Inhoud. Handleiding voor Praktische opdrachten en Profielwerkstuk. Versie 007, september 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inhoud. Handleiding voor Praktische opdrachten en Profielwerkstuk. Versie 007, september 2011"

Transcriptie

1 Versie 007, september 2011 Inhoud 1 Inleiding Bij een onderzoek doorloop je de volgende fasen: Studiewijzer profielwerkstuk Vaardigheden: wat wordt er van je verwacht? Oriëntatiefase Keuze van onderwerp (en vak) Samenwerken Inleveren startformulier Strategiefase (werkplan opstellen) Onderzoeksvraag formuleren Hypothese formuleren Werkvorm kiezen Presentatievorm kiezen Planning maken Inleveren werkplan Uitvoeringsfase Uitvoeren onderzoek / Verwerken gegevens Instructie voor de opzet van een onderzoek Onderzoeksvraag Hypothese Planning Logboek Bronnenboek Presentatiefase Inleveren Evaluatiefase Inhoudelijk (de resultaten van de werkzaamheden) Procesmatig (de werkwijze) Inleveren evaluatie Werkvormen Enquête Interview Bezoek / Excursie Literatuurstudie Practicum / Experimenteel onderzoek Medezeggenschapsraad, Werkgroep Derde Wereld, Leerling-mentor of Maatschappelijke stage Presentaties De schriftelijke presentatie De mondelinge presentatie Richtlijnen voor tabellen en grafieken Richtlijnen voor het maken van een tabel Richtlijnen voor het maken van een grafiek Beoordeling Beoordelingsformulier schriftelijke presentatie Beoordelingsformulier mondelinge presentatie Bijlage - Startformulier profielwerkstuk Bijlage - Werkplan Bijlage - Het Internet MHC, sep-11 Pagina 0 van 27

2 1 Inleiding Deze handleiding is bedoeld voor zowel praktische opdrachten als het profielwerkstuk. In deze handleiding wordt de term onderzoek gehanteerd als verzamelterm voor een praktische opdracht en het profielwerkstuk. Bij verschillen tussen een praktische opdracht en het profielwerkstuk wordt dit steeds duidelijk vermeld. De instructies zijn niet aan een bepaald vak gebonden. Ze dienen te worden gebruikt bij alle vakken. Voor informatie over de planning van het profielwerkstuk wordt verwezen naar bijlage Bij een onderzoek doorloop je de volgende fasen: Oriëntatiefase (hoofdstuk 2) - snuffelen (jezelf oriënteren); - bezoek de profielwerkstukmarkt (alleen bij PWS); - overleggen met vakdocenten of andere deskundigen; - grasduinen in bibliotheek, op internet, etc.; - samenwerking zoeken en onderwerp kiezen; Startformulier inleveren. Strategiefase (hoofdstuk 3) - opstellen werkplan - onderzoeksvraag formuleren; - hypothese formuleren; - werkvorm kiezen; - presentatievorm kiezen; - planning maken; - tijdens deze werkzaamheden logboek en bronnenboek bijhouden; - werkplan laten goedkeuren en/of inleveren Uitvoeringsfase (hoofdstuk 4) - uitvoeren onderzoek; - verwerken gegevens; - bijhouden logboek; - bijhouden bronnen- en materialenboek; - presentatie in elkaar zetten Presentatiefase (hoofdstuk 6) - presentatie inleveren / presentatie uitvoeren. Evaluatiefase (hoofdstuk 7) - evaluatie schrijven. - Evaluatie inleveren MHC, sep-11 Pagina 1 van 27

3 1.2 Studiewijzer profielwerkstuk In onderstaande tabel vind je de planning voor het profielwerkstuk. Regelmatig contact met de begeleidende docent is een verplicht onderdeel van het profielwerkstuk. Begeleiding is een wezenlijk onderdeel van het proces. De inlevermomenten in onderstaande tabel zijn steeds uiterlijk vrijdag om Je moet je werk dan persoonlijk hebben overhandigd. Wanneer je begeleider niet meer aanwezig is op vrijdag om moet je het dus eerder inleveren. Wanneer je doubleert in H4 of V5 werk je het profielwerkstuk af in dat schooljaar. In onderstaande planning wordt 5H / 6V dan 4H-D / 5V-D. Fasen / Activiteiten Profielwerkstukmarkt Startformulier Werkplan (+logboek / bronnenboek) Planning HAVO4 / VWO5: C6 HAVO4 / VWO5: inleveren in D3 HAVO5 / VWO6: inleveren in A4 Laat je begeleiden. (Profielwerkstukdag in activiteitenweek 1) HAVO5 / VWO6: Presentatie (+logboek / bronnenboek) Evaluatie inleveren in B6 Herkansing (hiervoor dien je een herkansing in te zetten! Zie PTA) Presentatie (+logboek / bronnenboek) Evaluatie inleveren in C3 MHC, sep-11 Pagina 2 van 27

4 1.3 Vaardigheden: wat wordt er van je verwacht? Het uitvoeren van een onderzoek is bedoeld om na te gaan of je in voldoende mate beschikt over bepaalde vaardigheden. Vaardigheden worden opgedeeld in algemene vaardigheden en vakgebonden vaardigheden. Het spreekt vanzelf dat niet alle vaardigheden in één onderzoek aan de orde kunnen komen. Je maakt verschillende praktische opdrachten en een profielwerkstuk. Alle vaardigheden dienen daarbij één keer aan bod te komen. Dit moet je als leerling zelf in de gaten houden. Bij een onderzoek zal je zowel op de algemene vaardigheden beoordeeld worden als op de vakgebonden vaardigheden. Dat houdt in dat je genoeg kennis van en inzicht in het vak moet hebben om een onderzoek te kunnen uitvoeren. Voorbeelden van algemene vaardigheden zijn: -taalvaardigheden (leesvaardigheid, schrijfvaardigheid, spreekvaardigheid en luistervaardigheid); -wiskundige en rekenvaardigheden; -strategische vaardigheden; -informatievaardigheden (informatie verzamelen en verwerken); -onderzoeksvaardigheden; -ontwerpvaardigheden; -presentatievaardigheden. MHC, sep-11 Pagina 3 van 27

5 2 Oriëntatiefase Tijdens deze fase ga je je oriënteren op je onderwerp. Je maakt daarbij waarschijnlijk al gebruik van bronnen (boeken, internet, etc.). Houd daarom van begin af aan een bronnenboek bij (zie 5.5). Ook met een logboek moet je een begin maken (zie 5.4). Het bezoeken van de Profielwerkstukmarkt is bij het profielwerkstuk een verplicht onderdeel van deze fase. 2.1 Keuze van onderwerp (en vak) Het onderwerp van een praktische opdracht krijg je soms opgedragen. In andere gevallen is er een vrije onderwerpkeuze. Het onderwerp van je profielwerkstuk mag je zelf bepalen. Het onderwerp moet natuurlijk wel voldoende niveau en diepgang hebben. Behalve het onderwerp moet je bij het profielwerkstuk ook kiezen voor een of meer vakken en voor docenten die je kunnen begeleiden. Je mag de docenten niet vrij kiezen. Je mag wel je voorkeur opgeven. Je moet voor elk vak een tweede keuze opgeven. De hoofdbegeleider (eerste begeleider) is de docent van het vak waar de nadruk op ligt. De hoofdbegeleider zal je (in overleg met je andere begeleiders) beoordelen. De 2 e of 3 e begeleider moeten een duidelijke rol hebben bij de totstandkoming van je profielwerkstuk. Je moet je laten begeleiden bij de onderdelen waarvoor je de 2 e of 3 e begeleider hebt gevraagd. 2.2 Samenwerken Aan een praktische opdracht mag je regelmatig met meer personen samenwerken. Een profielwerkstuk maak je met minimaal twee personen. Alleen als je goede argumenten hebt kun je toestemming krijgen om alleen te werken. Je moet dan een schriftelijk verzoek indienen bij de afdelingscoördinator. Doe dat uiterlijk in C8 van 4H of 5V. Als je geen toestemming krijgt moet je alsnog iemand zoeken om mee samen te werken. De keuze van een partner is van belang omdat je een lange periode moet samenwerken. Het is belangrijk dat de partners beiden belangstelling voor het onderwerp hebben en dat ze goed kunnen samenwerken. 2.3 Inleveren startformulier De oriëntatiefase wordt afgesloten door het startformulier in te leveren bij de coördinator profielwerkstukken. Het startformulier staat op moodle, op plein en in de bijlage van deze handleiding. MHC, sep-11 Pagina 4 van 27

6 3 Strategiefase (werkplan opstellen) Tijdens de strategiefase stel je het werkplan op. Hiervoor gebruik je een invulformulier. Daarop noteer je de onderzoeksvraag, de hypothese, de gekozen werkvorm, de gekozen presentatievorm en de planning. Tijdens deze fase moet je een bronnenboek bijhouden (zie 5.5) en een logboek (zie 5.4). Het werkplan staat op moodle, op plein en in de bijlage van deze handleiding. 3.1 Onderzoeksvraag formuleren Soms is de onderzoeksvraag in de opdracht vastgelegd en kun je er direct mee aan de slag. Meestal zul je de onderzoeksvraag zelf moeten formuleren. Een goede onderzoeksvraag is uiterst belangrijk. Denk daar niet te licht over. Zonder goede onderzoeksvraag is het onmogelijk om een onderzoek tot een goed einde te brengen. Lees de instructie in hoofdstuk Hypothese formuleren Nadat je de onderzoeksvraag hebt geformuleerd voorspel je de uitkomst(en). Deze voorspelling noemt men de hypothese. Tijdens het onderzoek ga je na of je hypothese klopt. Lees de instructie in hoofdstuk Werkvorm kiezen Er zijn diverse werkvormen mogelijk. Soms is de werkvorm vastgelegd in de opdracht. Meestal mag je zelf een keuze maken. Zorg er wel voor dat de werkvorm past bij je onderzoeksvraag. Lees de instructie in hoofdstuk Presentatievorm kiezen Er zijn diverse presentatievormen mogelijk. Soms is de presentatievorm vastgelegd in de opdracht. Meestal mag je zelf een keuze maken. Zorg er wel voor dat de presentatievorm past bij je onderzoek. Lees de instructie in hoofdstuk 9. MHC, sep-11 Pagina 5 van 27

7 3.5 Planning maken Een goede planning is een belangrijk onderdeel van een werkvoorbereiding. Er zitten veel verschillende werkzaamheden in een onderzoek. Met een goede planning voorkom je dat je in tijdnood komt of dingen vergeet. Een goede planning maak je niet even snel. Neem de tijd, lees de instructies en denk goed na. Lees de instructie in hoofdstuk Inleveren werkplan Bij het profielwerkstuk wordt de strategiefase afgesloten door je werkplan, logboek en bronnenboek in te leveren bij je 1 e begeleider. Voeg er een ingevuld beoordelingsformulier aan toe. Vul daarop ook de kolom eigen score in. Bij een 2 e of 3 e begeleider lever je een kopie van je werkplan in. 4 Uitvoeringsfase 4.1 Uitvoeren onderzoek / Verwerken gegevens Werk zorgvuldig en orden de verzamelde gegevens overzichtelijk. Bij een literatuurstudie is dat niet zo ingewikkeld. Middels een interview, een enquête, het uitvoeren van proeven, veldwerk of een excursie/bezoek aan bedrijven/instellingen kun je ook informatie verzamelen. Hierbij is het erg belangrijk dat je de resultaten nauwkeurig vastlegt omdat dit over het algemeen een eenmalige aangelegenheid is. Als je er later achter komt dat je iets bent vergeten te noteren kun je het meestal niet overdoen. Lees de instructie in hoofdstuk 8. Bij een onderzoek is het van groot belang dat er een duidelijke scheiding bestaat tussen de resultaten (verzamelde gegevens) en de conclusie (interpretatie van de resultaten). De resultaten zijn objectief, zonder enige eigen inbreng. De conclusie bevat juist wel een eigen inbreng. Zorgvuldig vastleggen van de verzamelde gegevens en een duidelijke bronverwijzing voorkomt dat hierover onduidelijkheid ontstaat. In de activiteitenweek wordt een dag gereserveerd om aan het profielwerkstuk te werken. Een groot aantal begeleiders zal op die dag aanwezig zijn. Alle leerlingen zijn op die dag verplicht aanwezig. MHC, sep-11 Pagina 6 van 27

