uitgave juni 2011 vierde jaargang nummer 2 Pag. 8 t/m 13

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "uitgave juni 2011 vierde jaargang nummer 2 Pag. 8 t/m 13"

Transcriptie

1 uitgave juni 2011 vierde jaargang nummer 2 Blauwe vlag wappert weer 3 Elektrisch rijden heeft de toekomst 7 Exoten: ongewenst in tuin en natuur 14 Uitbreiding bos Sluiskil 15 Subsidie voor energiebesparing 19 Pag. 8 t/m 13 Natuur&Zo Magazine is een uitgave van de gemeenten Terneuzen en Hulst, natuurorganisaties en Natuur&Zo en wordt mede mogelijk gemaakt door adverteerders.

2 Rotterdam Vlissingen Terneuzen Antwerpen De havens van Terneuzen en Vlissingen zijn het derde zeehavengebied van Nederland. Vernieuwingen, uitbreidingen en investeringen zijn er aan de orde van de dag. Zeeland Seaports geeft sturing aan die ontwik kelingen om garant te staan voor werkgelegenheid en welvaart. Nieuwe bedrijven accommoderen en het gevestigde bedrijfsleven van dienst zijn. Dat zijn de belangrijkste activi teiten van havenschap Zeeland Seaports. Net zoals een coach die wil presteren met zijn team, schept Zeeland Seaports de voorwaarden voor het succes van de haven- en industriebedrijven. Zorg voor een goede infrastructuur speelt daarbij een grote rol. Denk aan het ontwikkelen en beheren van havenbekkens, kades, wegen, spoorwegen en pijpleidingen. Ook werkt het havenschap voortdurend aan plannen voor nieuwe ontwikkelingen: in het belang van de havens én de omgeving. Zo kunnen de beide havens op een verantwoorde manier hun bijdrage (blijven) leveren aan de Zeeuwse economie

3 Blauwe Vlag wappert weer Op de West-Zeeuws-Vlaamse stranden wappert sinds begin juni weer de Blauwe Vlag. Een teken dat de stranden zijn goedgekeurd: ze zijn schoon, veilig en goed toegankelijk. Samen met de strandpaviljoens, het serviceteam, strandgasten en andere betrokkenen werkt de gemeente Sluis hard aan de kwaliteit van de West- Zeeuws-Vlaamse stranden. De gemeente Sluis is blij dat mede dankzij deze inspanningen West Zeeuws- Vlaanderen ook in 2011 weer beloond wordt met het internationale milieukeurmerk voor schone, veilige en toegankelijke stranden. Voor het zevende jaar op rij krijgt de gemeente Sluis deze erkenning. Internationale erkenning Met de Blauwe Vlag-campagne in Nederland probeert de Stichting Keurmerk Milieu, Veligheid en Kwaliteit (KMVK) overheden, ondernemers en recreanten te betrekken bij de zorg voor schoon en veilig water, mooie natuur, een gezond milieu en duurzame jachthavens. Voor de toerist en recreant is de Blauwe Vlag het internationale herkenningssymbool voor goede stranden, veilig en schoon zwemwater en schone en veilige jachthavens. De toekenning van de Blauwe Vlaggen gebeurt door de Foundation for Environmental Education (FEE), een onafhankelijke internationale organisatie. Sinds 2005 meldt de gemeente Sluis jaarlijks zes stranden aan voor de Blauwe Vlag. Ze werden ieder jaar alle zes toegekend: t Zwin (bij strandpaviljoen De Zeemeeuw), Cadzand-Bad (bij strandpaviljoen Caricole), Nieuwvliet-Bad (bij strandpaviljoen St. Pierre), Groedse Duintjes (bij strandpaviljoen Puur), t Killetje (bij strandpaviljoen Beach House 25) en Breskens (bij strandpaviljoen t Halve Maentje). Oranje Plastic Hero Op de Blauwe Vlag-stranden is dit jaar ook de Plastic Hero te vinden: het oranje mannetje dat de gescheiden inzameling van plastic promoot. De Zeeuwse kustgemeenten lanceerden vorig jaar gezamenlijk een proefproject om een aantal vuilnisbakken op de Blauwe Vlag-stranden te voorzien van een Oranje Hero-sticker zodat in één oogopslag duidelijk is waar de strandbezoekers hun plastic verpakkingsafval kwijt kunnen. Het gedeponeerde afval wordt door de strandexploitant opgehaald en gescheiden afgevoerd naar het daarvoor bestemde verzamelpunt. Gouden wimpel Elk jaar organiseert Stichting Nederland Schoon de Schoonste Strand Verkiezingen. De stichting gaat in mei, juni en juli weer op pad om alle Nederlandse stranden te inspecteren. Op 30 augustus wordt de winnaar van het Schoonste Strand van Nederland bekend gemaakt. De gemeente Sluis ontving in 2005, 2006 en 2008 de Gouden Wimpel voor het Schoonste Strand van Nederland. In 2010 was dit een Zilveren Wimpel met de beste score ooit behaald. 3

4 Bedrijven controleren zichzelf Toezichthouders van de gemeente controleren regelmatig of bedrijven zich houden aan de wet- en regelgeving. Wanneer zij tijdens een controle tekortkomingen ontdekken, schrijft de gemeente het bedrijf aan. Dit leidt soms tot langdurige procedures, frustratie en irritatie bij beide partijen. De overtredingen zijn vaak het gevolg van onbekendheid met de regelgeving. Bovendien kost de feitelijke controle nogal wat tijd, zowel voor de ondernemer als voor de toezichthouder. Het is beter vooraf energie te stoppen in het naleven van de regels, dan achteraf in het voldoen aan de gestelde termijnen. Dat vond ook de gemeente Terneuzen. Daarom is zij dit gestart met het project Zelfcontrole bedrijven. Horecaondernemers en eigenaren van een autobedrijf krijgen via vragenlijsten met uitgebreide toelichting de mogelijkheid om hun eigen activiteiten te controleren op de belangrijkste voorschriften. Aan de hand van de antwoorden beoordeelt de gemeente of extra actie noodzakelijk is. Steekproefsgewijs controleert de gemeente of de zelfcontrole goed is verlopen en of de bedrijven nog aanvullende maatregelen moeten nemen. De resultaten zijn tot nu toe zo positief dat de gemeente Terneuzen in de toekomst deze nieuwe manier van handhaven zal uitbreiden naar andere bedrijven. Slimmer handhaven Van de ondernemers wordt een actieve houding verwacht: de vragenlijst moet binnen een bepaalde tijd ingevuld zijn teruggezonden aan de gemeente. Alles mag in Braakman-Noord Lekker struinen door het bos, hutten bouwen of geultjes graven. Het mag allemaal in natuurgebied Braakman-Noord. Staatsbosbeheer heeft dit voorjaar hard gewerkt aan de recreatieve voorzieningen in Braakman-Noord. Hierdoor is het gebied voor jong en oud nog aantrekkelijker. Vanaf de nieuwe parkeerplaats met het informatiepleintje aan de Oostzeedijk tussen de Braakman en Biervliet starten wandelaars, ruiters en fietsers voor een eigen rondgang door het afwisselende gebied. Al snel komt de speelplaats met enorm klimtoestel en waterpomp met watergoten in beeld. De natuurlijke speelplaats is nog niet af; kinderen mogen het terrein naar eigen inzicht verder inrichten met paadjes, hutten en geultjes. Natuurlijk mogen de ouders ook meehelpen, maar als zij liever vanaf een bankje toekijken, kan dat ook. 4 Dwalen en verdwalen In heel Braakman-Noord zijn er nu volop mogelijkheden om te wandelen, zowel over gebaande als ongebaande wegen. Voor wandelaars worden er verschillende gemarkeerde routes van korte en langere afstanden uitgezet. De routes voeren bijvoorbeeld langs een van de vogelkijkschermen - met prachtig uitzicht over het water - of het nieuwe informatiecentrum van Staatsbosbeheer. Of de boomgaard met oude Zeeuwse fruitrassen. Wilt u gewoon lekker struinen? Ook dat mag. In Braakman-Noord kunnen bezoekers zelf hun weg zoeken: ze mogen van de paden af, lekker dwalen of misschien wel verdwalen.

5 Bloemrijk grasland in het Groote Gat in Koewacht Het Groote Gat bij Koewacht was vorig jaar nog in gebruik als landbouwgrond. Nu ligt er een nog wat kaal natuurgebied met bloemrijk grasland en fruitboomgaard met oude rassen. De Dienst Landelijk Gebied heeft eind vorig jaar hard gewerkt om het gebied opnieuw in te richten. Het project maakt onderdeel uit van de binnendijkse natuurcompensatie rondom de Westerschelde. Het voormalige landbouwperceel van ongeveer 4 hectare is ingericht als tegenprestatie voor de tweede verdieping van de Westerschelde, die in 1995 door Nederland en Vlaanderen is overeengekomen. Nu is het nog een kale zandvlakte, maar dat verandert snel. In een aantal jaren verschijnt hier een bloemrijk grasland met verschillende en zeldzame plantensoorten. Daarvoor was het nodig om de grond op sommige plaatsen 70 centimeter af te graven en de voedselrijke bovenlaag te verwijderen. Ook is een (drink) poel gegraven. De oevers zijn verflauwd zodat een bredere rietkraag kan ontstaan voor rietvogels zoals de blauwborst en de rietzanger. Tijdens de uitvoering hield een archeoloog toezicht op de graafwerkzaamheden. Hij heeft sporen van voormalige greppels en sloten gevonden. Deze zijn nauwkeurig opgetekend en worden bewaard in het Zeeuws archeologisch archief. Cultuurherstel Met de vrijgekomen grond zo n 4000 kuub - is de cultuurhistorische dijk aan de Groeneweg in Koewacht hersteld. Het gat tussen de bestaande dijken is opgevuld en ingezaaid met gras. Ook aan de vissers is gedacht. De oude steigers werden opgeruimd en aan de kop van het Groote Gat zijn drie nieuwe steigers van duurzaam geproduceerd hout teruggeplaatst. Op één van de steigers is een bankje geplaatst waar de recreant kan genieten van het uitzicht over het water. Deze steiger is ook voor de rolstoelgebruiker geschikt. Fruitboomgaard In overleg met de omwonenden zijn in het zuidelijk deel van het gebied fruitbomen geplant. Hier mogen bezoekers en omwonenden in het oogstseizoen walnoten, appels, kersen, pruimen, peren en tamme kastanjes plukken of rapen. Ook de bramenstruiken leveren vruchten voor heel wat potjes jam. Beheer Staatsbosbeheer krijgt het beheer en het onderhoud van het natuurgebied onder zijn hoede. Een belangrijke taak; zo kan de natuur zich op de gewenste manier blijven ontwikkelen. Een beetje hulp van derden krijgt Staatsbosbeheer overigens wel: runderen in het gebied zorgen voor een natuurlijke begrazing. Informatie over het Groote Gat of over de natuurcompensatie Westerschelde is te krijgen bij Dienst Landelijk Gebied, Dirk-Jan Visser, tel

