finance incorporated klimaat Van Kyoto naar Kopenhagen aysel erbudak Ondernemer in de zorg eerlijk over... aegon Afscheid van Pietje Bell

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "finance incorporated klimaat Van Kyoto naar Kopenhagen aysel erbudak Ondernemer in de zorg eerlijk over... aegon Afscheid van Pietje Bell"

Transcriptie

1 f inc finance incorporated klimaat Van Kyoto naar Kopenhagen aysel erbudak Ondernemer in de zorg eerlijk over... aegon Afscheid van Pietje Bell 28

2

3 In F.inc 28 jaargang 5 nr. 28 september/oktober weten Europa decentraal Europese regels voor decentrale overheden Van Kyoto naar Kopenhagen Emissiehandel versus emissiebelasting Risicomanagement Strategie als vertrekpunt Greenfield in de financiële sector Essentieel voor nieuwe initiatieven mensen Aysel Erbudak Ondernemer in de zorg Jeroen de Munnik Eerlijk over AEGON rubrieken Shorts Column Eric Melse Dure eed Diversity in finance Ingrid Tigchelaar van TMG Dashboard B.V. Nederland in één oogopslag f.inc 3

4 Finance Incorporated Redactie Albert Hamminga, Dick van Bokhorst, Jan Bosman, Jeroen Menting, Nicolaas Weeda, Thijs Berntsen, Geert Struiksma Redactieadres ConQuaestor Claude Debussylaan MD Amsterdam Uitgever ConQuaestor B.V. Verschijning f.inc verschijnt tweemaandelijks, zes maal per jaar B Verzending f.inc wordt verzonden aan klanten en relaties van ConQuaestor. Indien u f.inc wilt ontvangen, stuurt u dan een mail aan: Adreswijzigingen en mutaties ConQuaestor t.a.v. redactie f.inc magazine Orteliuslaan 871 Postbus RE Utrecht Projectmanagement Cadform Consulting Interviews, teksten en eindredactie Tekstschrijvers.nl b.v. (Nijmegen en Rotterdam) Art direction Anne Elting, Fotografie Jasper Zwartjes, Venus Veldhoen, I-stockphoto, Corbis Drukkerij Chevalier, Hendrik-Ido-Ambacht Overname Artikelen en beeldmaterialen uit f.inc mogen niet zonder toestemming worden overgenomen, gekopieerd et cetera. Voor uw aanvraag:zie redactieadres. Aan de totstandkoming van deze uitgave is de uiterste zorg besteed. Voor informatie die toch onvolledig of onjuist is opgenomen, aanvaarden auteur(s), redactie en uitgever geen aansprakelijkheid. Kennis delen is vermenigvuldigen ConQuaestor organiseert met regelmaat MasterClasses. Topsprekers als Hans Wiegel, Eckart Wintzen, Hans Hoogervorst, Roel Pieper en Gerrit Zalm hebben hun visie gegeven op de economie, op ondernemerschap en op Nederland en Europa. Sprekers die u inspireren over onderwerpen die in uw werk van pas komen, en interessant kunnen zijn voor uw netwerk. Een selectie uit MasterClasses die ConQuaestor de komende tijd organiseert: MasterClass Feed Forward in Financial Services met brain agent René Boender 17 september 2009 MasterClass Talent Management in de financiële functie 8 oktober 2009 MasterClass Momentum Accounting, Eric Melse 28 oktober 2009 MasterClass met Nout Wellink, President van De Nederlandsche Bank 11 november 2009 MasterClass Fiscale actualiteiten 25 november 2009 Wanneer u vragen heeft of een van deze MasterClasses wilt bijwonen, dan kunt u een sturen aan Actuele ontwikkelingen van de MasterClasses en het volledige overzicht vindt u op Wilt u een indruk krijgen van de MasterClasses van ConQuaestor dan kunt u kijken op