8 5 Instructie voor de opzet van een onderzoek 5.1 Onderzoeksvraag Denk eerst goed na over wat je te weten wilt komen met behulp van je onderzoek. Bedenk daarna een vraag die de lading dekt. Meestal is een onderzoeksvraag op te delen in een aantal deelvragen, waarmee je het onderzoek verdeelt in kleinere stappen. Je krijgt door het formuleren van deelvragen beter zicht op de hoeveelheid werk en je voorkomt dat je zaken over het hoofd ziet. Wanneer een profielwerkstuk betrekking heeft op 2 of 3 vakken moet dit ook in je vraagstelling herkenbaar zijn. Je kunt daarbij aangeven welke deelvraag of welk aspect van een deelvraag bij een 2 e of 3 e vak behoort. Het moet voor je begeleiders duidelijk zijn waarbij je hun begeleiding nodig hebt. Tijdens het uitvoeren van je onderzoek kun je tot de ontdekking komen dat je de onderzoeksvraag moet aanpassen. Dat moet je dan doen in overleg met je begeleiders! Er zijn verschillende soorten onderzoeksvragen: -beschrijvende of beeldvormende: op basis van onderzoek beschrijf je een situatie of een persoon; -vergelijkende: je probeert overeenkomsten en verschillen boven tafel te krijgen; -verklarende: je zoekt antwoord op de vraag: 'Hoe komt het dat...'; -waardebepalende of evaluatieve: je geeft een oordeel of een waarde over een onderwerp; -voorspellende: je onderzoekt hoe iets in de toekomst zal zijn; -probleemoplossende of regelgevende: je probeert op basis van onderzoek een probleem op te lossen, althans hier een bijdrage aan te leveren. 5.2 Hypothese In de conclusie komt het antwoord op de vraagstelling te staan. De hypothese is een voorspelling van deze conclusie. Deze voorspelling kan achteraf wel eens onwaar blijken te zijn. Het is daarom nog geen slechte hypothese. Dat is in de wetenschap ook wel eens zo. 5.3 Planning De planning bestaat uit een chronologisch opgestelde lijst van alle activiteiten. Wanneer je de activiteiten in de goede volgorde hebt gezet, zet je er per activiteit het aantal uren bij dat je denkt nodig te hebben om de activiteit uit te voeren. Zorg ervoor dat het totaal aantal uren overeenstemt met het aantal SBU s die er voor staan (zie studiewijzer of PTA). Wanneer je met meer leerlingen aan een onderzoek werkt, is het van belang te weten Wie wat uitvoert en wanneer?'. Dat is niet alleen voor jezelf van belang, ook de begeleidende docent(en) maakt/maken er bij de begeleiding en beoordeling gebruik van. Uit je planning moet duidelijk blijken wat de bijdrage van ieder afzonderlijk zal zijn. Je moet je activiteiten daarom gedetailleerd beschrijven en ervoor zorgen dat de planningen van de verschillende deelnemers op elkaar aansluiten. MHC, sep-11 Pagina 7 van 27

9 Een planning ziet er als volgt uit: inventarisatie werkzaamheden werkzaamheden tijdsduur werkverdeling / planning namen weeknummers 5.4 Logboek Tijdens het uitvoeren van je onderzoek moet je een logboek bijhouden. Per gebeurtenis worden alle werkzaamheden geregistreerd. Een logboek heeft een aantal functies: het is voor jezelf een hulpmiddel bij het systematisch werken aan een onderzoek, voor de docent is het een hulpmiddel om snel inzicht te krijgen in het gevolgde werkproces. Het logboek omvat niet meer dan 1 á 2 pagina s A4. Op de volgende bladzijde is een voorbeeld van een logboek afgedrukt. Het formulier voor het logboek staat op moodle en op plein. Logboek datum tijdsduur Activiteit namen opmerkingen Je noteert steeds de datum en de tijdsduur van elke activiteit. Wanneer je met meerdere personen aan een onderzoek werkt noteer je steeds de namen van degene(n) die de activiteit hebben uitgevoerd. De kolom 'opmerkingen' is bedoeld om kort de opbrengst van de activiteit, of een persoonlijke ervaringen bij de betreffende activiteit weer te geven. Bij samenwerking moet je voor de gehele groep één logboek bijhouden. De bijdrage van elke leerling moet goed zichtbaar zijn in het logboek. 5.5 Bronnenboek Een bronnenboek is een hulpmiddel bij het systematisch verzamelen en ordenen van de informatie. Een goed gedocumenteerd bronnenboek is onmisbaar wanneer je de gevonden informatie gaat uitwerken. In de beginfase van een onderzoek kom je vaak nuttige informatie tegen die je pas later wilt verwerken. Het wordt al snel teveel om allemaal te onthouden. Wanneer je dit op een overzichtelijke manier documenteert kun je het later snel terug te vinden. Hiermee voorkom je onnodig zoekwerk. MHC, sep-11 Pagina 8 van 27

10 Noteer altijd de volledige gegevens van boeken, internetsites, etc. in je bronnenboek (Zie ook de richtlijnen voor de literatuuropgave in 9.1). Uiteindelijk kun je het bronnenboek omwerken tot de literatuurlijst van je profielwerkstuk. Naast de gegevens van de bron noteer je met steekwoorden of korte zinnen welke nuttige informatie de bron voor je bevat. 6 Presentatiefase Een onderzoek mondt uit in een eindproduct. Dit is een belangrijk onderdeel van de praktische opdracht of het profielwerkstuk en bepaalt mede je cijfer. Besteed dus aandacht aan een verzorgde presentatie. De presentatie kan verschillende vormen hebben. Het kan een schriftelijk verslag zijn, maar ook een mondelinge presentatie, een dans of een beeldhouwwerk. De vorm die je kiest is niet vrij. Soms is de presentatievorm al vastgelegd in de opdracht. En wanneer dit niet het geval is, dan zal je een vorm moeten kiezen die past bij jouw onderzoek De beoordeling van een presentatie voor economie gebeurt op basis van dezelfde criteria als bij geschiedenis of natuurkunde. Voor informatie over verschillende presentatievormen wordt verwezen naar hoofdstuk Inleveren Een schriftelijke presentatie lever je 1 e begeleider. Voeg een ingevuld beoordelingsformulier toe. Vul daarop ook de kolom eigen score in. De vakinhoudelijke controle door een 2 e of 3 e begeleider moet natuurlijk ook nog gebeuren. Je kunt dat op verschillende manieren aanpakken: - Je kunt het laatste concept van het betreffende onderdeel voor akkoord laten paraferen door 2 e of 3 e begeleider en het vervolgens bij je 1 e begeleider inleveren. Je kunt ook een compleet werkstuk bij je 2 e of 3 e begeleider inleveren. Geef dan wel duidelijk aan welk deel moet worden gecontroleerd. - Je mag het ook aan je eerste begeleider overlaten om met je 2 e of 3 e begeleider contact op te nemen. Wanneer je het aan je 1e begeleider overlaat kost dat natuurlijk ook tijd. Het kan dan langer duren voordat je de eindbeoordeling verneemt. - Bij een mondelinge presentatie kun je naast je 1 e begeleider ook je 2 e of 3 e begeleider uitnodigen. MHC, sep-11 Pagina 9 van 27

11 7 Evaluatiefase De laatste fase van een onderzoek is de evaluatiefase. Een evaluatie bestaat uit twee onderdelen. 7.1 Inhoudelijk (de resultaten van de werkzaamheden) Hier in moet aan de orde komen of de gevolgde werkwijze heeft geleid tot betrouwbare resultaten of waarom bepaalde onderdelen niet gelukt zijn. Je moet aangeven, wat je van het onderzoek hebt geleerd, wat je is opgevallen, of je mening is veranderd, enz. Bij het profielwerkstuk moet je ook de keuze voor een vak evalueren. 7.2 Procesmatig (de werkwijze). Het is belangrijk om terug te kijken naar de samenwerking, de begeleiding en de aanpak, b.v. hoe is het gegaan met het opstellen van het werkplan, het volgen van de planning, enz. Geef aan wat er goed of fout is gegaan en wat je ervan geleerd hebt. 7.3 Inleveren evaluatie Wanneer je presentatievorm een schriftelijk verslag is kan de evaluatie als laatste hoofdstuk worden toegevoegd. Bij de meeste andere presentatievormen ligt het meer voor de hand dat je de evaluatie op een later moment inlevert. MHC, sep-11 Pagina 10 van 27

12 8 Werkvormen Er zijn diverse werkvormen of combinaties van werkvormen mogelijk. Dit hoofdstuk geeft een opsomming van werkvormen met bijbehorende richtlijnen. Bekijk voor je aan de slag gaat ook de richtlijnen voor de gekozen presentatievorm. Voor informatie over verschillende presentatievormen wordt verwezen naar hoofdstuk Enquête - Maak een omschrijving van de doelgroep (wie je gaat enquêteren). - Bepaal hoe groot het aantal te enquêteren personen zal zijn. Niet te klein (minimaal 15 personen per categorie), anders is de waarde van de uitslag teveel afhankelijk van het toeval. Niet te groot, anders raak je in tijdnood. - Stel een lijst met zinnige vragen op. Het is niet eenvoudig om goede vragen te formuleren, d.w.z. vragen die je de gewenste informatie opleveren. De resultaten van gesloten vragen zijn sneller te verwerken dan die van open vragen. Open vragen kunnen interessante informatie opleveren, maar kosten erg veel tijd bij de uitwerking en zijn daarom af te raden. Vragenlijst laten goedkeuren door je docent! - Bepaal of het een schriftelijke, een mondelinge of een telefonische enquête wordt. - Neem in je planning op wanneer de enquête wordt afgenomen. - Overdenk de praktische problemen, zoals het kopieren, verspreiden, het terug ontvangen, enz. - Bepaal hoe de enquêteresultaten zullen worden verwerkt (altijd % gebruiken). 8.2 Interview - Maak een omschrijving van de doelgroep (wie je gaat interviewen). - Bepaal hoeveel personen geïnterviewd gaan worden. In ieder geval ieder groepslid tenminste één persoon, liefst meer. - Stel een lijst met zinnige vragen op. Daarnaast overweeg je of ieder dezelfde vragenlijst gebruikt of dat er meerdere lijsten gemaakt moeten worden. Vragenlijst(-en) laten goedkeuren door je docent! - Ga na op welke manier de te interviewen personen het beste benaderd kunnen worden. - Neem in je planning op wanneer het interview wordt gehouden en bepaal waar het wordt afgenomen en hoe lang het gaat duren. - Overdenk praktische problemen b.v. t.a.v. tijd en plaats. - Reserveer opnameapparatuur. - Bepaal hoe de interviewresultaten worden verwerkt. MHC, sep-11 Pagina 11 van 27

