 2hv Docentenhandleiding bij de DWO-module Lijnen van betekenis Deze handleiding bevat tips voor de docent bij het gebruiken van de module Lijnen van betekenis, een module

Nadere informatie

FHN Reglementen. Behendigheid Toestellen

FHN Reglementen. Behendigheid Toestellen FHN Reglementen Behendigheid Toestellen Behendigheid Toestellen versie 2009 INHOUDSOPGAVE Blz. DE TOESTELLEN 3 FIGUUR 1: Hoogtesprongen 8 FIGUUR 2: De Muur 9 FIGUUR 3: De Borstelsprong 10 FIGUUR 4: De

Nadere informatie

EVMT 22 Motoruitlijning

EVMT 22 Motoruitlijning EVMT 22 Motoruitlijning Zelfstudie en huiswerk Naam Cursist: Trainer: Datum: copyright 2011 Zelfstudie 2 Zelfstudie 3 Introductie Dit Zelfstudiepakket is een voorbereiding op de RPT-dag "Motoruitlijning",

Nadere informatie

Productbrochure. Leitz Reference Xe. Coördinatenmeetmachine

Productbrochure. Leitz Reference Xe. Coördinatenmeetmachine Productbrochure Leitz Reference Xe Coördinatenmeetmachine 2 Leitz Reference Xe Coördinatenmeetmachine De CMM voor kleine en middelgrote ondernemingen Leitz Reference Xe Kleine en middelgrote ondernemingen,

Nadere informatie

Complexe constructie

Complexe constructie 45-49 Jobsveem:45-49 18-02-09 09:53 Pagina 45 Complexe constructie van glas en staalkabels De door Glasimpex uit Vlaardingen gemaakte glas - gevel van het woongebouw Jobsveem te Rotterdam kende veel ontwerptechnische

Nadere informatie

HET OPMETEN VAN FIETSEN

HET OPMETEN VAN FIETSEN HET OPMETEN VAN FIETSEN. UCI-REGLEMENTERING FIETSEN Kennis van de afmetingen van de fiets is noodzakelijk en behoort tot de basiskennis van de commissarissen. De UCI-reglementen zijn beschikbaar op ww.uci.ch

Nadere informatie

2 H-ll EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1974 NATUURKUNDE. Woensdag 28 augustus, uur. Zie ommezijde

2 H-ll EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1974 NATUURKUNDE. Woensdag 28 augustus, uur. Zie ommezijde 2 H-ll EXAMEN HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJS IN 1974 Woensdag 28 augustus, 9.00-12.00 uur NATUURKUNDE Zie ommezijde Deze opgaven zijn vastgesteld door de commissie bedoeld in artikel 24 van het Besluit

Nadere informatie

Montage- en bedieningsinstructie voor Luxaflex Rolgordijn

Montage- en bedieningsinstructie voor Luxaflex Rolgordijn voor www.luxaflex.com NL Algemene informatie Het is van belang dat u onderstaande montage- en bedienings-instructies nauwgezet uitvoert. Wij aanvaarden geen verantwoordelijkheid voor het niet of verkeerd

Nadere informatie

FICHE TECHNIQUE TECHNISCHE FICHE LEVEL DESIGN 1

FICHE TECHNIQUE TECHNISCHE FICHE LEVEL DESIGN 1 FICHE TECHNIQUE TECHNISCHE FICHE LEVEL DESIGN 1 LD1 COMMERCIËLE GEGEVENS Nr artikel : DULVLD0120000 Lengte: 2,00 m Aantal per doos : 2 stuks Minimale te bestellen hoeveelheid : 1 doos LEVEL DESIGN LD1

Nadere informatie

FIETSMETINGEN BIJ WIELERWEDSTRIJDEN. Bronnen: UCI/KNWU

FIETSMETINGEN BIJ WIELERWEDSTRIJDEN. Bronnen: UCI/KNWU FIETSMETINGEN BIJ WIELERWEDSTRIJDEN Bronnen: UCI/KNWU Positie regels Plaats van het traditionele stuur Plaats van de stuur extensies Meting punt van de shifters Hoogte van het stuur extensies Positie van

Nadere informatie

Labo. Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator. Sub Totaal :.../90 Totaal :.../20

Labo. Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator. Sub Totaal :.../90 Totaal :.../20 Labo Elektriciteit OPGAVE: De driefasetransformator Datum van opgave:.../ / Datum van afgifte:.../ / Verslag nr. : 01 Leerling: Assistenten: Klas: 3.2 EIT KTA Ieper Attitude & evaluatie:.../10 Theorie:.../10

Nadere informatie

Figuur 4. lagerpunt iets verdraaid. lagerpunt goed uitgelijnd. extra wrijving

Figuur 4. lagerpunt iets verdraaid. lagerpunt goed uitgelijnd. extra wrijving Tips voor een goede werking van de slingerklok. Nadat het artikel over de staande klok in het clubblad van november 0 was verschenen, kreeg ik van iemand de vraag: ik heb de klok nagebouwd en zelfs met

