Verslaafd aan een flitsende levensstijl

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verslaafd aan een flitsende levensstijl"

Transcriptie

1 Verslaafd aan een flitsende levensstijl Criminaliteit van Antilliaanse Rotterdammers Marion van San Jan de Boom Anton van Wijk

2

3 Verslaafd aan een flitsende levensstijl Criminaliteit van Antilliaanse Rotterdammers Marion van San Jan de Boom Anton van Wijk

4 Verslaafd aan een flitsende levensstijl M. van San J. de Boom A. van Wijk Rotterdam: RISBO / EUR Rotterdam februari 2007 Copyright RISBO Contractresearch BV. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van de Directie van het Instituut 4

5 Inhoudsopgave Voorwoord...ix Hoofdstuk 1 Antillianen in Rotterdam 1.1 Inleiding De Antilliaanse bevolking in Rotterdam De Antilliaanse bevolking in 25 Nederlandse gemeenten Ontwikkeling in de omvang van de Antilliaanse bevolking Concentratie van de Antilliaanse bevolking De omvang van de Antilliaanse bevolking in verhouding tot andere minderheden in Rotterdam Leeftijdsopbouw Criminaliteit onder Antillianen Achtergronden van criminaliteit onder Antillianen Achtergronden van criminaliteit onder Antillianen in Rotterdam Onderwijspositie Arbeidspositie Uitkeringen Transnationale criminaliteit Onderzoeksvragen Opzet van het onderzoek en gehanteerde methoden Kwantitatief onderzoek Kwalitatief onderzoek Opbouw van het rapport Hoofdstuk 2 Criminaliteit onder Antillianen in Rotterdam 2.1 Inleiding Onderzoeksmethode Koppeling van gegevens Vergelijking met ander bevolkingsgroepen Databronnen Koppeling van de databronnen: uitvoering Omvang van de criminaliteit van Antillianen in Rotterdam Verdachten naar etnische herkomst v

6 Inhoudsopgave Verdachten naar etnische herkomst en geslacht Verdachten naar etnische herkomst en leeftijd Verdachten naar etniciteit, geslacht en leeftijd Verdachten naar etniciteit en generatie Sociale positie Verdachten van : een trendanalyse De aard van de criminaliteit Inleiding Verdachten, antecedenten en misdrijven Crimineel gedrag Geweldsdelicten Ontwikkelingen in de aard van de criminaliteit Samenvatting en conclusie Hoofdstuk 3 Flitsende macho's Criminaliteit van Curaçaose jongens en jongemannen 3.1 Inleiding Achtergronden van de daders De handel in drugs Balletjesverkopers, smokkelaars en bolletjesslikkers Curaçaose drugscircuits in Rotterdam Geweld om het geweld Curaçaose netwerken in Rotterdam en daarbuiten Conclusie Hoofdstuk 4 Drugssmokkelende huisvrouwen Criminaliteit van Curaçaose meisjes en vrouwen 4.1 Inleiding Achtergronden van de daders Drugssmokkelende huisvrouwen De ingewikkelde verhouding tussen mannen en vrouwen Conclusie vi

7 Inhoudsopgave Hoofdstuk 5 Als je in geen enkel hokje past Hulpverlening aan Curaçaoënaars in Rotterdam 5.1 Inleiding Contacten met organisaties Contacten met jeugdinstanties Een aardige mevrouw achter een wit formicatafeltje Contacten met de sociale dienst (SoZaWe) De reclassering Stoppen met criminaliteit Conclusie Hoofdstuk 6 Conclusie Criminaliteit van Curaçaose Rotterdammers Criminaliteitsprofielen Curaçaose drugscircuits De wankele hulpverlening Hoofdstuk 7 Aanbevelingen Inleiding Aard en omvang van de criminaliteit Criminaliteit van Curaçaose Rotterdammers Achtergronden van de daders Criminaliteitsprofielen De wankele hulpverlening Bijlage 1 Lijst Antilliaanse informanten Bijlage 2 Lijst van bevraagde instanties Bijlage 3 Criminaliteitscijfers Geraadpleegde literatuur Dankwoord vii

8

9 Voorwoord Rotterdam telt zo n inwoners van Antilliaanse en Arubaanse afkomst. Met veruit het grootste deel van deze bevolkingsgroep gaat het goed: zij leveren een waardevolle bijdrage aan het sociale klimaat in Rotterdam. Maar er is een kleine groep die ons als lokale overheid zorgen baart. Daarom heeft de aanpak van overlastgevende en criminele Antillianen in Rotterdam maar ook in de andere zogeheten Antillianen gemeenten de laatste jaren hoge prioriteit. Met het actieprogramma Antillianen zijn we in 2006 voortvarend van start gegaan. En de jaarcijfers van de politie tonen aan dat we op de goede weg zijn. In vergelijking met andere bevolkingsgroepen in Rotterdam is er echter helaas nog steeds sprake van oververtegenwoordiging op allerlei gebieden, zoals drugs- en geweldsoverlast, schooluitval en werkloosheid. En kijk je naar de achtergronden dan zie je keer op keer een familiesituatie die nauwelijks ideaal te noemen is en waarbij gebroken gezinnen veelvoorkomend zijn. Tegen die achtergrond hebben we onszelf prangende vragen gesteld waar we ook een antwoord op moeten geven. Wat kan er worden verbeterd aan de huidige aanpak? Hoe krijgen we betere grip op de problematiek? En hoe realiseren we de doorbraken die nodig zijn? In het belang van de stad, maar juist ook in het belang van hen om wie het gaat. Het rapport Verslaafd aan een flitsende levensstijl. Criminaliteit van Antilliaanse Rotterdammers geeft op een heldere wijze inzicht in de drijfveren van een aantal van deze Antilliaanse jongeren. De conclusies en aanbevelingen helpen ons een antwoord te formuleren op de vragen die wij onszelf hebben gesteld. Het rapport dwingt ons een extra slag te maken door meer outreachend te werk te gaan en zo de doelgroep beter te bereiken, om de keten van preventie tot aan repressie beter op elkaar aan te laten sluiten en daarbij de noodzakelijke nazorg niet te vergeten, en om welzijnsactiviteiten op een hoger peil te brengen. Maar ook laat het rapport zien dat we door moeten gaan met de aanpak van criminaliteit en overlast. ix

10 Daarom dank ik mevrouw Van San, de heer De Boom en de heer Van Wijk voor de inzichten die zij ons met hun rapport hebben verschaft. Inzichten waarmee we onze aanpak daar waar nodig aanscherpen en verdiepen: oplossingsgericht, operationeel en direct voelbaar in de straten en wijken van Rotterdam. Mr. I.W. Opstelten Burgemeester van Rotterdam x

11 Hoofdstuk 1 Antillianen in Rotterdam 1.1 Inleiding Van alle Nederlandse gemeenten heeft Rotterdam in absolute zin veruit de grootste populatie Antillianen. Met een deel van deze groep doen zich sinds de jaren negentig ernstige problemen voor op het gebied van criminaliteit en overlast. In de diverse steden wordt de laatste jaren naarstig gezocht naar mogelijkheden om deze problemen het hoofd te bieden. Ondanks alle inspanningen die er zijn geweest heeft dit echter nog niet tot de gewenste resultaten geleid. In dit hoofdstuk geven we eerst een summiere schets van de populatie Antillianen in Rotterdam. Hierbij wordt stilgestaan bij de omvang en kenmerken van deze bevolkingsgroep en, voor zover daar cijfers over beschikbaar zijn, hun sociale positie. Om het geheel in perspectief te plaatsen worden deze gegevens gerelateerd aan andere minderheden in Rotterdam. Na deze korte bevolkingsschets gaan we in op eerder onderzoek naar de criminaliteit onder etnische minderheden en de specifieke criminaliteitsproblemen bij Antillianen. Hierbij komt zowel landelijk onderzoek als onderzoek gericht op de Rotterdamse situatie aan bod. In het laatste deel van het hoofdstuk wordt ingegaan op de opzet van het onderzoek waarover in dit rapport verslag wordt gedaan. 1.2 De Antilliaanse bevolking in Rotterdam Elke inwoner van Nederland is verplicht om zich in te schrijven in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) van de gemeente waar hij/zij woont. In de GBA wordt een flink aantal demografische kenmerken geregistreerd. Zo worden onder andere het geboorteland, de nationaliteit, de geboortedatum, het geslacht en het adres van leden van de bevolking geregistreerd. Daarnaast zijn de gemeenten met ingang van 1 september 1994, op grond van de wet op de Gemeentelijke Basisadministratie, gehouden om het geboorteland van beide ouders van de betreffende persoon te registreren. 1

12 Hoofdstuk 1 Hierdoor is het mogelijk geworden om niet alleen de eerste generatie, maar tevens de tweede generatie etnische minderheden te identificeren. Met behulp van de GBA kan derhalve de bevolkingssamenstelling naar herkomstgroepering worden geconstrueerd. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) baseert zich op de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) bij het construeren van de bevolkingsstatistieken. Voor de gemeente Rotterdam worden deze bevolkingsstatistieken opgesteld door het Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS). In het kader van Lus di Trafiko, een hulpverleningsprogramma specifiek voor Antillianen dat tussen 2001 en 2004 is uitgevoerd in opdracht van het college van Burgemeester en Wethouders, analyseerde en rapporteerde het COS geruime tijd over de demografische kenmerken van de Antilliaanse bevolking. Onderstaande gegevens zijn gebaseerd op data uit de GBA De Antilliaanse bevolking in 25 Nederlandse gemeenten In Nederland wonen in 2005 ongeveer personen die zelf of van wie één van de ouders op de Nederlandse Antillen zijn geboren. Uit figuur 1.1 blijkt dat van alle gemeenten in Nederland, Rotterdam veruit de grootste Antilliaanse gemeenschap heeft. Per staan er ruim Antillianen ingeschreven en dat is bijna het dubbele van de gemeente op de tweede plaats (Amsterdam). Tevens valt op dat in de top 25 nog vijf gemeenten uit de (directe) omgeving van Rotterdam voorkomen (Dordrecht, Spijkenisse, Schiedam, Capelle a/d IJssel en Vlaardingen). 2

