EINDWERK: Ontwikkeling van centraal visualisatiesysteem elektrische installatie en productielijnindicatoren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EINDWERK: Ontwikkeling van centraal visualisatiesysteem elektrische installatie en productielijnindicatoren"

Transcriptie

1 EINDWERK: Ontwikkeling van centraal visualisatiesysteem elektrische installatie en productielijnindicatoren Studiegebied Industriële Wetenschappen en Technologie Opleiding Elektromechanica Optie Automatisering Academiejaar Joke Cambie

2

3 Woord vooraf Een zeer belangrijk onderdeel in het laatste jaar van de opleiding tot industrieel ingenieur is het volbrengen van een eindwerkproject en het schrijven van het bijbehorende eindwerk. Daarom zou ik langs deze weg iedereen willen bedanken die mij geholpen hebben gedurende deze periode. Ik heb de kans gekregen om mijn eindwerk te volbrengen bij Lantmännen Unibake Mouscron op de afdeling Technische Dienst. Daarom wil ik als eerste mijn externe promotor Hendrik Decock bedanken om mij de mogelijkheid te geven om dit eindwerk bij hun te realiseren. Ook wil ik hem bedanken voor de tijd die hij vrijgemaakt heeft om dit eindwerk tot een goed einde te brengen. Verder wil ik mijn interne promotor Steve Dereyne bedanken voor zijn raad, hulp en uitleg. Bovendien heeft hij mij ook geholpen met het nalezen van taal- en stijlfouten in mijn thesis. Verder wil ik nog van deze gelegenheid gebruik maken om een dank woordje te richten naar alle docenten van de Hogeschool West-Vlaanderen, departement PIH voor de kennis die ze mij bijgebracht hebben tijdens mijn opleiding tot Industrieel Ingenieur. Om te beëindigen wil ik al mijn collega studenten danken voor de plezante en aangename jaren op het PIH. Daarnaast wil ik zeker nog mijn ouders bedanken, die mij de kans gegeven hebben om deze studies te volgen en tot een goed einde te brengen. Graag wil ik nog ook mijn vriend, familie en vrienden bedanken voor de morele steun die ze mij doorheen deze jaren hebben gegeven. Juni 2007, Joke Cambie I

4 Inhoudsopgave WOORD VOORAF...I INHOUDSOPGAVE... II LIJST MET FIGUREN...IV LIJST MET BIJLAGEN...VI INLEIDING... 1 VOORSTELLING VAN HET BEDRIJF... 1 Historiek... 1 De bake-offproducten...2 DE SITUERING VAN HET PROJECT... 3 DOELSTELLINGEN STUDIE: BEHEER VAN ELEKTRISCHE SCHEMA S WAT MOET ER BEREIKT WORDEN EPLAN Productbeschrijving eplan Waarom (niet) voor eplan kiezen CADDY Productbeschrijving CADdy Waarom (niet) voor CADdy kiezen ANDERE: ELECTROCAD Productbeschrijving ElectroCAD Waarom (niet) voor EletroCAD kiezen ALTERNATIEF Waarom (niet) voor alternatief kiezen BESLUIT VAN DEZE STUDIE BESPREKING VAN OPLOSSING STRUCTUUR VAN DE ELEKTRISCHE INSTALLATIE INLEIDING BESPREKING NUMMERING ELEKTRISCHE KASTEN AANDUIDING OP DE PLATTEGROND SCHEMA S VISUALISATIE ELEKTRISCHE SCHEMA S INLEIDING: ENKELE BEGRIPPEN XML: extensible Markup Language vb.net VISUALISATIE Hoofdscherm Overzicht grondplan II

5 3.2.3 Zoeken APPLICATIE: BEHEER ELEKTRISCHE SCHEMA S Wat is het doel van de applicatie Voor wie is de applicatie bedoeld? Opbouw van de applicatie Setup maken van de.net applicatie INSTALLEREN VAN DE APPLICATIE CONFIGUREREN VAN DE APPLICATIE AAN HET WERK MET DE APPLICATIE Bestanden toevoegen XML genereren Andere functies in de applicatie AANPASSEN VAN HET GRONDPLAN Toevoegen van nieuwe kast Hyperlink toevoegen Grondplan plotten VISUALISATIE GEGEVENS PERSLUCHTNET INLEIDING De algemene voorstelling Schematische voorstelling van persluchtinstallatie DATABASE Microsoft SQL Server Stored Procedure SQL Microsoft Access VISUALISATIE IN MS ACCESS Inleiding Connectie met SQL server Werking van het server systeem CONFIGUREREN VAN DE VISUALISATIE Bij eerste gebruik Toevoegen van koppeling naar tabellen BESLUIT ONTWIKKELING VISUALISATIE ELEKTRISCHE SCHEMA S ONTWIKKELING VISUALISATIE PARAMETERS VAN PERSLUCHTINSTALLATIE ALGEMEEN LITERATUURLIJST BIJLAGEN III

6 Lijst met figuren FOTO 1: LANTMÄNNEN UNIBAKE MOUSCRON... 1 FOTO 2: LANTMÄNNEN UNIBAKE BRUSSELS... 2 FOTO 3: LANTMÄNNEN UNIBAKE LONDERZEEL... 2 FIG 1-1: VOORBEELD GRONDPLAN... 5 FIG 1-2: VOORBEELD ELEKTRISCH SCHEMA... 5 FIG 2-1: NUMMERING KASTEN FIG 2-2: HET OORSPRONKELIJKE GRONDPLAN MET OVERZICHT VAN DE ELEKTRISCHE KASTEN FIG 2-3: KAST MET DE KAFTEN MET DE ELEKTRISCHE SCHEMA S FIG 3-1: VOORBEELDJE VAN XML-STRUCTUUR DIE WE GEBRUIKEN IN HET PROJECT FIG 3-2: BOOMVOORSTELLING VAN XML-STRUCTUUR FIG 3-3: HOOFDSCHERM VISUALISATIE FIG 3-4: GEDETAILLEERD BEELD VAN HET GRONDPLAN FIG 3-5: OVERZICHT VAN ALLE BESTANDEN BESCHIKBAAR IN EEN ELEKTRISCHE KAST FIG 3-6: OVERZICHT KASTENSTRUCTUUR FIG 3-7: APPLICATIE, TABBLAD BESTANDEN TOEVOEGEN FIG 3-8: APPLICATIE, TABBLAD XML GENEREREN FIG 3-9: MENUOPTIE, EXTRA/OPTIES FIG 3-10: DIALOOGVENSTER OPTIES, OM DE PARAMETERS IN TE STELLEN FIG 3-11: EEN SETUP-PROJECT CREËREN FIG 3-12: DE SETUP WIZARD, HET EERSTE VENSTER FIG 3-13: DE SETUP WIZARD, HET TWEEDE VENSTER FIG 3-14: DE SETUP WIZARD, HET DERDE VENSTER FIG 3-15: DE SETUP WIZARD, HET VIERDE VENSTER FIG 3-16: DE SETUP WIZARD, HET VIJFDE EN LAATSTE VENSTER FIG 3-17: SOLUTION EXPLORER FIG 3-18: PRIMARY OUTPUT FROM FIG 3-19: PROPERTIES VAN APPLICATION FOLDER FIG 3-20: DE WINDOWS INSTALLER, HET EERSTE VENSTER FIG 3-21: DE WINDOWS INSTALLER, HET TWEEDE VENSTER FIG 3-22: DE APPLICATIE INSTALLEREN FIG 3-23: INSTALLATIE VOLTOOID FIG 3-24: DE NIEUWE GEÏNSTALLEERDE APPLICATIE UITVOEREN FIG 3-25: MAKEN VAN NETWERKVERBINDING FIG 3-26: LETTER TOEKENNEN AAN NETWERKVERBINDING FIG 3-27: VENSTER OPTIES FIG 3-28: BEGINSCHERM VAN DE APPLICATIE FIG 3-29: OPENEN LOCATIE FIG 3-30: STANDAARD DIALOOGVENSTER OPENEN FIG 3-31: MELDING BESTAND(EN) GEKOPIEERD FIG 3-32: TABBLAD XML GENEREREN FIG 3-33: CONFIRMEREN OM XML-BESTAND TE GENEREREN FIG 3-34: XML-BESTAND WERD GEGENEREERD FIG 3-35: WERKBALK BESTANDEN TOEVOEGEN FIG 3-36: INSERT/BLOCK FIG 3-37: DIALOOGVENSTER INSERT FIG 3-38: PLAATSING BLOCK FIG 3-39: VERSCHALINGSFACTOR IV

7 FIG 3-40: NAAM/NUMMER VAN DE ELEKTRISCHE KAST INGEVEN FIG 3-41: BLOCK WERD TOEGEVOEGD FIG 3-42: VERSCHALING VAN BLOCK FIG 3-43: HET BLOCK WERD VERSCHAALD FIG 3-44: INSERT/HYPERLINK FIG 3-45: STAP 1: SELECTEREN VAN OBJECT FIG 3-46: STAP 2 - DIALOOGVENSTER INSERT HYPERLINK FIG 3-47: ZWEVEN OVER DE HYPERLINK FIG 3-48: LAYER PROPERTIES MANAGER FIG 3-49: FILE/PUBLISH FIG 3-50: DIALOOGVENSTER PUBLISH FIG 3-51: DIALOOGVENSTER PUBLISH OPTIONS FIG 4-1: PERSLUCHTINSTALLATIE FIG 4-2: VOORBEELD VAN EEN RELATIONELE DATABASE FIG 4-3: VOORBEELD VAN EEN STORED PROCEDURE FIG 4-4: BEGINSCHERM OM GEGEVENS TE VERZAMELEN FIG 4-5: OVERZICHT GEGEVENS IN GRAFIEK FIG 4-6: RAPPORT MET OVERZICHT FIG 4-7: SCHEMATISCHE VOORSTELLING SERVER INSTALLATIE FIG 4-8: TABELLEN KOPPELEN FIG 4-9: VENSTER LINK FIG 4-10: ODBC-GEGEVENSBRONBEHEER FIG 4-11: NIEUWE GEGEVENSBRON MAKEN, HET EERSTE VENSTER FIG 4-12: NIEUWE GEGEVENSBRON MAKEN, HET TWEEDE VENSTER FIG 4-13: PLAATS EN NAAM MEEGEVEN FIG 4-14: NIEUWE GEGEVENSBRON MAKEN, HET TWEEDE VENSTER FIG 4-15: NIEUWE GEGEVENSBRON MAKEN, HET DERDE VENSTER FIG 4-16: NIEUWE GEGEVENSBRON MAKEN VOOR SQL-SERVER FIG 4-17: DNS-CONFIGURATIE, HET EERSTE VENSTER FIG 4-18: DNS-CONFIGURATIE, HET TWEEDE VENSTER FIG 4-19: DNS-CONFIGURATIE, HET DERDE SCHERM FIG 4-20: LOG VENSTER NA AANMAKEN VAN DE GEGEVENSBRON FIG 4-21: GEGEVENSBRON SELECTEREN FIG 4-22: LOGIN EN PASWOORD MEEGEVEN FIG 4-23: TABELLEN KOPPELEN FIG 4-24: DE VERSCHILLENDE KOLOMMEN KIEZEN FIG 4-25: RESULTAAT FIG 4-26: TABELLEN KOPPELEN FIG 4-27: VENSTER KOPPELEN FIG 4-28: VENSTER GEGEVENSBRON SELECTEREN FIG 4-29: VENSTER TABELLEN KOPPELEN FIG 4-30: VENSTER UNIEKE RECORD-ID SELECTEREN V