5 shorts Bankverzekeren valt van voetstuk Bijna tweederde van de senior managers in de financiële sector is van mening dat bankverzekeren de afgelopen jaren niet succesvol is geweest. Dit blijkt uit een branchebreed onderzoek uitgevoerd door ConQuaestor. Als veruit de belangrijkste oorzaak van het tegenvallende succes van bankverzekeren noemt 74% de complexe bedrijfsvoering als gevolg van de toegenomen organisatieomvang. De ingewikkelde structuur die ontstaat door de integratie van bank- en verzekeringsactiviteiten, belemmert het verzilveren van de verwachte voordelen. Cross-selling, wederzijdse funding van activiteiten en risicospreiding zijn dan ook een utopie gebleken. Dit heeft voor de nabije toekomst gevolgen voor de wijze van organiseren van gecombineerde bank- en verzekerings activiteiten. Een ruime meerderheid is van mening dat banken en verzekeraars teruggaan naar hun oorspronkelijke kerntaken. De wijze waarop hier echter invulling aan wordt gegeven varieert. Enerzijds kunnen deze onderdelen nog steeds deel uit blijven maken van één bedrijf. Anderzijds kan men samenwerkingsovereenkomsten aangaan met complementaire marktpartijen. Het vergaand integreren van bank- en verzekeringsactiviteiten, als ideaalmodel voor een financiële instelling, behoort hiermee definitief tot het verleden. Kritiek op financiering zorgstelsel Managementgoeroe Michael Porter, hoogleraar aan Harvard en auteur van het invloedrijke boek Redefining health care, uitte bij de opening van het nieuwe kennisinstituut van de Nyenrode Business Universiteit kritiek op het Nederlandse zorgstelsel. Hij meent dat ziekenhuizen, zorgverzekeraars en patiëntenverenigingen samen moeten werken aan het opzetten van care cycles, zorgketens waarin de patiënt centraal staat. Minister Klink van Volksgezondheid gaf onlangs aan ook veel van ketenzorg te verwachten. Volgens Porter moeten de grenzen tussen de diverse soorten aanbieders van zorg vervagen doordat een compleet zorgtraject een prijskaartje krijgt in plaats van individuele behandelingen. Hij pleit voor een factuur aan het eind van een behandelperiode, die soms wel drie jaar kan duren. Niet de DBC-systematiek, maar de meeste zorgwaarde voor de cliënt per euro vormt dan de basis voor de concurrentiestrategie. Porter stelt dat de aandacht in Nederland teveel uitgaat naar de kosten van de zorg. Het creëren van waarde zou voorop moeten staan. Hiertoe moeten de prestatieindicatoren openbaar en vergelijkbaar worden. Het elektronische patiëntendossier speelt hierbij een belangrijke rol, aldus Porter. Op pagina 10 geeft directeur Erbudak van het Slotervaartziekenhuis haar mening over onder meer de financiering van het zorgstelsel. Bron: MD Weekly en Zorgvisie f.inc 5

6 shorts Toename faillissementen In juni 2009 zijn 520 bedrijven en instellingen (exclusief eenmanszaken) failliet verklaard. Dit zijn er 20 meer dan in mei dit jaar. Vergeleken met juni 2008 was het aantal faillissementen 200 hoger. Het aantal faillissementen was in de eerste helft van 2009 relatief hoog. In deze periode gingen al bijna net zoveel bedrijven failliet als in heel Overigens werden er in de maanden april tot en met juni wat minder bedrijven failliet verklaard dan in de eerste drie maanden van het jaar. Het aantal in een bepaalde maand uitgesproken faillissementen hangt nauw samen met het aantal zittingsdagen van de rechtbank in die maand. Dit kan van maand tot maand sterk fluctueren. Voor een beter beeld van de ontwikkeling wordt daarom doorgaans gekeken naar de ontwikkeling van het voortschrijdend driemaandsgemiddelde van het aantal faillissementen. Dit gemiddelde liep in juni voor de tweede achtereenvolgende maand terug en kwam uit op ruim 550, tegen 605 in mei dit jaar. Wel ligt de indicator nog bijna twee keer zo hoog als in juni Cijfers over onder meer export en import vindt u in de rubriek Dashboard op pagina 34. Bron: CBS Fantasizing about the future is one of my favourite pastimes sir richard branson Twee scenario s voor de financiële sector De toekomst van de Europese financiële sector laat zich in twee mogelijke scenario s schetsen, aldus Dirk Schoenmaker van de Duisenberg School of Finance. Volgens Schoenmaker heeft de financiële crisis aangetoond dat een Europese interne markt en nationaal toezicht niet samengaan. Het financiële systeem kampt zelfs met een trilemma van drie onverenigbare zaken: de stabiliteit van het systeem, de integratie van het systeem en het nationale financiële beleid. Dit betekent dat overheden de drie beleidsdoelen niet tegelijk kunnen realiseren en slechts twee van de drie kunnen combineren. Voortschrijdende internationale economische integratie verkleint immers de beleidsvrijheid van nationale overheden en vergroot de noodzaak van een wereldwijde aanpak. Het alternatief is volledige soevereiniteit die integratie afremt. Er zijn dan ook twee scenario s mogelijk. In het eerste staan de nationale autoriteiten achter hun financials en mijden depositohouders en bedrijven buitenlandse banken die niet kunnen rekenen op overheidssteun. In het tweede, Europese scenario wordt het beleid naar Europees niveau getild. De interne markt, voor bedrijven en financiële instellingen, blijft het referentiepunt voor beleidsmakers. Bron: Economisch Statistische Berichten 6 f.inc

