ICT-Trainer. Vakopdrachten. Diverse 'open' opdrachten voor integratie van ICT-training in talen, economie, wiskunde en andere schoolvakken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ICT-Trainer. Vakopdrachten. Diverse 'open' opdrachten voor integratie van ICT-training in talen, economie, wiskunde en andere schoolvakken"

Transcriptie

1 ICT-Trainer Vakopdrachten Diverse 'open' opdrachten voor integratie van ICT-training in talen, economie, wiskunde en andere schoolvakken 2006 NijghVersluys IntraQuest

2 Inhoudsopgave 1A Zakelijke brief voor vensterenvelop 3 1B Woordenlijst (+ vocabulairetraining) 5 1C Werkstuk 7 1D Grafieken van gegevens 9 1E Enquêteformulier 10 1F Adressenlijst voor samenvoegen 12 1G Mailing 13 1H Afbeeldingen in tekst 15 1I Schema 17 2A Omrekentabel 19 2B Lijst met berekeningen 21 2C Grafiek van gegevens 23 2D Grafiek van functie 24 2E Enquête verwerken 26 2F Factuur 28 3A Een presentatie van een practicumresultaat 30 3B Een presentatie opbouwen vanuit een tekstdocument 32 3C Een presentatie bij een werkstuk 33 3D Een presentatie verlevendigen 35 3E Reclamespot 37 3F Grafiek van gegevens 39 NijghVersluys - IntraQuest 2/39

3 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 1 Tekstverwerken 1A Zakelijke brief voor vensterenvelop Je moet een brief schijven naar een officiële en/of belangrijke persoon of instelling. De brief moet geschikt zijn om in een vensterenvelop te verzenden. Een duidelijk idee of een heldere instructie voor de inhoud van de brief. Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Brieven worden tegenwoordig vooral gebruikt voor officiële berichten (voor gewone communicatie is een telefoontje of mailtje meestal voldoende), daarom moet veel aandacht worden besteed aan een correcte inhoud en vormgeving volgens de geldende NEN-normen. Vensterenveloppen zijn erg handig als je een brief met de tekstverwerker maakt. Je hoeft dan niet met de hand een adres op de envelop te schrijven (staat minder 'professioneel') of een adres op een envelop te printen (gaat erg vaak mis). En om een los adreslabel te printen, heb je weer een speciale printer nodig. Voorbeeld: Brief_venster.doc in de map Voorbeelden. Start Word en open een nieuw document. 3.1 De tekstverwerker starten 395 Stel de volgende marges in: links: 3,3 cm rechts: 2 cm boven: 1,3 cm onder: 2,5 cm 3.8 Pagina's opmaken 583 Kies een goed leesbaar en 'normaal' lettertype van 12 punt. 3.6 Tekens en lettertypes 511 Zorg dat je de afdrukweergave op je beeldscherm ziet. 3.1 De tekstverwerker starten 401 Voeg witregels toe tot de cursor minstens 4,5 cm van de bovenrand van het papier staat. Controleer dit op de statusregel. Maak een insprong tot 8 cm Alinea's opmaken 560 Opmerking: Volgens de NEN-normen moet het adres links staan (zonder insprong), maar vensterenveloppen met een venster aan de linkerkant zijn bijna niet verkrijgbaar. Typ de eerste regel van het adres in vet. Als je de naam van je contactpersoon kent, voeg je die toe op de tweede regel, met juiste aanspreektitel en voorletter. Tussen de postcode en de plaatsnaam maak je 2 spaties. De plaatsnaam neem je op in hoofdletters (niet onderstrepen) De regel met de postcode en de plaatsnaam maak je weer vet. 3.6 Tekens en lettertypes 514 De onderste regel van het adres mag niet op meer dan 8 cm van de bovenrand van het papier staan. Controleer dit op de statusregel. Laat tenminste 1 witregel over na het adres en zet de insprong weer op 0 cm. Voeg witregels toe tot de cursor minimaal 10 cm van de bovenrand van het papier staat. Controleer dit op de statusregel. Typ nu - als dat nodig is - de kenmerken die aan de brief moeten worden toegevoegd (referentienummer, kenmerk van de brief waarop je reageert, eigen kenmerk, plaats van verzending, datum enz.) Kenmerken komen op dezelfde regel en worden door tabs gescheiden. 3.7 Alinea's opmaken Alinea's opmaken 538 NijghVersluys - IntraQuest 3/39

4 Ook als er geen andere kenmerken zijn komen in elk geval de plaatsnaam van verzending (gevolgd voor komma) en de datum van vandaag op deze regel. Voorbeeld van een eenvoudige 'datumregel': Utrecht, 10 mei 2006 Voorbeeld van een ingewikkelde datumregel: Uw kenmerk: AB/cd Ons kenmerk: EF/gh Utrecht, 10 mei 2006 Voorbeeld van een heel ingewikkelde, dubbele datumregel: Uw kenmerk: Referentie: Ons kenmerk: Plaats, datum: AB/cd EF/gh Utrecht, 10 mei 2006 Laat één witregel en typ een beleefde aanhef Geachte heer, Geachte mevrouw, Mijne heren, Als je de naam van je contactpersoon kent, neem je die voluit op in de aanhef. Gebruik geen afkortingen. Laat één witregel open en typ de tekst van de brief. Alinea's worden ook gescheiden door witregels zonder insprong. Als een brief niet op één pagina past, zorg je dat minimaal één volledige alinea (dus niet alleen de groet) op een volgend blad komt. Boven aan elk vervolgblad zet je, gescheiden door tabs, de naam van de geadresseerde, het kenmerk dat je zelf aan de brief hebt gegeven, de datum en het paginanummer in een koptekst. Let op dat deze koptekst niet op het eerste blad verschijnt. Voorbeeld van een volledige koptekst op vervolgbladen: Dhr. A. Barends EF/gh 10 mei Besluit de brief met een groet of wens in een afzonderlijke alinea. Onder deze afsluiting laat je drie witregels open. Typ je volledige naam, laat een witregel open en typ het volledige adres van de afzender (waarschijnlijk je eigen adres). Nu bewaar je het document onder een zinnige naam waaraan je de inhoud en/of de geadresseerde kunt herkennen. Gebruik eerst de spellingcontrole en lees daarna de brief nauwkeurig na. Let daarbij op stijlfouten zoals een onlogische verandering van de tijd of de aanspreking met jij of u. Gebruik zo weinig mogelijk afkortingen en zeker geen taal. Bewaar de brief opnieuw. Controleer de indeling en opmaak via het afdrukvoorbeeld. Als er nog correcties nodig zijn, bewaar je het document uiteraard nogmaals. Nu kun je het document afdrukken en daarna het document en eventueel Word sluiten. 3.4 Tekst invoeren en corrigeren Alinea's opmaken Pagina's opmaken Documenten opslaan en openen Inhoudelijke bewerkingen Documenten opslaan en openen Documenten afdrukken NijghVersluys - IntraQuest 4/39

5 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 1 Tekstverwerken 1B Woordenlijst (+ vocabulairetraining) Maak een flexibele alfabetisch gesorteerde woordenlijst. Een goede bron voor de woordenlijst die je gaat maken, bijvoorbeeld een schoolboek met een vocabulaire dat je moet leren. Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Word is geen programma voor gegevensbeheer zoals Access, maar toch kun je er supersnel alfabetisch gesorteerde lijsten mee maken, die je kunt gebruiken in werkstukken of verslagen. Als je een lijst uit je hoofd moet leren (bijvoorbeeld woordjes voor Engels, Duits of Frans) kun je je tekstverwerker ook gebruiken als hulpmiddel om niet minder of meer te studeren dan nodig is. Zie de tip aan het eind van deze opdracht. Start Word en open een nieuw document. 3.1 De tekstverwerker starten 395 Kies een goed leesbaar en 'normaal' lettertype van 12 punt. 3.6 Tekens en lettertypes 511 Maak een tabel met 1 rij en 2 kolommen Tabellen 626 Typ in de eerste cel de titel van de eerste kolom en druk op de [Tab]- toets. Typ in de volgende cel de titel van de tweede kolom en druk weer op de [Tab]-toets. Er wordt automatische een rij met twee cellen toegevoegd. Als je op de [Enter]-toets drukt, ontstaat er geen nieuwe cel. Dit is handig als je meer dan één regel in één cel wilt plaatsen. Voor kolommen met woorden in een vreemde taal kun je de taal apart instellen. Als je hiervoor een kolom wilt selecteren, klik je daar net boven (ook boven de tabel). Vullen: Voer de inhoud rij voor rij in en gebruik steeds de [Tab]-toets om naar de volgende cel te gaan. Afwerking: Sorteer de tabel via de menuoptie Tabel, Sorteren Tabellen Tabellen Inhoudelijke bewerkingen Tabellen Tabellen Let op! Selecteer de eerste rij niet, als hierin titels van de kolommen staan. Via het menu of het snelmenu (rechtermuisknop) en de optie Tabeleigenschappen... kun je de indeling en grootte van de tabel aanpassen. Met de knop/menuoptie Randen en arcering... open je een venster om onder andere de lijnen tussen de rijen en de kolommen in te stellen Tabellen Documenten afdrukken 641 Experimenteer ook met de mogelijkheid om rasterlijnen helemaal weg te laten (Geen). De lijnen tussen de cellen maken het geheel vaak niet overzichtelijker. Op het scherm blijven altijd grijze rasterlijnen zichtbaar. Je kunt met het afdrukvoorbeeld controleren.hoe de tabel er dan op papier komt uit te zien. Nu bewaar je het document onder een zinnige naam waaraan je de inhoud kunt herkennen. 3.2 Documenten opslaan en openen 432 Gebruik eerst de spellingcontrole en lees daarna de tekst nauwkeurig 3.9 Inhoudelijke bewerkingen 616 NijghVersluys - IntraQuest 5/39

6 na. Bewaar de lijst opnieuw. 3.2 Documenten opslaan en openen Controleer de indeling en opmaak via het afdrukvoorbeeld. Als er nog correcties nodig zijn, bewaar je het document uiteraard nogmaals. Nu kun je het document afdrukken en daarna het document en eventueel Word sluiten. Opmerking: Documenten afdrukken Documenten afdrukken Het is ook mogelijk om een gesorteerde lijst te maken in gewone alinea's met tabs in plaats van met de tabelfunctie. De tabelfunctie heeft echter veel voordelen: Je kunt de indeling van een tabel gemakkelijker veranderen. Je kunt meer dan één regel in een cel plaatsen. Je kunt de tekst van een hele kolom in één klik selecteren. Je kunt sorteren op elke kolom (niet alleen de eerste). Tip: Voor veel mensen is het invoeren van een woordenlijst een heel goede manier om de woorden uit het hoofd te leren. Op de volgende manier zorg je er dan voor, dat je niet te veel of te weinig studeert: Maak een tabel op de manier zoals hierboven is beschreven maar dan met drie kolommen. Typ de woorden over. In kolom 1 het woord; in kolom 2 de vertaling. Sla alleen de woorden over waarvan je 100% zeker bent, dat je ze al kent. Sla dit document op als, bijvoorbeeld, franse woordenlijst hoofdstuk 3.doc. Je hebt je woordenlijst dan ook voor een proefwerk. Bestudeer beide kolommen nu eerst aandachtig. Probeer ezelsbruggetjes te vinden. Als de lijst op papier zou staan, legde je nu je hand over één van de kolommen en controleerde je welke woorden je al kende. Nu, op de computer, selecteer je die kolom en maak je de woorden zwart door de zwarte markeerstift te selecteren. De woorden zijn nu onleesbaar geworden. Typ de woorden die je weet in de derde kolom. Markeer de tweede kolom weer met de witte markeerstift. Controleer je antwoorden en verwijder alle woorden waarin een fout stond. Bestudeer de woorden waarin je fouten hebt gemaakt opnieuw en markeer dan de kolom weer met de zwarte markeerstift. Typ de woorden die je nu weer weet in de 'gaten' in de derde kolom. Markeer de tweede kolom weer met de witte markeerstift en controleer. Als er geen gaten meer in kolom 3 voorkomen, ben je klaar met leren! NijghVersluys - IntraQuest 6/39