8 Lijst met bijlagen BIJLAGE 1: BEHEER APPLICATIE IN VB.NET BIJLAGE 2: VISUALISATIE ELEKTRISCHE SCHEMA S BIJLAGE 3: VISUALISATIE PARAMETERS PERSLUCHTINSTALLATIE VI

9 Inleiding Voorstelling van het bedrijf Historiek Lantmännen Unibake Mouscron, het vroegere Pastrilux is een industriële bakkerij die zich toelegt op diepvriesproducten voor supermarkten, horecazaken en grootkeukens. foto 1: Lantmännen Unibake Mouscron Pastrilux maakte tot voor kort deel uit van de holding Belpan, die uit drie ondernemingen bestond: J. Van De Kerkhoven in Ganshoren, Pastridor in Londerzeel en Pastrilux in Moeskroen. Deze groep werd in 1997 opgericht als de overkoepelende holding. De oorsprong van de groep gaat terug tot 1959, het oprichtingsjaar van het bedrijf J. Van De Kerkhove. Belpan was een volledig Belgische onderneming die zich richt op de B2B-markt en is één van de leidende fabrikanten op de snel groeiende bake-offmarkt in België. Pastridor is behalve de naam van de productievestiging in Londerzeel ook de merknaam voor het volledige productassortiment van brood- en deegsoorten. In juni 2006 werd Belpan overgenomen door de Deense groep Lantmännen Unibake. Lantmännen Unibake is Noord-Europa s grootste producent van diepgevroren broodproducten met productievestigingen in Denemarken, Zweden, Noorwegen, Polen, Duitsland en Rusland. Met een omzet van 312 miljoen euro en 1500 werknemers is het ruim 4 keer zo groot als Belpan, dat met meer dan 300 personeelsleden een omzet van 80 miljoen euro heeft. Het is de bedoeling dat het Belgische bedrijf het bruggenhoofd wordt voor Lantmännen Unibake in West-Europa en zal dienen als distributieplatform voor de Scandinavische producten, tegelijk zal Belpan zelf ook verder kunnen groeien. Lantmännen Unibake is eigendom van de Zweedse Lantmännen-groep, die goed is voor een omzet van 3 miljard euro. Lantmännen is eigendom van Zweedse boeren. 1

10 foto 2: Lantmännen Unibake Brussels foto 3: Lantmännen Unibake Londerzeel De bake-offproducten Het bake-offgamma van Lantmännen Unibake Mouscron bestaat voornamelijk uit viennoiserie in de meest diverse vormen die geleverd worden aan professionele klanten, die in staat zijn om zelf voor de eindafwerking te zorgen (warenhuizen, snackbars, enz.). Na een minimale baktijd kunnen de klanten op hun beurt diverse soorten ovenverse croissant, chocoladekoek aanbieden aan de consumenten. De bake-offproducten kennen een almaar toenemend succes in de supermarkten, cateringbedrijven en sandwichbars. De traditie wordt sinds lang gerespecteerd in Moeskroen. Behalve door de exclusieve productie van zoete luxebroodjes (croissants, chocoladekoeken, suisse, boterkoek ) onderscheidt Lantmännen Unibake Mouscron zich vooral door zijn geleidelijke aanpassing van ambachtelijke recepten aan de meest geperfectioneerde automatische procédés. Oorspronkelijk werkte Lantmännen Unibake Mouscron volgens het Franse principe waarbij het deeg overdag wordt bereid, de hele nacht rust en ten slotte s morgens vroeg wordt gebakken. Op grond van de kennis die in de loop der jaren werd verworven, is de productielijn voor luxebroodjes nu geautomatiseerd. Eerbied voor de traditie, uitsluitend gebruik van grondstoffen van eerste kwaliteit en constante meting (temperatuur, gewicht ) gekoppeld aan een krachtige industriële uitrusting stellen Pastridor in staat zijn voorsprong op de concurrentie te behouden en zijn klanten producten te leveren van ongeëvenaarde kwaliteit. 2

11 De situering van het project Lantmännen Unibake Mouscron is een progressief bedrijf dat met de meest vooruitstrevende automatisatie is uitgerust. Het bestaat uit een netwerk van elektrische voedingen en signaalkabels dat instaat voor de goede werking van de verschillende productielijnen. Aangezien het bedrijf in volle expansie is, heeft dit vanzelfsprekend ook zijn invloed op de groei van het elektrisch netwerk. Een eerste zaak die we willen aanpakken is het beheer van elektrische schema s. De productielijnen bestaan elk uit gemiddeld 2 kilometer bandlengte en als je weet dat er vier van deze productielijnen aanwezig zijn in het bedrijf dan kun je al snel voorstellen over welke oppervlakte wij hier spreken. Het is dus heel belangrijk om concreet en correct op te treden bij een eventuele stilstand. Daarom is een goed overzicht van de elektrische situatie op een dergelijk moment noodzakelijk. In eerste instantie moet een grondige studie gemaakt worden hoe we deze elektrische schema s gaan centraliseren en vervolgens hoe we dit gaan visualiseren. Indien er nu een fout optreedt, moet telkens naar de desbetreffende elektrische kast gezocht worden waar het probleem zich voordoet. Het doel van dit eindwerk bestaat erin een systeem uit te bouwen die aan de hand van een aantal tools de elektrische schema s van de volledige site overzichtelijk beheerd. Bij elke productieeenheid staan meerdere elektrische kasten en van deze kasten bestaan telkens de elektrische schema s. Via de constructeur verkregen we deze verscheidene schema s en deze zullen we centraliseren op de server van de groep Belpan. Als deze elektrische schema s digitaal aanwezig zijn, dan is dit in PDF-formaat of CAE-formaat. We willen overgaan naar een situatie waar de elektrische schema s geraadpleegd kunnen worden op een touchscreen ergens in de productiehal of bij de technische dienst. Zo kan het probleem gemakkelijker en vlugger gesitueerd worden. Dit is efficiëntie en tijdwinst in één keer. Nog een belangrijk punt waar rekening mee gehouden moet worden is naar verdere uitbreidingen toe en om eenvoudig veranderingen te kunnen aanbrengen. Een tweede zaak die we ook onder de loep willen nemen is het efficiënt gebruiken van de parameters van de luchtcompressoren en productielijnen. Het zal mogelijk zijn om deze parameters op te vragen en na interpretatie van deze gegevens kunnen er real-time rendements- en debietsberekeningen gemaakt worden. Deze worden dan via grafieken en tabellen in een visualisering getoond. Dit opzet is dat er op één plaats verschillende conclusies getrokken kunnen worden of problemen gemeld kunnen worden. In dit onderdeel wordt samengewerkt met een medestudent Maarten Dedeurwaerder die een studie doet naar energieanalyse. Hij wordt verantwoordelijk gesteld voor de studie, aankoop en installatie van de sensoren, vermogenmeter en debietmeters. De lijnen zijn praktisch volledig geautomatiseerd wat een flexibele werking van de lijn garandeert. Het eindresultaat waar men naar streeft bestaat erin zoveel mogelijk parameters van de productielijn binnen te nemen en daarop onmiddellijk te reageren. Deze parameters kunnen ook gebruikt worden om een centraal overzicht te krijgen van het rendement van elke lijn op verschillende tijdstippen en worden nu enkel nog maar nuttig gebruikt bij lijn 4. Het is dus de bedoeling om in de toekomst ook van lijn 1, 2 en 3 de rendementsgegevens weer te geven in de bestaande visualisering. De automatisatie van de lijnen is vooral opgebouwd met Siemens componenten gekoppeld via het Profibus netwerk. 3

12 Doelstellingen Hieronder worden de doelstellingen van dit eindwerk kort samengevat. Dit zijn de belangrijkste hoofdpunten die gerealiseerd moeten worden. Efficiënt beheer van elektrische schema s Studie Studie rond het visualiseren van elektrische schema s, onderzoek naar mogelijke software om elektrische schema s te tekenen, te visualiseren. Een voorbeeldproject maken om duidelijk beeld te krijgen van de visualisatie zodat we het eens worden over de aanpak en zo ook bepaalde problemen vermijden. Centralisatie Onderzoek naar efficiëntste manier om de elektrische schema s te centraliseren op het aanwezige serversysteem Ontwikkeling visualisering van elektrische schema s Visualisatie van grondplan van het bedrijf voorzien van linken naar verschillende elektrische kasten om daaruit de elektrische schema s ter beschikking te stellen. Een zoeksysteem ontwikkelen om ook zo de elektrische schema s te raadplegen Implementeren van visualisatie van elektrische schema s in bestaand en centraal visualisatie pakket. Verder uitbreiden van bestaande visualisatie Gegevens verzamelen van de luchtcompressoren via een Profibus netwerk. Interpretatie van deze gegevens door real-time rendements- en debietberekeningen. Uitzoeken welk systeem gebruikt zal worden om deze gegevens en resultaten te visualiseren en ontwikkeling van deze visualisatie. Eventueel verder uitbreiden van bestaande visualisatie van lijn 4 naar lijn 1, 2 en 3 om ook daar kostprijsberekeningen te gaan doen. 4

13 1 Studie: beheer van elektrische schema s 1.1 Wat moet er bereikt worden Wat we willen bereiken is de visualisatie van de elektrische schema s zodat bij een fout in het bedrijf, de technische mensen niet naar de verschillende kasten moeten lopen om dan vast te stellen dat ze ergens anders moeten zoeken. Dus een centralisatie van alle elektrische schema s is een must, zodat deze ook op verschillende locaties geraadpleegd kunnen worden. Een makkelijk toegankelijke visualisatie is een tweede aspect. Hier moet de nadruk worden gelegd op enerzijds een plattegrond van het bedrijf met links naar de verschillende elektrische kasten om van daaruit naar het betreffende elektrische schema te gaan. Anderzijds moet er gedacht worden aan een structureel overzicht waar efficiënt en logisch verschillende schema s gezocht worden. fig 1-1: Voorbeeld grondplan Voorbeeld project Kast 2.11/1 fig 1-2: Voorbeeld elektrisch schema 5

14 Wanneer er nu een wijziging gebeurt aan bijvoorbeeld één van de productielijnen, wordt dit voor het ogenblik bijgetekend met pen op de afgedrukte schema s ofwel niet aangepast aan de betreffende elektrische schema s. Het zou dus ook de bedoeling zijn om elektrische schema s te kunnen aanpassen indien er wijzigingen gebeuren. Een vlugge toegang alsook de mogelijkheid om deze schema s te raadplegen op andere computers in het bedrijf kan doorslaggevend zijn in het maken van een keuze naar eventuele visualisatie software. We hebben de mogelijkheid om voor eplan, CADdy++ electrical, ElektroCAD of een alternatief te kiezen. Hieronder vind je een samenvatting van de verschillende softwareprogramma s, waarbij de voor- en nadelen van deze verschillende programma s besproken. 1.2 eplan eplan is momenteel het toonaangevend designsysteem voor de industriële elektrotechniek en vormt al jaren de standaard voor Computer Aided Engineering 1 in deze branche. Voor ieder elektro-engineering project geeft/heeft het eplan productgamma de perfecte oplossing. Met een hoge graad van flexibiliteit door een open, modulair systeem en een grote keus aan mogelijkheden helpt eplan de productiviteit te verbeteren door het geven van optimale ondersteuning tijdens iedere fase van het project. Hierdoor kan de ontwerptijd heel wat worden gereduceerd en dit heeft dan onmiddellijk invloed op het drukken van de kosten. Als grootste service-providers in de CAE sector biedt het een overvloed van consulting expertise aan om de klant te helpen het hele engineeringproces te optimaliseren. Nog een belangrijk punt is dat deze producten en service wereldwijd beschikbaar zijn. Website: Productbeschrijving eplan Met eplan kunnen er afbeeldingbestanden ingevoegd worden, deze naderhand bewerken en commentaartekst toevoegen. Op deze manier kan het bedrijfslogo, een technische detailtekening of een foto van de opbouw van een schakelkast worden weergegeven. Men kan door middel van hyperlinks koppelingen naar externe documenten tot stand brengen, bijvoorbeeld naar PDF-bestanden. Het volledige bedrijf kan in één project worden gecentraliseerd, waarin dan onderverdelingen worden aangebracht, bijvoorbeeld een onderverdeling per kast. Vanaf het grondplan kan dan doorgeklikt worden naar de kast en de betreffende elektrische plannen worden onmiddellijk getoond. 1 CAE: Computer Aided Engineering, software voor elektrotechnische projecten 6

