China. land van onbegrensde mogelijkheden? Praktijkverhalen over ondernemen in China

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "China. land van onbegrensde mogelijkheden? Praktijkverhalen over ondernemen in China"

Transcriptie

1 China land van onbegrensde mogelijkheden? Praktijkverhalen over ondernemen in China

2

3 Inhoudsopgave Over dit boekje 3 In gesprek met Loek Hermans en Han de Ruiter 6 China in het kort 9 Zakendoen in China, beknopte handleiding 15 Ralph van Hoorn, Van Hoorn Carbide 32 Jan Kreijkes en Jacco Schipperen, Ankersmid B.V. 36 René Zaal, MOSO International B.V. 40 Ben Dieterink, Kipp & Zonen 44 Jakko van Ommen, 4NET Licensing & Merchandising 48 Ewald en Cisca Beumer, Twee Bee Hoogwaardige Verpakkingen B.V. 52 Henri Geursen, Noord Nederlandse Draadindustrie (NNDI) 56 Tot slot 60

4

5 Over dit boekje Over dit boekje China blijft ons verbazen, vooral in economisch opzicht. De groeicijfers die dit land de laatste jaren laat zien zijn extreem, evenals de ontwikkelingen die het land in allerlei opzichten doormaakt. China wordt door veel bedrijven gezien als het nieuwe handelsland en ook Nederlandse ondernemers zetten meer en meer voet op Chinese bodem. De Chinese overheid doet er veel aan om barrières voor buitenlandse bedrijven weg te nemen, soms ook met hulp van Nederland. Om mkb-ondernemers in China op weg te helpen brachten MKB-Nederland en ABN AMRO in 2004 het boekje China, land van onbegrensde mogelijkheden? uit, met ins en outs van het zakendoen met China. De belangstelling voor dit boekje was en is groot. Ondanks de grote afstand, een nog beperkte (maar snel groeiende) koopkracht van de Chinese bevolking en enkele handelsbarrières, biedt de enorme Chinese markt het Nederlandse bedrijfsleven volop kansen op het terrein van export, import, outsourcing en samenwerking. Voor u ligt een update van het boekje China, land van onbegrensde mogelijkheden?, met nog meer actuele informatie en ins en outs over China. Voor veel mkb-ondernemers is China nog een onbekende markt, die niet voor iedere internationaal opererende mkb-ondernemer interessant zal zijn. Wij adviseren u om u in ieder geval te oriënteren op de mogelijkheden die deze markt voor u kan bieden. Dit boekje helpt u hierbij. De belangrijkste zaken die een rol kunnen spelen bij het zakendoen met China zetten wij voor u op een rij; van het vinden van een goede zakenpartner in China tot en met etiquette van het zakendoen met uw Chinese klanten. Naast algemene informatie komen zeven mkb-ondernemers aan het woord over hun ervaringen in dit land. Veel informatie uit de inleiding is verstrekt door belangrijke handelsbevorderende organisaties. De contactgegevens van deze en andere instanties die u behulpzaam kunnen zijn bij uw oriëntatie op de Chinese markt vindt u achter in dit boekje. Eerder verschenen in deze reeks: Grenzen verleggen met export De EU breidt uit, en uw export? Zakendoen kent geen grenzen Kansrijk Turkije Amerika, de oversteek waard Duitsland dichterbij Frankrijk, Route du succès 3

6 Sichua Bent u ook geïnteresseerd in één van deze publicaties dan kunt u deze bestellen via: of downloaden via de website van de ABN AMRO, Xinjiang Uyghur Autonomous Region Qinghai Tibet Autonomous Region Yunnan

7 Heilongjiang Inner Mongolia Autonomous Region Jilin Liaoning Beijing Tianjin Ningxia Hui Autonomous Region Shanxi Hebei Shandong Gansu Shaanxi Henan Jiangsu n Chongging Hubei Anhui Zhejiang Guizhou Hunan Jiangxi Taiwan Guangxi Zhuang Autonomous Region Guangdong Hong Kong SAR Macau SAR Hainan 5

8 In gesprek met... In gesprek met Loek Hermans en Han de Ruiter China biedt kansen voor het mkb! Loek Hermans, voorzitter van MKB-Nederland en Han de Ruiter, directeur Zakelijke Relaties bij ABN AMRO zijn het hier over eens. In een gesprek lichten ze hun enthousiasme over China toe. Han de Ruiter De enorme omwenteling van China gaat in een snel tempo door. Sinds de open markt politiek is geïntroduceerd liegen de groeicijfers er niet om. Jaarlijks 9 à 10 procent economische groei, zelfs 10,9 procent in de eerste helft van 2006, is extreem en gaat ook zeker met groeipijnen gepaard. Denk aan de continue oververhitting van de economie. Ondanks deze oververhitting kan de wereld China nog nauwelijks over het hoofd zien. China biedt met haar markt van 1,3 miljard consumenten nog steeds enorme kansen en die moeten we als Nederlandse ondernemers blijven benutten. Loek Hermans Ik onderstreep dit. De ontwikkelingen in China gaan echt razendsnel. Hele steden worden opgebouwd rond fabrieken, wat soms grote volksverhuizingen teweegbrengt. En de Chinezen beperken zich niet alleen tot het eigen land. Als wij niet naar China gaan, komen de Chinezen wel hier naar toe. Veel grote Chinese bedrijven hebben zich hier ook al gevestigd. Ook al exporteer je als Nederlands bedrijf niet, de effecten van de komst van de Chinezen voel je zeker. We kunnen dus maar beter ons voordeel doen met de ontwikkelingen in China. Voor bedrijven in de telefonie en internet, alternatieve energie, metaal, media, landbouw en op termijn luxe artikelen en horeca biedt China zeker kansen. Han de Ruiter Verder liggen vooral ook kansen voor het mkb op terreinen waar wij als Nederlanders van oudsher goed in zijn, zoals milieutechnologie (schoner produceren), waterbeheersing, packaging, logistiek/haven/containervervoer en agrifood. Maar het land biedt niet alleen afzetkansen. Ook zijn er volop mogelijkheden op het gebied van Research & Development, kennis en innovatie. Ben je als mkbondernemer op zoek naar een nieuwe markt, relatief goedkope arbeid en hardwerkende mensen, dan is China eigenlijk een vanzelfsprekende kandidaat met veel potenties.

9 Loek Hermans En de weg ligt al een beetje voor ons open, want Chinezen doen graag zaken met Nederlanders. Zij zien ons als een mooie opstap naar de Europese markt met 450 miljoen consumenten. Wat zakendoen betreft begrijpen Chinezen en Nederlanders elkaar vrij snel. Pluspunt is ook dat de Chinese overheid de laatste jaren enorm heeft geïnvesteerd in verbeterde regelgeving rond de bescherming van het intellectueel eigendom. Hierin is de afgelopen twee jaar echt vooruitgang geboekt, waarmee een belangrijk obstakel voor buitenlandse ondernemers om zaken te doen in China meer en meer wordt weggenomen. Laat je hierin overigens nog steeds wel heel goed voorlichten, want veel Nederlandse ondernemers lopen nog steeds op onaangename wijze tegen het kopieergedrag aan. Han de Ruiter China is ook zeker geen gemakkelijke markt om aan de slag te gaan. De Chinese cultuur verschilt enorm van de onze en ook de Chinese markt zit wat anders in elkaar. Het land kent vele deelmarkten. Mkb-ondernemers moeten dan ook goed kijken met welke producten ze welke markt willen bedienen en hier een keuze in maken. Je gaat niet naar China, maar doet waarschijnlijk slechts zaken in een klein stukje China. Loek Hermans Je moet ook absoluut ambitie hebben om zaken te willen doen met China, maar dat is toch inherent aan het mkb? Je kunt niet even op de bonnefooi naar China. Succes staat of valt met een goede voorbereiding en vaak ook met een lange adem. Vooral de Oostkust van China is interessant voor mkb-bedrijven. Daar zitten al heel veel Nederlandse bedrijven, waar starters op de Chinese markt veel van kunnen leren. De Chinese overheid lokt met subsidies ook steeds meer buitenlandse bedrijven naar de meer landelijke gebieden. In China draait alles om contacten en relaties, dus daar moet je als ondernemer echt in investeren. Sluit je aan bij een handelsmissie en praat met deze bedrijven, praat als ondernemer met je brancheorganisatie en overige organisaties die aan ondersteuning van internationale handel doen, bouw een goede relatie op met je bank, bezoek seminars en noem maar op. Werk aan je netwerk voordat je naar China gaat! Han de Ruiter Succes begint inderdaad bij de start. China doe je er niet even bij. Met een goede voorbereiding en een goed product kun je als mkb-bedrijf een heel eind 7

10 komen. Een handelsmissie is een uitstekend middel om je op de Chinese markt te oriënteren. Tijdens de reis krijg je een snelle ingang op de markt, word je overal geïntroduceerd, zit je met goede gesprekspartners om de tafel en kun je heel snel beoordelen of China echt iets voor je bedrijf/product is. Als je een goed product hebt, waarom zou je dan niet profiteren van de groei in China? En verder hou je aan de regels, dan gaan er deuren voor je open. Dat is de manier om relaties op te bouwen, vrienden te krijgen en het in dit land lang vol te houden. Loek Hermans Ik ben een paar keer in China geweest en vind China nog steeds een geweldig imponerend land in al zijn facetten: de werkkracht en handelsgeest van de bevolking en de complexiteit. De tijd dat China blij was met ieder buitenlands bezoek is helaas voorbij. Wat dat betreft hebben de Chinezen het de laatste jaren voor het uitkiezen gehad. De ene na de andere missie, uit welk land dan ook, bracht een bezoek aan China, op zoek naar gouden bergen. We zullen ons nog beter moeten voorbereiden en ook echt iets te vertellen en te bieden hebben, zowel als delegatie, alsook als individueel mkb-bedrijf. Goede voorbereiding wordt dus nog belangrijker. Om u alvast op weg te helpen in het oriënteren op de Chinese markt hebben wij relevante informatie over het zakendoen met China gebundeld in dit boekje. Ook bieden wij u een kijkje in de keuken van collega-ondernemers die u zijn voorgegaan. Wij hopen dat u, na het lezen van dit boekje, net zo enthousiast over China wordt als wij dit al zijn.