7 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 1 Tekstverwerken Maak een scriptie/werkstuk over... 1C Werkstuk Een goed onderwerp dat overeenstemt met de opdracht, genoeg achtergrondinformatie, inspiratie. Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Voor een scriptie of werkstuk gelden eigenlijk geen strikte regels, maar uiteraard moet je alles doen om de informatie zo helder en gemakkelijk mogelijk aan de lezer over te dragen. Als je op een slimme manier van Word gebruik maakt, bespaar je veel tijd en ontstaat er bijna automatisch een overzichtelijk document. Start Word en open een nieuw document. 3.1 De tekstverwerker starten 395 Voorbereiding: Kies een goed leesbaar en 'normaal' lettertype van 12 of 11 punt. Kies het lettertype zeker niet te klein, want dan kun je later altijd nog voor een verkleinde afdruk kiezen. 3.6 Tekens en lettertypes 511 Stel marges in van 2 cm aan alle zijden. 3.8 Documenten opmaken 583 Zet in de voetregel de titel van de scriptie, een paginanummer en eventueel de datum. Stel de taal goed in en zorg dat fouten in de spelling en/of grammatica tijdens het typen worden weergegeven. Nu bewaar je het document voor een eerste keer onder een zinnige naam waaraan je de inhoud kunt herkennen. Voeg een versienummer aan de naam toe. Inhoud opstellen: Gebruik de opmaakprofielen Kop1, Kop2 en Kop3. De verhouding tussen de onderdelen is zo goed herkenbaar en de opmaakprofielen maken het mogelijk om de inhoudsopgave automatisch op te stellen. Méér dan drie niveaus in de inhoud aanbrengen heeft over het algemeen weinig zin. De volgende onderdelen komen vaak voor in een zakelijke tekst. Overweeg wat je kunt gebruiken en sla eventueel onderdelen over voor jouw scriptie. De volgorde van de onderstaande punten is bijna altijd goed: omslag titel, naam, klas, vak, naam docent, datum titelblad = omslag + extra gegevens, ondertitel enz. inhoud gegenereerd met opmaakprofielen inleiding kern zie tip slot bronnenlijst zie tip bijlagen o.a. logboek, overgenomen documenten enz. In veel scripties komen tabellen en lijsten voor. De tabelfunctie van Word is daarvoor meestal veel handiger dan werken met tabs. Zie voor het invoegen van bijzondere onderdelen ook de vakopdrachten 1B Woordenlijst, en 1D Grafieken in Word. 3.8 Documenten opmaken Inhoudelijke bewerkingen Documenten opslaan en openen NijghVersluys - IntraQuest 7/ Inhoudelijke bewerkingen Tabellen 626 Bewaar het document regelmatig en kies na belangrijke wijzigingen 3.2 Documenten opslaan en

8 een volgend versienummer. Altijd onder dezelfde naam bewaren heeft als risico dat je een wijziging niet meer ongedaan kunt maken. Afwerking: Maak een inhoudsopgave. Als je met opmaakprofielen hebt gewerkt, kan Word die automatisch invoegen. Gebruik eerst de spellingcontrole en lees de tekst na. Vraag ook iemand anders om je scriptie na te lezen. Het is vrijwel onmogelijk om alle fouten uit je eigen tekst te halen (je leest altijd wat je wilt lezen, niet wat er staat). Controleer de indeling en opmaak via het afdrukvoorbeeld. Na correcties bewaar je het document uiteraard nogmaals. Nu kun je het document afdrukken en daarna het document en eventueel Word sluiten. Tips voor de inhoud: openen Inhoudelijke bewerkingen Documenten afdrukken Documenten afdrukken De structuur van je scriptie wordt - als het goed is - bepaald door de aard van de inhoud en wat je wilt bereiken. Vaak kun je de volgende mogelijkheden als uitgangspunt gebruiken: Vraag-antwoorden: Inleiding: vraag Kern: antwoorden op de vraag, ev. + deelvragen Slot: conclusie = beste antwoord(en) Probleem-oplossingen: Inleiding: probleem Kern: verschillende oplossingen Slot: conclusie = beste oplossing(en) Stelling-argumenten: Inleiding: probleemstelling, beschrijving onderwerp Kern: verschillende stellingen + argumenten Slot: conclusie of samenvatting Voordelen-nadelen: Inleiding: probleemstelling, beschrijving onderwerp Kern: verschillende voordelen + nadelen Slot: conclusie of samenvatting Aspecten: Inleiding: beschrijving onderwerp en deelonderwerpen Kern: behandeling deelonderwerpen Slot: samenvatting Tijd: Inleiding: beschrijving onderwerp en te onderscheiden perioden Kern: chronologische behandeling perioden Slot: samenvatting, blik op verleden, heden toekomst Tips bronnenlijst: Voor een bronnenlijst geldt een vaste structuur, inclusief gebruik van leestekens: Boek, cd-rom: auteursnaam, voorletters, tussenvoegsel, titel. ( uitgeverij/producent, plaats van uitgave, jaar, gebruikte bladzijden) Voorbeeld: Boer, A.F., de, Het groene groentenboek. (Ambo, Baarn, 1985, blz ) Tijdschriftartikel, krantenartikel of website: auteursnaam, voorletters, tussenvoegsel, titel van artikel, titel van tijdschrift/krant/website, jaargang ( dag maand jaar) nr. nummer, gebruikte bladzijden of exact webadres Voorbeeld: Jansen-de Groot, A., Vitamines in groene groeten, Gezond leven 2002 (maart 2002) nr. 3, blz NijghVersluys - IntraQuest 8/39

9 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 1 Tekstverwerken 1D Grafieken van gegevens Maak een passende en duidelijke grafiek van reeksen getallen met Word. Gegevens uit metingen, enquêtes of andere bronnen die grafisch moeten worden weergegeven. Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Grafieken kun je maken in Word, Excel of PowerPoint. Als er berekeningen met de gegevens in de tabel (gemiddelden en dergelijke) nodig zijn, moet je Excel gebruiken. Zie vakopdracht: 2C_Grafiek_gegevens_xls.doc. Start Word en open een nieuw document. 3.1 De tekstverwerker starten 395 Kies uit het menu Invoegen, Figuur, Grafiek. Er verschijnt onmiddellijk een kolommengrafiek en een venster met een tabel Figuren invoegen 664 Beoordeel de gegevens die je gaat verwerken en beslis welke indeling je aan de tabel gaat geven. Door te klikken op de grijze 'knoppen' boven de kolommen (A,B,C...) of naast de kolommen (1, 2, 3...) kun je kolommen weglaten of toevoegen. In de bovenste rij en de eerste kolom komen de bijschriften bij de grafiek. Klik met de rechtermuisknop in de grafiek en kies Grafiektype. Beslis nu welk soort grafiek het best geschikt is voor de gegevens waarover je beschikt. Er zijn drie basisvormen: kolom vergelijken van getallen lijn verloop van waarden cirkel verhouding tussen de delen van een totaal 3.11 Figuren invoegen 3.11 Figuren invoegen Bestudeer ICT-trainer (4.10), Informatie, Een grafiek maken. Zet de gegevens in de tabel. 3.4 Tekst invoeren en corrigeren 626 Controleer de eigenschappen van de getallen (aantal decimalen, euroteken enzovoort) en pas die aan via het snelmenu (rechtermuisknop) en de optie Getal... Ook andere aanpassingen van de inhoud en het toevoegen of weglaten van kolommen of rijen zijn mogelijk via het snelmenu Figuren invoegen 664 Tip: Als je de tabel met gegevens zichtbaar in het document wilt opnemen, kies je Grafiekopties en de tab Gegevenstabel. Nu bewaar je het document onder een herkenbare naam. 3.2 Documenten opslaan en openen 432 Opmaak van grafiek: Je kunt alle onderdelen van de grafiek aanpassen. enkelklikken (soms na elkaar op dezelfde plek) = kiezen dubbelklikken = venster voor aanpassingen openen 3.11 Figuren invoegen 664 Tip: Alleen Excel is geschikt om een grafiek met berekeningen te maken. Je kunt zo'n grafiek (eventueel met tabel) achteraf wel als Excel-object opnemen in Word. NijghVersluys - IntraQuest 9/39

10 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 1 Tekstverwerken Maak in Word een handig enquêteformulier. 1E Enquêteformulier Onderwerp en vragenreeks voor een enquête. Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Je maakt nu een enquêteformulier dat wordt afgedrukt en op papier wordt ingevuld, want in de praktijk is dat meestal het handigst. Met Word kun je ook formulieren maken die op het scherm ingevuld worden, maar met Excel gaat dat gemakkelijker. Je gebruikt Excel ook om de enquêteresultaten te verwerken. Zie vakopdracht 2E Enquête verwerken. Voorbeeld: Enqueteformulier.doc in de map Voorbeelden. Start Word en open een nieuw document. 3.1 De tekstverwerker starten 395 Zet bovenaan de pagina het woord Enquête, in grote letters het onderwerp en in een normaal lettertype een korte omschrijving van de reden van de enquête. Onder deze kop komt een tabel met invulvelden voor de gegevens van de ondervraagde. Maak daarvoor een tabel met twee cellen naast elkaar: 1e cel links, 4 cm, met Naam, Leeftijd, Man/vrouw enzovoort 2e cel rechts, rest van de breedte Veel enquêtes worden anoniem afgenomen, dat wil zeggen dat de naam niet wordt gevraagd. De reden hiervoor is dat men dan spontaner zal meedoen en voor de verwerking van de gegevens is de naam toch niet belangrijk. Uiteraard is het wel van belang dat je gegevens als leeftijd, geslacht enzovoort kent, dus dat komt wel in de tabel. Als de tabel is ingevuld, pas je de randen en arceringen van de tabel aan: alle randen weg doorgetrokken lijn bovenaan stippellijn onder cellen waarin iets moet worden ingevuld Zorg dat de rijen hoog genoeg zijn om te kunnen schrijven. Kies voor verticale uitlijning van de tekst in het midden van de rijen (via snelmenu). Onder deze kleine tabel komt de tabel met vragen. Maak nu het begin van een tabel met drie cellen naast elkaar: 1e cel links, 1 cm breed, het nummer van de vraag 2e middelste, breedste cel, de vraag 3e cel rechts 5 cm, invulveld of keuzemogelijkheden Verander voorlopig niets aan de randen rond de cellen. De vragen van de enquête moeten glashelder worden gesteld. De volgende vraagvormen zijn geschikt: Nr. Vraag: Invulveld: ja/nee-vraag ja / nee waarderingsvraag (cijfer van 0 tot 10)... (1-10) keuzevragen (man/vrouw) man / vrouw 3.6 Tekens en lettertypes Tabellen Tabellen Tabellen 626 NijghVersluys - IntraQuest 10/39