15 eplan beschikt ook over een krachtige zoekfunctie die over geheel het project kan zoeken. Met deze functie kunnen bijvoorbeeld onderdelen over meerdere pagina s worden gezocht door het invoeren van een onderdeelcode. Aan éénzelfde project die op de server zal staan, kunnen verschillende gebruikers aanpassingen doorvoeren. Er kunnen momenteel geen aanpassingen gedaan worden met twee of meerdere gebruikers op dezelfde pagina. Dit kan wel bij de eerste volgende nieuwste versie van eplan (Electric P8). De meldingendatabank van eplan registreert alle fouten die gebeuren. Om deze fouten te verhelpen is er meestal wijzigingen in de schema s tot gevolg. Dit wordt vergemakkelijkt door een meldingenvenster. Er bestaat een mogelijkheid om de meldingen 1 voor 1 te selecteren en te bewerken. Alle wijzigingen kunnen worden bijgehouden zoals bijvoorbeeld wie het laatste het project wijzigde en op welke pagina deze wijziging werd uitgevoerd. Ook wanneer er per ongeluk een pagina verwijderd werd kan deze pagina terug worden opgezocht en terug gezet. Er kan op verschillende manieren afgedrukt worden, zoals enkel de pagina s afdrukken die na een bepaalde datum gewijzigd werden. Er kunnen ook macrodefinities gemaakt worden. Een macro bevat velden met variabelen zoals onderdeelcode, technische gegevens, artikelnummers, kabeltype, doorsnede, enz. Alle macro s kunnen worden opgeslagen in een macroproject, dat gelijktijdig een overzicht geeft van alle beschikbare varianten. De mogelijkheid van vertaling bestaat ook in eplan. De talendatabank vormt de basis van de vertaling. Toevoegen van eigen vertalingen van omschrijvingen is mogelijk. Ook is er een test om na te gaan waar er nog geen vertalingen voorzien zijn. De projectgegevens zijn zeer belangrijk. Daarom is het maken van een back-up zeker een must. Hiertoe bevat eplan een speciaal back-up programma. Dit programma omvat tal van nuttige functies zoals back-up beheer, opslaan en archiveren van projecten en de bijbehorend gegevens voor externe bewerking. In eplan wordt ook een interface voor het World Wide Web voorzien. Hiervoor genereert eplan een HTML 2 paginastructuur die de projectpagina s met een browser plug-in samengevoegd. De projectpagina s worden daarvoor omgezet in het goed gedocumenteerde DWF 3 -formaat. Met de waarvoor een licentie vereist is, is het mogelijk aanvullende instellingen voor de HTML/DWF-export aanbrengen. eplan bevat een logische PDF uitvoer, de onderdelen zijn voorzien van hyperlinks, die aan de kruisverwijzende onderdelen zijn verwezen. Evenzo blijft het paginaoverzicht uit eplan in het PDF-document behouden. 2 HTML is een opmaaktaal, gaat als het ware de lay-out van een webpagina gaan bepalen. Het kan hyperlinks leggen naar andere pagina s, zowel binnen dezelfde website als naar een andere website. 3 DWF is een bestandsformaat ontwikkeld door AutoDesk om ontwerpdata voor te stellen op een manier dat onafhankelijk is van de toepassingsoftware, hardware of besturingssysteem die gebruikt werd om deze data te ontwerpen. Een DWF-bestand kan de ontwerpgegevens beschrijven, die om het even welke combinatie van tekst, tekeningen en afbeeldingen bevat, in een platformonafhankelijk formaat. 7

16 Het CAE softwareprogramma eplan beschikt ook over een view programma, eplan VIEW genaamd. Het ondersteunt alle functies van eplan met uitzondering van het aanbrengen van wijzigingen. Met eplan VIEW kunnen verschillende projecten geselecteerd en doorzocht worden. Er kan eventueel ook afgedrukt worden. Een overzicht van het volledige project kan bestaan in eplan zelf waar aanpassingen kunnen gebeuren, of dit alles kan worden geëxporteerd naar HTML-formaat. Daar heb je terug een overzicht, dat op iedere computer kan worden bekeken en er hoeft dan geen eplan software opstaan. Een derde oplossing van overzicht is alles converteren naar PDFformaat. De links blijven bestaan, maar er kan niets gewijzigd worden, dit kan misschien handig zijn om door te sturen naar externen/collega s Waarom (niet) voor eplan kiezen Een deel van de elektrische schema s van aangekochte machines zijn in eplan getekend, dit zou een groot voordeel zijn als wij dan ook eplan zouden gebruiken. Indien er iets verandert aan een bepaalde machine kan dit op gemakkelijk wijze worden aangepast. Maar alle andere schema s die niet in eplan worden getekend, moeten ook ergens in dit project worden gebracht. Dit kan eventueel in PDF-formaat, maar dan kunnen geen aanpassingen meer aangebracht worden. Er bestaat de mogelijkheid om een standaardisatie op te stellen voor de constructiebedrijven. Dit om het constructiebedrijf van de eventueel volgende productielijn te doen verplichten om aan een bepaalde eisen het project te tekenen. Dit heeft als voordeel dat alle volgende projecten op dezelfde manier worden opgesteld en getekend. eplan is duur in aankoop, vooral voor niet-constructiebedrijven waar heel wat functies overbodig zijn. Want de enige functies die hier eigenlijk nodig zijn, zijn deze om de elektrische schema s te importeren, linken maken naar externe bestanden, eventueel exporteren naar HTML- of PDFformaat en hier en daar een paar wijzigingen doorvoeren. Ook bestaat er een comptabiliteitsprobleem met implementatie op een Citrix server 4 voor de huidige eplan versie. (Heel waarschijnlijk zal dit in de volgende versie opgelost zijn.) Aangezien de groep Lantmännen Unibake Benelux uitsluitend maar met Citrix servers werkt, zal er daarvoor een andere oplossing gezocht moeten worden. Er kan wel een oplossing worden geboden indien men de eplan software lokaal op de computer wordt gezet en er niet met de citrix server wordt gewerkt. 4 Citrix server: Met de Citrix technologie wordt het mogelijk gemaakt om applicaties die op een centrale (Citrix)server geïnstalleerd zijn, via uw lokale PC of thin-client* kunt benaderen, zonder dat u hiervoor ook de client-software van iedere applicatie nodig heeft. Op uw PC hoeft u alleen een Citrix-ICA-client te installeren om verbinding te kunnen maken met de centrale Citrix-server. *Een thin client of terminal is hierbij een client die zelf over zeer weinig bronnen beschikt, en zeer sterk afhankelijk is van de server, die het verwerken van data voor zijn rekening neemt. 8

17 1.3 CADdy SEE electrical is het eigentijdse CAE gereedschap voor het ontwerpen van het gemiddelde elektrotechnisch project. Dit elektro cad systeem is gemakkelijk aan te leren en eenvoudig te bedienen. De geweldige performance, snelheid en lage foutenkans staan garant voor een snelle Return on Investment 5. De SEE electrical tekenprogramma's zijn uit te breiden met modules voor Installatietchniek en Paneelbouw. SEE electrical Basic biedt een veelvoud aan basisfunctionaliteiten voor het ontwerpen van elektrische schema s met de bijbehorende documentatie en dit voor een gunstige prijs/prestatie verhouding. Dit systeem is in iedere sector in te zetten waar elektrische schema s gemaakt moeten worden. Door zijn lagere prijs en de hoge prestatie is SEE electrical Basic een interessant alternatief voor kleine ontwerpbureaus, technische onderhoudsdiensten, kleinere installateurs en voor technische onderwijsinstituten en hun studenten. Website: Productbeschrijving CADdy++ Met CADdy++ kan/kunnen er verschillende projecten gelijktijdig geopend worden. Zo kunnen gemakkelijk en eenvoudig componenten van het ene naar het andere project worden gekopieerd. foto s of logo s in verschillende bestandsformaten ingevoegd worden. Ook PDF-bestanden kunnen geïntegreerd worden. Deze worden geopend door dubbel te klikken op het object dat je ingevoegd hebt, dit is dan de eerste pagina van het PDF-bestand. door een ActiveX koppeling, documenten van andere Windows programma s binnen het CADdy++ project worden opgenomen. gebruik gemaakt worden van DXF/DWG import/export functie die standaard wordt geïntegreerd en dit biedt zo een eenvoudige tekeninguitwisseling met andere CAD applicaties. worden vertaald met de databaseondersteunende vertaalfunctie. Met een druk op een knop wordt alles in een andere taal omgezet. gemakkelijk een project geëxporteerd worden naar HTML-formaat, alle interne/externe links blijven bestaan. Zo kan er binnen dit project naar verschillende gerelateerde bestanden gegaan worden. 5 ROI: Return on Investment is de verhouding tussen omzet en investering 9

18 1.3.2 Waarom (niet) voor CADdy kiezen De elektrische schema s van verschillende productielijnen zijn aanwezig in eplan. Het is niet zomaar mogelijk om deze elektrische schema s om te zetten naar een CADdy bestand, zodat er ook wijziging kunnen gebeuren. Er bestaat wel een omweg om toch deze bestanden in CADdy te verkrijgen door alle bestanden eerst om te zetten naar een autocad bestand en dan pas te importeren naar CADdy. Dan nog kunnen er geen wijziging worden gedaan met CADdy. De vertegenwoordiger van CADdy stelde voor om verschillende projecten te gebruiken bijvoorbeeld per kast of per afdeling, omdat alles in éénzelfde project te omslachtig zou worden. Om deze verschillende projecten te koppelen zou een HTML project aangemaakt moeten worden. Wanneer op een kast in het grondplan wordt geklikt dan wordt eerst naar een lijst doorverwezen en dan pas kan je kiezen wat je juist wil. Deze lijst kan niet worden gegenereerd met behulp van CADdy maar dit zou zelf moeten geprogrammeerd worden in HTML code. Vanuit deze lijst ga je naar het elektrische schema van de kast die je hebt gekozen. Er zou enkel een compleet overzicht bestaan in HTML, en niet in een CADdy project, omdat er telkens een opdeling per kast gebeurt in verschillende projecten. De software van CADdy is al aanwezig in het bedrijf. Daarom moet toch grondig bestudeerd worden wat de mogelijkheden zijn van deze software. 1.4 Andere: ElectroCAD ElektroCAD beweert het meest bedieningsvriendelijke CAEprogramma te zijn. ElektroCAD beschikt over een logische programmaopbouw en daardoor eenvoudig aan te leren en te bedienen. Het is standaard voorzien van krachtige automatische functies, verschillende online functies en automatische projectadministratie. Deze CAE software kan een oplossing bieden voor het maken van schema's voor elektrotechniek, hydraulica en pneumatiek. Het gebruiksvriendelijke concept van deze elektrotechnische engineeringsoftware maakt een gecombineerde verwerking mogelijk van alle grafische, technische, commerciële en logische informatie in de elektrotechnische engineering en documentatie. De logische opbouw en de betrouwbaarheid van de software voldoet aan de meeste eisen die gesteld worden aan een CAE pakket en maakt een snelle en efficiënte inzet mogelijk door een groot aantal standaardfuncties. Comfortabel tekenen van schakel- en besturingsschema's. Website: Productbeschrijving ElectroCAD Enkele tekenfuncties binnen ElectroCAD: Symboolbibliotheken voor elektrotechniek, hydraulica en pneumatiek Grafische symboolselectie vanuit vrij configureerbare tabbladen Plaatsen, verschuiven, draaien, schakelen en wissen van grafische elementen en teksten 10

