Cybertheek. De taxonomische ontologie en thesaurus van

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cybertheek. De taxonomische ontologie en thesaurus van"

Transcriptie

1 Cybertheek De taxonomische ontologie en thesaurus van

2 Inhoudsopgave Blok 1. Theorie 3 Inleiding... 3 De problemen... 3 De oplossingen... 3 De catalogus... 4 Ontologie... 6 Eigenschappen van de eigenschappen... 8 Ontwerpen van de ontologie... 9 Taxonomie Relaties taxonomie/ontologie/thesaurus/catalogus Taxonomisch invoeren Taxonomisch zoeken De thesaurus Relaties in de thesaurus Domeinen Soorten eigenschappen Categorieën Onderhoud catalogi Vullen van de thesaurus Importeren van thesauri Validatie bij invoer van objecten Kandidaat termen Suggesties Zoekmethodes Woordspinnen De woordspin zoeklaag Catalogi Dataformaat De ontologische catalogus Topic Maps Topictheek Voordelen TM's Nadelen TM's Conclusie Blok 2. Demonstraties 28 Onderwerpen blok 2: Blok 3 en 4 Practicum 29 Onderwerpen blok 3: Onderwerpen blok Trefwoorden: Taxonomieën, Ontologieën, Thesauri, Catalogi

3 Blok 1. Theorie Inleiding Er zijn talloze documenten over ontologieën, taxonomieën en thesauri. Vaak dragen zij bij aan misverstanden, maar over het algemeen maken zij duidelijk dat er grote voordelen zijn bij het toepassen ervan. Systemen winnen bij toepassing vooral aan kwaliteit (waaronder aan eenduidigheid) en flexibiliteit en daarmee aan inzetbaarheid. Praktische implementaties als Objecttheek zijn echter nog zeldzaam. Dit document beschrijft op welke wijze Objecttheek deze technieken in de praktijk heeft vormgegeven. De problemen De eerste bibliothecaire informatiesystemen waren een afspiegeling van de kaartenbak. De programmeur nam de soorten eigenschappen van de kaart over in de recordstructuur. Door de vaste recordstructuur ontstond een probleem toen er ook andere informatiedragers opgang deden. Een ander probleem was dat er vaak verschillende termen voor hetzelfde door elkaar gebruikt werden, b.v. vaktermen en populaire termen (zoals 'cataract' en 'staar') of spellingsvarianten (zoals 'productie' en 'produktie'). Bij dit soort spraakverwarring zullen zoekacties nooit een volledig resultaat opleveren als niet op alle varianten gezocht wordt. Deze problemen vroegen om een andere benadering van de bibliotheekautomatisering. De oplossingen Het zoekprobleem wordt grotendeels opgelost door gebruikmaking van trefwoordenlijsten (authority lists) en thesauri bij de invoer en het raadplegen. Het probleem van de beperkingen bij het opslaan van verschillende informatiedragers kan worden opgelost door toepassing van opslagmethodes waarbij de klant (en niet de programmeur) bepaalt welke soorten eigenschappen geregistreerd moeten worden. Dat is mogelijk door een vertaaltabel (b.v. pagina's naar speelduur). Als echter willekeurige objecten door elkaar geregistreerd dienen te worden is een inrichtbare ontologie een beduidend betere keuze. Dergelijke flexibele systemen verouderen niet als er nieuwe informatiedragers komen. Meer nog, ze kunnen allerlei soorten objecten opslaan, waardoor er breed inzetbare catalogiseringssystemen ontstaan. Om te verduidelijken hoe dergelijke brede systemen zijn opgebouwd is eerst een theoretische beschouwing van catatalogi op zijn plaats. 3

4 De catalogus - Een catalogus bestaat uit gegevens over objecten. In bibliotheeksystemen wordt vaak gesproken over titels/titelbeschrijvigen en objecten (de boeken en andere informatiedrager). Objecttheek maakt onderscheid in objecten (een verzameling eigenschappen als b.v. een titelbeschrijving) en bijbehorende exemplaren (de materiele entiteiten). - Objecten bestaan uit een aantal eigenschappen. B.v. een boek heeft de eigenschappen: titel, auteur, uitgever, trefwoorden, isbn. - Een eigenschap bestaat uit twee delen, het soort en de inhoud. Het soort eigenschap is lexicaal (kan in het woordenboek worden opgezocht), b.v. naam, plaats, merk, inhoud, vermogen. Het inhoudelijke deel is niet-lexicaal, b.v. Jansen, Eindhoven, Philips, 2 liter, 100 Watt. Relaties tussen eigenschappen - Eigenschappen kunnen onderlinge relaties hebben. B.v. Naam=Jansen werknemer bij Bedrijf=Philips. Een relatie, ook rol geheten, kan wederkerig zijn. Als er de relatie 'werknemer' is bestaat er ook de relatie 'werkgever'.

5 Relaties tussen kenmerken formeel en concreet Eigenschappen en relaties kunnen een uitgebreid semantisch netwerk vormen (ook wel topic map genaamd). Door de flexibiliteit kunnen zelfs de ontologie en de thesaurus in opgeslagen worden. In een semantisch netwerk kunnen de aanduidingen van soorten eigenschappen worden weggelaten, maar een systeem wint aanmerkelijk aan kracht als ze wel worden toegepast. B.v. bij het zoeken op auteur Bokma is er geen behoefte aan informatie over alcoholische dranken van het merk Bokma. Een alternatief is het soort eigenschap te vermelden in de relatie. Als een universele catalogus in een relationele database wordt ondergebracht worden de gegevens van 1 object niet in 1 record opgeslagen, maar krijgt iedere eigenschap een eigen record. Een database bevat daardoor veel meer records, maar dat is geen probleem, want een database is ontworpen om met veel records om te gaan. 5

6 Ontologie Definitie Ontologie in Van Dale: leer van de algemene eigenschappen van de dingen Om concrete objecten te kunnen catalogiseren moet er eerst een formele beschrijving van de gemeenschappelijke eigenschappen, de z.g. ontologie, zijn opgesteld. Een ontologie bestaat uit een verzameling klassen. Een klasse is het soort object, een model. Een klasse bestaat uit soorten eigenschappen. Zo hebben bijvoorbeeld b.v. koeien o.a. een bepaalde vachtkleur en -patroon, gewicht, leeftijd, naam of nummer en melkproductie. De invulling van de eigenschappen vindt plaats in het bestaande object. Hieronder staan 3 objecten van de klasse koe. Klasse: KOE Objecten: Klara Jacoba II Gijsberta Een gegevensobject afgeleid van een klasse heet in de informatica een instantie van een klasse. Iedere instantie neemt een hoeveelheid datageheugen in beslag als beschreven in de klasse. Klassen kunnen soorten eigenschappen van elkaar overerven. B.v. een klok overerft alle soorten eigenschappen van een artikel (omschrijving, merk, type, opmerking). Een horloge overerft alle soorten eigenschappen van een klok en een polsbandje Zo ook is een wekker een klok plus een weksignaal. Een klasse kan ook eigenschappen uit meerdere klassen overerven. B.v. een locomotief overerft de eigenschappen van een treinstel en een motor. In de navolgende afbeelding erft de klasse 'personenauto' de soorten eigenschappen van de klasse 'wegvervoersmiddel' en 'vervoersmiddel'. De soorten eigenschappen in de catalogus komen uit de ontologie. Bij het catalogiseren wordt de inhoud van een eigenschap handmatig ingevuld of wordt overgenomen uit lijsten. Beter is het gebruik van een thesaurus. De vele voordelen van een thesaurus worden verderop toegelicht.

7 Het onderstaande schema geeft de relatie aan tussen ontologie, thesaurus en catalogus. Schema ontologie en thesaurus als gegevensbron voor de catalogus - Ontologie en thesaurus leveren samen gegevens aan voor het samenstellen van de eigenschappen in de catalogus (resp. het deel links en rechts van het =teken). - De gegevens in de ontologie hebben betrekking op de soorten eigenschappen (lexicaal). - De gegevens in de thesaurus hebben betrekking op de mogelijke waarden van de eigenschappen (niet-lexicaal). - In thesaurus speelt overerving geen rol. - Klassen worden alleen in de ontologie opgenomen als er soorten kenmerken aan verbonden zijn. - Er kunnen klassen zijn die alleen dienen voor overerving. Er worden nooit instanties van gemaakt. Zij hebben geen exemplaren in de collectie. Die klassen wil je bij het catalogiseren niet zien. Het zijn de z.g. abstracte klassen en kunnen gemarkeerd worden, zodat zij bij het catalogiseren niet gekozen kunnen worden. In het voorbeeld zijn dat 'vervoersmiddel' en 'wegvervoermiddel'. 7

8 Eigenschappen van de eigenschappen Iedere soort eigenschap in de ontologie kan een aantal eigenschappen hebben (en gezien worden als een object). Mogelijke eigenschappen van eigenschappen zijn: volgorde op het invoervenster van objecten in de catalogus volgorde in uitdraaien volgorde in zoekmenu's vorm en lengte (ook wel het slot genaamd) uniciteit (b.v. ISBN) opzoeken inhoud bij invoer (b.v. tabel organisaties) thesaurus categorie uitdraaivorm actie opmerking Model kenmerken in Objecttheek Acties Ieder soort eigenschap in de ontologie kan verbonden worden aan een actie. Die acties kunnen na het kiezen van een eigenschap in de catalogus worden uitgevoerd. Mogelijke acties zijn:

9 Het tonen van een afbeelding. Het tonen van de inhoud van een tekstbestand in een editor. Het tonen van het object waar naar verwezen wordt. Het tonen van een webpagina. Het tonen van alle objecten met de gekozen eigenschap. Het starten van een bepaald programma. Het openen van een forum voor een reactie op het object. Het openen van een document. Windows kan aan de hand van de extentie van de bestandstandsnaam bepalen welk programma gebruikt moet worden. B.v. Info.doc wordt geopend met Word. Het tonen van NAW-gegevens van personen of organisaties. Ontwerpen van de ontologie Klasse in Objecttheek 9