13 8.3 Bezoek / Excursie - Bepaal of je samen één bezoek aflegt, of dat ieder een andere instelling of bedrijf bezoekt, of dat samen meerdere instellingen en/of bedrijven worden bezocht. - Bepaal welke instellingen en/of bedrijven bezocht gaan worden. - Zoek uit welke afdelingen en/of welke personen je wilt bezoeken. - Informeer vervolgens of er een bezoek kan worden afgelegd. - Stel een lijst met zinnige vragen op (houd de vraagstelling van je onderzoek in je achterhoofd). Vragenlijst(-en) laten goedkeuren door je docent! - Neem in je planning op wanneer het bezoek / de excursie wordt gehouden. - Ga na welke informatie je nog meer wilt verzamelen tijdens het bezoek. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat de vragenlijst je enige bron van informatie is. Dan is het geen bezoek / excursie maar een interview. - Zet praktische zaken, zoals vervoer, tijdstip, duur, kosten, enz. op een rijtje. - Reserveer opnameapparatuur. - Bepaal hoe de verkregen resultaten (de antwoorden op de vragen, extra informatie over de instelling/ het bedrijf, enz.) worden verwerkt. 8.4 Literatuurstudie - Bij deze werkvorm haal je de gegevens die nodig zijn om de vraagstelling te kunnen beantwoorden uit de literatuur. - Zet op een rij waar je mogelijk geschikte informatie kunt vinden, zoals in boeken, tijdschriften, folders en internet in de bibliotheek, thuis, bij instellingen, bedrijven, enz. - Selecteer de uiteindelijk verkregen literatuur op bruikbaarheid en orden deze. - Bij een literatuurstudie vermeld je de paragraaf resultaten de gevonden informatie per bron. Het is niet de bedoeling dat je in het onderdeel resultaten de gevonden informatie gaat interpreteren. Dat doe je pas in de 'conclusie'. Je mag de bronnen letterlijk citeren of samenvatten/parafraseren. Bij samenvatten/parafraseren is het van belang dat je de informatie objectief weergeeft. Je mag de informatie ordenen per deelvraag en aan elkaar schrijven. Je moet dan met voetnoten werken zodat iedereen die het leest in staat is om te controleren of je de informatie juist hebt weergegeven. Alles wat je schrijft moet verifieerbaar zijn! Na elke parafrase of citaat neem je een noot op. In de voetnoot vermeld je dan van wie en uit welk jaar de brontekst afkomstig is. Bij het vak Nederlands leer je hoe je met voetnoten moet omgaan. - Raadpleeg altijd meer dan een bron. Je kunt dan controleren of de bronnen dezelfde informatie geven. Het is echter niet de bedoeling om vele malen hetzelfde verhaal uit steeds weer een andere bron weer te geven. Wanneer twee bronnen dezelfde informatie geven, is de betrouwbaarheid voldoende gegarandeerd. - Wanneer je denkt slim te zijn door stukken tekst te downloaden of te scannen is het natuurlijk wel van belang dat alle informatie die je opneemt relevant is voor je MHC, sep-11 Pagina 12 van 27

14 onderzoek en geschreven in een taal op je eigen niveau. Bovendien moet je er een duidelijke bronverwijzing bij plaatsen. 8.5 Practicum / Experimenteel onderzoek - Bij deze werkvorm haal je de gegevens die nodig zijn om het antwoord op de vraagstelling te kunnen vinden, uit een of meerdere practica / experimenten. - Zoek een practicumhandleiding of vraag aan de TOA/docent of er een geschikte handleiding beschikbaar is. Je kunt de opzet van een experiment ook zelf bedenken. Het is belangrijk dat je de opzet vóór je begint bespreekt met je docent! - Bij een experimenteel onderzoek is het formuleren van een hypothese belangrijk. - Stel een lijst van materialen op en maak afspraken met de TOA. Minimaal één week voor je wilt beginnen afspraken maken! - Voer het experiment uit. Nauwkeurig en overzichtelijk alle resultaten noteren is hierbij van groot belang. 8.6 Medezeggenschapsraad, Werkgroep Derde Wereld, Leerling-mentor of Maatschappelijke stage. Leerlingen die op onze school een wezenlijke bijdrage leveren aan de organisatie worden in staat gesteld hun inzet in uren te betrekken in de SBU van het profielwerkstuk. Dit betekent dat de hoofdvraag van je profielwerkstuk wordt gekoppeld aan je taak of taken. Wel moet er voor gezorgd worden dat deze hoofdvraag bij een profielvak kan worden ondergebracht. Dit resulteert in minder studielast voor het profielwerkstuk, die wordt gecompenseerd door de praktische werkzaamheden die je verricht. Het is moeilijk om hiervan voorbeelden te geven, want die beperken ook direct je fantasie, dus als je een idee hebt is het verstandig dat door te spreken met de docent van het beoogde vak. - Er zijn al voorbeelden van een koppeling tussen MR lidmaatschap en Economie en M&O (Economie is het benodigde profielvak). - Een mogelijkheid om onderzoek te doen naar bijvoorbeeld de doorstroming vanuit de brugklas in combinatie met statistiek bij Wiskunde of de gezondheid van je mentorgroep in combinatie met Biologie zijn opties voor een leerlingmentor. - Onderwerpen als ontwikkelingssamenwerking en Aardrijkskunde of optimalisering van de financiële organisatie van de Rommelmarkt en economie/m&o liggen in het verlengde van een Werkgroep Derde Wereld lidmaatschap. - Ook een maatschappelijke stage kan een basis vormen voor een profielwerkstuk. MHC, sep-11 Pagina 13 van 27

15 9 Presentaties Er zijn diverse presentatievormen of combinaties van presentatievormen mogelijk. Dit hoofdstuk geeft richtlijnen voor twee presentatievormen. Alle andere presentatievormen kunnen worden gezien als een variatie op deze twee. Wanneer je meent te moeten afwijken van onderstaande richtlijnen bespreek je dit vooraf met je begeleidende docent. 9.1 De schriftelijke presentatie Bij het schrijven is de doelgroep belangrijk. Schrijf geen zaken op die bekend zijn bij je doelgroep, behalve als het noodzakelijk is om je verhaal te ondersteunen. Maar houd dit kort of verwijs naar een bron waar dit staat. Houd je stijl zo eenvoudig mogelijk. Gebruik geen ingewikkelde woorden en zinsconstructies waar je doelgroep nauwelijks iets van begrijpt. Gebruik geen populaire taal. Richtlijn voor de omvang van een schriftelijk verslag voor een praktische opdracht is 1200 tot maximaal 2400 woorden. Richtlijn voor de omvang van een schriftelijk verslag voor een profielwerkstuk is 3200 tot 6000 woorden. Bedenk wel, dat het bij het maken van het verslag niet gaat om de kwantiteit, maar om de kwaliteit. In de navolgende paragrafen komen alle onderdelen van een verslag een voor een aan bod. Het verdient de aanbeveling dat je personen, bedrijven of instellingen die je bij je onderzoek hebben geholpen een exemplaar stuurt van je presentatie. Titelpagina Zorg voor een titel die past bij je tekst. De titel moet kort en krachtig de inhoud karakteriseren in minder dan 10 woorden en zonder afkortingen. Op de titelpagina staat achtereenvolgens vermeld: - titel (eventueel met ondertitel) - naam van de schrijver(s) - vak - school en klas - plaatsnaam school - naam van de begeleidende docent - datum waarop je het verslag hebt afgerond MHC, sep-11 Pagina 14 van 27

16 Inhoudsopgave Op de tweede pagina maak je de inhoudsopgave. Die bestaat uit de namen van de hoofdstukken en paragrafen met de bladzijdennummering er achter. De pagina met de inhoudsopgave wordt niet genummerd. Inhoudsopgave Inleiding Het onderzoek Vraagstelling Hypothese Werkwijze en benodigdheden Resultaten Conclusie Samenvatting Evaluatie Literatuuropgave Bijlagen Logboek, bronnenboek, werkplan Inleiding In de inleiding wordt de lezer geïnformeerd over: - Het onderwerp - De hoofdvraag - Waarom je voor dit onderwerp hebt gekozen - Korte beschrijving van wat de lezer gaat lezen. - Dankbetuiging aan mensen die je hebben geholpen. Wees zuinig met bedankjes. - Wanneer een schriftelijk verslag in groepsverband tot stand is gekomen, staan in de inleiding de individuele bijdragen gespecificeerd. MHC, sep-11 Pagina 15 van 27

17 Het onderzoek Vraagstelling Je noteert hier de hoofdvraag en de deelvragen. Hypothese (=veronderstelling) Je noteert hier de hypothese. Zie 3.2 en 5.2. Werkwijze en benodigdheden In dit onderdeel moet worden beschreven, hoe het onderzoek is opgezet en welke werkzaamheden zijn uitgevoerd. Resultaten Noteer je resultaten op een overzichtelijke manier. Bij een literatuurstudie is een duidelijke verwijzing naar de geraadpleegde bronnen van groot belang. Alle informatie moet verifieerbaar zijn aan de hand van je bronverwijzing. Het is niet de bedoeling dat je de informatie al interpreteert. Dat doe je pas in de conclusie! Er zijn verschillende manieren om naar bronnen te verwijzen. Overleg met je begeleider wat in jou/jullie geval wenselijk is. Lees de instructie in 8.4 over literatuurstudie goed door. Tabellen en figuren zijn uitstekende middelen om overzichtelijk en compact een hoeveelheid informatie weer te geven. Ze moeten worden voorzien van een volgnummer en een titel. Wanneer een tabel of figuur niet door jezelf is opgesteld, moet je de bron vermelden. In de tekst zelf verwijs je naar de figuur of de tabel. Voor richtlijnen over tabellen en grafieken wordt verwezen naar hoofdstuk 10. Conclusie In de conclusie geef je antwoord op de vraagstelling. Je beantwoordt de hoofdvraag en de deelvragen. Dit antwoord wordt uit de resultaten afgeleid. Verwijzen naar de resultaten kan noodzakelijk zijn. Ga echter niet uitgebreid herhalen wat al in de resultaten staat vermeld. Samenvatting De samenvatting is een korte, kernachtige weergave van de inhoud van het verslag met onder meer de vraagstelling, de gevolgde werkwijze en de belangrijkste resultaten en/of conclusies van het onderzoek. Literatuurverwijzingen, citaten, tabellen en figuren horen niet in een samenvatting thuis. Literatuurlijst In de literatuurlijst vermeld je de bronnen die je hebt geraadpleegd. MHC, sep-11 Pagina 16 van 27

18 De volgorde is alfabetisch op de achternaam van de eerste auteur gerangschikt. voorbeelden: - een boek: Romein, J. & Boer, J. de.: Keizer Nero en zijn vijanden, 2 e druk, Amsterdam een hoofdstuk uit een boek: Post, R.: Romeinse tafelgebruiken in: Eetculturen door de eeuwen heen, 1 e druk, Den Haag een artikel: Oosterbaan, L.: Kunstenaars uit lang vervlogen tijden in: Kunstbeeld, 1999, nr. 8, p andere bronnen zoals cd-roms en internetpagina s noteer je zoveel mogelijk op dezelfde wijze als boeken. Bijlagen In een bijlage kan informatie worden opgenomen die voor de lezer de moeite waard is, maar te gedetailleerd is om in de hoofdtekst op te nemen. Bijvoorbeeld een verslag van een interview, gebruikte vragenlijsten, uitgebreide tabellen of een verstuurde brief. In het algemeen geldt: beperk het aantal bijlagen. Het logboek, het bronnenboek en je werkplan voeg je als bijlagen toe. Typografische verzorging Op het Mill Hillcollege worden in principe alle verslagen op de tekstverwerker gemaakt en vaak zal het ook via Moodle of via USB-stick moeten worden aangeleverd. Let goed op je spelling en het gebruik van leestekens. Illustraties gebruik je alleen als ze functioneel zijn. Zorg daarbij voor een juiste bronverwijzing. MHC, sep-11 Pagina 17 van 27