19 Groeperen van grafische elementen Ingaven van enkelvoudige en meervoudige commentaren Toegang tot de onder Windows geïnstalleerde TrueType-fonts (ook Cyrillisch, Grieks...) Vrij draaibare grafische elementen, groepen en teksten in stappen van 0,1 Vullen en arceren van vlakken Verschalingsfunctie in 'vrije grafiek' Eenvoudig kopiëren en schuiven van symbolen en delen van een schakeling, ook naar andere bladen Omvangrijke bewerkingsmogelijkheden door objectgeoriënteerde opbouw Symbolen-editor voor het aanmaken van nieuwe symbolen Opslaan en lezen van willekeurige tekening-macro's met vereenvoudigde keuze door voorbeeldscherm In de 'vrije grafiek' kunnen tot 256 layers worden gebruikt Eenvoudige plaatsing van tekstvelden met functies Voorzien van zoom- en multitasking-techniek Tekeningen mogelijk in formaten variërend van A4 tot en met A0 Kleurenafdruk van de tekeningen en ontwerpen wordt ondersteund Enkele logische functies binnen ElektroCAD Projectselectie met informatie over projecttitel, klantgegevens, opdrachtnummer, etc. Bedieningsvriendelijke projectadministratie tot 200 bladen per project Bladnummering oplopend of per groep, ook geïndexeerd mogelijk Eenvoudige 'Auto-Connecting' Benaming en administratie van de elektrische-componenten volgens AOK, KKS of functiegroepen Verschuiven, kopiëren en herbenoemen van een- of meerbladige functiegroepen Eenvoudige ontwikkeling van het tekening-kader inclusief het inlezen van logo's, randinstellingen, pad-indeling, vaste- en variabele teksten Undo- / Redo functie Geïntegreerde archiveringsmogelijkheid voor opslag van data Afdrukvoorbeeld bij printen Automatisch zoeken naar niet benoemde symbolen 11

20 1.4.2 Waarom (niet) voor EletroCAD kiezen ElectroCAD is niet zo n bekende software bij machineconstructeurs, maar het is wel een goed alternatief indien je eerder een low-cost software nodig hebt enkel om elektrische schema s te tekenen. Een mogelijkheid om elektrische schema s te gaan centraliseren en exporteren naar ander formaat staat niet beschreven in de productomschrijving. Deze software omvat onvoldoende functionaliteiten om aan de noden te beantwoorden. 1.5 Alternatief Een goed alternatief kan zijn het visualiseren van de elektrische schema s in een systeem dat onafhankelijk is van een bepaalde software. Zo kan je een beheersysteem opzetten met vb.net en de schema s dan effectief gaan visualiseren in een website (HTML). Het beheersysteem zal zorgen voor toevoegen van bestanden en mappen maar ook het genereren van een bestand dat nodig is voor de visualisatie. Dan hebben we het grote voordeel dat er gemakkelijk elektrische schema s toegevoegd kunnen worden wanneer nieuwe constructies in het bedrijf worden geïnstalleerd. Wanneer er grote wijzigingen gebeuren wordt dit meestal uitgevoerd door een constructiebedrijf en dan worden de wijzigingen in de elektrische schema s dan ook door de constructeur uitgevoerd. De enige voorwaarde is om deze schema s in een leesbaar formaat aan te vragen, dit kan PDF-formaat, DOC-formaat of iets anders zijn. Er is dan ook is geen extra software nodig om deze bestanden te bekijken. Want een Adobe Reader en een MS Word zijn standaard geïnstalleerd op de PC of beschikbaar op de thin-client Waarom (niet) voor alternatief kiezen Deze visualisatie kan op iedere computer in het bedrijf opgevraagd worden. De wijzigingen en toevoegingen kunnen maar door een beperkt aantal mensen worden doorgevoerd en dit heeft als voordeel dat de meest accurate data in de visualisatie verschijnt. Een tweede groot voordeel is dat niet alleen elektrische schema s toegevoegd kunnen worden maar ook andere informatie i.v.m. met machine zoals mechanische plannen, pneumatische plannen, handleidingen. De opdeling, hoe de data best wordt voorgesteld, kan ook volledig zelf gekozen worden. Met andere woorden is dit een heel flexibel systeem waarvoor geen kosten gemaakt moeten worden om dit te kunnen draaien. 12

21 1.6 Besluit van deze studie Hierboven zijn nu een aantal verschillende oplossingen opgesomd waaruit nu een keuze gemaakt moet worden. Deze keuze is niet eenvoudig want er moet met een aantal aspecten rekening gehouden worden. Om nog een beter beeld van deze software te scheppen hebben we enkele vertegenwoordigers langs laten gekomen, onder andere iemand van eplan en iemand van CADdy. Aan hen hebben we de bedoeling van dit project uit de doeken gedaan. Uit deze gesprekken kwam eplan met de beste oplossing qua het centraliseren en exporteren naar een ander formaat. Dan was er het grote probleem met de Citrix server, de huidige versie van eplan (5.70.3) kan nog niet op deze server gedraaid worden. Misschien is dit opgelost bij de volgende versie van eplan. De vertegenwoordiger stelde voor om eplan op een lokale computer of de laptop van de technische mensen te draaien maar niet iedereen heeft een eigen computer. Dus om een eventjes wat informatie te raadplegen kan geen computer aangekocht worden. Ondanks dat Lantmännen Unibake Mouscron toch al het programma CADdy in bezit heeft, is er toch geopteerd om voor een andere oplossing te kiezen. Dit vooral omdat veel verschillende constructiebedrijven de productielijnen voor Lantmännen Unibake construeren en deze werken met verschillende CAE-software ofwel de eplan software of met CADdy. Als we geen keuze moeten maken tussen deze software en we kunnen de elektrische schema s altijd verkrijgen van de constructeurs in PDF-formaat, kunnen we kiezen voor het Alternatief. Trouwens is het heel gemakkelijk in deze verscheidene programma s om deze schema s te exporteren naar een PDFformaat. In het geval we voor CADdy kiezen zou het telkens een grote inspanning zijn om alle schema s om te zetten naar het juiste formaat om het dan zo te gebruiken in CADdy. Dan heb je nog altijd het nadeel dat er geen wijzigingen kunnen gebeuren aan de elektrische schema s in CADdy zelf, want deze zijn geïmporteerd als afbeelding. In het geval van het Alternatief kunnen we beroep doen op de constructeur. Indien er grote wijzigingen gebeuren aan een bepaalde machine/lijn gebeurt dit toch altijd door de constructeur zelf. Aldus de elektrische schema s worden dan ook door hen aangepast. Het technische personeel moet geen speciale opleiding hebben bij het gebruik van deze oplossing. Meer houdt het gebruik van het Overzicht van elektrische schema s niet in. De quasi nihil kost, tijd die er nodig is om de elektrische schema s bij te houden/wijziging en opleiding om de elektrische schema s te raadplegen is een groot voordeel voor het bedrijf. Dit zijn de voornaamste redenen om voor de oplossing alternatief te kiezen. 13

22 1.7 Bespreking van oplossing Omdat CADdy++ geen goede oplossing biedt qua het centraliseren van de gegevens en eplan een probleem geeft met de citrix servers die in de groep Lantmännen Unibake Benelux worden gebruikt zijn we tot het besluit gekomen dat voor het bedrijf het Alternatief de beste keuze lijkt te zijn. Men moet er wel vrede mee nemen dat er geen rechtstreekse wijzigingen aan de schema s toegepast kunnen worden en dus alle aanpassingen aan de schema s via de constructeurs van de machines moet gebeuren. Dit blijkt geen enkel probleem te zijn aangezien de wijzigingen/herzieningen die gebeuren door de constructeur toch aangepast moeten worden aan de originele plannen bij de constructeurs. Het verkrijgen van de schema s in PDF-formaat is dan ook geen probleem. In de toekomst zal er worden aangedrongen de originele plannen in een eplan formaat bij de installeurs te verkrijgen. Want Lantmännen Unibake heeft naar het einde van de stageperiode toe de nieuwste eplan P8 versie aangekocht. Zo kan dan ook vlug en gemakkelijk aanpassingen worden gemaakt in eplan en dan naar een PDF-formaat converteren om dan te importeren naar de visualisatie. Naast dit kleine nadeel zijn er alleen maar voordelen. Geen kosten om een softwarepakket aan te kopen want alles is al aanwezig op de servers. De eenvoudige opzet van dit systeem vereist heel weinig opleiding van het technisch personeel om voor een vlotte werking te zorgen. Ook om aanpassingen toe te voegen aan dit systeem wordt een volledig systeem opgezet, zodanig dat door een enkele druk op de knop het volledig centralisatie systeem aangepast wordt. Voor de volledige uitwerking van deze oplossing wordt er verwezen naar hoofdstuk 3: Visualisatie elektrische schema s 14

23 2 Structuur van de elektrische installatie 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk bespreken we de algemene structuur van de elektrische installatie om de situatie in Lantmännen Unibake Mouscron wat beter voor te stellen. 2.2 Bespreking nummering elektrische kasten De nummering van de elektrische kasten is zo opgemaakt dat een logisch verband bestaat tussen de verschillende kasten. Alle voeding komt van het centraal laagspanningslokaal waar verschillende hoofdkasten staan. Deze zijn genummerd van 1 tot en met 12. Zo is een kast die op de bedrijfsvloer staat altijd gevoed door een hoofdkast. Men kan gemakkelijk terugvinden van waar de voeding van de kast komt door de nummering die hier gehanteerd wordt. Bij een onderverdeelkast 4.18/1F8 weten we dat deze onderverdeelkast gevoed wordt door een voorafgaande kast 4.18 ergens in het bedrijf via de contactor 1F8 in deze kast (1F8 is het nummer dat toegekend werd aan een contactor in een bepaalde kast). Kast 4.18 wordt op zijn beurt gevoed door hoofdkast 4, contactor 18 in het laagspanningslokaal. Zo kan er telkens verder worden onderverdeeld, er kan bijvoorbeeld nog een kast bijkomen die door contactor 2 van onderverdeelkast 4.18/1F8 wordt gevoed. Dit wordt dan kast 4.18/1F8/2. Omdat het bedrijf voordurend in beweging is door moderniseringen en uitbreidingen worden heel wat kasten bijgeplaatst en vernieuwd. Dit is dan ook de beste methode om efficiënt wijzigingen door te voeren. Zo kan er eenvoudig een link worden gemaakt naar de voedingskast die gebruikt moet worden. Er wordt telkens het overeenkomstige kastnummer op de kast gehangen. Op onderstaande foto kan je zien hoe de kasten genummerd worden. 15

24 fig 2-1: Nummering kasten 2.3 Aanduiding op de plattegrond Op het grondplan van het bedrijf zijn de elektrische kasten ook aangebracht zodat er vlug kan nagaan worden waar welke kast staat. Dit was nog niet digitaal doorgevoerd naar een AutoCAD bestand. Dit werd dan ook meteen mijn eerste opdracht. Op de afbeelding hieronder zie je een gedetailleerd beeld van het grondplan hoe het oorspronkelijk was. fig 2-2: Het oorspronkelijke grondplan met overzicht van de elektrische kasten 16

