Verslavingsbeleid Katwijk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verslavingsbeleid Katwijk 1992-2007"

Transcriptie

1 1 Verslavingsbeleid Katwijk Tekst inleiding wethouder W.J. van Duijn Symposium Lokaal alcoholbeleid = water naar de zee dragen? Katwijk, 7 februari 2008 Een verslavingsbeleid van ; voor de snelle rekenaars: dat is 15 jaar. Een bijzonder aantal jaren, dat terecht aanleiding geeft om er even bij stil te staan. Een jubileum. Begonnen als Platform Verslavingszorg Katwijk is het inmiddels omgedoopte Platform Kocon al drie lustrums bezig met activiteiten tegen verslaving. Nog steeds vol bewogenheid en uiterst gemotiveerd actief. Nog steeds actief; ja, eigenlijk: helaas wel. Want eigenlijk zijn felicitaties helemaal niet op zijn plaats. Je zou immers willen dat het gemeenschapsbrede werk van dit Platform niet meer nodig zou zijn. Je zou willen dat door voorlichting, bewustwording, preventieactiviteiten, coördinatie van zorgaanbod, creatieve ideeën en gedachten over goede handhaving, er geen verslaafde medemensen, geen mensen met problemen meer zouden zijn. Eigenlijk zou je willen dat je jezelf overbodig had gemaakt. De realiteit is echter weerbarstiger. Het gebruik van verslavende middelen is een wereldwijd probleem. Dus ook in Katwijk zullen wij tegen deze problematiek blijven oplopen. Ook in Katwijk lijkt het soms op alcohol naar de Noordzee dragen te zijn, zonder dat de bedding van de alcoholrivier opdroogt. Nee, felicitáties zijn niet echt gepast. Maar wél oprechte waardering voor de blijvende en tomeloze inzet van vele vrijwilligers en professionals. Zij gaan onverdroten door in het besef dat dit thema een voortdurende inzet zal blijven vragen. Want het blijft van onschatbare waarde Om die ene verslaafde weer toekomstperspectief te kunnen bieden; Om die ene jongere, die al te uitbundig experimenteert, te wijzen op de gevaren die zijn toekomst kunnen bedreigen; Om ouders met hun neus te drukken op hun eigen verantwoordelijkheid van gebruik van verslavende middelen; Om ons allen bewust te maken van onze voorbeeldfunctie voor jongeren; zij zijn immers de toekomst. Vijftien jaar lang zijn veel mensen daar bewogen, bevlogen en gemotiveerd mee doorgegaan. Daar mogen wij in Katwijk dankbaar voor zijn. En met deze waardering en dankbaarheid voor de geleverde inzet, staan we dan vandaag ook terecht en heel graag stil bij dit moment van jubileum. Ik zou u willen vragen die vele vrijwilligers en professionals te (ver)eren met een luid applaus. [applaus] [1 e plaatje PPP]

2 2 Verslavingsbeleid Katwijk Verslavingsbeleid is eigenlijk een prikkelende benaming. Dan doemt er bij mij het beeld op van een slaaf. Het beeld van een slaaf is immers dan al gauw stereotiep getekend: een vermoeide man, die zich met een rammelende ketting geketend voortsleept. Onvrij in zijn gaan en staan, beheerst en beheerd door zijn heer. Stil hunkerend om zich te kunnen ontketenen en vrij te zijn. Gelukkig is een dergelijke verschijningsvorm van slavernij in de Westerse wereld uit (het straat)beeld verdwenen. Toch wordt er anno 2008 in heel Nederland uitgebreid en intensief over (lokaal) verslavingsbeleid gesproken. Er is een modernere versie van slavernij: mensen onvrij in hun gaan en staan, beheerst en beheerd door alcohol, drugs, roken, seks, gokken, medicijnen etc. Zo zijn er bijvoorbeeld jongeren, die na een week hard werken, in het weekend helemaal los gaan. Ze ontketenen zich in losbandig gedrag op straat, in de kroeg of zuipketen. Alcohol is het smeermiddel dat dit gedrag losmaakt. Maar in het helemaal los gaan met behulp van alcohol schuilt tegelijkertijd het gevaar dat zij er aan vast komen te zitten. Dat ze beheerst en beheerd gaan worden door dit geestrijke vocht en verslaafd geketend raken aan de fles. Is dat dan niet de paradox van een geketende ontketening? Het gezicht van verslaving Meestal gaat er aan beleid en betrokkenheid een schokkende ervaring vooraf. Dat geldt ook voor verslavingsbeleid. Menigeen die gemotiveerd bezig is met verslavingsbeleid, zal dat herkennen, ook in deze zaal. Namelijk, dat je eens met wijd open ogen gestaard hebt in het gezicht van de verslaving. Voor mij was dat in de tijd dat ik co-assistent gynaecologie was in het Westeindeziekenhuis in Den Haag. Het gezicht van de verslaving keek mij aan met holle ogen en ingevallen wangen. Het was een jonge vrouw, die er aanmerkelijk ouder uitzag dan haar biologische leeftijd. Matte ogen en dof haar, een ingevallen gezicht en een uitgemergeld lijf met verlepte borsten. Ergens, vaag en ver weg, zag ik door deze afbraak heen nog iets van de jonge vrouw, die het eens geweest was. Verlegen beantwoordde ze mijn vragende blik: Ik heb in het leven gezeten. Groentje als ik was, kende ik de uitdrukking niet, maar ik was gis genoeg om wel meteen te begrijpen wat ze bedoelde. Als prostituee werd ze opgejaagd en voortgejakkerd door haar terugkerende behoefte aan heroïne. Ze zuchtte: Tja, verkeerde vrienden, hè... Dit is voor mij het gezicht van verslaving. En ik denk dat er hier mensen zijn die allemaal wel hun eigen gezicht van verslaving kennen. Al die verschillende gezichten kennen allemaal dat onvrij zijn door middelengebruik. Een afhankelijkheid die kan leiden tot een diepe neergang van het lichaam en het leven. De confrontatie hiermee roept dan ook op tot actie. En voor een bestuurder, een college en een gemeenteraad betekent dit dat er beleid gemaakt moet worden!