10 De werkwijze voor het opzetten van een ontologie is als volgt: Bepaal welke klassen (soorten objecten) in de catalogus komen Tot welke classificerende soort eigenschap hoort de klasse? Is de klasse abstract? Voer het classificerende soort eigenschap in het 'model kenmerken' in. Bepaal de samenstelling van de klasse Welke soorten eigenschappen van de klasse zijn relevant? Van welke klassen is er overerving? Welke eigenschappen binnen een bepaalde klasse zijn verplicht? Bepaal de eigenschappen van de eigenschappen, o.a.: - Volgorde invoer en presentatie - Vorm invoer, uniciteit - Bron voor lookup en controle Bijvoorbeeld thesaurus, personen, organisaties - Vorm en selectie van de uitdraaien - Actie bij raadplegen Vul de soorten eigenschappen van de klassen in. Vul eventueel de thesaurus aan met de mogelijke inhouden van het soort eigenschap (dit kan ook later bij het invoeren van de catalogus). Kenmerken per klasse

11 Taxonomie Taxonomie is de wetenschap van het classificeren van objecten, gebeurtenissen en/of informatie op basis van een vooraf vastgelegd classificatiemodel. Classificeren is het rangschikken in klassen (Van Dale). Het meest bekende voorbeeld van een taxonomie is die van de Zweedse arts en bioloog Carolus Linnaeas. Hij heeft het systeem bedacht dat wordt gebruikt voor het indelen van planten en dieren. Theoretisch bestaat het classificeren uit het opsplitsen van elementen van een groep in subgroepen die in ieder geval wederzijds uitsluitend en tevens gezamenlijk uitputtend moeten zijn. Dit principe staat ook bekend als het MECE-principe (mutually exclusive, collectively exhaustive). In de praktijk moet een dergelijk systeem eenvoudig te gebruiken en overzichtelijk zijn. Objecttheek voldoet aan deze eis. Relaties taxonomie/ontologie/thesaurus/catalogus Er zijn weinig documenten die op deze relaties ingaan, maar er gelden wel degelijk enkele regels voor het samenhangend gebruik. In een taxonomisch opgezette catalogus krijgen alle objecten een of meerdere classificerende eigenschappen (liefst zoveel mogelijk) De classificerende eigenschappen maken een snelle selectie bij het zoeken mogelijk. Omdat objecten worden afgeleid van klassen zullen ook de klassen classificerende soorten eigenschappen moeten bevatten. Iedere niet abstracte klasse in de ontologie hoort ten minste één classificerende eigenschap te bezitten. Het klinkt erg ingewikkeld, maar dat valt in de praktijk wel mee. Bijvoorbeeld: Voor een mediatheek zijn de classificerende eigenschappen b.v.: - informatiedrager (met b.v. de klassen: Boek, Video, DVD) - informatie (met b.v. de klassen: Cursus, Jaarverslag) - publicatiewijze (met b.v. de klassen: Reeks, Serie, Periodiek, ) Voor een reisbureau zijn die b.v.: - wijze van vervoer (bus, trein, vliegtuig) - accomodatie (hotel, appartement, caravan, tent) - evenementen (excursies, festiviteiten) Voor een kunstuitleen zijn die b.v.: - voorwerp (schilderij, beeld) - onderwerp (abstract, bloemen, dieren, landschap, portret) - sfeer (veelkleurig, naturel, rustig, wild, warm) 11

12 B.v. bij een cursusboek is er de mix van de klasse boek (titel, auteur, etc.) en de klasse cursus (vak, niveau, docent, etc.). De combinatie kan in de ontologie staan door een klasse cursusboek te maken, maar door deze werkwijze kunnen er erg veel combinaties in de ontologie ontstaan. De ontologie kan in omvang beperkt gehouden worden door op het moment van invoer van een object een instantie samen te stellen uit meerdere klassen. Alleen de niet-abstracte klassen worden gebruikt bij de invoer in de catalogus. Een vergaande taxonomie kan zelfs bepaalde combinaties van klassen toestaan of uitsluiten, b.v. de klasse 'LP' kan alleen gecombineerd worden met de klasse 'Muziek' en niet met 'Data'. Een CD kan wel muziek en data combineren. Bij het taxonomisch invoeren worden groepen eigenschappen samengevoegd Bij het taxonomisch zoeken worden groepen eigenschappen uitgesloten. Schema taxonomische ontologie en thesaurus als gegevensbron voor de catalogus De classificerende eigenschappen in de catalogus komen volledig (soort en inhoud) uit de ontologie. De inhoud van die eigenschappen zijn klassen en geen thesaurustermen.

13 Opm. 1: Als je in de ontologie b.v. ziet dat informatiedrager verbonden is aan nauwere termen als boek, video, dvd, etc. dan kan de vraag opkomen of dat niet in de thesaurus kan worden ondergebracht. De functie van een thesaurus en een ontologie is niet hetzelfde. De thesaurus geeft enkel de mogelijke inhouden van soorten eigenschappen aan plus de onderlinge relaties. Een thesaurus kan aangeschaft worden en houd geen rekening met de te registreren objecten. De ontologie juist wel en definieert alle soorten eigenschappen van de te registreren objecten. Opm. 2: Een klasse is een soort object met eigen soorten kenmerken. B.v. de klasse 'Cursus' heeft de eigen soorten kenmerken 'Vak' en 'Niveau' en hoort daarom een klasse te zijn (met informatie als classificerend kenmerk). 'Detective' en 'Roman' zijn een vorm van informatie. De vraag is of daar aparte klassen voor aangemaakt moeten worden. In de klasse Boek kan ook het kenmerk Informatie opgenomen worden en dan kunnen Detective en Roman nauwere thesaurustermen van Informatie zijn. Opm. 3: Een taxonomie wordt ook wel typologie genoemd. Het verschil zit slechts in de wijze waarop de indeling tot stand is gekomen. Bij een taxonomie is dat empirisch (inductief) en bij een typologie conceptueel (deductief). Voor Objecttheek is dat niet belangrijk. Taxonomisch invoeren Afbeelding van het invoervenster van Objecttheek Bij het taxonomisch invoeren van objecten in de catalogus worden eerst de classificerende eigenschappen gekozen. Hierna verschijnen alle bijbehorende soorten eigenschapen. B.v. bij de keuze 'video' in de hoofdklasse 'Informatiedrager' verschijnt in 13

14 het invoervenster de soort eigenschap 'speelduur' en bij de keuze van een boek Paginas. Informatiedrager en materiaal. De eigenschap 'Informatiedrager' is enkel bedoeld voor het zoeken. Daarnaast kan er een eigenschap 'Materiaal' zijn die bepalend is voor de tarieven (reserveergeld, leengeld, boetegeld), de leenduur, e.d. B.v. de raadpleger zoekt op de informatiedrager 'CD'. Het uiteindelijke zoekresultaat is b.v. een doos met een dubbel CD. Mogelijk hoort daar een hoger leengeld bij dan bij een doos met 1 CD. Het zoeken moet echter gewoon op 'Informatiedrager = CD' kunnen.' Informatie In de combobox staan klassen die de lijst van eigenschappen beïnvloeden. B.v. bij de keuze 'Cursus' verschijnen de eigenschappen 'Vak', 'Opleiding', 'Docent' en 'Lesmateriaal'. Wie een detective, roman of dergelijke wil invoeren vindt dat niet in de combobox omdat ze geen eigenschappen toevoegen. Kies in dat geval de eigenschap 'Informatie' in de lijst en klik op de druktoets 'Opzoeken' voor een keuze uit de thesaurus. Taxonomisch zoeken In het taxonomische zoekproces wordt stapsgewijs een steeds nauwere selectie gemaakt van objecten die aan de zoekcriteria voldoen.

15 Taxonomisch zoeken in Objecttheek B.v. na keuze voor 'informatiedrager=boek' is er geen keuzemogelijkheid meer voor een speelduur, evenmin worden er titels getoond die niet bij een boek horen. Op deze wijze kan met enkele muisklikken stapsgewijs gezocht worden in omvangrijke catalogi. Zoals in het voorgaande venster te zien is ontstaat er een booleaans zoekopdracht, n.l.: Informatiedrager="boek" AND Trefwoord= spelletjes, etc. Na het klikken op de druktoets 'OK' worden de objecten getoond die aan de zoekopdracht voldoen. In het bovenstaande (met Objecttheek) voorbeeld leidde de keuze "Nat' niet tot het gewenste resultaat en werd in de zoekboom op 'Vochtregime' geklikt om verder te gaan met 'Vochtig'. Opmerking. Vroeger, toen er nog geen computers waren en mensen tussen de boekenrekken moesten zoeken, waren plaatsingssystematieken als SISO en UDC erg belangrijk. Nu zoekt men in de computer en als het informatiesysteem de juiste voorzieningen heeft, zoals een taxonomie, dan is de fysieke locatie van de exemplaren amper belangrijk. Je zou zelfs kunnen overwegen om te plaatsen op afmetingen en niet op onderwerp, want dat scheelt enorm aan benodigde kastruimte. De thesaurus Een thesaurus wordt vaak vergeleken met een woordenboek, maar het is meer een puzzelwoordenboek, want het gaat om de relaties tussen termen. Er kunnen ook z.g. scopenotes in de thesaurus staan, waardoor het ook de functie van een woordenboek krijgt, maar die verklaringen dienen vooral om te bepalen welke term de voorkeur geniet. De functies van de (geïntegreerde) thesaurus zijn: - Hulp voor een schone invoer - Lookup (authority list) - Controle, suggesties voor betere, bredere of nauwere termen, waarbij de thesaurus kan worden aangevuld - Hulp bij raadplegen - controle op zoektermen met suggesties voor betere en bredere termen - zoekmethode (start zoeken in de thesaurus) - verbinden van objecten in de catalogus d.m.v. gerelateerde eigenschappen - opslaan onbekende zoektermen (kandidaattermen) - Overige - filteren bij Full Text Retrieval - Controle catalogus (geïmporteerde) Het e.e.a. zal in blok 2 van deze cursus gedemonstreerd worden. 15