11 Tip 1: Bij keuzevragen kies je keuzemogelijkheden met verschillende beginletters, want dat is bij de verwerking van de enquête in Excel achteraf heel handig. Tip 2: Vermijd in een enquête zo veel mogelijk open vragen waarop iedere ondervraagde zijn eigen antwoord zal formuleren. Van de antwoorden op dit soort vragen kun je achteraf moeilijk een overzicht maken. Vul het nummer, de vraag en het invulveld in voor alle vragen. Ga met de [Tab]-toets van cel naar cel (zie hierboven). Als je in de derde cel van een rij op [Tab] drukt, ontstaat er een nieuwe rij. Tip: [Ctrl]+[Tab] is een tab binnen een cel. Als de vragen ingevoerd zijn, pas je ook hier de randen aan: alle randen weg doorgetrokken lijn bovenaan stippellijn onder cellen waarin iets moet worden ingevuld Zorg dat de rijen hoog genoeg zijn om te kunnen schrijven. Kies voor verticale uitlijning van de tekst in het midden van de rijen (via snelmenu). Zet onder de tabel in kleine lettertjes: Vul een antwoord in op de stippellijntjes of omcirkel de keuze Tekst invoeren en corrigeren Tabellen Tabellen Tekens en lettertypes 511 Nu bewaar je het document onder een herkenbare naam. 3.2 Documenten opslaan en openen Controleer de spelling en grammatica met Word en lees de tekst daarna zorgvuldig over Inhoudelijke bewerkingen 616 Bewaar het formulier opnieuw. 3.2 Documenten opslaan en openen 433 Controleer de indeling en opmaak via het afdrukvoorbeeld. Als er nog correcties nodig zijn, bewaar je het document uiteraard nogmaals. Nu kun je het document afdrukken en daarna het document en eventueel Word sluiten. 3.8 Documenten afdrukken Documenten afdrukken NijghVersluys - IntraQuest 11/39

12 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 1 Tekstverwerken 1F Adressenlijst voor samenvoegen Maak een adressenlijst die geschikt is om voor het samenvoegen van bestanden gebruikt te worden. Lijst met adressen waaraan een mailing moet worden verzonden. Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Adressenlijsten voor het samenvoegen van bestanden kunnen worden gemaakt met Word, maar ook met Excel, Access en Outlook. Voorbeeld: adressen.doc in de map Voorbeelden. Start Word en open een nieuw document. 3.1 De tekstverwerker starten 395 Kies papierformaat Liggend. Stel de volgende marges in: links: 3,3 cm rechts: 2 cm boven: 1,3 cm onder: 2,5 cm 3.8 Pagina s opmaken 583 Kies een klein lettertype van 9 punt. 3.6 Tekens en lettertypes 511 Stel Tabs in op 2,5 cm, 5 cm, 9 cm 11,5 cm, 15 cm, 17 cm en 22 cm. 3.7 Alinea s opmaken 552 Typ op de eerste regel: Voornaam: [Tab] Tussenvoegsel: [Tab] Naam: [Tab] Aanspreking: [Tab] Straat: [Tab] Postcode: [Tab] Plaats: [Tab] Telefoon: [Enter] 3.6 Tekens en lettertypes In de kolom Tussenvoegsel komen beginwoorden van de achternaam waarop niet gesorteerd moeten worden (zonder hoofdletter: 'de', 'van', 'van der', 'van het' enzovoort). In de kolom Straat komt achter de straatnaam ook het huisnummer. Onder Aanspreking zet je 'Dhr.', 'Mevr.' of 'Mej.', de voorletter en een punt. Voor jongeren komt hier de voornaam (zonder punt). Voeg alle adressen toe. Nu bewaar je het document onder een herkenbare naam en in een map die je later snel kunt terugvinden. Controleer de lijst zorgvuldig. Fouten in persoonsnamen zijn onbeleefd en fouten in straat- of plaatsnamen maken de verzending onmogelijk. De spellingcontrole is niet goed bruikbaar bij plaatsnamen. 3.4 Tekst invoeren en corrigeren 3.2 Documenten opslaan en openen Inhoudelijke bewerkingen Sorteer de lijst via het menu Tabel - Sorteren - Sorteren op: Veld 3; Eerste rij Niet sorteren. Bewaar de lijst opnieuw. 3.2 Documenten opslaan en openen 433 Opmerking: Je kunt ook adressenlijsten maken met een speciale adressenlijst-functie in Word (Extra - Brieven en verzendlijsten - Wizard Afdruk samenvoegen - Stap 3 - Een nieuwe lijst typen). De adressenlijsten die zo ontstaan zijn echter niet gemakkelijk aanpasbaar en uitwisselbaar. Bovendien zijn Excel of Outlook veel beter geschikt voor grote lijsten. De eenvoudige adressenlijst zoals je in deze opdracht maakt, is het handigst voor lijsten van beperkte omvang. Je kunt de inhoud heel gemakkelijk naar Excel overbrengen door knippen en plakken. (Als dat nodig blijkt.) NijghVersluys - IntraQuest 12/39

13 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 1 Tekstverwerken 1G Mailing Maak een reeks brieven op basis van de adressenlijst die verzonden kunnen worden in een vensterenvelop. Lijst met adressen waaraan een mailing moet worden verzonden. Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Adressenlijsten voor het samenvoegen van bestanden kun je maken met Word, maar ook met Excel, Access en Outlook. Voorbeeld: brief_mailing.doc in de map Voorbeelden. Start Word en open een nieuw document. 3.1 De tekstverwerker starten 395 Kies Wizard Afdruk samenvoegen... via het menu Extra - Brieven en verzendlijsten Documenten samenvoegen 677 Het type van het document is: Brieven. Klik op Volgende: Begindocument. We gaan het huidige document gebruiken als begindocument. Klik op Volgende: Adressen selecteren. Klik op Bladeren. Ga naar de map waar je de adressenlijst hebt opgeslagen en open die. Zie vakopdracht: 1F Adressenlijst. Er verschijnt een lijst met adressen. Klik op OK. Klik op Volgende: Uw brief schrijven. Stel de volgende marges in: links: 3,3 cm rechts: 2 cm boven: 1,3 cm onder: 2,5 cm 3.8 Pagina's opmaken 583 Kies een goed leesbaar en 'normaal' lettertype van 12 punt. 3.6 Tekens en lettertypes 511 Voeg witregels toe tot de cursor minstens 4,5 cm van de bovenrand van het papier staat. Controleer dit op de statusregel. Maak een insprong tot 10 cm. 3.7 Alinea's opmaken 560 Klik op Meer items in het taakvenster Documenten samenvoegen 678 Kies één voor één de velden Aanspreking, Tussenvoegsel, Naam, Straatnaam, Postcode en Plaats en klik tussendoor telkens op Invoegen. Klik daarna op Sluiten. Maak het adres op met spaties en witregels (twee spaties tussen postcode en plaatsnaam). Er staat nu: «Aanspreking» «Tussenvoegsel» «Naam» 3.7 Alinea's opmaken «Straat» «Postcode» «Plaats» De onderste regel van het adres mag niet op meer dan 8 cm van de bovenrand van het papier staan. Controleer dit op de statusregel. NijghVersluys - IntraQuest 13/39

14 Laat minstens één witregel open en zet de insprong weer op 0 cm. Voeg witregels toe tot de cursus minimaal 10 cm van de bovenrand. van het papier staat. Controleer dit op de statusregel. Typ nu - als dat nodig is - de kenmerken die aan de brief moeten worden toegevoegd (referentienummer, kenmerk van de brief waarop je reageert, eigen kenmerk, plaats van verzending, datum enz.) De kenmerken komen op dezelfde regel en worden door tabs gescheiden. Ook als er geen andere kenmerken zijn, komt in elk geval de plaatsnaam van verzending (gevolgd door komma) en de datum van vandaag op deze regel. Zie vakopdracht: 1A Zakelijke brief Laat één witregel open en typ een neutrale aanhef Geachte, Let op! Dezelfde brief zal aan de verschillende personen van de adressenlijst worden gezonden. Je kunt dus niet 'Geachte heer' of 'Geachte mevrouw' gebruiken. Laat één witregel open en typ de tekst van de brief. Alinea's worden ook gescheiden door witregels zonder insprong. Besluit de brief met een groet of wens in een afzonderlijke alinea. Onder deze afsluiting laat je drie witregels open. Typ je volledige naam, laat een witregel open en typ dan het volledige adres van de afzender (waarschijnlijk je eigen adres). 3.7 Alinea's opmaken Alinea's opmaken 3.4 Tekst invoeren en corrigeren 3.7 Alinea's opmaken Controleer de spelling. 3.9 Inhoudelijke bewerkingen 616 Controleer de opmaak en indeling met het Afdrukvoorbeeld. 3.8 Documenten afdrukken 589 Nu bewaar je het document onder een naam waaraan je de inhoud kunt herkennen en kunt zien dat het een brief voor samenvoeging is. Klik dan op Volgende: Briefvoorbeeld. Controleer of de ingevulde velden kloppen. Klik eventueel op >> of << om volgende en voorgaande adressen te controleren. Klik op Vorige: Uw brief schrijven als er correcties nodig zijn. Klik op Volgende: Samenvoeging voltooien als alles correct is. Klik op Afzonderlijke brieven bewerken. Kies Alles om alle brieven in een nieuw document te plaatsen. 3.2 Documenten opslaan en openen Documenten samenvoegen Documenten samenvoegen 679 De wizard verdwijnt en alle brieven verschijnen in het document Brieven1. Je kunt het document met de brieven bewaren, maar uiteraard kun je het ook altijd opnieuw samenstellen met de adressenlijst en de bewaarde brief met de velden. Nu kun je één of meer brieven afdrukken en daarna het document en eventueel Word sluiten. 3.2 Documenten opslaan en openen NijghVersluys - IntraQuest 14/39

15 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 1 Tekstverwerken 1H Afbeeldingen in tekst Neem een afbeelding in de optimale grootte op in een document en voeg een bijschrift toe. Goede afbeelding in een bruikbaar bestandsformaat (jpg, gif, png, enzovoort) Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Het opnemen van een afbeelding in een document gaat heel eenvoudig, maar dan wordt zelden de best haalbare kwaliteit bereikt. In deze opdracht komt de werkwijze om die wél te bereiken aan de orde. Uiteraard is Word niet het beste programma om afbeeldingen te bewerken, maar als je meer dan één afbeelding tegelijk wilt afdrukken (fotoalbum), is het vaak het ideale programma. Start Word en open een nieuw document. 3.1 De tekstverwerker starten 395 Stel eerst de marges in. Voor een rapport conform de NEN-normen is dat: links: 2 cm, rechts: 2 cm, boven: 1,3 cm, onder: 2,5 cm Kies Invoegen - Figuur - Uit bestand en ga naar de map met de gewenste afbeelding. Kies de weergave Miniaturen of Voorbeeld. 3.8 Pagina's opmaken Figuren invoegen 657 Let op! Als je de juiste afbeelding hebt gevonden, voeg je die niet direct in (dus niet meteen dubbelklikken). Check eerst de grootte van de afbeelding en noteer of onthoud die: houd de cursor boven de miniatuurafbeelding; na een paar seconden verschijnen de afmetingen en het type van het bestand; open voor meer details of als je de weergave Voorbeeld gebruikt, het snelmenu door met de rechtermuisknop op de afbeelding te klikken; kies vervolgens Eigenschappen - Samenvatting - Geavanceerd. Nu kun je de maximale grootte van de afbeelding bepalen: voor afdruk op papier: 300 dpi aantal pixels gedeeld door 120 is aantal max. cm 2250 pixels is genoeg voor de breedte van een blad papier 5 megapixels = max. 21 cm x 15 = ca. A5 voor weergave op het scherm: 75 dpi aantal pixels gedeeld door 30 is aantal max. cm 1024 pixels is genoeg voor de breedte van het scherm Zorg dat je nu weet of de afbeelding groot genoeg is (te groot is zelden een probleem) Klik op het pulldownpijltje in de knop Invoegen. Beslis nu hoe je de afbeelding wilt invoegen: Invoegen = afbeelding wordt opgenomen in het bestand Het bestand van het document wordt (veel) groter. Als de afbeelding verandert, blijft het Word-document gelijk. Ideaal voor documenten die uitgewisseld moeten worden. Aan bestand koppelen = alleen verwijzing naar afbeelding Het document wordt niet groter. Als de afbeelding verandert, wordt het Word-document ook 3.11 Figuren invoegen NijghVersluys - IntraQuest 15/39