11 China in het kort China in het kort De Chinese markt ontwikkelt zich snel en de grenzen van de groei zijn nog lang niet in zicht. Al jaren lang groeit de Chinese economie met meer dan 10 procent. Groei die vooral wordt veroorzaakt door allerlei efficiencymaatregelen in de overgang van een plan- naar een markteconomie en de enorme omvang van de interne markt. China s totale buitenlandse handel bedroeg in miljard US dollar. De export bedroeg in miljard US dollar en de import bedroeg 796 miljard US dollar. Het handelsoverschot steeg tot een ongekende hoogte van 180 miljard US dollar. Deze cijfers spreken bij veel buitenlandse bedrijven tot de verbeelding. Chinafeiten Volksrepubliek China (VRC) Internationale aanduiding: The People s Republic of China Regeringsvorm: eenpartijstelsel (CCP; Chinese Communistische Partij) Staatshoofd: President Hu Jintao Hoofdstad: Beijing Tijdsverschil met Nederland: + 7 uur (zomertijd + 6) Oppervlakte: km 2 = 282 keer zo groot als Nederland Bevolkingsaantal: miljard (2005) Bevolkingsgroei: 0,6 procent (2005) Taal: Putonghua (=Mandarijn) en vele dialecten Munteenheid: Renminbi/ Yuan (RMB) Belangrijkste luchthavens: Bejing, Chengdu, Dalian, Guangzhou, Hangzhou, Harbin, Hohhot, Kunming, Qingdao, Shanghai, Shenyang, Tianjin, Urumqi, Xiamen, Xi an en Zuhai. Belangrijkste (zee-) havens: Aihui, Beihai, Changsha, Dalian, Dangdong, Fuzhou, Guangzhou, Haikou, Hangzhou, Hankou, Harbin, Huangpu, Jiujiang, Lianyungang, Nanjing, Qingdao, Qinhuangdao, Sanya, Shanghai, Shantou, Shenzhen, Simao, Tianjin, Weihai, Xigang, Yangzhou, Yantai, Zhangjiang en Zhenjinag. De bevolking van China is de grootste ter wereld. Ongeveer 90 procent van de bevolking woont in de oostelijke kustprovincies. In 2008 is Beijing gastheer van de Olympische Spelen. 9

12 Nederlanders in China van roodhoofden tot diplomaten en succesvolle handelaars 1 Als zeevarend volk zetten de eerste Nederlanders al aan het einde van de 16e eeuw voet op Chinese grond. Dirck Gerritzoon Plomp uit Enkhuizen deed in de jaren tachtig van de zestiende eeuw als bemanningslid aan boord van een Portugees handelsschip Macao aan. De Portugezen hadden sinds 1557 op het schiereiland Macao (Zuid-Chinese kust) een handelspost gevestigd, die de Nederlanders graag in handen hadden. De handelsbetrekkingen met China waren - als je al van handelsbetrekkingen kon spreken - weinig subtiel. Nederlanders (en over het algemeen alle Europeanen) waren in die tijd dan ook niet zo geliefd bij de Chinezen. Onze voorvaderen maakten zich regelmatig schuldig aan moord en plunderingen. Als rovende en bedreigende Hollanders werden we door de Chinese autoriteiten ook wel Hong Mao ofwel roodhoofden genoemd. De VOC probeerde enkele decennia later op een meer diplomatieke wijze directe handelsbetrekkingen met China aan te knopen. Na in eerste instantie vreedzame, maar vruchteloze pogingen, ondernam de VOC vanuit Batavia of direct vanuit de Republiek, handelsreizen naar Kanton. Belangrijkste handelswaar waren thee en porselein. De handel in thee tussen China en Nederland ging goed, tot deze na 1830 niet meer rendabel was voor de Nederlanders. Kanton bleef voorlopig wel de verblijfplaats van een Nederlandse handelsagent in China, waarmee de deuren naar China op een kier stonden. Buiten veel interessante wetenswaardigheden over het land, de cultuur en de bevolking hebben de pogingen van de VOC geen intensieve economische relaties opgeleverd. In 1950 erkent Nederland de Volksrepubliek China, wat in 1954 leidt tot de uitwisseling van zaakgelastigden. Ook vanaf die tijd zijn de handelsbetrekkingen met China broos. Na het Lassersincident in 1966 worden de relaties lange tijd vertroebeld. In 1980 volgt de eerste Duikbotencrisis. Er volgen er nog twee, in 1983 en Deze crises komen de relatie met China niet ten goede. In 1981 worden de ambassadeurs teruggetrokken. In 1997 breekt opnieuw ruzie uit. Dit keer door Nederlandse kritiek op de naleving van het mensenrechtenbeleid van China. China weigert als reactie hierop toelating van een handelsmissie onder leiding van minister Wijers (EZ) en bevriest de diplomatieke en economische contacten. Later dat jaar worden de banden weer aangetrokken en in 1998 mag minister Wijers zijn handelsmissie alsnog volbrengen. Dit doet hij met succes. Sindsdien is de handels- 1 Netwerk van het Koninkrijk der Nederlanden in de Volksrepubliek China; 10

13 relatie met China stabiel gebleven. Het huidige klimaat van politieke betrekkingen tussen Nederland en China is gunstig voor de handel. De Nederlandse expertise, kennis, technologie en hoge kwaliteitsproducten worden in China gewaardeerd. De handel tussen Nederland en China is de afgelopen jaren dan ook sterk gestegen en bedroeg in 2005 totaal zo n 21,7 miljard euro. Er wordt door Nederland vooral veel geïmporteerd uit China, vooral fabricaten, machines (computers, computeronderdelen, telecommunicatieapparatuur, consumentenelektronica en kantoormachines), kleding en aanverwante artikelen. De Nederlandse invoer steeg in 2006 tot 319,8 miljard US dollar. Outscourcing wordt, als onderdeel van de handel met China, steeds belangrijker. Minder wordt geëxporteerd, maar ook de export steeg in 2006 naar 325 miljard US dollar. Exportproducten zijn vooral industriële producten in de categorieën chemie, metaal, papier, machines en transportmaterieel, afvalmateriaal en ook landbouwproducten. China als dynamisch productieland De Volksrepubliek China is op 1 oktober 1949 door Mao opgericht. Tot die tijd wordt China geleid door de Qing Dynastie (keizerrijk). Aanvankelijk wordt de Volksrepubliek naar het communistische Sovjetmodel ingericht, maar sinds 1958 is het economische beleid gericht op groei van de agrarische sector en industriële productie. Slechte planning veroorzaakt in een grote hongersnood en in een culturele revolutie. China verkeert in die periode in staat van politieke en sociale chaos. Na de dood van Mao in 1976, breekt onder leiding van diens opvolger Hua Guofeng een tijdperk van normalisering aan. In 1978 worden ingrijpende politieke hervormingen in gang gezet door Hua en Deng Xiaoping. Hervormingen, die een expansie van de Chinese economie mogelijk maken. China heeft zich de afgelopen twintig jaar ontwikkeld van een gesloten communistisch en hoofdzakelijk landelijk bolwerk tot een dynamisch productieland en industriële natie van formaat. Tal van fabrieken draaien overuren voor de export, vaak in opdracht van Westerse bedrijven. China is van oudsher erg in zichzelf gekeerd, maar wordt door de internationale economische en politieke ontwikkelingen gedwongen haar blik naar buiten te richten. China heeft op dit moment samen met India en Brazilië de snelst groeiende economie buiten de G8, de groep belangrijkste, democratische industrielanden. Het land wordt al jaren getipt als potentiële kandidaat om toe te treden tot de G8, maar past vanwege de socialistische achtergrond nog niet bij deze groep. De interne besprekingen over eventuele toetreding van China zijn nog in volle gang. China wordt als gesprekspartner wel steeds meer 11

14 betrokken bij grote internationale debatten en neemt uitnodigingen om hieraan deel te nemen meer en meer aan. China als opkomende markt Sinds 1993 streeft China een socialistische markteconomie na. Dat wil zeggen een markt die door vraag en aanbod wordt gestuurd. Socialistisch aspect hierin is dat de Chinese regering - middels vijfjarenplannen - de richting, het tempo en de kernsectoren van de economische ontwikkeling blijft bepalen. In het kader van de economische hervormingen zijn ondernemers nu ook in staat gesteld om lid te worden van de Partij. De status van markteconomie kan voor China van groot economisch en politiek belang zijn. Als erkende markt zou China een betere positie kunnen innemen tegen de beperkende antidumpingmaatregelen op de Chinese export. Inmiddels hebben tien leden van de ASEAN (Associatie van Zuidoost-Aziatische staten) en Nieuw-Zeeland de status aan China ook toegekend. Ook Latijns-Amerikaanse landen als Brazilië, Argentinië, Chili en Peru hebben dat gedaan. De Europese Commissie onderzoekt nog in hoeverre China al klaar is om als markteconomie bestempeld te worden. De Europese Commissie is van mening dat er in China nog steeds teveel staatsbemoeienis en onvoldoende rechtszekerheid is. De Chinese regering is begonnen met een diplomatiek offensief en een grootscheepse mediacampagne om zowel de eigen bevolking als het buitenland, waaronder de EU, ervan te overtuigen dat zij de status van markteconomie wel verdienen. Een campagne die - volgens zeggen - vooral geïnspireerd is door binnenlandse politieke en economische motieven om de hervormingen in eigen land aan te zwengelen en het internationale imago van China te verbeteren. China als WTO-lid Op 11 december 2001 wordt China lid van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Met dit lidmaatschap opent het land zijn economie voor de buitenwereld, al mag China hier tot 2016 aan werken. Dit is een extreem lange overgangsperiode. Het WTO-lidmaatschap vereist dat China zijn handels- en investeringswetgeving publiceert. (ook in het Engels) De Chinese investeringsomgeving wordt hiermee transparanter. Positief gevolg van de toetreding tot de WTO is dat de Chinese overheid op gaat treden tegen het in China bekende kopieergedrag. Sinds 1 januari 2002, de ingangsdatum van de transitieperiode, zijn voor veel goederen verlaagde invoerrechten van kracht, waardoor buitenlandse ondernemers een betere concurrentiepositie op de Chinese markt hebben. In overeenstemming met de WTOafspraken harmoniseert China de belastingtarieven voor buitenlandse investeer- 12