13 Antillianen in Rotterdam Rotterdam Amsterdam 's-gravenhage Tilburg Almere Dordrecht Groningen Eindhoven Utrecht Zoet ermeer Arnhem Nijmegen Breda Spijkenisse Schiedam Capelle aan den IJssel Amersfoort Lelystad Leiden Delft Vlaardingen Den Helder Zwolle Alkmaar Apeldoorn 1e generatie allochtonen 2e generatie allochtonen Figuur 1.1: Top 25 Antillianen gemeenten in Nederland (bron: CBS) Bovenstaande cijfers zijn gebaseerd op personen die zijn ingeschreven in de GBA. In het kamerstuk Migratie Antilliaanse Jongeren (Tweede Kamer der Staten Generaal, 2004) wordt aangegeven dat er signalen zijn dat er Antilliaanse jongeren zijn die niet of niet correct in de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA) geregistreerd staan, waarschijnlijk doordat zij zich, eenmaal in Nederland gevestigd, niet inschrijven in de GBA van hun woonplaats of, als zij zich wel hebben ingeschreven, zij feitelijk niet woonachtig zijn op het adres van inschrijving. Bekend is dat ze regelmatig pendelen tussen Nederland en de Nederlandse Antillen en ook binnen Nederland zeer mobiel zijn. In opdracht van het WODC is daarom recentelijk een schatting gemaakt van het aantal Antillianen dat in Nederland verblijft zonder ingeschreven te zijn in de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA). Deze schattingen lopen uiteen van ongeveer in het jaar 2000 tot bijna in het jaar 2003 (Van der Heijden et. al., 2006). 3

14 Hoofdstuk Ontwikkeling in de omvang van de Antilliaanse bevolking In 1996 wonen er in Nederland bijna Antillianen. In de periode komen mede als gevolg van de slechte economische situatie op de Antillen met name op Curaçao - grote groepen Antillianen naar Nederland. De populatie in Nederland woonachtige Antillianen neemt mede als gevolg van deze omvangrijke immigratiestroom met bijna vijftig procent toe tot bijna Figuur 1.2 laat de ontwikkeling van de omvang van het aantal Antillianen in Rotterdam zien. In 1996 woonden er Antillianen, per 1 januari 2006 is dit aantal bijna verdubbeld tot ruim De omvang van de Antilliaanse bevolking in Rotterdam is dus veel sterker gestegen dan het landelijk gemiddelde. Deze bevolkingsgroei komt deels voor rekening van de immigratie (de eerste generatie groeit met 57 procent van naar ) maar is voor een belangrijk deel ook het gevolg van de groei van het aantal in Nederland geboren kinderen met één of twee ouders van Antilliaanse afkomst. Deze zogenoemde tweede generatie verdubbelt van ruim 2900 in 1996 tot ruim 5900 in Het aandeel van de tweede generatie Antillianen in de Rotterdamse Antilliaanse bevolking groeit daarmee van 25 procent in 1996 tot ruim dertig procent in e generatie 2e generatie Figuur 1.2: Ontwikkeling Antillianen (1e en 2e generatie) in Rotterdam (bron:cbs) 4

15 Antillianen in Rotterdam Concentratie van de Antilliaanse bevolking Er wonen Antillianen in alle deelgemeenten van Rotterdam, maar er zijn opvallende concentraties. De grootste concentratie is in de deelgemeente Charlois, waar bijna 4500 Antillianen wonen (22 procent van de Rotterdamse Antillianen). Ook in de deelgemeenten Feijenoord (3200), IJsselmonde (2800), Delfshaven (2500) en Hoogvliet (2000) zijn relatief veel Antillianen woonachtig. Bijna driekwart van de Antilliaanse bevolking in Rotterdam woont in deze vijf deelgemeenten. In figuur 1.3 is per deelgemeente de Antilliaanse bevolking als aandeel van de totale Rotterdamse bevolking gepresenteerd. Zoals al eerder gezegd is 3,4 procent van de totale Rotterdamse bevolking van Antilliaanse afkomst. Bekijken we dit gegeven per deelgemeente, dan zien we dat in Charlois, Hoogvliet, IJsselmonde, Feijenoord en Delfshaven het aandeel Antillianen bovengemiddeld is. In Charlois is het aandeel Antillianen ten opzichte van de totale bevolking met 6,8 procent het grootst. Rotterdam 3,4% Charlois 6,8% Hoogvliet 5,7% IJsselmonde 4,8% Feijenoord 4,4% Delfshaven 3,5% Stadscentrum Noord Pernis Kralingen-Crooswijk 2,4% 2,3% 2,3% 1,9% Prins Alexander Hillegersberg-Schiebroek Overschie 1,5% 1,4% 1,6% Hoek van Holland 0,4% 0,0% 1,0% 2,0% 3,0% 4,0% 5,0% 6,0% 7,0% 8,0% Figuur 1.3: Antillianen als percentage van de bevolking naar deelgemeente (bron: COS) Binnen deze deelgemeenten zijn Antillianen daarnaast geconcentreerd in bepaalde wijken. In de deelgemeente Charlois wonen relatief veel Antillianen in Pendrecht en de Tarwewijk. In deze twee wijken is het aandeel Antillianen ruim negen procent. Andere wijken waar hoge concentraties Antillianen voorkomen zijn Hoogvliet-Noord (7,7 procent van de bevolking) in de 5

16 Hoofdstuk 1 deelgemeente Hoogvliet, Beverwaard (7,5 procent) in de deelgemeente IJsselmonde, Katendrecht (11 procent) in de deelgemeente Feijenoord, en Delfshaven (8,1 procent) in de gelijknamige deelgemeente Delfshaven De omvang van de Antilliaanse bevolking in verhouding tot andere minderheden in Rotterdam De in Rotterdam woonachtige Antillianen maken 3,4 procent uit van de bevolking. In figuur 1.4 worden Antillianen qua omvang vergeleken met andere minderheden in Rotterdam. Antillianen zijn na Surinamers, Turken en Marokkanen de op drie na grootste minderheid in Rotterdam e generatie 1e generatie Nederlandse Antillen Marokko Suriname Kaapverdië Turkije Figuur 1.4: Antillianen in verhouding tot andere allochtone groepen in Rotterdam per (bron: CBS) Het aandeel van de tweede generatie is bij de Antillianen kleiner dan bij de andere grote minderheidsgroepen. Zo blijkt uit figuur 1.2 dat de totale groep Marokkanen en Turken voor bijna de helft bestaat uit de tweede generatie (in Nederland geboren personen met één of twee in het moederland geboren ouders). Voor Surinamers is dit veertig procent, terwijl van de Antilliaanse bevolking slechts een kwart in Nederland is geboren. 6

17 Antillianen in Rotterdam Leeftijdsopbouw In vergelijking tot de autochtone Nederlanders is het aandeel jongeren in de Antilliaanse bevolking zeer groot. Bijna een kwart van de Antilliaanse bevolking is jonger dan twaalf jaar. Bij de autochtone bevolking is dit minder dan een tiende. In figuur 1.5 wordt de leeftijdsopbouw van Antillianen vergeleken met andere minderheden in Rotterdam. De Antilliaanse bevolkingsgroep kent na de Marokkaanse het grootste aandeel jongeren en jongvolwassenen (0-24 jaar). Nederlandse Antillen Marokko Suriname Kaapverdië Turkije Autochtoon 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 0-11 jaar jaar jaar jaar jaar 45 jaar e.o. Figuur 1.5: Antillianen naar leeftijd in verhouding tot andere bevolkingsgroepen in Rotterdam, Criminaliteit onder Antillianen Hoewel het overgrote deel van de Antillianen het uitstekend doet in de Nederlandse samenleving, doet zich met een deel ervan sinds het begin van de jaren 90 ernstige problemen voor op het gebied van overlast en criminaliteit. Uit politieregistraties van de laatste jaren blijkt dat Antillianen 7

18 Hoofdstuk 1 relatief vaak betrokken zijn bij het plegen van allerhande strafbare feiten. 1 Maar ook uit zelfrapportages komt naar voren dat Antillianen relatief vaak betrokken zijn bij criminaliteit. Zo geven Antilliaanse jongens in het Nationale scholierenonderzoek, een zelfrapportage van jongeren tussen de twaalf en twintig jaar, anderhalf tot twee maal vaker aan dan autochtone jongens dat zij geweld gebruiken. 2 Het meest recente rapport dat inzicht geeft in de criminaliteit van de groep is dat van Blom et al. (2005: 5). Hierin blijkt dat er in Nederland in 2002 in totaal 56 allochtone bevolkingsgroepen zijn met een bevolkingsomvang van minimaal vierduizend personen. Daarvan tellen Antillianen (5,6 procent) na Dominicanen (5,9 procent) het hoogste percentage geregistreerde verdachten. Voorts blijkt dat vooral Antilliaanse jongeren van de eerste generatie een criminaliteitsprobleem opleveren. Voor de eerste generatie jeugdige Antillianen en Arubanen is de kans om als verdachte geregistreerd te staan vanwege het plegen van een misdrijf ruim drie keer zo groot als voor autochtonen. Wanneer de analyses worden beperkt tot geweldsdelicten dan is de kans dat zij verdacht worden 3,5 keer zo groot als voor autochtonen (Blom et al. 2005: 7). De tweede generatie Antillianen is nog wel vaker verdachte dan hun autochtone leeftijdsgenoten, maar minder vaak dan de eerste generatie. Zowel bij de eerste als de tweede generatie Antillianen zijn vijftien tot zeventien jarigen relatief vaak verdachte. Het gaat naast vermogensdelicten ook om overige delicten waaronder drugsdelicten vallen. Opvallend zijn de ten opzichte van andere allochtone en autochtone groepen relatief hoge percentages verdachten bij de eerste generatie Antilliaanse meisjes (4,5 procent). Een andere opmerkelijke vaststelling is dat onder Antillianen veel volwassen first offenders voorkomen. Voorts blijkt dat zich niet alleen problemen voordoen met jongeren, maar komt uit de cijfers naar voren dat Antillianen langer doorgaan met criminaliteit dan gemiddeld. Terwijl bij andere etnische groepen de betrokkenheid bij criminaliteit daalt met de leeftijd, is onder volwassen 1 2 Blom, M., J. Oudhof, R.V. Bijl & B.F.M. Bakker (red.) (2005), Verdacht van criminaliteit. Allochtonen en autochtonen nader bekeken, Den Haag: WODC/CBS. Van Hulst, H. & J. Bos (1994). Pan i rèspèt. Criminaliteit van geïmmigreerde Curaçaose jongeren, OKU: Utrecht; Jong, W. de, Steijlen, F. & K.Masson (1997). Hoe doe je je ding. Antilliaanse jongeren en criminaliteit in de politieregio Rotterdam-Rijnmond, Eburon: Delft; Sanden H., van (2004). Een kwestie van keuzes. Onderzoek naar de problemen rond Antillianen in Tilburg en de aanpak ervan, Apeldoorn: Politieacademie (scriptie); Wijk, A.Ph. van, Bervoets, E. & W.Ph. Stol (2003). Ik ben geen slechte jongen, ik doe alleen slechte dingen. Een inventarisatie van de problemen rond Antillianen in Nijmegen, Den Haag: Elsevier. Junger, M., K. Wittebrood & R.Timman (2001). Etniciteit en ernstig gewelddadig crimineel gedrag: in Loeber, R., N.W. Slot & J.A. Sergant (red.) Ernstige gewelddadige jeugddelinquentie. Omvang, oorzaken en interventies, Houten/Diegem: Bohn Stafleu Van Loghum. 8