16 aangepast. Ideaal voor grote projecten (boeken) op je eigen computer. Invoegen en koppelen = afbeelding in bestand + verwijzing Het bestand van het document wordt (veel) groter. Als de afbeelding verandert, kan het document worden aangepast. Ideaal voor projecten waaraan verschillende mensen werken. De figuur verschijnt in de tekst. Klik met de rechtermuisknop in de figuur en kies via het snelmenu Figuur opmaken. Kies de tab Grootte en stel eerst de grootte in cm in. Hoogte-breedteverhouding vergrendelen is bijna altijd nodig, zeker voor foto's. Let op: Als je de 'grepen' aan de zijkant van de afbeelding versleept, verandert de grootte zonder dat de hoogte-breedte verhouding gelijk blijft. De enige manier om dit te herstellen is eerst via Figuur opmaken - Grootte de Hoogte-breedteverhouding vergrendelen uitschakelen, dan de grootte in % gelijk maken en daarna de Hoogtebreedteverhouding vergrendelen weer inschakelen. Gebruik de grepen aan de zijkant nooit om de grootte van foto's te wijzigen! Met de grepen op de hoeken blijft de hoogtebreedteverhouding wel in orde. Klik met de rechtermuisknop in de figuur en kies via het snelmenu Figuur opmaken. Kies de tab Indeling en maak je keuze: In de tekstregel voor afbeeldingen die ongeveer zo breed zijn als de kolom Om kader, Contour voor kleine afbeeldingen in de tekst Achter tekst de enige manier om tekst bovenop de afbeelding te plaatsen Voor de tekst tekst wordt verborgen, zelden bruikbaar Vaak is de kwaliteit (grootte in pixels) goed genoeg om een deel van de afbeelding op 100 % te tonen (nooit meer dan 100 %, want dat gaat ten koste van de beeldkwaliteit). Klik met de rechtermuisknop in de figuur en kies (als de werkbalk niet direct zichtbaar is) via het snelmenu Werkbalk figuur weergeven. Kies uit de werkbalk de optie Bijsnijden (twee plusjes) en sleep met de veranderde grepen. Het gaat zo veel gemakkelijker dan via Figuur opmaken - Figuur. Nu bewaar je het document onder een naam waaraan je de inhoud kunt herkennen. Als je bij het invoegen hebt gekozen voor Aan bestand koppelen of Invoegen en koppelen is het verstandig om het document op te slaan in dezelfde map als de afbeelding. Het is dan veel gemakkelijker om het document en de bijbehorende afbeeldingen later samen te verplaatsen of te kopiëren. Documenten met afbeeldingen zijn vaak tamelijk ingewikkeld qua layout. Gebruik altijd het Afdrukvoorbeeld om te controleren of alles op de juiste plaats staat Figuren invoegen Figuren invoegen Figuren invoegen 3.2 Documenten opslaan en openen Documenten afdrukken 589 NijghVersluys - IntraQuest 16/39

17 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 1 Tekstverwerken 1I Schema Maak een schema met tekstvakken en tekenobjecten. Een goed onderwerp met een structuur die met een schema of diagram kan of moet worden verduidelijkt. Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Diagrammen en schema's kunnen erg belangrijk zijn om de structuur van een onderwerp helder weer te geven. In Word en Powerpoint is een speciale functie ingebouwd om diagrammen te maken: Invoegen - Diagram. Als je een van de volgende schema's moet opstellen is het zeker zinvol om eerst deze functie te proberen: organisatiestructuur, proces, invloeden op centraal gegeven, piramidediagram, Venn-diagram, doeldiagram. In deze opdracht maak je echter een schema met afzonderlijke tekstvakken en pijlen. Dat is iets meer werk, maar er zijn veel meer mogelijkheden voor variatie. Voorbeeld: schema_familie.doc in de map Voorbeelden. Start Word en open een nieuw document. 3.1 De tekstverwerker starten 395 Stel eerst de marges in. Voor een rapport conform de NEN-normen is dat: links: 2 cm, rechts: 2 cm, boven: 1,3 cm, onder: 2,5 cm 3.8 Pagina's opmaken 583 Voeg de werkbalk Tekenen toe (als die nog niet zichtbaar is) Figuren invoegen 660 Klik op het Tekstvak in de werkbalk. Er ontstaat de eerste keer direct een groot vak 'tekenpapier' Figuren invoegen 660 Klik in dit gebied. Er ontstaat een vierkant tekstvak. Je kunt op hetzelfde 'tekenpapier' nieuwe tekstvakken en tekenobjecten plaatsen. Je kunt het tekstvak verplaatsen door met de gestreepte rand te slepen en vergroten of verkleinen met de grepen. Klik met de rechtermuisknop op de rand van het tekstvak en kies uit het snelmenu Tekstvak opmaken. Bepaal de kleur van de opvulling en de dikte en de kleur van de randen. Binnen een tekstvak kun je op dezelfde manier tekst invoeren als in een gewone alinea. Kies een duidelijk maar klein lettertype, bijvoorbeeld Arial 9 punt. In schema's krijg je vaak te kampen met gebrek aan ruimte; met een groot lettertype krijg je zeker problemen Figuren invoegen 3.6 Tekens en lettertypes 511 Kies de geschikte uitlijning. Dat is vrijwel altijd Centreren. 3.7 Alinea's opmaken 544 In een schema heb je bijna altijd een aantal gelijkvormige tekstvakken nodig. In plaats van telkens nieuwe tekstvakken te maken, is het meestal veel handiger om een tekstvak dat er al staat te kopiëren en te plakken en de tekst vervolgens te vervangen. 3.4 Tekst invoeren en corrigeren 665 NijghVersluys - IntraQuest 17/39

18 Klik op een lijn of pijl in de werkbalk Tekenen. De cursor verandert in een kruisje. Klik ergens in het tekenpapier en sleep met de muisknop ingedrukt om een lijn te trekken waarmee bij voorbeeld twee tekstvakken worden verbonden. Als je bij een pijl tekst wilt weergeven, moet je daarvoor een klein tekstvak maken met als opmaak randen: geen lijn, opvulling: 100 % doorzichtigheid. Klik op Autovormen in de werkbalk Tekenen en kies Blokpijlen. Blokpijlen zijn erg handig omdat je ín de verwijzingspijl tekst kunt opnemen. Klik daarvoor met de rechtermuisknop op de blokpijl en kies Tekst toevoegen/bewerken. Nu bewaar je het document onder een naam waaraan je de inhoud kunt herkennen. Documenten met schema's zijn ingewikkeld qua lay-out. Gebruik altijd het Afdrukvoorbeeld om te controleren of alles op de juiste plaats staat Figuren invoegen Figuren invoegen Documenten opslaan en openen Documenten afdrukken 589 NijghVersluys - IntraQuest 18/39

19 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 2 Spreadsheets 2A Omrekentabel Je maakt een tabel om een reeks waarden van een bepaalde eenheid naar een andere, rechtevenredige eenheid om te rekenen. De formules zijn geschikt voor bijna al dit type berekeningen. Een reeks metingen, bedragen of iets dergelijks en omrekenfactoren voor de berekening naar, bijvoorbeeld, een andere eenheid of naar een bedrag inclusief of exclusief btw. (Verder liefst enkele omgerekende waarden, waarvan je weet dat ze kloppen.) Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Omrekenen is regelmatig nodig, vooral omdat in verschillende landen verschillende eenheden worden gebruikt voor geld (koers van euro, dollar, pond enz.), afstanden (centimeter, duim of kilometer, mile), inhoudsmaten (liter, gallon), temperatuur (Celsius, Fahrenheit, Kelvin) enzovoort. Maar ook komt het veel voor dat bedragen inclusief of exclusief btw berekend moeten worden. Bovendien gelden er in verschillende landen verschillende btw-tarieven. Voorbeeld: Omrekentabel.xls in de map Voorbeelden. Start Excel en open een nieuw document. 4.1 Start en weergave 706 Zoek de omrekenfactor of formule voor de omrekening die je wilt maken. Bronnen zijn bij voorbeeld een tabellenboek (BINAS), de krant, een encyclopedie of het internet. Voor de meeste waarden heb je alleen een omrekenfactor nodig waarmee je moet vermenigvuldigen. De omrekenfactor van inch naar cm is bijvoorbeeld 2,54. In sommige gevallen moet er ook nog een getal worden opgeteld bij de uitkomst van de vermenigvuldiging. (Bijvoorbeeld bij omrekenen van graden Celsius naar Fahrenheit.) Enkele voorbeelden: van: naar: maal: plus: inch centimeter 2,54 0 mile (Amerikaans) kilometer 1,609 0 zeemijl kilometer 1,852 0 Munt X Munt Y wisselkoers X-Y 0 graden Celsius graden Kelvin graden Celsius graden Fahrenheit 1,818 32,73 bedrag excl btw bedrag incl. btw 1,06 (6%) bedrag excl btw bedrag incl. btw 1,19 (19%) Als de omrekening voor de getallen die jij moet berekenen in 'de verkeerde richting' rekent, is dat geen probleem. Je kunt die gewoon gebruiken, want dit werkblad rekent straks ook de omgekeerde bewerking uit. Zet in cel A1 in grote letters de titel Omrekentabel. In cel A2 zet je het woord Factor/Koers. In cel B2 zet je het woord Plus. Zet in cel A3 de omrekenfactor die je hebt gevonden. En in cel B3 het getal dat eventueel moet worden opgeteld. 4.4 Basisbewerkingen 4.4 Basisbewerkingen Zet in A4 de eenheid die je wilt omrekenen (bij voorbeeld 'inch'). NijghVersluys - IntraQuest 19/39

20 Zet in B4 de eenheid na het omrekenen (bij voorbeeld 'cm'). Zet in cel C4 de formule =B4 En in cel D4 komt =A4. Zet in cel B5 de formule. =A5*A$3+B$3 Gebruik dus de notatie van Excel. De $-tekens zeker niet vergeten, anders gaat er bij het kopiëren van de cellen van alles mis. Zet in cel D5 de omgekeerde formule. =(C5-B$3)/A$3 Zet in cel A5 de eerste waarde die je wilt omrekenen. De uitkomst verschijnt in cel B5. Zet om te testen deze uitkomst in cel C5. Nu moet in D5 hetzelfde getal verschijnen als in cel A5. Test de formule nog een paar keer met getallen waarvan je weet dat de omrekening klopt (gebruik eventueel voorbeelden van internet). Je kunt met de tabel dus berekeningen in beide richtingen uitvoeren. Als je hier een volledige tabel van wilt maken, kun je de cellen van rij 5 kopiëren naar de volgende. Zet in de cellen A5 en C5 het getal 0. Selecteer de volledige rij 5 en kopieer die. Selecteer de rijen vanaf rij 6 (zo groot als je de tabel wilt maken) en plak de gekopieerde rij 5. Zet lijnen onder de rijen 2 en 4 en tussen de cellen B5, B6, B7... en C5, C6, C7... Om te voorkomen dat de formules in de cellen A5, A6, A7... en C5, C6, C7... per ongeluk worden overschreven, kun je het werkblad beveiligen. Selecteer daarvoor de volgende cellen: A3, B3, en A5, A6, A7... en C5, C6, C7... en schakel bij de celeigenschappen Geblokkeerd UIT (is normaal ingeschakeld bij alle cellen). Beveilig de rest van het werkblad vervolgens met een wachtwoord (ergens noteren). 4.5 Formules, functies, celnamen 4.5 Formules, functies, celnamen 4.4 Basisbewerkingen Basisbewerkingen Werkblad opmaken, beveiligen en afdrukken Nu bewaar je het document onder een herkenbare naam. 4.2 Documenten opslaan en openen NijghVersluys - IntraQuest 20/39