6 Ruige Laarzenroute: Saeftinghe in zonder gids Zonder gids door het Verdronken Land van Saeftinghe, het grootste brakwater schorrengebied van Europa. De Ruige Laarzenroute is een nieuwe spannende route in Saeftinghe. Zonder laarzen of gymschoenen die vies mogen worden, is deze route niet te lopen. Het gevaar voor natte voeten zit m in de verraderlijke geulen die haast niet zichtbaar zijn door de begroeiing. De route loopt langs de oude havengeul waar vroeger boten naar Emmahaven - het huidige Emmadorp - voeren en het Speelmansgat, de in 1717 verdronken Speelmanspolder. Broedvogels De Ruige Laarzenroute is in ieder jaargetijde aantrekkelijk om te lopen. In de lente en zomer gaan de planten, zoals het lepelblad, zeekraal, lamsoor en grassen, weer groeien. Dan komen ook de broedvogels terug, zoals tureluur, bruine kiekendief, witte en gele kwikstaart en diverse soorten eenden. Zelfs de bijzondere zilverreiger en lepelaar zijn regelmatig in het Speelmansgat te zien. In de winter zijn er duizenden grauwe ganzen, smienten en pijlstaarteenden. Soms kun je het schor horen zingen. Het geluid is afkomstig van miljoenen vorksprietgarnalen. Het betreden van de Ruige Laarzenroute gebeurt op eigen risico. Enkele dagen voor en tijdens springtij kan de route helemaal onder water komen te staan. Info over deze route is te krijgen in het Bezoekerscentrum Saeftinghe of per Kleine zwanen in Zeeuws-Vlaanderen De kleine zwanen zitten op dit moment - als het goed is - lekker in hun broedgebied. Maar in de winter overwinteren er veel in Zeeuws-Vlaanderen. Eind mei arriveerden ze na een lange tocht in de Pechora Delta in noordwest-rusland. Dat is ongeveer 4000 km vliegen vanaf Nederland. Deze afstand kunnen ze niet in één keer overbruggen, dat kost teveel energie. De tocht leggen ze in etappes af. Vliegvlug In hun broedgebied ligt op dat moment nog volop sneeuw en ijs, maar dat is niet erg. De kleine zwanen gaan direct aan de slag om een nest te bouwen en eieren te leggen. Dat komt vrij nauw, want vogels die laat aankomen, krijgen hun jongen niet meer vliegvlug voordat de poolwinter invalt. Het grootbrengen van de jongen duurt namelijk 110 dagen, terwijl een poolzomer maar 120 dagen duurt. Als in augustus de grasgroei stopt, moeten de kleine zwanen verder de toendra op. Vooral de jongen lopen dan het risico om door een poolvos te worden gepakt. Begin september beginnen ze aan de tocht naar hun overwintergebied, onder meer in Zeeuws-Vlaanderen. Voor de jongen is dat een hele opgave, want ze hebben nog niet veel gevlogen. Tijdens de tocht sterft zeker 20 procent. 6

7 Elektrisch rijden heeft de toekomst Elektrische auto s kunnen in de nabije toekomst op steeds meer plekken worden opgeladen. In de dertien Zeeuwse gemeenten komen de komende tijd in totaal 75 laadpalen. De gemeenten, de provincie, het waterschap Scheldestromen en de stichting E-laad in Sluis ondertekenden op 1 april 2011 een convenant waarin zij aangeven het elektrisch rijden te willen stimuleren en de impasse te willen doorbreken. Want als er geen elektrische auto s zijn, zijn de oplaadpalen niet nodig. En als er niet voldoende oplaadpalen zijn, komen er ook geen elektrische auto s bij. Waar de palen worden geplaatst moet nog nader worden bepaald. De Zeeuws-Vlaamse gemeenten zijn in elk geval enthousiast. Hoewel er in de streek op dit moment nog maar enkele elektrische auto s rijden, is de verwachting dat er de komende jaren meer op de weg komen. Duurzaam Nu de prijzen van gas, benzine of diesel steeds verder stijgen, zoeken meer mensen naar duurzame oplossingen. De Hybride auto was er al, straks is de elektrisch aangedreven auto een gewone verschijning. De stekker van deze auto steek je s avonds in het stopcontact en s morgens rijd je met een volle tank weg. Dat klinkt aantrekkelijk, vooral als tweede auto. Het voordeel is dat deze auto s veel minder CO 2, fijn stof en andere schadelijke stoffen uitstoten. Als bij de opwekking van elektriciteit volledig gebruik wordt gemaakt van duurzame bronnen zoals wind en zon, kunnen elektrische auto s zelfs volledig CO 2 -neutraal zijn. Ook het tanken is veel goedkoper. Een tank benzine van 40 liter met een bereik van ruim 500 kilometer kost op dit moment meer dan 70 euro. Een vergelijkbare tank aan elektriciteit kost ongeveer 16 euro. Nadelen Natuurlijk zijn er ook nog nadelen. Zo duurt het opladen vrij lang, zijn er nog weinig oplaadpunten en is het rijbereik een stuk kleiner. Na 100 tot 150 kilometer moet de stekker toch echt weer in het stopcontact. Ook de maximale snelheid en het vermogen liggen nu nog - lager. Dit zal waarschijnlijk in de komende jaren veranderen. Maar of het over 10 jaar inderdaad stil is op de weg maar vol met auto s, is koffiedik kijken. 7

8 > Zondag 3 juli Tijdens deze excursie ontdekt u de stoere struinnatuur in Braakman-Noord. De afgelopen jaren zijn er heel wat veranderingen doorgevoerd in Braakman- Noord; het natuurgebied is vooral veel groter geworden. En dit alles met verbluffende resultaten; Braakman-Noord staat vol met zeldzame planten, maar ook zeldzame vogels worden er regelmatig gesignaleerd. Dit jaar worden de recreatieve voorzieningen aangebracht (wandelpaden, speelplaats, gluurmuur, bankjes, en een grote parkeerplaats). Iedereen is hier welkom; ga mee op excursie of kom zelf lekker struinen in de natuur. De excursie van Staatsbosbeheer begint om uur bij de Braakmanboerderij van Staatsbosbeheer aan de Braakmanweg nr. 5. Aanmelden via Staatsbosbeheer M. Lieman / Trek laarzen of stevig schoeisel aan. Deelname is gratis. > Woensdag 6 juli Om uur is er een excursie in het unieke getijdengebied Het Verdronken Land van Saeftinghe. Kinderen jonger dan 10 jaar en mensen die niet al te gezond of slecht ter been zijn worden niet toegelaten. Stichting Het Zeeuwse Landschap raadt hartpatiënten en zwangere vrouwen af om de tocht te maken. Zorg voor liefst kniehoge laarzen en droge kleding voor na de tocht. Kosten: volwassenen 6,00 p.p., kinderen jaar 3,00 p.p. Donateurs van Het Zeeuwse Landschap en hun huisgenoten kunnen op vertoon van hun lidmaatschapsbewijs gratis aan de excursies deelnemen. Vooraf aanmelden verplicht via of 0031)(0) Startpunt: Bezoekerscentrum Saeftinghe, Emmaweg 4, Nieuw-Namen. > Woensdag 6 juli Stichting Het Zeeuwse Landschap organiseert om uur een excursie naar de Verdronken Zwarte Polder. Een gebied met duinen, slikken en een slufter, waar de zilte invloed duidelijk zichtbaar is. De excursie begint op het parkeerterrein tegenover Fritura t Gemaal aan de Zeedijk te Nieuwvliet-Bad. Volwassenen: 3,- p.p., kinderen tot 16 jaar 1,50 p.p. Donateurs en hun huisgenoten op vertoon van hun lidmaatschapsbewijs gratis! > Donderdag 7 juli Belangstellenden kunnen om uur met stichting Het Zeeuwse Landschap Het Zwin in. Iedere vloed komt zeewater Het Zwin binnen, dat zich via de zandige strandvlakten een weg baant naar de slibrijke schorren. Kledingadvies: oude gymschoenen of laarzen. Duur: ca. 2,5 uur. Kosten: volwassenen 3,- p.p., kinderen tot 16 jaar 1,50. Donateurs van Het Zeeuwse Landschap en hun huisgenoten zijn gratis. De excursie start bij strandpaviljoen De Zeemeeuw in Cadzand. Parkeren kan bij de parking aan de G. v/d Hoekestraat 2 in Retranchement. Aanmelden niet nodig. > Donderdag 7 juli Het Duumpje gaat met wie mee wil op pad voor een planteninventarisatie tussen Oostburg en Draaiburg. Het gaat hier om een recent verworven weiland langs een kreekje met een opgeknapte drinkput. Start om uur aan de 8