19 9.2 De mondelinge presentatie Een mondelinge presentatie kan verschillende vormen hebben, zoals een betoog, een debat, een posterpresentatie met mondelinge toelichting, etc.. Door de grote variatie is het niet eenvoudig algemeen geldende richtlijnen te hanteren. Indien je van deze richtlijnen moet afwijken vanwege de vorm van je presentatie, gebeurt dit altijd in overleg met de begeleidende docent. De voorbereiding Je kunt de tekst van je presentatie op papier zetten, maar lees de tekst tijdens de presentatie niet voor. Leer de tekst ook niet van buiten. Daar wordt je presentatie saai van. Zet bij voorkeur een paar trefwoorden op papier (niet meer dan een half A-4) en gebruik dat als geheugensteuntje. Maak een samenvatting van je presentatie. Lever die voor de presentatie bij je begeleidende docent in. De beoordeling van de presentatie vindt plaats op basis van de presentatie zelf en de samenvatting (ongeveer een A4). Oefen de presentatie van tevoren. Oefen eerst alleen, bijvoorbeeld thuis voor de spiegel en daarna voor een aantal mensen (familie of vrienden). Houd daarbij de tijd in de gaten. Wanneer je tijdens het oefenen je presentatie kunt opnemen met een camera, doe dat dan! Je ziet direct wat wel en niet goed gaat en daar leer je veel van. Leg minstens vier weken van tevoren in overleg met je begeleidende docent het tijdstip en je publiek vast. Regel minstens twee weken van tevoren in overleg met je begeleidende docent een ruimte, meubilair, apparatuur en andere zaken die nodig zijn. Zorg dat op de dag van de presentatie alles op tijd klaar staat en de apparatuur werkt. Het is jouw verantwoordelijkheid dat de presentatie goed verloopt. Het verdient de aanbeveling personen, bedrijven of instellingen die je bij je onderzoek hebben geholpen een uitnodiging te sturen voor je presentatie. Gebruik van hulpmiddelen tijdens de presentatie Gebruik je een overheadprojector, beamer of een ander hulpmiddel om teksten te vertonen zorg dan dat dit doelmatig is. Beperk de hoeveelheid tekst die je per keer in beeld brengt en wissel de teksten niet te vaak. Test je teksten van tevoren op leesbaarheid. Zorg ervoor dat iedereen in de zaal je teksten kan lezen. Werk je met een overhead of een beamer spreek dan met een klasgenoot af dat deze de teksten voor je verwisselt en oefen dat dan van tevoren. Als je tijdens je presentatie een audiovisueel hulpmiddel gebruikt met geluid, praat er dan bijvoorkeur niet doorheen. Dat werkt erg storend voor de toeschouwers. Zorg dat de apparatuur goed is ingesteld en op scherp staat, zodat je dat niet hoeft te doen tijdens de presentatie. MHC, sep-11 Pagina 18 van 27

20 Tijdens de presentatie Houd je goed aan de begin- en eindtijd. Als er mensen in het publiek zitten die jou niet kennen, begin dan met jezelf voor te stellen. Begin je presentatie met kort te vertellen wat je gaat doen. Vertel aan het begin van je presentatie wanneer je publiek vragen mag stellen: mag het publiek je voortdurend onderbreken, of tussentijds vragen stellen wanneer jij dat aangeeft of pas aan het eind van je presentatie? Dit laatste geeft je het meeste rust. Wat je ook afspreekt, houd je er aan. Vertel geen zaken die het publiek al weet. Wanneer het toch nodig is, houd het dan kort. Pas je taalgebruik aan het publiek aan. Zo moet je geen uitdrukkingen gebruiken die het publiek niet kent. Probeer zogenaamde stopwoordjes te vermijden zoals uh, ja, dus, enne, nou. Er zijn maar weinig mensen die niet zenuwachtig zijn tijdens een presentatie. Als jij wel zenuwachtig bent en daardoor gespannen gaat praten, probeer dan het volgende eens uit: adem na elke zin even rustig in- en uit. Je zult trouwens merken dat je vaak alleen aan het begin van je presentatie een paar minuten last hebt van je zenuwen. Bij een mondelinge presentatie is de zogenaamde non-verbale communicatie minstens zo belangrijk als de verbale communicatie. Het overkomen van de boodschap wordt voor een groot deel bepaald door de non-verbale communicatie. Hoe je beweegt, hoe je teksten gebruikt, of je de zaal inkijkt en of je vriendelijk en enthousiast bent zijn van grote invloed! Wanneer een deel van je publiek zich vervelend gedraagt kun je proberen deze personen zo weinig mogelijk aandacht te geven. Houd oogcontact met je publiek. Staar de mensen niet aan, maar durf ze wel een paar seconden in de ogen te kijken. Kijk niet steeds naar dezelfde mensen, maar probeer zoveel mogelijk mensen aan te kijken. Blijf niet zitten en sta niet stokstijf stil voor je publiek, maar loop gerust heen en weer. Zorg dat iedereen uit het publiek je kan blijven zien. Wanneer iemand uit het publiek een vraag stelt, herhaal dan de vraag, want misschien heeft niet iedereen de vraag gehoord. Wanneer je het antwoord op een vraag niet weet, zeg dat dan gerust en vraag of iemand anders in het publiek het antwoord wel weet. Sluit je presentatie positief af, met een korte, krachtige zin. Na afloop van de presentatie Direct na afloop van de presentatie is een goed moment om materiaal uit te delen, bijvoorbeeld een samenvatting van je presentatie. Zorg dat je voor iedereen genoeg materiaal bij je hebt. Je evaluatie lever je op een later tijdstip op papier in. De evaluatie speelt een rol bij de beoordeling. MHC, sep-11 Pagina 19 van 27

21 Groepspresentatie Bij een groepspresentatie is het belangrijk dat elk lid van de groep precies weet wat hij of zij moet doen, zowel vooraf, tijdens als na de presentatie. Stem de inhoud goed op elkaar af. Weet van elkaar wat je gaat zeggen. Spreek af hoeveel spreektijd iedereen krijgt. Oefen de presentatie met elkaar. Mocht één van de groepsleden op de dag van de presentatie verhinderd zijn, zorg er dan voor dat de rest van de groep de presentatie alsnog kan verzorgen. 10 Richtlijnen voor tabellen en grafieken Het spreadsheet programma Excel is bijzonder geschikt voor het maken van tabellen en grafieken. Een groot voordeel van Excel is dat de tabellen of grafieken eenvoudig in een Word-document kunnen worden opgenomen Richtlijnen voor het maken van een tabel - In de kop van een tabel staat altijd de grootheid (variabele) en de eenheid. Voorbeelden van grootheden zijn: lengte, gewicht, tijd, spanning, etc. Voorbeelden van eenheden zijn: meter, gram, uur, volt, etc. - Kies de eenheid zodanig dat je nette getallen krijgt in plaats van een groot aantal nullen of een groot aantal cijfers achter de komma. Maak zonodig gebruik van de voorvoegsels milli-, centi-, kilo-, etc. - In de tabel zelf komen uitsluitend getallen te staan. - Vermeld als eerste de grootheid die jij verandert of die uit zich zelf verandert. Dat is de oorzaak of de onafhankelijke variabele. - Vermeld als tweede de grootheid die jij meet. Dat is het gevolg of de afhankelijke variabele Richtlijnen voor het maken van een grafiek - Een grafiek heeft een horizontale en een verticale as. - Op de horizontale as plaats je de onafhankelijke variabele (die jij verandert of die uit zichzelf verandert), Op de verticale as plaats je de afhankelijke variabele (die jij meet). Uitzondering: Bij een vraag en aanbodcurve (economie) plaats je de afhankelijke op de horizontale as en de onafhankelijke variabele op de verticale as. - Zet bij de assen altijd de grootheden en de eenheden. Voorbeeld: lengte (cm) MHC, sep-11 Pagina 20 van 27

22 - Kies de schaalverdeling zodanig dat de assen ongeveer even lang zijn (± 10 cm). Het moet in elk geval een bruikbare schaalverdeling zijn, zodat je de meetwaarden eenvoudig kunt omrekenen. - Meetpunten geef je duidelijk aan met een stip of een kruisje. - Verbind de meetpunten zo mogelijk met een vloeiende kromme of een rechte lijn. - Als de meetwaarden dicht bij elkaar liggen, kan het voor de duidelijkheid nodig zijn om op een of beide assen niet met 0 te beginnen. Voorbeeld: als de meetwaarden tussen 90 en 100 liggen laat je deze as van de grafiek met 90 beginnen en met 100 eindigen. 11 Beoordeling De beoordeling vindt plaats op basis van het proces, het product en de evaluatie. Bij de beoordeling wordt gebruik gemaakt van de beoordelingsformulieren zoals die op de volgende bladzijden zijn afgedrukt. Voeg steeds een beoordelingsformulier toe wanneer je het werk ter beoordeling inlevert bij je 1 e begeleider. Vul je naam, de titel en de score die je verwacht in. Wanneer de eindbeoordeling vaststaat wordt het ingevulde beoordelingsformulier, of een kopie er van, door elke leerling in het examendossier bewaard. Na de eindbeoordeling kan nog een eindgesprek plaats vinden, waarin o.a. de begeleiding kan worden geëvalueerd. Beoordelingsmoment 1 (zie bijlage 1): - 5 punten voor startformulier, verslag van de profielwerkstukmarkt, logboek en bronnenboek - 5 punten voor overleg met docent (1 e beoordeling) Totaal: 10 punten 5 punten of minder is Onvoldoende 6 punten of meer is Voldoende 8 punten of meer is Goed (deze OVG komt op je cijferlijst aan het eind van de A-periode) Beoordelingsmoment 2 (zie bijlage 1): - 10 punten van beoordelingsmoment 1-10 punten voor het overleg met docent (2 e beoordeling) - 15 punten voor de presentatie - 60 punten voor de inhoud van het onderzoek - 5 punten voor de evaluatie Totaal: 100 punten aantal punten gedeeld door 10 is beoordeling 2 (dit cijfer komt op je cijferlijst aan het eind van de B-periode) MHC, sep-11 Pagina 21 van 27

23 11.1 Beoordelingsformulier schriftelijke presentatie Namen: Titel: Onderdeel Beoordeling 1 Proces: -Verslag PWS-markt -Werkplan -Logboek -Bronnenboek Proces: -Overleg met begeleider Beoordeling 2 Proces: -Overleg met begeleider Presentatie: Verslagopbouw -Titelblad -Inhoudsopgave -Inleiding -Onderzoek -alle onderdelen -Samenvatting -Literatuurlijst -Evaluatie -Bijlagen -Logboek -Werkplan Verzorging -Lay out -Taalvaardigheid Onderzoek: Inhoud: -Vraagstelling -Hypothese -Werkwijze en benodigdheden -Resultaten -Conclusie Evaluatie -Inhoudelijk -Procesmatig Opmerkingen Totaal 100 De beoordeling van de onderdelen is gebaseerd op een schaal van 5 (of een veelvoud). 1 = minimum (=startpunt), 1= slecht, 2 = onvoldoende, 3 = voldoende, 4 = goed, 5 = zeer goed. Bij te laat inleveren worden punten in mindering gebracht (tot 1 wk = -1, tot 2 wk = -2, enz.). 1 e begeleider naam: handtekening: 2 e begeleider naam: handtekening: 3 e begeleider naam: handtekening: Dit formulier staat op moodle en plein. MHC, sep-11 Pagina 22 van 27 score max. eigen begel