15 ders en Chinese bedrijven naar een gelijk tarief tussen 24 en 28 procent (zie ook belastingheffing in China, verderop in deze inleiding). China s economische vooruitzichten 2 Gevoed door een overcapaciteit in industriesectoren dreigt eind 2003 in China een economische oververhitting en een bankcrisis. De in het voorjaar van 2003 uitgebroken longziekte SARS heeft ernstige gevolgen voor de Chinese economie. Buitenlandse investeerders en toeristen mijden China. In het derde kwartaal van 2003 herstelt de Chinese economie zich weer en sluit het land af met sterke export- en investeringscijfers. De Chinese overheid doet er in de jaren daarna alles aan om de economie verder te stabiliseren. Zo beperken de banken het verstrekken van leningen en is de rente verhoogd. Nieuwe investeringsprojecten in de infrastructuur of in de oververhitte industriesectoren worden ontmoedigd of verboden. Ondanks deze maatregelen blijft de economie oververhit. Veel provincies in het land kampen met een tekort aan grondstoffen en energie waardoor fabrieken niet continu kunnen produceren. Er is sprake van overcapaciteit in diverse industriesectoren zoals cement, staal, auto s, en bouw. In 2006 stijgt het BBP met 10,7% ten opzichte van Deze sterke toename is vooral te wijten aan investeringen en buitenlandse handel. China kent verder in 2006 een handelsoverschot van 180 miljard US dollar. Ondanks voortdurende economische oververhitting zijn de macro-economische vooruitzichten op korte termijn positief, omdat de inflatie, een vaak voorkomend teken van oververhitting, onder controle blijft. Dit is vooral te danken aan China s onuitputtelijke bron aan arbeidskrachten (150 miljoen mensen zijn permanent beschikbaar op de arbeidsmarkt), waardoor het land bestand is tegen opwaartse loondruk. Economische groeiprognoses van het BBP In 2006 groeide de Chinese economie met 10,7% 3. De komende vijftien jaar wordt een gemiddelde economische groei van 8% verwacht. In 2010 zal het BBP 3,7 biljoen dollar bedragen, dit is per hoofd van de bevolking US dollar. In 2015 zal het BBP zijn toegenomen tot 5 biljoen US dollar en zal het BBP per hoofd van de bevolking stijgen tot bijna US dollar. Vanaf 2015 zal China tot de rijkere middeninkomenlanden behoren. De nog altijd omvangrijke ambtelijke corruptie werpt een schaduw op de eco- 2 Bron: EVD voor meer informatie 3 Bron: / Nationaal Bureau voor de Statistiek in Peking 13

16 nomische euforiestemming. Een overdaad aan formele en informele regelgeving, een ondoorzichtige bureaucratie, onduidelijke juridische kaders en onvoorspelbaarheid van wetshandhaving vormen hiervoor een belangrijke voedingsbodem. China s lage loonkosten (voor geschoolde medewerkers stijgt deze jaarlijks echter met 10 procent en meer) in de industrie en de toenemende koopkrachtige consumentenmarkt zullen desondanks buitenlandse investeerders naar dit land blijven lokken. De industriesector maakt - wat betreft productieprocessen - een enorme moderniseringsslag door. De hiervoor benodigde kapitaalgoederen en kennis zullen eveneens voor een belangrijk deel uit het buitenland betrokken moeten worden. China heeft de weg vrij voor vergaande markttoegang, open economie en een grote mate van integratie in de wereldeconomie. Kortom: een interessante en enorme markt van 1,3 miljard consumenten, die steeds meer binnen het bereik lijkt te komen van (sommige) buitenlandse investeerders en ondernemers door: betere vooruitzichten voor import door verlaging van de invoerrechten en opheffing van quota s en licenties op diverse producten; openstelling van diverse sectoren, zoals distributie, telecommunicatie, beveiliging, bankwezen en toerisme voor buitenlandse investeerders; een transparante investeringsomgeving door verplichte publicatie van handelsen investeringswetgeving; verbeterde infrastructuur; nieuwe uitdagingen voor buitenlandse investeerders. 14

17 Zakendoen in China Zakendoen in China, beknopte handleiding China is een economische grootmacht, maar zeker geen transparante markteconomie. Het land staat dan ook bekend als een moeilijk toegankelijke en complexe markt. In China zijn zo n vijftig culturen te onderscheiden. Elke provincie, regio of stad kan al een afzetmarkt op zich zijn, met grote welvaart- en koopkrachtverschillen, gedragscodes, regels en gebruiken. China is als opkomende markt, in commercieel opzicht, ook continu aan verandering onderhevig. Dit is geen reden om China links te laten liggen, maar zorg er als ondernemer voor dat u goed bent voorbereid. U zult zich goed moeten oriënteren op uw (on)mogelijkheden op de Chinese markt en de wijze van marktbenadering. Zonder goede voorbereiding en veel geduld is de kans op succes klein. Wij zetten alvast een aantal zakelijke wetenswaardigheden voor u op een rij. China is groot. De Chinezen zijn ontzettend handige zakenlieden. Kredietwaardigheidsbeoordeling is nog slecht ontwikkeld. Juridische kaders zijn beperkt. Provinciale wetgeving kan sterk verschillen en wetgeving lijkt soms meer op willekeur en alleen in het belang van de Chinese partij of China te zijn. Kortom: Gebruik referenties van Nederlandse bedrijven die al bekend zijn in China en maak gebruik van de kennis van de NBSO s daar en (handelsbevorderende) instanties in Nederland. Deze beschikken vaak over veel nuttige informatie. Doe eerst goed uw huiswerk voordat u met een Chinese partij in zee gaat! Frits Ronday, International Desk Manager ABN AMRO, regio Amsterdam Handelsovereenkomsten China met andere landen China heeft met een groot aantal landen handelsovereenkomsten gesloten, zo ook met Nederland. Voor goederen uit deze landen hanteert China, mits de goederen zijn voorzien van een certificaat van oorsprong, preferentiële invoerrechten. Aan de andere kant doet de Nederlandse overheid er veel aan om het Chinese ondernemers, die in Nederland aan de slag willen, makkelijker te maken. Onder andere door stroomlijning van de nog vaak bureaucratische procedures waar buitenlandse ondernemers in Nederland tegenaan lopen. Onlangs zijn ook plannen gelanceerd voor de bouw van een groot Chinees pretpark nabij Schiphol. Deze China Valley Europe moet voor een groot deel met inbreng van Chinees kapitaal worden gerealiseerd. In oktober 2006 opende de Staatssecretaris van Economische Zaken tijdens een handelsmissie in China een derde kantoor van de Netherlands Foreign Investment 15

18 Agency in China, in Guangzhou. Nederland was in dit opzicht in China al vertegenwoordigd in Hongkong en Shanghai. Tussen China en Hongkong is in juni 2003 een Closer Economic Partnership Agreement (CEPA) getekend. Een soortgelijke overeenkomst (CEPA III) is gesloten tussen China en Macao. Het CEPA is een vrijhandelsakkoord. Voor veel producten betekent dit akkoord een verlaging van de invoertarieven. Dankzij de CEPA-overeenkomst tussen China en Hongkong kunnen de Hongkongse bouwbedrijven met hun Chinese vestiging bouwactiviteiten in China uitbreiden. Deze bedrijven hebben hun activiteiten voornamelijk gefocust op projecten van de Olympische Spelen 2008 in Beijing en de Wereldtentoonstelling in Shanghai. Zowel Hongkong als Macao zijn vrijhavens. Dit betekent dat deze regio s geen invoerrechten heffen op in te voeren producten en buitenlandse diensten. Exporteurs in Hongkong moeten echter wel invoerrechten betalen voor goederen en diensten naar het moederland China. China kent enkele officiële free trade zones. Dit zijn: Futian, Shatoujiao, Guangzhou en Shantou (provincie Guangdong), Xiamen en Fuzhou (provincie Fujian), Haikou (provincie Hainan), Dalian (provincie Liaoning), Tianjin, Qingdao (provincie Shandong), Zhangjiang (provincie Jiangsu), Waigaoqioa (Shanghai), Wuhan (provincie Hubei) en Ningbo (provincie Zhejiang). Niet iedere mkb-ondernemer zal het aandurven om nu naar China te gaan. Het is een grote stap. Maar ondernemers zullen altijd op zoek gaan naar nieuwe mogelijkheden, ook internationaal. Dan is China een hele interessante optie. Voor het mkb liggen dan vooral kansen in de Oostkust van China, rond Shanghai. Daar zitten al veel Nederlandse bedrijven en de mogelijkheden voor ondersteuning bij het vinden van de juiste zakenpartners zijn hier groot. Bureau Internationale Handel MKB-Nederland Regelgeving omtrent invoer/ uitvoer 4 China gebruikt tarifaire en non-tarifaire maatregelen om de invoer te reguleren. Invoertarieven zijn inclusief btw en eventueel consumption tax én customs supervision fee. De tarifaire en non-tarifaire maatregelen omvatten onder meer invoervergunningen, verboden, tariefquota, inspecties, antidumping en certifica- 4 EVD Internationaal Ondernemen 1

19 ten die aantonen dat het product voldoet aan veiligheid, kwaliteit en gezondheid. Het Chinese ministerie van Economische Zaken administreert de in- en uitvoervergunningen en quotasystemen. De GAC (General Administration of Customs) controleert de in- en uitvoer van goederen, incasseert de invoerrechten en verzamelt de statistische handelsgegevens. Invoervergunningen zijn voor verschillende producten vereist. Informatie hierover kan worden verkregen bij de EVD 5 onder vermelding van de HS-goederencode. Chinese importeurs kunnen een vergunning aanvragen bij het Chinese ministerie van Economische Zaken. Een vergunning is een jaar geldig, met mogelijkheid tot verlenging van zes maanden. Een invoervergunning is niet nodig voor producten die ingevoerd worden voor de verwerking tot een ander eindproduct, dat na verwerking weer wordt uitgevoerd. Alle goederen bedoeld voor de consumentenmarkt moeten voorzien zijn van een etiket in de Chinese taal. Houd er rekening mee dat alleen verpakkingshout met een merkteken met het ISPM-logo in aanmerking komt voor export naar China. Bij zendingen zonder stuw- of verpakkingshout is de exporteur verplicht een vormvrije Declaration of Non Wood Package op te maken. Onder Wood packaging worden hout en houtproducten (uitgezonderd papier) verstaan die worden gebruikt voor ondersteuning, bescherming of transport van goederen. Verpakking De Chinese regelgeving voor verpakkingshout is per 1 januari 2006 conform de ISPM 15 (International Standards for Phytosanitary Measures). De eis van een fytosanitair certificaat is daarmee vanaf 1 januari 2006 vervallen. In het merkteken moet wel opgenomen zijn dat het hout is ontschorst: DB = debarked (HT = Heat Treatment mag ook zijn: MB = begast met methylbromide). Voor zendingen die geen stuw- of verpakkingshout bevatten, is de exporteur verplicht een vormvrije Declaration of Non- Wood Package op te maken. Documenten die vereist zijn voor de inklaring van goederen in de volksrepubliek China kunnen wisselen per product. Meest vereiste documenten zijn: handelsfactuur pro forma factuur connossement vrachtbrief 5 of via de infolijn internationaal ondernemen

