Stappen voor de Aanpak van je Verslaving

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stappen voor de Aanpak van je Verslaving"

Transcriptie

1 Stappen voor de Aanpak van je Verslaving Inleiding Een verslaving is een hardnekkig, vaak ingewikkeld probleem. Dat maakt het niet eenvoudig het aan te pakken, maar dat het noodzakelijk is er iets aan te doen weet een ieder die er mee worstelt wel voor zichzelf. Eén van de lastigste punten hierbij is misschien wel: hoe? Waar begin ik, behalve stoppen met gebruiken? Want laat het duidelijk zijn: alleen stoppen is niet genoeg! In dit stuk vind je een aantal belangrijke stappen voor de aanpak van je verslaving. 1. Kennis opdoen Kennis is macht is een bekende uitdrukking die zeker ook hier opgaat. Hoe kun je tenslotte een probleem aanpakken als je niet alle noodzakelijke kennis erover hebt? Vul je rugzak met kennis over het probleem en je zal minder snel voor verrassingen komen te staan. De kennis die we nodig hebben delen we als volgt in. 1.1 Kennis over verslaving Wat is dat nou eigenlijk, verslaving? Grofweg zal je er vast wel een antwoord op kunnen verzinnen. Je hebt tenslotte je eigen ervaringen. Om je probleem aan te pakken is het van belang zo veel mogelijk kennis te verzamelen over wat een verslaving is. Zaken als hoe een verslaving kan ontstaan, hoe het zijn eigen leven gaat leiden, wat controleverlies is en wat terugval is zijn van belang. Maar ook bijvoorbeeld weten wat middelengebruik voor invloed heeft op je hersenen en lichaam, en wat het Pavlov-effect is en wat voor rol het kan spelen bij het krijgen van trek, kunnen je helpen je verslaving onder controle te krijgen. 1.2 Kennis over jezelf Naast zoveel mogelijk kennis opdoen omtrent verslaving is het van groot belang om zoveel mogelijk zelfkennis te hebben. Welke situaties, voorwerpen, personen kunnen bijvoorbeeld van invloed op je zijn m.b.t. gebruik? Welke gedachten en gevoelens kunnen je gedrag beïnvloeden? Wat zijn je valkuilen en wat is je kracht? Kan je kracht ook een valkuil worden? Heb je bepaalde ingesleten denkpatronen die je negatief kunnen beïnvloeden? Maar ook: ben je er gevoelig voor om ergens verslaafd aan te raken? Ook al deze kennis kan je helpen je verslaving onder controle te krijgen en eventueel helpen voorkomen dat je stopt met het ene middel en vervolgens verslaafd raakt aan het andere. Stappen voor de Aanpak van je Verslaving 2014 Paul Tetteroo versie 1.0 ( ) 1

2 2. Acceptatie van het probleem Als je je verdiept in de kennis die men tegenwoordig heeft over verslaving, zal je ontdekken dat verslaving steeds vaker wordt gezien als een chronische aandoening. M.a.w.: een verslaving gaat niet weg. Als je je daar bewust van bent geworden is de volgende stap als vanzelf om tot acceptatie zien te komen. 2.1 acceptatieproces Accepteren van het hebben van een chronische aandoening doe je meestal niet één twee drie. Het is een proces dat je in gaat. Het kost tijd en kan gepaard gaan met verzet en ongeloof. Maar ook gevoelens van verdriet, boosheid, schuld en schaamte gaan vaak opspelen. Het is belangrijk om in te zien dat het allemaal hoort bij het proces van acceptatie. Acceptatie is het er aan toegeven dat jij dit hebt en je bij dat feit neerleggen. Dit betekent uiteraard niet dat je dan net zo goed kan blijven gebruiken! Het betekent dat je uiteindelijk je energie niet langer laat opslurpen door allerlei vervelende negatieve gevoelens, maar dat je haar gaat steken in de aanpak van het probleem: het leren controleren van je verslaving. (Let op: dit is iets heel anders dan controleren van je gebruik! Je kan alleen de baas zijn over een verslaving als je er niet aan toegeeft.) Een krachtig doel dat je jezelf hierbij kunt stellen is dat je wilt dat je verslavende middel niet langer de baas over je is, maar jijzèlf. 2.2 terugval Accepteren van het hebben van een verslaving betekent ook accepteren dat er een mogelijkheid bestaat dat je terugvalt. Dit betekent niet dat je jezelf een vrijbrief geeft te gaan gebruiken zodra je daar, op wat voor manier dan ook, een reden voor ziet of excuus voor kan bedenken. Nee, want uit al je kennis en ervaring weet je dat gebruik leidt tot controleverlies. En controleverlies leidt tot meer gebruik. En dat is niet je doel! Het hele punt is dat, ondanks alle inzet die je hebt om je verslaving aan te pakken, het toch kan voorkomen dat je terugvalt. Zo n terugval kan je verslavende middel weer de baas over je laten worden. Op het moment dat je terugvalt is het van groot belang in te zien dat al je moeite en inspanning niet voor niks is geweest. Terugval is nu juist dàt onderdeel van je ziekte dat je wilt voorkomen, maar niet kunt uitsluiten. 2.3 hulp vragen Bedenk hierbij dat durven toegeven aan iets dat je als een zwakte beschouwt je grootste kracht kan zijn. Vraag zo snel mogelijk hulp als je niet meer zelfstandig kunt stoppen! Een belangrijk aspect van acceptatie is onder ogen zien dat het je niet altijd alleen zal lukken en weten dat dat ook niet erg is. Om dit te bereiken zal je schaamte- en schuldgevoelens van je af moeten zetten. Ook dat hoort bij je acceptatieproces. Stappen voor de Aanpak van je Verslaving 2014 Paul Tetteroo versie 1.0 ( ) 2