Nadere informatie

MONTAGEHANDLEIDING. :metselwerk of beton

MONTAGEHANDLEIDING. :metselwerk of beton MONTAGEHANDLEIDING model type :ZEELAND :metselwerk of beton => Lees voordat u overgaat tot montage van het product eerst deze handleiding zorgvuldig door. = => Volg gedurende de montage de 6 stappen in

Nadere informatie

AÏerinzagelegging 7906634

AÏerinzagelegging 7906634 Octrooiraad AÏerinzagelegging 7906634 Nederland @ NL ^ fj) @ @ Inrichting voor het bepalen van lokale absorptieverschillen in een objekt. Int.CI 3.: A61B6/02. Aanvrager: N.V. Philips' Gloeilampenfabrieken

Nadere informatie

Balance Me. Bijlage 1. Arschoot Elien. Herhaling boekhouden. 3 de jaar ASO. D hauwers Fien. Lerarenhandleiding

Balance Me. Bijlage 1. Arschoot Elien. Herhaling boekhouden. 3 de jaar ASO. D hauwers Fien. Lerarenhandleiding Balance Me Arschoot Elien Herhaling boekhouden 3 de jaar ASO D hauwers Fien Lerarenhandleiding (Afbeelding: persoon met vergrootglas, sd) Lootens Jolien 1 Beste leerkracht, Heb je het soms ook moeilijk

Nadere informatie

Het verslag Het verslag.

Het verslag Het verslag. Het verslag Het verslag. Inhoudsopgave. 1 De punten van het Verslag... 1 1.1 Gegevens... 1 1.2 Titel... 1 1.3 Inleiding... 1 1.4 De Onderzoeksvraag... 1 1.5 De Hypothese... 1 1.6 Theorie... 1 1.7 Werkwijze...

Nadere informatie

De bepaling van de positie van een. onderwatervoertuig (inleiding)

De bepaling van de positie van een. onderwatervoertuig (inleiding) De bepaling van de positie van een onderwatervoertuig (inleiding) juli 2006 Bepaling positie van een onderwatervoertuig. Inleiding: Het volgen van onderwatervoertuigen (submersibles, ROV s etc) was in

Nadere informatie

Reparatie. Reparatie. 1.1 Vervangen van schakelkabels bij eendelige asring

Reparatie. Reparatie. 1.1 Vervangen van schakelkabels bij eendelige asring . Vervangen van schakelkabels (0,9mm specialerohloff kabel). Vervangen van schakelkabels bij eendelige asring Bij vervanging van versleten of geknapte schakelkabels moeten twee mogelijke asringversies

Nadere informatie

Vervangen keerringen en reparatie schroefas Yanmar saildrive SD20

Vervangen keerringen en reparatie schroefas Yanmar saildrive SD20 Vervangen keerringen en reparatie schroefas Yanmar saildrive SD20 De saildrive zoals die tegenwoordig veel wordt toegepast blijkt reuze solide en betrouwbaar. Uiterlijk lijkt het op het staartstuk van

Nadere informatie

[54] Modulaire structuur van een hol torusvermig samenstel voor een thermische kernreactor.

[54] Modulaire structuur van een hol torusvermig samenstel voor een thermische kernreactor. Octrooiraad Nederland [19J NL [54] Modulaire structuur van een hol torusvermig samenstel voor een thermische kernreactor. [51] Int.Cl 2. 1 G21B1/00. [71] Aanvrager: Europese Ge'meenschap voor Atoomenergie

Nadere informatie

Handleiding Hijscilinder

Handleiding Hijscilinder Handleiding Hijscilinder Pagina 1 Inhoudsopgave INLEIDING...3 BEDIENEN...4 STORINGEN...8 BIJLAGEN... 12 Pagina 2 Inleiding In deze handleiding wordt het gebruik van de hijscilinder stap voor stap beschreven.

Nadere informatie

Meting 9-11. Auteurs: Sahide MARAL, Ayse OGUZ-UNVER en Kemal YURUMEZOGLU. jaar. Wetenschappelijke inhoud: Wetenschap

Meting 9-11. Auteurs: Sahide MARAL, Ayse OGUZ-UNVER en Kemal YURUMEZOGLU. jaar. Wetenschappelijke inhoud: Wetenschap 9-11 jaar Wetenschappelijke inhoud: Wetenschap Beoogde concepten/vaardigheden: Lengte, massa, gewicht, tijd, volume en temperatuur Duur van de activiteit: 2 uur Samenvatting: Deze activiteit laat de kinderen

Nadere informatie

o ATerinzagelegging @ 7906572

o ATerinzagelegging @ 7906572 Octrooiraad o ATerinzagelegging @ 7906572 Nederland @ NL

Nadere informatie

Handig met getallen 4 (HMG4), onderdeel Meetkunde

Handig met getallen 4 (HMG4), onderdeel Meetkunde Handig met getallen 4 (HMG4), onderdeel Meetkunde Erratum Meetkunde Je vindt hier de correcties voor Handig met getallen 4 (ISBN: 978 94 90681 005). Deze correcties zijn ook bedoeld voor het Rekenwerkboek

Nadere informatie