16 Thesaurus in Objecttheek Relaties in de thesaurus De thesaurus kan hierarchisch zijn opgebouwd of als semantisch netwerk, zoals in Objecttheek. De meest bekende relaties binnen een hierarchische structuur zijn NT, BT, USE, UF, RT en SN. In een semantisch netwerk thesaurus, zoals in Objecttheek, zijn willekeurige rollen tussen de eigenschappen mogelijk, b.v.: Hema Holding_van KBB Een eigenschap kan dan ook naar meerdere bredere termen verwijzen, b.v. 'Industriële vormgeving' kan 'Industrie' en 'Vormgeving' als bredere termen hebben. Hieronder staan een aantal veel voorkomende soorten relaties in thesauri met voorbeelden

17 Relatie Hoofdterm Alternatief Opmerking Synoniem Inflatie Geldontwaarding Aanverwant Fiets Snorfiets Tegenover Zwaar Licht Breder Brief Bericht Nauwer Wapen Knots Vervangt Actie Aktie Gebruik Schoonbroer Zwager Geldige hoofdterm? Afkorting Procureur P.G. Generaal Voluit VN Verenigde Naties Zie nauwer Dieren Zoogdieren, vissen, insecten, etc. Is te breed als zoekterm Zie breder Renault Automerken Is te nauw als zoekterm Noot Primeren Belgisch Bron Nul-groep NBLC-trefwoordenlijst Siso Welzijnswerk 321 Domeinen In een thesaurus (vooral als die aangeschaft wordt) staan meer termen dan in de catalogus gebruikt worden. De termen in catalogus vormen een z.g. subset. De catalogiseerder moet kunnen bepalen welke thesaurustermen in de catalogus mogen voorkomen. Bijvoorbeeld. In de thesaurus staat: Maanvissen BT Aquariumvissen Aquariumvissen BT Vissen Biotoop NT aquaria Wil de catalogiseerder het trefwoord Maanvissen en Aquariumvissen niet gebruiken, maar wel Vissen, dan zullen de te nauwe termen als zodanig gemarkeerd kunnen worden. Een goede thesaurus maakt dat mogelijk en zal bij het gebruik van te nauwe of te brede termen daarop attenderen en resp. bredere of nauwere alternatieven aanbieden. Soorten eigenschappen In een goede thesaurus zijn de termen in een thesaurus verbonden met de bijbehorende soorten eigenschappen. Dit heeft als voordeel dat als b.v. in de thesaurus naar een auteur gezocht wordt hierop een selectie gemaakt kan worden. Anders zijn er in de zoeklijst b.v. ook alle niet relevante soorten eigenschappen, zoals trefwoorden en uitgevers te zien. Niet alle thesauri hebben de mogelijkheid tot indeling naar soort eigenschap. Er zijn dan alleen termen (inhoudelijk deel). De relaties liggen dan altijd tussen eigenschappen met hetzelfde soort eigenschap (meestal trefwoord). 17

18 Stel in de thesaurus staat: Apparaat=Mixer NT:Functie=kneden NT:Functie=klutsen En in de catalogus staat alleen: Apparaat=Mixer Dan zal een raadpleger die zoekt op: Functie=Kneden verwezen moeten worden naar het bredere 'Apparaat=Mixer' (een andere categorie). Een goede thesaurus hoort die mogelijkheid zeker hebben. Categorieën Een goede thesaurus kan soorten eigenschappen in categorieën onderbrengen, b.v. in de lijst van auteurs kunnen dan ook vertalers en illustrators staan. Onderhoud catalogi Opbouwen van de thesaurus Er zijn verschillende strategieën. B.v. selecteer een kleine hoeveelheid hoofdtermen en voeg aan iedere hoofdterm een groot aantal termen die erdoor vervangen worden. Dit heeft namelijk als resultaat dat elk object een klein aantal trefwoorden krijgt. Dat levert een snellere invoer van de catalogus op. Een raadpleger die de hoofdtermen niet kent zal dan toch de gewenste objecten vinden. Raadplegers zullen waarschijnlijk geen diacrieten (speciale tekens) gebruiken. Dat is vaak een reden geen speciale tekens in de catalogus te gebruiken. Gebruik de raadpleger wel diacrieten, dan kan met de thesaurus naar termen zonder diacrieten verwijzen. In ontologie of thesaurus? Een organisatie heeft o.a. producten en werknemers. Werknemers hebben o.a. namen en functies. Functies zijn o.a. verkopers, monteurs, operators. Hoe bepaal je wat in de ontologie en wat in de thesaurus moet komen? Dat hangt af van hoe de objecten in de catalogus eruit zien. De regel is dat de soortnamen uit de ontologie komen en de inhouden uit de thesaurus.

19 Vullen van de thesaurus De thesaurus kan gevuld worden door: - Importeren van bestaande thesauri. - Validatie van eigenschappen in die niet voorkomen in de thesaurus - bij invoer van objecten, - bij controle van de eigenschappen in de catalogus. - Validatie van kandidaattermen. - Suggesties vanuit objecten die voldoen aan bepaalde kenmerken. Importeren van thesauri Thesauri zijn ontworpen voor bepaalde vakgroepen. B.v. de NIZW levert op abonnementsbasis een thesaurus voor de sector zorg en welzijn. Het informatiesysteem moet uiteraard dergelijke thesauri kunnen importeren. Fragment uit de NIZW thesaurus (in het aangeleverde formaat) Achondroplasie UF: dwerggroei Achterstandsbestrijding RT: achterstandswijken Weekendscholen Achterstandsgebieden Brede scholen Voorschoolse educatie Achterstandsgroepen Achterstandsgebieden RT:Achterstandsbestrijd ing Een goed informatiesysteem kan meerdere formaten im- en exporteren. Een beschrijving van het Open Cybertheek Uitwisselingsformaat staat op de Objecttheek website. Platte termenlijsten en o.a. het NIZW ANSI-formaat vallen binnen deze standaard. Steeds meer zullen XML-bestanden gebruikt worden. Voor andere formaten, zoals die van de thesaurus van het NBD, zijn er importvoorzieningen. Een nadeel van importeren is dat er meer termen in de database komen dan gebruikt zullen worden. Dit kan door het toepassen van domeinen opgelost worden, maar dat levert wel veel werk op, omdat iedere term beoordeeld moet worden op geldigheid. 19

20 Validatie bij invoer van objecten Bij het invoeren van objecten in de catalogus kan de thesaurus: - Controleren op spelling. - Alternatieven aanreiken bij onjuiste termen, b.v. ouderen i.p.v. bejaarden of 'verstandelijk gehandicapten' i.p.v. 'geestelijk gehandicapten'. - Alternatieven aanreiken voor te brede of te nauwe (buiten het domein vallende) termen, b.v. automerken of vervoer i.p.v. Renault. - Vragen of onbekende termen in de thesaurus moeten worden opgenomen. Kandidaat termen Kandidaat termen ontstaan door het raadplegen met onbekende termen. De onbekende zoekterm wordt dan opgeslagen in de lijst van kandidaat termen. In de lijst zit gewoonlijk een hoop rommel (o.a. door typefouten), maar ook termen die bruikbaar zijn in de thesaurus. Vaak gaat het om termen die raadplegers gebruiken, maar die niet als trefwoord aanwezig zijn. Het is van belang regelmatig de kandidaattermen te verwerken, zodat het systeem steeds meer tot een goed zoekresultaat komt. Kandidaattermen in Objecttheek

21 Suggesties Invoeren in de thesaurus Om het associatief zoeken te optimaliseren is er in Objecttheek in het venster "Thesaurus' de druktoets 'Suggesties'. Na het klikken op de druktoets verschijnt er een lijst met termen uit de catalogus die behoren tot objecten die ook de hoofdterm bevatten De lijst in dit voorbeeld toont alle trefwoorden die voorkomen in objecten die ook het trefwoord 'jeugdzorg' bevatten. 21

22 Zoekmethodes Woordspinnen Woordspinnen (tag clouds) zijn grafische presentaties van associaties. Ze kunnen deze op verschillende wijze presenteren. B.v. met of zonder vermelding van het soort relatie (breder, nauwer, etc.) en het soort kenmerk (trefwoord, auteur, uitgever, etc.). Bij een woordspin staat het kernwoord midden in een vlak en is met lijntjes in alle richtingen verbonden met gerelateerde termen. De meest voorkomende relaties kunnen dichtbij het kernwoord en/of vet en/of groot worden weergegeven. Zie hieronder een afbeelding van de Aquabrowser Woordspinnen zien er leuk uit, maar hebben ook nadelen. Zo is het oppervlak en daarmee het aantal associaties beperkt en ze zijn niet alfabetisch geordend. De associatieve zoekmethode is vaak onhandig, omdat de meest opvallende associaties de meest voor de hand liggende zijn en daarom zelden de gezochte. Wie heeft b.v. behoefte aan de associatie slager, kruidenier en groenteman bij bakker. Het wordt vaak als rommelig ervaren waardoor zoeken toch weer lastig is. Voorbeeld van Aquabrowser

23 GridWalker is ook een soort woordspin en biedt bovendien alfabetisch geordende lijsten. Alfabetische lijsten hebben als voordeel sneller gericht op bepaalde termen zoeken een onbeperkt aantal associaties (scrollen). Voorbeeld van Gridwalker Deze benadering oogt minder attractief dan Aquabrower, maar het is een stuk effectiever voor de informatiespecialist. De woordspin zoeklaag Een andere benadering is die van een zelfstandige zoeklaag die zoekopdrachten produceert en het zoekresultaat presenteert en weer omzet in een woordspin. Een fraai voorbeeld is Quintura welke kan samenwerken met de Internet zoekmachines van Google, Yahoo en MSN Search. (En het is ook nog gratis.) 23