25 2.4 Schema s Ook de schema s van elke kast worden op een centrale plaats bijgehouden en natuurlijk ligt er telkens een exemplaar in elke kast. Als er wijzigingen in een kast gebeuren zou dit moeten aangepast worden op het schema in de elektrische kast en op het schema op de centrale plaats, zodat beide telkens juist en actueel zijn. In de praktijk gebeurt dit echter niet altijd door tijdsgebrek of laksheid. Dit is ook een reden om de elektrische schema s digitaal te gaan centraliseren zodat er eenvoudiger wijzigingen kunnen worden doorgevoerd. fig 2-3: Kast met de kaften met de elektrische schema s 17

26 3 Visualisatie elektrische schema s 3.1 Inleiding: enkele begrippen XML: extensible Markup Language Bij XML gaat alles om markup, het is een manier om informatie in data te stoppen die beschrijft wat die data is. In de data worden tags gezet die meer informatie geven over de data, die dus semantiek (betekenis) toevoegen aan de data. Door aan de data tags toe te voegen, worden datacontainers gecreëerd. Elke tag geeft het begin of einde van een nieuwe datacontainer aan. XML is een metataal 6 om markup talen te definiëren. In XML bestaat de mogelijkheid om je eigen tags te definiëren, zodat er zelf kan gekozen worden welke semantiek wordt toegekend aan de data. Deze tags kunnen in principe eender wat zijn in eender welke taal. Door een hele set van tags te definiëren - en de mogelijke relaties tussen de tags - kan je een nieuwe markuptaal maken. Tags worden omgeven door scherpe haakjes: <tag>. fig 3-1: Voorbeeldje van XML-structuur die we gebruiken in het project 6 Metataal is een taal die gebruikt wordt om een andere taal te beschrijven. 18

27 Een XML-document is gestructureerd als een boom, met de wortel ("root") bovenaan en de takken naar beneden. fig 3-2: Boomvoorstelling van XML-structuur XML is met andere woorden een standaard, die werd uitgevaardigd op 10/2/1998 door het W3C (World Wide Web Consortium), een onafhankelijke organisatie die webgerelateerde technologieën en standaarden ontwikkelt. 19

28 3.1.2 vb.net Visual Basic.NET is een volledig objectgeoriënteerde taal maar de executables die er uit voortvloeien zijn ook niet volledig zelfstandig: om het programma uit te voeren heb je het.net Framework nodig (gratis te downloaden van de Microsoft-site). Alle programmeertalen zijn nu gebaseerd op de CLR (Common Language Runtime), die zorgt voor het beheer en het veilig uitvoeren van de code. Alle talen van Visual Studio.NET gebruiken dezelfde CLR en zijn er op gebaseerd. Dat betekent concreet: dat de code wordt gecompileerd naar IL (Intermediate Language), en dat een JIT (Just-in- Time compiler) de code vertaalt naar de processor en de configuratie waar men mee werkt; dat de taal waarin men codeert (VB, C++, C#) geen invloed heeft op de snelheid of de performantie; dat de taal object-georienteerd is geworden, waarin alles gebaseerd is op klassen (ook formulieren zijn klassen geworden), met overerving, waarin overlading en polymorfisme 7 mogelijk zijn; De Common Language Runtime is de basis van het.net framewerk. Dat framewerk houdt o.m. in: het beheer van de code die geladen wordt (selectie van welke versie van welke component wordt geladen) het beheer van het geheugen, o.m. door de garbage collector die de niet meer gebruikte objecten opruimt 7 Polymorfisme staat voor veelvormigheid. Hiermee wordt het gelijkvormig zijn bedoeld van de interface van klassen en objecten, maar met verschillende implementaties. De gelijkvormigheid betreft dan voornamelijk het gebruik en de naamgeving van operaties (of methodes). Dit wordt gezien als een zeer belangrijke factor om het objectgeoriënteerd programmeren goed tot zijn recht te laten komen. 20

29 3.2 Visualisatie Hoofdscherm De werkelijke visualisatie werd in HTML gemaakt en in Internet Explorer getoond, in het hoofdscherm kunnen twee keuzes gemaakt worden. fig 3-3: Hoofdscherm visualisatie Overzicht grondplan Een eerste keuze is een overzicht van het grondplan waar dan alle elektrische kasten voorgesteld worden. In dit AutoCAD bestand werden er koppelingen (links) naar verschillende bestanden aangemaakt en dit bestand werd geëxporteerd naar een DWF-bestand. Het volledige grondplan werd in acht verschillende delen verdeeld. Door op één van deze delen te klikken kunt u inzoomen op dit onderdeel van het grondplan. Zo kunt u duidelijk zien welke elektrische kasten aanwezig zijn in dit deel. Het DWF-formaat is een open en beveiligd bestandsformaat dat ontworpen werd door AutoDesk. Dit formaat werd ontworpen om voor de efficiënte verspreiding en communicatie van ontwerpgegevens te zorgen voor iedereen die het nodig vindt om ontwerpen te bekijken, te herzien of dossiers af te drukken. Zo kunt u ook gemakkelijk in- en uitzoomen op het plan. 21

30 fig 3-4: Gedetailleerd beeld van het grondplan Na op een link gedrukt te hebben krijgen we in Windows Verkenner een overzicht van alle bestanden met betrekking tot deze elektrische kast. Want het komt nogal voor dat er meerdere bestanden aanwezig zijn in een kast. fig 3-5: Overzicht van alle bestanden beschikbaar in een elektrische kast Zoeken De tweede keuze is een zoeksysteem aan de hand van de nummering (deze nummering werd in puntje 2.2 besproken). Alle gegevens die getoond worden, komen uit een XML-bestand dat wordt gegenereerd door de Beheer applicatie die in vb.net (zie volgend puntje 3.3) werd geprogrammeerd. De gegevens worden opgehaald van de server en worden lokaal vertaald naar het juiste formaat, in ons geval HTML. De vertaling gebeurt met XSLT - extensible Stylesheet Language - Vertrekkende van een XML document, wordt op dit document een XSLT document met templates toegepast, met als resultaat dat het output document het XSLT document is waarbij de templates vervangen werden door elementen van het XML document. XSLT transformeert eigenlijk het XML document naar een andere vorm maar bewaart de inhoud. 22

31 XML + XSLT => HTML Voorbeeld: <huwelijk voltrokken="1862"> <vrouw>salammbo</vrouw> <man>matho</man> </huwelijk> <xsl:template match="huwelijk"> <b><xsl:value-of select="vrouw"/></b> en <b><xsl:value-of select="man"/></b> zijn getrouwd in het jaar <xsl:value-of <b>salommbo</b> en <b>matho</b> zijn getrouwd in het jaar 1862 Het voordeel om met dit systeem te werken is dat je enkel de inhoud van het XML-bestand moet aanpassen en dat er aan de rest geen aanpassingen moeten gebeuren. Alle inhoud, links en opmaak wordt automatisch gegenereerd. fig 3-6: Overzicht kastenstructuur Zoals je hierboven ziet bestaat het zoeksysteem uit 3 delen, aan de linkerkant worden de hoofdkasten getoond. Van daaruit kan men naar de onderliggende kast via een link, deze onderliggende kasten worden in het middenste stuk getoond. Hieruit kan terug een kast worden gekozen, aan de rechterkant krijg je dan het volledige overzicht van alle mappen en bestanden die aanwezig zijn in deze elektrische kast. Door op de link te klikken krijg je het elektrische schema of andere informatie van de betreffende kast in het formaat die je toegevoegd hebt op de server. 23

32 3.3 Applicatie: beheer elektrische schema s Wat is het doel van de applicatie Het doel van deze applicatie is op een vlugge, efficiënte manier een XML-bestand te genereren van een mappenstructuur. Deze mappenstructuur staat ergens op de server en bevat informatie van verschillende elektrische kasten en kan ook verschillende types bestanden inhouden. Bij wijzigingen of toevoegingen volstaat een enkele druk op de knop om de aanpassingen door te voeren naar de visualisatie. Een tweede opzet is het beheren van de elektrische schema s, het toevoegen dus via dit programma. Er kunnen mappen en documenten toegevoegd worden, waarna een volledige structuur met deze applicatie opgemaakt wordt Voor wie is de applicatie bedoeld? Deze software applicatie is bedoeld voor het technisch personeel dat instaat voor het verzamelen van alle elektrische schema s, handleidingen, technische tekeningen, enz. Ook die mensen hebben het meeste contact met de constructeurs van de installaties. In het bedrijf Lantmännen Unibake Mouscron is dit voornamelijk Hendrik Decock of Tom Ossieur. 24

Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC

Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC Laatste revisie: 29 juli 2009 Inhoudsopgave Inleiding... 2 1 Installatie ODBC driver... 2 2 Systeeminstellingen in AbiFire5... 3 2.1 Aanmaken extern profiel...

Nadere informatie

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous 2006-2007 Inhoudsopgave 1 2 1.1 Programmeertaal PHP5..................... 2 1.2 MySQL database......................... 3 1.3 Adobe Flash...........................

Nadere informatie

Installatie van sqlserver

Installatie van sqlserver Installatie van sqlserver Download SQLserver 2005 Express basis van de website van 2work: www.2work.nl, tabblad downloads; beveiligde zone. De inlog gegevens kunnen via de helpdesk aangevraagd worden.

Nadere informatie

Op basis van klanten-,product-,barcodegegevens wordt automatisch een barcode document aangemaakt

Op basis van klanten-,product-,barcodegegevens wordt automatisch een barcode document aangemaakt Op basis van klanten-,product-,barcodegegevens wordt automatisch een barcode document aangemaakt Pagina 1 van 56 Inhoud van deze help 1. Algemeen 1.1 Inhoud van deze box. 1.2 Minimum systeemvereisten 2.

Nadere informatie

Met deze module heeft u de mogelijkheid om gemakkelijk, snel en efficiënt uw documenten als naslag in Unit 4 Multivers te koppelen.

Met deze module heeft u de mogelijkheid om gemakkelijk, snel en efficiënt uw documenten als naslag in Unit 4 Multivers te koppelen. Handleiding Office+ Introductie Met de module Office+ gaat een lang gekoesterde wens voor vele gebruikers van Unit 4 Multivers in vervulling: eenvoudig koppelen van documenten in relatiebeheer of documentmanagement

Nadere informatie

Handleiding. Beheeromgeving

Handleiding. Beheeromgeving Handleiding Beheeromgeving Kant en Klare Site Veluwelaan 80 8443 AH Heerenveen www.kantenklaresite.nl - info@kantenklaresite.nl - fax: 084-8368243 KvK 01134248 Inhoud Inloggen op de beheeromgeving...3

Nadere informatie

Handleiding. Opslag Online voor Windows Phone 8. Versie augustus 2014

Handleiding. Opslag Online voor Windows Phone 8. Versie augustus 2014 Handleiding Opslag Online voor Windows Phone 8 Versie augustus 2014 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding 3 Hoofdstuk 2. Installatie 4 2.1 Downloaden van KPN Opslag Online QR Code 4 2.2 Downloaden van KPN

Nadere informatie

Uitgebreid voorstel Masterproef Informatica

Uitgebreid voorstel Masterproef Informatica HoGent Uitgebreid voorstel Masterproef Informatica Titel van het project: Optimalisatie & ontwikkeling van een gegevenstransfertool voor Business Intelligence-gebruikers Datum : 01/11/2012 Naam student

Nadere informatie

Landelijk Indicatie Protocol (LIP)

Landelijk Indicatie Protocol (LIP) Handleiding Landelijk Indicatie Protocol programma pagina 1 of 18 Landelijk Indicatie Protocol (LIP) Welkom bij LIP Lip is ontstaan uit een toegevoegde module aan het kraamzorg administratie pakket van

Nadere informatie

Handleiding NarrowCasting

Handleiding NarrowCasting Handleiding NarrowCasting http://portal.vebe-narrowcasting.nl september 2013 1 Inhoud Inloggen 3 Dia overzicht 4 Nieuwe dia toevoegen 5 Dia bewerken 9 Dia exporteren naar toonbankkaart 11 Presentatie exporteren

Nadere informatie

Inhoud. Endnote X7 Handleiding Mediacentrum maart 2015 Page 2

Inhoud. Endnote X7 Handleiding Mediacentrum maart 2015 Page 2 Inhoud Over Endnote... 3 Endnote installeren... 4 Een library aanmaken... 5 Voordat je begint!... 6 Tussenvoegsels in namen... 6 Referenties invoegen in een Worddocument/Cite while you write... 7 Handmatig

Nadere informatie

HANDLEIDING VIEW DESKTOP. Handleiding VIEW Desktop. P. de Gooijer. Datum: 09-01-2013 Versie: 1.3

HANDLEIDING VIEW DESKTOP. Handleiding VIEW Desktop. P. de Gooijer. Datum: 09-01-2013 Versie: 1.3 HANDLEIDING VIEW DESKTOP Document: Auteur: Datum: 09-01-2013 Versie: 1.3 Handleiding VIEW Desktop M. Huibers P. de Gooijer Inleiding Het Hoornbeeck College en Van Lodenstein maakt gebruik van VMware View.