9 activiteiten juli Margarethaweg in Oostburg. Vanaf Oostburg: neem de rechter parallelweg naar Draaibrug en sla bij de flitscamera rechtsaf (Paviljoenweg). Ga aan het eind linksaf (Margarethaweg) en parkeer in de berm bij het bruggetje over het water. Vanaf Draaibrug: neem de linker parallelweg naar Oostburg en sla net nadat u het water bent overgestoken linksaf (Paviljoenweg) en aan het eind weer linksaf (Margarethaweg). > Zondag 10 juli Een gids neemt geïnteresseerden mee door natuurgebied Canisvliet onder Westdorpe. Startpunt van de excursie om uur is de huiskamer van de boswachter in De Baeckermat aan de Bernhardstraat 80 in Westdorpe. Canisvliet, op de grens in Zeeuws-Vlaanderen, is sinds 1995 gegroeid van 40 naar bijna 100 hectare. De kreek, in combinatie met natte graslanden, jong bos en een oude boomgaard maken het geheel tot een natuurgebied dat zijn weerga niet kent in de streek. Aanmelden via natuurgids Joke den Blijker, tel of boswachter Marijke Lieman / Trek laarzen of stevige schoenen aan. Kosten: volwassenen 2,00 en kinderen tot 12 jaar 1,00. > Dinsdag 12 juli Tijdens deze nachtwandeling met Staatsbosbeheer in Nieuwvliet gaan we op zoek naar uilen en vleermuizen. Dat zijn belangrijke bewoners van natuurgebied De Knokkert. Meestal zien we ze wel, maar als we ze een keertje niet zien is dat ook niet zo erg. Er valt namelijk zoveel te vertellen over dit gebied. Verzamelen om uur bij de parkeerplaats aan de Knokkertweg bij natuurgebied de Knokkert in Nieuwvliet. Aanmelden bij Marijke Lieman of Trek laarzen of stevig schoeisel aan. Kosten: volwassenen 2,00 en kinderen tot 12 jaar 1,00. > Woensdag 13 juli Om uur start een excursie in het unieke getijdengebied Het Verdronken Land van Saeftinghe. Zie woensdag 6 juli. > Woensdag 13 juli Stichting Het Zeeuwse Landschap organiseert om uur een excursie naar de Verdronken Zwarte Polder. Zie woensdag 6 juli. > Donderdag 14 juli Belangstellenden kunnen om uur met stichting Het Zeeuwse Landschap Het Zwin in. Zie donderdag 7 juli. > Donderdag 14 juli Op deze avond trekt het Duumpje er op uit voor een planteninventarisatie aan de Heirweg tussen Oostburg en Aardenburg. Het Duumpje bekijkt hier met belangstellenden het weidegebied langs de Biezenkreek met struweel en grootwater. Start is om uur. Neem vanaf Aardenburg de Sint Pietersdijk en sla vlak voor het Grote Gat (water) bij Sint-Kruis rechtsaf (Heirweg) en parkeer na de bocht in de berm. Vanaf Sint-Kruis meteen na het Grote Gat linksaf (Heirweg). 9

10 > Zaterdag 16 juli Natuur&Zo organiseert om uur een excursie in de heemtuin rond de watertoren in Axel. Verzamelen om uur in de Watertoren aan de Kinderdijk te Axel. Na de excursie is er tijd voor het bekijken van de tentoonstelling orchideeën in de watertoren. De gids is Cathy Boogaard. Meer info bij Natuur&Zo, of terneuzen.nl > Zondag 17 juli In het Eiland van de Meijer mag de natuur sinds de herinrichting haar gang mag gaan. Bomen schieten op en langzaamaan ontstaat er een echt bos. De afwisseling met open stukken met grazend vee en doorkijkjes op de kreek maken dat het Eiland een leuk wandelgebied is geworden. Voor een excursie in dit gebied verzamelen de deelnemers om uur bij de molen van Spui. Aanmelden kan bij de gids, Ina van Harn, tel of bij boswachter Marijke Lieman of Staatsbosbeheer.nl. Trek laarzen of stevig schoeisel aan. Kosten: volwassenen 2,00 en kinderen tot 12 jaar 1,00. > Woensdag 20 juli Om uur is er een excursie in het unieke getijdengebied Het Verdronken Land van Saeftinghe. Zie woensdag 6 juli. > Woensdag 20 juli Stichting Het Zeeuwse Landschap organiseert om uur een excursie naar de Verdronken Zwarte Polder. Zie woensdag 6 juli. > Donderdag 21 juli Belangstellenden kunnen om uur met stichting Het Zeeuwse Landschap Het Zwin in. Zie donderdag 7 juli. > Dinsdag 26 juli Wie gaat er mee met een nachtwandeling met Staatsbosbeheer in Nieuwvliet? Aanvang om uur. Zie dinsdag 12 juli. > Woensdag 27 juli Stichting Het Zeeuwse Landschap biedt om uur een excursie in het unieke getijdengebied Het Verdronken Land van Saeftinghe. Zie woensdag 6 juli. > Woensdag 27 juli Stichting Het Zeeuwse Landschap organiseert om uur een excursie naar de Verdronken Zwarte Polder. Zie woensdag 6 juli. > Donderdag 28 juli Belangstellenden kunnen om uur met stichting Het Zeeuwse Landschap Het Zwin in. Zie donderdag 7 juli. > Zondag 31 juli Op ontdekkingstocht door de stoere struinnatuur in Braakman-Noord. Start om uur. Zie 3 juli. > Woensdag 3 augustus Om uur is er een excursie in het unieke getijdengebied Het Verdronken Land van Saeftinghe. Zie woensdag 6 juli. > Woensdag 3 augustus Stichting Het Zeeuwse Landschap houdt om uur een excursie naar de Verdronken Zwarte Polder. Zie woensdag 6 juli. 10

11 activiteiten juli - augustus > Donderdag 4 augustus Belangstellenden kunnen om uur met stichting Het Zeeuwse Landschap Het Zwin in. Zie donderdag 7 juli. > Donderdag 4 augustus Leden van t Duumpje gaan planten kijken aan de Vossekaai in Hoofdplaat. Vorige winter is het zand afgegraven. Nu is het domein van eenjarige pioniers en hopelijk de eerste blijvers. Start om uur aan de Hoogeweg/Inlaag, Vossekaai in Hoofdplaat bij het metalen klaphekje ter hoogte van een populierenbosje aan de westzijde van het vakantiepark Village Scaldia. Vanaf Nummer Eén richting Hoofdplaat volg Westlangeweg (N677), ga na 3 km linksaf (Hoogeweg) en volg de weg onderlangs de zeedijk tot aan het bosje/klaphekje. > Zondag 7 augustus Een gids neemt geïnteresseerden mee door natuurgebied Canisvliet. Start van de excursie om uur. Zie zondag 10 juli. > Dinsdag 9 augustus Wie gaat er mee met een nachtwandeling met Staatsbosbeheer in Nieuwvliet? Start om uur. Zie dinsdag 12 juli. > Woensdag 10 augustus Om uur start een excursie in het unieke getijdengebied Het Verdronken Land van Saeftinghe. Zie woensdag 6 juli. > Woensdag 10 augustus Stichting Het Zeeuwse Landschap organiseert om uur een excursie naar de Verdronken Zwarte Polder. Zie woensdag 6 juli. > Donderdag 11 augustus Belangstellenden kunnen om uur met stichting Het Zeeuwse Landschap Het Zwin in. Zie donderdag 7 juli. > Zondag 14 augustus Tijdens deze excursie kunt u de ontwikkelingen in de Margarethapolder van nabij volgen. Sinds 2005 is de Margarethapolder omgetoverd tot een prachtig natuurgebied. Dit gebied is alleen toegankelijk onder begeleiding van een gids van Staatsbosbeheer want we willen de dieren die hier zitten, in het bijzonder de vele vogels, niet storen. Deze vogels foerageren bij laagwater op de Westerschelde en komen bij hoogwater uitrusten in de Margarethapolder. Verzamelen om uur bij café De Griete in buurtschap De Griete. Vooraf aanmelden bij Hans Molenaar, tel of Trek laarzen of stevig schoeisel aan. Deelname aan de excursie is gratis. Na afloop van de excursie kunnen de deelnemers een hapje en drankje nuttigen (volwassenen 10,00, kinderen 5,00). > Zondag 14 augustus Met een gids mee naar het Eiland van de Meijer. Verzamelen om uur. Zie zondag 17 juli. 11

12 > Woensdag 17 augustus Om uur is er een excursie in het unieke getijdengebied Het Verdronken Land van Saeftinghe. Zie woensdag 6 juli. > Woensdag 17 augustus Stichting Het Zeeuwse Landschap organiseert om uur een excursie naar de Verdronken Zwarte Polder. Zie woensdag 6 juli. > Donderdag 18 augustus Belangstellenden kunnen om uur met stichting Het Zeeuwse Landschap Het Zwin in. Zie donderdag 7 juli. > Donderdag 18 augustus Het Duumpje gaat planten inventariseren in Nieuwvliet-dorp en belangstellenden kunnen mee. Start om uur aan de Parallelweg noordelijk van Provincialeweg. Vanaf Groede: ga bij de eerste rotonde op de Provinciale weg rechtsaf en meteen links en parkeer in de berm. Vanaf Sluis: neem de tweede rotonde van Nieuwvliet en ga linksaf en meteen weer links. > Woensdag 24 augustus Om uur is er een excursie in het unieke getijdengebied Het Verdronken Land van Saeftinghe. Zie woensdag 6 juli. > Woensdag 24 augustus Stichting Het Zeeuwse Landschap verzorgt om uur een excursie naar de Verdronken Zwarte Polder. Zie woensdag 6 juli. > Donderdag 25 augustus Belangstellenden kunnen om uur met stichting Het Zeeuwse Landschap Het Zwin in. Zie donderdag 7 juli. > Vrijdag 26 augustus Een gids van Staatbosbeheer neemt u mee op vleermuizenexcursie. Het jaar 2011 is het Europese Jaar van de Vleermuis. Staatsbosbeheer wil iedereen kennis laten maken met dit unieke zoogdier. Want een dier dat kan vliegen met zijn handen, kan zien met zijn oren en dat slapend aan zijn tenen hangt; dat moet wel een bijzonder dier zijn. De excursie duurt van tot uur. Trek laarzen of stevig schoeisel aan. Aanmelden bij Marijke Lieman, tel of Staatsbosbeheer.nl. De excursie is gratis. Verzamelen op het parkeerterrein aan de Knokkertweg in Nieuwvliet. > Woensdag 31 augustus Om uur is er een excursie in het unieke getijdengebied Het Verdronken Land van Saeftinghe. Zie woensdag 6 juli. > Woensdag 31 augustus Stichting Het Zeeuwse Landschap organiseert om uur een excursie naar de Verdronken Zwarte Polder. Zie woensdag 6 juli. 12