19 Antillianen in Rotterdam Antillianen het niveau van criminaliteit nog steeds hoog te noemen. 3 Het lijkt aannemelijk dat bij andere probleemgroepen, zoals Marokkaanse jongeren bijvoorbeeld, er op een gegeven moment gezinsvorming plaatsvindt waardoor de betrokkenheid van deze jongeren bij criminaliteit afneemt. Bij de Antilliaanse groep vindt die gezinsvorming in veel mindere mate of helemaal niet plaats waardoor zij vaak langer doorgaan met het plegen van delicten. De criminaliteit van Antillianen in Nederland dus enkel toeschrijven aan jongeren is een misvatting. Ook de wat oudere groep (boven de dertig jaar) is fors vertegenwoordigd in de criminaliteitsstatistieken. De criminaliteit van Antillianen kenmerkt zich vooral door gewelddadigheid. Zij zijn opvallend vaak betrokken bij diefstallen met geweld (overvallen en afpersing), levensdelicten (moord en doodslag) en druggerelateerd geweld (ripdeals en turf wars op de (drugs)markt). Het geweld dat door de groep wordt gebruikt heeft naast een instrumenteel ook een expressief karakter. Dat betekent dat er door de groep niet alleen geweld wordt gebruikt wanneer de daders erop uit zijn geld te verkrijgen (bij berovingen, rip deals en overvallen) maar wordt er ook met geweld gereageerd wanneer hun eer op het spel staat. 4 Uit cijfers van de Minderhedenmonitor Rotterdam (1999) 5 blijkt bijna één op de drie van de overleden Antilliaanse mannen door een misdrijf om het leven te zijn gekomen. Bovendien hebben Antilliaanse jongeren een veertien keer zo grote kans om door een misdrijf om het leven te komen dan de gemiddelde autochtone jongere. Moord vormt voor Antilliaanse mannen tussen de vijftien en 29 jaar sterfteoorzaak nummer één (Bovenkerk 2001: 181). Uit een rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek uit 2003 blijkt dat Antilliaanse mannen twee keer zo vaak de kans lopen om een onnatuurlijke dood te sterven dan hun autochtone leeftijdsgenoten. Dat heeft vooral te maken met het feit dat moord, doodslag en zelfmoord onder jonge Antillianen meer dan gemiddeld voorkomen Achtergronden van criminaliteit onder Antillianen Antillianen waarmee zich in Nederland problemen voordoen zijn voor een belangrijk deel afkomstig uit Curaçao (en in veel mindere mate van de ISEO/COS (2004). Minderhedenmonitor Integratie en Inburgering in Rotterdam; Korf, D.J., Bookelman, G.W. & Haan, T. de (2001). Diversiteit in criminaliteit, Tijdschrift voor Criminologie, 3, Van San, M. (1998). Stelen en Steken. Delinquent gedrag van Curaçaose jongens in Nederland, Amsterdam: Het Spinhuis. ISEO/COS (1999). Minderhedenmonitor Rotterdam. Etnische minderheden in Rotterdam, Rotterdam. Centraal Bureau voor de Statistiek (2003). Allochtonen in Nederland, Den Haag: CBS. 9

20 Hoofdstuk 1 andere eilanden). De criminaliteit van deze groep kan in Nederland dus bijna volledig op het conto worden geschreven van Curaçaoënaars. Curaçao bestaat uit 160 wijken waarvan er vijftien als probleembuurten kunnen worden aangemerkt (Bovenkerk 2001: 170). De groep waar zich in Nederland problemen mee voordoet is vooral afkomstig uit deze buurten. Aan het criminaliteitsprobleem van Antillianen liggen verschillende factoren ten grondslag. Zo is onder meer de economische malaise waarin het eiland Curaçao al jaren verkeert debet aan de hoge criminaliteit van deze groep. Uit cijfers van 2001 van het CBS van de Nederlandse Antillen blijkt dat op Curaçao 45 procent van de jongeren tussen vijftien en 24 jaar de school verlaat zonder een diploma. Ook laat de kwaliteit van het onderwijs op het eiland op sommige plaatsen te wensen over en is er sprake van een hoge schooluitval. Tabel 1.1: Schoolverlaters jaar zonder diploma voortgezet onderwijs Aantal Percentage Curaçao ,2 Bonaire ,6 Sint Maarten ,8 Saba 15 22,1 Sint Eustatius 61 45,9 Bron: Censusdata, CBS Nederlandse Antillen Daarnaast heeft het eiland te maken met een hoge werkloosheid. In 2004 bijvoorbeeld was zestien procent van de Curaçaose beroepsbevolking werkloos. De jeugdwerkloosheid liep in dat jaar op tot bijna 37 procent. 7 Tabel 1.2: De arbeidsmarkt op de Nederlandse Antillen Curaçao St. Maarten Bonaire Werkgelegenheid Werkloosheid Beroepsbevolking Totale bevolking Participatiegraad 39,7 47,2 46,1 58,5 58,9 49,6 49,4 49,1 Werkloosheid 15,8 15,1 16,0 12,8 17,5 9,1 11,6 8,9 Jeugdwerkloosheid 33,8 33,6 36,8 40,6 35,3 12,5 31,5 25,2 Bron: CBS; 2001: Census; : Arbeidskrachtenonderzoek Een bijkomend probleem is dat veel werk op de Antillen de laatste jaren is overgenomen door de veel goedkopere arbeidskrachten uit de Dominicaanse Republiek, Haïti en andere omringende eilanden die vaak illegaal op Curaçao verblijven, waardoor de werkloosheid onder de lokale bevolking de laatste jaren alleen maar zou zijn toegenomen. Door de belabberde economische situatie waarin Curaçao zich bevindt heeft de criminaliteit er de laatste jaren een hoge vlucht genomen. Zo blijkt onder 7 Newsletter Vereniging Bedrijfsleven Curaçao, maart

21 Antillianen in Rotterdam meer uit het Parlementair Contactplan van 2005 dat het aantal overvallen op de Nederlandse Antillen de laatste jaren sterk is toegenomen. 8 In 2003 waren er iets minder dan zeshonderd overvallen maar in 2004 zijn er meer dan duizend overvallen gepleegd. De schrikbarende stijging van geweldsdelicten wordt onder andere veroorzaakt door het hard aanpakken van de export van drugs door de Kustwacht. Hierdoor verlegde een groot aantal mensen, die zich voordien bezighield met drughandel, hun activiteiten naar het plegen van atrako s (gewapende overvallen). Bovendien heeft er een verschuiving plaatsgevonden naar andere vormen van criminaliteit. In 2004 zijn er vijftig moorden gepleegd waarmee Curaçao met ruim inwoners de derde of vierde plaats in de wereldranglijst van moorden inneemt. In 2005 zijn er op Curaçao en Bonaire samen echter 23 gevallen van moord en doodslag geteld, wat spectaculair minder is dan het jaar daarvoor. Het blijkt dat de criminaliteit die op Curaçao wordt gepleegd in grote mate overeenkomt met de criminaliteit van Antillianen in Nederland. Van alle allochtone groepen lijkt de Antilliaanse criminaliteit het meeste op die in het land van herkomst. Meer dan bij enige andere gevestigde minderheidsgroep in Nederland is het problematische deel van de (jeugd)criminaliteit te verklaren als de voortzetting van een leefwijze en het delictenpatroon op Curaçao (Bovenkerk 2001: 178). Het probleem van de laatste jaren is daarenboven dat grote groepen alleenstaande Antilliaanse jongeren naar Nederland zijn gekomen. Van deze jongeren is bekend dat zij hier een zwervend bestaan leiden en vaak van stad naar stad trekken (de zogenoemde cityhoppers). Deze groep schrijft zich niet uit op de Antillen en schrijft zich niet in in Nederland waardoor zij voor de autoriteiten onzichtbaar blijven. Sommigen onder hen doen dat vanuit criminele overwegingen en proberen op die manier de kans op aanhouding door de politie te verkleinen. Anderen krijgen het eenvoudigweg niet voor elkaar om een zelfstandige woning te vinden waardoor zij aangewezen blijven op familie en vrienden die het niet op prijs stellen dat zij zich op hun adres inschrijven. Weer anderen komen op de bonnefooi naar Nederland zonder zich uit te schrijven op Curaçao en keren uiteindelijk niet meer terug naar de Antillen. Aangezien ze geen bewijs van uitschrijving kunnen voorleggen slagen zij er vervolgens niet in zich in te schrijven in de GBA in Nederland. 8 Staten Generaal, Parlementair contactplan 2005, vergaderjaar B, 29965, nr.2. 11