Nadere informatie

HANDLEIDING DMS. Handleiding DMS. Dit document is de handleiding voor het DMS (Document Management Systeem) op drie verschillende niveau s:

HANDLEIDING DMS. Handleiding DMS. Dit document is de handleiding voor het DMS (Document Management Systeem) op drie verschillende niveau s: HANDLEIDING DMS Dit document is de handleiding voor het DMS (Document Management Systeem) op drie verschillende niveau s: Gebruiker Coördinator Administrator end2end solutions pagina 1 Op het DMS van Ieper

Nadere informatie

Versie 1.0. Gebruikshandleiding. van de Stereo Controle (art. L4561N) TiStereoControl. Software voor de configuratie 06/08-01 PC

Versie 1.0. Gebruikshandleiding. van de Stereo Controle (art. L4561N) TiStereoControl. Software voor de configuratie 06/08-01 PC Versie 1.0 06/08-01 PC Gebruikshandleiding TiStereoControl Software voor de configuratie van de Stereo Controle (art. L4561N) TiStereoControl 2 3 INHOUD 1. Vereisten Hardware en Software 4 2. Installatie

Nadere informatie

Net2 kaarten bedrukken

Net2 kaarten bedrukken kaarten bedrukken kaarten bedrukken - Welke methode? Er bevinden zich twee pakketen om kaarten te bedrukken in de software. Een basis vast formaat dat al aanwezig is in de software sinds 2003 (V3.16) en

Nadere informatie

Catalogger 9.0 features

Catalogger 9.0 features features Catalogger software maakt het onderhouden van productassortimenten en het genereren van catalogi steeds eenvoudiger. Versie 9.0 zit vol met nieuwe features en verbeteringen. Vanaf nu is er Unicode

Nadere informatie

Standaard Asta Powerproject Client Versie 12 Installatiedocument v1

Standaard Asta Powerproject Client Versie 12 Installatiedocument v1 Standaard Asta Powerproject Client Versie 12 Installatiedocument v1 4 september 2012 Voor vragen of problemen kunt u contact opnemen via telefoonnummer 030-2729976. Of e-mail naar support@powerproject.nl.

Nadere informatie

PlanCare Dossier V11.4 Carrouselkaarten. Inhoudsopgave

PlanCare Dossier V11.4 Carrouselkaarten. Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding... 2 maken... 2 Matrixkaart... 3 Open vragen kaart... 5 wijzigen... 6 verwijderen... 7 gebruiken... 7 Handelingen met huidige selectie... 8 PlanCare Dossier V11.4 - Pagina 1 van

Nadere informatie

WEBSHOPKOPPELING. Flexibel, efficiënt & accuraat

WEBSHOPKOPPELING. Flexibel, efficiënt & accuraat WEBSHOPKOPPELING WINGS Software Flexibel, efficiënt & accuraat INHOUDSOPGAVE ALGEMEEN 1.1. Algemeen 3 1.2. Wings Schema webshopkoppelingsmodule 3 1.3. Webshop Wings 5 1.4. Wings Webshop 5 INSTALLATIE 2.1.

Nadere informatie

Handleiding Artsenviewer Radiologie

Handleiding Artsenviewer Radiologie Handleiding Artsenviewer Radiologie Het Heilig Hart Ziekebhuis Leuven biedt u de mogelijkheid om via een webbased applicatie onderzoeken, uitgevoerd op de afdeling Radiologie, te raadplegen. Wij hopen

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding . Gebruikershandleiding Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Wat is Citrix?... 3 1.2 Voordelen van Citrix... 3 1.3 Wat heeft u nodig om toegang te krijgen... 3 2 Systeemeisen... 4 2.1 Ondersteunde Web browsers...

Nadere informatie

Upgrade naar People Inc 3.5.0

Upgrade naar People Inc 3.5.0 I Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 1 1.1 Installeren... van de upgrade 2 1.2 Uitvoeren... van de upgrade 5 1.3 Installatie... Applicatie Server 9 1.4 Installatie... Gebruikers programma's 15 1.5 Afronding...

Nadere informatie

Nieuw in Mamut Business Software en Mamut Online

Nieuw in Mamut Business Software en Mamut Online // Mamut Business Software Nieuw in Mamut Business Software en Mamut Online Inhoud Voorwoord 3 Nieuwe versie 3 Over updates naar een nieuwe versie 4 Nieuw in Mamut Business Software 7 Relatiebeheer 7 Verkoop

Nadere informatie

HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking

HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking HANDLEIDING DMS Plugin Installatie, configuratie & werking Dit document is de handleiding voor de installatie, configuratie en werking van de DMS Plugin. Versie 1-12/09/2005 Inhoudstafel 1 Installatie...

Nadere informatie

Module Scoda. Handleiding oktober 2012. 1 Module Scoda - Handleiding Inform BVBA

Module Scoda. Handleiding oktober 2012. 1 Module Scoda - Handleiding Inform BVBA Module Scoda Handleiding oktober 2012 1 Module Scoda - Handleiding Inform BVBA Inhoud 1. Doel van de module Scoda... 3 2. Schematisch Overzicht... 4 3. Het verkrijgen van CODA-bestanden... 5 4. Het downloaden

Nadere informatie

Aan de slag met AdminView

Aan de slag met AdminView Aan de slag met AdminView uitgebreide handleiding S for Software B.V. Gildeweg 6 3771 NB Barneveld tel 0342 820 996 fax 0342 820 997 e-mail info@sforsoftware.nl web www.sforsoftware.nl Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

NORA Document Management Software

NORA Document Management Software NORA Document Management Software Beheer en beheers uw document flow INHOUD NORA Eenvoudig documentenbeheer NORA: eenvoudig documentenbeheer 3 MODULES Dossier- en contactenbeheer 4 Documenten 5 Berichten

Nadere informatie

Handleiding voor het installeren van VBA scripts in Outlook

Handleiding voor het installeren van VBA scripts in Outlook Handleiding voor het installeren van VBA scripts in Outlook Brondocument E:\OutLook\InstallerenVBAScriptOutlook.odt Versiebeheer Versie Datum Uitleg 1.0v 21-03-12 1e versie na draaien prototype klant 1.1v

Nadere informatie

Met deze module heeft u de mogelijkheid om gemakkelijk, snel en efficiënt uw documenten als naslag in Unit 4 Multivers te koppelen.

Met deze module heeft u de mogelijkheid om gemakkelijk, snel en efficiënt uw documenten als naslag in Unit 4 Multivers te koppelen. Handleiding Scan+ Introductie Met Scan+ gaat een lang gekoesterde wens voor vele gebruikers van Unit 4 Multivers in vervulling: eenvoudig koppelen van documenten in relatiebeheer of documentmanagement

Nadere informatie

XAMPP Web Development omgeving opzetten onder Windows.

XAMPP Web Development omgeving opzetten onder Windows. XAMPP Web Development omgeving opzetten onder Windows. Inhoudsopgave 1. Lees dit eerst... 2 2. Inleiding... 2 1 Xampp downloaden... 2 2 Installatie Xampp 1.7.4 op externe harddisk... 3 3 XAMPP herconfiguren...

Nadere informatie

Installatie. Klik vervolgens op OK om verder te gaan met de installatie. Om verder te gaan met de installatie kunt op op Volgende klikken.

Installatie. Klik vervolgens op OK om verder te gaan met de installatie. Om verder te gaan met de installatie kunt op op Volgende klikken. Installatie De client software van Backup+ kan worden gedownload op de Internet Limburg website. Kijk hiervoor op http://www.ilimburg.nl/downloads. Na het downloaden en openen van het backup+.exe bestand

Nadere informatie

JPTrain. JPTrainBeta versie 25 mei 2015. Android client voor GBtrainHost

JPTrain. JPTrainBeta versie 25 mei 2015. Android client voor GBtrainHost JPTrain JPTrainBeta versie 25 mei 2015 Android client voor GBtrainHost Inhoud 1. Benodigd voor JPTrain... 3 2. Installatie JPTrain... 3 2.1 Conversie van oude versie(s)... 3 3. Eerste kennismaking met

Nadere informatie

Vergelijkingseditor 2007

Vergelijkingseditor 2007 Vergelijkingseditor 2007 Wiskunde Module 1a Wiskunde en ICT 1 WISKUNDE EN ICT Tijdens de lessen wiskunde op deze hogeschool met de laptop moet je ook voor wiskunde de laptop zinvol gebruiken. Dat dit niet

Nadere informatie

UBC op Microsoft Windows 64-bits

UBC op Microsoft Windows 64-bits UBC op Microsoft Windows 64-bits Inleiding Op de 64-bits varianten van Windows werkt de UBC (en vele andere pakketten) op een andere manier dan op de oudere 32-bits varianten van deze Windows versies.

Nadere informatie

De ontwikkelaar heeft het recht om af te zien van verdere ontwikkeling en/of ondersteuning van dit pakket.

De ontwikkelaar heeft het recht om af te zien van verdere ontwikkeling en/of ondersteuning van dit pakket. 1. Licentieovereenkomst BELANGRIJK! LEES DEZE OVEREENKOMST ALVORENS DE SOFTWARE TE INSTALLEREN! Het aanvaarden van deze overeenkomst geeft u het recht tot gebruik van deze software, de software blijft

Nadere informatie

Delen van een Arrangement

Delen van een Arrangement Delen van een Arrangement Optie 1: Mail met bijlage. De makkelijkste methode is uiteraard het document te downloaden en vervolgens in zijn geheel als bijlage door te sturen naar andere koorleden. Afhankelijk

Nadere informatie

RIE Vragenlijst Editor

RIE Vragenlijst Editor Handleiding RIE Vragenlijst Editor Versie 1.0 Datum: 29 oktober 2015 IT&Care B.V. Inhoudsopgave 1. INLEIDING EN VERANTWOORDING... 3 2. OVERZICHT RIE VRAGENLIJSTEN... 4 3. AANMAKEN VAN EEN NIEUWE VRAGENLIJST...

Nadere informatie

Wat is nieuw in deze handleiding: Dit is een nieuwe handleiding welke nieuwe functies beschrijft.