3 3. Achtergrondproblematiek aanpakken Een verslaving staat meestal niet op zichzelf. Onafhankelijk van hoe de verslaving is ontstaan kunnen op de achtergrond psychische problemen en/of aandoeningen een rol spelen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan posttraumatische stressstoornis (PTSS) en andere vormen van angststoornissen, problemen met het zelfbeeld, persoonlijkheidsstoornissen, stemmingsstoornissen en ADHD. Deze achtergrondproblematiek kan de verslaving in stand houden als er niets mee wordt gedaan. Het is daarom belangrijk om te weten of dergelijke problematiek bij je speelt, zodat je professionele hulp kan vragen bij de aanpak ervan. Als je weet welke psychische problematiek er bij je speelt, kan ook kennis hierover verzamelen je weer inzicht geven en sterker maken. Voor de aanpak ervan zal je in veel gevallen hulp nodig hebben van een psycholoog en/of psychiater. Een goede aanpak vergt ook hier weer acceptatie van het probleem. 4. Levenswijze aanpassen Gedurende de periode dat je verslaafd bent geraakt en veel hebt gebruikt, heb je meestal ongemerkt je leven aangepast aan je verslaving. Of je leven is zich als het ware zelf gaan aanpassen naar je verslavingsgedrag. Er zijn bepaalde vaste structuren en gewoontes ontstaan waar je verslaving prima in gedijt. Zolang die structuren gelijk blijven is de kans op terugval daarom zeer groot. Je verslaving is als een puzzelstukje dat direct weer op zijn plaats valt als er verder niets is veranderd. Het is daarom zaak om je leven eens goed onder de loep te nemen en waar nodig aan te passen. En wel op zodanige wijze dat je verslaving er nog zo min mogelijk bij past. 4.1 Je leefgewoonten Een eerste aspect waar je naar kan kijken zijn je leefgewoonten. Verslaving leidt er in veel gevallen toe dat je slechter voor jezelf gaat zorgen. Denk met name aan de volgende zaken: Voeding Door een verslaving wordt eten vaak een snelle hap of soms eet je nauwelijks nog. Voeding is de bron van de bouwstoffen in je lichaam. Ongezonde voeding leidt zonder meer tot een slechte lichamelijke conditie en zelfs tot ziekten. Een slechte lichamelijke conditie geeft makkelijker ruimte aan het gebruik van middelen. Bijvoorbeeld cocaïne gebruiken om je even tijdelijk wat op te peppen. Beweging Om je lichamelijk goed te voelen is voldoende beweging van belang. Beweging heeft natuurlijk, net als voeding, grote invloed op je lichamelijke conditie, maar het is bewezen dat beweging ook van invloed is op je psychische gesteldheid. Hier komt nog bij dat de Stappen voor de Aanpak van je Verslaving 2014 Paul Tetteroo versie 1.0 ( ) 3

4 lichamelijke conditie en psychische gesteldheid ook weer onderling van invloed zijn op elkaar. Overigens houdt bewegen niet direct sporten in. Ook een uur per dag wandelen zorgt al voor voldoende lichaamsbeweging. Bewegen gaat trouwens ook goed gepaard met het verkrijgen van voldoende buitenlucht. Door beweging en het krijgen van zonlicht maakt je lichaam vitamine D aan, wat niet alleen belangrijk is voor het opnemen van calcium (belangrijk voor de opbouw en stevigheid van botten en gebit), maar ook van invloed kan zijn op bijvoorbeeld je stemming. Dag-en-nachtritme Middelengebruik heeft vaak langdurig een negatieve invloed gehad op de kwaliteit van je slaap. Daarnaast schopt verslaving je slaappatroon vaak volledig in de war en kan je dag-ennachtritme drastisch verstoord zijn geraakt. Een gezonde nachtrust is, net als eten en drinken, een eerste levensbehoefte. Het is daarom van groot belang om dat te herstellen en aan te houden. Spanningen en stress Spanningen en stress kunnen een aanleiding zijn tot gebruik. Denk aan het wijntje dat gebruikt wordt om even te kunnen ontspannen of uit te blazen na een drukke dag. Jezelf nieuwe leefgewoonten aanleren betekent ook nieuwe manieren leren om om te gaan met spanningen en stress, en daarnaast nieuwe manieren vinden om te kunnen ontspannen. Op de korte termijn kon een middel even wat verlichting brengen, maar als je eenmaal verslaafd bent geraakt zal zo n middel je uiteindelijk opnieuw in de problemen brengen. Het is daarom van wezenlijk belang om te leren ontspannen zonder gebruik van een middel, zelfs als het gaat om een middel waaraan je niet verslaafd bent. Hygiëne Uit de wikipedia: Hygiëne is een verzamelnaam voor alle handelingen en handelingswijzen die ervoor zorgen dat mensen en dieren gezond blijven door ziekteverwekkers uit de buurt te houden. Hygiëne is daarmee een vanzelfsprekend onderdeel van gezonde leefgewoonten. Door verslaving kan de zelfzorg dermate verslechteren dat er van hygiëne geen sprake meer is. Het heeft alles te maken met je directe leefomgeving en jezelf schoonhouden. Je principes en geloofsovertuiging Een onderdeel van je leefgewoonten is de mate waarin je bij je eigen principes, die je er op na houdt, blijft. Verslaving kan je mijlenver bij jezelf vandaan brengen. Deze vorm van zelfverwaarlozing kan enorme gevolgen hebben voor je gevoel van eigenwaarde en psychische gesteldheid. Schuld- en schaamtegevoelens kunnen een grote rol spelen in je persoonlijke proces. Het is daarom belangrijk om in te zien dat verslaving je tot dingen in staat kan stellen die dwars over je eigen principes heen walsen. Stappen voor de Aanpak van je Verslaving 2014 Paul Tetteroo versie 1.0 ( ) 4