20 paklijst fytosanitair certificaat certificaat van oorsprong andere certificaten die mogelijk nodig zijn: inspectie-, kwaliteits-, veiligheidsen gezondheidscertificaten preshipment inspectie verzekeringsbewijs invoervergunning confirmation certificate Uw handelsnaam moet in Chinese tekens worden ingeschreven bij de State Administration for Industry and Commerce (SAIC). Het is niet mogelijk een buitenlandse handelsnaam te registreren. Intellectueel eigendom China staat, helaas, bekend om kopieergedrag. Niet zelden zullen ondernemers kopieën aantreffen van producten die ze in China laten maken of verkopen. Chinezen kijken daar anders tegen aan dan wij: kopiëren wordt als een kunde beschouwd en niet als iets verwerpelijks. Voor alle duidelijkheid: het maken van een illegale kopie is in China niet toegestaan. Er is dan ook een duidelijke koerswijziging zichtbaar. De Chinese overheid realiseert zich dat indien de eigendomsrechten (IP rechten) van buitenlanders niet worden beschermd de Chinese economie een kopieerindustrie zal blijven in plaats van een zelfscheppende industrie. Daarom worden in hoog tempo wetten op het gebied van intellectueel eigendom (IE) ingevoerd, mede onder druk van de toenemende kritiek uit het buitenland. Chinese en Nederlandse deskundigen op het gebied van intellectueel eigendom hebben - na een bezoek van de Staatssecretaris van Economische Zaken aan China - de handen ineen geslagen en afgesproken nauwer te gaan samenwerken om ervoor te zorgen dat de handhaving van intellectuele eigendomsrechten in China verder verbetert en de bewustwording hierover toeneemt 6. Een goede IPR (Intellectual Property Rights)-strategie en invoering daarvan binnen Chinese bedrijven kan China helpen om een land van innovatie te worden, zo is de mening van de deskundigen. Een goed IPR-systeem is noodzakelijk om een gelijk speelveld voor vrije wereldhandel te realiseren. En ook om een klimaat van vertrouwen en 6 Persbericht Ministerie van Economische Zaken van 10 oktober

21 creativiteit te scheppen. Nederland heeft al zo n honderd jaar ervaring met een solide intellectueel eigendomssysteem en ziet voor zichzelf een rol weggelegd om China te ondersteunen bij een goed intellectueel eigendomssysteem binnen Chinese bedrijven. Als vervolg op het bezoek van de Staatssecretaris aan China is een IPR-gids opgesteld. Het doel van deze gids is om onder andere Nederlandse ondernemers een beter begrip te geven van de IPR situatie in China, enkele suggesties te geven hoe IPR kan worden beschermd en wat te doen als er inbreuk wordt geconstateerd. De gids is te downloaden via Tips uit de IPR gids 7 Voorkomen is beter dan genezen. U doet er goed aan de nodige maatregelen te treffen om uw IPR te beschermen. Voordat u zaken gaat doen in China, is het aan te raden om uw handelsmerken, logo's en internetdomeinnamen te laten registreren bij het Trademark Office van de SAIC. Belangrijk is dat u ook de eventuele Chinese versies van de merken en logo's laat registreren. Als u te maken krijgt met het ongeautoriseerd gebruik van niet-geregistreerde handelsmerken, namaak van verpakkingen, misbruik van handelsgeheimen, misbruik van bedrijfsnamen of openbaarmaking van vertrouwelijke informatie over medicijnen en chemische samenstellingen die voor goedkeuring voorligt, dan kunt u dit melden bij het Fair Trade Bureau van de SAIC. Om in aanmerking te komen voor bescherming van octrooirechten moet u uw octrooiaanvragen bij het SIPO in Peking indienen. Registratie elders, zoals in de EU of bij het WIPO, is niet voldoende om bij inbreuk op het intellectueel eigendom in aanmerking te komen voor bescherming. Het aanmelden van inbreuk op of schending van intellectueel eigendom kent in China een driesporenbeleid. Het eerste spoor loopt via de lokale autoriteiten, het tweede spoor is een juridisch traject en het derde spoor betreft de douane in het geval dat er sprake is van import of export van namaakproducten of vervalsingen. Volgens de wet is het mogelijk om schending van of inbreuk op IPR straf- 7 Bron: 19

22 rechtelijk of civielrechtelijk te vervolgen. In de praktijk worden de meeste IPR zaken op administratieve wijze behandeld, waarbij het streven meestal is om tot een schikking te komen. Om de export of import van namaakgoederen te voorkomen, moet de douane worden ingeschakeld. Het is wel zaak dat u uw IPR hiertoe bij de douane laat registreren. Ga ervan uit dat uw product vroeg of laat door de concurrentie in China kan worden nagemaakt. Calculeer dit in en probeer de concurrentie voor te blijven met nieuwe ontwikkelingen. Versleutel de inbreng van technische informatie of houdt hoogwaardige technische kennis in eigen huis. Ook met aanvullende dienstverlening als garantie en onderhoud kunt u zich positief onderscheiden. Neem maatregelen om te voorkomen dat uw eigen personeel er met vertrouwelijke informatie vandoor gaat. U kunt medewerkers bijvoorbeeld beperkt toegang geven tot hoogwaardige technische kennis en/of een intern controlesysteem hanteren waarbij inzichtelijk is wie wanneer toegang heeft tot welke informatie. Indien u een joint venture aangaat met een Chinees bedrijf zorg er dan voor dat u de zeggenschap hebt over de R&D-afdeling. Laat de registratie van een octrooi of handelsmerk niet zonder meer over aan uw Chinese partner of een grote klant. Neem een professioneel adviesbureau in de arm dat de aanvraag voor u verzorgt. Hiermee voorkomt u het risico dat uw partner straks eigenaar van het octrooi of handelsmerk is. Indien u te maken krijgt met schending van uw IPR en u gaat hiertegen actie ondernemen, neemt u dan ook contact op met één van de Nederlandse overheidsvertegenwoordigingen in China. De Ambassade of de Consulaten-generaal kunnen u met advies bijstaan. 20

23 Chinezen zeggen wel: u kunt investeren, maar wij willen uw technologie. U kunt zich dus afvragen in hoeverre u uw toekomstige concurrent in het zadel moet helpen. Hans Gunning, International Desk Manager ABN AMRO, regio Midden Nederland Ondernemingsvormen Hoe uw strategie er voor het benaderen van de Chinese markt uitziet is afhankelijk van wat u in China wilt bereiken. Het is ondoenlijk om alle deelmarkten tegelijk te willen benaderen. Beter is het om voor één deelmarkt (stad of regio) te kiezen en uw marktgebied langzaam uit te breiden. Wilt u uw producten afzetten, dan kan dat sinds kort via eigen distributiekanalen. Beter is het om gebruik te maken van de Foreign Trade Operators (Chinese handelsmaatschappijen), lokale agenten of andere buitenlandse bedrijven die al wel een distributienet hebben weten op te bouwen in China. Al deze bedrijven beschikken over kennis van de Chinese markt, hebben doorgaans een ruim assortiment van verschillende producten, zodat zij makkelijker bij de gebruiker binnen komen. Representative Office Een Representative Office (Rep Office) fungeert als een vertegenwoordiging of liaisonkantoor. Zo n kantoor mag zich niet direct met winstgevende zaken en / of transacties bezighouden, maar wel met marktverkenning, het leggen van contacten, toezicht op het productieproces, keuren van producten, en dergelijke. Facturering aan de Chinese klant kan wel vanuit Nederland plaatsvinden. Een Rep Office kan ook een vooruitgeschoven post zijn voor het lobbyen of is een goed alternatief om de eerste stappen te zetten op de Chinese markt. Een Rep office is snel en eenvoudig te vestigen en heeft als voordeel boven het inhuren van een lokale agent of het werken met een FTO, dat u meer controle en zekerheid over uw buitenlandse onderneming heeft. Bovendien is deze ondernemingsvorm doorgaans vrijgesteld van belasting. Joint Venture Hebt u grotere plannen in China, dan kunt u denken aan het vestigen van een joint venture. Bij een joint venture houdt u de controle, terwijl u via het aanstellen van een lokale manager toch over lokale netwerken kunt beschikken. Vergt het opzetten van een eigen vennootschap of productievestiging een te grote investe- 1

24 ring, dan kunt u kiezen voor een joint venture met een Chinese partij. Deze levert dan bijvoorbeeld gebouwen, productiefaciliteit, personeel, lokale netwerken en dergelijke, terwijl u de kennis, training, afzet van producten en soms ook de financiering voor rekening neemt. Bij de samenwerking met een Chinese partij kunt u kiezen voor een Cooperative joint venture of een equity joint venture. Een cooperative joint venture (CJV) kan een entiteit zijn met een aparte rechtspersoonlijkheid of een samenwerkingsverband zonder de status van een rechtspersoon, wat vergelijkbaar is met een partnership. De contractduur voor de niet-rechtspersoon is vijf à tien jaar. De goedkeuringsprocedure door de relevante instanties voor één van deze twee ventures is min of meer hetzelfde. Voor het samenwerkingscontract is goedkeuring vereist van het ministerie van Handel. Een equity joint venture (EJV) is een samenwerkingsverband dat is gegoten in een naamloze vennootschap met beperkte aansprakelijkheid met twee of meer partners, waarvan minimaal één Chinese. De buitenlandse partij brengt minimaal 25 procent van het geregistreerde kapitaal in (een lager percentage dan 25 heeft gevolgen voor preferentiële belastingvoordelen). Voor het aanvragen van een goedkeuring van de joint venture overlegt de Chinese partner de volgende documenten bij de autoriteiten: een formele aanvraag voor goedkeuring een kopie van de haalbaarheidsstudie de overeenkomst van de joint venture (indien beschikbaar) het contract van de joint venture en de oprichtingsakte een namenlijst van de leden van de directie Binnen één maand na het verkrijgen van de goedkeuring moeten de vertegenwoordigers van de joint venture zich laten registreren bij de lokale vertegenwoordiging van de SAIC, die vervolgens een business licence afgeeft. Joint ventures mogen rekeningen aanhouden bij de Bank of China, die ook een lening kan verstrekken. Besteed ruim aandacht aan de joint venture overeenkomst, zodat u een stevige positie heeft bij eventuele conflicten. Voordat u een joint venture aangaat is het ook van groot belang dat u zeker weet dat u met een betrouwbare partner in zee gaat. 22