22 Hoofdstuk Achtergronden van criminaliteit onder Antillianen in Rotterdam Ook in Rotterdam doen zich reeds geruime tijd criminaliteitsproblemen met Antillianen voor. De Jong et. al. (1997: 72) rapporteerden over de criminaliteit van deze groep in de periode Op basis van een uitgebreide inventarisatie van het HerKenningsdienstSysteem (HKS) van de politie Rotterdam concludeerden zij dat Antillianen zich onderscheidden van de andere etnische groeperingen in Rotterdam, zowel door de hoge omvang als door de ernstiger aard van de criminaliteit die zij pleegden. Wat betreft de aard van de criminaliteit onderscheidden Antillianen zich door de hoge geweldscriminaliteit die over de jaren een toenemende trend leek te vertonen. Tevens concludeerden zij op basis van de analyse van de achtergrondkenmerken van deze groep dat de criminaliteit onder Antillianen zich niet leek te beperken tot jonge mannen. In de eerste plaats zagen zij onder Antilliaanse vrouwen verhoudingsgewijs veel criminaliteit. En in de tweede plaats bleek een aanzienlijk deel van de criminaliteit onder Antillianen ook door ouderen te worden gepleegd Onderwijspositie Startkwalificaties en voortijdig schoolverlaten De in opdracht van de dienst Jeugd, Onderwijs en Samenleving (JOS) ontwikkelde Monitor Voortijdig Schoolverlaten Rotterdam geeft inzicht in de omvang van het aantal voortijdig schoolverlaters in Rotterdam bij diverse minderheden. Van de in totaal Rotterdamse jongeren in de leeftijd van vijf tot en met 22 jaar hebben er op 31 juli 2004 ruim (16,5 procent) een startkwalificatie. Een startkwalificatie is gedefinieerd als een diploma havo, vwo of mbo op tenminste niveau twee (basisberoepsopleiding). Van alle studenten en oud-studenten in hbo- of woopleidingen wordt aangenomen dat zij eerder een startkwalificatie in het voortgezet onderwijs of mbo hebben behaald, ook als deze niet is geregistreerd. Uiteraard is, gegeven deze definitie, het hebben van een startkwalificatie sterk gerelateerd aan leeftijd. Tot en met de veertienjarigen is het percentage startgekwalificeerden nul, daarna neemt het snel toe, van 0,7 procent van de vijftienjarigen tot 57 procent van de 22-jarigen. Van alle jongeren in de leeftijdsgroep zeventien tot en met 22 jaar had eind 2003/ ,5 procent een startkwalificatie (Hartkamp, 2005). Uit de rapportage blijkt verder dat er duidelijke verschillen zijn in het behalen van een startkwalificatie tussen autochtonen en allochtonen. Binnen de groep 22- jarigen had van de autochtonen 70,5 procent een startkwalificatie, van de in 12

23 Antillianen in Rotterdam Nederland geboren allochtonen 55,1 procent, van de elders geboren allochtonen 38,7 procent (Hartkamp 2005: 20). Analyses naar herkomstland laten zien dat het percentage 22-jarige jongeren met een startkwalificatie onder allochtonen uit rijke landen even hoog is (70,9 procent) als onder autochtonen (70,5 procent) maar dat Marokkanen (34,8 procent), Turken (35,8 procent), Antillianen (39,7 procent) en Kaapverdianen (42,5 procent) aanzienlijk slechter scoren. Tabel 1.3: Percentage 22 jarige startgekwalificeerden naar etniciteit Aantal Percentage Totaal Rotterdammers ,0% Waaronder Antillianen ,7% Marokkanen ,8% Surinamers ,3% Turken ,8% Kaapverdianen ,5% Autochtone Nederlanders ,5% Bron: Hartkamp, 2005 Ruim een tiende (11,3 procent) van de op 31 juli 2004 in Rotterdam wonende jongeren van vijf tot en met 22 jaar volgde aan het eind van het schooljaar geen opleiding, had nog geen startkwalificatie en gold dus als voortijdig schoolverlater. Een voortijdig schoolverlater is immers gedefinieerd als een jongere (van vijf tot en met 22 jaar) die nog geen startkwalificatie heeft behaald en geen opleiding volgt. In de leeftijden tot en met veertien jaar ligt het VSV-percentage onder één procent, daarna stijgt het snel (van 3,7 procent onder vijftienjarigen tot 29 procent onder twintigjarigen), om vervolgens weer iets te dalen (tot 28,2 procent van 21- en 23,6 procent van 22-jarigen). Van de groep van jaar is in totaal een kwart (25,9 procent) voortijdig schoolverlater. Binnen de groep is het percentage VSV-ers relatief laag onder autochtonen en relatief hoog onder jongeren van Marokkaanse, Turkse en Antilliaanse afkomst (Hartkamp 2005: 23). Tabel 1.4: Percentage VSV-ers naar etniciteit, jaar (populatie 31 juli 2004) Aantal Percentage Totaal ,9% Waaronder Antillianen ,6% Marokkanen ,8% Surinamers ,3% Turken ,6% Kaapverdianen ,8% Autochtone Nederlanders ,5% Bron: Hartkamp,

24 Hoofdstuk Arbeidspositie Onder andere als gevolg van grote schooluitval en het ontbreken van een startkwalificatie bij veel Antilliaanse jongeren is de arbeidspositie van deze groep aanzienlijk slechter dan die van autochtone Nederlanders. 9 Er zijn landelijk veel indicatoren beschikbaar op basis waarvan de arbeidspositie in kaart kan worden gebracht. Op gemeentelijk niveau zijn de mogelijkheden echter beperkt zeker als een onderverdeling in herkomstgroepen gewenst is. Een vergelijkend onderzoek door de Sociaal-Wetenschappelijke Afdeling (SWA) van SoZaWe Rotterdam gebruikt cijfers van het CWI over niet werkende werkzoekenden (NWW). Door dit cijfer te relateren aan de bevolking krijgt men een indicatie van de werkloosheidsomvang in verhouding tot de bevolking. 10 Uit het onderzoek blijkt dat de werkloosheid onder Antilliaanse jongeren in Rotterdam het hoogst is van alle onderscheiden herkomstgroepen (zie tabel 1.6). Bovendien blijken er opmerkelijke verschillen tussen de drie grote steden. De werkloosheid onder Antilliaanse jongeren is in Rotterdam meer dan twee keer zo hoog als in Amsterdam. Tabel 1.5: NWW-ers tot 23 jaar als aandeel van de bevolking in procenten, naar etniciteit (G3 en Nederland), Rotterdam Amsterdam Den Haag Nederland Totaal (gemiddeld) 7% 5% 6% 4% Waaronder Antillianen 11% 4% 5% 5% Marokkanen 8% 5% 7% 5% Surinamers 6% 4% 3% 3% Turken 8% 4% 6% 5% Kaapverdianen Autochtone Nederlanders 7% 6% 8% 4% Bron: Van der Giesen, Moors & Van Toorn, 2005) Uitkeringen Bovendien heeft 27,5 procent van de Rotterdamse Antillianen boven de achttien jaar een bijstandsuitkering. Ook dit percentage ligt ruim boven dat van de totale Rotterdamse bevolking (8,8 procent) Onderzoek van onder andere het ROA laat zien dat leerlingen met een startkwalificatie meer kans op een betaalde baan hebben dan leerlingen die het onderwijs zonder startkwalificatie verlaten (ROA, 2004). Dit cijfer is niet gelijk aan het door het CBS gepresenteerde werkloosheidspercentage. Het werkloosheidspercentage van het CBS wordt berekend door het werkende deel van de beroepsbevolking te relateren aan de totale beroepsbevolking. Tot publiceerde het CWI voor elke gemeente de omvang van de populatie niet werkende werkzoekenden (NWW) onderverdeeld naar diverse persoonskenmerken (waaronder herkomst). Sinds 2005 is deze informatie uitgesplitst naar etnische herkomst echter niet meer beschikbaar. 14

25 Antillianen in Rotterdam Totaal Rotterdammers 8,8 Autochtonen 4,4 Marokkanen 19,4 Turken 13,9 Antillianen / Arubanen 27,5 Surinamers 16,9 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 25,0 30,0 Figuur 1.6: Personen met een Wwb uitkering als percentage van de bevolking (18+) naar bevolkingsgroep Naast de sociaal-economische achtergronden van de groep is er een ander aspect dat misschien nog moeilijker te doorbreken is dan de armoedepositie waarin een groot deel van deze groep verkeert en dat is het hoge aantal alleenstaande moeders bij Antillianen uit de volksklasse. Dat dit nadelige gevolgen heeft voor de opvoeding van kinderen is duidelijk, alleen al omdat deze gezinnen over het algemeen armer zijn dan gezinnen met twee ouders. Maar daarnaast levert het alleenstaand moederschap een aantal bijkomende problemen op op het gebied van de opvoeding (Van San, 1998). Ook in Rotterdam is er sprake van een groot aantal alleenstaande moeders van Antilliaanse afkomst. Van de ruim tienduizend Antilliaanse vrouwen in Rotterdam zijn er volgens gegevens van het COS (op basis van de GBA) per ruim zevenduizend achttien jaar of ouder waarvan er ruim 1900 (27 procent) kunnen worden gecategoriseerd als alleenstaande moeder. In figuur 1.8. is een en ander grafisch weergegeven en wordt het cijfer vergeleken met het aandeel alleenstaande moeders in de totale bevolking en andere herkomstgroepen. Uit de figuur blijkt dat het aandeel alleenstaande moeders onder Antillianen het hoogst is. Zij worden gevolgd door Surinaamse (23,3 procent), Turkse (10 procent) en Marokkaanse vrouwen (9,4 procent). Onder autochtonen is het aandeel alleenstaande moeders slechts 5,7 procent. 15

26 Hoofdstuk 1 Totaal Rotterdammers 9,3 Autochtonen 5,7 Marokkanen 9,4 Turken 10,0 Antillianen / Arubanen 27,0 Surinamers 23,3 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 25,0 30,0 Figuur 1.7: Alleenstaande moeders als percentage van het aantal vrouwen (18+) naar bevolkingsgroep Bovendien geeft de bovenstaande figuur slechts een gedeeltelijk inzicht in het percentage alleenstaande moeders. Ten eerste zijn meisjes en vrouwen onder de achttien jaar niet meegerekend, waardoor het percentage tienermoeders in de statistiek ontbreekt. En uitgerekend onder Antilliaanse vrouwen weten we dat er een hoog percentage tienermoeders voorkomt, dus de cijfers vertonen wat dat betreft een vertekening. Ten tweede gaat het hier om vrouwen die alleen met hun kind(eren) op één adres wonen. Alleenstaande moeders in opvanghuizen of die inwonend zijn, zijn niet meegerekend. 1.4 Transnationale criminaliteit Een extra complicatie bij het oplossen van het probleem van de criminaliteit van Antillianen in Nederland is dat het een transnationaal karakter heeft, wat het meest zichtbaar is bij drugssmokkel. 12 Sinds een aantal jaren wordt er tussen Nederland en de Antillen immers heel wat heen en weer gereisd door smokkelaars. Maar het transnationale karakter geldt niet alleen voor drugssmokkel. Zo wezen De Jong et.al. (1997: 99) er aan het eind van de jaren negentig al op dat de criminele circuits op de Antillen en in Nederland aan elkaar gerelateerd zijn. Zo bleek dat het roven van elkaars 12 Zie bijvoorbeeld Bovenkerk, F. (2001). Transnationale jeugdcriminaliteit uit de Nederlandse Antillen, in: Misdaadprofielen, Meulenhoff: Amsterdam. 16