21 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 2 Spreadsheets 2B Lijst met berekeningen Je maakt een overzichtelijke, netjes gesorteerde lijst met zinvolle berekeningen. Een lijst met gegevens waarover je berekeningen wilt uitvoeren. Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Excel is geen databaseprogramma, maar je kunt er toch uitstekend lijsten en overzichten mee maken. Een sterk punt is uiteraard dat over de lijsten allerlei berekeningen kunnen worden gemaakt. Voorbeeld: Lijst_steden.xls in de map Voorbeelden. Start Excel en open een nieuw document. 4.1 Start en weergave 706 Beoordeel de beschikbare informatie en kies welke gegevens je boven elkaar en naast elkaar wilt plaatsen. Over het algemeen zet je de lijst die het langst en/of uitbreidbaar is, boven elkaar in de kolommen. Zet in cel A1 in grote, vette letters de titel van de lijst. Zet in rij 2 de omschrijvingen van de kolommen in cursief met een dubbele punt. In kolom A komen de omschrijvingen Basisbewerkingen Werkblad opmaken, beveiligen en afdrukken 906 Voorbeeld: Bevolking in de steden Stad: Aantal inwoners Oppervlakte in km 2 Amsterdam ,57 Den Haag ,68 Rotterdam ,44 Utrecht ,67 Totaal: Ter vergelijking: Nederland ,37 Sorteer de lijst als dat zinvol is. 4.4 Basisbewerkingen 834 Let op! Soms is alfabetisch sorteren helemaal niet zinvol, bij voorbeeld de maanden van het jaar laat men altijd staan in de volgorde januari, februari enz. Selecteer hele rijen, zodat er geen gegevens verwisseld kunnen worden. De omschrijvingen boven de kolommen en eventueel berekeningen eronder moeten niet worden gesorteerd. Overweeg eerst welke berekeningen met de waarden per rij mogelijk zijn en voeg voor die berekeningen kolommen toe. Voorbeelden: prijs * aantal = totale waarde aantal / oppervlakte = dichtheid deel / geheel * 100 = percentage oude waarde + groei = nieuwe waarde 4.5 Formules, functies, celnamen NijghVersluys - IntraQuest 21/39

22 bruto omzet - korting = netto omzet bruto omzet * (100-kortingspercentage) / 100 = netto omzet inclusief BTW * 100 / (100+BTW%) = excl. BTW enz. Tips! Kies de juiste celeigenschappen, bij voorbeeld euro of % (in Excel x 100) om verwarring te voorkomen. Toon niet te veel (maar ook niet te weinig) cijfers achter de komma. Bepaal vervolgens welke berekeningen zinvol zijn per kolom en voeg hiervoor zo nodig rijen toe. Voorbeelden: =SOM(bovenaan kolom:onderaan kolom) =GEMIDDELDE(bovenaan kolom:onderaan kolom) =AANTAL(bovenaan kolom:onderaan kolom) =AANTAL.ALS(bovenaan kolom:onderaan kolom; voorwaarde) De voorwaarde is bijvoorbeeld A1<100, A1="xxx", enz. =STDEV(bovenaan kolom:onderaan kolom) De zogenaamde 'standaarddeviatie' is een indicatie van de onderlinge verschillen tussen de waarden in de reeks. =AANTAL.LEGE.CELLEN(bovenaan kolom:onderaan kolom) =GROOTSTE(bovenaan kolom:onderaan kolom) =KLEINSTE(bovenaan kolom:onderaan kolom) =MEDIAAN(bovenaan kolom:onderaan kolom) De mediaan is de middelste waarde in de reeks. =MODUS(bovenaan kolom:onderaan kolom) De modus is de waarde die het vaakst voorkomt in een reeks. enz. Tips! Ga zorgvuldig na of bepaalde berekeningen wel zinnig zijn. Zo levert de optelling van een reeks gemiddelden meestal geen zinnig resultaat. Controleer altijd nauwkeurig of de berekeningen in de lijst zinnige waarden opleveren. Een fout in de ene cel kan in een andere cel een eind verderop vreemde resultaten veroorzaken. Vaak is het mogelijk om formules toe te voegen die controle mogelijk maken. Het is bij voorbeeld altijd slim om een reeks berekende percentages (als aandelen van een totaal) bij elkaar op te tellen: het totaal van alle percentages moet dan weer 100 zijn. Zet lijnen onder de omschrijvingen boven de kolommen. Gebruik vet en cursief met mate om de indeling van de lijst te verduidelijken. Veel lijsten kunnen verder worden verduidelijkt door grafieken toe te voegen. Zie vakopdracht: 2c_grafiek_gegevens. 4.5 Formules, functies, celnamen 4.8 Werkblad opmaken, beveiligen en afdrukken Tenslotte bewaar je het document onder een herkenbare naam. 4.2 Documenten opslaan en openen NijghVersluys - IntraQuest 22/39

23 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 2 Spreadsheets 2C Grafiek van gegevens Maak een passende en duidelijke grafiek van reeksen getallen met Excel. Gegevens uit metingen, enquêtes of andere bronnen die grafisch moeten worden weergegeven. Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Grafieken kun je maken in Word, Excel of PowerPoint. Als er met de gegevens moet worden gerekend (gemiddelden en dergelijke) biedt Excel de meeste mogelijkheden. Start Excel en open een nieuw document. 4.1 Start en weergave 706 Beoordeel de gegevens die je gaat verwerken en beslis welke indeling je aan de tabel gaat geven. Over het algemeen: benamingen boven elkaar in rijen, getallen die bij de benamingen horen in kolommen naast elkaar. De tabel heeft minimaal 2 rijen of 2 kolommen; van een 'losse' reeks getallen kun je geen goede grafiek maken. Zet boven de tabel de omschrijving van de reeksen met getallen. 4.4 Basisbewerkingen Zet de gegevens in de tabel. 4.4 Basisbewerkingen 802 Voeg eventueel kolommen toe met waarden die worden berekend op basis van de gegevens in de kolommen ernaast. Voorbeeld: =A3^2-4 of =GEMIDDELDE(A3:A4) of =SOM(A3:A5) Controleer de celeigenschappen van de getallen (aantal decimalen, euroteken enz.), want die komen ook in de grafiek. 4.5 Formules, functies, celnamen Formules, functies, celnamen 900 Selecteer de volledige tabel inclusief de opschriften. 4.4 Basisbewerkingen 863 Kies uit het menu Invoegen, Grafiek of klik op Wizard Grafieken. Beslis nu eerst welk soort grafiek het best geschikt is voor de gegevens waarover je beschikt. Er zijn drie basisvormen: kolom vergelijken van getallen lijn verloop van waarden cirkel verhouding tussen de delen van een totaal 4.10 Grafieken 964 Bestudeer ICT-trainer, Leerobject 4.10 Informatie, grafiek maken. Kies de gewenste grafiekvorm en vervolgens het subtype. Klik op Volgende >. Controleer of het gegevensbereik goed is ingesteld. Klik weer op Volgende >. Verwijder alle vinkjes bij de rasterlijnen (als die optie bestaat). Klik daarna meteen op Voltooien. Opmerking: De grafiek geeft meestal onmiddellijk een vrij goed beeld van de gegevens en alles is vervolgens nog aanpasbaar. Eerst bewaar je het document onder een herkenbare naam. 4.2 Documenten opslaan en openen 746 Opmaak van grafiek: Je kunt alle onderdelen van de grafiek aanpassen. enkelklikken (soms na elkaar op dezelfde plek) = kiezen dubbelklikken = venster voor aanpassingen openen 4.10 Grafieken NijghVersluys - IntraQuest 23/39

24 Vakopdracht ICT-trainer Reeks 2 Spreadsheets 2D Grafiek van functie Je maakt een tabel met de kolommen x en f(x) en een grafiek van deze waarden. Eén of meer wiskundige functies waarvan je een grafiek wilt tekenen. Afspraken met je docent over hoe je je resultaten toont of aflevert. Excel is niet echt gemaakt om wiskundige vergelijkingen op te lossen of grafisch weer te geven, maar met enige handigheid is er wel veel mogelijk. Programma's zoals Derive, MathCAD of Mathematica zijn écht gemaakt voor wiskundige berekeningen en de grafische weergave van resultaten; als je de beschikking hebt over één van deze toepassingen, kun je die beter gebruiken in plaats van Excel. Voorbeeld: grafiek_functie.xls in de map Voorbeelden. Start Excel en open een nieuw document. 4.1 Start en weergave 706 Beoordeel de functie en bepaal het interval waarover je een grafiek wilt tekenen. Zet in cel A2 de letter x, in A3 de eerste x-waarde in het interval en in A4 de tweede waarde. 4.4 Basisbewerkingen 802 Het verschil tussen de waarden in A3 en A4 bepaalt ook het verschil tussen de volgende cellen en het aantal berekeningen dat gemaakt zal worden binnen het interval. Selecteer het bereik A3:A Basisbewerkingen 863 Sleep de vulgreep onderaan cel A4 omlaag, totdat in het gele blokje naast de +-cursor de hoogste waarde van het gekozen interval staat. 4.4 Basisbewerkingen 870 Bij voorbeeld: A3 = -5, A4 = -4; A5 wordt dan -3, A6 wordt -2 enz. Zet in cel B2 f(x) en in B3 de formule waarmee de waarde van f(x) wordt berekend uit x. Gebruik de notatie en de formules van Excel. Voorbeeld: =0.3*A3^2-2*A3-4 of =WORTEL(A3) Kopieer de formule in cel B3 naar de cellen B4, B5, B6 enz., tot er naast elke x-waarde een formule staat. Selecteer de volledige tabel vanaf A2 tot en met B..., dus inclusief de opschriften x en f(x) boven de getallen. Kies uit het menu Invoegen, Grafiek of klik op de knop Wizard Grafieken. Kies Spreiding en vervolgens het subtype met vloeiende lijn en zonder gegevensmarkering. Klik op Volgende >. Het gegevensbereik is al goed ingesteld. Klik weer op Volgende >. Verwijder alle vinkjes bij de rasterlijnen. Klik daarna meteen op Voltooien. 4.5 Formules, functies, celnamen Formules, functies, celnamen Basisbewerkingen Grafieken 964 NijghVersluys - IntraQuest 24/39

2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac

2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac 2.4.4 LibreOffice Werkblad Mac Deze cursus bestaat uit 4 delen. 1. Werkblad gebruiken voor berekeningen 2. Werkblad gebruiken voor het maken van lijsten 3. Werkblad gebruiken voor een (eenvoudige) boekhouding

Nadere informatie

Microsoft Office 2003

Microsoft Office 2003 Computer Basis boek Microsoft Office 2003 Word, Excel en PowerPoint Korte inhoud Inhoudsopgave 7 Voorwoord 15 Deel 1 Werken in Office 2003 17 Deel 2 Word 2003 43 Deel 3 Excel 2003 117 Deel 4 PowerPoint

Nadere informatie

Afdrukken in Calc Module 7

Afdrukken in Calc Module 7 7. Afdrukken in Calc In deze module leert u een aantal opties die u kunt toepassen bij het afdrukken van Calc-bestanden. Achtereenvolgens worden behandeld: Afdrukken van werkbladen Marges Gedeeltelijk

Nadere informatie

Het maken van grafieken met Excel

Het maken van grafieken met Excel Het maken van grafieken met Excel Hoe vaak gebeurt het niet dat je bij een natuurkunde practicum een hele reeks meetgegevens verzameld hebt en dat je deze in een tabel en een grafiek in je verslag wilt

Nadere informatie

Deel 1 Werken in Office 2007 15. Deel 2 Aan de slag met Word 2007 45. Deel 3 Aan de slag met Excel 2007 131

Deel 1 Werken in Office 2007 15. Deel 2 Aan de slag met Word 2007 45. Deel 3 Aan de slag met Excel 2007 131 Computer Basis boek Office 2007 Word, Excel & PowerPoint Korte inhoud Inhoudsopgave 5 Voorwoord 13 Deel 1 Werken in Office 2007 15 Deel 2 Aan de slag met Word 2007 45 Deel 3 Aan de slag met Excel 2007