5 Een goede zelfzorg betekent ook je eigen principes respecteren. Deze kun je alleen herstellen door weer volgens je eigen principes te gaan leven. Denk aan kernwaardes als eerlijkheid en het respecteren van zowel jezelf als anderen. Onmisbaar hierbij is dat je, hoe cliché dat misschien ook klinkt, van jezelf houdt. Als je niet van jezelf houdt, geef je ook niet om je eigen principes en als je niet om je eigen principes geeft, kun je niet meer van jezelf houden. Een verslaving schept eigenlijk alleen maar de meest gunstige omstandigheden om een hekel te hebben aan jezelf. Mensen met een bepaalde geloofsovertuiging zijn door hun verslaving waarschijnlijk verder van hun geloof af komen te staan. Als je geloof belangrijk voor je is kun je je relatie daarmee weer herstellen door er voldoende aandacht aan te besteden. 4.2 Je daginvulling Hoe zag je dag eruit? Om daar goed inzicht in te krijgen kan je het best eens opschrijven van uur tot uur hoe een hele week eruit zag toen je gebruikte. Op welke momenten was je allemaal bezig met je gebruik? Denk niet alleen aan de tijd die je kwijt was aan gebruiken en onder invloed zijn, maar ook aan de tijd die je kwijt was aan zorgen dat je geld had, plannen wanneer je kon gebruiken, ervoor zorgen dat je voldoende van je middel(en) tot je beschikking had e.d. Als deze tijd wegvalt zul je vaak zien dat er gaten vallen. Als daar niks voor terugkomt kan verveling al snel om de hoek komen kijken. En verveling is voor velen één van de grootste boosdoeners. Het is daarom zeker van belang ervoor te zorgen dat je een goede daginvulling voor jezelf vindt. Voor sommigen is dat direct (weer) betaald werk. Als je nog werk hebt kun je je afvragen of het werk nog bij je past. Zo ja, kan je je gaan richten op de invulling van je vrije tijd. Als je werk niet meer geschikt voor je is, wat om diverse redenen zo kan zijn, kun je je oriënteren op je wensen en de mogelijkheden voor ander werk of omscholing. Anderen hebben misschien (voorlopig nog) geen werk of zijn afgekeurd. Ga dan op zoek naar de mogelijkheden om jezelf een daginvulling te geven. Vrijwilligerswerk wordt bijvoorbeeld niet uitbetaald in geld, maar het kan enorme voldoening opleveren en waardering van anderen. Alleen al door het feit dat je wat doet kan je gevoel van eigenwaarde drastisch verbeteren. Daarnaast kan het bijvoorbeeld ook leuke en/of nuttige contacten opleveren. Ga bij het zoeken naar je bezigheden er niet vanuit dat je direct vindt wat je leuk vindt of wat bij je past. Feit is dat als je wat doet je je kansen vergroot iets te vinden dat beter bij je past. Je komt in contact met mensen, hoort dingen en ervaart dingen. Door deel uit te maken van het systeem wordt het ook makkelijker je weg daarin te vinden. Wachten tot je iets tegenkomt dat echt 100% bij je past voor je tot actie overgaat kan je in een dusdanig dal terecht laten komen dat een terugval slechts een kwestie van tijd wordt. Stappen voor de Aanpak van je Verslaving 2014 Paul Tetteroo versie 1.0 ( ) 5

6 4.3 Je sociale omgeving Met sociale omgeving wordt de sociale context waarin we leven bedoeld. Het heeft alles te maken met de sociale groepen waartoe we behoren, de buurt waarin we wonen, onze werkomgeving, enzovoort. woonomgeving In wat voor buurt woon je? Is deze buurt van invloed op je verslavingsgedrag? Als je van mening bent dat je buurt een negatieve invloed op je heeft kun je serieus overwegen te verhuizen naar een betere buurt of andere plaats. Dit is niet altijd makkelijk, maar in sommige gevallen kan het noodzakelijk zijn om los te komen van je oude leven. Behalve de buurt waarin je woont kan ook je woning van invloed op je zijn. Als je jarenlang in je woning hebt gebruikt kan je woning sterke associaties met je gebruik oproepen. Je kan daarin al verandering aanbrengen door kleine dingen aan te passen. Misschien een bepaalde stoel of tafel vervangen of de indeling in je huiskamer omgooien. Eventuele voorwerpen die sterke associaties met je gebruik opwekken kun je wegdoen. Was je huiskamer voornamelijk donker? Zorg dan nu bijvoorbeeld voor meer (dag)licht. Hoe veilig ben je in je eigen woning? Als je je ergens veilig zou moeten voelen is dat wel in je eigen woning. Een manier om jezelf in bescherming te nemen is bepaalde huisregels instellen. Bijvoorbeeld: mijn woning blijft vrij van middelen; mensen onder invloed komen niet binnen. Sociale contacten Gedurende de tijd dat je gebruikt hebt, heeft er vaak een verschuiving plaatsgevonden in je sociale leven. Contacten met (eventuele) partner en familie zijn in veel gevallen verslechterd of zelfs helemaal verbroken. Als je je sociale leven kritisch bekijkt is de kans groot dat je ziet dat het voor het grootste deel bestaat uit zogenaamde gebruikerscontacten. Mogelijk ben je in een isolement geraakt en zijn je contacten zeer beperkt. Op dit punt kun je je allereerst gaan afvragen wat je nu eigenlijk zou willen. Als je de relaties met je partner, familie en vrienden wilt verbeteren of herstellen is het belangrijk open en eerlijk te (kunnen) zijn over je verslaving. Als zij op de hoogte zijn van je ziektebeeld, dus meer kennis hebben over verslaving, kunnen ze het gedrag dat je hebt vertoond meestal beter begrijpen. Daarnaast is het belangrijk in te zien dat het stoppen met je gebruik van invloed is op de rollenpatronen onderling. De mensen om je heen zijn zich namelijk gaan aanpassen aan jouw gedrag. Als je stopt met gebruiken zal je gedrag veranderen en daarmee zullen ook de rollen onderling veranderen. Je wilt niet langer behandeld worden als die verslaafde persoon, maar voor je partner bijvoorbeeld is dat inmiddels een ingesleten patroon. Door dit te benoemen en bespreekbaar te maken kun je er met elkaar aan werken de oude ingesleten rollenpatronen aan te passen naar de nieuwe situatie. Mogelijk hebben bepaalde personen hun vertrouwen in je verloren. Vertrouwen herstellen kost veel tijd. Ook hierbij spelen openheid, eerlijkheid en kennis over verslaving een Stappen voor de Aanpak van je Verslaving 2014 Paul Tetteroo versie 1.0 ( ) 6