7 overheden europese regels voor decentrale overheden Kenniscentrum Europa decentraal is opgericht in Aan de wieg stonden de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Unie van Waterschappen (UvW) en het Rijk. Doelstelling: het vergroten van het Europa-bewustzijn bij decentrale overheden. Tekst: Fenna Beekmans-Pols en Ingeborg Koning f.inc 7

8 Nationale kaderregeling voor overheidssteun Decentrale overheden kunnen bij Europa decentraal informatie en advies inwinnen over Europese staatssteunregels, subsidies, Europees aanbesteden en ander Europees recht met een decentrale component. De boodschap: kennis van Europese regels in duidelijke taal biedt veel kansen voor decentrale overheden om lokale ondernemingen te ondersteunen. In de huidige crisistijd wordt namelijk door de Europese Commissie actief nagedacht over mogelijkheden om ondernemingen die de gevolgen van de crisis aan den lijve ondervinden te steunen. In dit kader is op 1 april 2009 de nationale kaderregeling voor crisissteun in Nederland goedgekeurd. Hiermee zijn de staatssteunregels iets versoepeld, bijvoorbeeld voor een onderneming die moeite heeft om een lening van een bank te krijgen. Het kader biedt decentrale overheden de mogelijkheid om tot en met 31 december euro overheidssteun per onderneming te verlenen. Doordat de Commissie het kader heeft goedgekeurd, hoeft de verlening van deze steun niet meer apart te worden aangemeld. De onafhankelijke stichting Kenniscentrum Europa decentraal wordt aangestuurd door een bestuur, bestaande uit vertegenwoordigers van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen (UvW). Bestuursvoorzitter is staatsraad mr. J.G.C. Wiebenga. Sinds de zomer van 2008 is Fenna Beekmans-Pols directeur. Het kenniscentrum wordt tevens gefinancierd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De nationale kaderregeling zelf is geen subsidieregeling: gemeenten verwijzen bij het besluit tot het verlenen van subsidie naar het Nationaal Kader en de Algemene Subsidie Verordening (ASV) of een ver gelijkbare regeling van de gemeente of provincie. Bij gebruikmaking van de regeling moet een decentrale overheid dit melden bij het coördinatiepunt staatssteun van het ministerie van BZK. Steun op grond van dit kader kan ook worden verleend in de vorm van leningen, garanties of andere vormen van transparante steun. Er is een aantal voorwaarden aan verbonden, bijvoorbeeld het tien jaar bewaren van gedetailleerde dossiers over toegekende crisissteun. Aanpak van Europa decentraal: A Informeren vanuit het uitgangspunt dat er Europese regelgeving is c.q. maatregelen zijn genomen waarvan decentrale overheden gebruik kunnen maken. B Communicatie via website, bijeenkomsten in het land, beantwoording van vragen over de toepassing ervan, in samenwerking en afstemming met koepelorganisaties en het ministerie van BZK. C Decentrale overheden goed en actueel op de hoogte houden en op weg helpen bij de mogelijkheden en de toepassing van de Europese regelgeving. 8 f.inc