24 Catalogi Eisen aan een catalogus Catalogus is een afspiegeling van (informatie)objecten en subjecten. De eisen aan een catalogus zijn: Informatie correct, volledig, tijdig, gewenst, toegankelijk Schaalbaar, d.w.z. dat het moet kunnen meegroeien met de organisatie t.a.v. omvang dataopslag (client/server), aantal gebruikers. Flexibel, d.w.z. dat het moet kunnen mee veranderen met de organisatie t.a.v. de samenstelling van de inhoud (aanpassing van de ontologie) Betrouwbaar, technisch (client/server) Bevoegdheidsregeling (per catalogus met eigen catalogusbeheerders) Eenduidig (authoritylist of thesaurus i.v.m. complete zoekresultaten) Dataformaat Objecten bestaan informatietechnisch gezien uit een verzameling eigenschappen. De soorten eigenschappen kunnen in een recordstructuur staan. Ingeval maar een enkel soort object geregistreerd moet worden (b.v. boeken of verkoopproducten) dan zijn de eigenschappen goed te omschrijven. Het wordt al lastiger als er naast boeken ook objecten met andere informatiedragers opgeslagen moeten worden of een groot aantal herhaalde eigenschappen (b.v. een groot aantal auteurs). Heel wat bibliotheekprogramma's zijn daar niet of niet goed op berekend. De vaste recordstructuur is dan een dwangbuis. Bovendien vereist iedere zoekingang een eigen index. Om het aantal indexen te beperken zijn niet altijd alle soorten eigenschappen een zoekingang. Het Objecttheek principe lost dit probleem op door niet voor ieder object, maar voor ieder eigenschap in de catalogus een eigen record op te slaan. De eigenschappen krijgen een ID_Object mee, deze verbindt de eigenschappen van een bepaald object. De catalogus, de thesaurus, de ontologie en de exemplaren van de objecten komen in afzonderlijke tabellen. De ontologische catalogus Stel er zijn een aantal biotopen (b.v. natte ruigten, natte struwelen, ondiep open water). Iedere biotoop kent bepaalde vochtigheidsgraden (b.v. droog, vochtig, nat). De thesaurus kan alle soorten biotopen en vochtigheidsgraden onderbrengen, maar niet de mogelijke combinaties Een oplossing is het aanleggen van een catalogus met alle mogelijke combinaties.

25 Topic Maps Een topic is een willekeurige term of eigenschap. Iedere topic kan doormiddel van een z.g. association verbonden worden met elke andere topic. Het netwerk van topics en associations is een topic map. Een topic map is te vergelijken met een uitgebreide index in een boek. Nu kan een catalogussysteem ook indexen o.a. per soort eigenschap maken. Het verschil zit in de netwerkstructuur, vergelijkbaar met die van een netwerk thesaurus Een veel voorkomende term is 'occurence'. Dit is een verwijzing naar een concreet object (b.v. een URL). Topictheek Topictheek is de naam van een prototype (ontworpen in 2004) om de voor- en nadelen van topic maps te onderzoeken. Een van de uitgangspunten was een relationele database met een tabel voor de topics (id, groep, type_kenmerk, waarde) en een tabel met relaties (id1, rol, id2). Een topic map leent zich goed om met een woordspin gepresenteerd te worden. In Topictheek is echter, omwille van de overzichtelijkheid en de beperkt beschikbare ontwikkelcapaciteit, gekozen voor een presentatie in kolommen. Een belangrijk voordeel is dat de inhoud van de kolommen geordend is (bepaald in de ontologie of anders alfabetisch) en een onbeperkt aantal topics mag bevatten. Daar waar een woordspin gebruik maakt van een apart veld met topics en een kolom met objecten valt dit in Topictheek samen en het aantal kolommen is in principe onbeperkt. 25

26 Topic maps Het onderzoeksproject bracht enkele voor- en nadelen van topic maps naar voren. Voordelen TM's Een voordeel van een TM is de sterk associatieve werkwijze, het brengt gegevens als vanzelf met elkaar in verband, wat o.a. het grasduinen vergemakkelijkt. Het nut van associaties is overigens vaak beperkt. Wie wil b.v. bij de term 'bakker' geattendeerd worden op 'slager' en 'groenteboer'? Het grootste voordeel zit in de mogelijkheid om willekeurige groepen (tabellen in relationele databases) aan te maken en die met willekeurige soorten eigenschappen in te richten, zonder dat daarbij een programmeur nodig is. De topicmap kan ook de ontologie en de thesaurus bevatten. Nadelen TM's Het tabellarisch tonen (van b.v. rijen met naam, adres, plaats) is een probleem. Voor het exporteren van gegevens naar niet-topic map systemen (flexibel naar star) is specifieke software nodig en er kunnen gegevens verloren gaan.

27 De huidige topic map informatiesystemen op de markt berusten op ingewikkelde theorieën en zoektalen, waardoor ze vaak moeilijk te doorgronden en te hanteren zijn. Een lastig punt is de z.g. 'scope' van een topic. Zo hoort b.v. een correctie in een trefwoord (b.v. de term 'produkt' in 'product') voor alle titelbeschrijvingen te gelden, maar een correctie in iemands achternaam geldt niet voor alle personen met dezelfde achternaam. De scope kan in de ontologie aangegeven worden. De topic map systemen op de markt zijn beperkt toepasbaar. Waarschijnlijk zijn combinaties met bestel-, uitleen- en periodiekenadministratie nog onvindbaar. Conclusie Een TM kenmerkt zich door de opslagwijze van gegevens. Het biedt, net als een databasebeheersysteem of spreadsheet-programma, voorzieningen voor het opslaan en onderhouden van gegevens. Een TM is geen specifieke applicatie, maar kan als onderdeel daarin gebruikt worden. Anders dan bij een relationele database hoeft er bij een TM vooraf geen recordstructuur te worden vastgesteld. Een TM is daardoor zeer geschikt voor omstandigheden waar niet vooraf bekend is welke soorten gegevens opgeslagen moeten worden. Ook kan het ingezet worden daar waar niet gewacht kan worden op de beschikbaarheid van een specifiek informatiesysteem. Denk b.v. aan rampen, zoals een uitbraak van een bepaalde dierziekte, waar plotseling een grote en veelsoortige hoeveelheid gegevens binnenstroomt en vastgelegd moet worden. De keerzijde is dat die grote vrijheid ook kan leiden tot wanorde. Een goede ontologie kan helpen bij het structureren. De commerciële perspectieven van een topic map liggen vooral in de hoek van een webapplicatie, geschikt voor documentenbeheer met FTR en gebruikmaking van normen voor uitwisseling van gegevens als XTM (XML/XLink). 27

28 Blok 2. Demonstraties Onderwerpen blok 2: In dit blok zal het navolgende gedemonstreerd worden: - Aanmaken van een nieuwe catalogus 'Hulpmiddelen' - Invoeren van gebruikers en bevoegdheden - Invoeren van het model (artikel, klok, horloge, telefoon, stok, handleiding) - Invoeren van objecten in de catalogus - Invoeren van een handleiding en tekstindexeren - Invoeren van mogelijke inhouden in de catalogus - Thesaurus zoeken - Occurences in de thesaurus - Grasduinen in de catalogus via de thesaurus - Wisselen naar catalogus 'Mediatheek' via de sneltoets. - Retrospectief invoeren - Taxonomisch invoeren - Taxonomisch zoeken

29 Blok 3 en 4 Practicum Zie hiertoe de handleiding 'Practicum Model & Thesaurus" Onderwerpen blok 3: - Aanmaken nieuwe catalogus - Wijzigen volgnummering - Subobjecten - Verwijzingen impliciet en expliciet - Zoeken vanuit de thesaurus - Verwerken kandidaat termen - Importeren thesaurus vanuit de catalogus Onderwerpen blok 4 In dit blok ligt het accent op het beheren van de catalogi van meerdere locaties. Belangrijk is dat objecten en exemplaren probleemloos van de ene naar de andere locatie overgebracht kunnen worden. - Wijzigen 'model kenmerken' - Vindplaats / Locatie - Waarmerk - Multi locatie - Im- en exporteren - Bereiken - Instellen - Verplaatsen - Inter organisatie leenverkeer 29

Functionele beschrijving

Functionele beschrijving Functionele beschrijving MAAKT VAN ZOEKEN VINDEN Een product van Versie 2015-07-21 Objecttheek is een product van Cybertheek Website www.cybertheek.nl 1 Functionele beschrijving Objecttheek Dit document

Nadere informatie

Central Station. CS website

Central Station. CS website Central Station CS website Versie 1.0 18-05-2007 Inhoud Inleiding...3 1 De website...4 2 Het content management systeem...5 2.1 Inloggen in het CMS... 5 2.2 Boomstructuur... 5 2.3 Maptypen... 6 2.4 Aanmaken

Nadere informatie

Website maker. Bezoek je domein om de Website maker in te stellen. De volgende melding zal zichtbaar zijn.

Website maker. Bezoek je domein om de Website maker in te stellen. De volgende melding zal zichtbaar zijn. Aan de slag met de Bezoek je domein om de in te stellen. De volgende melding zal zichtbaar zijn. Volg de url 'administratie paneel' om in te loggen en de vervolgens in te stellen. Als eerst krijg je de

Nadere informatie

ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER

ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER ZOEKEN IN BUSINESS SOURCE PREMIER EENVOUDIG ZOEKEN ZOEKRESULTAAT: SORTEREN EN VERFIJNEN (FILTERS) GEAVANCEERD ZOEKEN SEARCH HISTORY ZOEKEN NAAR LANDENINFORMATIE ZOEKEN

Nadere informatie

NACSPORT TAG&GO HANDLEIDING. 3.2.1. Eigenschappen knop

NACSPORT TAG&GO HANDLEIDING. 3.2.1. Eigenschappen knop Handleiding NACSPORT TAG&GO HANDLEIDING 1. Introductie 2. Configureren en bestellen 3. Sjabloon (categorieën en descriptors) 3.1 Lijst sjablonen 3.2 Sjablonen bewerken 3.2.1. Eigenschappen knop 4. Analyseren

Nadere informatie

De termen kunnen de documenten terugvindbaar maken, maar de termen zijn niet geschikt om de documenten op onderwerp op te bergen.