7 belangrijke rol. Maak ook dit bespreekbaar. Wees je ervan bewust dat dit een langdurig proces kan zijn. Nu je je leven wil gaan inrichten zonder gebruik, zullen bepaalde vrienden die daar mee in verband staan er niet meer in passen. Sommige mensen zijn waarschijnlijk eerder gebruikerscontacten dan vrienden. Voegen deze mensen nog wat toe aan je leven nu je niet meer gebruikt? Het ligt voor de hand dat de richting die je nu inslaat met je leven tot gevolg heeft dat je bepaalde contacten beter kan verbreken. Het laatste punt hier betreft bepaalde plaatsen die je altijd hebt bezocht (bijv. het café). Hoe staan deze plaatsen in relatie tot je gebruik? Wat voor functie hebben ze nu je niet meer gebruikt? Is het wel veilig voor je om erheen te gaan als je niet meer wil gebruiken? Het is aan jezelf om te beslissen of het bezoeken van zo n plaats nog in je leven past nu je dat drastisch aan het veranderen bent. Financiële toestand Verslaving leidt er in veel gevallen toe dat je inkomen erg laag wordt (bijv. een uitkering) en je uitgaven hoog worden (bijv. doordat al je geld naar middelen gaat). Daarnaast kunnen ook door verwaarlozing betalingsachterstanden ontstaan. Het gevolg is meestal flinke schulden. Om je financiële toestand te verbeteren is het van belang om inzicht te krijgen in al je inkomsten en uitgaven. Daarnaast zul je je schulden in kaart moeten brengen. Als je je schulden niet meer zelf kan afbetalen kan je in de meeste gevallen gebruik maken van schuldhulpverlening. Maatschappelijk werk kan je ondersteunen bij het aanpakken van je financiële toestand. Justitie Verslaving leidt in veel gevallen tot een strafblad. Dit gaat van openbare dronkenschap tot inbraken. Je krijgt dan te maken met justitie. Om schoon schip te maken is het het best om alle justitiële zaken zo snel mogelijk af te ronden: boetes betalen, taakstraffen doen etc. Als je aan je verplichtingen hebt voldaan kun je dit tenminste achter je laten. Nawoord Het is bijna onmogelijk om een stuk als dit helemaal compleet te krijgen en dat hoeft ook niet. Het belangrijkste is dat een flink aantal punten die van belang zijn bij het aanpakken van een verslaving op een rijtje zijn gezet. Zo heb je een overzicht van zaken die anders als een chaos door je hoofd kunnen spoken. Dit stuk is ook goed te gebruiken als een naslagwerk om voor jezelf te kijken op welke punten er nog werk aan de winkel is. Hier kun je dan persoonlijke doelen voor jezelf uit formuleren waar je vervolgens weer stap voor stap aan kan gaan werken. Stappen voor de Aanpak van je Verslaving 2014 Paul Tetteroo versie 1.0 ( ) 7

Bewust Omgaan met een Verslaving

Bewust Omgaan met een Verslaving Bewust Omgaan met een Verslaving Dit stuk biedt enkele handvatten om bewust te leren omgaan met je verslaving. Misschien denk je op dit punt wel dat je er niet mee om wil léren gaan, maar dat je er gewoon

Nadere informatie

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen Op 1 januari worden volop goede voornemens gemaakt. We willen stoppen met roken, afvallen, meer bewegen, gezonder leven en ga zo maar door. Afvallen is

Nadere informatie

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting:

Mijn hersenletsel. Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Toelichting: Mijn hersenletsel Ik heb moeite met het vasthouden of verdelen van mijn aandacht. Ik ben snel afgeleid. Ik heb moeite om alles bij te houden/de wereld gaat zo snel. Ik heb moeite met flexibiliteit en veranderingen.

Nadere informatie

Zonder dieet lekkerder in je vel!