24 11.2 Beoordelingsformulier mondelinge presentatie Namen: Titel: Onderdeel Beoordeling 1 Proces: -Verslag PWS-markt -Werkplan -Logboek -Bronnenboek Proces: -Overleg met begeleider Beoordeling 2 Proces: -Overleg met begeleider Presentatie: (= vorm) - spreekvaardigheid - taalgebruik - interactie met het publiek - non-verbale communicatie - mediagebruik - tijdsplanning Verzorging -Vormgeving / Lay out -Taalvaardigheid Onderzoek: Inhoud: -Vraagstelling -Hypothese -Werkwijze en benodigdheden -Resultaten -Conclusie Evaluatie -Inhoudelijk -Procesmatig Opmerkingen Totaal 100 De beoordeling van de onderdelen is gebaseerd op een schaal van 5 (of een veelvoud). 1 = minimum (=startpunt), 1= slecht, 2 = onvoldoende, 3 = voldoende, 4 = goed, 5 = zeer goed. Bij te laat inleveren worden punten in mindering gebracht (tot 1 wk = -1, tot 2 wk = -2, enz.). 1 e begeleider naam: handtekening: 2 e begeleider naam: handtekening: 3 e begeleider naam: handtekening: Dit formulier staat op moodle en op plein score max. eigen begel MHC, sep-11 Pagina 23 van 27

25 Bijlage - Startformulier profielwerkstuk Bij aanvang van het profielwerkstuk vul je onderstaand formulier in. Wanneer je het startformulier op tijd inlevert ontvang je de 10 startpunten voor je profielwerkstuk. Let wel! Samenwerken is verplicht. Alleen in geval van bijzondere omstandigheden wordt een uitzondering gemaakt. Als je denkt daarvoor in aanmerking te komen, moet je spoedig een schriftelijk verzoek indienen bij de afdelingscoördinator. Leerlingen (naam) Mentor klas -adres Bespreek je keuze (voorkeur) met de docenten die het betreft. Zij kunnen echter geen beloftes maken over hun begeleiding. De indeling wordt gemaakt door de werkgroep PWS. Het is daarom van belang dat je per vak twee docenten in vult. Als je geen 2 e voorkeur invult kunnen wij daar invullen wat we willen. (* = moet je invullen / als je een 2 e vak kiest moet je dat op dezelfde manier invullen) vak 1: (1 e begeleider) vak 2: (2 e begeleider) vak 3: (3 e begeleider) Vak (voorkeur) Naam docent (voorkeur) paraaf * 1 e * * 2 e * 1 e 2 e 1 e 2 e Invullen na overleg met de begeleiders van je voorkeur: Onderwerp:.... Voorlopige vraagstelling: Inleveren samen met het verslag van de PWS-markt bij de afdelingscoördinator in D3. Dit formulier staat op moodle en op plein. MHC, sep-11 Pagina 24 van 27

26 Bijlage - Werkplan Namen: Titel: Vraagstelling (hoofdvraag en deelvragen): Hypothese: Werkvorm: Presentatievorm: Planning: inventarisatie werkzaamheden Werkzaamheden tijdsduur werkverdeling / planning namen weeknummers Dit formulier staat op moodle en op plein. MHC, sep-11 Pagina 25 van 27

27 Bijlage - Het Internet Het Internet is een niet meer weg te denken hulpmiddel bij het maken van werkstukken geworden. Zowel docenten als Ieerlingen kunnen er suggesties voor opdrachten vinden, informatie zoeken of complete werkstukken van kopiëren. Een selectie. De volgende zes sites vragen leerlingen hun werkstukken op te sturen en plaatsen die meestal zonder commentaar of verbetering van spelfouten. Zegt bijna werkstukken te bieden. Daarnaast onder andere samenvattingen van boeken. Link van Startpagina. Biedt en vraagt ook werkstukken. Sharewerk.kennisnet.nI Heeft een onderverdeling in vakken, vmbo en tweede fase. Claimt duizenden werkstukken. Geeft wel kwaliteitsindicatie. Heeft tot nu toe slechts twee werkstukken: De vervuiling van de Noordzee en De Akropolis van Athene. Alle landelijke kranten bieden recent en archiefmateriaal. Vaak is registratie nodig. NRC Handelsblad maakt een uitsplitsing naar doelgroep. Scholieren.nrc.nI De site waar NRC Handelsblad vmbo-leeriingen en brugklassers bedient die op zoek zijn naar informatie voor werkstukken. Studiehuis.nrc.nI. Voor profielwerkstukken ANW, economie en geschiedenis. De universiteiten richten zich vooral op vwo-docenten en leerlingen. Suggesties voor werkstukken op de website, maar ook hulp online of studiedagen rand onderwerpen. De Bètasteunpunten bieden bijvoorbeeld het Eigen Experimenteel Onderzoek. Landelijk universitair steunpunt voor betaprofielwerkstukken van waaruit doorgeklikt kan worden naar de aangesloten universiteiten. Voorbeeld van een goed geconstrueerde site voor leerlingen. Ingediende vragen worden zo snel mogelijk door vijf stafmedewerkers voor de verschillende vakken beantwoord. Ook praktica kunnen aangevraagd worden. Initiatief van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Aparte werkstukpakketten voor leerlingen en docenten. Niet alleen exact. Website van de aardwetenschappelijke opleidingen. Heeft overlap met de andere universitaire sites in werkstukopdrachten als De mythe van de grasmat en Zijn stenen eetbaar? Geeft een lijst van meer dan 200 werkstukken. Biedt een reeks profielwerkstuksuggesties en verwijst naar de sites Exaktueel, Bio aktueel en Chemie aktueel. Die bieden informatie uit de media en koppelen daar voorstellen voor opdrachten aan. Hierop geeft de universiteit van Wageningen suggesties die zijn uitgesplitst naar profiel: 37 voor Maatschappij en Cultuur, 78 voor Economie en Maatschappij, 79 voor Natuur en Gezondheid, 53 voor Natuur en Techniek. Biedt aansluitingsmodulen voor de vrije ruimte. Die zijn inhoudelijk representatief voor een van de Leidse opleidingen, zoals bestuurskunde, rechten, pedagogiek, psychologie of talen. Bedoeld ter oriëntatie maar ook interessant als uitgangspunt voor een profielwerkstuk. Biedt complete Ieeromgevingen aan. Let wel: een beeldschermresolutie van minimaal 1024x768 pixels is nodig. pdf Praktische opdrachten voor havo/vwo en vmbo. Ontwikkeld door de Citogroep in samenwerking met het Nederlands lnstituut voor Ecologie. Voorbeeld van organisatie die handelt vanuit verlicht eigenbelang. Wit tot een landelijk netwerk van meerkoetwaarnemers komen via deze site Goede raad vanuit Eindhoven: Lever nooit verslagen van internet zomaar in. Je bent zelf verantwoordelijk voor dit soort fraude Het is een allegaartje van wat schoolgaand Nederland in elkaar flanst. Soms zit er iets bij, vaak ook niet. Wedstrijden Er zijn verschillende wedstrijden waar leerlingen hun werkstuk voor kunnen indienen. Deelname is vaak beperkt. Het bestuur van Ons Middelbaar Onderwijs looft tegen het eind van het schootjaar een prijs uit voor de beste sector- en profielwerkstukken van vmbo- en havo/vwoleeriingen. Universiteit Wageningen reikt elk jaar de Nestlé en Unileverprijs uit voor profielwerkstukken over voedsel. Een keer in de twee jaar is er een wedstrijd op het gebied van biotechnologie. Zie De Rijksuniversiteit Groningen kent de Jan Kommandeurprijs toe. Elke school mag maximaal twee werkstukken insturen. Zie De Katholieke Universiteit Nijmegen heeft de Van Melsenprijs voor leerlingen met eigen onderzoek in de exacte vakken. Zie De Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen te Haarlem organiseert in de maand mei een wedstrijd voor havo-werkstukken en een voor vwo-werkstukken. Meer informatie via PS. Bezoek eens de site Helpt plagiaat op te sporen. MHC, sep-11 Pagina 26 van 27

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

Afdeling VAVO. Praktische opdracht HAVO/VWO. Handleiding

Afdeling VAVO. Praktische opdracht HAVO/VWO. Handleiding Afdeling VAVO Praktische opdracht HAVO/VWO Handleiding Inleiding Voor verschillende vakken dient u een praktische opdracht te maken. In deze handleiding staan instructies voor het maken van een praktische

Nadere informatie

Afdeling VAVO. Praktische opdracht VMBO. Handleiding

Afdeling VAVO. Praktische opdracht VMBO. Handleiding Afdeling VAVO Praktische opdracht VMBO Handleiding Inleiding In deze inleiding staat hoe u het maken van een praktische opdracht het beste kunt aanpakken. De aanwijzingen, die gegeven worden zijn niet

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUK VWO 2015-2016

PROFIELWERKSTUK VWO 2015-2016 PROFIELWERKSTUK VWO 2015-2016 Beste 5 VWO-er, Onderdeel van je eindexamen is het maken van een profielwerkstuk (kortweg PWS). Het PWS vormt de afsluiting van een kennis- en vaardigheidsproces dat je gedurende

Nadere informatie

Eisen en lay-out van het PWS

Eisen en lay-out van het PWS Eisen en lay-out van het PWS INHOUD EN OPZET VAN HET PROFIELWERKSTUK In het navolgende komen achtereenvolgens aan bod: de titelpagina, de inhoudsopgave, de inleiding, de hoofdtekst, de samenvatting, de

Nadere informatie

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk. april 2012

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk. april 2012 Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk april 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De tijdlijn 3. De verschillende fasen 4. Onderwerp zoeken 5. Informatie zoeken 6. Nog 10 tips 7. De beoordeling

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUKBOEKJE

PROFIELWERKSTUKBOEKJE PROFIELWERKSTUKBOEKJE HAVO/ATHENEUM 2012/2013 Naam: Klas: HET PROFIELWERKSTUK LEERLINGENBOEKJE HAVO4/ATHENEUM 5 2012-2013 Een van de onderdelen van het examen is het profielwerkstuk (PWS). In dit werkstuk

Nadere informatie

Het profielwerkstuk. 2. Eisen en voorwaarden Het profielwerkstuk moet aan een aantal eisen en voorwaarden voldoen:

Het profielwerkstuk. 2. Eisen en voorwaarden Het profielwerkstuk moet aan een aantal eisen en voorwaarden voldoen: -1- Het profielwerkstuk 1. Inleiding Hier staat hoe u te werk gaat bij het maken van het profielwerkstuk. Ook de eisen waaraan het moet voldoen zijn opgesomd. Verder geeft het u een voorbeeld van een plan

Nadere informatie

Het Profielwerkstuk HANDLEIDING I. Organisatie, tijdpad en andere belangrijke informatie. Een handleiding voor Havo en Vwo Mei 2011.