25 Wholly Foreign Owned Enterprises (dochteronderneming) Een andere mogelijkheid voor vestiging in China is de Wholly Foreign Owned Enterprises (WFOE) of volledige dochteronderneming. De WFOE zorgt ervoor dat de investeerder ook de (financiële) controle heeft over de operatie. Het is nu veel makkelijker dan enkele jaren geleden om een bedrijf op te zetten zonder de eerdere verplichting om met een Chinese partner in zee te gaan. Ook deze rechtspersoon moet min of meer dezelfde registratieprocedure bewandelen als die van een joint venture, maar deze weg is korter omdat niet met een partner wordt onderhandeld. De meeste nieuwe buitenlandse investeerders kiezen dan ook deze vorm. Een volledige dochteronderneming wordt gefinancierd met buitenlands kapitaal. De bedrijfsactiviteiten van deze rechtspersoon zijn vooral gericht op productontwikkeling en het produceren van producten met een hoge toegevoegde waarde. Voor de goedkeuringsprocedure van de op te richten rechtspersoon moet allereerst contact opgenomen worden met de lokale overheid. Hierna kunnen een projectvoorstel en een haalbaarheidsstudie worden ingediend. Na de goedkeuring hiervan kan de rechtspersoon worden geregistreerd bij SAIC. Binnen dertig dagen is de onderneming ingeschreven bij de SAIC en daarna kan registratie plaatsvinden bij de belastingdienst, het douanekantoor en de State Administration of Foreign Exchange (SAFE). Personeel in dienst nemen Tot voor kort was het in dienst hebben van personeel zuiver een kapitalistische aangelegenheid. Alleen de staat mocht mensen te werk stellen. Nog steeds worden werknemers goed beschermd in hun arbeidsrelatie. Laat u dus goed voorlichten voordat u arbeidscontracten afsluit. Arbeidscontracten dienen door de lokale overheid te worden goedgekeurd en geregistreerd. Lokale regels zijn bij arbeidskwesties zeer belangrijk. Het aannemen van personeel gebeurt nog steeds via lokale arbeidsbureaus. In China kunt u Chinees personeel ontslaan tegen een, naar Nederlandse maatstaven, betrekkelijk geringe schadeloosstelling. De ontslagregels zijn redelijk complex. Laat u hierover goed voorlichten door uw advocaat. Belastingheffing in China Vennootschapsbelasting Als u zaken doet in China via een lokale agent (of een Foreign Trade Operator), dan bent u zelf in principe niet onderworpen aan winstbelasting in China. Doet u zaken via een Rep Office, dan heeft u als het ware een filiaal van uw Nederlandse vennootschap in China. In dit geval betaalt u alleen winstbelasting over het 3

26 inkomen dat wordt behaald in China. Voor een beperkt aantal activiteiten, zoals ondersteunende en promotionele activiteiten die worden verricht via een Rep Office, bestaat de mogelijkheid om een belastingvrijstelling in China te vragen. Een Foreign Investment Enterprise (FIE, waaronder ook de WFOE) is belastingplichtig in China voor haar wereldwinst. Alle inkomsten uit een onderneming in China zijn onderworpen aan een vennootschapsbelastingtarief van 30 procent en een lokaal tarief, afhankelijk van de locatie van de onderneming, van 3 procent. De totale belastingdruk is 33 procent. Voor (buitenlandse) investeerders heeft China verschillende belastingfaciliteiten ingevoerd om het investeren in China aantrekkelijker te maken. Voor FIE s die zich bezig houden met de productie van goederen voor een (geplande) termijn van meer dan 10 jaar is er een mogelijkheid om vrijstelling te krijgen voor de eerste twee winstgevende jaren, gevolgd door een korting van 50 procent op de drie daaropvolgende jaren. Voor FIE s in bepaalde aangewezen gebieden bestaat de mogelijkheid om te profiteren van de verlaagde belastingtarieven (of volledige vrijstelling). Een andere veelgebruikte faciliteit is een belastingteruggaaf voor het herinvesteren van de winst. Maakt u gebruik van deze faciliteit dan kan 40 procent van de betaalde belasting worden teruggevorderd. Elke vennootschap dient zijn belastingaangifte in te dienen binnen vier maanden na afloop van het boekjaar. Bij het indienen van de aangifte dient in principe een accountantsverklaring door een geregistreerde publieke accountant te worden meegestuurd. Inkomstenbelasting Particulieren die woonachtig zijn in China zijn inkomstenbelasting verschuldigd over hun wereldinkomen. Dit bestaat onder andere uit salaris, bonussen en onkostenvergoeding. Het tarief voor salarissen is progressief en varieert tussen de 5 en 45 procent. Voor alle andere inkomsten is een tarief van 20 procent van toepassing. Voor expatriates gelden andere regels, afhankelijk van de duur van hun verblijf. Bronbelasting op dividenden, royalty s en rente In beginsel wordt op dividend uitgedeeld door Chinese vennootschappen 20 procent bronbelasting in China ingehouden (tijdelijk verlaagd tot 10 procent). Op basis van belastingverdragen kan de bronbelasting op dividend - onder bepaalde voorwaarden - verder worden verlaagd (10 procent onder het verdrag 24

27 Nederland China). Op dividend uitgedeeld door een FIE aan haar buitenlandse aandeelhouder(s) wordt geen Chinese bronbelasting ingehouden. Op rente en royalty betalingen door een Chinese vennootschap, wordt in beginsel 20 procent bronbelasting ingehouden in China, maar ook deze bronbelasting is tijdelijk verlaagd tot 10 procent. Op basis van belastingverdragen kunnen de bronbelasting op rente en royalty betalingen - eveneens onder bepaalde voorwaarden - verder worden verlaagd (10 procent onder het verdrag Nederland China). BTW en Business Tax Ook China kent BTW. Deze belasting kan verschuldigd zijn op de import, productie en distributie van goederen. Het standaard tarief is 17 procent, maar daarnaast bestaan verschillende gereduceerde tarieven. Bijvoorbeeld 13 procent voor agrarische producten, publicaties, gas, enzovoort, en een tarief van 4 of 6 procent dat van toepassing is op kleine ondernemingen. Een onderneming kan worden aangemerkt als een kleine onderneming als de omzet lager is dan RMB 1,8 miljoen voor distributeurs of RMB 1.0 miljoen voor productiebedrijven. De export van goederen is vrijgesteld van BTW. Naast (of in plaats van) BTW kan een zogenaamde Business Tax verschuldigd zijn op bepaalde diensten (niet de diensten van werknemers aan hun werkgever) zoals de overdracht van immateriële activa en vastgoed. Het tarief van de Business Tax is 5 procent en is op de meeste diensten van toepassing, hoewel er onder omstandigheden hogere tarieven van toepassing kunnen zijn. Import en export heffingen Bij de import van grondstoffen, bedrijfsmiddelen en andere goederen in China zijn importheffingen en BTW verschuldigd. De tarieven variëren aanzienlijk, afhankelijk van het soort goed dat wordt geïmporteerd. De hoogte van de tarieven is over het algemeen afgenomen sinds de toetreding van China tot de WTO. Verdere dalingen van de importheffingen worden verwacht. Veel FIE s zijn overigens vrijgesteld van, of krijgen een teruggaaf van importheffingen BTW en consumptiebelasting, voor zover de belastingen op de import niet de investeringen in de FIE te boven gaan. Ook bij export zijn er mogelijkheden tot teruggaaf van heffingen voor sommige FIE s. 5

28 Consumptiebelasting Een consumptiebelasting wordt geheven op fabrikanten of importeurs van bepaalde consumptiegoederen, zoals tabak, alcohol, cosmetica, juwelen of bepaalde auto s. Deze heffing wordt geheven naast de BTW. Het tarief kan variëren tussen de 3 en 45 procent. Het is daarom van belang goed uit te zoeken tegen welk tarief bepaalde goederen worden belast. Financiële zaken Een rekening openen Een buitenlands bedrijf kan in China een RMB 7 -rekening openen, indien het een resident-status heeft, ofwel een Chinees juridische entiteit heeft opgericht (dat dan wel weer volledig in eigendom kan zijn van een buitenlands bedrijf). Steeds meer wordt in China, vooral als het gaat om bestaande relaties, on open account betaald. Om betalingsrisico s te beperken wordt deze betalingswijze niet aanbevolen voor nieuwe relaties. Betalingen kunnen snel en efficiënt via een SWIFT-netwerk worden ingevoerd. Hierop zijn alle grote overheidsbanken en een groot aantal middelgrote (deels beursgenoteerde) banken aangesloten. Het bankwezen in China staat bekend als inefficiënt opererend. Informatie over betrouwbare banken in China kunt u opvragen bij de ABN AMRO International Desk in uw regio. De Bank of China wikkelt transacties af in US Dollars, en in toenemende mate ook in Euro s. In financieel opzicht gaan de vier grote staatsbanken gebukt onder een slechte leningportefeuille (zeer slecht inbare vorderingen). Dit komt de solvabiliteit van deze banken niet ten goede. De liquiditeit van de staatsbanken is wel goed. Betalingen Als u als buitenlandse onderneming exporteert naar China is het gebruikelijk om te factureren in US Dollar of EUR. De lokale munt, de RMB (Renminbi), is beperkt inwisselbaar. Buiten China kunt u geen RMB s betalen of ontvangen. Omdat het niet eenvoudig is RMB s naar Euro s om te zetten, worden verkoopcontracten niet snel in RMB s afgesloten. Ook voor Chinese bedrijven is het moeilijk om dit omzetten steeds weer goed voor elkaar te krijgen. Advies is dan ook om als buitenlands bedrijf geen contracten in RMB af te sluiten! 7 RMB = lokale munt Renminbi in China 26