27 Antillianen in Rotterdam koningskettingen oorspronkelijk een delict was dat veel voorkwam op Curaçao en dat door Antilliaanse jongens in Nederland was overgenomen. Daarnaast zijn er aanwijzingen voor het feit dat vetes tussen families aan de ene zijde van de oceaan ontstaan en aan de andere zijde van de oceaan worden uitgevochten. 13 Voorts is het genoegzaam bekend dat jongens voor wie in Nederland de grond te heet onder de voeten wordt vaak naar Curaçao gaan. Daarbij gaat het niet alleen om jongens die door de politie worden gezocht, maar ook om jongens die in conflict zijn gekomen met andere Antillianen uit het criminele circuit. De Antillen zijn in dat opzicht een van de uitwijkplaatsen die de jongens ter beschikking staan (De Jong et.al. 1997: 99). En tot slot wordt de politie op Curaçao regelmatig geconfronteerd met criminaliteit gepleegd door jongens die in Nederland wonen, en hier bekenden van de politie zijn, die tijdens hun vakanties op Curaçao hun criminele levensstijl voortzetten. Maar zoals reeds opgemerkt blijkt het transnationale karakter van de criminaliteit onder Antillianen voor een belangrijk deel uit de drugssmokkel tussen Curaçao en Nederland. Sinds het begin van de jaren negentig zijn geluiden te horen dat Antilliaanse jongeren hun overtocht van de Antillen naar Nederland bekostigen door drugs mee te nemen. Dat bleek al toen de Amsterdamse korpschef Nordholt in die periode commotie veroorzaakte met zijn uitspraken over het lozen van Antilliaanse criminelen naar Nederland, waarbij Nordholt vooral wees op de actieve betrokkenheid van de Antilliaanse overheid. Maar de grote overtocht van drugssmokkelaars zou pas een aantal jaren later plaatsvinden. Vooral de laatste jaren is er in Nederland veel te doen over bolletjesslikkers en andere smokkelaars die tussen de Antillen en Nederland reizen. Zaitch (2002: 140), die een boek schreef over de betrokkenheid van Colombianen bij de cocaïnehandel in Nederland, laat zien dat in de loop van de jaren negentig minstens de helft van de hoeveelheid cocaïne die Nederland binnenkwam per vliegtuig afkomstig was uit Suriname en de Nederlandse Antillen. Hoewel de hoeveelheid cocaïne die op deze wijze het land binnen kwam maar een fractie was van het totaal de grootste hoeveelheid komt immers per containerschip binnen heeft het tot grote aantallen smokkelaars geleid die de kost verdienen met de transatlantische cocaïnesmokkel. Uit een analyse van het ministerie van Justitie komt naar voren dat voordat de honderdprocents controles werden ingevoerd, zo ongeveer dertig à vijftig smokkelaars per vlucht van Curaçao kwamen. 13 Wijk, A.Ph. van, M. van San, S.R.F. Mali en P.P.H.M. Klerks, Grote conflicten binnen een kleine gemeenschap. Aard en omvang van de criminaliteit onder Antillianen in Den Helder. 17

28 Hoofdstuk 1 Kerkhof (2003: 26) schat in haar rapport dat ruwweg zeven procent van de Curaçaose transnationale gemeenschap zich als drugskoerier met de smokkel van cocaïne bezighoudt. In ieder geval had van de in 2002 aangehouden smokkelaars 79,6 procent de Nederlandse nationaliteit. Daarvan was 16,9 procent van Nederlandse afkomst en de rest van Antilliaanse afkomst. Opvallend is daarbij dat 65,5 procent uit Curaçao komt. Van de aangehouden drugssmokkelaars met de Nederlandse nationaliteit van Antilliaanse afkomst, woont meer dan vijftig procent in Nederland, de overigen op Curaçao. 14 De vraag is waarom Curaçao als eiland zoveel drugssmokkelaars oplevert. Dat heeft in eerste instantie te maken met de inbedding van het eiland in het Caraïbisch gebied. De positie van de eilanden in de drugsketen is die van transitogebied. De reden dat de regio zo doordrenkt is van drugshandel ligt in een combinatie van structurele factoren, waardoor de eilanden al vanaf halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw een grote aantrekkingskracht hebben op drugsbazen. Een eerste reden waarom de drugssector zoveel interesse heeft voor de regio is de geografische ligging. Strategisch gelegen tussen de VS en Zuid-Amerika, en met duizenden grotere en kleinere eilanden, is het Caraïbisch gebied al eeuwenlang een ideaal transitogebied voor smokkelwaar op de as Zuid-Amerika Verenigde Staten. De economische situatie is een tweede belangrijke factor. De hoge werkloosheid in de regio leidt ertoe dat er volop lokale arbeid beschikbaar is voor drugsondernemers. De derde en vierde factor die bijdraagt tot een goed klimaat voor grote drugsondernemers zijn de zwakke staat en de politieke cultuur. Veel Caraïbische staten zijn simpelweg te klein om voldoende tegenstand te bieden aan grote drugscriminelen. De staatsinstituties zijn bovendien niet erg sterk ontwikkeld. Dit hangt samen met een politieke cultuur van patronage en cliëntelisme, die bepalend is voor lokale machtsrelaties. Een vijfde reden is dat de banden met voormalige koloniale machten en het migratiepatroon de regio bij uitstek geschikt maken voor smokkel via koeriers. Ten slotte spelen ook sociale en culturele elementen een rol in de keuze van drugsondernemers voor vestiging in een bepaalde regio. Het karakteristieke, op Westerse landen georiënteerde referentiekader, en de daaruit voortvloeiende aspiratie van een Westerse levensstijl is belangrijk te noemen. Een ander sociaal aspect is dat illegale activiteiten beter mogelijk zijn in samenlevingen met vage gedragsnormen en een hoge tolerantie voor afwijkend gedrag. Nog beter is het als leden van die samenleving meer gericht zijn op korte termijn winsten dan op lange 14 Vijfde voortgangsrapportage drugssmokkel Schiphol, Ministerie van Justitie, 24 oktober

29 Antillianen in Rotterdam termijninvesteringen en als luxe consumptie een belangrijke maatstaf is voor status en succes. Het samenspel van deze factoren maakt het Caraïbisch gebied in het algemeen en Curaçao in het bijzonder tot een paradijs voor grote drugsondernemers die zich van vliegtuigkoeriers bedienen (Kerkhof 2003: 16). Wat het eiland Curaçao extra aantrekkelijk maakt voor de drugssmokkel is zijn gunstige ligging binnen het Caraïbisch gebied. Het eiland is immers voor de handel in cocaïne belangrijk geworden nadat de Amerikanen in 1989 het aan Colombia grenzende doorvoerland Panama hadden bezet (Bovenkerk 2001: 162). De drugs (hoofdzakelijk cocaïne) worden vooral vanuit Venezuela en Colombia naar Curaçao gebracht. De Antillen (ook Aruba) fungeren als een doorvoerhaven naar Nederland van cocaïne uit landen als Venezuela en Colombia. Wat Curaçao een ideale plek maakt voor de drugshandel is dat het een vrijhandelshaven is waar bulkgoederen worden gebracht die door andere schepen naar elders worden meegenomen, zonder dat zij op het eiland zijn uitgepakt. Hierdoor is er volop gelegenheid tot het smokkelen van grote hoeveelheden drugs (Bovenkerk 2001: 163). De informanten van Zaitch (2002: 106) verwezen regelmatig naar de Nederlandse Antillen als een belangrijk ontmoetingspunt voor diegenen die zich met de handel in drugs bezighouden. Er is een grote Colombiaanse gemeenschap op Aruba waardoor Colombiaanse drugondernemers vaak naar Curaçao en Aruba gaan voor vakantie, familiebezoek maar ook voor zaken. Veel deals worden tijdens deze bezoeken gesloten waarna drugs wordt doorgesluisd naar Amerika en Nederland. Voor veel mensen in de regio is betrokkenheid bij de drugseconomie een pure overlevingsstrategie. Paul Stares (1996) merkt op dat de motivatie om activiteiten in de drugseconomie te ontplooien minder te maken heeft met de verlokking van hoge verdiensten dan met de druk van de economische situatie en de noodzaak om op de een of andere manier inkomsten te genereren. Tegen de achtergrond van structurele werkloosheid lonken er economische perspectieven in de informele en criminele sector. Steeds meer mensen, waaronder een hoog percentage laag opgeleide jonge mannen die geen legaal werk hebben, nemen in die omstandigheden hun toevlucht tot de illegale economie. Hoge werkloosheid is dus zonder meer een reden waarom mensen bij de drugseconomie betrokken raken. Maar het is niet de enige reden. De oriëntatie op Westerse landen en de migratiedynamiek zijn eveneens cruciale factoren in de ontwikkeling van de drugseconomie. Migratie heeft grote gevolgen voor de sociale structuur van de samenleving die de migranten verlaten. Traditioneel zijn er netwerken van wederzijdse hulp 19