Nadere informatie

SNELLE INVOER MET EXCEL

SNELLE INVOER MET EXCEL SNELLE INVOER MET EXCEL Naam Nr Klas Datum Het is de bedoeling dat je de gegevens van een tabel op efficiënte wijze invoert, dat betekent: correct en snel! Microsoft Excel biedt verscheidene mogelijkheden

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 - Word 15

Inhoudsopgave. Deel 1 - Word 15 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 Uw voorkennis... 11 De volgorde van lezen... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 Website... 13 Toets

Nadere informatie

Samenvoegen met Word en Excel 2010

Samenvoegen met Word en Excel 2010 Samenvoegen met Word en Excel 2010 Inhoudsopgave Samenvoegen Word-Excel / Mailingen... 2 Tip Samenvoegvelden automatisch markeren... 4 Tip Installeer PDF-creator... 7 Tip Sla het Word-document en Excel-document

Nadere informatie

1. Kennismaken met Calc

1. Kennismaken met Calc 1. Kennismaken met Calc In deze module leert u: - het programma Calc starten. - de onderdelen van het programmavenster van Calc herkennen. - over het werkblad verplaatsen. - gegevens invoeren. - het programma

Nadere informatie

Uitgeverij cd/id multimedia

Uitgeverij cd/id multimedia Computer Basis boek Office 2010 Word, Excel & PowerPoint Korte inhoud Inhoudsopgave 5 Voorwoord 13 Deel 1 Werken in Office 2010 15 Deel 2 Aan de slag met Word 2010 47 Deel 3 Aan de slag met Excel 2010

Nadere informatie

Office LibreOffice Werkblad gebruiken

Office LibreOffice Werkblad gebruiken office_lo_werkblad_gebruiken/05-03-15/pag 1/6 Office LibreOffice Werkblad gebruiken Deze les bestaat uit 4 delen. 1. Werkblad gebruiken voor berekeningen 2. Werkblad gebruiken voor het maken van lijsten

Nadere informatie

Een grafiek maken in Excel

Een grafiek maken in Excel Een grafiek maken in Excel [Paul De Meyer] 1 Microsoft Excel starten Ga naar start en kies in Alle programma s voor Microsoft Excel of Dubbelklik op het bureaublad het icoontje Microsoft Excel Automatisch

Nadere informatie

2.12 Een document opslaan als... 48 2.13 Oefeningen... 50 2.14 Achtergrondinformatie... 51 2.15 Tips... 54

2.12 Een document opslaan als... 48 2.13 Oefeningen... 50 2.14 Achtergrondinformatie... 51 2.15 Tips... 54 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 De website bij het boek... 11 Uw voorkennis... 11 Bonushoofdstukken... 12 Hoe werkt u met dit boek?...

Nadere informatie

SNEL WERKEN MET EXCEL

SNEL WERKEN MET EXCEL SNEL WERKEN MET EXCEL 2013 Computertraining voor 50-plussers PC50plus computertrainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.nl Snel werken met Excel C O M P

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1. beginnen met excel

HOOFDSTUK 1. beginnen met excel HOOFDSTUK 1 beginnen met excel Inleiding Voor het betere rekenwerk in de bedrijfseconomie worden spreadsheets (rekenbladen) gebruikt. In dit hoofdstuk leer je omgaan met algemene basisbewerkingen in Excel:

Nadere informatie

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten

Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Basistechnieken Microsoft Excel in 15 minuten Microsoft Excel is een rekenprogramma. Je kan het echter ook heel goed gebruiken voor het maken van overzichten, grafieken, planningen, lijsten en scenario's.

Nadere informatie

2.6 Spreadsheets met Excel

2.6 Spreadsheets met Excel 2.6 Spreadsheets met Excel LEERDOEL Het beheersen van de basisprincipes van werken met spreadsheets. Werken met spreadsheets leer je alleen maar door daadwerkelijk achter een computer te gaan zitten. Deze

Nadere informatie

Aan de slag met de LEDENADMINISTRATIE

Aan de slag met de LEDENADMINISTRATIE Aan de slag met de LEDENADMINISTRATIE Het maken en gebruiken van rapportages 1. Rapportages en Excel Een rapportage gebruikt u om een bestand aan te maken: u wilt bijvoorbeeld etiketten uitdraaien, een

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Inleiding 11 Inhoudsopgave Inleiding 11 1. Starten met Word 13 1.1 Word starten 14 1.2 Het lint 15 1.3 Het lint aanpassen 16 1.4 Werkbalk Snelle toegang aanpassen 18 1.5 De liniaal 20 1.6 Miniwerkbalk 20 1.7 Livevoorbeeld

Nadere informatie

2.14 Achtergrondinformatie... 51 2.15 Tips... 54

2.14 Achtergrondinformatie... 51 2.15 Tips... 54 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 De website bij het boek... 11 Uw voorkennis... 11 Bonushoofdstukken... 12 Hoe werkt u met dit boek?...

Nadere informatie

1. OpenOffice.org downloaden en installeren 13 1.1 Downloaden en installeren... 14 1.2 Achtergrondinformatie... 20 1.3 Tips... 21

1. OpenOffice.org downloaden en installeren 13 1.1 Downloaden en installeren... 14 1.2 Achtergrondinformatie... 20 1.3 Tips... 21 Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Uw voorkennis... 9 Hoe werkt u met dit boek?... 10 De volgorde van lezen... 11 Website... 11 Toets uw

Nadere informatie

www.digitalecomputercursus.nl 6. Reeksen

www.digitalecomputercursus.nl 6. Reeksen 6. Reeksen Excel kan datums automatisch uitbreiden tot een reeks. Dit betekent dat u na het typen van een maand Excel de opdracht kan geven om de volgende maanden aan te vullen. Deze voorziening bespaart

Nadere informatie

Via het tabblad Pagina-indeling, groep Pagina-instelling kun je de afdrukstand en het papierformaat instellen.

Via het tabblad Pagina-indeling, groep Pagina-instelling kun je de afdrukstand en het papierformaat instellen. SAMENVATTING HOOFDSTUK 9 Pagina-indeling, de Pagina-instelling Via het tabblad Pagina-indeling, groep Pagina-instelling kun je de afdrukstand en het papierformaat instellen. Klik op de knop Afdrukstand

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 2010

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 2010 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 Verschillende versies... 11 Uw voorkennis... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 De volgorde van lezen...

Nadere informatie

Een toekomst voor ieder kind. www.altra.nl

Een toekomst voor ieder kind. www.altra.nl Een toekomst voor ieder kind www.altra.nl Excel Tips en trucs Knippen/kopiëren Kolommen verplaatsen Het is handig om de kolommen met de module en locatie als eerste twee in het overzicht te hebben. Selecteer

Nadere informatie

I Het maken van een nieuwsbrief

I Het maken van een nieuwsbrief I Het maken van een nieuwsbrief Wat leer je? Veel bedrijven publiceren een korte nieuwsbrief waar zij hun personeel op de hoogte houden van belangrijke ontwikkelingen binnen het bedrijf. Hier meldt men

Nadere informatie

10. Pagina-instellingen

10. Pagina-instellingen 10. Pagina-instellingen Voordat u begint met het schrijven van een document in het programma Writer, is het raadzaam eerst te bepalen hoe het er uiteindelijk uit moet komen te zien. In deze module leert

Nadere informatie

3. Opmaak van documenten

3. Opmaak van documenten 57 3. Opmaak van documenten In sommige teksten is het overzichtelijker om schema s en opsommingen te gebruiken. In Word kunt u deze opmaak gemakkelijk toepassen met behulp van tabstops en opsommingstekens.

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 13 Nieuwsbrief 13 Introductie Visual Steps 14 Wat heeft u nodig? 15 De website bij het boek 15 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 13 Nieuwsbrief 13 Introductie Visual Steps 14 Wat heeft u nodig? 15 De website bij het boek 15 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 13 Nieuwsbrief... 13 Introductie Visual Steps... 14 Wat heeft u nodig?... 15 De website bij het boek... 15 Hoe werkt u met dit boek?... 16 Uw voorkennis... 17 Toets uw kennis...

Nadere informatie

Basisvaardigheden Microsoft Excel

Basisvaardigheden Microsoft Excel Basisvaardigheden Microsoft Excel Met behulp van deze handleiding kun je de basisvaardigheden leren die nodig zijn om meetresultaten van een practicum te verwerken. Je kunt dan het verband tussen twee

Nadere informatie

Zelf albumbladen maken in Word 2003

Zelf albumbladen maken in Word 2003 Zelf albumbladen maken in Word 2003 Het maken van albumbladen in Word is niet moeilijk, maar laten zien hoe het precies gaat, hangt af van de versie van Word. Hieronder volgt de instructie voor Word 2003.

Nadere informatie

Informatica College Blaucapel/KS Handelingsdeel IV. Basis Excel

Informatica College Blaucapel/KS Handelingsdeel IV. Basis Excel blaucapel Basis Excel Excel is een rekenprogramma: een elektronisch rekenvel. Het wordt ook wel een spreadsheet (een verspreid veld) genoemd. Wat kun je bijvoorbeeld maken met excel: Prijsberekeningen

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Microsoft Word

Hoofdstuk 1. Microsoft Word Handleiding Hoofdstuk 1. Microsoft Word... 2 Vet, cursief en onderstreept... 2 Opslaan van een bestand... 2 Afsluiten van een bestand... 2 Definitief Verwijderen van een bestand... 2 Beginnen met nieuw

Nadere informatie

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker

De tekstverwerker. Afb. 1 de tekstverwerker De tekstverwerker De tekstverwerker is een module die u bij het vullen van uw website veel zult gebruiken. Naast de module tekst maken onder andere de modules Aankondigingen en Events ook gebruik van de

Nadere informatie

Computer Club Bodegraven. 10-4-2012

Computer Club Bodegraven. 10-4-2012 1 8 Alvorens we etiketten kunnen afdrukken moet u beschikken over: 1. Programma Works 2. Vellen met etiketten; noteer merk en nummer, dat heeft u straks nodig. b.v. Rank Xerox, nr. 3R96298 (21 stuks/vel

Nadere informatie

Algemene basis instructies

Algemene basis instructies Inhoud: Algemene basis instructies... 2 Pictogrammen en knoppen... 2 Overzicht... 3 Navigeren (bladeren)... 3 Gegevens filteren... 4 Getoonde gegevens... 5 Archief... 5 Album... 5 Tabbladen en velden...

Nadere informatie

Onze Microsoft gecertificeerde unieke Excel e-learning cursussen zijn incl.:

Onze Microsoft gecertificeerde unieke Excel e-learning cursussen zijn incl.: Cursus Inhoud 15 Modules - 15 Vragen Onze Microsoft gecertificeerde unieke Excel e-learning cursussen zijn incl.: * Praktijkopdrachten met real-time feedback bij gemaakte fouten * Rijke interactieve multimedia

Nadere informatie

BASIS TEKSTBEWERKING deel 2

BASIS TEKSTBEWERKING deel 2 BASIS TEKSTBEWERKING deel 2 Opslaan en openen. Opslaan. Om een tekst document te kunnen bewaren, zult u het moeten opslaan op de harde schijf van uw computer. Het blijft daar dan net zo lang staan tot

Nadere informatie

8. Adresetiketten maken

8. Adresetiketten maken 8. Adresetiketten maken In deze module leert u: - Hoe u een adressenbestand kunt maken; - Hoe u een adressenbestand kunt koppelen aan Writer; - Hoe u adresetiketten van dat adressenbestand kunt maken;

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 13 Nieuwsbrief 13 Introductie Visual Steps 14 Wat heeft u nodig? 15 De website bij het boek 15 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 13 Nieuwsbrief 13 Introductie Visual Steps 14 Wat heeft u nodig? 15 De website bij het boek 15 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 13 Nieuwsbrief... 13 Introductie Visual Steps... 14 Wat heeft u nodig?... 15 De website bij het boek... 15 Hoe werkt u met dit boek?... 16 Uw voorkennis... 17 Toets uw kennis...