De termen kunnen de documenten terugvindbaar maken, maar de termen zijn niet geschikt om de documenten op onderwerp op te bergen. 1. Inleiding Voor u ligt de eerste editie van de thesaurus van termen op het gebied van antroposofie, vrijeschool onderwijs, begeleiding van het vrijeschoolonderwijs en verwante onderwerpen die is ontwikkeld

Nadere informatie

Als je naar ERIC gaat kom je automatisch bij Basic Search (eenvoudig zoeken).

Als je naar ERIC gaat kom je automatisch bij Basic Search (eenvoudig zoeken). ZOEKEN IN ERIC EENVOUDIG ZOEKEN ZOEKRESULTAAT: SORTEREN EN VERFIJNEN (FILTERS) GEAVANCEERD ZOEKEN SEARCH HISTORY DE THESAURUS (wat is het?) ZOEKEN MET DE THESAURUS EEN TWEEDE THESAURUSTERM TOEVOEGEN EENVOUDIG

Nadere informatie

1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen.

1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen. 1. Probleemstelling formuleren en sleutelwoorden bepalen. Vooraleer je aan een literatuuronderzoek begint, is het belangrijk om voldoende informatie over je onderwerp te verzamelen via vakwoordenboeken,

Nadere informatie

Instellen Finchline Topics & Booleaans zoeken

Instellen Finchline Topics & Booleaans zoeken Instellen Finchline Topics & Booleaans zoeken Versie 3.0 Introductie In deze handleiding wordt uitgelegd hoe je in Finchline topics kunt instellen. Een topic is een zoekactie naar een bepaald onderwerp.

Nadere informatie

Informatievaardigheden Introductie EndNote

Informatievaardigheden Introductie EndNote Informatievaardigheden Introductie EndNote TU Delft Library Delft University of Technology Challenge the future TU Delft Library HowInformatievaardigheden to find and use scientific / EndNote information

Nadere informatie

Handleiding Planmonitor wonen

Handleiding Planmonitor wonen Handleiding Planmonitor wonen Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Systeemeisen 3. Toelichting per onderdeel 3.1 Opstarten en inloggen 3.2 De onderdelen van het venster 3.3 Plannen zoeken 3.3.1 (eenvoudig) zoeken

Nadere informatie

Bijlage Inlezen nieuwe tarieven per verzekeraar

Bijlage Inlezen nieuwe tarieven per verzekeraar ! Bijlage inlezen nieuwe tarieven (vanaf 3.2) Bijlage Inlezen nieuwe tarieven per verzekeraar Scipio 3.303 biedt ondersteuning om gebruikers alle tarieven van de verschillende verzekeraars in één keer

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Psychorom. Bohn Stafleu van Loghum

Gebruikershandleiding Psychorom. Bohn Stafleu van Loghum Gebruikershandleiding Psychorom Bohn Stafleu van Loghum Inhoudsopgave 1. Opstarten cd rom na installatie 3 2. Werking programma 4 2.1 Zoeken 4 2.2 Zoektermen combineren 5 3. Menu Bestand 8 3.1 Afdrukken

Nadere informatie

ZOEKEN IN SPORTDISCUS

ZOEKEN IN SPORTDISCUS ZOEKEN IN SPORTDISCUS EENVOUDIG ZOEKEN ZOEKRESULTAAT: SORTEREN EN VERFIJNEN (FILTERS) GEAVANCEERD ZOEKEN SEARCH HISTORY DE THESAURUS (wat is het?) ZOEKEN MET DE THESAURUS EENVOUDIG ZOEKEN Als je naar SPORTDiscus

Nadere informatie

Central Station Urenregistratie

Central Station Urenregistratie Central Station Urenregistratie Inhoud 1 Inleiding...3 2 Uren boeken in 4 stappen...4 2.1 Stap 1: Urenregistratie starten... 4 2.1.1 Inloggen... 4 2.1.2 Aanmaken nieuw urenformulier (eenmaal per week)...

Nadere informatie

Korte Handleiding CINAHL

Korte Handleiding CINAHL Korte Handleiding CINAHL Inhoud: WALAEUS BIIBLIIOTHEEK Inleiding Inloggen Subject Headings en Keywords Zoeken Zoekscherm Zoeken op onderwerp Zoeken op auteur, auteursadres, e.d. Zoeken op tijdschrift Zoeken

Nadere informatie

Trainingsmateriaal Osiris 6. Tentamenbureau

Trainingsmateriaal Osiris 6. Tentamenbureau Trainingsmateriaal Osiris 6. Tentamenbureau Utwente, [Publish Date] Versie: 0.1, Statusdocument: Concept, Auteur: Laurens Smit ii Revisie Datum Versie Status Omschrijving Auteur Reviews Datum Versie Problemen

Nadere informatie

Auteur: Niels Bons. Handleiding Koepeldatabase Zakelijk toerisme: aanmelden organisatie. 2014, Provincie Fryslân. Uitgegeven in eigen beheer

Auteur: Niels Bons. Handleiding Koepeldatabase Zakelijk toerisme: aanmelden organisatie. 2014, Provincie Fryslân. Uitgegeven in eigen beheer Auteur: Niels Bons Handleiding Koepeldatabase Zakelijk toerisme: aanmelden organisatie 2014, Provincie Fryslân Uitgegeven in eigen beheer (mail@infofryslan.nl) Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze

Nadere informatie

Bibliotheek Queteletfonds Vooruitgangstraat 50 1210 Brussel Tel: 02 277 55 55 Fax: 02 277 55 53 E-mail: quetelet@economie.fgov.

Bibliotheek Queteletfonds Vooruitgangstraat 50 1210 Brussel Tel: 02 277 55 55 Fax: 02 277 55 53 E-mail: quetelet@economie.fgov. Bibliotheek Queteletfonds Vooruitgangstraat 50 1210 Brussel Tel: 02 277 55 55 Fax: 02 277 55 53 E-mail: quetelet@economie.fgov.be HANDLEIDING http://quetelet.economie.fgov.be 1.Voorstelling van het beginscherm

Nadere informatie

Handleiding voor het zoeken in de NVBS-beeldbank

Handleiding voor het zoeken in de NVBS-beeldbank Handleiding voor het zoeken in de NVBS-beeldbank versie 15 april 2015 Inleiding In de beeldbank kun je zoeken op woorden in de van de afbeeldingen,, datum van de foto, het waarin de foto is gemaakt, de

Nadere informatie

Handleiding Aura Internet Catalogus. 1 Aanmelden en inloggen. 2 Mijn AuraSpace. 3 Zoeken. Aanmelden als nieuwe gebruiker... 2. Inloggen...

Handleiding Aura Internet Catalogus. 1 Aanmelden en inloggen. 2 Mijn AuraSpace. 3 Zoeken. Aanmelden als nieuwe gebruiker... 2. Inloggen... Handleiding Aura Internet Catalogus 1 Aanmelden en inloggen Aanmelden als nieuwe gebruiker... 2 Inloggen... 2 Wachtwoord. 3 2 Mijn AuraSpace Mijn Uitleningen en Mijn Reserveringen... 3 Mijn Recensies...

Nadere informatie

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 INHOUD 1 Inleiding 3 1.1 De drie categorieën 3 2 Inloggen op MaakJeTraining 4 2.1 Registreren op MaakJeTraining 4 2.2 Inloggen met account 5 2.3 Veranderingen

Nadere informatie

4.1 4.2 5.1 5.2 6.1 6.2 6.3 6.4

4.1 4.2 5.1 5.2 6.1 6.2 6.3 6.4 Handleiding CMS Inhoud 1 Inloggen 2 Algemeen 3 Hoofdmenu 4 Pagina s 4.1 Pagina s algemeen 4.2 Pagina aanpassen 5 Items 5.1 Items algemeen 5.2 Item aanpassen 6 Editor 6.1 Editor algemeen 6.2 Afbeeldingen

Nadere informatie

Inloggen blz 3. Artikel invoeren blz 4. Werkbalk Tekst blz 6. Afbeelding invoeren blz 6 - uit beeldbank Vrouwen van Nu. Externe link invoeren blz 9

Inloggen blz 3. Artikel invoeren blz 4. Werkbalk Tekst blz 6. Afbeelding invoeren blz 6 - uit beeldbank Vrouwen van Nu. Externe link invoeren blz 9 Inhoud: Inloggen blz 3 Artikel invoeren blz 4 Werkbalk Tekst blz 6 Afbeelding invoeren blz 6 - uit beeldbank Vrouwen van Nu Externe link invoeren blz 9 Afbeelding invoeren blz 10 - uit de map Mijn afbeeldingen

Nadere informatie

HANDLEIDING INFOGRAPHIC SOFTWARE Versie 2.3 / jan 2014

HANDLEIDING INFOGRAPHIC SOFTWARE Versie 2.3 / jan 2014 HANDLEIDING INFOGRAPHIC SOFTWARE Versie 2.3 / jan 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Systeemvereisten... 3 3. Installeren van de software... 4 4. Programma instellingen... 5 5. Importeren van een

Nadere informatie

Lees eerst de algemene handleiding Gebruik Collectie Persdocumentatie!

Lees eerst de algemene handleiding Gebruik Collectie Persdocumentatie! Handleiding LexisNexis Nov. 2008_Ahn Lees eerst de algemene handleiding Gebruik Collectie Persdocumentatie! Wendt u voor het gebruik van LexisNexis tot een van de medewerkers van de afdeling Persdocumentatie.