Wat is nieuw in deze handleiding: Dit is een nieuwe handleiding welke nieuwe functies beschrijft. Doel Module Fronter 92 Dit document is gemaakt door Fronter Ltd fronter.com. Het document mag alleen gekopieerd of digitaal verspreid worden volgens contract of in overeenstemming met Wat is nieuw in deze

Nadere informatie

Handleiding Reinder.NET.Tasks.SQL versie 2

Handleiding Reinder.NET.Tasks.SQL versie 2 Handleiding Reinder.NET.Tasks.SQL versie 2 Reinder Stolte Tramstraat 33 8771RR Nijland Inhoudsopgave 1 Algemeen... 2 2 Installeren en configureren... 3 3 Taken instellen... 4 3.1 Taskname (Taaknaam) verplicht

Nadere informatie

HANDLEIDING INFOGRAPHIC SOFTWARE Versie 2.3 / jan 2014

HANDLEIDING INFOGRAPHIC SOFTWARE Versie 2.3 / jan 2014 HANDLEIDING INFOGRAPHIC SOFTWARE Versie 2.3 / jan 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Systeemvereisten... 3 3. Installeren van de software... 4 4. Programma instellingen... 5 5. Importeren van een

Nadere informatie

Xampp Web Development omgeving opzetten onder Windows.

Xampp Web Development omgeving opzetten onder Windows. Xampp Web Development omgeving opzetten onder Windows. Inhoudsopgave 1. Lees dit eerst... 2 2. Inleiding... 2 3. Installatie Xampp... 3 1.1 Installatie Xampp Launcher... 7 1.2 Controle geïnstalleerde bestanden...

Nadere informatie

Remote Back-up Personal

Remote Back-up Personal handleiding Remote Back-up Personal Versie 4 1 INLEIDING... 3 1.1 SYSTEEMEISEN... 3 1.2 BELANGRIJKSTE FUNCTIES... 3 2 INSTALLATIE BACK-UP MANAGER... 4 2.1 VOLLEDIGE DATA BESCHIKBAARHEID IN 3 STAPPEN...

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding Gebruikershandleiding Training MANUAL DE USUARIO NAC SPORT ELITE Version 1.3.400 Nacsport Training wwww.nacsport.com 1 Index 1- AFBEELDINGEN 2- OEFENINGEN 3- TRAINING 4- KALENDER Nacsport Training wwww.nacsport.com

Nadere informatie

MUNTZ MARKETING COMMUNICATION GROUP. Handleiding Slagersplein

MUNTZ MARKETING COMMUNICATION GROUP. Handleiding Slagersplein MUNTZ MARKETING COMMUNICATION GROUP Handleiding Slagersplein Inhoudsopgave Pagina - Uitleg beginscherm 3 - Aanmaken Profiel 5 - Maak Printmateriaal: Stap 1, kies doel 8 - Maak printmateriaal: Stap 2, kies

Nadere informatie

OFFICE 365. Start Handleiding Leerlingen

OFFICE 365. Start Handleiding Leerlingen OFFICE 365 Start Handleiding Leerlingen Meer info: Naast deze handleiding is er zeer veel informatie reeds voorhanden op het internet of door op het vraagteken te klikken in de Office 365 omgeving. Ook

Nadere informatie

Systeemvereisten Track Verzuim

Systeemvereisten Track Verzuim Systeemvereisten Track Verzuim Versie 2.1.0 Datum 26 maart 2009 Doel: Het doel van dit document is uit te leggen wat de minimale specificaties zijn om Track Verzuim te kunnen gebruiken. Vereisten om Track

Nadere informatie

Rapporten. Labels en Rapporten in Atlantis 1. Atlantis heeft twee manieren om output te genereren: 1. labels 2. rapporten (reports)

Rapporten. Labels en Rapporten in Atlantis 1. Atlantis heeft twee manieren om output te genereren: 1. labels 2. rapporten (reports) Labels en Rapporten in Atlantis 1 Atlantis heeft twee manieren om output te genereren: 1. labels 2. rapporten (reports) Rapporten Een rapport is eigenlijk altijd een tekst bestand, die vorm wordt gegeven

Nadere informatie

NetPay Desktop Reporting. Rapportage voor Xafax NetPay

NetPay Desktop Reporting. Rapportage voor Xafax NetPay NetPay Desktop Reporting Rapportage voor Xafax NetPay Inhoud 1.0.0 NetPay Desktop Reporting... 3 1.1.0 Minimumeisen... 3 1.2.0 NetPay instellingen... 3 1.2.1 Access Rights groepen... 3 1.2.2 Gebruikers

Nadere informatie

MS PowerPoint Les 2. Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen.

MS PowerPoint Les 2. Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen. MS PowerPoint Les 2 Sjablonen (Templates) Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen. In PowerPoint beschikken we over honderden

Nadere informatie

Central Station. Handleiding Managementrapportages

Central Station. Handleiding Managementrapportages Central Station Handleiding Managementrapportages Versie: 2, september 2011 Central Station Handleiding Managementrapportages Pagina 2 van 19 Inhoudsopgave 1 Over deze handleiding... 3 1.1 Doel van deze

Nadere informatie

Handleiding TWYSK Risicotool. Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie

Handleiding TWYSK Risicotool. Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie Handleiding TWYSK Risicotool Online webapplicatie voor het vastleggen en beheren van risico-informatie Handleiding Twysk risicotool De Twysk risicotool is in opdracht van Twynstra Gudde ontwikkeld als

Nadere informatie

ZIEZO Remote Back-up Personal

ZIEZO Remote Back-up Personal handleiding ZIEZO Remote Back-up Personal Versie 4 1 INLEIDING... 3 1.1 SYSTEEMEISEN... 3 1.2 BELANGRIJKSTE FUNCTIES... 3 2 INSTALLATIE BACK-UP MANAGER... 4 2.1 VOLLEDIGE DATA BESCHIKBAARHEID IN 3 STAPPEN...

Nadere informatie

SYSTEEMVEREISTEN TRACK VERZUIM 4

SYSTEEMVEREISTEN TRACK VERZUIM 4 SYSTEEMVEREISTEN TRACK VERZUIM 4 Copyright Tredin B.V. te Lelystad Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt (voor willekeurig welke doeleinden) door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

Installatie SQL: Server 2008R2

Installatie SQL: Server 2008R2 Installatie SQL: Server 2008R2 Download de SQL Server 2008.exe van onze site: www.2work.nl Ga naar het tabblad: Downloads en meld aan met: klant2work en als wachtwoord: xs4customer Let op! Indien u een

Nadere informatie

HANDLEIDING INLOGGEN OP HDN.NL VERSIE 1.4

HANDLEIDING INLOGGEN OP HDN.NL VERSIE 1.4 HANDLEIDING INLOGGEN OP HDN.NL VERSIE 1.4 1 INLEIDING Om toegang tot de beveiligde persoonlijke omgeving van de HDN website te krijgen (www.hdn.nl), moet uw Internet browser voorzien zijn van een HDN certificaat.

Nadere informatie

Handleiding voor de update naar TouchSpeak 10 op Windows XP

Handleiding voor de update naar TouchSpeak 10 op Windows XP Handleiding voor de update naar TouchSpeak 10 op Windows XP Inhoudsopgave Fase 1: maak een backup... 3 Fase 2: Installatie TouchSpeak 10 op PC... 5 Fase 3: Updaten TouchSpeak 10 op PC... 6 Fase 4: TouchSpeak

Nadere informatie

Handleiding. Documentbeheer. PlanCare 2. elektronisch cliënten dossier. G2 Paramedici het EPD voor paramedici. Handleiding. Declareren. Versie 3.0.0.

Handleiding. Documentbeheer. PlanCare 2. elektronisch cliënten dossier. G2 Paramedici het EPD voor paramedici. Handleiding. Declareren. Versie 3.0.0. Handleiding Documentbeheer Handleiding Declareren Versie 3.0.0.3 PlanCare 2 elektronisch cliënten dossier G2 Paramedici het EPD voor paramedici INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding... 2 2 Gebruik van de module...

Nadere informatie

WEDDECENTRALE QUERY MODULE (WQM)

WEDDECENTRALE QUERY MODULE (WQM) WEDDECENTRALE QUERY MODULE (WQM) I. Wat? De Weddecentrale Query Module (WQM) is een rapportgenerator die rapporten aanlevert met gegevens van de databanken van de loonapplicatie en de modules voor personeelsbeheer.

Nadere informatie

DE NETWERKPRINTER INSTALLEREN

DE NETWERKPRINTER INSTALLEREN DE NETWERKPRINTER INSTALLEREN MTSO-INFO-EXTRA 4 VAKGROEP MTSO 2001 Faculteit PSW Universiteit Antwerpen Contact: prof. dr. Dimitri Mortelmans (dimitri.mortelmans@ua.ac.be) Tel : +32 (03) 820.28.53 - Fax

Nadere informatie

Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1

Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1 Standaard Asta Powerproject Client Versie 13 Installatiedocument v1 22 oktober 2015 Voor vragen of problemen kunt u contact opnemen via: telefoonnummer 030-2729976. Of e-mail naar support@powerproject.nl.

Nadere informatie

Selenium IDE Webdriver. Introductie

Selenium IDE Webdriver. Introductie Selenium IDE Webdriver Het Wielsem 10, 5231 BW s- Hertogenbosch, telefoon 073-6409311 e- mail info@testwork.nl internet http://www.testwork.nl 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Selenium IDE... 3 3

Nadere informatie

Sartorius ProControl MobileMonitor 62 8991M

Sartorius ProControl MobileMonitor 62 8991M Installatiehandleiding Sartorius ProControl MobileMonitor 62 8991M Softwareprogramma 98646-003-14 Inhoud Gebruiksdoel................. 3 Systeemvereisten.............. 3 Kenmerken................... 3

Nadere informatie

Informatica Pagina 1 van 13. Versiedatum 16/06//2014. Te herzien op

Informatica Pagina 1 van 13. Versiedatum 16/06//2014. Te herzien op Informatica Pagina 1 van 13 Citrix - Installatie voor extern gebruik - versie juni 2014.docx Naam van de verantwoordelijke: Handtekening: Versiedatum 16/06//2014 Te herzien op Doelgroep Externe Citrix

Nadere informatie

Handleiding Convertor CIRI01-XML in KBC-Local

Handleiding Convertor CIRI01-XML in KBC-Local KBC Groep Handleiding Convertor CIRI01-XML in KBC-Local Bestand met overschrijvingen in CIRI01-formaat converteren naar bestand met overschrijvingen in XML-formaat 2013 Inhoud 1. Starten : installatie...

Nadere informatie

MA!N Rapportages en Analyses

MA!N Rapportages en Analyses MA!N Rapportages en Analyses Auteur Versie CE-iT 1.2 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Microsoft Excel Pivot analyses... 4 2.1 Verbinding met database... 4 2.2 Data analyseren... 5 2.3 Analyses verversen... 6

Nadere informatie

Release nota Upgrade CEMOS 1.08.007

Release nota Upgrade CEMOS 1.08.007 Handleiding Release nota Upgrade CEMOS 1.08.007 Cevi NV Bisdomplein 3 9000 GENT Tel 09 264 07 01 contactcenter@cevi.be http://www.cevi.be 1 INHOUDSOPGAVE 1 INHOUDSOPGAVE... 1.1 2 INLEIDING... 2.1 2.1 Voorwoord...