Nadere informatie

1 De werkmap beschermen

1 De werkmap beschermen 1 De werkmap beschermen Er zijn veel redenen om een werkmap, of delen ervan, te willen afschermen of beschermen. Het kan zijn dat delen van een werkblad gegevens bevatten die nodig zijn bij een berekening,

Nadere informatie

Basisvaardigheden Microsoft Excel

Basisvaardigheden Microsoft Excel Basisvaardigheden Microsoft Excel Met behulp van deze handleiding kun je de basisvaardigheden leren die nodig zijn om meetresultaten van een practicum te verwerken. Je kunt dan het verband tussen twee

Nadere informatie

Handleiding Afdrukken samenvoegen

Handleiding Afdrukken samenvoegen Handleiding Afdrukken samenvoegen Versie: 1.0 Afdrukken Samenvoegen Datum: 17-07-2013 Brieven afdrukken met afdruk samenvoegen U gebruikt Afdruk samenvoegen wanneer u een reeks documenten maakt, bijvoorbeeld

Nadere informatie

INSTRUCT Samenvatting Basis PowerPoint, H6 SAMENVATTING HOOFDSTUK 6. Galerie voor diagrammen:

INSTRUCT Samenvatting Basis PowerPoint, H6 SAMENVATTING HOOFDSTUK 6. Galerie voor diagrammen: SAMENVATTING HOOFDSTUK 6 Diagram invoegen Via de menukeuzen Invoegen, Diagram of met Galerie voor diagrammen: open je het venster Er zijn 6 verschillende diagrammen: 1. Organigram 2. Cyclusdiagram 3. Radiaaldiagram

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 De website bij het boek 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 De website bij het boek 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 De website bij het boek... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 11 Uw voorkennis... 12 Bonushoofdstukken...

Nadere informatie

1. Gebruik van de online tekstverwerker op de schoolwebsite.

1. Gebruik van de online tekstverwerker op de schoolwebsite. 1. Gebruik van de online tekstverwerker op de schoolwebsite. Stap 1: aanmelden op de schoolwebsite Gebruik je gebruikersnaam zoals in SchoolOnline. Stap 2: ga naar jouw leerjaar in het menu bovenaan. Klik

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 13

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 13 Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Uw voorkennis... 9 De volgorde van lezen... 9 Hoe werkt u met dit boek?... 10 Website... 11 Toets uw

Nadere informatie

Uw adresboek en Word. In dit venster in de Wizard Enveloppen en etiketten kunt u kiezen voor het gebruiken van het adresboek:

Uw adresboek en Word. In dit venster in de Wizard Enveloppen en etiketten kunt u kiezen voor het gebruiken van het adresboek: Uw adresboek en Word In Word kunt u bij de optie Afdruk samenvoegen en bij verschillende Wizards waarmee u brieven, etiketten of enveloppen maakt, kiezen voor het invoegen van adressen uit het adresboek

Nadere informatie

Leerlingdossier & handelingsplannen. Welke mogelijkheden biedt de online tekstverwerker in ESIS? FAQ

Leerlingdossier & handelingsplannen. Welke mogelijkheden biedt de online tekstverwerker in ESIS? FAQ FAQ Leerlingdossier & handelingsplannen Welke mogelijkheden biedt de online tekstverwerker in ESIS? De online tekstverwerker beschikt over veel mogelijkheden voor het bewerken van tekst. U vindt de online

Nadere informatie

Formulieren maken. U kent ze waarschijnlijk wel, die notitieblokjes voor het noteren van een telefoongesprek.

Formulieren maken. U kent ze waarschijnlijk wel, die notitieblokjes voor het noteren van een telefoongesprek. Les 14 Formulieren maken In deze les leert u een hoe u met velden een invulformulier voor een telefoonnotitie maakt. Hierbij wordt gebruikgemaakt van velden, secties en beveiliging. Daarvoor moet wel een

Nadere informatie

Ga naar volgende website: http://www.tracker-software.com/ product/downloads. Klik op EXE installer. Klik daarna op Download now

Ga naar volgende website: http://www.tracker-software.com/ product/downloads. Klik op EXE installer. Klik daarna op Download now PDF-XChange installeren Ga naar volgende website: http://www.tracker-software.com/ product/downloads Klik op EXE installer Klik daarna op Download now Boven de website verschijnt nu mogelijk volgende tekst:

Nadere informatie

Toelichting op enkele knoppen: (als u de muis bij een knop houdt, verschijnt een tekst met een korte aanwijzing (tooltip) bij deze knop).

Toelichting op enkele knoppen: (als u de muis bij een knop houdt, verschijnt een tekst met een korte aanwijzing (tooltip) bij deze knop). FAQ Leerlingdossier & handelingsplannen Welke mogelijkheden biedt de online tekstverwerker in ESIS? De online tekstverwerker beschikt over veel mogelijkheden voor het bewerken van tekst. U vindt de online

Nadere informatie

3. Afbeeldingen en vormen 77 3.1 Afbeeldingen invoegen... 78

3. Afbeeldingen en vormen 77 3.1 Afbeeldingen invoegen... 78 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 Uw voorkennis... 11 De volgorde van lezen... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 Website... 13 Toets

Nadere informatie

Etiketten maken en printen (word 2010).

Etiketten maken en printen (word 2010). Etiketten maken en printen (word 2010). Klik op het tabblad Verzendlijsten. (Zie pijl). Het onderstaande venster komt nu: Klikt u nu op Afdruk samenvoegen starten Er komt weer een venster: Zie hier naast.

Nadere informatie

1 FASE 1: Documenttype selecteren

1 FASE 1: Documenttype selecteren Voornaam:... Datum:... Naam:... Klas:... Nr:... 1 FASE 1: Documenttype selecteren De bedoeling hiervan is het hoofddocument in het leven te roepen, zonder er verder aan te werken. Het is alsof het gegevensbestand

Nadere informatie

www.digitalecomputercursus.nl 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel

www.digitalecomputercursus.nl 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel 10. Voorbeeld berekeningen maken met Excel In de komende hoofdstukken worden een aantal voorbeelden van berekeningen die gemaakt kunnen worden in Excel uitgelicht. U kunt deze berekeningen ook zodanig

Nadere informatie

Oefeningen Excel basis. Oefening 1 Selecteren 1. Neem de volgende selectie over. 2. Teken d.m.v. selecteren de eerste letter van uw naam

Oefeningen Excel basis. Oefening 1 Selecteren 1. Neem de volgende selectie over. 2. Teken d.m.v. selecteren de eerste letter van uw naam Oefeningen Excel basis Oefening 1 Selecteren 1. Neem de volgende selectie over. 2. Teken d.m.v. selecteren de eerste letter van uw naam Oefening 2 Invoeren gegevens 1. Open een lege werkmap. 2. Plaats

Nadere informatie

Grafieken maken met Excel

Grafieken maken met Excel Grafieken maken met Excel Mooie plaatjes met Microsoft Excel 4 HAVO en 5 VWO Grafieken maken met Excel. Inleiding. Bij de practica moet je regelmatig een grafiek tekenen. Tot nu toe deed je dat waarschijnlijk

Nadere informatie

Ledenlijsten + etiketten maken

Ledenlijsten + etiketten maken Ledenlijsten + etiketten maken Eerst wordt uitgelegd hoe je een ledenlijst (van alle clubleden of leden per lesjaar) kan opvragen en bewerken en nadien hoe je met deze lijst etiketten kan maken. De ledenlijst

Nadere informatie

Een formule is een berekening die jij zelf maakt in Excel. Een formule begint met het isgelijkteken en bevat celverwijzingen.

Een formule is een berekening die jij zelf maakt in Excel. Een formule begint met het isgelijkteken en bevat celverwijzingen. Formules Een formule is een berekening die jij zelf maakt in Excel. Een formule begint met het isgelijkteken en bevat celverwijzingen. Figuur 1. Elke formule begint met = Stappen bij het maken van een

Nadere informatie

E.M. van Nieuwaal. Frontpage 2003. Jouw vak op het leerlingenweb. Copyright 2008. http://cursus.anguillanova.nl

E.M. van Nieuwaal. Frontpage 2003. Jouw vak op het leerlingenweb. Copyright 2008. http://cursus.anguillanova.nl Frontpage 2003 Jouw vak op het leerlingenweb E.M. van Nieuwaal Copyright 2008 http://cursus.anguillanova.nl Inleiding... 3 1. Ontwerp een sitemap... 4 2. Index.htm... 4 3. Nieuwe pagina s maken... 7 4.

Nadere informatie

Herhalingsoefeningen bij Basisboek Office 2010

Herhalingsoefeningen bij Basisboek Office 2010 Herhalingsoefeningen bij Basisboek Office 2010 2 Basisboek Office 2010 Herhalingsoefeningen Hoofdstuk 1 Oefening 1: Teksten maken Open Word 2010. 4 Typ de volgende tekst: Borsjt Als u in Oost-Europa op

Nadere informatie

Vragen opmaken in de editor

Vragen opmaken in de editor Vragen opmaken in de editor De tekstvakken van WTMaak zijn in versie 5.0 opgebouwd volgens de HTML5-methode. Hiermee kunt u direct zien wat u invoegt of opmaakt, de zogenaamde WYSIWYG methode (What You

Nadere informatie

Je ziet het ontwerpscherm voor je. Ontwerpen is actief en dat zie je aan de linkeronderkant van je scherm net boven de taakbalk.

Je ziet het ontwerpscherm voor je. Ontwerpen is actief en dat zie je aan de linkeronderkant van je scherm net boven de taakbalk. Inhoudsopgave frontpage 2003... 2 een thema gebruiken... 4 afbeeldingen op de pagina zetten... 5 knoppen maken... 8 knoppen maken in linkerframe... 10 een tabel maken... 12 opdrachten... 14 een fotopagina

Nadere informatie

1. Open het programma KompoZer Het grote witte vlak is een nog lege webpagina. Deze gaan we nu van inhoud voorzien.

1. Open het programma KompoZer Het grote witte vlak is een nog lege webpagina. Deze gaan we nu van inhoud voorzien. Minicursus KompoZer In deze cursus ga je leren werken met het computerprogramma KompoZer. Stapsgewijs maak je een voorbeeldsite. Daarna kun je alles wat je geleerd hebt gebruiken om je eigen website te

Nadere informatie

Werken met Webmail (Outlook Web Access 2007)

Werken met Webmail (Outlook Web Access 2007) werken met webmail - OWA 2007 pag. 1 Werken met Webmail (Outlook Web Access 2007) Deze handleiding beschrijft de meest voorkomende handelingen bij het gebruik van OWA 2007. Het is ook tegelijkertijd cursusmateriaal

Nadere informatie

Excel 2010 in 17 stappen

Excel 2010 in 17 stappen Omschrijving Volledige progressieve training Excel 2010 in 17 stappen (17 modules, 153 rubrieken) Duur 12:45 Inhoud 1. Ontdek Excel, vul een tabel in De basisfuncties van Excel: voer uw eerste handelingen

Nadere informatie

Opleiding: Webmail outlook 2007

Opleiding: Webmail outlook 2007 Opleiding: Webmail outlook 2007 1. Inloggen Via de website: 1. http://webmail.hostedexchange.be of via 2. http://www.mpcterbank.be/personeel e-mailadres = voornaam.achternaam@mpcterbank.be wachtwoord:

Nadere informatie

Hoe doe je dat in Word

Hoe doe je dat in Word Hoe doe je dat in Word Linda le Grand OVC Mondriaan College Oss 29-9-2009 Inhoud 1 Lettertype wijzigen... 3 2 Tekst groter en kleiner maken... 3 3 Tekst kleuren... 4 4 Tekst markeren... 5 5 Achtergrond

Nadere informatie

SG ANKER CONCRETE INVULLING LEERLIJNEN ICT

SG ANKER CONCRETE INVULLING LEERLIJNEN ICT SG ANKER CONCRETE INVULLING LEERLIJNEN ICT Computervaardigheden Gebruik muis K1 K2 K3 L1 L2 L3 L4 L5 L6 bewegen met de muis slepen met de muis (L-muisknop ingedrukt houden) enkel klikken met L-muisknop

Nadere informatie

PLAKKEN Nadat u een gedeelte heeft geknipt of gekopieerd kunt u met dit icoon de selectie weer in het veld plakken.