13 activiteiten augustus - september De excursie begint met het aanbrengen van een smeerroute. Een stukje verderop wordt een laken gespannen en stellen we speciale lampen op. Sommige vlinders komen op zoetigheid af en andere op licht. Als er zoveel insecten actief zijn, is het best mogelijk dat de vleermuizen zich laten zien. Als het slecht weer wordt, kan deze activiteit helaas niet doorgaan. Aanmelden niet nodig. > Zondag 11 september Een gids neemt geïnteresseerden mee door natuurgebied Canisvliet onder Westdorpe. Start van de excursie is om uur. Zie zondag 10 juli. > Zondag 18 september In het Eiland van de Meijer mag de natuur sinds de herinrichting haar gang mag gaan. Kom het zelf bekijken, vanaf uur. Zie zondag 17 juli. > Woensdag 28 september Om uur verzorgt stichting Het Zeeuwse Landschap een excursie in het unieke getijdengebied Het Verdronken Land van Saeftinghe. Zie woensdag 6 juli. > Zondag 4 september Op ontdekkingstocht door de stoere struinnatuur in Braakman-Noord. Start om uur. Zie 3 juli. > Woensdag 7 september Om uur is er een excursie in het unieke getijdengebied Het Verdronken Land van Saeftinghe. Zie woensdag 6 juli. > Zondag 18 september Deze excursie biedt een inkijkje in de ontwikkelingen in de Margarethapolder. De excursie start om uur bij café De Griete in het buurtschap De Griete. Vooraf aanmelden bij Lou van Fraayenhove, tel of Zie zondag 14 augustus. > Donderdag 8 september Belangstellenden kunnen om uur met stichting Het Zeeuwse Landschap Het Zwin in. Zie donderdag 7 juli. > Zaterdag 10 september Deze dag staat Zeeuws-Vlaanderen in het teken van de Fortennacht. Op 3 forten in de grensstreek zijn die avond activiteiten. In fort Sint Jacob onder Axel start om uur een nachtvlinderexcursie. Deze activiteit duurt tot uur. De organisatie ligt in handen van Natuur&Zo, in samenwerking met de werkgroep Thematisering Koewacht. 13

14 Exoten: ongewenste gasten in tuin en natuur Deze plantjes heb ik gekregen. Ik vond ze wel mooi en ze groeien best goed. Sterker nog, eigenlijk te hard. Nu zit mijn vijver er helemaal vol mee. Zo begint vaak een mislukt tuinavontuur. Zonder te weten wat mensen in huis halen, zetten ze een fraai plantje in hun tuin. En voordat ze het weten hebben ze er een aantal lastige exoten bij. snel voort en vreten werkelijk al het dierlijke leven uit de biotoop op. Opnieuw zitten de terreinbeheerders met een ecologische en financiële strop. Tuinieren is een fantastische hobby. Daarbij blijft echter van belang: werk zoveel mogelijk met inheemse soorten en zet nooit tuinplanten of dieren in de natuur uit. De steeds terugkerende taak om de woekergroei in toom te houden, is nog wel het minste probleem. Erger is dat de ongewenste exoten zich vanuit tuinen ook verspreiden naar natuurgebieden. Vervolgens worden de beheerders daarvan met extra onderhoudskosten opgescheept. Zonnebaars Zo gaat het ook met de fauna. Men koopt een paar mooi uitziende zonnebaarzen voor in het aquarium of de vijver. Al na korte tijd blijken deze vissen zich erg agressief te gedragen naar andere waterdieren. Ten einde raad worden deze vervelende vissen in een sloot of poel gekieperd. Daarmee wordt echter een enorm probleem gecreëerd: de vissen planten zich Woekerend parelvederkruid Pas op met koeien en grasmaaiers bij fruitbomen In het voorjaar geniet iedereen van fruitbomen. Vooral de hoogstamfruitbomen staan dan schitterend in bloei. Stichting Landschapsbeheer Zeeland (SLZ) stimuleert de aanplant en het onderhoud van deze hoogstammen. In de afgelopen tien jaar zijn er in Zeeland vele duizenden bomen aangeplant. Ze sieren het landschap en zijn ook voor vogels en bijvoorbeeld bijen van groot belang. Een stukje authentiek landschap wordt zo weer in ere hersteld. De nieuwe hoogstamboomgaarden moeten ook worden begraasd of gemaaid. In beide gevallen is dit oppassen geblazen. Bij het maaien kan het snel fout gaan doordat mensen hun erf graag klinisch schoon willen hebben. Ze proberen het laatste grassprietje rondom de bomen weg te maaien en zo wordt de stam gemakkelijk door het scherpe mes geraakt. Een grote wond is het gevolg. Schors Ook grazende dieren kunnen schade toebrengen aan fruitbomen. Koeien, schapen, paarden of geiten lusten graag een stukje schors. Zijn de bomen onbeschermd, dan kunnen de dieren in korte tijd de bomen rondom helemaal afknabbelen. Het betekent vrijwel zeker het einde van de boom. Jammer van alle inspanningen die zijn getroost om de boom groot te krijgen. Er is maar één goede remedie: een goede korf rond de boom. Informatie hierover bij SLZ, of 14

15 Uitbreiding bos Sluiskil Het bos aan de Schoutstraat in Sluiskil onderging de eerste maanden van 2011 een ware metamorfose. Op de plek waar vroeger een gravel voetbalveld en een handbalveld lagen, is nu een nieuw toegankelijk natuurgebiedje ingericht als uitbreiding van het bos. De totale oppervlakte van het bos Sluiskil is nu vierkante meter. met laagtes waar knotwilgen kwamen te staan. Op de terpen zijn berken, elzen en abelen geplant. Ook meidoorn, sleedoorn, duindoorn, rozen en vlieren hebben een plekje gekregen. Ze bieden onderdak en voedsel aan tal van vogels. De open plekken trekken ook vele reptielen aan. Het bos is rond 1950 ingericht om de provinciale weg en de oprukkende industrie te scheiden van de woonwijken en om geluid- en lichtoverlast te voorkomen. Tot vier jaar geleden werd een deel van het terrein nog gebruikt door de voetbalvereniging. Het bos is eigendom van de gemeente Terneuzen. Doel Aan het bos is een ecologische beheerdoelstelling toegekend. Dit wil zeggen dat het bos een natuurlijke uitstraling krijgt. Een deel van de bestaande bomensingel langs de provinciale weg is gekapt, waardoor open stukken ontstonden. De overgebleven bomen krijgen zo meer ruimte om uit te groeien tot flinke exemplaren. De paden zijn niet verhard, maar zijn wel beloopbaar. Onkruidbestrijding gebeurt niet met pesticiden, maar door te maaien. Werkzaamheden De toegang vanaf de Schoutstraat is hersteld en de niet meer functionele sportvelden zijn verdwenen. Hoge en droge gebieden (terpen) worden afgewisseld Toegankelijk Wandelen - ook met de hond - kan op de onverharde paden. Bankjes hebben de vorm van boomstamen. Het bos Sluiskil is toegankelijk via de Dolfsendijk, Drostlaan, Schepenstraat en Schoutstraat. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Angelo Martens of Dennis Hameeteman van de gemeente Terneuzen, tel

16

17 Zeeuws-Vlaamse bedrijven ondernemen duurzaam Bij duurzaam of maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) moet een ondernemer niet alleen zijn bedrijfsvoering winstgevend zien te krijgen, maar deze ook afstemmen op mens en milieu. Hoe maak je als ondernemer goed doordachte keuzes? Welke verantwoordelijkheid neem je? Hoe kies je de juiste aanpak? Deze vragen stonden centraal in de cursus Duurzaam Ondernemen die de gemeenten Hulst, Sluis en Terneuzen, Zeeland Seaports en de provincie Zeeland afgelopen jaar voor 19 Zeeuws-Vlaamse bedrijven organiseerden. Grafisch bedrijf Pieters uit Groede, MAS architecten uit Terneuzen, schelpenbedrijf Van der Endt-Louwerse uit Yerseke en Unitron uit IJzendijke lieten zien wat duurzaam ondernemen voor hen in de praktijk betekent en oplevert. MVO-prijs Als vervolg op de cursus stelt de gemeente Terneuzen dit jaar samen met COS Zeeland een prijs in voor bedrijven die nu al succesvol maatschappelijk verantwoord ondernemen: de MVO-prijs Met deze prijs willen de gemeente en COS Zeeland duurzaam ondernemen stimuleren en vooruitstrevende ondernemers in het zonnetje zetten. Bedrijven uit de gemeente Terneuzen die in aanmerking willen komen voor de MVO-prijs 2011 kunnen zich tót 12 juli aanmelden op de website De inwoners van de gemeente Terneuzen mogen vanaf 1 augustus tot 17 oktober stemmen op een van de zes genomineerde bedrijven. De MVO-prijs wordt uitgereikt tijdens de Dag van de Duurzaamheid op 11 november Meer informatie kunt u krijgen bij Pascal Elegeert van COS Zeeland, tel of Natuurgidsen in de dop Op een zaterdagochtend in mei struinen 23 aspirantnatuurgidsen met boswachter Peter Maas door Braakman-Noord; voorzichtig, om de vleeskleurige orchis en het zeldzame venkel niet te vertrappen. Op een mooi plekje aan een uitloper van de Westgeul zetten ze met touw en vier haringen een vierkante meter uit. Op dat kleine stukje grond staan al gauw zo n 20 verschillende soorten planten. in de wereld van paddenstoelen (ja, die zijn er niet alleen in de herfst!) en ging vogelaar Huub Bun van De Steltkluut met hen op vogelsafari naar de Vlaamse Kreek bij Zandberg. Al met al een pittige, maar zeer boeiende cursus! De deelnemers volgen vanaf september vorig jaar de IVN Natuurgidsencursus en dat doen ze met veel enthousiasme. De cursisten, afkomstig uit heel Zeeuws-Vlaanderen, vormen een bont gezelschap. Voor iedere deelnemer geldt: ze dragen de Zeeuwse natuur een warm hart toe. Gedurende de cursus adopteren ze een natuurgebiedje in hun eigen woonomgeving en volgen dat een jaar lang: wat groeit, bloeit, kruipt, zwemt en vliegt daar? En niet alleen wat, maar ook waarom daar? Daarbij komen stageopdrachten, proefexcursie en spreekbeurt. Om de week is er een theorieavond in Terneuzen, afgewisseld door een praktijkochtend in het veld. Zo trokken de cursisten met Awie de Zwart van Het Zeeuwse Landschap door de Verdronken Zwarte Polder bij Nieuwvliet, bood paddenstoelenkenner Loek de Bruijn in Canisvliet in Westdorpe hen een kijkje 17