9 overheden Op dit moment onderzoekt Europa decentraal hoeveel decentrale overheden gebruik gaan maken van de crisissteunkaders en hoeveel steun hiermee is gemoeid. De Europese Commissie heeft hierom gevraagd. Rotterdam bijvoorbeeld trekt 100 miljoen euro extra uit voor sociale programma s en verbetering van de lokale economie. Eindhoven investeert in 33 projecten rond kennis, onderwijs, duurzaamheid, innovatie, design, sociale zaken en sport. Den Haag heeft voor een bedrag van 94 miljoen euro maatregelen op stapel staan ter bestrijding van de economische recessie. De kracht van de verbinding Europa decentraal wil bereiken dat provincies, gemeenten en waterschappen zich bewust zijn van het belang van Europese regelgeving voor de decentrale praktijk en dat zij bij problemen bij het uitvoeren of toepassen weten dat zij zich tot het kenniscentrum kunnen wenden. Decentrale overheden moeten optimaal kunnen profiteren van de expertise en het brede kennisnetwerk, waardoor de decentrale praktijk met het Europese beleid kan worden verbonden. De kern van de kennis is het leggen en onderhouden van verbindingen: persoonlijk contact met experts bij departementen, de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging bij de EU, beleidsadviseurs van de koepelorganisaties, Europarlementariërs en met stafmedewerkers in de Tweede Kamer. Er wordt in 2009 ingezet op drie prioriteiten: Naast het overdragen van kennis, organiseert Europa decentraal workshops, is het kenniscentrum aanwezig op congressen, en publiceren de adviseurs artikelen in boeken en tijdschriften. Meer dan duizend ambtenaren en bestuurders maken jaarlijks gebruik van de helpdesk. In het naslagwerk staan de Europese subsidieregelingen voor de periode , die specifiek relevant zijn voor decentrale overheden. Naast praktische tips voor subsidieaanvragers en een hoofdstuk over structuurfondsen, is een overzicht van de Europese acties en programma s opgenomen. Deze zijn gecategoriseerd per thema: cultuur, interregionale samenwerking, milieu, sociale zaken en werkgelegenheid, jeugd en onderwijs, justitie, onderzoek en ontwikkeling, kenniseconomie en gezondheidszorg. Drs. Fenna Beekmans-Pols is directeur van Europa decentraal en Ingeborg Koning MMO is manager finance bij ConQuaestor Bronnen: Publicatieblad EU, Nederlands Nationaal Kader, VNG vijfpuntenplan crisisbestrijding 1 Invoering Dienstenrichtlijn: ondersteuning bij het implementeren van de digitale dienstverlening voor ondernemers; 2 Europaproof: het vergroten van de bewustwording over de Europese regelgeving bij decentrale overheden: 3 Signaleringsloket: de doelgroep kan signalen over moeilijk uitvoerbare Europese regelgeving doorgeven en bespreken. Derde editie Europese subsidiewijzer Onlangs is de derde editie van de Europese subsidiewijzer verschenen. Deze publicatie van het VNG Servicebureau Europa helpt decentrale overheden bij het vinden van Europese subsidiemogelijkheden. Naast de herziene versie in gedrukte vorm, is de subsidiewijzer ook online te raadplegen: f.inc 9

10 Het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam floreert. Aanzienlijke verliezen werden in korte tijd omgebogen in winst, patiënten zijn gemiddeld genomen tevreden over de geboden zorg en Aysel Erbudak vindt maatschappelijk verantwoord ondernemen een mooie tak van sport. Wonderdokter of slimme zakenvrouw? En de rol van de overheid in de gezondheidszorg: Die houdt een bizar systeem van financieren in stand. Aysel Er Tekst: Martin van Eeken en Geert Struiksma fotografie: jasper zwartjes Ondernemer in de zorg 10 f.inc