3 3 Lokaal verslavingsbeleid in ontwikkeling Begin jaren negentig werd Katwijk geconfronteerd met een groep jonge heroïnegebruikers. Tot die tijd was drugsgebruik en verslaving niet echt in beeld. Wellicht werd het ontkend en door schaamte van de naasten ook naar buiten toe afgedekt. Onderkenning van het middelengebruik onder jongeren kwam op gang nadat informatie naar buiten kwam over een groep jongeren, die al experimenterend met verdovende middelen verslaafd was geraakt aan heroïne. Er ontstonden gezondheidsproblemen voor de gebruikers, overlast voor de omgeving en drugsgerelateerde criminaliteit. Waarschijnlijk mede door de striktere moraal van de overwegend kerkelijk meelevende gemeenschap in Katwijk werd dit middelengebruik - ten opzichte van vele andere gemeenten - redelijk vroeg onderkend als afwijkend van de norm en als ongewenst. Het werd vervolgens voortvarend opgepakt, waarbij zorg voor de drugsgebruiker voorop ging. Zorg ging daarbij bewust vóór overlastbestrijding. De gemeente riep burgers op initiatieven te nemen om samen met instanties lokaal verslavingsbeleid te ontwikkelen. Dat leidde in 1992 tot de oprichting van het Platform Verslavingszorg Katwijk, waaraan diverse partijen meededen, zoals gemeente, politie, GGD, ouders van drugsgebruikers en welzijnswerkers. Dit onder voorzitterschap van een bevlogen huisarts, Hans Moolenburgh. Drie jaar later worden ook de kerken actief betrokken bij het platform (o.a. door deelname van de lokale christelijke verslavingsorganisatie De Brug), zodat alle kleuren van de Katwijkse samenleving vertegenwoordigd waren, die raadsbrede steun genoot. Ik heb toen weleens gezegd dat christelijke barmhartigheid en sociale bewogenheid hierbij hand in hand gingen. [2 e plaatje] Ook de verslavingsorganisatie Parnassia sluit zich later hierbij aan. Opmerkelijk was alleen dat er toen een breed draagvlak was om de drugs aan te pakken. Er waren maar twee raadsleden in de hele raad, Margriet Rous (GL) en ik zelf, die overigens blij met de aanpak van het drugsprobleem - tegelijkertijd wezen op het alcoholprobleem. Dát was veel groter en ernstiger. Margriet als jongerenwerkster en ik als arts zagen immers in de praktijk hoe destructiefingrijpend alcohol kon zijn. Verbaasde, niet begrijpende blikken waren ons deel. Alcohol en roken waren immers breed geaccepteerd, zeker in een visserscultuur die Katwijk van oudsher kende. Onze opmerkingen leverde weerstand op. Want ja praten over alcoholgebruik, dat komt toch wel heel erg dichtbij Een drugsprobleem bij jongeren, want dat was toch de overheersende beeldvorming, ja, dat moest natuurlijk aangepakt worden. Maar alcohol een groter probleem? Mijn opmerking dat alcohol eigenlijk een harddrug was, werd dan ook hoofdschuddend aangehoord Inmiddels is het tij gekeerd. Gemeente Katwijk heeft toch initiatief genomen om een lokaal alcoholmatigingsbeleid te starten. Bevoorrecht met een goed functionerend Platform Verslavingszorg, werd dit Platform gevraagd om hierin het voortouw te nemen. Er werden denktanks opgezet, er werd over alcoholbeheer gesproken en bestaande regelgeving werd op een rij gezet. Vertegenwoordigers van kerken, verenigingen, horeca, bedrijven, onderwijs,

4 4 gemeenteraad, politie, jongeren en organisaties in de verslavingszorg en hulpverlening, kortom uit de volle breedte van de Katwijkse samenleving, hadden hierin een substantiële inbreng. Eind 2002 werd het Alcoholplan (activiteitenplan ) aan de gemeente overhandigd. Een ding is duidelijk: het alcoholprobleem is zeer complex. Het vraagt een lange adem en een goed maatschappelijk draagvlak. Maar in Katwijk gaan we ervoor! Een integrale aanpak: preventie, zorg en maatschappelijk herstel Gemeente en Platform werken samen aan het lokaal verslavingsbeleid. De gemeente stelt het beleidskader vast en subsidieert. Het Platform coördineert de diverse activiteiten van de partners en fungeert als denktank voor nieuwe initiatieven. Nadrukkelijk geeft de gemeente het Platform experimenteerruimte voor nieuwe ideeën, daarmee bewust accepterend, dat niet alles succesvol zal zijn. Wij zijn bereid om een pioniersrol op ons te nemen! In 1995 werd de nota Drugsproblematiek Katwijk: op weg naar een integrale aanpak vastgesteld. Doelstellingen waren: voorkomen van drugsgebruik en ontmoedigen van drugsgebruik bij beginnende/potentiële gebruikers; terugdringen van overlast en criminaliteit als gevolg van handel in en gebruik van drugs; scheppen van een menswaardig bestaan voor verslaafden en doorbreken van verslavingsgedrag. Dit werd vertaald in een drieslag van preventie, zorg en maatschappelijk herstel. Nog steeds vormt dit de grondslag van het beleid. Wel is het zo, dat de afgelopen jaren aspecten van handhaving nadrukkelijker de aandacht kregen. Zorg en handhaving dienen hand in hand met elkaar te gaan. Juist de acties rondom handhaving krijgen tegenwoordig terecht grote aandacht. Life-style met gezondheidsrisico s en openbare overlast Wat is nu onze visie hierop vanuit het perspectief van de volksgezondheid? Ik belicht kort twee invalshoeken; die van het individu, en die van de samenleving. Uitgaan ( stappen ) en overmatig alcohol- en drugsgebruik gaan in de praktijk regelmatig hand in hand. Bij grote groepen jongeren is deze combinatie niet vreemd. Ze gaan gewoon naar de kroeg, gieten heel wat pilsjes achterover, staan te dampen in de blauwe sigarettenrook en delen hun jointje. Of ze gaan graag uit hun dak op het oerritme van de house-beat, volgegoten met alcohol en opgefokt door XTC. Regelmatig agressief tijdens het uitgaan en soms met excessen van zinloos geweld. Het is een verschijnsel dat al langere tijd bestaat, maar waarvan de mate van ernst toeneemt. Jongeren drinken te vroeg, te vaak, te veel. Een life-style die wetenschappelijk aantoonbaar slecht is voor de gezondheid. Dat zullen we vandaag gaan horen.