18 Nieuwe bewoners Axelse zwaluwnesten De kunstnesten aan de brandweerkazerne in Axel hebben eindelijk bewoners. Na een leegstand van twee jaar hebben de huiszwaluwen het onderkomen ontdekt. Sinds maart 2009 hangt er aan de brandweerkazerne van Axel een aantal kunstnesten voor huiszwaluwen. De huiszwaluwen broedden al jaren bij de brandweerkazerne. Toen de kazerne in 2008 werd opgeknapt, moest een deel van de nesten verdwijnen. Samen met Natuur&Zo, natuur- en milieueducatie Zeeuws-Vlaanderen, zocht ploegcoördinator van de brandweer Axel, Herman Zegers naar alternatieve woonruimte voor de zwaluwen. Deze werd gevonden in de vorm van houtbetonnen kunstnesten. Vorig jaar lieten de zwaluwen de nesten links liggen, maar nu zijn ze dus vanuit hun overwintergebied in Midden-Afrika in Axel gearriveerd. Herman Zegers is er blij mee. Onze taak is het redden van mens én dier. Boerenzwaluw Ook op de boerenzwaluwen wordt dit jaar extra goed gelet. De Vogelbescherming Nederland en SOVON hebben 2011 uitgeroepen tot Jaar van de Boerenzwaluw. Samen met waarnemers, boeren en buitenlui willen zij meer te weten komen over de boerenzwaluw in Nederland. Ook inwoners van Zeeuws-Vlaanderen kunnen deelnemen aan de publiekstelling door de bewoonde nesten op hun erf door te geven. Meer informatie op Sudoku Stuur uw oplossing vóór 31 juli 2011 naar nme-zvl.nl. Uit de goede inzendingen trekt de redactie drie winnaars. Zij krijgen een leuke prijs toegestuurd. Oplossing vorige puzzel De twee woorden die overbleven in de puzzel in het vorige Natuur&Zo Magazine waren koe en koek. Samen vormen deze het woord koekoek. De winaars zijn: L. Wagenaer uit Hulst Charlotte de Roeck uit Kloosterzande J. E. Versprille uit Terneuzen 18

19 Driedubbele subsidie voor energiebesparing Wie investeert in energiebesparende maatregelen in huis, kan een subsidie krijgen van de gemeenten Sluis en Terneuzen. De provincie Zeeland verdubbelt deze subsidie via het Zeeuwse project Meer Met Minder. Het subsidiepotje van de gemeente Hulst is helaas al op. Energielabel Of het nu om spouwmuurisolatie, dubbel glas of een nieuwe cv-ketel gaat: de maatregelen moeten in elk geval het energielabel van de woning verbeteren. Bij een sprong van één label kan een woningeigenaar in totaal 700 euro subsidie krijgen. Bij twee labelsprongen, tot 1400 euro. Vanaf 31 mei 2011 doet het rijk daar nog eens respectievelijk 300 of 750 euro bovenop (zolang er geld beschikbaar is). De huiseigenaar laat een energiebesparingonderzoek uitvoeren door een aannemer of installateur die is aangesloten bij Meer Met Minder. In dit maatwerkadvies staat het huidige energielabel. De aannemer geeft een overzicht van mogelijke energiebesparende maatregelen voor de woning en maakt vervolgens een offerte op. De bewoner (van huizen gebouwd vóór 1998) komt voor subsidie in aanmerking als hij de maatregelen laat uitvoeren door een Meer Met Minder-aannemer. Om te beoordelen hoe hoog de subsidie is, wordt na de oplevering opnieuw het energielabel vastgesteld. Na controle stort de Meer met Minderstichting de premie binnen twee weken op de bankrekening. Meer informatie op: Colofon Natuur&Zo Magazine Redactieadres: Natuur&Zo, Oostkant HA Terneuzen Tel Vormgeving: Fotografie: Foto omslag: Bijdrage: Beeldmerk, Terneuzen Brenda de Haan, Luciën Calle, Ilona Baart, Ronny Bouwens, Cathy Boogaard en deelnemende organisaties Brenda de Haan Gemeente Sluis Productie: Oplage: Beeldmerk, Terneuzen ex. Natuur&Zo Magazine wordt gedrukt op FSC-papier. Het FSC-keurmerk geeft zekerheid dat het hout gebruikt voor de papierproductie van het magazine afkomstig is uit goed beheerde bossen. Natuur&Zo Magazine online: en Natuur&Zo Magazine wordt huis aan huis verspreid in Zeeuws-Vlaanderen en is verkrijgbaar bij alle Zeeuws-Vlaamse bibliotheken, gemeentehuizen en VVV-kantoren en -folderposten. 19

20 belettering presentaties drukwerk logo s - huisstijlen websites Huisstijl ontwerp ontwerp beeld.merk is een bureau in communicatie en huisstijlmanagement dat zich vooral richt op kleine en middelgrote ondernemingen. Vanuit een modern en goed geoutilleerd gebouw legt een team van vier deskundige mensen zich toe op logo ontwerp, huisstijl ontwerp, websites en het implementeren en beheren van huisstijlen. Logo ontwerp Moio Beach realisatie 2011 Bij beeld.merk komen de communicatie-uitingen samen in één bureau. Eén vast aanspreekpunt bespaart de klant tijd en geeft rust en zekerheid. Wij hechten aan een persoonlijke benadering als eerste stap naar een goede relatie voor de lange termijn. Drukwerk / websites Drukwerk / websites Brochure Nederland in 2023 realisatie 2010 Signing Website ZorgSaam Zeeuws-Vlaanderen realisatie 2010 Wij bieden een totaalpakket. Naast het ontwerp draagt beeld.media zorg voor de implementatie in de vorm van drukwerk, belettering, advertenties en beurspresentaties. De diensten zijn op maat gesneden. Lange Reksestraat 21d 4538 AZ Terneuzen +31 (0) twitter.com/beeldmerktweets

Mest onder zeil 3 Herstel van verdwenen dijken 5 Week van de Zee 10 Braakman-Zuid wordt mooier 13 Bodemkwaliteit in beeld 14

Mest onder zeil 3 Herstel van verdwenen dijken 5 Week van de Zee 10 Braakman-Zuid wordt mooier 13 Bodemkwaliteit in beeld 14 uitgave maart 2011 vierde jaargang nummer 1 Mest onder zeil 3 Herstel van verdwenen dijken 5 Week van de Zee 10 Braakman-Zuid wordt mooier 13 Bodemkwaliteit in beeld 14 Pag. 6-7-8-9 Natuur&Zo Magazine

Nadere informatie

ZEEUWS GESCHIEDENIS. Sindsdien vormt het gebied een eldorado voor talloze, vaak unieke, planten en dieren.

ZEEUWS GESCHIEDENIS. Sindsdien vormt het gebied een eldorado voor talloze, vaak unieke, planten en dieren. Meeneemfolder GESCHIEDENIS ZEEUWS Het Verdronken Land van Saeftinghe is de grootste brakwaterwildernis van Europa. Het is een uitgestrekt, ruig natuurgebied op de rand van land en water. Het bestaat uit

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel

natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel Het Schor Ouden Doel Het Schor Ouden Doel is een natuurgebied op de linkerscheldeoever tegen de scheldedijk. Aan de grens met Nederland sluit het

Nadere informatie

Struinen door De Stille Kern

Struinen door De Stille Kern 58 Horsterwold Struinen door De Stille Kern Een 900 hectare groot natuurgebied waar natuurlijke processen volop de ruimte krijgen. Het gebied wordt begraasd door een kudde konikpaarden, die zorgen voor

Nadere informatie

13:30-18:00 Lembeke - Wandel-Fiets-Fotozoektocht-Quiz 'Eeuwinbeeld' - Adres: Parking Sportterrein - Kermisplein achter de kerk, Lembeke

13:30-18:00 Lembeke - Wandel-Fiets-Fotozoektocht-Quiz 'Eeuwinbeeld' - Adres: Parking Sportterrein - Kermisplein achter de kerk, Lembeke Page 1 of 10 Evenementenkalender maandag 9 april 2012 08:00-14:00 Eede - 39e Natuurrally - Vrije fietstochten door het land van cadzand en het krekengebied van het Meetjesland, afstanden 30,60,90 en 120

Nadere informatie

Activiteiten bij De Helderse Vallei - maart 2016

Activiteiten bij De Helderse Vallei - maart 2016 dinsdag 1 maart en donderdag 3 maart: Aan de slag op de kinderboerderij 14.30-16.00 uur Kom kijken welke dieren er allemaal op de kinderboerderij leven! Je ontdekt hoe de dieren heten, wat ze eten, welk

Nadere informatie

Colofon. Gemeente Vught. Alle rechten voorbehouden

Colofon. Gemeente Vught. Alle rechten voorbehouden RONDJE Een wandeling langs de oever van een Colofon Uitgave Gemeente Vught: 0 Tekst Wandelplatform Vught Fotografie Cily van den Wildenberg Peter van de Wiel Vormgeving Waldo van Bokhoven BOWfor, Vught

Nadere informatie

Natuurgebied Braakman Noord. Hoek, Biervliet, Zeeuws-Vlaanderen. Beheerd door Staatsbosbeheer Nederland. Beschermd natuurgebied

Natuurgebied Braakman Noord. Hoek, Biervliet, Zeeuws-Vlaanderen. Beheerd door Staatsbosbeheer Nederland. Beschermd natuurgebied Natuurgebied Braakman NoordBraakman Noord Braakman Noord Net over de landsgrens, middenin tussen Hoek en Biervliet en ten westen van Terneuzen ligt een verscholen stukje beschermde natuur: Braakman Noord.

Nadere informatie

Waterdunen. Waterdunen is een groot recreatienatuurproject

Waterdunen. Waterdunen is een groot recreatienatuurproject De aanleg Waterdunen Waterdunen is een groot recreatienatuurproject in West Zeeuws- Vlaanderen. Het geeft de regio de kans om de leefbaarheid op de lange termijn te waarborgen. Dit gebeurt door te investeren

Nadere informatie

Wandel voordelen voor iedereen!