30 Hoofdstuk 1 binnen de familie (extended family) en op het niveau van buurten. Deze netwerken functioneren als sociaal vangnet. Als veel mensen vertrekken worden de netwerken te klein. Het effect is niet dat ze dan nog maar voor de helft werken, maar dat ze instorten. De in tweeën geknipte, transnationale netwerken functioneren voor de achterblijvers niet meer (voldoende) als sociaal vangnet. Voor andere zaken zoals de drugshandel bijvoorbeeld zijn dergelijke netwerken wel heel geschikt (Kerkhof 2003: 17). Maar migratie verzwakt niet enkel de lokale netwerken voor wederzijdse hulp. Het versterkt ook de gerichtheid op Westerse consumptiestijlen. Het succes van de migrant wordt binnen de eigen groep in belangrijke mate afgemeten aan de luxe goederen die hij of zij tentoon kan spreiden. Daardoor wordt een Westerse consumptiestijl ook in de thuislanden steeds meer de norm. Aan de Caraïbische kant gaat de norm van een Westerse consumptiestijl echter gepaard met het inkomen van een ontwikkelingsland. En voor de meeste migranten is het succesvol overkomen, via veelvuldige vakantiereizen naar huis en het etaleren van dure spullen, feitelijk niet te realiseren met wat ze aan legaal inkomen verdienen. Door deze dynamiek is er aan beide kanten druk om op een snelle manier aan veel geld te komen (Kerkhof 2003: 18). De laatste jaren is er vanuit Nederland vooral met het aantreden van de voormalige minister van justitie Donner enorm veel geïnvesteerd in het terugdringen van drugssmokkel en het strafrechtelijk aanpakken van drugskoeriers. Daarnaast is in verschillende steden in Nederland een groot aantal maatregelen genomen om de criminaliteit die door Antillianen op Nederlandse bodem wordt gepleegd in te dammen. Het transnationale karakter van de criminaliteit onder de groep maakt de aanpak van het probleem echter lastig. Alle maatregelen die aan beide zijden van de oceaan worden genomen tegen de transatlantische misdadigheid leveren immers slechts gedeeltelijke (en dan nog moeilijk meetbare) succesjes op, terwijl het probleem de laatste jaren in omvang en ernst is toegenomen (Bovenkerk 2001: 193). Uit de discussies van de laatste jaren komt dan ook meestal naar voren dat, wil men het tij keren, men de problemen zowel in Nederland als op de Antillen gelijktijdig moet aanpakken. Een andere reden waarom een aantal van de ingezette trajecten slechts middelmatige successen oogsten heeft onder meer te maken met het feit dat er bij beleidsmakers te weinig kennis aanwezig is over de doelgroep. De verschillende onderzoeken (Bos en Van Hulst, 1994; Van Hulst, 1997; De Jong et.al. 1997; Van San, 1998) hebben zeker hun nut gehad maar het is bekend dat criminaliteit door de tijd heen aan veranderingen onderhevig is. Daarom is een actuele schets nodig 20

31 Antillianen in Rotterdam van de criminaliteit van de Antilliaanse groep. Ook voor de stad Rotterdam ontbreekt het aan een actueel beeld van de situatie waarin de groep verkeert. Voorts is het niet bekend welke resultaten er vanuit de (hulpverlenings)instanties zijn geboekt bij de aanpak van de problemen. Hebben Antillianen voldoende aansluiting weten te vinden bij de instanties die Rotterdam rijk is of is er eerder sprake van een kloof tussen beide? En in hoeverre zijn instanties erin geslaagd de groepen te bereiken die hulp nodig hebben? Op deze en andere vragen zullen we in dit rapport ingaan. 1.5 Onderzoeksvragen 1. Wat is de aard en omvang van de criminaliteitsproblemen van Antillianen in Rotterdam? a. Wat zijn de kenmerken en achtergronden van de totale populatie Antillianen in Rotterdam? b. Hoeveel Antillianen zijn er in aanraking gekomen met de politie in de periode ? c. Wat is karakteristiek voor de criminaliteit van Antillianen? d. Aan welke strafbare feiten hebben zij zich schuldig gemaakt? 2. Hoe is de criminaliteit van Curaçaose daders in Rotterdam te typeren? a. Wat zijn de achtergronden van de daders? b. Welke delicten hebben zij gepleegd? c. Zijn er vormen van criminaliteit die zich aan het zicht van politie en justitie onttrekken? d. In hoeverre is er sprake van criminele netwerken van Curaçaoënaars in Rotterdam? e. Zijn er verbindingen met netwerken in andere steden? 3. Heeft de hulpverlening in Rotterdam bijgedragen aan de oplossing van de problemen met en van Curaçaoënaars uit de volksklasse? a. Weten Curaçaose cliënten de weg naar (hulpverlenings)instanties te vinden? b. Weten (hulpverlenings)instanties de weg naar Curaçaose cliënten te vinden? 21

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

Rotterdamse Risicogroepen 2014 Een monitor van de maatschappelijke positie van Rotterdamse risicogroepen

Rotterdamse Risicogroepen 2014 Een monitor van de maatschappelijke positie van Rotterdamse risicogroepen Rotterdamse Risicogroepen 2014 Een monitor van de maatschappelijke positie van Rotterdamse risicogroepen J. de Boom A. Weltevrede P. van Wensveen Y. Seidler M. van San P. Hermus Rotterdamse Risicogroepen

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

JONGE MOEDERS IN ROTTERDAM. Stand van zaken 2008

JONGE MOEDERS IN ROTTERDAM. Stand van zaken 2008 JONGE MOEDERS IN ROTTERDAM. Stand van zaken 2008 Jo nge moeder s in Ro tterdam Stand van zaken 2008 L.P.M. van Dun en J.M. Reijnen Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) oktober 2008 In opdracht van

Nadere informatie

Jongeren in Rotterdam en Nederland, 2007 en 2011. Vinodh Lalta, CBS-CvB

Jongeren in Rotterdam en Nederland, 2007 en 2011. Vinodh Lalta, CBS-CvB Jongeren in Rotterdam en Nederland, 2007 en 2011 Vinodh Lalta, CBS-CvB Centrum voor Beleidsstatistiek Commerciële afdeling van het CBS Maakt zelf geen statistieken, maar combineert en koppelt bestaande

Nadere informatie

8. Werken en werkloos zijn

8. Werken en werkloos zijn 8. Werken en werkloos zijn In 22 is de arbeidsdeelname van allochtonen niet meer verder gestegen. Onder autochtonen is het aantal personen met werk nog wel licht toegenomen. De arbeidsdeelname onder Surinamers,

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

Nieuwe dadergroep vraagt aandacht

Nieuwe dadergroep vraagt aandacht Er is een nieuwe groep van jonge, zeer actieve veelplegers die steeds vaker met de politie in aanraking komt / foto: Pallieter de Boer. Nieuwe dadergroep vraagt aandacht Jongere veelplegers roeren zich

Nadere informatie

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Onderwijs Het aandeel in de bevolking van 15 tot 64 jaar dat het onderwijs reeds heeft verlaten en hun onderwijscarrière

Nadere informatie

Samenvatting. Wat is de kern van de Integratiekaart?

Samenvatting. Wat is de kern van de Integratiekaart? Samenvatting Wat is de kern van de Integratiekaart? In 2004 is een begin gemaakt met de ontwikkeling van een Integratiekaart. De Integratiekaart is een project van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Antilliaanse Nederlanders 2012

Antilliaanse Nederlanders 2012 Antilliaanse Nederlanders 2012 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 3) J. de Boom P. van Wensveen P. Hermus A. Weltevrede M. van San Antilliaanse Nederlanders

Nadere informatie

Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005

Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005 Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005 1. Demografische gegevens over etnische minderheden Per 1 januari 2005 telde de Nederlandse bevolking 3,1 miljoen (3.122.717) allochtonen. De omvang

Nadere informatie

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Publicatiedatum CBS-website: 16 juli 2007 Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Centraal Bureau voor de Statistiek Samenvatting Op 1 januari 2006 is de nieuwe Zorgverzekeringswet inwerking getreden,

Nadere informatie

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid,

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, @ FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, september 29 Samenvatting De werkloosheid onder de 1 tot 2 jarige Nederlanders is in het 2 e kwartaal van 29 met

Nadere informatie

10. Veel ouderen in de bijstand

10. Veel ouderen in de bijstand 10. Veel ouderen in de bijstand Niet-westerse allochtonen ontvangen 2,5 keer zo vaak een uitkering als autochtonen. Ze hebben het vaakst een bijstandsuitkering. Verder was eind 2002 bijna de helft van

Nadere informatie

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Rotterdam 2010

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Rotterdam 2010 Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Rotterdam 2010 Een nulmeting van hun positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit J. de Boom A. Weltevrede P. van Wensveen M.

Nadere informatie

Ingekomen stuk D23. Aantal bijlagen 1

Ingekomen stuk D23. Aantal bijlagen 1 Directie Inwoners Beleid & Realisatie Beleidsrealisatie & verantwoording Ingekomen stuk D23 Aan de gemeenteraad van Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Telefoon (024) 329 90 00 Telefax (024) 329 29 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl

Nadere informatie

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Tilburg 2010

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Tilburg 2010 Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Tilburg 2010 Een nulmeting van hun positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit J. de Boom A. Weltevrede P. van Wensveen M. van

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Fact sheet nummer 9 juli 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Er zijn in Amsterdam bijna 135.000 jongeren in de leeftijd van 15 tot 27 jaar (januari 2013). Veel jongeren volgen een opleiding of

Nadere informatie

4. Kans op echtscheiding

4. Kans op echtscheiding 4. Kans op echtscheiding Niet-westerse allochtonen hebben een grotere kans op echtscheiding dan autochtonen. Tussen de verschillende groepen niet-westerse allochtonen bestaan in dit opzicht echter grote

Nadere informatie

Factsheet Demografische ontwikkelingen

Factsheet Demografische ontwikkelingen Factsheet Demografische ontwikkelingen 1. Inleiding In deze factsheet van ACB Kenniscentrum aandacht voor de demografische ontwikkelingen in Nederland en in het bijzonder in de provincie Noord-Holland.

Nadere informatie

Antilliaanse Nederlanders in Dordrecht 2011

Antilliaanse Nederlanders in Dordrecht 2011 Antilliaanse Nederlanders in Dordrecht 2011 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 2) J. de Boom P. van Wensveen A. Weltevrede P. Hermus Y. Seidler M. van

Nadere informatie

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Amersfoort 2011

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Amersfoort 2011 Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Amersfoort 2011 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 2) J. de Boom P. van Wensveen A. Weltevrede P. Hermus

Nadere informatie

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Den Haag 2011

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Den Haag 2011 Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Den Haag 2011 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 2) J. de Boom P. van Wensveen A. Weltevrede P. Hermus Y.

Nadere informatie

FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld. Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf

FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld. Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf Dit onderzoek is uitgevoerd door het Bonger Instituut voor Criminologie van de Universiteit

Nadere informatie

Marokkaanse Nederlanders in Utrecht 2010

Marokkaanse Nederlanders in Utrecht 2010 Marokkaanse Nederlanders in Utrecht 2010 Een nulmeting van hun positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit J. de Boom A. Weltevrede P. van Wensveen M. van San P. Hermus

Nadere informatie

Marokkaanse Nederlanders in Helmond 2011

Marokkaanse Nederlanders in Helmond 2011 Marokkaanse Nederlanders in Helmond 2011 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 2) J. de Boom P. van Wensveen A. Weltevrede P. Hermus Y. Seidler M. van San

Nadere informatie

Jongeren op de arbeidsmarkt

Jongeren op de arbeidsmarkt Jongeren op de arbeidsmarkt Tanja Traag In 23 was 11 procent van alle jongeren werkloos. Jongeren die geen onderwijs meer volgen, hebben een andere positie op de arbeidsmarkt dan jongeren die wel een opleiding

Nadere informatie

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Lelystad 2011

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Lelystad 2011 Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Lelystad 2011 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 2) J. de Boom P. van Wensveen A. Weltevrede P. Hermus Y.