29 Onlangs heb ik contact gehad met een bedrijf dat een voorschot heeft ontvangen voor werkzaamheden (diensten) die dit bedrijf in China heeft verricht. Dit voorschot werd door de Chinese opdrachtgever in RMB voldaan. Het Nederlandse bedrijf kon de RMB niet ontvangen en moest deze noodgedwongen op rekening van een bevriende Chinese relatie laten overmaken. Ik denk dat weinig bedrijven dit een aantrekkelijke optie vinden. Hans van der Woerd, International Desk Manager ABN AMRO, regio Zuid Nederland Betalingsgedrag De international Desk van de ABN AMRO in China geeft aan dat het beoordelen van kredietrisico s van Chinese bedrijven niet zo makkelijk is en dat de gegevens die hiervoor nodig zijn niet zo transparant zijn als in het Westen. Een ondernemer zei eens over het betalingsgedrag van de Chinezen: Chinezen hebben wel het geld, alleen kunnen ze het zo moeilijk uitgeven. Voor internationale transacties geldt dat u als ondernemer altijd voorzichtig en alert moet zijn. Zorg ervoor dat u voldoende weet over uw Chinese klant en dat u een dusdanige handelsrelatie met hem heeft opgebouwd om in te kunnen schatten of deze betrouwbaar is. Het is verstandig om op basis van een aantal vragen te bepalen welk betalingsinstrument het beste bij u en uw klant past. Natuurlijk is de keuze ook afhankelijk van de grootte van de order en daarmee van het financiële risico dat u loopt. De gehanteerde betalingstermijn in China is afhankelijk van de branche waarin u opereert. Deze ligt meestal tussen de 30 en 60 dagen, nooit langer dan 90 dagen. Letter of Credit De Letter of Credit (LC) is het meest gebruikte betalingsinstrument bij zakelijke transacties met China. Chinezen zijn goed op de hoogte van het gebruik van een LC. Chinese importeurs zullen echter wel proberen om een goedkopere en voor hen meer flexibele betalingswijze uit te onderhandelen. Chinese exporteurs kunnen kredietfaciliteiten krijgen op basis van de ten gunste van hen geopende LC s die ze ontvangen via gerenommeerde Issuing Banks, zoals de ABN AMRO. Op een LC wordt gewoonlijk geen confirmatie gegeven. Het is wel mogelijk een silent confirmation aan uw bank te vragen, waarvan de Chinese bank niet op de hoogte wordt gesteld. 7

China land van onbegrensde mogelijkheden?

China land van onbegrensde mogelijkheden? China land van onbegrensde mogelijkheden? Praktijkverhalen over ondernemen in China China land van onbegrensde mogelijkheden? Praktijkverhalen over ondernemen in China 2 Inhoudsopgave Over dit boekje

Nadere informatie

Van de Kaasmarkt naar de Chinese Markt

Van de Kaasmarkt naar de Chinese Markt Van de Kaasmarkt naar de Chinese Markt Kansen in China en Hong Kong Door: George Ammerlaan Voorzitter HONG KONG KAMER VAN KOOPHANDEL IN NEDERLAND Informeert Adviseert Organiseert Onderzoeksrapporten China,

Nadere informatie

Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V.

Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V. Ondernemen in Vietnam Kneppelhout & Korthals N.V. Marc Padberg Den Haag 11 Juni 2014 Inhoudsopgave Regelgeving en belastingen in Vietnam Op welke manieren investeren in Vietnam Stappen voor het starten

Nadere informatie

China & Hong Kong. Onbegrensde mogelijkheden. Praktijkverhalen over internationaal ondernemen

China & Hong Kong. Onbegrensde mogelijkheden. Praktijkverhalen over internationaal ondernemen China & Hong Kong Onbegrensde mogelijkheden Praktijkverhalen over internationaal ondernemen Woord vooraf Woord vooraf Het aandeel van China in de mondiale economie is de laatste drie decennia zeer sterk

Nadere informatie

China een kansrijke markt voor het Nederlandse mkb

China een kansrijke markt voor het Nederlandse mkb China een kansrijke markt voor het Nederlandse mkb Resultaten van het onderzoek onder ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf door TNS-NIPO in opdracht MKB- Nederland en ABN AMRO Samenvatting van de

Nadere informatie

de Renminbi rekening

de Renminbi rekening de Renminbi rekening Kansrijk inspelen op de internationalisering van de Chinese Renminbi Doet u zaken in of met China? ABN AMRO biedt u nu de mogelijkheid om een Renminbi rekening in Hongkong te openen;

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Juridische aspecten over investeren in Turkije. Berc Germeyan Jurist

Juridische aspecten over investeren in Turkije. Berc Germeyan Jurist Juridische aspecten over investeren in Turkije Berc Germeyan Jurist 1 AGEN DA Juridische rechtsvormen Woon en werk vergunning voor Nederlanders in Turkije Arbeids recht Douane wetgeving Regelgevende en

Nadere informatie

138 De Pensioenwereld in 2014

138 De Pensioenwereld in 2014 17 138 De Pensioenwereld in 2014 Beleggingen 139 EU-claims: geen grijs gedraaide plaat Auteurs: Susan Groot Koerkamp en Erwin Nijkeuter In de meeste Europese landen worden of werden buitenlandse pensioenfondsen

Nadere informatie

Curaçaos fiscaal vestigingsklimaat Fiscaal aantrekkelijke investeringslichamen en regelingen

Curaçaos fiscaal vestigingsklimaat Fiscaal aantrekkelijke investeringslichamen en regelingen Curaçaos fiscaal vestigingsklimaat Fiscaal aantrekkelijke investeringslichamen en regelingen Auteurs: V.L.M. Bonifacio-Pieters MSc en J.J. Job MSc 1 Behalve voor het zonnige weer, de uitgestrekte zandstranden,

Nadere informatie

Goed voorbereid zakendoen met het buitenland De kansen en valkuilen!

Goed voorbereid zakendoen met het buitenland De kansen en valkuilen! Een eerste stap naar succesvol internationaal ondernemen Goed voorbereid zakendoen met het buitenland De kansen en valkuilen! Bent u op zoek naar nieuwe afzetmarkten voor uw producten of diensten? Wilt

Nadere informatie

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl Euler Hermes Nederland Corporate Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren en corporate incasso en is onderdeel

Nadere informatie

VANUIT SHANGHAI SUCCESVOL ZAKEN DOEN IN CHINA

VANUIT SHANGHAI SUCCESVOL ZAKEN DOEN IN CHINA VANUIT SHANGHAI SUCCESVOL ZAKEN DOEN IN CHINA (Uw eigen kantoor in China) Yu Shan Management Yu Shan Management Co. Ltd, opgericht in 2005 door mr.cees Baay, is een in Azië gevestigde onderneming met kantoren

Nadere informatie

H1: Economie gaat over..

H1: Economie gaat over.. H1: Economie gaat over.. 1: Belangen Geld is voor de economie een smeermiddel, door het gebruik van geld kunnen we handelen, sparen en goederen prijzen. Belangengroep Belang = Ze komen op voor belangen

Nadere informatie

Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats

Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats Vraag en Antwoord Common Reporting Standard en uw fiscale woon- of vestigingsplaats Wat is de Common Reporting Standard (CRS)? De Nederlandse overheid werkt met veel landen samen om belastingontduiking

Nadere informatie

CHINA DESK RAPPORTAGE EN VOORTGANG 1 e kwartaal 2014

CHINA DESK RAPPORTAGE EN VOORTGANG 1 e kwartaal 2014 CHINA DESK RAPPORTAGE EN VOORTGANG 1 e kwartaal 2014 Algemeen Zoals al aangekondigd in de evaluatie van december 2013 zijn in het 1 e kwartaal van 2014 de bestaande contacten verder uitgebouwd en zijn

Nadere informatie

Transparante Vennootschap

Transparante Vennootschap Transparante Vennootschap Er is een Transparante Vennootschap (hierna: TV) ingevoerd. Een TV is een naamloze vennootschap (hierna NV) of een besloten vennootschap (hierna: BV) die verzcht heeft om voor

Nadere informatie

De kredietverzekering

De kredietverzekering Euler Hermes Nederland De kredietverzekering Met een gerust hart zaken doen. Exclusief voor klanten van de Rabobank www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren

Nadere informatie

Speech Gwenn SONCK 23/11/2015 Opportuniteiten voor Vlaamse bedrijven in China

Speech Gwenn SONCK 23/11/2015 Opportuniteiten voor Vlaamse bedrijven in China Speech Gwenn SONCK 23/11/2015 Opportuniteiten voor Vlaamse bedrijven in China Mijnheer de gouverneur, vice-gouverneur, dames en heren, goede namiddag. Het is voor de Vlaams-Chinese Kamer van Koophandel

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: EXAMEN: HAVO 2001-II De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

Onderzoek over zaken doen in Duitsland. Januari 2014

Onderzoek over zaken doen in Duitsland. Januari 2014 Onderzoek over zaken doen in Duitsland Januari 2014 Samenvatting - Nederlands middenbedrijf wil meer groei halen uit Duitse markt Middelgrote Nederlandse bedrijven willen meer groei realiseren in Duitsland.