5 5 Op jonge leeftijd zijn de hersenen veel kwetsbaarder voor alcohol. Tieners die een aantal jaren overmatig alcohol gebruiken kunnen leer- en geheugenproblemen krijgen, met als gevolg slechtere prestaties op school. Omdat deze hersenen nog in ontwikkeling zijn, is de kans op blijvende schade groot. Beginnen met het alcohol op de leeftijd van 16- geeft ook meer kans op verslaving en gebruik van tabak en andere drugs. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat 40% van de jongeren die op 13-jarige leeftijd beginnen op latere leeftijd (een periode) alcoholverslaafd zijn. De lange termijn effecten van vroeg beginnen met alcoholgebruik zijn: schade aan lever, maag, darmen en hersenen, aantasting van het zenuwstelsel en het ontstaan van bepaalde vormen van kanker. De leeftijd waarop de ziekte van Korsakoff (geheugendefecten, desoriëntatie en de gaten in het geheugen opvullen met fantasieën, ontstaan door alcoholmisbruik) ontstaat wordt ook steeds jonger. In toenemende mate worden we geconfronteerd met de korte termijn effecten van alcohol: Black-outs. De jongere kan zich niets meer herinneren van wat er gebeurd is tijdens te veel drinken in één keer Alcoholvergiftiging, jongere raakt bewusteloos bij overmatig gebruik in één keer, dat zelfs fataal kan aflopen Een toename van verkeersongevallen onder invloed van alcohol meer seksuele losbandigheid. Drinkende jongeren zijn vaker seksueel actief dan niet drinkende jongeren, vanwege ontremming en een verlaagde inschatting van risico s. Onveilige seks en ook de kans op verkrachting neemt toe. Er is meer sprake van vandalisme. Naast een individueel probleem, is er dus - in het hele land- ook een breed maatschappelijk probleem.. Als je ziet dat alcohol- en drugsgebruik zulke schadelijke gevolgen hebben, dan is lokale inzet van groot belang. Je kunt immers maatwerk leveren. Je zit dicht op de problematiek en kunt organisaties in hun acties gecoördineerd laten werken, passend bij de couleur locale van de gemeenschap. Veel gemeenten onderkennen dat ook en willen een actief lokaal verslavingsbeleid inzetten. Uit vragen uit het land begrijpen wij dat er met grote interesse gekeken wordt naar de Katwijkse aanpak, met het Platform als belangrijk onderdeel in het beleid. En die informatie geven wij ook graag. Expertise en ervaringen moet je delen om het probleem steeds beter aan te kunnen te pakken. Maar als gemeenten kunnen we het niet alleen. Ook de landelijke overheid heeft hier een onmisbare rol De landelijke wetgeving zou bijvoorbeeld het lokale beleid moeten ondersteunen. Een bekend punt vanuit gemeente Katwijk is het ophogen van de leeftijd waarop alcohol verkocht mag worden van 16 naar 18 jaar. Als ik hier overigens vanuit volksgezondheidsoptiek naar kijk, ben ik eigenlijk zelfs voorstander van het ophogen van de leeftijd waarop sterke drank gedronken mag worden naar 21 jaar. Helaas is deze daadkracht bij de landelijke overheid niet te vinden. Waarschijnlijk worden ze hevig bewerkt door de alcohollobbyisten en zitten ze nog te veel verstrikt in de vrijheid-blijheid-moraal. Visie op de toekomst