Het Profielwerkstuk HANDLEIDING I. Organisatie, tijdpad en andere belangrijke informatie. Een handleiding voor Havo en Vwo Mei 2011. Het Profielwerkstuk HANDLEIDING I Organisatie, tijdpad en andere belangrijke informatie Een handleiding voor Havo en Vwo Mei 2011 Naam leerling: klas:. Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Organisatie 4 2. De

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK. Beroepscollege Parkstad Limburg Locatie Brandenberg Schooljaar 2013-2014. Naam: Klas:

SECTORWERKSTUK. Beroepscollege Parkstad Limburg Locatie Brandenberg Schooljaar 2013-2014. Naam: Klas: SECTORWERKSTUK Beroepscollege Parkstad Limburg Locatie Brandenberg Schooljaar 2013-2014 Naam: Klas: INHOUDSOPGAVE Inhoud Algemeen Taakverdeling begeleidende docenten Indeling en omvang sectorwerkstuk Logboek

Nadere informatie

informatie profielwerkstuk havo avondlyceum CAL handleiding H5 2015-2016

informatie profielwerkstuk havo avondlyceum CAL handleiding H5 2015-2016 informatie profielwerkstuk havo avondlyceum CAL handleiding H5 2015-2016 Inhoud: Inleiding 2 Tijdsplanning 3 Logboek 4 Voorbeeld logboek 5 Verslag 6 Bronvermelding 7 Weging/ eindcijfer 8 pws-informatieboekje

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUK HAVO 5

PROFIELWERKSTUK HAVO 5 PROFIELWERKSTUK HAVO 5 Beste eindexamenkandidaat, In je eindexamenjaar moet je een profielwerkstuk (kortweg PWS) schrijven. Het PWS vormt de afsluiting van een kennis- en vaardigheidsproces dat je gedurende

Nadere informatie

Beroepenwerkstuk 3 MAVO

Beroepenwerkstuk 3 MAVO Beroepenwerkstuk 3 MAVO 2015 2016 1 INLEIDING Het beroepenwerkstuk: Een van de onderdelen van het programma beroepenoriëntatie in 3 mavo is het maken van een beroepenwerkstuk en het presenteren hiervan

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUK NAAM --------------------------------------- KLAS ----------------------------------------- CURSUSJAAR

PROFIELWERKSTUK NAAM --------------------------------------- KLAS ----------------------------------------- CURSUSJAAR PROFIELWERKSTUK NAAM --------------------------------------- KLAS ----------------------------------------- CURSUSJAAR 2014-2015 ----------------------------------------- LEERLINGBOEKJE Pagina 1 Bonhoeffer

Nadere informatie

Sectorwerkstuk 2012-2013

Sectorwerkstuk 2012-2013 Sectorwerkstuk 2012-2013 Namen: ---------------------------------------------------------------------------------------- Klas: -------------------- Sector: --------------------------------------------

Nadere informatie

Informatiebrochure. Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano

Informatiebrochure. Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano Informatiebrochure Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano 2011-2012 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Het profielwerkstuk 4 Beoordelingsmomenten 6 Het schriftelijk verslag 7 Eindbeoordeling profielwerkstuk 8 2

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool Sectorwerkstuk Kandinsky College locatie Sint Jorisschool schooljaar 2015-2016 1 Wat is het sectorwerkstuk? Het sectorwerkstuk is een werkstuk dat je maakt in klas vier over de door jou gekozen sector.

Nadere informatie

HANDLEIDING PROFIELWERKSTUK Klas 5 SCHOOLJAAR 2015 2016

HANDLEIDING PROFIELWERKSTUK Klas 5 SCHOOLJAAR 2015 2016 HANDLEIDING PROFIELWERKSTUK Klas 5 SCHOOLJAAR 2015 2016 Inhoud Inleiding... 3 Tijdschema... 4 Start... 5 Bijhouden logboek en bronnenlijst... 5 Bedenken onderwerp en kiezen partner... 5 Maken onderzoeksplan...

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 4VMBO - T 2014-2015

SECTORWERKSTUK 4VMBO - T 2014-2015 SECTORWERKSTUK 4VMBO - T 2014-2015 handleiding leerlingen inhoud: inleiding stappenplan logboek beoordelingsformulier tijdpad 1 INLEIDING SECTORWERKSTUK VOOR 4 VMBO Alle leerlingen van het vmbo theoretische

Nadere informatie

Handleiding. Het profielwerkstuk

Handleiding. Het profielwerkstuk Handleiding Het profielwerkstuk september 2011 Inhoudsopgave Inleiding 3 Logboek 5 Bronnen- en materialenboek 5 Stappenplan/plan van aanpak 6 Stap 1 keuze onderwerp en vak(ken) 7 Stap 2 onderwerp afbakenen

Nadere informatie

Sectorwerkstuk 2010-2011

Sectorwerkstuk 2010-2011 Sectorwerkstuk 2010-2011 Namen: ---------------------------------------------------------------------------------------- Klas: -------------------- Sector: --------------------------------------------

Nadere informatie

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK VMBO-TL

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK VMBO-TL HANDLEIDING SECTORWERKSTUK VMBO-TL SCHOOLJAAR 2012-201 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding p. 2. Afspraken p.4. Het onderzoek p.5 Stap 1: Onderwerp p.5 Stap 2: De hoofd- en deelvragen p.5 Stap : Informatie zoeken

Nadere informatie

Planning pagina 6 t/m 10 Stap 1. Maart/april Stap 2. April/mei Stap 3. September/december Stap 4. Februarii

Planning pagina 6 t/m 10 Stap 1. Maart/april Stap 2. April/mei Stap 3. September/december Stap 4. Februarii PROFIELWERKSTUK 1 Inhoud Lijst van begrippen in alfabetische volgorde 1. Bronnenlijst 2. Beoordeling 3. Cijfer 4. Groepswerk 5. Logboek 6. Profielwerkstuk 7. Studielast 8. Taak begeleidend vakdocent 9.

Nadere informatie

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK. Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK. Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1 HANDLEIDING SECTORWERKSTUK Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1 - INHOUDSOPGAVE - -------------------- Uitleg & Theorie -------------------- Stappenplan sectorwerkstuk 3 FASE 1:

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 4 VMBO-TL. Examenjaar 2012. Naam 1: Naam 2: Mentor: Klas: 4 vmbo-tl Sector: Begeleider:

SECTORWERKSTUK 4 VMBO-TL. Examenjaar 2012. Naam 1: Naam 2: Mentor: Klas: 4 vmbo-tl Sector: Begeleider: SECTORWERKSTUK 4 VMBO-TL Examenjaar 2012 Naam 1: Naam 2: Mentor: Klas: 4 vmbo-tl Sector: Begeleider: Handleiding bij het maken van je sectorwerkstuk 2011-2012 Tijdsplanning: 0. Introductie Centrale uitleg

Nadere informatie

Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB

Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB 1 Inleiding Een van de onderdelen van het schoolexamen van de gemengde en theoretische leerweg is het sectorwerkstuk. Hiermee kun je laten zien dat je in

Nadere informatie

Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën

Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën Pagina 1 Profielwerkstuk: stappenplan, tips en ideeën Je gaat een profielwerkstuk maken. Dan is euthanasie een goed onderwerp. Het is misschien niet iets waar je dagelijks over praat of aan denkt, maar

Nadere informatie

Leerlingboekje Colegio Arubano. Profielwerkstuk VWO. Cursus 2011 2012. Naam leerling:... Klas:... Vak:... Naam begeleider:...

Leerlingboekje Colegio Arubano. Profielwerkstuk VWO. Cursus 2011 2012. Naam leerling:... Klas:... Vak:... Naam begeleider:... Leerlingboekje Colegio Arubano Profielwerkstuk VWO Cursus 2011 2012 Naam leerling:... Klas:... Vak:... Naam begeleider:... Leerlingboekje PWS 2011-2012 Inhoudsopgave 1 I. Inleiding: het profielwerkstuk

Nadere informatie

RSC PROFIELWERKSTUK 2015 / 2016 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK

RSC PROFIELWERKSTUK 2015 / 2016 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK Beste leerling, RSC PROFIELWERKSTUK 2015 / 2016 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK Voor je ligt het Logboek dat je gaat gebruiken bij het maken van je profielwerkstuk. Na de PWS-weken lever je een geschreven werkstuk

Nadere informatie

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn.

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn. Werkstukwijzer Deze werkstukwijzer helpt je om een werkstuk in elkaar te zetten. Je vult eerst een formulier in. Op dit formulier komt te staan waar je werkstuk over gaat en hoe je het aanpakt. Met behulp

Nadere informatie

RSC PROFIELWERKSTUK 2008 / 2009 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK

RSC PROFIELWERKSTUK 2008 / 2009 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK Beste leerling, RSC PROFIELWERKSTUK 2008 / 2009 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK Voor je ligt het Logboek dat je gaat gebruiken bij het maken van je profielwerkstuk. Aan het eind van de komende 2 weken lever

Nadere informatie

Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo 2015-2016

Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo 2015-2016 Beroepenwerkstuk 3 havo / 3 vwo 2015-2016 INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Opdracht 4 Stappenplan 4 Logboek 8 Overzicht van taken 9 Langetermijnplanning 10 Overzicht informatiebronnen profielkeuze 13 2 INLEIDING

Nadere informatie

Het eindwerkstuk GGCA Schooljaar 2015-2016

Het eindwerkstuk GGCA Schooljaar 2015-2016 Het eindwerkstuk GGCA Schooljaar 2015-2016 Lucas Sint, Luc van Roemburg en Monique de Hoop September 2015 Inhoudsopgave Inleiding: Wat is het eindwerkstuk?...3 Jaarplanning.4 De beoordeling van het eindwerkstuk.6

Nadere informatie

Handleiding profielwerkstuk 5-VWO (examen 2016)

Handleiding profielwerkstuk 5-VWO (examen 2016) Handleiding profielwerkstuk 5-VW (examen 2016) 1. INLEIDING Een van de onderdelen van het schoolexamen (SE) is het profielwerkstuk (PWS). Het PWS kun je beschouwen als een uitgebreide praktische opdracht

Nadere informatie

STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE

STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE Naam: Klas: Bedrijf: Stageperiode: Maak een inhoudsopgave zoals hieronder is afgebeeld. Indien nodig je eigen onderdelen tussen voegen en uiteindelijk de inhoudsopgave

Nadere informatie

Handleiding voor de leerling

Handleiding voor de leerling Handleiding voor de leerling Inhoudopgave Inleiding blz. 3 Hoe pak je het aan? blz. 4 Taken blz. 5 t/m 9 Invulblad taak 1 blz. 10 Invulblad hoofd- en deelvragen blz. 11 Plan van aanpak blz. 12 Logboek

Nadere informatie

HANDLEIDING PROFIELWERKSTUK 2013-2014 Johan de Witt Scholengroep

HANDLEIDING PROFIELWERKSTUK 2013-2014 Johan de Witt Scholengroep HANDLEIDING PROFIELWERKSTUK 2013-2014 Johan de Witt Scholengroep Handleiding profielwerkstuk 2013 2014 Inleiding 03 Welk vak en welk onderwerp 03 Presentatievormen 04 Groepswerk 04 Globale opzet 04 Logboek

Nadere informatie

Het Sectorwerkstuk. Naam leerling

Het Sectorwerkstuk. Naam leerling Het Sectorwerkstuk Nakijkboekje: Naam leerling Naam docent Titel werkstuk Het werkstuk wordt nagekeken met behulp Van de formulieren in dit boekje door de begeleider en eventueel (afspreken!) een andere

Nadere informatie

Wat is een sectorwerkstuk?

Wat is een sectorwerkstuk? Het sectorwerkstuk Wat is een sectorwerkstuk? Bij het sectorwerkstuk gaat het om een vakoverstijgende thematiek die past binnen de sector. Het onderwerp moet gaan over een maatschappelijk relevant thema

Nadere informatie

Naam:. Handleiding voor de leerling

Naam:. Handleiding voor de leerling Naam:. Handleiding voor de leerling Inleiding Sommige leerlingen weten al lang wat ze na het VMBO willen doen. Anderen nog steeds niet. Een goede keuze is moeilijk, want wat weet je eigenlijk van je toekomstige

Nadere informatie

Inhoud. 1. Inleiding 2. 2. Regels 4. 3. Onderdelen van het profielwerkstuk 5. 4. Uitvoering en beoordeling van het profielwerkstuk 7.