Wandel voordelen voor iedereen! Even Bijpraten... Juli 2012 Deze informatie ontvangt u omdat u direct betrokken bent bij een wandelnetwerk in Zeeland. Heeft u vragen, opmerkingen of suggesties dan kunt u deze sturen naar onderstaand

Nadere informatie

Hier zien jullie alweer de een uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw.

Hier zien jullie alweer de een uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Hier zien jullie alweer de een uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. De Specht Er zijn verschillende soorten spechten: de groene, de zwarte en

Nadere informatie

Staatsbosbeheer de Meierij Haanwijk 4a 5271 VG St. Michielsgestel T 073-55 13 036 www.staatsbosbeheer.nl. De Geelders in het Groene Woud

Staatsbosbeheer de Meierij Haanwijk 4a 5271 VG St. Michielsgestel T 073-55 13 036 www.staatsbosbeheer.nl. De Geelders in het Groene Woud Staatsbosbeheer de Meierij Haanwijk 4a 5271 VG St. Michielsgestel T 073-55 13 036 www.staatsbosbeheer.nl De Geelders in het Groene Woud De Geelders in het Groene Woud Niet voor niets is de Geelders een

Nadere informatie

Het Diemerbos. fietsen. Wandelen. Paardrijden. Onder de rook van Amsterdam

Het Diemerbos. fietsen. Wandelen. Paardrijden. Onder de rook van Amsterdam Staatsbosbeheer Naritaweg 221, 1043 CB T 020-7073700 www.staatsbosbeheer.nl Welkom buiten. Buiten is voor iedereen en er is elke dag wat te beleven. Daarom willen we zoveel mogelijk mensen uitnodigen om

Nadere informatie

Natuurpad De Mient. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel

Natuurpad De Mient. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-312228 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Natuurpad De Mient In het Nationaal Park Duinen van Texel Natuurpad De Mient De Mient was een

Nadere informatie

Het Diemerbos. Onder de rook van Amsterdam

Het Diemerbos. Onder de rook van Amsterdam Staatsbosbeheer Naritaweg 221, 1043 CB Amsterdam T 020-7073700 www.staatsbosbeheer.nl Welkom buiten. Buiten is voor iedereen en er is elke dag wat te beleven. Daarom willen we zoveel mogelijk mensen uitnodigen

Nadere informatie

BMP Reuzenhoekse Kreek Zaamslag 2011

BMP Reuzenhoekse Kreek Zaamslag 2011 BMP Reuzenhoekse Kreek Zaamslag 2011 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Luchtfoto van het gebied... 3 Algemene Informatie.... 4 Gebiedsbeschrijving... 5 Gebiedsindeling... 6 Info over de telronden... 7 Territoria

Nadere informatie

BMP rapport. Gat van Pinte 2014. Bert van Broekhoven VWG De Steltkluut September 2014

BMP rapport. Gat van Pinte 2014. Bert van Broekhoven VWG De Steltkluut September 2014 BMP rapport Gat van Pinte 2014 Bert van Broekhoven VWG De Steltkluut September 2014 1 van 10 BMP Gat van Pinte 2014 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Gebiedsbeschrijving Gat van Pinte... 3 3. De telronden...

Nadere informatie

De Staart in kaart. 4 jaar bosontwikkeling op voormalige akkers

De Staart in kaart. 4 jaar bosontwikkeling op voormalige akkers De Staart in kaart 4 jaar bosontwikkeling op voormalige akkers Esther Linnartz Juli 2008 Inleiding De Staart is een natuurgebied van 24 hectare aan noordoost kant van Oud-Beijerland en ligt aan de oevers

Nadere informatie

Negentien windmolens van rond 1740

Negentien windmolens van rond 1740 Wandelroute Kinderdijk Lengte: 11 en 20 kilometer Landschap: veenweidegebied, soms zacht en drassig Routebeschrijving: zie pagina 70 Markering: geen Plattegrond: beschikbaar (zie: www.klikprintenwandel.nl)

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Winterboek. Groep 3/4

Winterboek. Groep 3/4 Winterboek Groep 3/4 inhoud blz. Winter 3 1. Slaap 4 2. Glad 5 3. Geheime plekjes 6 4. Dikke jas 7 5. Dikke vacht 8 6. Vogels voeren 9 7. Broeden in de winter 10 8. Het land van de Eskimo 11 Werkblad winter

Nadere informatie

Lijnen & boeiend landschap

Lijnen & boeiend landschap Lijnen & boeiend landschap Hoe beleef je je wandeling? Sylvia Tuinder 20 juni 2013 Samenwerken aan het landschap. Doel wandelnetwerk is: breed netwerk van wandelpaden landschap toegankelijk en aantrekkelijk

Nadere informatie

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk Landgoederen Klarenbeek en De Haere. We wandelen met Lupus in het overgangsgebied tussen de voormalige Zuiderzee en de Veluwe. Doornspijk is een overwegend agrarische

Nadere informatie

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be 27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen Galgenberg en Paardenslenkte. We maken een prachtige wandeling in het buitengewoon stille en glooiende grensgebied van Nederland en Duitsland ten noorden van Ootmarsum.

Nadere informatie

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Nationaal Park Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Dennen Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

Nadere informatie

De Muy en De Slufter. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. In het Nationaal Park Duinen van Texel

De Muy en De Slufter. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. In het Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer uinen van Texel uijslaan 9, 796 Z e Koog T 0-8 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden e Muy en e Slufter In het Nationaal Park uinen van Texel e Muy en e Slufter, waar mensen

Nadere informatie

GPS Wandeling Kootwijkerzand

GPS Wandeling Kootwijkerzand In deze folder vindt u de beschrijving van een gps route door het Kootwijkerzand, een prachtig stuifzandgebied in Kootwijk. Deze route is ontwikkeld door het IVN, een vereniging die zich inzet voor natuur-

Nadere informatie

Geleide natuurwandelingen. Natuurexploratie. Zomerkalender 2014

Geleide natuurwandelingen. Natuurexploratie. Zomerkalender 2014 Geleide natuurwandelingen Natuurexploratie Zomerkalender 2014 zaterdag 28 juni 2014: Geleide avondnatuurwandeling langs het Nederlandse deel van de Willem-Leopoldpolder en de stadswallen van Retranchement.

Nadere informatie

uitgave september 2011 vierde jaargang nummer 3 Pag. 6 t/m 8

uitgave september 2011 vierde jaargang nummer 3 Pag. 6 t/m 8 uitgave september 2011 vierde jaargang nummer 3 Wat doet brandweer bij grote brand? 3 Glastuinbouw zuinig met water 4 Knautiabij als ambassadeur Terneuzen 4 Overheden gaan gezamenlijk handhaven 11 Auto

Nadere informatie

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Inhoud Inhoud... 2 1. De Melkveehouderij in onze streek... 3 1.1 Onze streek... 3 1.2 Wat is veen?... 3 1.3 Boeren vanaf het begin... 3 1.4 Koeien melken...

Nadere informatie

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen Dassenwerk WERKBLAD OPDRACHTEN Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen 1. Waar ben je? Je gaat een onderzoek doen in een klein gebied van Nationaal

Nadere informatie

2015 Provincie Zeeland. Aan de inhoud van deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend.

2015 Provincie Zeeland. Aan de inhoud van deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. WATERDUNEN: EEN NIEUW ICOON VAN ZEELAND Deltawerken 2.0 Op de grens van land en zee Avontuurlijk Waterdunen Vogels van dichtbij KUSTVERSTERkING Getijdenduiker Recreatiewoningen Kustlaboratorium 3 5 7 9

Nadere informatie

LUZENKAMPROUTE. Beschrijving van deze wandeling.

LUZENKAMPROUTE. Beschrijving van deze wandeling. LUZENKAMPROUTE Deze route voert door het Bremmersbos, de Luzenkamp en een gedeelte van de Melickerheide. Houdt u bij het volgen van de route ook het bijgevoegde kaartje bij de hand. Beschrijving van deze

Nadere informatie

OOSTWAARDPAD. mooi in alle seizoenen!

OOSTWAARDPAD. mooi in alle seizoenen! OOSTWAARDPAD mooi in alle seizoenen! n de Oostwaard van de Biesbosch is een grotendeels onverhard wandelpad uitgezet, langs boerenakkers en dwars door karakteristieke grienden. Boeren hebben enthousiast

Nadere informatie

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

De Dennen. Wandelen. Paardrijden. Fietsen. Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Nationaal Park Duinen van Texel Ruijslaan 92, 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Fietsen Paardrijden De Dennen Onderedeel van Nationaal Park Duinen van Texel

Nadere informatie

Donderdag 19 mei 2016: Avondexcursie Oostvaardersplassen. Gids: Pim

Donderdag 19 mei 2016: Avondexcursie Oostvaardersplassen. Gids: Pim Donderdag 19 mei 2016: Avondexcursie Oostvaardersplassen. Gids: Pim Om 18.15 uur trof ik mijn enthousiaste excursiedeelnemers uit het Nood Hollandse Uitgeest. We reden allereerst naar de Grote praambult

Nadere informatie

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept

Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Concept a Toekomst voor eeuwenoud bos Samenvatting van het beheerplan Norgerholt Colofon Deze samenvatting is een uitgave van de

Nadere informatie

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen.