Nadere informatie

Central Station Versie 2.2, 05-05-2011

Central Station Versie 2.2, 05-05-2011 Central Station Versie 2.2, 05-05-2011 2 / 13 Inhoud 1 Inleiding... 5 1.1 Schrijfwijze... 5 1.2 Veel gebruikte termen... 5 1.3 Afkortingen... 5 1.4 Meer informatie... 5 1.5 Doel van de handleiding... 6

Nadere informatie

Handleiding Website Laatste update: april 2014

Handleiding Website Laatste update: april 2014 Laatste update: april 2014 1. Google Search Tijdens de ontwikkeling van uw website werd er veel aandacht besteed aan optimalisatie voor zoekmachines zoals Google. Dit onder andere door de broncode technisch

Nadere informatie

Deel 2: Endnote bibliografische software gebruiken als databasemanager en editor

Deel 2: Endnote bibliografische software gebruiken als databasemanager en editor Deel 2: Endnote bibliografische software gebruiken als databasemanager en editor Versie feb. 2015 pag. 38 Endnote output: 1. Organiseer je database 2. Doorzoek de referenties in je database 3. Publiceren,

Nadere informatie

SELECTEER EEN PAGINA TEMPLATE EN HOOFD VOOR DE PAGINA: Selecteer, in de PAGINA ATTRIBUTEN module rechts naast

SELECTEER EEN PAGINA TEMPLATE EN HOOFD VOOR DE PAGINA: Selecteer, in de PAGINA ATTRIBUTEN module rechts naast OPMAKEN VAN BERICHTEN EN PAGINA S ONE PAGER Berichten en pagina s worden op dezelfde wijze opgemaakt. Voor het opmaken van een bericht ga je in het navigatiemenu (afbeelding rechts) naar BERICHTEN > NIEUW

Nadere informatie

HANDLEIDING E-CATALOGUE

HANDLEIDING E-CATALOGUE HANDLEIDING E-CATALOGUE VOOR DE ROL AANVRAGER GEBRUIKSVOORWAARDEN Rechten De FOD Personeel en Organisatie behoudt alle rechten (waaronder auteursrechten, merkrechten en octrooien) met betrekking tot deze

Nadere informatie

Aan de slag met de LEDENADMINISTRATIE

Aan de slag met de LEDENADMINISTRATIE Aan de slag met de LEDENADMINISTRATIE Het maken en gebruiken van rapportages 1. Rapportages en Excel Een rapportage gebruikt u om een bestand aan te maken: u wilt bijvoorbeeld etiketten uitdraaien, een

Nadere informatie

Werken met Bibliotheek.net

Werken met Bibliotheek.net Werken met Bibliotheek.net Gebruikershandleiding versie 1.0 Uitgever: Stenvert Systems & Service B.V. Postbus 593 3800 AN Amersfoort Nederland Telefoon: 033 457 0199 Fax: 033 457 0198 E mail: info@stenvert.nl,

Nadere informatie

Door op een Internet Explorer balk het internet-adres van Google www.google.nl in te toetsen kom je op de start pagina van Google:

Door op een Internet Explorer balk het internet-adres van Google www.google.nl in te toetsen kom je op de start pagina van Google: ZOEKEN OP INTERNET Het internet is van een communicatienetwerk van computers uitgegroeid tot een gigantische, onuitputtelijke bron van informatie. Zonder hulpmiddelen is het onmogelijk de informatie te

Nadere informatie

AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis

AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis 142.1 Inleiding Titel Aanwinsten Geschiedenis wordt gebruikt om toevoegingen en verwijderingen van bepaalde locaties door te geven aan een centrale catalogus instantie.

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Geneeskundig Adresboek. Bohn Stafleu van Loghum

Gebruikershandleiding Geneeskundig Adresboek. Bohn Stafleu van Loghum Gebruikershandleiding Geneeskundig Adresboek Bohn Stafleu van Loghum Inhoudsopgave 1. Opstarten cd rom na installatie 3 2. Werking programma 4 2.1 Zoeken 4 2.2 Zoektermen combineren 5 3. Menu Bestand 6

Nadere informatie

Modulehandleiding VivianCMS. Zoeken

Modulehandleiding VivianCMS. Zoeken Modulehandleiding VivianCMS Zoeken Versie: 1.0 Startdatum: 22-05-2006 Datum laatste wijziging: 19-06-2006 Opmerking: Gepubliceerd op http://www.viviancms.nl Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1. Algemene

Nadere informatie

Module 1. Welke soorten informatiebronnen zijn er? www.thomasmore.be/bibliotheek

Module 1. Welke soorten informatiebronnen zijn er? www.thomasmore.be/bibliotheek www.thomasmore.be/bibliotheek Module 1 Welke soorten informatiebronnen zijn er? Gebaseerd op de tutorials informatievaardigheden van Bibliotheek Letteren - K.U.Leuven Module 1 In deze module maak je kennis

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding Gebruikershandleiding Training MANUAL DE USUARIO NAC SPORT ELITE Version 1.3.400 Nacsport Training wwww.nacsport.com 1 Index 1- AFBEELDINGEN 2- OEFENINGEN 3- TRAINING 4- KALENDER Nacsport Training wwww.nacsport.com

Nadere informatie

Handleiding. HetSchoolvoorbeeld.nl. HetSchoolvoorbeeld 2.1. Websites voor het onderwijs. Websites Social media Mediawijsheid Grafisch ontwerp

Handleiding. HetSchoolvoorbeeld.nl. HetSchoolvoorbeeld 2.1. Websites voor het onderwijs. Websites Social media Mediawijsheid Grafisch ontwerp HetSchoolvoorbeeld.nl Websites voor het onderwijs Handleiding HetSchoolvoorbeeld 2.1 Websites Social media Mediawijsheid Grafisch ontwerp Handleiding HetSchoolvoorbeeld 2.1 Pagina 1 Inhoud 1 Opbouw van

Nadere informatie

Handleiding NarrowCasting

Handleiding NarrowCasting Handleiding NarrowCasting http://portal.vebe-narrowcasting.nl september 2013 1 Inhoud Inloggen 3 Dia overzicht 4 Nieuwe dia toevoegen 5 Dia bewerken 9 Dia exporteren naar toonbankkaart 11 Presentatie exporteren

Nadere informatie

Een website omzetten naar WordPress

Een website omzetten naar WordPress 1 Een website omzetten naar WordPress Er zijn talloze programma s beschikbaar om websites te maken. In de titels Basisgids Websites maken met WordPress en Websites maken met WordPress voor senioren wordt

Nadere informatie

Wat is nieuw in deze handleiding: Dit is een nieuwe handleiding welke nieuwe functies beschrijft.

Wat is nieuw in deze handleiding: Dit is een nieuwe handleiding welke nieuwe functies beschrijft. Doel Module Fronter 92 Dit document is gemaakt door Fronter Ltd fronter.com. Het document mag alleen gekopieerd of digitaal verspreid worden volgens contract of in overeenstemming met Wat is nieuw in deze

Nadere informatie

Handleiding 2designers Content Management Systeem

Handleiding 2designers Content Management Systeem Handleiding 2designers Content Management Systeem pagina 1 van 7 Inloggen: Om de welkom-kind website te kunnen beheren, moet u eerst inloggen. Dit kan via de URL: http://www.welkom-kind.nl/nieuw/admin

Nadere informatie

Handleiding Wlijn Databeheer Internet

Handleiding Wlijn Databeheer Internet Handleiding Wlijn Databeheer Internet W9000 databeheer internet Leza Horeca & Winkel Management Van Dedemstraat 6 16274 NN Hoorn DATABEHEER INTERNET ( W9000) Voorraad Databeheer Internet Bestaat uit 3

Nadere informatie

INSTRUCT Samenvatting Praktijk Access 2010, H2 SAMENVATTING HOOFDSTUK 2

INSTRUCT Samenvatting Praktijk Access 2010, H2 SAMENVATTING HOOFDSTUK 2 SAMENVATTING HOOFDSTUK 2 Sorteren en filteren in een tabel Sorteren kun je met de knoppen (Oplopend) en (Aflopend). Hiermee zet je records in alfabetische of numerieke volgorde. Er wordt gesorteerd op

Nadere informatie

Inhoud van deze handleiding

Inhoud van deze handleiding Inhoud van deze handleiding Wat is Limo Thuiswerken = gebruik de stuiterproxy Aanmelden in LIMO Zoeken in Limo Zoeken: algemeen Zoektips Zoeken: simple and advanced search Zoeken: simple search: een voorbeeld

Nadere informatie

Bijlage bij Getting Started Guide International English Edition

Bijlage bij Getting Started Guide International English Edition Bijlage bij Getting Started Guide International English Edition Chapter 3: Aan de slag met Inspiration, een beginnersles Deze beginnersles is een goed startpunt voor het leren gebruiken van Inspiration.

Nadere informatie

ALL-CRM Gebruikershandleiding AC-DataCumulator

ALL-CRM Gebruikershandleiding AC-DataCumulator ALL-CRM Gebruikershandleiding AC-DataCumulator Author: Bas Dijk Date: 23-04-2013 Version: v1.2 Reference: 2013, All-CRM 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave 2 2 Inleiding 3 3 Gebruikershandleiding Windows Forms

Nadere informatie

Handleiding Zotero. Index. Wat is Zotero? Hoe werk ik met Zotero?

Handleiding Zotero. Index. Wat is Zotero? Hoe werk ik met Zotero? Handleiding Zotero Dienst mediatheken Laatste update: 10/12/2014 11:44 Index Wat is Zotero?... 1 Hoe werk ik met Zotero?... 1 Hoe installeer ik Zotero op mijn pc?... 2 Wat is mijn limiet?... 2 Hoe stel

Nadere informatie

HANDLEIDING DOIT BEHEER SYSTEEM

HANDLEIDING DOIT BEHEER SYSTEEM HANDLEIDING DOIT BEHEER SYSTEEM ALGEMENE INFORMATIE Het Doit beheer systeem is een modulair opgebouwd systeem waarin modules makkelijk kunnen worden toegevoegd of aangepast, niet iedere gebruiker zal dezelfde

Nadere informatie

Inhoud. Mediacentrum hogeschool Windesheim (maart 2015) Page 2

Inhoud. Mediacentrum hogeschool Windesheim (maart 2015) Page 2 Online Inhoud Over Endnote Online... 3 Aanmelden... 3 Voordat je begint!... 4 Tussenvoegsels in namen... 4 Referenties invoegen in een Worddocument/Cite while you write... 5 Handmatig invoeren van referenties...