6 6 Als gemeente zijn we bezig met een monitor om de effecten van ons beleid meer inzichtelijk te maken. De resultaten hiervan zullen meegenomen worden in het actualiseren van het verslavingsbeleid. Een voorzichtige conclusie kan wel getrokken worden. En dan wil ik u even meenemen naar een van de taken van de overheid. [3 e plaatje] In oude stukken staat al beschreven dat de overheden er zijn, zodat de wereld geregeerd wordt door wetten en politiën (verordeningen), opdat de ongebondenheid der mensen bedwongen worde en het alles met goede ordinantie onder de mensen toega. Daarom heeft de overheid het zwaard in handen tot straf der bozen en bescherming der vromen, zodat wij een gerust en stil leven leiden. De zwaardmacht van de overheid staat voor handhaving en bescherming, waarbij vaak ook gesproken wordt over de rol van de overheid om een schild der zwakken te zijn. En die twee beelden van zwaard en schild passen heel goed in de visie op de toekomst. [4 e plaatje] Waar we in het verleden de nadruk legden op vooral het schild, de zorg, met daarin bewustwording, preventie en gedragsverandering, zal nu ook de handhaving veel nadrukkelijker een rol moeten spelen. Als gemeente Katwijk hebben wij daar de laatste jaren al op ingezet. Wél moeten we tussen het zwaard en het schild het juiste evenwicht bewaren. [5 e plaatje] Niet alleen alle aandacht nu op de handhaving, met mogelijke verwaarlozing van de preventie en zorg. Nee, acties gericht op gedragsverandering blijven noodzakelijk, naast een goede handhaving. [6 e plaatje] Gemeente Katwijk wil hier voor blijven gaan! We zijn daarom ook erg blij dat we een zo n gemotiveerde club als Platform Kocon mogen hebben! Het is voor ons een onmisbare partner. Daarom hebben we voor de jubilaris een passend cadeau. Hans, wil jij als voorzitter van dit belangrijke Platform nog even naar voren komen? Hans, het is heel belangrijk dat Kocon er is. Zoals gezegd, jullie zijn onmisbaar. Het is dus heel belangrijk dat jullie zichtbaar zijn en vindbaar voor hen die een beroep op jullie willen doen of die jullie willen steunen. Ik weet dat jullie dat ook vinden. Ik weet ook van een al lang gekoesterde wens in deze. Sinds jullie de naam van het Platform hebben veranderd, klopt er iets niet. Wij hebben hier voor jullie een nieuw gevelbordje voor huize Callao en twee nieuwe deurbordjes. Zó kan niemand meer om jullie heen. Namens het hele college wil ik jullie nogmaals heel erg bedanken voor jullie inzet, jullie doorzettingsvermogen, jullie positief-kritische houding, en voor dit inspirerende en leerzame symposium.

7 Lokaal verslavingsbeleid Wim van Duijn, wethouder Volksgezondheid en Welzijn 1

8 2

9 3

10 4

11 5

12 Lokaal verslavingsbeleid in ontwikkeling 6

13 opdat de ongebondenheid der mensen bedwongen worde en het alles met goede ordinantie onder de mensen toega 7

14 8

15 Bedankt voor uw aandacht 9

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Raadsvoorstel agendapunt

Raadsvoorstel agendapunt Raadsvoorstel agendapunt Aan de raad van de gemeente IJsselstein Raadsstuknummer : 2011/25670 13 september Datum : 2011 Programma : Samenleving en Bestuur Blad : 1 van 8 Cluster : Bestuur Portefeuillehouder

Nadere informatie

Gevolgen van alcoholgebruik

Gevolgen van alcoholgebruik Gevolgen van alcoholgebruik Katwijk 7 februari 2008 Programma Trends in alcohol gebruik Effecten en risico s Gevolgen (bij jongeren) Mogelijke oplossingen Conclusies 1 Algemene trends bij jongeren Steeds

Nadere informatie

Commissienotitie Reg. nr : 0810110 Comm. : MZ Datum : 07-04-08

Commissienotitie Reg. nr : 0810110 Comm. : MZ Datum : 07-04-08 Comm. : MZ Onderwerp Alcoholpreventie jongeren in Noord Brabant Status oordeelvormend Voorstel 1. Deel te nemen aan het project alcoholpreventie Jongeren Veiligheidsregio Brabant-Noord 2. Vanaf 2009 voor

Nadere informatie

Bestuurlijk Overleg Alcoholmisbruik Hollands Midden

Bestuurlijk Overleg Alcoholmisbruik Hollands Midden Bijlage 1: Concept Bestuurlijk Overleg Alcoholmisbruik Hollands Midden De regionale aanpak van alcoholmatigingsbeleid: Beleidsvisie en opdracht Inhoudsopgave 1. Urgentie... 1 2. Een complexe opdracht voor

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Een voorbeeld van een lokale aanpak. Jos Wienen, burgemeester van Katwijk. Fusiegemeente sinds 1 januari 2006;

Jongeren en alcohol. Een voorbeeld van een lokale aanpak. Jos Wienen, burgemeester van Katwijk. Fusiegemeente sinds 1 januari 2006; Jongeren en alcohol Een voorbeeld van een lokale aanpak Jos Wienen, burgemeester van Katwijk Kenmerken Katwijk Fusiegemeente sinds 1 januari 2006; Eigen cultuur, traditie en karakter; Kustgemeente; 1 drankgebruik

Nadere informatie

Alcoholvergiftiging Informatie voor ouders

Alcoholvergiftiging Informatie voor ouders Alcoholvergiftiging Informatie voor ouders Albert Schweitzer ziekenhuis maart 2014 pavo 1077 Inleiding Uw zoon of dochter is met een alcoholvergiftiging opgenomen in het ziekenhuis. Dit kan voor u en uw

Nadere informatie

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29

ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN. Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING UW KIND OP HET VOORTGEZET ONDERWIJS DE GEZONDE SCHOOL EN GENOTMIDDELEN Folder Alcohol en opvoeding.indd 1 27-07-2011 13:42:29 ALCOHOL EN OPVOEDING Als kinderen naar het voortgezet

Nadere informatie

Alcoholintoxicatie 1

Alcoholintoxicatie 1 Alcoholintoxicatie 1 Je hebt teveel alcohol gedronken en dit heeft dusdanige effecten op je lichaam gehad dat een opname in het ziekenhuis noodzakelijk was. Doordat je teveel gedronken hebt kan er van

Nadere informatie

Actieplan verslavingspreventiebeleid. Gemeente Valkenswaard

Actieplan verslavingspreventiebeleid. Gemeente Valkenswaard Actieplan verslavingspreventiebeleid Gemeente Valkenswaard 2014-2015 - 2 - Inhoudsopgave Inleiding p. 4 Het plan p. 5 Het actieprogramma p. 6 1. Ouder/kind avond p. 6 2. Voorlichting vierde klas p. 7 3.