Nadere informatie

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 Lian Kösters, Paul den Boer en Bob Lodder* Inleiding In dit artikel wordt de arbeidsparticipatie in Nederland tussen 1970

Nadere informatie

Feitenkaart Participatie en Burgerschap

Feitenkaart Participatie en Burgerschap Feitenkaart Participatie en Burgerschap 2009 Feitenkaart Participatie en Burgerschap 2009 Drs. A.L. Roode Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juli 2010 In opdracht van Jeugd, Onderwijs en Samenleving,

Nadere informatie

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Tilburg 2011

Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Tilburg 2011 Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders in Tilburg 2011 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 2) J. de Boom P. van Wensveen A. Weltevrede P. Hermus Y.

Nadere informatie

Marokkaanse Nederlanders in Zeist 2010

Marokkaanse Nederlanders in Zeist 2010 Marokkaanse Nederlanders in Zeist 2010 Een nulmeting van hun positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit J. de Boom A. Weltevrede P. van Wensveen M. van San P. Hermus Marokkaanse

Nadere informatie

Marokkaanse Nederlanders 2012

Marokkaanse Nederlanders 2012 Marokkaanse Nederlanders 2012 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 3) J. de Boom P. van Wensveen P. Hermus A. Weltevrede M. van San Marokkaanse Nederlanders

Nadere informatie

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten)

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten) Fact sheet nummer 2 februari 2006 Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Tussen 1992 en 2005 is de groep overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam met maar liefst 86% toegenomen. Tot deze

Nadere informatie

Marokkaanse Nederlanders in Veenendaal 2011

Marokkaanse Nederlanders in Veenendaal 2011 Marokkaanse Nederlanders in Veenendaal 2011 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 2) J. de Boom P. van Wensveen A. Weltevrede P. Hermus Y. Seidler M. van

Nadere informatie

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Willem Huijnk - Wetenschappelijk onderzoeker

Nadere informatie

Marokkaanse Nederlanders in Zeist 2011

Marokkaanse Nederlanders in Zeist 2011 Marokkaanse Nederlanders in Zeist 2011 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 2) J. de Boom P. van Wensveen A. Weltevrede P. Hermus Y. Seidler M. van San

Nadere informatie

Antilliaanse Nederlanders in Spijkenisse 2011

Antilliaanse Nederlanders in Spijkenisse 2011 Antilliaanse Nederlanders in Spijkenisse 2011 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 2) J. de Boom P. van Wensveen A. Weltevrede P. Hermus Y. Seidler M.

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Administratieve correcties in de bevolkingsstatistieken

Administratieve correcties in de bevolkingsstatistieken Maarten Alders en Han Nicolaas Het saldo van administratieve afvoeringen en opnemingen is doorgaans negatief. Dit saldo wordt vaak geïnterpreteerd als vertrek naar het buitenland. Het aandeel in het totale

Nadere informatie

Marokkaanse Nederlanders in Utrecht 2011

Marokkaanse Nederlanders in Utrecht 2011 Marokkaanse Nederlanders in Utrecht 2011 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 2) J. de Boom P. van Wensveen A. Weltevrede P. Hermus Y. Seidler M. van San

Nadere informatie

WONEN EN LEREN VAN VOLWASSENEN IN DE REGIO REGIOVERKEER IN DE VOLWASSENENEDUCATIE

WONEN EN LEREN VAN VOLWASSENEN IN DE REGIO REGIOVERKEER IN DE VOLWASSENENEDUCATIE WONEN EN LEREN VAN VOLWASSENEN IN DE REGIO REGIOVERKEER IN DE VOLWASSENENEDUCATIE drs. J.M. Reijnen Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) 27 januari 2005 In opdracht van de Dienst Stedelijk Onderwijs

Nadere informatie

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun s Karin Hagoort en Maaike Hersevoort In 24 verdienden samenwonende of gehuwde vrouwen van 25 tot 55 jaar ongeveer de helft van wat hun s verdienden. Naarmate het

Nadere informatie

Marokkaanse Nederlanders in Gouda 2012

Marokkaanse Nederlanders in Gouda 2012 Marokkaanse Nederlanders in Gouda 2012 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 3) J. de Boom P. van Wensveen P. Hermus A. Weltevrede M. van San Marokkaanse

Nadere informatie

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Publicatiedatum CBS-website: 22 augustus 2007 Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Centraal Bureau voor de Statistiek Verklaring der tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer x = geheim

Nadere informatie

Voortijdig schoolverlaten, werkloosheid en delinquentie: cumulatie van risicogedrag onder jongeren in Nederland

Voortijdig schoolverlaten, werkloosheid en delinquentie: cumulatie van risicogedrag onder jongeren in Nederland Voortijdig schoolverlaten, werkloosheid en delinquentie: cumulatie van risicogedrag onder jongeren in Nederland Tanja Traag en Olivier Marie Bijna een op de drie jongeren die geen onderwijs meer volgden

Nadere informatie

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt s op de arbeidsmarkt Moniek Coumans De arbeidsdeelname van alleenstaande moeders is lager dan die van moeders met een partner. Dit verschil hangt voor een belangrijk deel samen met een oververtegenwoordiging

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Voortijdig schoolverlaten 0c het voortgezet et onderwijs in

Voortijdig schoolverlaten 0c het voortgezet et onderwijs in e088 Voortijdig schoolverlaten 0c olverlaten vanuit het voortgezet et onderwijs in Nederland en 21 gemeenten naar herkomstgroepering en geslacht Antilianen- Toelichting bij geleverde everde maatwerktabellen

Nadere informatie

Afhankelijk van een uitkering in Nederland

Afhankelijk van een uitkering in Nederland Afhankelijk van een uitkering in Nederland Harry Bierings en Wim Bos In waren 1,6 miljoen huishoudens voor hun inkomen afhankelijk van een uitkering. Dit is ruim een vijfde van alle huishoudens in Nederland.

Nadere informatie

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen FACTSHEET Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen In deze factsheet worden trends en ontwikkelingen ten aanzien van de jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in de provincie Groningen behandeld.

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s:

Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s: Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s: - Jeugd en Jeugdhulpverlening - Onderwijs Oktober 2015 Ctrl/BI C. Hogervorst Het beeld dat bij dit thema naar voren komt past bij een grotere

Nadere informatie

De Tilburgse Integratiemonitor 2011. Analyse van beschikbare gegevens

De Tilburgse Integratiemonitor 2011. Analyse van beschikbare gegevens De Tilburgse Integratiemonitor 2011 Analyse van beschikbare gegevens Gemeente Tilburg Team Onderzoek & Informatie September 2011 De Tilburgse Integratiemonitor 2011 Team Onderzoek & Informatie 2 Samenvatting

Nadere informatie

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding Naar aanleiding van vragen over de hoge arbeidsongeschiktheidspercentages

Nadere informatie

Voortijdig schoolverlaters en Citotoets-gegevens,

Voortijdig schoolverlaters en Citotoets-gegevens, , Toelichting bij geleverde maatwerktabellen 2006/2007 en 2007/2008* Levering: 17 februari 2010 De maatwerktabel over voortijdig schoolverlaters 2006/2007 bevat gegevens over het voortgezet onderwijs (vo)

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2006 Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Na een aantal jaren van groei is door een toenemend vertrek

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

Huishoudens met inkomen naar belangrijkste bron

Huishoudens met inkomen naar belangrijkste bron INKOMENSBRONNEN ROTTERDAM EN REGIO 2002 In de zomer van 2005 zijn de inkomensgegevens op gemeentelijk, deelgemeentelijk en buurtniveau uit het Regionaal Inkomens Onderzoek 2002 van het CBS beschikbaar

Nadere informatie

Voortijdig Schoolverlaters 2005 Toelichting bij de tabellen

Voortijdig Schoolverlaters 2005 Toelichting bij de tabellen Voortijdig Schoolverlaters 2005 Toelichting bij de tabellen Definitie: Voortijdig schoolverlaters zijn gedefinieerd als leerlingen die het (bekostigd) onderwijs verlaten zonder dat zij een startkwalificatie

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011

Sociaal-economische schets van Leiden Zuidwest 2011 Sociaal-economische schets van Zuidwest 2011 Zuidwest is onderdeel van het en bestaat uit de buurten Haagwegnoord en -zuid, Boshuizen, Fortuinwijk-noord en -zuid en de Gasthuiswijk. Zuidwest heeft een

Nadere informatie

Onbenut arbeidsaanbod aandachtswijken

Onbenut arbeidsaanbod aandachtswijken Onbenut arbeidsaanbod aandachtswijken Binding met de arbeidsmarkt van 25 tot 65-jarigen in gemeenten met aandachtswijken Raad voor Werk en Inkomen Nicis Institute Juni 28 Onbenut arbeidsaanbod aandachtswijken

Nadere informatie

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014

Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 1 Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2014 Fact sheet juni 2015 De werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is voor het eerst sinds enkele jaren weer gedaald. Van de bijna 140.000 Amsterdamse jongeren

Nadere informatie

Voortijdig schoolverlaters: een kwetsbare groep op de arbeidsmarkt

Voortijdig schoolverlaters: een kwetsbare groep op de arbeidsmarkt : een kwetsbare groep op de arbeidsmarkt Harry Bierings en Robert de Vries Direct nadat zij school hadden verlaten, maar ook nog vier jaar daarna, hebben voortijdig naar verhouding vaak geen baan. Als

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill.

Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill. Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill. secondant #2 april 2009 7 Geweldsdelicten tussen - Daling van geweld komt niet uit de verf Crimi-trends

Nadere informatie

Veiligheid kernthema: maatschappelijk evenwicht & veiligheid

Veiligheid kernthema: maatschappelijk evenwicht & veiligheid Veiligheid kernthema: De criminaliteitscijfers en de slachtoffercijfers laten over het algemeen een positief beeld zien voor Utrecht in. Ook de aangiftebereidheid van Utrechters is relatief hoog (29%).