Zonder dieet lekkerder in je vel! Zonder dieet lekkerder in je vel! Vijf vragen en vijf stappen om te ontdekken hoe je jouw eetpatroon kunt veranderen en succesvol kunt afvallen. Overgewicht neemt ernstige vormen aan, veel volwassenen

Nadere informatie

Verslaving is een chronische ziekte

Verslaving is een chronische ziekte Familiefolder Je naaste heeft een belangrijke eerste stap gezet naar een leven zonder middelengebruik. Hij/zij is in behandeling gegaan om te leren hoe hij/zij dit doel kan bereiken. In 4 weken leert je

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN

WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN Door Esther Mostert van MIND-FOOD: www.mindfuldieet.nl Je kunt niet goed denken, liefhebben en slapen als je niet goed gegeten hebt Mindful eten, wat is dat? Bijna iedereen

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP

GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP Voor iedereen die: Gezonder wil eten Wil stoppen met schadelijke verslavingen Meer wil bewegen Minder stress en meer ontspanning wil Inclusief werkboek Leopoldstraat

Nadere informatie

Doen wat werkt! Workshop 19 en 26 juni Puur Jezelf voor professionals dr. Heidi Stiegelis

Doen wat werkt! Workshop 19 en 26 juni Puur Jezelf voor professionals dr. Heidi Stiegelis Doen wat werkt! Workshop 19 en 26 juni Puur Jezelf voor professionals dr. Heidi Stiegelis Even voorstellen dr. Heidi Stiegelis psycholoog in de gezondheidszorg trainer Psychologiepraktijk Trainingen www.puurjezelfprofessionals.nl

Nadere informatie

Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen

Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen Stabilisatiecursus Scelta Nijmegen Informatie voor cliënten Inleiding Als iemand zich onveilig heeft gevoeld tijdens de jeugd of later in een intieme relatie, kan dat in zijn of haar verdere leven klachten

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers 1) Waarom ik? Antwoord: Precies, het gaat juist over je ik, niet waar? Want wil een normaal intelligent mens verslaafd zijn? 2) Hoe bedoel je precies?

Nadere informatie

Onderzoek Omgang met Klachten

Onderzoek Omgang met Klachten Onderzoek Omgang met Klachten Onderzoek: Het onderzoek bestaat uit 6 onderdelen. A. wat is de klacht, hoe is het naar jouw idee ontstaan en hoe ga je ermee om. B. het invullen van een schema, waardoor

Nadere informatie

Mindful Eten Cyclus. Héb ik eigenlijk wel honger?

Mindful Eten Cyclus. Héb ik eigenlijk wel honger? Héb ik eigenlijk wel honger? De sociale en emotionele verbindingen met eten, voedsel en diëten zijn in de moderne maatschappij altijd en overal aanwezig. Bij sommige mensen is de relatie die ze hebben

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Hoe pak je probleem situaties aan?

Hoe pak je probleem situaties aan? Hoe pak je probleem situaties aan? Inleiding: Als er een situatie is waarover je ontevreden bent, kun je vier dingen doen: 1. de situatie veranderen 2. zelf veranderen 3. de situatie accepteren 4. weggaan

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Vier op de tien slaapt slecht Bijlage

Vier op de tien slaapt slecht Bijlage 1) Grafieken en tabellen Vier op de tien slaapt slecht Bijlage Grafiek 1: Stellingen over slaap (totale groep 3.297 personen) Kijk naar jezelf (op een gemiddelde dag) en duid aan in welke mate je het eens

Nadere informatie

lyondellbasell.com Versla de Verslaving

lyondellbasell.com Versla de Verslaving Versla de Verslaving Versla de Verslaving Verslaving, in welke vorm dan ook, is een wereldwijd begrip. De consequenties ervan kunnen variëren van chronische ziekten tot ontslag en van financiële ondergang

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Inzetbaarheidsscan 2 Ben jij duurzaam inzetbaar? Blijf van waarde in de wereld van werk Iedereen wil graag gezond, productief en met plezier

Nadere informatie

Deel 10/12. Angst is de motor van ineffectief gedrag. ecourse; Moeiteloos leren leidinggeven

Deel 10/12. Angst is de motor van ineffectief gedrag. ecourse; Moeiteloos leren leidinggeven Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Informatie over je verblijf in de kliniek. Jouw verblijf in de kliniek. Het behandelplan. De regels in het kort

Informatie over je verblijf in de kliniek. Jouw verblijf in de kliniek. Het behandelplan. De regels in het kort Informatie over je verblijf in de kliniek Jouw verblijf in de kliniek Het behandelplan De regels in het kort We helpen je naar een leven zonder verslavende middelen Welkom In de bossen bij Bilthoven staat

Nadere informatie

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Ellen van den Ende in samenwerking met Mariëtte Verschure JONG EN HOOGGEVOELIG HOEZO ANDERS?! Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Uitgeverij Akasha Inhoud Hooggevoelig, hoezo anders?!

Nadere informatie

Jongeren en gamen. Joke Bollebakker Hella Schikkinger

Jongeren en gamen. Joke Bollebakker Hella Schikkinger Jongeren en gamen Joke Bollebakker Hella Schikkinger November 2015 Gameverslaving, onschuldig tijdverdrijf of obsessie? Onderwerpen van de Workshop: * Feiten en cijfers over gamen... * Waarom zijn computerspelletjes

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS

DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS WWW.PESTWEB.NL DO'S EN DON'TS VOOR OUDERS Kinderen en jongeren willen je hulp, als je maar (niet)... Wat kinderen zeggen over pesten Kinderen gaan over het algemeen het liefst met hun probleem naar hun

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Hoofdpijn Hoofdpijn bij kinderen komt regelmatig voor. Vaak is de oorzaak duidelijk, bijvoorbeeld slaapgebrek, drukte of lawaai.