Inhoud. 1. Inleiding 2. 2. Regels 4. 3. Onderdelen van het profielwerkstuk 5. 4. Uitvoering en beoordeling van het profielwerkstuk 7. Inhoud 1. Inleiding 2 2. Regels 4 3. Onderdelen van het profielwerkstuk 5 4. Uitvoering en beoordeling van het profielwerkstuk 7 Bijlagen 9 Versie 2014 Page 1 1.Inleiding Vooraf Het profielwerkstuk is

Nadere informatie

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Verslaglegging P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Leeuwarden, 13 september 2011 Verslaglegging Door : P. Broekhuizen, F. Sijsling en G. Zandvliet Docenten Nederlands Klas : LBLV.2

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUK EN ORIËNTATIE OP STUDIE EN BEROEP HAVO/VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

PROFIELWERKSTUK EN ORIËNTATIE OP STUDIE EN BEROEP HAVO/VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 PROFIELWERKSTUK EN ORIËNTATIE OP STUDIE EN BEROEP HAVO/VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE

Nadere informatie

Het eindwerkstuk GGCA Schooljaar 2013-2014

Het eindwerkstuk GGCA Schooljaar 2013-2014 Het eindwerkstuk GGCA Schooljaar 2013-2014 Lucas Sint, Luc van Roemburg en Monique de Hoop September 2013 Inhoudsopgave Inleiding: Wat is het eindwerkstuk?...3 Jaarplanning.4 De beoordeling van het eindwerkstuk.6

Nadere informatie

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag De probleemstelling is eigenlijk het centrum waar het werkstuk om draait. Het is een precieze formulering van het onderwerp dat je onderzoekt. Omdat de probleemstelling

Nadere informatie

Amsterdam, november 2014. Aan de ouders/verzorgers van de vierde klas-leerlingen. Geachte ouders/verzorgers,

Amsterdam, november 2014. Aan de ouders/verzorgers van de vierde klas-leerlingen. Geachte ouders/verzorgers, Amsterdam, november 2014 Aan de ouders/verzorgers van de vierde klas-leerlingen Geachte ouders/verzorgers, Deze maand zijn we begonnen met het maken van de sectorwerkstukken. Een sectorwerkstuk is een

Nadere informatie

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften Werkstuk of verslag de vormvoorschriften begeleider: (naam van de docent) het vak waarvoor je het verslag maakt naam en klas van de leerling schooljaar en datum van inleveren 2 Samenvatting Elk onderzoeksverslag

Nadere informatie

Hoe maak ik een sectorwerkstuk? Trivium College locatie Trias

Hoe maak ik een sectorwerkstuk? Trivium College locatie Trias Hoe maak ik een sectorwerkstuk? Trivium College locatie Trias Inleiding Door het werken aan je sectorwerkstuk laat je zien dat je algemene vaardigheden voldoende beheerst. Met de algemene vaardigheden

Nadere informatie

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk voor leerlingen in 5 havo en 6 vwo 2014-2015

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk voor leerlingen in 5 havo en 6 vwo 2014-2015 Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk voor leerlingen in 5 havo en 6 vwo 2014-2015 Beste leerling, In 5 havo en 6 vwo volg je het programma van de vernieuwde Tweede Fase. Binnen het eindexamenprogramma

Nadere informatie

VAVO Rijnmond College

VAVO Rijnmond College VAVO Rijnmond College avondopleidingen 2014-2015 Draaiboek Profielwerkstuk 1. Inleiding 2. Logboek 3. Producten en inleverdata 4. Beoordeling Bijlage: Formulier 1 VAVO Rijnmond College HAVO/VWO 2014-2015

Nadere informatie

1 Werken aan een werkstuk

1 Werken aan een werkstuk Presentatievaardigheden 1 Werken aan een werkstuk Het onderzoeksverslag College de Heemlanden januari 2006 Inhoudsopgave Pagina 1 Inleiding 2 1.1 Stappenplan 2 1.2 Plan van aanpak 2 2 Kiezen van een onderwerp

Nadere informatie

PROFIELWERKSTUK MAURICK COLLEGE VUGHT HANDLEIDING HAVO - VWO

PROFIELWERKSTUK MAURICK COLLEGE VUGHT HANDLEIDING HAVO - VWO PROFIELWERKSTUK MAURICK COLLEGE VUGHT HANDLEIDING HAVO - VWO SCHOOLJAAR 2014-2015 Instructies voor de leerling Inhoud 1.1 Inleiding 1.2 Keuze van onderwerp, vakken, docent en partner 1.3 Logboek + werkmap

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Profielwerkstuk Algemeen blz. 2. 2. Aandachtspunten blz. 3. 3. Voorbeeld van een stappenplan blz. 4. 4. Aanpak onderzoek blz.

Inhoudsopgave. 1. Profielwerkstuk Algemeen blz. 2. 2. Aandachtspunten blz. 3. 3. Voorbeeld van een stappenplan blz. 4. 4. Aanpak onderzoek blz. Inhoudsopgave 1. Profielwerkstuk Algemeen blz. 2 2. Aandachtspunten blz. 3 3. Voorbeeld van een stappenplan blz. 4 4. Aanpak onderzoek blz. 5 5. Inhoud onderzoek blz. 6 6. Tijdpad blz. 8 7. Regels & Voorwaarden

Nadere informatie

Profielen. Inhoud. 1. Het profielwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Profielwerkstuk

Profielen. Inhoud. 1. Het profielwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Profielwerkstuk Ben je op zoek naar een onderwerp voor je profielwerkstuk? Dan is het Woudagemaal misschien interessant voor je. Profielen Volg je het profiel Natuur & Techniek, dan zit je goed! Want in dit stappenplan

Nadere informatie

MODEL B: Beoordelingsmodel PWS Binasvakken ( vernieuwde Tweede Fase ) De voorbereidingsfase: Zijn de leerlingen op zelfstandige wijze gekomen tot:

MODEL B: Beoordelingsmodel PWS Binasvakken ( vernieuwde Tweede Fase ) De voorbereidingsfase: Zijn de leerlingen op zelfstandige wijze gekomen tot: MODEL B: Beoordelingsmodel PWS Binasvakken ( vernieuwde Tweede Fase ) Bij de beoordeling van het PWS wordt uitgegaan van vier verschillende fasen, te weten: 1. De voorbereidingsfase 2. De onderzoeksfase

Nadere informatie

Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2. Brainstorm maak hieronder je brainstorm inzichtelijk

Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2. Brainstorm maak hieronder je brainstorm inzichtelijk Gedocumenteerd schrijven Schrijfopdracht klas 2 Wat? Datum? Aftrek punten paraaf? Hoofdvragen & deelvragen - ½ punt Bronnen (2 verscheidene) - 1 punt 1 e versie - 2 punten Beoordeling (klasgenoot) - ½

Nadere informatie

Studiewijzer sectorwerkstuk 10 Havo/Mavo 2012-2013 Docenten: Arnoud Boerma (a.boerma@svszeist.nl) Laatste inhoudelijke aanpassingen: 9 november 2012

Studiewijzer sectorwerkstuk 10 Havo/Mavo 2012-2013 Docenten: Arnoud Boerma (a.boerma@svszeist.nl) Laatste inhoudelijke aanpassingen: 9 november 2012 Studiewijzer sectorwerkstuk 10 Havo/Mavo 2012-2013 Docenten: Arnoud Boerma (a.boerma@svszeist.nl) Laatste inhoudelijke aanpassingen: 9 november 2012 In de Vrije School proberen we om het leren niet een

Nadere informatie

Profielwerkstuk. Het profielwerkstuk is een verplicht onderdeel bij het behalen van het HAVO- of VWO diploma.

Profielwerkstuk. Het profielwerkstuk is een verplicht onderdeel bij het behalen van het HAVO- of VWO diploma. Profielwerkstuk Het profielwerkstuk is een verplicht onderdeel bij het behalen van het HAVO- of VWO diploma. Begin op tijd met het profielwerkstuk en onderschat dit onderdeel niet! - 1 - Inleiding Het

Nadere informatie

Hoe maak ik een sectorwerkstuk? Onderzoeksvaardigheden voor klas 10 VMBO-t

Hoe maak ik een sectorwerkstuk? Onderzoeksvaardigheden voor klas 10 VMBO-t Hoe maak ik een sectorwerkstuk? Onderzoeksvaardigheden voor klas 10 VMBO-t Geert Grote College Klas 10 VMBO-t 2011-2012 Inhoudsopgave Inleiding 4 Wat is een sectorwerkstuk? 4 Onderzoek doen 5 Een onderzoeksplan

Nadere informatie

MODEL A: TOETSMOMENT VOORBEREIDINGSFASE I: Zijn de leerlingen op zelfstandige wijze gekomen tot:

MODEL A: TOETSMOMENT VOORBEREIDINGSFASE I: Zijn de leerlingen op zelfstandige wijze gekomen tot: MODEL A: Beoordelingsmodel PWS ( vernieuwde Tweede Fase ) Bij de beoordeling van het PWS wordt uitgegaan van drie verschillende fasen, te weten: 1. Het voortraject. 2. Het schriftelijk werkstuk of verslag.

Nadere informatie

Informatie PROFIELWERKSTUK VWO schooljaar 2015-2016

Informatie PROFIELWERKSTUK VWO schooljaar 2015-2016 Informatie PROFIELWERKSTUK VWO schooljaar 2015-2016 Beste leerling van 5 VWO, In je eindexamenjaar moet je een profielwerkstuk (kortweg pws) maken. Het pws is de afsluiting van een kennis- en vaardigheidsproces.

Nadere informatie

Profielwerkstuk Het stappenplan, tips en ideeën

Profielwerkstuk Het stappenplan, tips en ideeën Profielwerkstuk Het stappenplan, tips en ideeën Ga je een profielwerkstuk maken? Dan is orgaan- en weefseldonatie een goed onderwerp! Hier vind je allerlei tips, bronnen en ideeën om een profielwerkstuk

Nadere informatie

Maken van een practicumverslag

Maken van een practicumverslag Natuur-Scheikunde vaardigheden Maken van een practicumverslag Format Maken van een tabel met word 2010 2 Havo- VWO H. Aelmans SG Groenewald Maken van een diagram Inleiding. Een verslag van een practicum

Nadere informatie

Handleiding profielwerkstuk HAVO examen 2016

Handleiding profielwerkstuk HAVO examen 2016 1. INLEIDING. Handleiding profielwerkstuk HAVO examen 216 Een van de onderdelen van het schoolexamen (SE) is het profielwerkstuk (PWS). Het PWS kun je beschouwen als een uitgebreide praktische toets. Het

Nadere informatie

Wat is een sectorwerkstuk?

Wat is een sectorwerkstuk? Het sectorwerkstuk Wat is een sectorwerkstuk? Bij het sectorwerkstuk gaat het om een vakoverstijgende thematiek die past binnen de sector. Het onderwerp moet gaan over een maatschappelijk relevant thema

Nadere informatie

onvoldoende voldoende goed uitstekend 1 2 3 4 Er is een onderzoeksplan, maar de deelvragen kunnen niet leiden tot een goed antwoord op de hoofdvraag.

onvoldoende voldoende goed uitstekend 1 2 3 4 Er is een onderzoeksplan, maar de deelvragen kunnen niet leiden tot een goed antwoord op de hoofdvraag. Onderzoek Naam leerling:. Onderzoeksplan Er is een onderzoeksplan, maar de hoofdvraag is onduidelijk. Er is een onderzoeksplan, maar de deelvragen kunnen niet leiden tot een goed antwoord op de hoofdvraag.

Nadere informatie

Het profielwerkstuk voor examenjaar 2014-2015 HAVO en VWO Toelichting voor de leerling

Het profielwerkstuk voor examenjaar 2014-2015 HAVO en VWO Toelichting voor de leerling Het profielwerkstuk voor examenjaar 2014-2015 HAVO en VWO Toelichting voor de leerling Profielwerkstuk Augustinianum Schooljaar 2014-2015 pagina 1 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Algemeen... 4 Tips...

Nadere informatie

Het profielwerkstuk voor examenjaar 2013-2014 Toelichting voor de leerling

Het profielwerkstuk voor examenjaar 2013-2014 Toelichting voor de leerling Het profielwerkstuk voor examenjaar 2013-2014 Toelichting voor de leerling Profielwerkstuk Augustinianum Schooljaar 2013-2014 pagina 1 Inhoud Inhoud...2 Inleiding...3 Algemeen...4 Tips...4 Bijeenkomst

Nadere informatie

ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT?

ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT? ONDERZOEK VOOR JE PROFIELWERKSTUK HOE DOE JE DAT? Wim Biemans Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Economie & Bedrijfswetenschappen 4 juni, 2014 2 Het doen van wetenschappelijk onderzoek Verschillende

Nadere informatie

Handleiding sectorwerkstuk

Handleiding sectorwerkstuk Handleiding sectorwerkstuk Vmbot-4 2013 2014 DA'S MIJN SCHOOL... Inleiding: Je gaat dit jaar een sectorwerkstuk maken. In deze handleiding lees je waaraan een sectorwerkstuk moet voldoen en hoe je begeleid

Nadere informatie

Voorbeeld: Ik werk het liefst met een tweetal.

Voorbeeld: Ik werk het liefst met een tweetal. & OHHUOLQJHQKDQGOHLGLQJ LQOHLGLQJ Het sectorwerkstuk staat voor de deur. Misschien heb je er al slapeloze nachten van, misschien lijkt het je de leukste opdracht van je hele opleiding. Eindelijk iets leren

Nadere informatie

Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16. De Romeinen! NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren!

Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16. De Romeinen! NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren! Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16 NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren! De Romeinen! Inhoudsopgave Hoe gaan jullie te werk? Blz. 2 Hoofd- en deelvragen bedenken Blz. 3 Inleiding

Nadere informatie

Profielwerkstuk. Het profielwerkstuk is een verplicht onderdeel bij het behalen van het havo- of vwo diploma.

Profielwerkstuk. Het profielwerkstuk is een verplicht onderdeel bij het behalen van het havo- of vwo diploma. Profielwerkstuk Het profielwerkstuk is een verplicht onderdeel bij het behalen van het havo- of vwo diploma. Begin op tijd met het profielwerkstuk en onderschat dit onderdeel niet! - 1 - Inleiding Het

Nadere informatie

Profielwerkstuk 4/5 HAVO

Profielwerkstuk 4/5 HAVO Profielwerkstuk 4/5 HAVO Schooljaar 2012/2013 2013/2014 1 Inhoudsopgave PWS blz. 3 Voorbeeld van een stappenplan blz. 4 Hoe doe je onderzoek? blz. 6 Aandachtspunten blz 10. Tijdpad blz. 11 Reglement blz.

Nadere informatie

Profielwerkstuk Don Bosco College 6 VWO

Profielwerkstuk Don Bosco College 6 VWO Profielwerkstuk Don Bosco College 6 VWO 1 Inleiding In de Tweede Fase moet je een profielwerkstuk maken. Je maakt een profielwerkstuk voor één van je grote vakken. Dus niet maatschappijleer of l.o. Het

Nadere informatie

Hoe voer ik een onderzoek uit? Een stappenplan om te helpen een onderzoek uit te voeren.

Hoe voer ik een onderzoek uit? Een stappenplan om te helpen een onderzoek uit te voeren. Hoe voer ik een onderzoek uit? Een stappenplan om te helpen een onderzoek uit te voeren. Bij het doen van onderzoek onderscheid je vier fasen: 1 De fase van voorbereiding 2 De fase van uitvoering 3 De

Nadere informatie

PWS informatieboekje (4H/5V)

PWS informatieboekje (4H/5V) PWS informatieboekje (4H/5V) 1. Wat is een PWS? Het ProfielWerkStuk (PWS) is een groot werkstuk waarmee je je opleiding op het Havo of Vwo afrondt. Het wordt vaak gezien als de meesterproef van de middelbare

Nadere informatie

Handleiding Sollicitatiebrief

Handleiding Sollicitatiebrief Handleiding Sollicitatiebrief 1. De gerichte sollicitatiebrief Met een gerichte sollicitatiebrief reageer je op een advertentie waarin een werkgever een vacature vermeldt. Voorafgaand aan het schrijven

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Theoretische Leerweg. Klas 4 TL/M 2015-2016

Sectorwerkstuk. Theoretische Leerweg. Klas 4 TL/M 2015-2016 Sectorwerkstuk Theoretische Leerweg Klas 4 TL/M 2015-2016 Naam leerling Naam mentor/begeleider Inleiding Met het maken van dit sectorwerkstuk oefen je vaardigheden die je als leerling van het VMBO nodig

Nadere informatie

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding

(Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding (Vak)teksten lezen in vmbo - mbo - Handleiding Aan de slag met lezen in beroepsgerichte vakken Voor de verbetering van leesvaardigheid is het belangrijk dat leerlingen regelmatig en veel lezen. Hoe krijg

Nadere informatie

kunstbv beeldende vorming Afsluiting kunstbv 5 Havo / 6VWO afsluiting Naam:... Klas...

kunstbv beeldende vorming Afsluiting kunstbv 5 Havo / 6VWO afsluiting Naam:... Klas... Naam:... Klas... Afsluiting 5 Havo / 6VWO In periode 2, 3 en 4 gaan jullie werken aan een eigen thema om het vak af te sluiten. De volgende onderdelen zullen aan bod komen: - eigen werk rond thema + logboek

Nadere informatie

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk voor leerlingen in 5 havo en 6 vwo 2015-2016

Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk voor leerlingen in 5 havo en 6 vwo 2015-2016 Handleiding bij het maken van een profielwerkstuk voor leerlingen in 5 havo en 6 vwo 2015-2016 Beste leerling, In 5 havo en 6 vwo volg je het programma van de vernieuwde Tweede Fase. Binnen het eindexamenprogramma

Nadere informatie

Het profielwerkstuk voor examenjaar 2015-2016 HAVO en VWO Toelichting voor de leerling

Het profielwerkstuk voor examenjaar 2015-2016 HAVO en VWO Toelichting voor de leerling Het profielwerkstuk voor examenjaar 2015-2016 HAVO en VWO Toelichting voor de leerling Profielwerkstuk Augustinianum Schooljaar 2015-2016 pagina 1 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Algemeen... 4 Tips...

Nadere informatie

STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE

STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE STAGEVERSLAG VMBO LEERLING INSTRUCTIE Naam: Klas: Bedrijf: Stageperiode: Maak een inhoudsopgave zoals hieronder is afgebeeld. Indien nodig je eigen onderdelen tussen voegen en uiteindelijk de inhoudsopgave

Nadere informatie

Het verslag Het verslag.

Het verslag Het verslag. Het verslag Het verslag. Inhoudsopgave. 1 De punten van het Verslag... 1 1.1 Gegevens... 1 1.2 Titel... 1 1.3 Inleiding... 1 1.4 De Onderzoeksvraag... 1 1.5 De Hypothese... 1 1.6 Theorie... 1 1.7 Werkwijze...

Nadere informatie

Overweeg om je profielwerkstuk de vorm van een wetenschappelijk artikel te geven. Hieronder vind je hiervoor aanwijzingen.

Overweeg om je profielwerkstuk de vorm van een wetenschappelijk artikel te geven. Hieronder vind je hiervoor aanwijzingen. Een wetenschappelijk artikel schrijven Overweeg om je profielwerkstuk de vorm van een wetenschappelijk artikel te geven. Hieronder vind je hiervoor aanwijzingen. Aandachtspunten Bij een wetenschappelijk

Nadere informatie

OPZET, UITVOERING EN PRESENTATIE VAN EEN ONDERZOEK, HAVO EN VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

OPZET, UITVOERING EN PRESENTATIE VAN EEN ONDERZOEK, HAVO EN VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 OPZET, UITVOERING EN PRESENTATIE VAN EEN ONDERZOEK, HAVO EN VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 Opzet, uitvoering en presentatie van een onderzoek, havo en vwo vakinformatie staatsexamen 2016 De

Nadere informatie

ProfielWerkStuk. Alfa- en gammavakken 2013. Handleiding en instructie

ProfielWerkStuk. Alfa- en gammavakken 2013. Handleiding en instructie ProfielWerkStuk Alfa- en gammavakken 2013 Handleiding en instructie Inhoud InhoudPWS-Kaart... 2 PWS-Kaart... 3 Inleiding... 4 Belangrijke zaken... 4 Draaiboek... 4 Fasen in het PWS... 5 Eisen gesteld aan

Nadere informatie

Profielwerkstuk. Staatsexamen havo / vwo

Profielwerkstuk. Staatsexamen havo / vwo Profielwerkstuk Staatsexamen havo / vwo 2015-2016 INHOUDSOPGAVE Het examen 3 Opzet van het examen 3 Algemeen 3 Voorwaarden bij het maken van het profielwerkstuk 3 De presentatie van het profielwerkstuk

Nadere informatie

Stap 4: Indeling maken

Stap 4: Indeling maken Stap 1: Het kiezen van een onderwerp Kies een onderwerp dat je aanspreekt of waar je veel van af weet of waar je graag meer over te weten wilt komen. Klaar? Kleur vakje 1 van het stappenblad. Stap 2: Materiaal

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Stichtse Vrije School Voortgezet onderwijs Socrateslaan 24 3703 GL Zeist Telefoon: 030-2040290 mail: post@svszeist.nl

Stichtse Vrije School Voortgezet onderwijs Socrateslaan 24 3703 GL Zeist Telefoon: 030-2040290 mail: post@svszeist.nl Klas 9 STAGE 2015/2016 Stageboekje van : Klas : Stagebegeleider : Winkelstageplaats bij Naam instelling : Straat : Plaats : Telefoonnummer : Stagebegeleider : Stichtse Vrije School Voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Staatsexamen vmbo-tl

Sectorwerkstuk. Staatsexamen vmbo-tl Sectorwerkstuk Staatsexamen vmbo-tl 2015-2016 INHOUDSOPGAVE Het examen 3 Opzet van het examen 3 Algemeen 3 Voorwaarden bij het maken van het sectorwerkstuk 3 Wat moet je doen 4 De presentatie van het sectorwerkstuk

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Een probleemstelling formuleren

Hoofdstuk 1 Een probleemstelling formuleren handleiding onderzoek doen op internet pagina 1 Hoofdstuk 1 Een probleemstelling formuleren Het opstellen van een goede probleemstelling bij een onderwerp is leuk werk, maar ook lastig. Het kan veel tijd

Nadere informatie

What s up Zuiderzeeland? aardrijkskunde, praktische opdracht

What s up Zuiderzeeland? aardrijkskunde, praktische opdracht What s up Zuiderzeeland? Aardrijkskunde praktische opdracht praktisch onderzoek in zuiderzeeland 4 HV Naam: Klas: In dit onderdeel ga je zelf met je groepje op onderzoek. Je hebt geleerd dat Waterschap

Nadere informatie

Het Sectorwerkstuk 2015-2016

Het Sectorwerkstuk 2015-2016 Het Sectorwerkstuk 2015-2016 Inhoud Inleiding... 3 Het Sectorwerkstuk... 4 De opbouw... 4 De voorbereiding... 5 Het onderzoek... 6 De verwerking... 7 De presentatie... 7 Het filmpje... 7 Het werkstuk...

Nadere informatie

Zappenonderzoek begeleiden en ontwerpen

Zappenonderzoek begeleiden en ontwerpen Zappenonderzoek begeleiden en ontwerpen Ondersteuning stap voor stap bij zelfstandig onderzoek doen door Henk Ankoné, SLO De uitgebreidere stappenplannen voor het doen van onderzoek gaan uit van ongeveer

Nadere informatie

FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN

FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN REGELS VOOR HET SCHRIJVEN EN BEOORDELEN VAN BACHELORSCRIPTIES BIJ KUNST- EN CULTUURWETENSCHAPPEN (tot 1 september 2015 geldt dit reglement ook voor de BA Religiewetenschappen)

Nadere informatie