Nadere informatie

Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland

Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland Partijen: De minister van Veiligheid en Justitie (VenJ); De Vereniging van Zeeuwse Gemeenten, namens de 13 gemeenten in Zeeland, hierna te noemen de gemeenten;

Nadere informatie

Samen werken aan gezondheid. 27 oktober Ouderavond Het Vlier

Samen werken aan gezondheid. 27 oktober Ouderavond Het Vlier Samen werken aan gezondheid 27 oktober 2016 Ouderavond Het Vlier GGD IJsselland José Plette-Waanders Jeugdverpleegkundige Tactus Marleen Engelbarts Preventiewerker Inhoud Voorstellen Programma: - GGD IJsselland

Nadere informatie

FRIS IJSSELSTEIN. Afdeling Beleid en Strategie Volksgezondheid Openbare Orde en Veiligheid

FRIS IJSSELSTEIN. Afdeling Beleid en Strategie Volksgezondheid Openbare Orde en Veiligheid Afdeling Beleid en Strategie Volksgezondheid Openbare Orde en Veiligheid FRIS in IJSSELSTEIN - 1 - INHOUD INHOUD... - 2 - AANPAKSTRATEGIE ALCOHOLPREVENTIEBELEID JONGEREN... - 3 - Aanleiding... - 3 - Inleiding...

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Veilig uitgaan in Horst

Veilig uitgaan in Horst Veilig uitgaan in Horst Uitgaan doen we allemaal voor ons plezier, het moet vooral leuk en gezellig maar ook veilig zijn. Iedereen wil stappen in een relaxte sfeer! Een gezellig en veilig uitgaansleven

Nadere informatie

Voor de helderheid Actieplan voorkomen en bestrijden alcohol-/drugsgebruik

Voor de helderheid Actieplan voorkomen en bestrijden alcohol-/drugsgebruik Voor de helderheid Actieplan voorkomen en bestrijden alcohol-/drugsgebruik 2016-2019 gemeente Ridderkerk INLEIDING Het preventie- en handhavingsplan alcohol In dit actieplan wordt ingegaan op de activiteiten

Nadere informatie

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Pubers en genotmiddelen Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Overzicht - Inleiding - (hersen)ontwikkeling pubers - Genotmiddelen: - energiedrank - roken - alcohol - Opvoeding en

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

Kindergeneeskunde Alcoholintoxicatie/-vergiftiging

Kindergeneeskunde Alcoholintoxicatie/-vergiftiging Kindergeneeskunde Alcoholintoxicatie/-vergiftiging Inleiding Uw zoon of dochter is met een alcoholvergiftiging in het ziekenhuis geweest. Dit kan voor zowel u als voor uw kind een schokkende ervaring zijn.

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,

Nadere informatie

GEMEENTE VAL KENSWAARD

GEMEENTE VAL KENSWAARD V GEMEENTE VAL KENSWAARD de Hofnar 15 Postbus 10100 5550 GA Valkenswaard T (040) 208 34 44 F (040) 204 58 90 gemeente@valkenswaard.nl www.valkenswaard.nl Aan de leden van de raad van de gemeente Valkenswaard

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

Workshop 9 En morgen gezond weer op

Workshop 9 En morgen gezond weer op 23 april 2012 Symposium Ouderen & Alcohol Workshop 9 En morgen gezond weer op Complementair werken in de zorg voor ouderen Yildiz Gecer Tactus Henk Snijders Carintreggeland Voorstellen Wie zijn wij? Wie

Nadere informatie

Samenvatting Aanvalsplan Alcohol & Jongeren

Samenvatting Aanvalsplan Alcohol & Jongeren Samenvatting Aanvalsplan Alcohol & Jongeren Sabine Uitslag Juni 2012 Voorwoord Voor u ligt de samenvatting van het Aanvalsplan Alcohol & Jongeren. Met dit integrale aanvalsplan wil de CDA Tweede Kamerfractie,

Nadere informatie

Startnotitie ketenbeleid Menameradiel. Inhoud. 1. Inleiding 2. Situatie Menameradiel 3. Uitgangspunten 4. De gekozen aanpak 5. Partners en omgeving

Startnotitie ketenbeleid Menameradiel. Inhoud. 1. Inleiding 2. Situatie Menameradiel 3. Uitgangspunten 4. De gekozen aanpak 5. Partners en omgeving Startnotitie ketenbeleid Menameradiel Inhoud 1. Inleiding 2. Situatie Menameradiel 3. Uitgangspunten 4. De gekozen aanpak 5. Partners en omgeving bijlagen bijlage 1. bijlage 2. bijlage 3. bijlage 4. bijlage

Nadere informatie

Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk

Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk Ouderavond riskante genotmiddelen Andreas College, Rijnmond Katwijk 16 september 2014 Pel van Hattum Programma 1. Middelen 2. Cijfers 3. Puberteit 4. Opvoeding 1. Middelen: Tabak Héél ongezond: de dodelijkste

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

Wij verzoeken u vriendelijk om bijgaande brief onder de aandacht te brengen b de fracties van de politieke partijen binnen uw gemeente.

Wij verzoeken u vriendelijk om bijgaande brief onder de aandacht te brengen b de fracties van de politieke partijen binnen uw gemeente. Geachte heer, mevrouw, Wij verzoeken u vriendelijk om bijgaande brief onder de aandacht te brengen b de fracties van de politieke partijen binnen uw gemeente. Wilt u zo vriendelijk zijn om ons een ontvangst-

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Volp (PvdA) over het stijgende aantal jonge comazuipers (2016Z05066).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Volp (PvdA) over het stijgende aantal jonge comazuipers (2016Z05066). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Preventie Behandeling Nazorg Alcohol, roken, drugs, medicijnen, gamen, gokken Programma

Nadere informatie

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam?