Nadere informatie

Inhoud. EndnoteWeb januari 2015 Page 2

Inhoud. EndnoteWeb januari 2015 Page 2 EndNote Web X6 Inhoud Over Endnote Web... 3 Aanmelden... 3 Samenwerking met Word (Cite while you write)... 5 Voordat je begint met invoeren... 7 Tussenvoegsels in namen... 7 Handmatig invoeren van referenties...

Nadere informatie

Schoolwebsite.nu. Snel aan de slag met uw website. Versie 4.0

Schoolwebsite.nu. Snel aan de slag met uw website. Versie 4.0 Schoolwebsite.nu Snel aan de slag met uw website Versie 4.0 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Inleiding... 3 2 Voor dat u begint... 4 3 Teksten op de website... 6 4 Groepspagina s... 8 5 De groepspagina...

Nadere informatie

2. Hoe zoeken in deze databank?... 2. 2.1 Snelzoeken... 2. 2.2 Eenvoudig zoeken... 4. 2.3 Geavanceerd zoeken... 5. 2.4 Zoeken via zoekbomen...

2. Hoe zoeken in deze databank?... 2. 2.1 Snelzoeken... 2. 2.2 Eenvoudig zoeken... 4. 2.3 Geavanceerd zoeken... 5. 2.4 Zoeken via zoekbomen... Abraham Gids voor het gebruik van de databank Inhoudsopgave 1. Wat is Abraham?... 2 2. Hoe zoeken in deze databank?... 2 2.1 Snelzoeken... 2 2.2 Eenvoudig zoeken... 4 2.3 Geavanceerd zoeken... 5 2.4 Zoeken

Nadere informatie

196 CEWE *)zie einde les

196 CEWE *)zie einde les www.sencomp.nl 196 CEWE *)zie einde les laatst gewijzigd 29 oktober 2012 Uw keuze voor het maken van een fotoboek met CEWE. Deze cursus bestaat uit 5 delen.indien u gekozen heeft voor Hema lees Hemafotoboek

Nadere informatie

Handleiding importeren bestanden in ZooEasy Online

Handleiding importeren bestanden in ZooEasy Online Handleiding importeren bestanden in ZooEasy Online Datum: 22-6-2012 Versie: 1.03 Inhoudsopgave 1. WERKWIJZE AANMAKEN IMPORTBESTANDEN... 4 2. BESTANDSSTRUCTUREN... 4 3. STAPPENPLAN... 4 3.1. AANMAKEN BESTANDEN...

Nadere informatie

Handleiding RoosterGenerator

Handleiding RoosterGenerator Inleiding Handleiding RoosterGenerator, deel II Handleiding RoosterGenerator Deel II: Aan de slag met RoosterGenerator De module RoosterGenerator is bedoeld als aanvulling op het maken van een competitie

Nadere informatie

Handleiding FOCWA Kennisbank. Kennisbank V 1.0 Remco Jansen

Handleiding FOCWA Kennisbank. Kennisbank V 1.0 Remco Jansen Handleiding FOCWA Kennisbank Kennisbank V 1.0 Remco Jansen 1 Inhoud : Login Loginnaam laten bewaren Zoeken naar FOCWA Kennisbank documenten Taal, Categorie en Subcategorieën Trefwoord Verfijnen van uw

Nadere informatie

1. Doel - Het door de klant via een webapplicatie invoeren van zijn/haar orders in het TMS systeem van van Reenen.

1. Doel - Het door de klant via een webapplicatie invoeren van zijn/haar orders in het TMS systeem van van Reenen. ID WI1.08.07 Omschrijving Orderintake online order entry Proces P 1.08 Trefwoorden Aslas; Online Order Entry Beschreven door Laurens van Oostenbrugge Datum 22-05-2012 Activiteit Transport Versie TranspasOnline

Nadere informatie

Toekennen metadata voor overheden

Toekennen metadata voor overheden Toekennen metadata voor overheden versie: 2.1 datum: 1 juni 2007 Samenwerkende Catalogi Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Metadata toekennen... 2 3. Metadata voor uw productencatalogus... 3 4. Voorbeeld

Nadere informatie

Koppeling met een database

Koppeling met een database PHP en MySQL Koppeling met een database 11.1 Inleiding In PHP is het eenvoudig om een koppeling te maken met een database. Een database kan diverse gegevens bewaren die met PHP aangeroepen en/of bewerkt

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Wegener Media Manager (gewone advertentie)

Gebruikershandleiding Wegener Media Manager (gewone advertentie) Gebruikershandleiding Wegener Media Manager (gewone advertentie) Ga naar de volgende url in uw browser Ga naar: http://mediamanager.wegener.nl/ (bij voorkeur met: Google Chrome, Firefox of Internet Explorer

Nadere informatie

Handleiding TWYSK Risicotool. Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie

Handleiding TWYSK Risicotool. Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie Handleiding TWYSK Risicotool Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie Handleiding Twysk risicotool De Twysk risicotool is in opdracht van Twynstra Gudde ontwikkeld als

Nadere informatie

Handleiding om uw website/webshop aan te passen

Handleiding om uw website/webshop aan te passen Handleiding om uw website/webshop aan te passen ONDERWERP PAGINA 1. Hoe moet ik inloggen in het beheer? 2 2. Hoe pas ik een bestaande pagina aan? 2 3. Hoe plaats ik een afbeelding? 3 4. Hoe maak ik een

Nadere informatie

Etiketten maken (post)

Etiketten maken (post) Etiketten maken (post) Het is mogelijk om van de gegevens uit Sportlink Club etiketten aan te maken. Allereerst moet u hiervoor de gegevens vanuit Sportlink Club exporteren naar Excel. In Excel dient u

Nadere informatie

Handleiding Webwinkel Versie d.d. 2014-08-13

Handleiding Webwinkel Versie d.d. 2014-08-13 Handleiding Webwinkel Versie d.d. 2014-08-13 De webwinkel is een presentatievorm van de Objecttheek catalogus. In het overzicht scherm zijn er aan de linkerzijde rolmenu s die snel tot zoekresultaten leiden.

Nadere informatie

ZOEKEN IN PROQUEST BUSINESS COLLECTION

ZOEKEN IN PROQUEST BUSINESS COLLECTION ZOEKEN IN PROQUEST BUSINESS COLLECTION EENVOUDIG ZOEKEN UITGEBREID ZOEKEN (ADVANCED SEARCH) DATA & REPORTS ZOEKEN ZOEKGESCHIEDENIS (RECENT SEARCHES) BLADEREN (BROWSE) TIPS & TRUCS EENVOUDIG ZOEKEN Als

Nadere informatie

Handleiding. Documentbeheer. PlanCare 2. elektronisch cliënten dossier. G2 Paramedici het EPD voor paramedici. Handleiding. Declareren. Versie 3.0.0.

Handleiding. Documentbeheer. PlanCare 2. elektronisch cliënten dossier. G2 Paramedici het EPD voor paramedici. Handleiding. Declareren. Versie 3.0.0. Handleiding Documentbeheer Handleiding Declareren Versie 3.0.0.3 PlanCare 2 elektronisch cliënten dossier G2 Paramedici het EPD voor paramedici INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding... 2 2 Gebruik van de module...

Nadere informatie

Handleiding Fotopagina

Handleiding Fotopagina Handleiding Fotopagina Leden van de Vrienden van de Pyreneese berghond kunnen een album aanmaken op onze fotopagina. Per lid/gezin is één album van maximaal 250 foto's beschikbaar. Deze handleiding bestaat

Nadere informatie

Handleiding. CROW Kennisbank. Contentmanagement

Handleiding. CROW Kennisbank. Contentmanagement Handleiding CROW Kennisbank Contentmanagement Inhoudsopgave Inleiding... 2 Hoofdstuk 1 - Navigeren door de inhoudsopgaven... 3 1.1 Indeling inhoudsopgave wijzigen... 3 1.2 Selecteren van titels in de navigatie...

Nadere informatie

Technische handleiding database ontslagmanagement

Technische handleiding database ontslagmanagement Technische handleiding database ontslagmanagement 1. Het databasevenster De database opent u door te dubbelklikken 1 op het Access-icoon Ontslagmanagement.lnk Mogelijk krijgt u eerst één of meerdere vensters

Nadere informatie

Handleiding CMS-systeem website

Handleiding CMS-systeem website Handleiding CMS-systeem website Algemeen!Belangrijk! Wijzigingen die gedaan worden in het systeem kunnen niet zomaar ongedaan worden gemaakt. Eenmaal een pagina of iets anders verwijderd, zal deze niet

Nadere informatie

Gemeente Haarlemmermeer. Leer zelf je nieuwsbrief maken in YMLP. Opgesteld door: drs. Mariska I.R. Franse Datum: 6 en 11 juni 2013

Gemeente Haarlemmermeer. Leer zelf je nieuwsbrief maken in YMLP. Opgesteld door: drs. Mariska I.R. Franse Datum: 6 en 11 juni 2013 Gemeente Haarlemmermeer Leer zelf je nieuwsbrief maken in YMLP Opgesteld door: drs. Mariska I.R. Franse Datum: 6 en 11 juni 2013 Nwsbrf.nl Office @ Igluu Jansdam 2a 3512HB Utrecht 06 447 08 349 info@nwsbrf.nl

Nadere informatie

Verdere vragen of opmerkingen kunnen gericht worden aan de administratie of onder magister@heemlanden.nl. Print hier een afdrukbaar PDF exemplaar>>>

Verdere vragen of opmerkingen kunnen gericht worden aan de administratie of onder magister@heemlanden.nl. Print hier een afdrukbaar PDF exemplaar>>> Handleiding Magister lokaal Docent/Mentor LvLwooiV1.013 Gefeliciteerd met de aanschaf van uw nieuwe Magister versie. Vele gelukkige gebruikers zijn u al voor gegaan. Maar waarom nu eigenlijk alweer iets