Nadere informatie

Eetstoornissen. Mellisa van der Linden

Eetstoornissen. Mellisa van der Linden Eetstoornissen Mellisa van der Linden Inhoud Hoofdstuk 1: Wat houdt een eetstoornis in? Hoofdstuk 2: Welke eetstoornissen zijn er? Hoofdstuk 3: Wat zijn bekende oorzaken voor een eetstoornis? Hoofdstuk

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik

Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Cognitieve gedragstherapie bij problematisch alcoholgebruik Informatie voor mensen die hun probleem willen aanpakken 2 Kortdurende motiverende interventie en cognitieve gedragstherapie Een effectieve behandeling

Nadere informatie

totaal oordeel relaties binnen het gezin heel veel leerpunten 1...2...3...4...5...6...7...8...9...10 geen leerpunten

totaal oordeel relaties binnen het gezin heel veel leerpunten 1...2...3...4...5...6...7...8...9...10 geen leerpunten COMPETENTIE LIJST 12 tot 21 jaar Deze lijst dient te worden ingevuld door de mentor van een jongere. Voor elke vaardigheid geef je aan in welke mate de jongere een vaardigheid beheerst (0=niet, 1=enigszins,

Nadere informatie

Relatie en Intimiteit. Ivonne van Deursen-Oomen AnneMarie Kuijs

Relatie en Intimiteit. Ivonne van Deursen-Oomen AnneMarie Kuijs Relatie en Intimiteit Ivonne van Deursen-Oomen AnneMarie Kuijs Wat hoop je vandaag mee te nemen, te horen en/of te leren? Wat is communicatie Communicatie is een proces tussen zender en ontvanger De boodschap

Nadere informatie

Handleiding voor docenten en opleiders bij de film Verslaafd in het Hoofd

Handleiding voor docenten en opleiders bij de film Verslaafd in het Hoofd Handleiding voor docenten en opleiders bij de film Verslaafd in het Hoofd Door Alie Weerman In de film komen vier mensen aan het woord die hersteld zijn van hun verslaving. Vanwege de variatie aan achtergrond,

Nadere informatie

Overmatig alcoholgebruik aanpakken RODER. met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk. Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP

Overmatig alcoholgebruik aanpakken RODER. met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk. Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP Overmatig alcoholgebruik aanpakken met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk RODER Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP De belangrijke eerste stap... U heeft met uw huisarts gesproken over

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

WIL JE MINDER BLOWEN?

WIL JE MINDER BLOWEN? WIL JE MINDER BLOWEN? Uitgave van Stichting Be Aware Maart 2015 Ik wil minderen. Je vindt dat je teveel wiet/hasj of cannabis rookt. Je beseft dat je hierdoor minder goed functioneert: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Nee Ja, hoeveel? Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u een datum wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren.

Nee Ja, hoeveel? Klik hier als u tekst wilt invoeren. Klik hier als u een datum wilt invoeren. Klik hier als u tekst wilt invoeren. Algemene Gegevens Gegevens klant Naam Geboortedatum BSN Klantnummer Zijn er kinderen aanwezig? Gegevens aanbieder Nee Ja, hoeveel? Klik hier als u tekst wilt invoeren. Naam ondersteuner Contactgegevens

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9

Inhoud. Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9 Inhoud Deel 1 Zelf zorgen voor een gezond gevoelsleven 9 1 Emotionele verantwoordelijkheid 11 2 Gevoelens analyseren 15 3 Adequate en inadequate gevoelens onderscheiden 19 4 Gevoelens veranderen 24 5 Gedachten

Nadere informatie

Doelgroepen kasteelplus. Kerngedachten bij de visie. Ontwennen meer dan stoppen. Visie : controleverlies betekent totale abstinentie

Doelgroepen kasteelplus. Kerngedachten bij de visie. Ontwennen meer dan stoppen. Visie : controleverlies betekent totale abstinentie Doelgroepen kasteelplus Ontwennen meer dan stoppen. Hoe helpen we mensen om te veranderen? dag van de zorg 17/03/2013 Patrick Lobbens Hoofdverpleegkundige verslavingszorg kasteelplus Kasteelplus 1 : mensen

Nadere informatie

1.1 Mijn kind under construction

1.1 Mijn kind under construction 1.1 Mijn kind under construction bij sessie 1 Mijn kind pubert - Wat is er gaande? Het overvalt je of misschien heb je al met spanning uitgekeken naar de eerste tekenen. Puberen, wat gebeurt er? Onder

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Je bent jong en je wilt wat!

Je bent jong en je wilt wat! Je bent jong en je wilt wat! Logisch, je voelt je geen sukkel. Je bent jong, je zit vol energie en je wilt eruit halen wat er uit dit leven te halen valt. Plezier maken, feesten en doen waar je zin in

Nadere informatie

Confidence. Stress Vragenlijst I: Wat geeft de meeste Stress? 1/6

Confidence. Stress Vragenlijst I: Wat geeft de meeste Stress? 1/6 ABN-AMRO: 53.77.64.011 Giro: 787 27 27 Stress Vragenlijst I: Wat geeft de meeste Stress? Naam: Confidence psychologisch adviesbureau Datum: Instructies: Kruis bij elk van de onderstaande antwoorden het

Nadere informatie

Oud worden en sterven met de oorlog

Oud worden en sterven met de oorlog Oud worden en sterven met de oorlog Mede mogelijk gemaakt door de Stichting 1940-1945 1 Oud worden en sterven met de oorlog Over wie gaat het Schokkende gebeurtenissen Kenmerken en stressreacties Verwerking

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

De opzet van het boek 9 De trainingsblokken 10 Complete schema s 11 Een rondleiding door het boek 11

De opzet van het boek 9 De trainingsblokken 10 Complete schema s 11 Een rondleiding door het boek 11 INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding 9 De opzet van het boek 9 De trainingsblokken 10 Complete schema s 11 Een rondleiding door het boek 11 2 3 4 5 Doelen stellen 15 Waarom wil ik hardlopen? 16 Wat wil ik bereiken?