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager

Ondernemen in crisistijd. Eddy Drent International Finance Manager Ondernemen in crisistijd Eddy Drent International Finance Manager 13 september 2012 Rabobank Groep wereldwijd 1.650 kantoren in 48 landen, 19 International Desks om NL klanten te bedienen in 23 landen

Nadere informatie

Februari 2013. www.vanelderen.nl. Nieuwsbrief Special. Internationaal zakendoen

Februari 2013. www.vanelderen.nl. Nieuwsbrief Special. Internationaal zakendoen Februari 2013 www.vanelderen.nl Nieuwsbrief Special Internationaal zakendoen Wat heeft u gemeen met Starbucks, Google en Apple? De afgelopen weken heeft er in de (internationale) pers veel gestaan over

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Naheffing Jaarreken. Vergunningen. De MKB-accountant: een goede adviseur DAAROM EEN ACCOUNTANT

Naheffing Jaarreken. Vergunningen. De MKB-accountant: een goede adviseur DAAROM EEN ACCOUNTANT Naheffing tsvorm Jaarreken Vergunningen De MKB-accountant: een goede adviseur DAAROM EEN ACCOUNTANT maart 2013 DE MKB-ACCOUNTANT: EEN GOEDE ADVISEUR Elke ondernemer heeft behoefte aan een goede adviseur,

Nadere informatie

Fiscaal voordeel. binnen het Koninkrijk der Nederlanden

Fiscaal voordeel. binnen het Koninkrijk der Nederlanden Fiscaal voordeel binnen het Koninkrijk der Nederlanden Inleiding Op 7.800 km afstand van Nederland kunt u als Nederlands ondernemer fiscaal voordeel behalen op Aruba. Dit kan in een deel van het Koninkrijk

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR De Argentijnse Republiek, de Federatieve Republiek Brazilië, de Republiek Paraguay, de Republiek ten oosten van de Uruguay, de

Nadere informatie

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België

Zakendoen met België. Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Zakendoen met België Jurgen Moors, MA Adviseur Internationale Zaken/Euregio Centre of Excellence België Overzicht 1. Kamer van Koophandel 2. KvK: afdeling Internationale Zaken 3. België: kansen en ontwikkelingen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Dividendbelasting; Inkomstenbelasting; Vennootschapsbelasting; EU-recht

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Dividendbelasting; Inkomstenbelasting; Vennootschapsbelasting; EU-recht STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 22561 29 april 2016 Dividendbelasting; Inkomstenbelasting; Vennootschapsbelasting; EU-recht 25 april 2016 nr. DGB 2016/1731M

Nadere informatie

GEDRAGSCODE EN ETHISCHE CODE RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT

GEDRAGSCODE EN ETHISCHE CODE RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT GEDRAGSCODE EN ETHISCHE CODE RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT Het aanbieden of ontvangen van relatiegeschenken en amusement is vaak een geschikte manier voor

Nadere informatie

the european customs network

the european customs network the european customs network the european customs network Uw partner in douanezaken Heeft u handel met landen buiten de Europese Unie en dat zijn ook Zwitserland en Noorwegen? Dan weet u hoe belangrijk

Nadere informatie

Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland. Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader

Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland. Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader Inhoudsopgave 1. Inleiding 3. Analyse 3 3. Inzicht in Noord-Nederlandse

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Rijksbelastingen 0n verdubbeld en vergroend

Rijksbelastingen 0n verdubbeld en vergroend 08 Rijksbelastingen 0n verdubbeld en vergroend Laurens Cazander Publicatiedatum CBS-website: 3 februari 2009 Den Haag/Heerlen, 2009 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer x =

Nadere informatie

Samenvatting. Zorgt het openstellen van de detailhandelssector voor buitenlandse concurrentie in een verbetering van de productiviteit?

Samenvatting. Zorgt het openstellen van de detailhandelssector voor buitenlandse concurrentie in een verbetering van de productiviteit? Samenvatting Dit proefschrift bestudeert de relatie tussen beleidshervormingen en productiviteitsgroei. Het beargumenteert dat het onderkennen van de diversiteit van bedrijven aan de basis ligt voor het

Nadere informatie

Spaanse belastingen Fiscale hervorming per 2015

Spaanse belastingen Fiscale hervorming per 2015 Spaanse belastingen Fiscale hervorming per 2015 Onlangs heeft de Spaanse fiscus (Hacienda) de geplande belastingherzieningen voor 2015 (en voor een deel zelfs al met onmiddellijke ingang in 2014) gepubliceerd.

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Accepteert het land van bestemming uw houten verpakking?

Accepteert het land van bestemming uw houten verpakking? Accepteert het land van bestemming uw houten verpakking? Belangrijke informatie voor inkopers en gebruikers van houten verpakkingen. Steeds meer landen eisen behandeling conform ISPM 15. Lees deze folder

Nadere informatie

Betreden van de Russische Markt

Betreden van de Russische Markt Betreden van de Russische Markt Jan Lok Business Development and Project Sales, PigTek Dirk Brust Head of Corporate Sales Trade Finance Services NL, ING Agenda Introductie Praktijkervaringen met; - Opzetten

Nadere informatie

hertalan welkom in de wereld van EPDM

hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan the waterproof solution Hertalan levert wereldwijd unieke EPDM producten voor duurzame en watervaste oplossingen. Als eerste Europese producent van EPDM folies

Nadere informatie

DHK: subsidieregeling voor Demonstratieprojecten, Haalbaarheidsstudies en Kennisverwerving

DHK: subsidieregeling voor Demonstratieprojecten, Haalbaarheidsstudies en Kennisverwerving Subsidieregeling DHK: ondersteunt MKB ondernemingen bij export en internationalisering in 3 soorten landen De DHK-regeling staat open voor 88 landen. Afhankelijk van het land en het beschikbare budget

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Tot 1978 was China ondanks zijn grootte een geïsoleerd land. Daar kwam verandering in toen partijleider Mao Zedong werd opgevolgd door Deng Xiaoping en China haar economie

Nadere informatie

Rabobank in Turkije. Uw behoefte. Onze missie.

Rabobank in Turkije. Uw behoefte. Onze missie. Rabobank in Turkije Uw behoefte. Onze missie. Utrecht, 2013 76 Turkije: Economisch & Financieel Overzicht Populatie omvang (en marktpotentieel): 74,8 miljoen, snel toenemende middenklasse Investeringsklimaat:

Nadere informatie

3.2 De omvang van de werkgelegenheid

3.2 De omvang van de werkgelegenheid 3.2 De omvang van de werkgelegenheid Particuliere bedrijven en overheidsbedrijven nemen mensen in dienst. Collectieve sector = Semicollectieve sector = De overheden op landelijk, provinciaal en lokaal

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens?

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? 8.1 Waarom handel met het buitenland? Importeren = het kopen van goederen en diensten uit het buitenland. Waarom? -Goedkoper of van betere kwaliteit -Bepaalde

Nadere informatie

Wat kan de Nederlandse ambassade in België voor u betekenen?

Wat kan de Nederlandse ambassade in België voor u betekenen? Wat kan de Nederlandse ambassade in België voor u betekenen? walgierscapetowndhakakuwaitmaputoriodejaneirosarajevovilniusammancanberradohakualalumpurmexicocityrigaseoulviennaankaracairo Wat kan de Nederlandse

Nadere informatie

Succesvol innoveren met fiscaal voordeel

Succesvol innoveren met fiscaal voordeel Succesvol innoveren met fiscaal voordeel Inhoudsopgave Pagina Inleiding stimuleringsregelingen in het kort 3 1 Afdrachtvermindering loonbelasting voor speur- en ontwikkelingswerk (WBSO) 4 2 De Innovatiebox

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Russische Federatie. Sectoren met hoog potentieel Marktbenadering Aanbevelingen. Economisch en handelsattaché Nathalie STEFANOVIC

Russische Federatie. Sectoren met hoog potentieel Marktbenadering Aanbevelingen. Economisch en handelsattaché Nathalie STEFANOVIC Update: November 2015 Russische Federatie Sectoren met hoog potentieel Marktbenadering Aanbevelingen Economisch en handelsattaché Nathalie STEFANOVIC Contacten: info@bruwal.ru moscow@brusselsinvestexport.com

Nadere informatie

Btw, een hele zorg Een onderzoek naar de fiscale aspecten van arbeidsmobiliteit in de sector zorg & welzijn

Btw, een hele zorg Een onderzoek naar de fiscale aspecten van arbeidsmobiliteit in de sector zorg & welzijn Btw, een hele zorg Een onderzoek naar de fiscale aspecten van arbeidsmobiliteit in de sector zorg & welzijn Managementsamenvatting De arbeidsmarkt in de sector zorg en welzijn is sterk in beweging. Zorg-

Nadere informatie

Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2010

Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2010 Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2010 Inleiding Participeren in het beleggingsobject Terra Vitalis kan gevolgen hebben voor uw belastingpositie

Nadere informatie

Emigreren naar Spanje

Emigreren naar Spanje Emigreren naar Spanje Fiscale beschouwingen Residentie Emigratie Aangiften Tarieven 2015 Introductie Jaarlijks emigreren er vele Nederlanders en Belgen naar Spanje, zowel voor werk als om er van het leven

Nadere informatie

Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2009

Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2009 Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2009 Inleiding Participeren in het beleggingsobject Terra Vitalis kan gevolgen hebben voor uw belastingpositie

Nadere informatie

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner

Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner Internationaal Ondernemen Samen sterker in het buitenland met de overheid als partner In opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken Partners for International Business Internationaal ondernemen

Nadere informatie

Rabobank in Brazilië. Uw behoefte. Onze missie.

Rabobank in Brazilië. Uw behoefte. Onze missie. Rabobank in Brazilië Uw behoefte. Onze missie. Utrecht, 2013 13 Brazilië: Economisch & Financieel Overzicht Populatie omvang (en marktpotentieel): ca 200 miljoen inwoners met een groeiende middenklasse

Nadere informatie

Wijziging regels plaats van dienst/ procedure teruggaafverzoeken per 2010. Onderwerp: EU BTW pakket per 1 januari 2010. Bestemd voor: alle ondernemers

Wijziging regels plaats van dienst/ procedure teruggaafverzoeken per 2010. Onderwerp: EU BTW pakket per 1 januari 2010. Bestemd voor: alle ondernemers Wijziging regels plaats van dienst/ procedure teruggaafverzoeken per 2010 Onderwerp: EU BTW pakket per 1 januari 2010 Doel: informeren Bestemd voor: alle ondernemers 1 Inleiding Per 1 januari 2010 zal

Nadere informatie

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Growth Map Achtergrond De Kamer van Koophandel Amsterdam heeft zich tot doel gesteld bedrijven in de regio internationaal meer actief te krijgen om zo

Nadere informatie

Spaanse belastingen bij vastgoedbezit in Spanje

Spaanse belastingen bij vastgoedbezit in Spanje Loftsi.nl Spaanse belastingen bij vastgoedbezit in Spanje Voor niet-residenten De meest relevante Spaanse belastingen bij vastgoedbezit in Spanje Koop Bezit Verkoop Erf- en schenkingsbelasting Uitgave:

Nadere informatie

Veranderingen Belastingstelsel Spanje

Veranderingen Belastingstelsel Spanje Loftsi.nl Veranderingen Belastingstelsel Spanje - 2015 & 2016 De meest relevante fiscale wijzigingen stapsgewijs belicht Inkomstenbelasting Vermogensbelasting Vennootschapsbelasting www.loftsi.nl support@loftsi.nl

Nadere informatie

1.349.585.838 inwoners in 2013 (1,35 miljard) Grote steden: Shanghai (22,3 miljoen inw.), Peking (19,3 miljoen inw.) en Hangzhou (15 e stad)

1.349.585.838 inwoners in 2013 (1,35 miljard) Grote steden: Shanghai (22,3 miljoen inw.), Peking (19,3 miljoen inw.) en Hangzhou (15 e stad) China Grootste land ter wereld 1 van de BRIC-landen 1.349.585.838 inwoners in 2013 (1,35 miljard) Shanghai Delta rijkste van China Grote steden: Shanghai (22,3 miljoen inw.), Peking (19,3 miljoen inw.)