Nadere informatie

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Jeroen Nieuweboer Allochtonen in, en voelen zich minder thuis in Nederland dan allochtonen elders in Nederland. Marokkanen, Antillianen

Nadere informatie

Marokkaanse Nederlanders 2013

Marokkaanse Nederlanders 2013 Marokkaanse Nederlanders 2013 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 4) CONCEPT J. de Boom P. van Wensveen P. Hermus A. Weltevrede M. van San Marokkaanse

Nadere informatie

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO In opdracht van: DWI Projectnummer: 13010 Anne Huizer Laure Michon Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie

Almeerse Monitor Voortijdig Schoolverlaten Schooljaar 2010-2011

Almeerse Monitor Voortijdig Schoolverlaten Schooljaar 2010-2011 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Almeerse Monitor Voortijdig Schoolverlaten Schooljaar 2010-2011 Voorwoord Het voorkomen van voortijdig schoolverlaten lijkt zo eenvoudig. Je zorgt voor een strenge aanpak,

Nadere informatie

Marokkaanse Nederlanders in Ede 2011

Marokkaanse Nederlanders in Ede 2011 Marokkaanse Nederlanders in Ede 2011 De positie op de terreinen van onderwijs, arbeid en uitkering en criminaliteit (meting 2) J. de Boom P. van Wensveen A. Weltevrede P. Hermus Y. Seidler M. van San Marokkaanse

Nadere informatie

Meer over jeugdigen in Leiden staat in hoofdstuk 13 over Jeugd. Meer over ouderen in Leiden staat in hoofdstuk 14 over Welzijn en zorg.

Meer over jeugdigen in Leiden staat in hoofdstuk 13 over Jeugd. Meer over ouderen in Leiden staat in hoofdstuk 14 over Welzijn en zorg. Hoofdstuk 1 Bevolking 1.1 Inleiding In dit hoofdstuk gaat het om de Leidse bevolking: hoeveel inwoners zijn er, wat zijn hun kenmerken, waar in de stad wonen zij, zijn vragen waarop dit hoofdstuk ingaat.

Nadere informatie

Artikelen. Een terugblik op het ouderlijk gezin. Arie de Graaf

Artikelen. Een terugblik op het ouderlijk gezin. Arie de Graaf Artikelen Een terugblik op het ouderlijk gezin Arie de Graaf Driekwart van de kinderen die in de jaren zeventig zijn geboren, is opgegroeid bij twee ouders. Een op de zeven heeft een scheiding van de ouders

Nadere informatie

Jongeren buiten beeld 2013

Jongeren buiten beeld 2013 Paper Jongeren buiten beeld 2013 November 2015 CBS Centrum voor Beleidsstatistiek 2014 1 Inhoud 1. Aanleiding en afbakening 3 2. Omvang van de groep jongeren buiten beeld 4 3. Jongeren buiten beeld verder

Nadere informatie

LAAGGELETTERDHEID IN DELFSHAVEN

LAAGGELETTERDHEID IN DELFSHAVEN LAAGGELETTERDHEID IN DELFSHAVEN Uitgevoerd door: CINOP Advies Etil Kohnstamm Instituut Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA), Maastricht University DEZE FACTSHEETRAPPORTAGE IS ONTWIKKELD

Nadere informatie

CULTURELE HERKOMST VAN CLIËNTEN IN DE GGZ EN VERSLAVINGSZORG

CULTURELE HERKOMST VAN CLIËNTEN IN DE GGZ EN VERSLAVINGSZORG CULTURELE HERKOMST VAN CLIËNTEN IN DE GGZ EN VERSLAVINGSZORG 1 Culturele herkomst van cliënten in de ggz en verslavingszorg Aantal cliënten in de GGZ naar land van herkomst Aantal cliënten in 2006 Aantal

Nadere informatie

Opleidingsniveau stijgt

Opleidingsniveau stijgt Opleidingsniveau stijgt Grote doorstroom naar hogere niveaus Meer leerlingen vanuit vmbo naar havo Grote groep mbo ers naar het hbo 10 Jongens groeien gedurende hun onderwijsloopbaan Jongens na een diploma

Nadere informatie

Embargo t/m woensdag 16 december 2015, 11.00 uur. Publicatie Policy Brief Geen tijd verliezen. Van opvang naar integratie van asielmigranten

Embargo t/m woensdag 16 december 2015, 11.00 uur. Publicatie Policy Brief Geen tijd verliezen. Van opvang naar integratie van asielmigranten Persbericht Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), Wetechappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), Wetechappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) Embargo t/m woedag 16 december 2015, 11.00 uur

Nadere informatie

Departamento di Labor & Investigacion Department of Labour & Research CONCEPT WERKGELEGENHEID IN DE ARUBAANSE PUBLIEKE SECTOR 2009

Departamento di Labor & Investigacion Department of Labour & Research CONCEPT WERKGELEGENHEID IN DE ARUBAANSE PUBLIEKE SECTOR 2009 Departamento di Labor & Investigacion Department of Labour & Research CONCEPT WERKGELEGENHEID IN DE ARUBAANSE PUBLIEKE SECTOR 2009 Versie 1.3 September 2010 INHOUD Blz. Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk

Nadere informatie

Binnensteden en hun bewoners

Binnensteden en hun bewoners Binnensteden en hun bewoners 11 Bert Raets Publicatiedatum CBS-website: 23 september 211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig cijfer x

Nadere informatie

Geboorteplaats en etnische samenstelling van Surinamers in Nederland

Geboorteplaats en etnische samenstelling van Surinamers in Nederland Chan Choenni 1) en Carel Harmsen Anders dan het geval is voor de bevolking in Suriname zelf, is er geen gedetailleerde informatie beschikbaar over de etnische samenstelling van de Surinaamse bevolking

Nadere informatie

Factsheet jeugdigen in Haaglanden

Factsheet jeugdigen in Haaglanden Factsheet jeugdigen in Haaglanden Inleiding Gemeenten en regio s zijn op dit moment druk bezig met de beleidsvorming rond de transitie jeugdzorg. De hele jeugdzorg valt in 2015 onder de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

jeugdwerkloosheid 64% werklozen volgt opleiding 800 jongeren geregistreerd als werkloze

jeugdwerkloosheid 64% werklozen volgt opleiding 800 jongeren geregistreerd als werkloze 1 Jeugdwerkloosheid Fact sheet augustus 2014 Er zijn in ruim 15.000 jongeren in de leeftijd van 15 tot 27 jaar (januari 2014). Veel jongeren volgen een opleiding of hebben een baan. De laatste jaren zijn

Nadere informatie

Verhuizingen en uitstroom onder WWB-klanten in de deelgemeenten Charlois en Feijenoord. Fred Reelick

Verhuizingen en uitstroom onder WWB-klanten in de deelgemeenten Charlois en Feijenoord. Fred Reelick Verhuizingen en uitstroom onder WWB-klanten in de deelgemeenten Charlois en Feijenoord Fred Reelick Verhuizingen en uitstroom onder WWB-klanten in de deelgemeenten Charlois en Feijenoord Januari 2011 Fred

Nadere informatie

Monitor jeugdwerkloosheid in Rotterdam

Monitor jeugdwerkloosheid in Rotterdam rotterdam.nl/onderzoek Monitor jeugdwerkloosheid in Rotterdam Rapportage op wijkniveau, 31 september 2015 Onderzoek en Business Intelligence Rapportage monitor Jeugdwerkloosheid in Rotterdam Rapportage

Nadere informatie

Factsheet jeugdigen in de Drechtsteden

Factsheet jeugdigen in de Drechtsteden Factsheet jeugdigen in de Drechtsteden Inleiding Gemeenten en regio s zijn op dit moment druk bezig met de beleidsvorming rond de transitie jeugdzorg. De hele jeugdzorg valt in 2015 onder de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Feitenkaart VVE-monitor Rotterdam 2012 Onderzoek peuterspeelzalen en kinderdagverblijven

Feitenkaart VVE-monitor Rotterdam 2012 Onderzoek peuterspeelzalen en kinderdagverblijven Feitenkaart VVE-monitor Rotterdam 2012 Onderzoek peuterspeelzalen en kinderdagverblijven 1 Onderzoek en Business Intelligence Deze feitenkaart bevat de resultaten van de jaarlijkse Oktobertelling onder

Nadere informatie

Allochtone en autochtone verdachten van verschillende delicttypen nader bekeken

Allochtone en autochtone verdachten van verschillende delicttypen nader bekeken Cahier 27-4 Allochtone en autochtone verdachten van verschillende delicttypen nader bekeken R.P.W. Jennissen M. Blom a Wetenschappelijk Onderzoeken Documentatiecentrum Exemplaren van deze publicatie kunnen

Nadere informatie

Demografische kenmerken van Tsjechen en Slowaken in Nederland

Demografische kenmerken van Tsjechen en Slowaken in Nederland Demografische kenmerken van Tsjechen en Slowaken in Nederland Lada Mulalic, Carel Harmsen en Ko Oudhof Sinds de toetreding van en tot de EU is het aantal Tsjechen en Slowaken in Nederland sterk toegenomen.

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te behalen;

Nadere informatie

Factsheet jeugdigen in de stadsregio Rotterdam

Factsheet jeugdigen in de stadsregio Rotterdam Factsheet jeugdigen in de stadsregio Rotterdam Inleiding Gemeenten en regio s zijn op dit moment druk bezig met de beleidsvorming rond de transitie jeugdzorg. De hele jeugdzorg valt in 2015 onder de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Uitgevoerd in opdracht van de afdeling Beleid, dienst Sociale Zaken en Werk, gemeente Groningen

Uitgevoerd in opdracht van de afdeling Beleid, dienst Sociale Zaken en Werk, gemeente Groningen Meer of Minder Heden Verschillen tussen, en trends in, de verhouding allochtone en autochtone klanten van de dienst SOZAWE Alfons Klein Rouweler Ard Jan Leeferink Louis Polstra Uitgevoerd in opdracht van

Nadere informatie

Demografische gegevens ouderen

Demografische gegevens ouderen In dit hoofdstuk worden de demografische gegevens van de doelgroep ouderen beschreven. We spreken hier van ouderen indien personen 55 jaar of ouder zijn. Dit omdat gezondheidsproblemen met name vanaf die

Nadere informatie