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen. Beschrijving kwelderherstelmaatregelen 1 1.1 Inleiding Aan de noordkust van Groningen heeft Groningen Seaports, mede ten behoeve van RWE, circa 24 ha. kwelders aangekocht. Door aankoop van de kwelders

Nadere informatie

Wandelroute café du Midi (9,5 km)

Wandelroute café du Midi (9,5 km) Wandelroute café du Midi (9,5 km) 7 Wandelroute Café du Midi (9,5 km) Stempelplaats Café du Midi, Noordeindseweg 70, Delfgauw. wwwdumididelfgauw.nl Openingstijden: maandag t/m vrijdag vanaf 10.00 uur zaterdag

Nadere informatie

Natuurgebied Oranjezon

Natuurgebied Oranjezon Natuurgebied Oranjezon Introductie Wanneer je dwars door Oranjezon loopt, vanaf het binnenland richting de Noordzee, wandel je door struwelen, naaldbos, loofbos, duingrasland en duinen. Het is niet zo

Nadere informatie

9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen. www.wandelwiki.be

9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen. www.wandelwiki.be 9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen Geuldal en Vijlenerbos. We maken een wandeling in het Zuid-Limburgse heuvellandschap, dus dat wordt klimmen en dalen. Vanuit Vijlen lopen we over veldwegen naar

Nadere informatie

Menroutes over het strand van Westerschouwen tot Scharendijke

Menroutes over het strand van Westerschouwen tot Scharendijke MENROUTES OP SCHOUWEN-DUIVELAND Menroutes over het strand van Westerschouwen tot Scharendijke De menroutes op Schouwen-Duiveland zijn samengesteld voor twee doelgroepen, a. Voor leden van de Fok- en Menvereniging

Nadere informatie

Meerstad. Meer water, meer natuur, meer vrijheid.

Meerstad. Meer water, meer natuur, meer vrijheid. Meerstad. Meer water, meer natuur, meer vrijheid. Natuur, wonen & meer Meerstad staat voor de opvatting over hoe mensen vandaag de dag willen wonen, leven én recreëren: vrij en ongebonden in de ruimtelijkheid

Nadere informatie

Natuurpad Het Alloo. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel

Natuurpad Het Alloo. Wandelen. In het Nationaal Park Duinen van Texel Staatsbosbeheer Ruijslaan 92 1796 AZ De Koog T 0222-317741 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen Natuurpad Het Alloo In het Nationaal Park Duinen van Texel Natuurpad Het Alloo Het natuurpad Het Alloo laat u

Nadere informatie

VLAANDEREN VAKANTIELAND Getest en goedgekeurd door wandelaars

VLAANDEREN VAKANTIELAND Getest en goedgekeurd door wandelaars PERSBERICHT 16 januari 2013 WANDELING LANGS DE BRONNEN VAN DE VOERSTREEK IS DE MOOISTE WANDELROUTE VAN VLAANDEREN VAKANTIELAND Getest en goedgekeurd door wandelaars De wandeling Ontdek de bronnen van de

Nadere informatie

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 121586 Oostburg, Sluis en Cadzand-Bad

Vind de mooiste fietsroutes op www.route.nl. Fietsroute 121586 Oostburg, Sluis en Cadzand-Bad Fietsroute 121586 Oostburg, Sluis en Cadzand-Bad Praktische informatie Dichtstbijzijnde parkeerplaats maria- en havenpolder Pasdam Sluis Dichtstbijzijnde parkeerplaats vanaf eindpunt maria- en havenpolder

Nadere informatie

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine,

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine, Een rondje regio... Ko-Kalf Nou kan ik wel een hele Blonde d Aquitaine, maar daar zit je ook niet middag blijven praten over op te wachten! Een plek waar het zo rustig is, als in de stal van boerenbedrijf

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Eend Inleiding Ik hou mijn werkstuk over eenden omdat ik het leuke dieren vind en ik wil er wat over leren. Dit wil ik er over weten: Wat doen eenden de hele dag? Wat eten eenden? Wat voor soorten eenden

Nadere informatie

Bloeiend plantje Spoor van een dier

Bloeiend plantje Spoor van een dier Volwassen boom Jonge boom Dode boom Hoge struik Lage struik Varen Mos Klimmende plant Bloeiend plantje Spoor van een dier Paddenstoel (op de grond) Bodemdiertje Paddenstoel (op een boom) Activiteit 3 :

Nadere informatie

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek?

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? Hallo allemaal, welkom in dit waanzinnige park voor jong en oud! Vandaag krijgen jullie de kans om dit park in het echt te openen met elkaar. Dit gaan we doen op

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Op stap met Wim en Loes (aflevering 21)

Op stap met Wim en Loes (aflevering 21) Op stap met Wim en Loes (aflevering 21) De zon schijnt en bij een temperatuur van 22 is het prima wandelweer. Op deze prachtige dag gaan Wim en ik wandelen vanaf Lennisheuvel. Bij de kerk staat een overzichtsbord

Nadere informatie

Wandelen in Echt in het natuurgebied de Doort.

Wandelen in Echt in het natuurgebied de Doort. Wandelen in Echt in het natuurgebied de Doort. Het is een mooie zondag middag. De zon schijnt volop, en het is niet koud. Een fijne dag om lekker te gaan wandelen met het IVN. Om 13.00u hebben we samen

Nadere informatie

Heidebeheer en fauna. Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009

Heidebeheer en fauna. Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009 Heidebeheer en fauna Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009 Inleiders: Jap Smits (Staatsbosbeheer) en prof. dr. Henk Siepel (Alterra-WUR) De Strabrechtse Heide is een

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Samenvatting van het beheerplan 2012-2017 een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het beheerplan is

Nadere informatie

Les met werkblad - biologie

Les met werkblad - biologie Les met werkblad - biologie Doel: Leerlingen hebben na de deze les een idee hoe het is om te wadlopen. Ze weten wat ze onderweg tegen kunnen komen. Materialen: - Werkblad 5: Wadlopen - Platte bak (minimaal

Nadere informatie

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen.

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen. Lente groep 3/4 inhoud blz Lente 3 1 Langer licht 4 2 Bollen 5 3 Wakker worden 6 4 Frisse blaadjes 7 5 Kikkerdril 8 6 Op reis 9 7 In de wei 10 8 Er op uit! 11 9 Filmpjes 12 Werkblad winter 13 Schrijf je

Nadere informatie

6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer

6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer Utrecht 6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer Deze route is gebaseerd op de ANWB/VVV toeristenkaart, schaal 1:100.000 Route A: Deze

Nadere informatie

uitgave december 2011 vierde jaargang nummer 4 Pag. 6 t/m 9

uitgave december 2011 vierde jaargang nummer 4 Pag. 6 t/m 9 uitgave december 2011 vierde jaargang nummer 4 Tijdelijke natuur Mosselbanken 4 Zeeuws-Vlaamse prachtpunten 5 Nieuw lesmateriaal over water 10 Gemeenten kiezen voor duurzaam hout 11 Liften goed voor milieu

Nadere informatie

ENQUÊTE VAN IVN NIJKERK

ENQUÊTE VAN IVN NIJKERK December 2015 ENQUÊTE VAN IVN NIJKERK Deze enquête is gericht aan alle leden en donateurs van de natuurvereniging IVN Nijkerk. Het doel van de enquête is IVN Nijkerk inzicht te geven in welke richting

Nadere informatie

routes Mooie natuur Nationale Parken Makkelijk fietsen via knooppunten NATIONALE PARKEN afstanden tussen 25 en 55 km FIETS LANGS EN DOOR 12

routes Mooie natuur Nationale Parken Makkelijk fietsen via knooppunten NATIONALE PARKEN afstanden tussen 25 en 55 km FIETS LANGS EN DOOR 12 NR. 03 / 2014 fiets routes afstanden tussen 25 en 55 km Makkelijk fietsen via knooppunten FIETS LANGS EN DOOR 12 Nationale Parken 12 NATIONALE PARKEN fietsroutes Mooie natuur Fietsen in Weerribben-Wieden,

Nadere informatie

Met vogels op trektocht

Met vogels op trektocht Met vogels op trektocht Leerdagboek van:... Een (on)bekend geluid Wat voor geluid hoor je? Waar komt het geluid vandaan? Dit wil ik opschrijven over de vogel: Denk aan vragen als: Hoe ziet de vogel eruit?

Nadere informatie

Open sneeuwklokjestuin Na deze lange winter spreekt het sneeuwklokje, dat kleine bloemetje dat dapper de winterkou trotseert, tot de verbeelding.

Open sneeuwklokjestuin Na deze lange winter spreekt het sneeuwklokje, dat kleine bloemetje dat dapper de winterkou trotseert, tot de verbeelding. Open sneeuwklokjestuin Na deze lange winter spreekt het sneeuwklokje, dat kleine bloemetje dat dapper de winterkou trotseert, tot de verbeelding. Dat effect wordt versterkt als sneeuwklokjes massaal verwilderen.

Nadere informatie

Overzicht cursusaanbod Groen en Doen

Overzicht cursusaanbod Groen en Doen Overzicht cursusaanbod Groen en Doen Veilig werken als basis voor vrijwilligerswerk (1 module) 1 Maaien met de zeis (3 modules) 1 Leren zeisen 2 Leren haren 3 Zeistechnieken voor gevorderden Snoeien fruitbomen

Nadere informatie

Bezoekers van de site kiezen de publiekswinnaar. Dit loopt nog tot donderdag 21 juni, de dag waarop de zomer begint.

Bezoekers van de site kiezen de publiekswinnaar. Dit loopt nog tot donderdag 21 juni, de dag waarop de zomer begint. Uitreiking fotowedstrijd Ontdek MooiFlevoland.nl: natuurlijk doen! De afgelopen weken organiseerde MooiFlevoland.nl een fotowedstrijd om deze slogan te verbeelden. Deelnemers aan de fotowedstrijd legden

Nadere informatie

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN De AWD maakt onderdeel uit van Natura 2000, een netwerk van beschermde Europese natuurgebieden. Dankzij een LIFE+ subsidie kan Waternet het duin de komende jaren

Nadere informatie

VAKANTIE VOORBIJ: SCHOP IN DE GROND!