Nadere informatie

Whitepaper Werkstress

Whitepaper Werkstress Whitepaper Werkstress Wat is stress eigenlijk? En hoe ontstaat het? Stress kan belemmerend werken op je dagelijks functioneren. En andersom kan de manier waarop je dagelijks functioneert stress opleveren.

Nadere informatie

Time-management Help! Ik houd tijd over

Time-management Help! Ik houd tijd over Time-management Help! Ik houd tijd over Heb jij ook te maken met tijdgebrek? Wil jij overzicht in je werk? Wil jij meer structuur? Wil je meer rust en een meer voldaan gevoel over je werkdag? Leer hoe

Nadere informatie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie

Inleiding Wat is fibromyalgie? Oorzaak van fibromyalgie FIBROMYALGIE 286 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u fibromyalgie hebt. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. In deze folder proberen wij antwoord te geven op uw vragen. U leest meer over

Nadere informatie

Food2Move Papendrecht

Food2Move Papendrecht Nieuwe Mindset : gezonde gewoontes aanleren Auteur: Jack Boekhorst OptimaleGezondheid.nl De eerste stap naar een gezonder leven is het in kaart brengen van al jouw gewoontes die invloed hebben op jouw

Nadere informatie

E-book Piekeren. Inleiding

E-book Piekeren. Inleiding E-book Piekeren Inleiding... 1 Wat is piekeren nu eigenlijk?... 2 Piekertest... 2 De hersenen doen waar ze goed in zijn... 3 Zelfkritiek, een bijzondere vorm van piekeren... 4 Stoppen met piekeren... 5

Nadere informatie

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Mensen zoeken hulp omdat ze overhoop liggen met zichzelf of met anderen. Dit kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen worden

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten Susanne Hühn Het innerlijke kind angst loslaten Inhoud Inleiding 7 Hoe ontstaat angst? 11 Wegen uit de angst 19 Het bange innerlijke kind leren kennen 35 Meditatie Het bange innerlijke kind leren kennen

Nadere informatie

5 senses strategy BTC guide to more focus

5 senses strategy BTC guide to more focus 5 senses strategy BTC guide to more focus Veel professionals maken de fout geen onderscheid te maken in fysieke rust en mentale rust. Ze nemen vooral rust door even te stoppen met hun acties. Maar als

Nadere informatie

Chronische pijn, wat kunt u zelf doen?

Chronische pijn, wat kunt u zelf doen? Chronische pijn, wat kunt u zelf doen? CHRONISCHE PIJN, WAT KUNT U ZELF DOEN U heeft chronisch pijn. Chronische pijn is pijn die langer bestaat dan drie tot zes maanden, die (afhankelijk van het soort

Nadere informatie

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Kun jij de verleiding niet weerstaan als je versgebakken cake ruikt? Ga je eten als je verdrietig, boos, of gespannen bent? Lukt het je niet

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Kindspoor Fier Fryslân

Kindspoor Fier Fryslân Kindspoor Fier Fryslân Het kind centraal stellen Denken vanuit het perspectief van het kind Fier Fryslân is een expertise- en behandelcentrum op het terrein van geweld in afhankelijkheids- relaties 1 Wij

Nadere informatie

Betrokken bij Buiten. Het puberbrein als basis. Welkom. 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl

Betrokken bij Buiten. Het puberbrein als basis. Welkom. 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl Betrokken bij Buiten Welkom Het puberbrein als basis 4 februari 2016 Anniek Verhagen anniek.verhagen@xs4all.nl Pubers Welk (puber)gedrag valt jou het meest op? We zijn allemaal puber geweest Leef je in!

Nadere informatie

Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten

Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor cliënt en naasten Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten Folder 1 Inleiding Deze folder is bedoeld voor mensen met depressieve klachten en

Nadere informatie

OptimaleGezondheid.com Training: Mini stress cursus 101, deel 1! Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1. Door Jack Boekhorst

OptimaleGezondheid.com Training: Mini stress cursus 101, deel 1! Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1. Door Jack Boekhorst Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1 Door Jack Boekhorst klantenservice@optimalegezondheid.com Pagina 1 Inleiding Zoals ik reeds in het artikel heb verteld, komen we er niet onderuit. Een stukje theorie

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Partner ondersteuning 1

Partner ondersteuning 1 Partnerondersteuning 1 Je partner heeft borstkanker, wat nu? Informatie voor je partner Kanker heb je niet alleen. Ook jij als partner wordt mee betrokken in de strijd. Het bericht is voor jou net zo n

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie?