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam? de kater komt later ziek door te veel alcohol Je hebt te veel alcohol gedronken. Dit heeft je zo ziek gemaakt dat we je met spoed moesten opnemen in ons ziekenhuis. Waarschijnlijk ben je - net als je ouders/verzorgers

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief

Raadsinformatiebrief Raadsinformatiebrief Van: J. Ragetlie Aan: de leden van de Gemeenteraad Onderwerp: Uitvoeringsprogramma Alcohol- en Drugsbeleid 2012 Steller: S. van Schijndel Datum: 18 januari 2012 Nr.: RIB-JR-1202 Geachte

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014 Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Kadernota In control of Alcohol&Drugs 2016-2020 Noord-Holland Noord

Kadernota In control of Alcohol&Drugs 2016-2020 Noord-Holland Noord Kadernota In control of Alcohol&Drugs 2016-2020 Noord-Holland Noord Projectgroep In control of Alcohol & Drugs 2 december 2015 1. Inleiding Voor u ligt het nieuwe programma In Control of Alcohol of Drugs

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

tot 24 jaar Monitor jongeren 12

tot 24 jaar Monitor jongeren 12 Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Alcoholintoxicatie bij jongeren

Alcoholintoxicatie bij jongeren Alcoholintoxicatie bij jongeren Beter voor elkaar Informatie voor ouders na opname van hun kind vanwege alcoholintoxicatie ( comazuiper ) Inleiding Uw zoon of dochter is met een alcoholvergiftiging in

Nadere informatie

Inhoud VII. 2 De kaders van verslavingspreventie... 5 2.1 Wettelijk kader... 6 2.2 Typen preventie... 6

Inhoud VII. 2 De kaders van verslavingspreventie... 5 2.1 Wettelijk kader... 6 2.2 Typen preventie... 6 VII Inhoud 1 Inleiding........................................................................... 1 1.1 Gezondheidsbevordering en preventie.............................................. 2 1.2 Verslavingspreventie................................................................

Nadere informatie

Preventie en voorlichting

Preventie en voorlichting Preventie Preventie en voorlichting Introductie De afdeling preventie geeft voorlichting en advies over genotmiddelen aan jongeren, ouders en professionals. Verslavingszorg verleent hulp aan volwassenen

Nadere informatie

Inleiding. Onze visie

Inleiding. Onze visie INFO In deze bundel kun je de visietekst van KSA Sint-Lenaert terug vinden. Ook onze regels in verband met alcohol, tabak en drugs komen ruim aanbod. Tot slot leggen we ook uit hoe we werken aan preventie

Nadere informatie

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt.

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt. IJsselland GENOTMIDDELEN Jongerenmonitor 1 4% ooit alcohol gedronken.163 jongeren School Klas 13-14 jaar Klas 4 1-16 jaar 4% weleens gerookt % ooit wiet gebruikt Genotmiddelen Psychosociale gezondheid

Nadere informatie

Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens

Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens Rook-, Alcohol- en Drugsbeleid het Bouwens Vastgesteld in de MR-vergadering van 8 juni 2015. 1 Inleiding Per 1 januari 2014 is wettelijk vastgelegd dat geen alcohol verkocht mag worden aan jongeren jonger

Nadere informatie

Regelgeving omtrent genotmiddelen

Regelgeving omtrent genotmiddelen Regelgeving omtrent genotmiddelen Versie 27 mei 2014 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Carmel College Salland; een gezonde school 1.2 Gezonde school en genotmiddelen 1.3 Op welke wijze wil de school een

Nadere informatie

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar speerpuntennotitie? Wat doen/deden we al? Welke gezondheidsproblemen

Nadere informatie

Preventie en handhavingsplan alcohol 2014

Preventie en handhavingsplan alcohol 2014 Preventie en handhavingsplan alcohol 2014 Datum: 12 mei 2014 Directie Openbare Orde en Veiligheid en GGD Amsterdam Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Alcoholbeleid in Amsterdam 4 3. Doelstellingen Preventie-

Nadere informatie

Oudervereniging Cambium - Buys Ballot

Oudervereniging Cambium - Buys Ballot Verslag ouderavond 21 oktober 2015 Presentatie Pubers: alcohol en drugs De avond wordt gepresenteerd door Bernard van t Klooster, van Novadic-Kentron, netwerk voor verslavingszorg in de regio Noord-Brabant.

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres: Postbus 20350, 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070

Nadere informatie

Gemeente Hillegom. Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016

Gemeente Hillegom. Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016 Gemeente Hillegom Preventie- en Handhavingsplan Alcohol Hillegom 2015-2016 Inleiding Per 1 januari 2013 is de Drank- en Horecawet (DHW) gewijzigd. Door deze wijziging zijn gemeenten de belangrijkste uitvoerders

Nadere informatie

* *

* * INFORMATIENOTITIE AAN DE RAAD Postregistratienummer *17.0005259* 17.0005259 Opmeer, d.d.: 21-4-2017 Raadsvergadering 8-6-2017 Onderwerp Informatienotitie Raad Rapport: Jongeren over middelengebruik Aanleiding

Nadere informatie

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg IrisZorg verslavingszorg en maatschappelijke opvang dicht bij mensen, ver in zorg > IrisZorg: dicht bij mensen, ver in zorg Bij IrisZorg kan iedereen rekenen op de deskundigheid en betrokkenheid van onze

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Preventie en voorlichting

Preventie en voorlichting Preventie en voorlichting Verslavingszorg Preventie en voorlichting Verslavingszorg Mondriaan voor geestelijke gezondheid Verslavingszorg Preventie en voorlichting Doordacht dynamisch! Colofon Tekst Afdeling

Nadere informatie

Preventie- en handhavingplan alcohol

Preventie- en handhavingplan alcohol Preventie- en handhavingplan alcohol Achtergrond Sinds 2014 zijn gemeenten de belangrijkste uitvoerders van de Drank- en Horecawet geworden. Zowel op juridisch, handhaving en educatief vlak is de gemeente

Nadere informatie

Welkom! Uw kind en genotmiddelen. Pel van Hattum Gezondheidsbevordering

Welkom! Uw kind en genotmiddelen. Pel van Hattum Gezondheidsbevordering Welkom! Uw kind en genotmiddelen Pel van Hattum Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Pubergedrag en hersenontwikkeling Energiedrank Alcohol: cijfers, feiten en de wet Opvoedtips Wat zijn genotmiddelen?