Nadere informatie

Kansen in de nieuwe EU-lidstaten

Kansen in de nieuwe EU-lidstaten M200402 Kansen in de nieuwe EU-lidstaten De betekenis van de uitbreiding van de Europese Unie voor het Nederlandse MKB Guido Brummelkamp Jolanda Hessels Zoetermeer, 29 april 2004 Kansen in de nieuwe EU-lidstaten

Nadere informatie

Matchmaking & Marktoriëntatie reis Agrofood & Toerisme naar Sichuan Province en Liyang, CHINA

Matchmaking & Marktoriëntatie reis Agrofood & Toerisme naar Sichuan Province en Liyang, CHINA Matchmaking & Marktoriëntatie reis Agrofood & Toerisme naar Sichuan Province en Liyang, CHINA De missie vindt plaats tussen 19 tot en met 26 oktober. Na de succesvolle missie van vorig jaar is besloten

Nadere informatie

China: Kansen en Knelpunten voor de Technologische Industrie

China: Kansen en Knelpunten voor de Technologische Industrie China: Kansen en Knelpunten voor de Technologische Industrie Aanleiding China is een land met veel kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Ondanks de mogelijkheden is het een lastige markt om in te

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

Kent, een geweldige plek om zaken te doen

Kent, een geweldige plek om zaken te doen Kent, een geweldige plek om zaken te doen Kent is de beste plek om zaken te doen in het Verenigd Koninkrijk. Gelegen in Zuidoost-Engeland is Kent de regio die het dichtst bij het vasteland van Europa ligt.

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Cultuur en maatschappij

Inhoud. Deel 1 Cultuur en maatschappij Inhoud Deel 1 Cultuur en maatschappij 1 Cultuur en cultuurverschillen 19 1.1 De noodzaak van kennis over China 19 1.2 China en de Chinezen 20 1.3 Wat is cultuur? 21 1.4 Wat is interculturele communicatie?

Nadere informatie

Wet werken aan winst in Staatsblad

Wet werken aan winst in Staatsblad Wet werken aan winst in Staatsblad De Wet werken aan winst is op 12 december 2006 in het Staatsblad gepubliceerd. Dit betekent dat de meeste wijzigingen ingevolge deze wet op 1 januari 2007 in werking

Nadere informatie

De IMVO-thermometer. Een onderzoek naar de handelsrelaties tussen Nederlandse MKB ers en ontwikkelingslanden en opkomende markten

De IMVO-thermometer. Een onderzoek naar de handelsrelaties tussen Nederlandse MKB ers en ontwikkelingslanden en opkomende markten De IMVO-thermometer Een onderzoek naar de handelsrelaties tussen Nederlandse MKB ers en ontwikkelingslanden en opkomende markten Juni 2013 Ontwikkelingslanden en opkomende markten domineren de lijst van

Nadere informatie

Handleiding aangifte Inkomstenbelasting Spanje

Handleiding aangifte Inkomstenbelasting Spanje Loftsi.nl Handleiding aangifte Inkomstenbelasting Spanje Inzake 2014 De meest relevante aandachtspunten voor fiscaal residenten in Spanje stapsgewijs belicht Aangifte verplichting Aangiftemogelijkheden

Nadere informatie

Het kennisintensieve MKB in Taiwan

Het kennisintensieve MKB in Taiwan Het kennisintensieve MKB in Taiwan door: Erik Blomjous, Tokio, 23 juli 2004 Samenvatting Het MKB speelt in Taiwan een zeer belangrijke rol in de economische en sociale structuur van het land. Ondanks dat

Nadere informatie

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM met betrekking tot de Gecombineerde Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (de"vergadering") van Insinger de Beaufort Umbrella Fund N.V. (de "Vennootschap")

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland COUNTRY PAYMENT REPORT 216 Nederland Country Payment Report 216: NEDERLAND Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia. Intrum Justitia verzamelt gegevens van duizenden bedrijven in Europa

Nadere informatie

Nieuwsbrief december 2012

Nieuwsbrief december 2012 Eindejaar tips voor de onderneming Voorkom toepassing van thin capitalization Zijn er in uw concern groepsleningen afgesloten? U kunt toepassing van de renteaftrekbeperking voor groepsleningen op grond

Nadere informatie

Belastingdienst/Directie Vaktechniek Belastingen. Besluit van 26 maart 2013, nr. BLKB/2013/400M,

Belastingdienst/Directie Vaktechniek Belastingen. Besluit van 26 maart 2013, nr. BLKB/2013/400M, Omzetbelasting. Kleine ondernemersregeling Belastingdienst/Directie Vaktechniek Belastingen Besluit van 26 maart 2013, nr. BLKB/2013/400M, De Staatssecretaris van Financiën heeft het volgende besloten.

Nadere informatie

Dressing the dragon 1.Executive summary

Dressing the dragon 1.Executive summary Dressing the dragon 1.Executive summary De opkomst van de Chinese middenklasse en de kansen voor Nederlandse schoenenretailers Vicky Berendse Amsterdam Fashion Institute China is het land met de meeste

Nadere informatie

Cursusgids belastingontwijking. Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook!

Cursusgids belastingontwijking. Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook! Cursusgids belastingontwijking Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook! "Belastingen, leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker". Aldus de slogan waarmee de Belastingdienst ons jarenlang

Nadere informatie

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Module 8 havo 5 Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Economische conjunctuur hoogconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel sterker dan gemiddeld. laagconjunctuur Reëel binnenlands product groeit

Nadere informatie

Een sterke, langdurige samenwerking met Chinezen: de succesfactoren.

Een sterke, langdurige samenwerking met Chinezen: de succesfactoren. Een sterke, langdurige samenwerking met Chinezen: de succesfactoren. Tijdens een eendaagse workshop gaan de trainers van Kerling Consulting en de Hong Kong Kamer van Koophandel dieper in op de verwachtingen

Nadere informatie

4.1 De collectieve arbeidsovereenkomst

4.1 De collectieve arbeidsovereenkomst 4.1 De collectieve arbeidsovereenkomst De arbeidsvoorwaarden van veel werknemers zijn vastgelegd in een collectieve arbeidsovereenkomst. Dit is een overeenkomst die per bedrijf of bedrijfstak wordt afgesloten

Nadere informatie

Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB)

Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB) Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB) R. Radjie 15 Februari 2011 Inhoudsopgave Definitie en gegevens MKB sector in Suriname Kwalitatieve analyse MKB sector Aanbevelingen

Nadere informatie

Hoofdstuk 9. Rechtsvormen. Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting

Hoofdstuk 9. Rechtsvormen. Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting www.jooplengkeek.nl Rechtsvormen Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting 1 Rechtsvormen Natuurlijk persoon Een mens met rechten

Nadere informatie

Vrijstelling van tussenconsolidatie: een paar praktische issues

Vrijstelling van tussenconsolidatie: een paar praktische issues Spotlight Vrijstelling van tussenconsolidatie: een paar praktische issues Hugo van den Ende - Vaktechnisch bureau (National Office), Assurance Jaap Husson - Capital Markets & Accounting Advisory Services,

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

AEOF-certificaat factsheet

AEOF-certificaat factsheet Europese Commissie - AEO Opleidingsmodule voor Marktdeelnemers AEOF-certificaat factsheet oktober 2007 AEOF betekent AEO-certificaat voor Douanevereenvoudigingen en Veiligheid. Een AEO-certificaat voor

Nadere informatie

Een eigen bedrijf en dan?

Een eigen bedrijf en dan? Een eigen bedrijf en dan? Hieronder treft u de belangrijkste onderwerpen aan, waarmee u als (startend) ondernemer geconfronteerd kunt worden. Opstellen ondernemingsplan Natuurlijk bent u niet verplicht

Nadere informatie

De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning

De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning Hieronder wordt ingegaan op de fiscale consequenties van de aankoop en het bezit van een recreatiewoning die zodanig met de (onder)grond is verbonden

Nadere informatie

Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica

Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica Voorzitter ASFA, dagvoorzitter Etc, Dames en heren,.. Goedemorgen, Met

Nadere informatie

Doe veilig zaken het is gedekt!

Doe veilig zaken het is gedekt! Doe veilig zaken het is gedekt! Vooruitgang brengt altijd risico s met zich mee Frederick B. Wilcox Waar ligt u s nachts wakker van? Zorgen over niet betaald worden? Geen bankkrediet verkrijgen? Cashflow

Nadere informatie

MKBI DUURZAAM B.V. VIERDE KWARTAAL 2013 KWARTAAL RAPPORTAGE NIET GECONTROLEERD

MKBI DUURZAAM B.V. VIERDE KWARTAAL 2013 KWARTAAL RAPPORTAGE NIET GECONTROLEERD MKBI DUURZAAM B.V. KWARTAAL RAPPORTAGE VIERDE KWARTAAL 2013 NIET GECONTROLEERD 31 DECEMBER 2013 MKBI DUURZAAM B.V. De Kuiper 5 5353 RJ Nieuwkuijk The Netherlands Directie MKBi Beheer B.V. A van Egberink

Nadere informatie

Ondernemingsfinanciering. _ De overheid helpt

Ondernemingsfinanciering. _ De overheid helpt Ondernemingsfinanciering _ De overheid helpt 2 Introductie Om uw bedrijfsplannen te realiseren heeft u geld nodig. De overheid kan u helpen bij het financieren van uw ondernemingsactiviteiten. In deze

Nadere informatie