11 interview budak f.inc 11

12 Een kantoor zonder opsmuk, druk heen en weer lopende secretaresses en een overvolle agenda. Aysel Erbudak verontschuldigt zich voor een uitgelopen afspraak. En om vier uur staat een delegatie van een verzekeraar op de stoep. Hoeveel tijd hebben jullie nodig? Van een miljoenenverlies naar winst. Gemakkelijker gezegd dan gedaan? Het runnen van een ziekenhuis is eigenlijk niet anders dan het leiden van een normaal bedrijf. Ik wilde en wil op z n minst kostenneutraal werken. Natuurlijk vroeg ik me bij de overname in 2006 wel af hoe het met de vijf p s zat. Met product, prijs, plaats, promotie en personeel was niet zo heel veel mis. Het schortte wel aan de manier van organiseren. Hoe leveren we het product en hoe rekenen we af? Dat laatste ging niet goed. Net als in veel andere ziekenhuizen stonden DBC s (zie kader Verklaring begrippen, red.) te lang open: gemiddeld twee maanden, met renteverlies tot gevolg. Dat heb ik als een van de eerste zaken aangepakt. Inmiddels factureren we per week. Het mooie is dat je er bijna niets extra s voor hoeft te doen en je hebt er dus ook geen extra menskracht voor nodig. Als je competent bent, hoef je geen miljoenen aan advieskosten te maken Bovendien verbetert de kwaliteit van facturatie, omdat je minder rekeningen per keer hoeft te controleren én het werkt inspirerend voor de betrokken medewerkers. Zij zien heel concreet dat het bedrijfsresultaat door hun andere manier van werken verbetert. Ik heb ook heel snel de directiegebonden kosten naar beneden gebracht. Die liepen in de miljoenen. Als je competent bent, hoef je geen miljoenen aan advieskosten te maken om de tent te runnen. En anders ben je gewoon niet capabel genoeg. Dus minder managers 12 f.inc