Nadere informatie

Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Gemeente Bergen

Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Gemeente Bergen Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Bergen Bergen NH 2 Actieplan Naar een nuchter Bergen 2012-2015 Bergen 1. Inleiding In het beleidsplan Naar een nuchter Bergen 2012 2015 zijn de volgende ambities

Nadere informatie

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Tactus Verslavingszorg Preventie & Consultancy Brink 40 7411 BT Deventer 088 3822

Nadere informatie

ONTNUCHTERENDE BLIK OP JEUGD EN ALCOHOL

ONTNUCHTERENDE BLIK OP JEUGD EN ALCOHOL ONTNUCHTERENDE BLIK OP JEUGD EN ALCOHOL Regionale bijeenkomsten Bestrijding overlast en verloedering Bert Bieleman, Annelies Kruize, Cindy Zimmerman ONDERWERPEN Drinkgedrag Effecten Maatregelen DRINKGEDRAG

Nadere informatie

Onderwerp: Reactie Platform Kocon op concept Evenementenbeleid 2012-2016

Onderwerp: Reactie Platform Kocon op concept Evenementenbeleid 2012-2016 Platform Kocon Callaoweg 1 2223 AS Katwijk platformkocon@xs4all.nl Aan het college van de gemeente Katwijk Postbus 589 2220 AN Katwijk Katwijk, 28 februari 2012 Onderwerp: Reactie Platform Kocon op concept

Nadere informatie

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG vra2007vws-16 24 077 Drugbeleid VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld... 2007 In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er bij enkele fracties behoefte een aantal

Nadere informatie

2 Te veel, te vaak en te jong

2 Te veel, te vaak en te jong Zat van t zuipen Jongeren drinken te veel en te vaak. Ook beginnen ze op steeds jongere leeftijd met drinken. De ChristenUnie heeft hierover, evenals vele anderen, grote zorgen. De komende tijd zal in

Nadere informatie

Uw kind, alcohol en drugs

Uw kind, alcohol en drugs Uw kind, alcohol en drugs Kelly is 13 jaar. Zij heeft vrienden die alcohol drinken. Ze kopen blikjes bier. Ze drinken het bier op straat op. Kelly drinkt nog geen alcohol. Als Kelly uw dochter was. Wat

Nadere informatie

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003)

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003) Uitslagen leerlingen onderzoek (00) Als onderdeel van het onderzoek naar het verslavingspreventieproject op scholen voor voortgezet onderwijs in Katwijk is een anonieme online-enquête afgenomen met behulp

Nadere informatie

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18 Feiten over het Alcohol- en Drugsgebruik van jongeren in het district Rivierenland Gelderland-Midden Gebaseerd op het onderzoek: Lekker samen van de kaart (maart 27) Inleiding Het alcoholgebruik neemt

Nadere informatie

HERSENZIEKTEN, AUTONOMIE EN GEDRAG. Werkbezoek OM Dordrecht 6-10-2009

HERSENZIEKTEN, AUTONOMIE EN GEDRAG. Werkbezoek OM Dordrecht 6-10-2009 HERSENZIEKTEN, AUTONOMIE EN GEDRAG Werkbezoek OM Dordrecht 6-10-2009 Co-morbiditeit is de norm (gegevens uit intern onderzoek Bouman GGZ) HEROÏNE (VAAK POLYDRUGGE BRUIK) ALCOHOL STIMULAN- TIA CANNABIS

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over drugs INHOUD pagina Colofon: Deze lesbrief hoort bij het drugspreventieproject

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten < 0 ar Voorlichting over de risico's van Zwangeren Voorkomen van alcoholgebruik bij STAP alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen

Uw kind en genotmiddelen Welkom! Uw kind en genotmiddelen Pel van Hattum Gezondheidsbevorderaar Programma Genotmiddelen Ontwikkeling pubers Middelen: Energydrinks Roken Alcohol Opvoeding Genotmiddelen Indeling naar werking Verdovend

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief roken UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ROKEN 3 GEWOONTEN 3 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID 4 VERSLAAFD AAN

Nadere informatie

Inhoud. Alcoholpreventie Jeugd 2012-2015. Gemeente Dalfsen

Inhoud. Alcoholpreventie Jeugd 2012-2015. Gemeente Dalfsen Inhoud Alcoholpreventie Jeugd Gemeente Dalfsen 1 Alcoholpreventie Jeugd 1. Inleiding Het alcoholgebruik onder de jongeren is de laatste jaren een landelijk probleem waar steeds meer aandacht voor is, zowel

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch Jongeren en alcohol Gemeente s-hertogenbosch Onderzoek & Statistiek Oktober 2013 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 1.1 Achtergrond... 5 1.2 Jongerenpanel alcohol... 5 1.3 Leeswijzer... 5 2. Alcoholgebruik

Nadere informatie

Kadernota In Control of Alcohol&Drugs 2016-2020 Noord-Holland Noord

Kadernota In Control of Alcohol&Drugs 2016-2020 Noord-Holland Noord Kadernota In Control of Alcohol&Drugs 2016-2020 Noord-Holland Noord Projectgroep In Control of Alcohol & Drugs 29 februari 2016 1. Inleiding Voor u ligt het nieuwe programma In Control of Alcohol & Drugs