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie? Denk jij dat je vastloopt tijdens je studie? Soms loopt het leven niet zoals jij zou willen. Misschien ben je somber, twijfel je erover wie je bent, loopt het niet zo met contacten of worstel je met je

Nadere informatie

WERKBOEK DROMEN DURVEN DOEN. Het managen van de lastigste persoon op aarde: jezelf

WERKBOEK DROMEN DURVEN DOEN. Het managen van de lastigste persoon op aarde: jezelf WERKBOEK bij de nieuwe editie van DROMEN DURVEN DOEN Het managen van de lastigste persoon op aarde: jezelf dr. Ben Tiggelaar DROMEN DURVEN DOEN WERKBOEK BEN TIGGELAAR 1 OVER GEDRAG EN VERANDERING HOOFDSTUK

Nadere informatie

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012

Psychisch of Psychiatrie? 12-06-2012 Wat is een psychische stoornis? Een psychische stoornis is een patroon van denken, voelen en gedrag dat binnen de geldende cultuur ongebruikelijk is. Het patroon veroorzaakt last bij de persoon zelf en/of

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 7. Nawoord 171 Over de auteur 175 Literatuur 177 Register 179

Inhoud. Voorwoord 7. Nawoord 171 Over de auteur 175 Literatuur 177 Register 179 Inhoud Voorwoord 7 1 Hoe word je seksverslaafd? 13 2 Wie is gevoelig voor seksverslaving? 29 3 Het ontstaan van de verslaving 53 4 Seksverslaving, wissels en vat 73 5 Seksverslaving en de relatie 97 6

Nadere informatie

Leeratelier: Stress. Hoe kan ik hiermee omgaan?

Leeratelier: Stress. Hoe kan ik hiermee omgaan? Leeratelier: Stress Hoe kan ik hiermee omgaan? Doe de stress-test! Wat is stress? Hoe (examen)stress voorkomen en ermee omgaan? < 7: Ook jij hebt af en toe last van zenuwen tijdens de examenperiode, maar

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

Programmeer je lichaam op afvallen

Programmeer je lichaam op afvallen Programmeer je lichaam op afvallen Het transformeren van de onderbewuste oorzaken van overgewicht Met transfirmatie-cd Thorsten Weiss Jenny Bor Uitgeverij Akasha Inhoud Voorwoord 9 Waarom dit boek? 11

Nadere informatie

Tactus Verslavingszorg. Programma. Tactus op De Rede. Gamen & Internet. Gamen. Bianca Swart Preventiewerker

Tactus Verslavingszorg. Programma. Tactus op De Rede. Gamen & Internet. Gamen. Bianca Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Informatie, advies en hulp Alcohol, drugs, medicijnen, gamen, gokken Bianca Swart Preventiewerker Preventie basisonderwijs

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Schoolkind. Kind op de basisschool. Een rustige ontwikkeling tussen driftige peuter en dwarse puber!?!

Schoolkind. Kind op de basisschool. Een rustige ontwikkeling tussen driftige peuter en dwarse puber!?! Schoolkind Oorspronkelijke tekst Hilde Breet Wilma Poot Illustraties Harmen van Straaten Uitgave: januari 1998 Herziene uitgave: maart 2010 Het is toegestaan deze folder in ongewijzigde vorm te multipliceren

Nadere informatie

Je doel behalen met NLP.

Je doel behalen met NLP. Je doel behalen met NLP. NLP werkt het beste als al je neurologische niveaus congruent zijn. Met andere woorden: congruent zijn betekent wanneer je acties en woorden op 1 lijn zijn met je doelen, overtuigingen,

Nadere informatie

Masterclass: eenzaamheid

Masterclass: eenzaamheid Masterclass: eenzaamheid 28 september 2012 Door Dr. Anja Machielse, senioronderzoeker bij het Landelijk Expertisecentrum Sociale Interventie en hoofddocent Sociologie van de humanisering bij de Universiteit

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID...

IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID... IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID... Geplaatst op 28 juni, 2015 in het YOGI YOGA blad editie juli + augustus 2015 Lieve schat, je bent zo'n mooie, lieve en grappige vrouw, zelfs met je nukken

Nadere informatie

BIJLAGE. Slapeloosheid

BIJLAGE. Slapeloosheid BIJLAGE B Slapeloosheid Een van de vervelendste gevolgen van een angststoornis - en van de depressie die daar vaak mee samenhangt - is slapeloosheid. Sommige mensen hebben moeite met in slaap vallen (inslaapstoornis;

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 11. Dankwoord 15. Inleiding 17

Inhoudsopgave. Voorwoord 11. Dankwoord 15. Inleiding 17 Inhoudsopgave Voorwoord 11 Dankwoord 15 Inleiding 17 1 Kenmerken en risicofactoren van eetstoornissen 23 1.1 Inleiding 23 1.2 Psychische achtergronden 26 1.3 Gebrek aan eigenwaarde en zelfvertrouwen 27

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan

Pedagogisch beleidsplan Pedagogisch beleidsplan Inleiding Kinderopvang is een kwestie van vertrouwen. Vraagouders vertrouwen de gastouders en het gastouderbureau hun allerliefste bezit toe. Zij moeten de zekerheid hebben dat

Nadere informatie

En hoe blijf jij Fit in je Hoofd?

En hoe blijf jij Fit in je Hoofd? En hoe blijf jij Fit in je Hoofd? 1,2,3,..., 10 stappen Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Je lekker in je vel voelen, daar kun je aan werken. Lees rustig de tien stappen. Ze inspireren je om fit te blijven

Nadere informatie

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Door Robbert Raas www.stop-jaloezie.com Voorwoord Dit compacte e-book is geschreven als hulp bij de eerste stap naar een leven zonder vervelende jaloezie. Op stop-jaloezie.com

Nadere informatie

Blij ben ik om het grote nieuws te kunnen verkondigen: Ons (e)-boek Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? is klaar!

Blij ben ik om het grote nieuws te kunnen verkondigen: Ons (e)-boek Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? is klaar! Nieuwsbrief december 2011 Speciaal voor de feestdagen een extra lange! Karin Smith (http://www.kjsmith.nl) Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? Blij ben ik om het grote nieuws

Nadere informatie