PLAKKEN Nadat u een gedeelte heeft geknipt of gekopieerd kunt u met dit icoon de selectie weer in het veld plakken. KNIPPEN Als u na de selectie van een gedeelte van een tekst of een afbeelding op dit icoon klikt, knipt u de selectie uit het veld. Op deze manier kunt u het geselecteerde verwijderen, maar het ook juist

Nadere informatie

9. Brieven, sjablonen en Wizards

9. Brieven, sjablonen en Wizards 215 9. Brieven, sjablonen en Wizards In Word 2002 vindt u veel handige hulpmiddelen. Zo kunt u eenvoudig en snel brieven en andere veel voorkomende teksten maken met behulp van sjablonen en Wizards. Een

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 13 Nieuwsbrief 13 Introductie Visual Steps 14 Wat heeft u nodig? 15 De website bij het boek 15 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 13 Nieuwsbrief 13 Introductie Visual Steps 14 Wat heeft u nodig? 15 De website bij het boek 15 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 13 Nieuwsbrief... 13 Introductie Visual Steps... 14 Wat heeft u nodig?... 15 De website bij het boek... 15 Hoe werkt u met dit boek?... 16 Uw voorkennis... 17 Toets uw kennis...

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010

Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010 Hoofdstuk 1: Het Excel Dashboard* 2010 1.0 Introductie Excel helpt om data beter te begrijpen door het in cellen (die rijen en kolommen vormen) in te delen en formules te gebruiken om relevante berekeningen

Nadere informatie

6. Absolute en relatieve celadressering

6. Absolute en relatieve celadressering 6. Absolute en relatieve celadressering In deze module leert u: - Wat absolute en relatieve celadressering is; - De relatieve celadressering toepassen; - De absolute celadressering toepassen; - De absolute

Nadere informatie

Leerlingdossier & handelingsplannen

Leerlingdossier & handelingsplannen FAQ Leerlingdossier & handelingsplannen Welke mogelijkheden biedt de online tekstverwerker in ESIS? De online tekstverwerker beschikt over veel mogelijkheden voor het bewerken van tekst. U vindt de online

Nadere informatie

Een korte handleiding door Frederic Rayen

Een korte handleiding door Frederic Rayen Een korte handleiding door Frederic Rayen Van installeren tot het gebruik P a g i n a 2 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Hoe AbiWord version 2.8.6 installeren?... 4 Schermonderdelen... 5 Uitleg bij elke werkbalk...

Nadere informatie

Excel 2010, H1 HOOFDSTUK 1

Excel 2010, H1 HOOFDSTUK 1 HOOFDSTUK 1 Excel opstarten en afsluiten EXCEL kan worden opgestart via. Als EXCEL al vaker is gestart kun je direct op Microsoft Office EXCEL 2010 klikken. Typ anders in het zoekvak de eerste letters

Nadere informatie

Excel reader. Beginner Gemiddeld. bas@excel-programmeur.nl

Excel reader. Beginner Gemiddeld. bas@excel-programmeur.nl Excel reader Beginner Gemiddeld Auteur Bas Meijerink E-mail bas@excel-programmeur.nl Versie 01D00 Datum 01-03-2014 Inhoudsopgave Introductie... - 3 - Hoofdstuk 1 - Databewerking - 4-1. Inleiding... - 5-2.

Nadere informatie

Handleiding Grote schriftelijke presentatie groep 6/7/8

Handleiding Grote schriftelijke presentatie groep 6/7/8 Handleiding Grote schriftelijke presentatie groep 6/7/8 Inhoud: De eerste bladzijde: het titelblad.... 2 De tweede bladzijde: kop- en voettekst aanpassen... 2 De derde bladzijde: bronnen... 3 De derde

Nadere informatie

Zelf albumbladen maken in Word 2003

Zelf albumbladen maken in Word 2003 Zelf albumbladen maken in Word 2003 Het maken van albumbladen in Word is niet moeilijk, maar laten zien hoe het precies gaat, hangt af van de versie van Word. Hieronder volgt de instructie voor Word 2003.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 2010

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 2010 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 Verschillende versies... 11 Uw voorkennis... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 De volgorde van lezen...

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 13 Nieuwsbrief 13 Introductie Visual Steps 14 Wat heeft u nodig? 15 De website bij het boek 15 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 13 Nieuwsbrief 13 Introductie Visual Steps 14 Wat heeft u nodig? 15 De website bij het boek 15 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 13 Nieuwsbrief... 13 Introductie Visual Steps... 14 Wat heeft u nodig?... 15 De website bij het boek... 15 Hoe werkt u met dit boek?... 16 Uw voorkennis... 17 Toets uw kennis...

Nadere informatie

Grafieken in Word. Soort 1 2 5 10 12 15 20 30 Leven 4,8 4,9 5,1 5,5 5,6 5,8 6,0 6,2 Annuïteiten 4,9 5,1 5,3 5,7 5,8 6,0 6,2 6,5

Grafieken in Word. Soort 1 2 5 10 12 15 20 30 Leven 4,8 4,9 5,1 5,5 5,6 5,8 6,0 6,2 Annuïteiten 4,9 5,1 5,3 5,7 5,8 6,0 6,2 6,5 Les 16 Grafieken in Word In deze les leert u hoe u gegevens weergeeft in de vorm van een grafiek. Ook past u het uiterlijk, de schaal en het type grafiek aan. Een grafiek maken Eén plaatje zegt meer dan

Nadere informatie

Opdracht ICT-trainer Reeks 2 Computergebruik. 2A Start en info

Opdracht ICT-trainer Reeks 2 Computergebruik. 2A Start en info 2A Start en info De software op een computer bepaalt welke bewerkingen je kunt uitvoeren. In de opdrachten bij ICT-trainer Basiscursus wordt gebruik gemaakt van een hele reeks softwarepakketten. Zonder

Nadere informatie

3. Opmaak van documenten

3. Opmaak van documenten 57 3. Opmaak van documenten In sommige teksten is het overzichtelijker om schema s en opsommingen te gebruiken. In Word 2010 kunt u deze opmaak gemakkelijk toepassen met behulp van tabstops en opsommingstekens.

Nadere informatie

1. Cellen en formules

1. Cellen en formules 13 1. Cellen en formules Microsoft Excel is een rekenprogramma, ook wel spreadsheetprogramma genoemd. Met het woord spread wordt in het Engels tekst over meer kolommen bedoeld en de term sheet betekent

Nadere informatie

les 6 draaitabellen en draaigrafieken Herhaling Oefening 6.1

les 6 draaitabellen en draaigrafieken Herhaling Oefening 6.1 draaitabellen en draaigrafieken Herhaling Oefening 6.1 a. Open de werkmap Draaitabel. b. Sorteer de gegevens Van A naar Z op de kolom Verkoper. c. Maak een Tabel bij alle gegevens van de verkoper De Koning.

Nadere informatie

Proefexamen TEKSTVERWERKEN

Proefexamen TEKSTVERWERKEN Proefexamen TEKSTVERWERKEN Beschikbare tijd: 90 minuten 150731 1 Proefexamen HET PROEFEXAMEN BESTAAT UIT 6 GENUMMERDE PAGINA'S, waarin opgenomen: 7 OPDRACHTEN, gericht op toetsing van vaardigheden met

Nadere informatie

Safira CMS Handleiding

Safira CMS Handleiding Safira CMS Handleiding Inhoudsopgave 1Mappen en artikelen... 2 1.11.1 Naam wijzigen map/ pagina... 3 1.21.2 Website structuur: nieuwe pagina aanmaken, pagina verwijderen, pagina blokkeren, structuur wijzigen...

Nadere informatie

Ga naar www.basisonline.nl of selecteer in de website van de school- intranet basisonline

Ga naar www.basisonline.nl of selecteer in de website van de school- intranet basisonline Werken met de website basisonline Ga naar www.basisonline.nl of selecteer in de website van de school- intranet basisonline - login met de verkregen inlognaam en wachtwoord - je inlognaam is jouw emailadres

Nadere informatie

Hoofdstuk 32: Pagina- & afdrukinstellingen

Hoofdstuk 32: Pagina- & afdrukinstellingen Hoofdstuk 32: Pagina- & afdrukinstellingen 32.0 Inleiding Wanneer je met Word of PowerPoint werkt, dan zul je meestal werken op een A4 blad waarvan je de randen kan zien. Hoe de pagina zal worden afgedrukt,

Nadere informatie

Grafieken tekenen met de computer

Grafieken tekenen met de computer Grafieken tekenen met de computer Inleiding In de natuurwetenschappen doe je vaak onderzoek. Je meet dan bepaalde dingen op en zet deze in een tabel. Van jou wordt dan meestal verwacht dat je er een grafiek

Nadere informatie

Posters maken in PowerPoint

Posters maken in PowerPoint Posters maken in PowerPoint Een mini handleiding Nieuwe Media Dienst 2009 http://www.ua.ac.be/icnmd 1. Algemeen Het printen van grote posters is een kostbare zaak en duurt lang. Om mislukkingen te vermijden

Nadere informatie

5 FORMULES EN FUNCTIES

5 FORMULES EN FUNCTIES 72 5 FORMULES EN FUNCTIES Dit hoofdstuk behandelt één van de belangrijkste aspecten van spreadsheet programma s: het rekenen met formules en functies. 5.1 Formules invoeren Bij dit onderwerp gebruikt u

Nadere informatie

Snel een begin maken met Front-Page voor een eigen website. blad 1

Snel een begin maken met Front-Page voor een eigen website. blad 1 Snel een begin maken met Front-Page voor een eigen website. blad 1 Je gaat zelf een eenvoudige web site maken en zult deze eerst op papier moeten ontwerpen. Je maak een met daaronder sub-pagina s en eventueel

Nadere informatie

WERKOMGEVING... 3 INSTELLINGEN... 3 BASISVAARDIGHEDEN... 3 INVOEREN GEGEVENS... 3 OPMAAK... 3

WERKOMGEVING... 3 INSTELLINGEN... 3 BASISVAARDIGHEDEN... 3 INVOEREN GEGEVENS... 3 OPMAAK... 3 Competentieprofiel Excel Basis De gebruiker van dit document mag: het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven, evenals afgeleide werken maken, onder de volgende voorwaarden: Naamsvermelding. De gebruiker

Nadere informatie

Snel aan de slag met BasisOnline en InstapInternet

Snel aan de slag met BasisOnline en InstapInternet Snel aan de slag met BasisOnline en InstapInternet Inloggen Surf naar www.instapinternet.nl of www.basisonline.nl. Vervolgens klikt u op de button Login links bovenin en vervolgens op Member Login. (Figuur

Nadere informatie

Excel. voor natuurkunde

Excel. voor natuurkunde Excel voor natuurkunde door: L.Kruise jan 2015 1 1. Inleiding De bedoeling van deze cursus is om je in een aantal stappen te laten werken met een spreadsheet-programma. In deze cursus richten we ons specifiek

Nadere informatie