Nadere informatie

Handleiding WinMuziek 3

Handleiding WinMuziek 3 Inhoudsopgave Handleiding WinMuziek 3 Inleiding 3 De liedjes 3 De titels 4 De soorten, plaatsen en de labels 5 Opzoeking via Uitvoerder of lied 6 Toevoegen 7 Toevoegen 7 CD toevoegen 7 SQL 10 Menu 10 Algemeen

Nadere informatie

SUBSITE BEHEREN. 1. Verticale navigatie maken

SUBSITE BEHEREN. 1. Verticale navigatie maken SUBSITE BEHEREN 1. Verticale navigatie maken In de hoofdnavigatiemappen kunnen subnavigatiemappen worden aangemaakt. Deze mappen worden als ze content bevatten als verticale navigatieknoppen in het linkerschermdeel

Nadere informatie

GOOGLE MAPS VERKENNEN

GOOGLE MAPS VERKENNEN Handleiding GOOGLE MAPS VERKENNEN Stap 1 Ga naar maps.google.nl Tik je woonplaats en adres in het zoekvenster. Zoom in tot je huis zichtbaar wordt. Ga via de [terug]pijl (linksboven) terug naar vorige

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Oefenboek voor groepen. Bohn Stafleu van Loghum

Gebruikershandleiding Oefenboek voor groepen. Bohn Stafleu van Loghum Gebruikershandleiding Oefenboek voor groepen Bohn Stafleu van Loghum Inhoudsopgave 1. Opstarten cd rom na installatie 3 2. Zoeken in de cd rom Oefenboek voor groepen 5 1. Zoekopdracht 5 2. Geavanceerde

Nadere informatie

Mijn Map (My EBSCOhost)

Mijn Map (My EBSCOhost) Mijn Map (My EBSCOhost) EhBIB Search biedt toegang tot de fysieke en digitale bibliotheekcollecties van de Erasmushogeschool Brussel via één enkele interface. In deze tutorial kijken we naar Mijn Map,

Nadere informatie

HAND- OUT. https://www.uwdomein.com/qzadmin. password: statistieken https://qwikstats.suares.com/www.uwdomein.com. support http://help.suares.

HAND- OUT. https://www.uwdomein.com/qzadmin. password: statistieken https://qwikstats.suares.com/www.uwdomein.com. support http://help.suares. HAND- OUT website: inloggen: login name: password: http://www.uwdomein.com https://www.uwdomein.com/qzadmin statistieken https://qwikstats.suares.com/www.uwdomein.com support http://help.suares.nl/ Kuki+Ko

Nadere informatie

Handleiding OVM 2.0. Beheerder. Versie 2.0.0.22 1 oktober 2012

Handleiding OVM 2.0. Beheerder. Versie 2.0.0.22 1 oktober 2012 Handleiding OVM 2.0 Beheerder Versie 2.0.0.22 1 oktober 2012 Inhoudsopgave Legenda... 4 1 Voorbereidingen... 5 1.1 Downloaden... 5 1.2 Starten en inloggen... 6 1.3 Nieuws... 6 2 Beheerportal... 8 2.1 Inloggen...

Nadere informatie

OVM 2.0. Stappenplan. Leerling exporteren en importeren

OVM 2.0. Stappenplan. Leerling exporteren en importeren OVM 2.0 Stappenplan Leerling exporteren en importeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Algemeen... 3 Voorbereiding... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Downloaden... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Nadere informatie

JPTrain. JPTrainBeta versie 25 mei 2015. Android client voor GBtrainHost

JPTrain. JPTrainBeta versie 25 mei 2015. Android client voor GBtrainHost JPTrain JPTrainBeta versie 25 mei 2015 Android client voor GBtrainHost Inhoud 1. Benodigd voor JPTrain... 3 2. Installatie JPTrain... 3 2.1 Conversie van oude versie(s)... 3 3. Eerste kennismaking met

Nadere informatie

ZOEKEN IN PROQUEST SOCIAL SCIENCES

ZOEKEN IN PROQUEST SOCIAL SCIENCES ZOEKEN IN PROQUEST SOCIAL SCIENCES EENVOUDIG ZOEKEN UITGEBREID ZOEKEN (ADVANCED SEARCH) ZOEKGESCHIEDENIS (RECENT SEARCHES) BLADEREN (BROWSE) TIPS & TRUCS EENVOUDIG ZOEKEN Als je naar ProQuest Social Sciences

Nadere informatie

Web of Science: SCI, SSCI en AHCI

Web of Science: SCI, SSCI en AHCI Web of Science: SCI, SSCI en AHCI De Web of Science Citation index is toegankelijk via de Web of Knowledge (Wok), een portaalsite van het Institute of Scientific Information (ISI). De Web of Science Citation

Nadere informatie

1 Inleiding. 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 Verwerken... zaken 5 Afhandelen... van zaken. 7 Uitgebreidere... zaak opties

1 Inleiding. 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 Verwerken... zaken 5 Afhandelen... van zaken. 7 Uitgebreidere... zaak opties 2 Supportdesk Pro Introductie Inhoudsopgave I Supportdesk Pro 3 1 Inleiding... 3 2 Werkwijze... 3 II Zaken 4 1 Introductie... 4 2 Zaken beheren... 4 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 4 Verwerken...

Nadere informatie

HANDLEIDING FRIREC. Versie 1.2.2

HANDLEIDING FRIREC. Versie 1.2.2 HANDLEIDING FRIREC Versie 1.2.2 Handleiding Frirec voor Windows receptuurprogramma Gefeliciteerd met de aanschaf van FRIREC. Het Programma FRIREC FRIREC is een programma dat speciaal is ontwikkeld voor

Nadere informatie

User accounts maken in een Wandy Hotspot, d.m.v. een batch.

User accounts maken in een Wandy Hotspot, d.m.v. een batch. User accounts maken in een Wandy Hotspot, d.m.v. een batch. Bij het in gebruik nemen van een Wandy Hotspot is het aanmaken van gebruikers een tijdrovende klus. Om snel veel accounts aan te maken hebben

Nadere informatie

Handleiding bijlage: KALENDER. digital4u.nl effectief op internet. www.digital4u.nl telefoon: 0223-746030 studio@digital4u.nl 1

Handleiding bijlage: KALENDER. digital4u.nl effectief op internet. www.digital4u.nl telefoon: 0223-746030 studio@digital4u.nl 1 Handleiding bijlage: KALENDER digital4u.nl effectief op internet www.digital4u.nl telefoon: 0223-746030 studio@digital4u.nl 1 Introductie Kalender Uw website maakt gebruik van een Kalender module. In deze

Nadere informatie

Central Station. Handleiding Algemeen Maatschappelijk Werk

Central Station. Handleiding Algemeen Maatschappelijk Werk Central Station Handleiding Algemeen Maatschappelijk Werk Versie: november 2010 Inhoudsopgave Inleiding... 3 H1. Cliëntdossier... 4 H1.1 Zoeken naar een cliëntdossier... 4 H1.2. Aanmaken van een nieuw

Nadere informatie

Handleiding voor organisaties

Handleiding voor organisaties Handleiding voor organisaties Inleiding Handleiding voor organisaties Met deze handleiding kunt u als organisatie inzicht krijgen in wat er allemaal mogelijk is binnen soket. Enkele voorbeelden als vestigingen

Nadere informatie

PiCarta, Online Contents, NCC (Nederlandse Centrale Catalogus) Je kunt alle PiCarta subbestanden tegelijk doorzoeken, maar ook afzonderlijk.

PiCarta, Online Contents, NCC (Nederlandse Centrale Catalogus) Je kunt alle PiCarta subbestanden tegelijk doorzoeken, maar ook afzonderlijk. ZOEKEN IN PICARTA PiCarta, Online Contents, NCC (Nederlandse Centrale Catalogus) Je kunt alle PiCarta subbestanden tegelijk doorzoeken, maar ook afzonderlijk. EENVOUDIG ZOEKEN GEAVANCEERD ZOEKEN ZOEKGESCHIEDENIS

Nadere informatie

Altijd op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.

Altijd op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Beheer Webredactie dashboard Het webredactie dashboard geeft u in één oogopslag een overzicht van de beheersmogelijkheden van uw website. Daarnaast blijft u via het dashboard gemakkelijk op de hoogte van

Nadere informatie

EndNote Web handleiding

EndNote Web handleiding EndNote Web handleiding Bibliographic reference manager voor het verzamelen, beheren, delen van referenties en het maken van literatuurlijsten 1. Een account aanmaken Je kan je registreren via de databank

Nadere informatie

* baopass: inlog- en leerlingvolgsysteem van ThiemeMeulenhoff. Alles telt. handleiding. baopass* voor leerkrachten

* baopass: inlog- en leerlingvolgsysteem van ThiemeMeulenhoff. Alles telt. handleiding. baopass* voor leerkrachten Alles telt handleiding * baopass: inlog- en leerlingvolgsysteem van ThiemeMeulenhoff. baopass* voor leerkrachten 1 Alles telt handleiding Inhoud Inleiding 3 Opstarten 3 Groepen 4 Leerling aanpassen 5 Leerling

Nadere informatie

Handleiding Mijneigenweb.nl

Handleiding Mijneigenweb.nl Handleiding Mijneigenweb.nl Inhoud 1 Inloggen 2 Kleurenschema en lettertype 2.1 Kies een standaard kleurenschema 2.2 Kleurenschema en lettertypes aanpassen/ zelf samenstellen 3 Logo 4 Visual 4.1 Eigen

Nadere informatie

Handleiding website FMS-spaarnwoude.nl

Handleiding website FMS-spaarnwoude.nl Handleiding website FMS-spaarnwoude.nl Alfred Houdijk Webmaster 27-12-2012 Inhoud Inleiding... 2 Wie kan wat op de website... 3 Foto s en filmpjes plaatsen... 4 Copyright... 4 Schrijf een artikel... 5

Nadere informatie