Nadere informatie

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 27565 Alcoholbeleid Nr. 133 Herdruk 1 Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 6 mei 2015 Vanuit de Drank-

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Kenmerk : 14.0003569 *14.0003569* Agendapunt nr. : 2014-BD-072 Raadsvergadering d.d. : 15 december 2014 Vaals, 27 oktober 2014

Kenmerk : 14.0003569 *14.0003569* Agendapunt nr. : 2014-BD-072 Raadsvergadering d.d. : 15 december 2014 Vaals, 27 oktober 2014 Kenmerk : 14.0003569 *14.0003569* Agendapunt nr. : 2014-BD-072 Raadsvergadering d.d. : 15 december 2014 Vaals, 27 oktober 2014 Aan de Raad der gemeente Vaals Onderwerp Preventie- en Handhavingsplan Jeugd,

Nadere informatie

Inleiding Agenda van vandaag

Inleiding Agenda van vandaag Inleiding Agenda van vandaag Werkgebied GGD Deelname aan het ZAT Afname KIVPA vragenlijst Jongerenspreekuur op aanvraag (per mail aangevraagd) overleg mentoren, zorg coördinator en vertrouwenspersoon Preventief

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Tips voor ouders met opgroeiende kinderen Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

Alcoholpoli voor jongeren

Alcoholpoli voor jongeren Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Alcoholpoli voor jongeren z 1 Het WZA heeft een speciale polikliniek voor jongeren tot achttien jaar die op de Spoedeisende Hulp

Nadere informatie

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik Associëren Novadic-Kentron Preventie, Voorlichting en Advies Workshop LVG 60 minuten Drugs Belevingswerelden Associëren drugs LVG Ø Impulsief Ø Hier & nu (gevoelig voor impulsen van dat moment) Ø Grenzeloos

Nadere informatie

Portefeuillehouder : W.C. Luijendijk Datum collegebesluit : 12 november 2013 Corr. nr.:

Portefeuillehouder : W.C. Luijendijk Datum collegebesluit : 12 november 2013 Corr. nr.: Preadvies Portefeuillehouder : W.C. Luijendijk Datum collegebesluit : 12 november 2013 Corr. nr.: 2013.17242 Onderwerp : Voorstel inzake wijziging Algemene Plaatselijke Verordening Loon op Zand door nieuwe

Nadere informatie

Een stille date met alcohol

Een stille date met alcohol Een stille date met alcohol Verslaafd Je bent 19 jaar en je drinkt anderhalve fles wijn op een avond. Het verhaal van een meisje dat hulp zoekt. EEN NEGENTIENJARIGE ALCOHOLIST Er liggen zes opgerookte

Nadere informatie

Reglement Genotmiddelen

Reglement Genotmiddelen Reglement Genotmiddelen Reitdiep College vestiging Kamerlingh Onnes 1.Inleiding De school wil bijdragen aan het welzijn en veiligheid van leerlingen en personeel. Om dit te realiseren zijn er regels en

Nadere informatie

Alcohol in de opvoeding

Alcohol in de opvoeding Alcohol in de opvoeding >> In deze brochure leest u meer over alcohol in de opvoeding. Over het effect van alcoholgebruik op uw kind. Over regels die u kunt stellen en adviezen die u uw kind kunt geven.

Nadere informatie

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER ALCOHOL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER ALCOHOL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER ALCOHOL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over alcohol INHOUD pagina Inleiding 2 Welke soorten drank zijn er? 2 De werking

Nadere informatie

Preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018

Preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018 Preventie- en handhavingsplan alcohol 2014-2018 september 2014 gemeente roerdalen 2014-2018 1 Hoofstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding De Nederlandse jongeren drinken veel, vaak en op jonge leeftijd. Daarnaast

Nadere informatie

Onderwerp Preventie en Handhavingsplan Drank- en Horecawet

Onderwerp Preventie en Handhavingsplan Drank- en Horecawet Raadsvoorstel Vergadering : 18 december 2014 Agendapunt : 16 Status : Besluitvormend Programma : (2) Openbare Orde en Veiligheid Portefeuillehouder : E.J. ter Keurs Behandelend ambt. : Hendrik Veenstra

Nadere informatie

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

WWW.VOORKOM.NL LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 WWW.VOORKOM.NL V.S.O. Roken stoer? Stoppen is sterker! LESBRIEF OVER ROKEN UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief Over Roken V.S.O. Colofon: Deze lesbrief hoort

Nadere informatie

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt en overzicht alcohol < 0 jaar Voorlichting over de risico's van alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl < 0 jaar

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 15 oktober 2010 (20.10) (OR. en) 12847/2/10 REV 2 CORDROGUE 68 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Horizontale Groep drugs Ontwerp-conclusies van de Raad over

Nadere informatie

Overmatig alcoholgebruik aanpakken RODER. met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk. Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP

Overmatig alcoholgebruik aanpakken RODER. met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk. Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP Overmatig alcoholgebruik aanpakken met hulp in uw eigen huisartsenpraktijk RODER Januari 2014 ONDERDEEL VAN DE NOVADIC-KENTRON GROEP De belangrijke eerste stap... U heeft met uw huisarts gesproken over

Nadere informatie

Tips voor Ouders van drinkende pubers

Tips voor Ouders van drinkende pubers Tips voor Ouders van drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: - Kies als ouders samen regels voor het gezin. - Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Programma Enkele cijfers over roken, drinken en gamen Jongeren en alcohol Andere drugs Enkele tips t.a.v. opvoeding en genotmiddelen Vragen en afsluiting

Nadere informatie