Nadere informatie

naar een SQL-server Rev 01

naar een SQL-server Rev 01 De EPLAN-artikeldatabank overzetten naar een SQL-server Rev 01 I N H O U D S O P G A V E 1 VEREISTEN EN VRIJGAVE... 1 2 INLOGGEN ALS EEN SQL-ADMINISTRATOR... 1 3 DE DATABANK VOOR EPLAN OPZETTEN... 2 3.1

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

NACSPORT TAG&GO HANDLEIDING. 3.2.1. Eigenschappen knop

NACSPORT TAG&GO HANDLEIDING. 3.2.1. Eigenschappen knop Handleiding NACSPORT TAG&GO HANDLEIDING 1. Introductie 2. Configureren en bestellen 3. Sjabloon (categorieën en descriptors) 3.1 Lijst sjablonen 3.2 Sjablonen bewerken 3.2.1. Eigenschappen knop 4. Analyseren

Nadere informatie

Installatie handleiding

Installatie handleiding Installatie handleiding Gefeliciteerd Ook voor jouw organisatie zal de kracht van de ipublications KnowledgeBase (zoals bekend van AFAS) worden ontsloten, in jullie eigen gepersonaliseerde KB waar interne

Nadere informatie

Handleiding gebruik Citymail

Handleiding gebruik Citymail Handleiding gebruik Citymail Versie : 4.0.1 Jaar : 2014 Auteur : Citymail BV / Charly Traarbach Citymail BV Copyright 1 Citymail BV, Nederland 2014 Niets uit dit document mag worden vermenigvuldigd en/of

Nadere informatie

Rabo CORPORATE CONNECT. Certificaatvernieuwing

Rabo CORPORATE CONNECT. Certificaatvernieuwing Rabo CORPORATE CONNECT Certificaatvernieuwing Inhoud 1 INLEIDING... 3 2 SYSTEEMVEREISTEN... 4 3 CERTIFICAAT VERNIEUWEN... 6 4 TROUBLESHOOTING... 8 5 ONDERSTEUNING EN SERVICE... 9 BIJLAGE 1 INSTALLATIE

Nadere informatie

Quickstart. Browser instellingen

Quickstart. Browser instellingen Browser instellingen Projectadministratie is getest onder : Mac OS 10.3 met Safari versie 1.3 Mac OS 10.4 met Safari versie 2.0.3 (417.9.2) Windows met Internet Explorer versie 6.0.2900.2180. Belangrijke

Nadere informatie

Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x)

Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x) Rodin installatiehandleiding (vanaf versie 2.1.xxx.x) Introductie De Rodin applicatie bestaat uit een programma en een database. Het programma zal altijd lokaal op uw computer worden geïnstalleerd, terwijl

Nadere informatie

Installatie handleiding Reinder.NET.Optac

Installatie handleiding Reinder.NET.Optac Installatie handleiding Reinder.NET.Optac Versie : 2012.1.0.1 Inhoudsopgave 1 Systeemvereisten... 2 2 Pincode... 2 3 Licentie... 2 4 Installatie... 2 5 Eerste gebruik... 4 Titel Pagina 1 van 6 23-1-2012

Nadere informatie

BELANGRIJK! LEES DEZE OVEREENKOMST ALVORENS DE SOFTWARE TE INSTALLEREN!

BELANGRIJK! LEES DEZE OVEREENKOMST ALVORENS DE SOFTWARE TE INSTALLEREN! 1. Licentieovereenkomst BELANGRIJK! LEES DEZE OVEREENKOMST ALVORENS DE SOFTWARE TE INSTALLEREN! Het aanvaarden van deze overeenkomst geeft U het recht tot gebruik van deze software, de software blijft

Nadere informatie

Functionaliteiten 4orange Connect

Functionaliteiten 4orange Connect Functionaliteiten 4orange Connect 4orange, 2014 Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 2 4orange Connect: de nieuwste release van FileFrame 4orange Connect is de nieuwste release van FileFrame.

Nadere informatie

SIMPLIFYSCAN. A sharp choice in intelligent scanning

SIMPLIFYSCAN. A sharp choice in intelligent scanning SIMPLIFYSCAN A sharp choice in intelligent scanning SIMPLIFYSCAN: A SHARP CHOICE IN INTELLIGENT SCANNING SimplifyScan maakt het voor gebruikers mogelijk om documenten op een eenvoudige wijze te scannen

Nadere informatie

Word 2010: rondleiding

Word 2010: rondleiding Word 2010: rondleiding Microsoft Word is in de eerste plaats een tekstverwerkingsprogramma, maar er is meer. Men kan standaardbrieven, memoranda, fax, enveloppen, etiketten, en andere types van documenten

Nadere informatie

DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding

DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding Nieuw in deze versie : Koppeling voor web gebaseerde toepassingen (DrICTVoIPwebClient.exe) (zie hoofdstuk 8) 1. Inleiding Met de DrICTVoIP.DLL maakt u uw software

Nadere informatie

Werking van de Office Connector, en het oplossen van fouten.

Werking van de Office Connector, en het oplossen van fouten. Werking van de Office Connector, en het oplossen van fouten. De Office Connector zorgt ervoor dat de Microsoft Officeomgeving gebruikt kan worden als ontwerp en genereeromgeving voor documenten waarbij

Nadere informatie

Mach3Framework 5.0 / Website

Mach3Framework 5.0 / Website Mach3Framework 5.0 / Website Handleiding Mach3Builders Inhoudsopgave 1 Inloggen...5 1.1 Ingelogd blijven...6 1.2 Wachtwoord vergeten...7 2 Applicatie keuzescherm...8 2.1 De beheeromgeving openen...9 3

Nadere informatie

Les 10 : Aanmaken van een database (deel2).

Les 10 : Aanmaken van een database (deel2). Les 10 : Aanmaken van een database (deel2). Wat is een database? Een centrale opslagruimte voor gegevens. Alle informatie wordt centraal opgeslagen en kan door iedereen geraadpleegd worden. Voordelen van

Nadere informatie

Installatiehandleiding FWG 3.0/2011-2012. Stand-alone / Netwerkversie. Nieuwe Installatie van FWG 3.0/2011-2012 met een MS Access database

Installatiehandleiding FWG 3.0/2011-2012. Stand-alone / Netwerkversie. Nieuwe Installatie van FWG 3.0/2011-2012 met een MS Access database Installatiehandleiding FWG 3.0/2011-2012 Stand-alone / Netwerkversie Nieuwe Installatie van FWG 3.0/2011-2012 met een MS Access database Wij willen u er op wijzen dat ons systeem FWG3.0 Cd-rom versie dit

Nadere informatie

PTV MAP&GUIDE INTRANET WAT IS ER NIEUW?

PTV MAP&GUIDE INTRANET WAT IS ER NIEUW? PTV MAP&GUIDE INTRANET WAT IS ER NIEUW? Inhoud Inhoud 1 Wat heeft de nieuwe versie van PTV Map&Guide intranet u te bieden?... 3 2 Wat verandert er bij de licentieverlening?... 3 2.1 U gebruikt op dit moment

Nadere informatie

HANDLEIDING FRIREC. Versie 1.2.2

HANDLEIDING FRIREC. Versie 1.2.2 HANDLEIDING FRIREC Versie 1.2.2 Handleiding Frirec voor Windows receptuurprogramma Gefeliciteerd met de aanschaf van FRIREC. Het Programma FRIREC FRIREC is een programma dat speciaal is ontwikkeld voor

Nadere informatie

Procedure ParaBench instellen en gebruiken.

Procedure ParaBench instellen en gebruiken. Procedure ParaBench instellen en gebruiken. Inleiding In samenwerking met Magistro en de Praktijk Index komt Intramed met een nieuwe benchmark applicatie ParaBench. Benchmarken is het vergelijken van gegevens

Nadere informatie

Invoice Portal. Handleiding

Invoice Portal. Handleiding Invoice Portal Handleiding Inhoud Invoice Portal... 3 Activerings e-mail... 3 Account activeren... 4 Inloggen Invoice Portal... 4 Facturenscherm... 5 Selectiemogelijkheden... 6 Enkelvoudige downloads...

Nadere informatie

Inventus Software. Antum Secured Mail / Message System. Gebruikershandleiding

Inventus Software. Antum Secured Mail / Message System. Gebruikershandleiding Inventus Software Antum Secured Mail / Message System Gebruikershandleiding 1 Hoe begin ik? 3 2 Wat is er zoal aanwezig in het hoofdprogramma? 3 3 Hoe decoder ik e-mails of tekstberichten? 4 3.1 Decoderen

Nadere informatie

Shakespeak. Een praktische handleiding voor docenten

Shakespeak. Een praktische handleiding voor docenten Shakespeak Een praktische handleiding voor docenten 1 Inhoudsopgave I. Wat is Shakespeak?... 3 II. Shakespeak gebruiksklaar maken... 4 III. Vragen toevoegen... 5 IV. Instellingen en lay out aanpassen...

Nadere informatie

Nieuw in versie 3. 2005 P&A Group

Nieuw in versie 3. 2005 P&A Group Nieuw in versie 3 I Nieuw in versie 3 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Nieuw in Versie 3 1 1.1 Algemeen... 1 Nieuwe... opzet 1 Beveiliging... 1 Systeem... opties 2 Scherm... openen 2 1.2 Het pakket... 4 Aangehechte...

Nadere informatie

Handleiding Telewerken Gemeentenet

Handleiding Telewerken Gemeentenet Gemeentenet Versie Datum Aangepast door V1 16-04-2013 Mirjam Braat Copyright Gemeente Oosterhout 2013 Gebruikershandleiding Telewerken via Citrix Receiver Inhoudsopgave 1 Systeemeisen.. 2 Mogelijk verwijderen

Nadere informatie

Release datum: 11 juni 2012

Release datum: 11 juni 2012 Highlights 1 HSExpert versie 5.2 Begin juni is versie 5.2 van HSExpert gereleased. In versie 5.2 zijn vooral wijzigingen op het RiAxion (Arbo) dossier doorgevoerd. Daarnaast zijn er wat kleinere wijzigingen

Nadere informatie

Handleiding voor Zotero versie 2.0

Handleiding voor Zotero versie 2.0 Handleiding voor Zotero versie 2.0 Michiel Wolda De handleiding voor Zetero is geschreven voor de lezers van het boek Deskresearch: Informatie selecteren, beoordelen en verwerken: tweede editie (Van Veen

Nadere informatie

Wiskunde en ICT 1. Met het lettertype wiskunde.ttf kan je onderstaande wiskundige symbolen invoegen.

Wiskunde en ICT 1. Met het lettertype wiskunde.ttf kan je onderstaande wiskundige symbolen invoegen. Vergelijkingseditor 2010 Wiskunde Module 1a Wiskunde en ICT 1 WISKUNDE EN ICT Tijdens de lessen wiskunde op deze hogeschool met de laptop moet je ook voor wiskunde de laptop zinvol gebruiken. Dat dit niet

Nadere informatie

Zeon PDF Driver Trial

Zeon PDF Driver Trial Zakelijke software voor verkoop, dienstverlening en administratie Handleiding module Document Uitgaande correspondentie genereren Uitgaande correspondentie terugvinden Persoonlijk geadresseerde mailings

Nadere informatie

Installatie handleiding

Installatie handleiding Installatie handleiding Pagina 2 van 7 1 Inleiding Vanwege de zeer uitgebreide elektronica op Porsche voertuigen is het noodzakelijk dat de diagnosesoftware enorm snel evolueert. De installatie en verdere

Nadere informatie

Een ASP.NET applicatie opzetten. Beginsituatie:

Een ASP.NET applicatie opzetten. Beginsituatie: Hoofdstuk 1 Een ASP.NET applicatie opzetten Beginsituatie: Windows XP Pro, Windows Vista Pro of Windows 7 Pro Visual Studio.NET moet zijn geïnstalleerd. Let hierbij op dat de Express versie niet voldoet.

Nadere informatie

Handleiding Service Apotheken. Serviceapotheek.tevreden.nl

Handleiding Service Apotheken. Serviceapotheek.tevreden.nl Handleiding Service Apotheken Serviceapotheek.tevreden.nl Inhoud 1. Inloggen op Serviceapotheek.tevreden.nl 3 2. Dashboard 4 Rapportcijfers 4 Toon resultaten 4 Download in PDF 4 Startdatum / Einddatum

Nadere informatie