VAKANTIE VOORBIJ: SCHOP IN DE GROND! Nieuwsbrief augustus 2015 Verbreding N279 s-hertogenbosch-veghel VAKANTIE VOORBIJ: SCHOP IN DE GROND! Tot nu toe waren er nog weinig werkzaamheden te zien voor de ver bre - ding van de N279 tussen s-hertogenbosch

Nadere informatie

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk De kust is (niet) veilig! De dijk aan de kust van Petten ziet er zo sterk en krachtig uit, maar toch is hij niet

Nadere informatie

Toelichting bij de powerpointpresentatie over de campagne Ik pas op het Wad

Toelichting bij de powerpointpresentatie over de campagne Ik pas op het Wad Toelichting bij de powerpointpresentatie over de campagne Ik pas op het Wad Vooraf Voor iedereen die iets wil vertellen over de campagne Ik pas op het Wad is een standaard presentatie gemaakt. Doel van

Nadere informatie

Genoeg te doen voor iedereen

Genoeg te doen voor iedereen Kralingse Bos Kralingse Bos: best bezochte plek van Rotterdam Het Kralingse Bos, wie kent het niet. Iedereen die van rust, natuur, water, ruimte en recreatie houdt, is te vinden in dit unieke stuk natuur

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

een overzicht van beschermde en bedreigde dier- en plantensoorten Ruud, spaar ons mooie Keersopdal!

een overzicht van beschermde en bedreigde dier- en plantensoorten Ruud, spaar ons mooie Keersopdal! een overzicht van beschermde en bedreigde dier- en plantensoorten Ruud, spaar ons mooie Keersopdal! 2 VOORWOORD De laatste jaren is er door het waterschap De Dommel en door Staatsbosbeheer stevig geïnvesteerd

Nadere informatie

VIER MODELLEN. Bouwstenen. Een meer uitgebreide beschrijving van de bouwstenen en informatie over het beheer vindt u in de bijlage.

VIER MODELLEN. Bouwstenen. Een meer uitgebreide beschrijving van de bouwstenen en informatie over het beheer vindt u in de bijlage. 2 VIER MODELLEN In dit hoofdstuk beschrijven we vier verschillende inrichtingsmodellen: Kleinschalig landschap, Moeraszone, Nat kralensnoer en Droog kralensnoer. In extra informatiepagina s geven we aan

Nadere informatie

2 de, 3 de graad. 3 de graad

2 de, 3 de graad. 3 de graad Aan klassen van het basisonderwijs bieden wij een ruim aanbod aan natuureducatieve activiteiten. Alle zijn erop gericht de leerlingen op een speelse wijze actief en onderzoekend aan het werk te zetten.

Nadere informatie

Doe locaties 50-dingenlijst

Doe locaties 50-dingenlijst Doe locaties 50-dingenlijst De 50-dingenlijst Er zijn 50 dingen in de natuur die je eigenlijk gedaan moet hebben voor je twaalfde. Hieronder vind je wat leuke locaties zijn voor elke activiteit. De websites

Nadere informatie

De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda

De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda Uit de serie Natuur in Gouda 10 2 colofon tekst: Cyclus, gemeente Gouda en RAVON lay-out: Steenbergen Ontwerp Studio foto s: André van Kleinwee en Richard

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011

Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011 Verkort Jaarverslag Buurtmoestuin Castellum 2011 Maart 2012 1. Voorwoord Op 20 april 2011 was het zover: de officiële oprichting van de Vereniging Buurtmoestuin Castellum! Het was het tastbare resultaat

Nadere informatie

Gemeente Sluis T.a.v. Het college van Burgemeester en Wethouders, Postbus 27 4500 AA Oostburg

Gemeente Sluis T.a.v. Het college van Burgemeester en Wethouders, Postbus 27 4500 AA Oostburg Gemeente Sluis T.a.v. Het college van Burgemeester en Wethouders, Postbus 27 4500 AA Oostburg Leeuwarden, 31 januari 2011 Betreft: Inspraakreactie op de concept strandnota. Geachte college van Burgemeester

Nadere informatie

4. Hoeveel rupsjes verdwijnen per dag in het opengesperde bekje van een jong koolmeesje?

4. Hoeveel rupsjes verdwijnen per dag in het opengesperde bekje van een jong koolmeesje? Bos- en natuurquiz 1. Hoeveel procent van de oppervlakte van Vlaanderen is bos? a. 10% b. 30% c. 50% d. 80% 2. Er bestaan verschillende soorten spechten: de zwarte specht, de groene specht, de grote bonte

Nadere informatie

12 duurzame tips voor boerenerven. Tips voor het inrichten of in stand houden van een onderhoudsarm erf met respect voor het verleden

12 duurzame tips voor boerenerven. Tips voor het inrichten of in stand houden van een onderhoudsarm erf met respect voor het verleden 12 duurzame tips voor boerenerven Tips voor het inrichten of in stand houden van een onderhoudsarm erf met respect voor het verleden 12 duurzame tips voor boerenerven Tips voor het inrichten of in stand

Nadere informatie

Gemeente Veghel. De Bunders. Water- wandelroute

Gemeente Veghel. De Bunders. Water- wandelroute Gemeente Veghel De Bunders Water- wandelroute Water- wandelroute De Bunders 2 In de wijk De Bunders ligt een gescheiden rioolstelsel Dat wil zeggen dat het regenwater van de straat niet via het riool wordt

Nadere informatie

De schaapskudde Een educatief programma voor groep 5 en 6 Handleiding Deel 3 Locatie Hoog-Buurlo

De schaapskudde Een educatief programma voor groep 5 en 6 Handleiding Deel 3 Locatie Hoog-Buurlo De schaapskudde Een educatief programma voor groep 5 en 6 Handleiding Deel 3 Locatie Hoog-Buurlo Inhoudsopgave Deel 3: De schaapskudde van Hoog-Buurlo 1. Aanmeldgegevens 2. Achtergrondinformatie Hoog-Buurlo

Nadere informatie

Enjoy the Ride Kootwijkerbroek Maart 2012

Enjoy the Ride Kootwijkerbroek Maart 2012 Enjoy the Ride Kootwijkerbroek Maart 2012 Hartelijk dan voor uw inschrijving voor Enjoy the Ride Kootwijkerbroek! Hier vind u alle informatie over deze rit, wij willen u vragen het goed door te lezen.

Nadere informatie

Beleef- en beweegweek-polderpark Cronesteyn 30 april 8 mei 2016

Beleef- en beweegweek-polderpark Cronesteyn 30 april 8 mei 2016 Beleef- en beweegweek-polderpark Cronesteyn 30 april 8 mei 2016 Zaterdag 30 april, 14.00 16.00 KBO Wandeling KBO Leiden organiseert op zaterdag 30 april een wandeling vanuit Park Cronesteyn. De afstand

Nadere informatie

Activiteiten bij De Helderse Vallei - juli 2015

Activiteiten bij De Helderse Vallei - juli 2015 woensdag 1 juli: Nationale Modderdag 14.00-16.00 uur Het is Nationale Modderdag, een dag waarop je buiten in de modder mag spelen en natuurlijk lekker vies mag worden! Trek laarzen en oude kleren aan en

Nadere informatie

Een moeilijk woord voor Natuurbrug is Ecoduct. Wat dat nu precies is, legt de schrijver Frank van Pamelen hieronder nog eens uit.

Een moeilijk woord voor Natuurbrug is Ecoduct. Wat dat nu precies is, legt de schrijver Frank van Pamelen hieronder nog eens uit. Ecoduct Een moeilijk woord voor Natuurbrug is Ecoduct. Wat dat nu precies is, legt de schrijver Frank van Pamelen hieronder nog eens uit. Ecoduct Wat is dat dan precies, een ecoduct? Zo vroeg een jonge

Nadere informatie

HET VOGELTREKSTATION INFORMATIE VOOR EEN SPREEKBEURT OF WERKSTUK

HET VOGELTREKSTATION INFORMATIE VOOR EEN SPREEKBEURT OF WERKSTUK HET VOGELTREKSTATION INFORMATIE VOOR EEN SPREEKBEURT OF WERKSTUK Vogels zijn er in alle soorten en maten, zoals bijvoorbeeld de zeearend, die wel 90 centimeter groot kan worden. Of de Kleine Karekiet die

Nadere informatie

Op het einde van de fotozoektocht moet je een klein stukje langs een vrij drukke straat stappen. Wees dus voorzichtig en hou uiterst links!

Op het einde van de fotozoektocht moet je een klein stukje langs een vrij drukke straat stappen. Wees dus voorzichtig en hou uiterst links! Startplaats We starten de fotozoektocht op de parking van de Hospicebossen te Nazareth. Deze parking bevindt zich aan de ingang vlakbij de brug over de autosnelweg. Wegbeschrijving: Vanaf de startplaats

Nadere informatie

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met Vooruit met natuur Stelt u zich voor een sterke, fitte, sprankelende natuur, waarvan je volop kunt genieten. Natuur dichtbij, die ontspant en die maakt dat je je prettig voelt op de plek waar je woont.

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Zuid-Beveland Wandelen, Nederland

Zuid-Beveland Wandelen, Nederland Zuid-Beveland Wandelen, Nederland Samenstelling: Esther Vigneron Foto: Buiten Beeld Het gebied Zwaarte/moeilijkheidsgraad Navigeren Markering Beste tijd Er naar toe Overnachten Eten, drinken, inkopen Tips

Nadere informatie

Bevordering van natuurbeleving in Moerenburg

Bevordering van natuurbeleving in Moerenburg Bevordering van natuurbeleving in Moerenburg Bakkers, S. & Bloemberg, M.S., s-hertogenbosch, 26 juni 2015 Eindrapportage afstudeeropdracht, opleiding Toegepast Biologie Bee-o-topen Moerenburg-Piushaven

Nadere informatie

Struinen over Schoonloërveld

Struinen over Schoonloërveld 35 Hart van Drenthe Struinen over Schoonloërveld Deze route door het Schoonloërveld gaat door bossen, heideterreinen en beekdalen. Met struinen over het Schoonloërveld wordt in dit geval ook écht struinen

Nadere informatie

Loof-en naaldbomen. Naam :

Loof-en naaldbomen. Naam : Loof-en naaldbomen Naam : Veel bomen maken een bos In een boomgaard staan soms honderden bomen, en toch is een boomgaard geen bos. Ook in een park kun je veel bomen zien, maar een park is beslist geen

Nadere informatie

Maandag 19 februari 2007

Maandag 19 februari 2007 Maandag 19 februari 2007 - Sjoerd - Matthijs - Robin - Dennis - Ramon Met z n allen naar de Plompe Toren Openingstijden voor bezichtiging. Dagelijks van 10.00 17.00 uur Burghsluis Burghsluis ligt aan de

Nadere informatie

Ontdekkingstocht voor gezinnen

Ontdekkingstocht voor gezinnen Rivierenhof Ontdekkingstocht voor gezinnen Tjakkie de specht ontdekt de herfst INLEIDING TJAKKIE HERFST Tjakkie de specht voor gezinnen is een ontdekkingstocht met een bewegwijzerde route doorheen het

Nadere informatie