13 interview en externe adviseurs. Vanuit deze stoel zijn we bereid en heel goed in staat zelf veel meer zaken aan te pakken. Het resultaat? Sinds 2007 zijn de directiegebonden kosten minimaal. Vanaf 2010 hoop ik dat ook de invoering van het EPD (Elektronisch Patiënten Dossier, red.) financiële voordelen met zich mee gaat brengen. Dit zorgt nu nog even voor een stijging van de kosten. Het hanteren van één budget heeft ook geholpen. Daar waar het echt nodig is kun je het uitgeven, daar waar het niet nodig is, doe je het niet. Voorheen kregen alle afdelingen geld, ook als ze het niet nodig hadden. Nu wordt er zakelijk getoetst: het moet geld opleveren of het is in het belang van de kwaliteit. Dat laatste levert uiteindelijk ook altijd geld op. Over geld gesproken, hoe is het met de kosten van de gezondheidszorg? Die nemen alleen maar toe. Kijk bijvoorbeeld naar de inspectie. Ik begrijp dat er behoefte is aan meer inzicht en transparantie, maar als je met gefaseerd toezicht de sector verder op kosten jaagt, schiet je je doel voorbij. De Algemene Rekenkamer maakte begin juni trouwens gehakt van dit toezicht. Ik kijk ook met argusogen naar de ontwikkelingen rond functiedifferentiatie en verdere specialisatie. Ook daardoor nemen de kosten alleen maar toe. Het leidt tot versnippering en het is ook nog eens ambitiedodend. Ik vind het jammer dat er niet goed wordt nagedacht voordat iets wordt geïntroduceerd. Een groot probleem is dat de overheid wil dat alles efficiënter en bedrijfsmatiger gaat. De laatste tijd wordt er ineens gekeken naar allerlei planprogramma s uit de transportsector en de reisindustrie. Je doet onze sector tekort als je denkt dat het op die manier planbaar is. Ik heb onze overheid trouwens nog nooit horen zeggen dat ze zich heeft vergist. We blijven altijd doorgaan op de ingeslagen weg. Als iets niet werkt, verzinnen we weer iets om het werkend te krijgen. Artsen en patiënten hebben niks te zeggen, overheid en verzekeraars maken de dienst uit. Verklaring begrippen DBC Een Diagnose Behandel Combinatie (DBC) is het geheel van alle stappen die nodig zijn om een aandoening of ziekte te behandelen, van het eerste consult tot en met de laatste controle. Het ministerie van VWS heeft samen met de ziekenhuizen van elke klacht de diagnose, behandeling en kosten in kaart gebracht. Op grond daarvan is voor elke DBC een gemiddeld tarief vastgesteld. DBC s kennen een A- en B-segment. De prijzen in het A-segment worden landelijk vastgesteld en zijn dus in elk ziekenhuis gelijk. Daarboven wordt een verrekeningspercentage in rekening gebracht. Dit verrekeningspercentage is ook wettelijk bepaald en is per ziekenhuis verschillend. De prijzen van DBC s in het B-segment mogen ziekenhuizen zelf vaststellen. Hierover onderhandelen zij met verzekeraars, waardoor de prijzen per ziekenhuis kunnen verschillen. In het B-segment vallen de relatief eenvoudige en planbare ingrepen, dus niet de acute of spoedeisende zorg. Functiedifferentiatie Bij functiedifferentiatie worden taken opnieuw verdeeld over verschillende functies en worden vaak nieuwe functies gecreëerd. Bij horizontale functie-differentiatie gaan verpleegkundigen zich specialiseren en zich richten op een bepaalde groep patiënten, bijv. diabetespatiënten, of ze richten zich op aandachtsgebieden. Als men differentieert door meer hiërarchische lagen te vormen dan wordt gesproken over verticale functie-differentiatie. Gefaseerd toezicht Om effectief en efficiënt te handhaven gebruikt de inspectie (voor de gezondheidszorg) gefaseerd toezicht. Dit is een methodiek waarbij eerst wordt bepaald waar zich risico's bevinden die de kwaliteit van zorg kunnen bedreigen om vervolgens via inspectie of maatregelen de zorgaanbieder tot kwaliteitsverbetering te dwingen. Gefaseerd toezicht doorloopt drie fasen: eerste fase: kwaliteitsinformatie verzamelen, analyse en rapportage tweede fase: inspectiebezoeken, oordeelsvorming en maatregelenbepaling derde fase: bestuurlijke sancties, opsporing en strafrechtelijke maatregelen Is uw mening over financiering van de zorg misschien iets positiever? Ook daar zie ik weinig lichtpuntjes. Actueel is de financiering van DBC s in het B-segment. In de onderhandelingen met verzekeraars merk ik dat geen rekening wordt gehouden met de kostenstructuur van een ziekenhuis. Dit leidt ertoe dat de verzekeraar uiteindelijk de prijs bepaalt. Zolang we dat niet zelf kunnen doen, kom je niet tot betere resultaten. Ik ken geen enkele bedrijfstak waar je pas na ongeveer acht maanden onderhandelen mag factureren voor het geleverde werk. Dat geldt nu voor het B-segment. Renteverliezen lopen op en je leeft in onzekerheid over het eventueel afwijzen van facturen. Ik erger me ook aan het gebrek aan daadkracht bij het introduceren van nieuwe behandelmethodes. Het duurt jaren voordat je een code krijgt van DBC-Onderhoud. Je mag wel leveren, maar zonder vergoeding. Het is een bizar systeem en we gaan maar door zonder dat we na kunnen denken over de komende tien à twintig jaar. f.inc 13

14 cowboys in de zorg In de brief Ruimte en rekenschap voor zorg en ondersteuning van juli 2009 doen minister Klink en staatssecretaris Bussemaker voorstellen om de ingezette ontwikkeling naar meer ruimte voor aanbieders van zorg en ondersteuning daadwerkelijk ten goede te laten komen aan de cliënt. Uit de brief aan de Tweede Kamer 'Commercialisering van de zorg wordt tegengegaan. De voorwaarden waaronder privaat kapitaal met een resultaatafhankelijke vergoeding is toegestaan, zullen nader worden uitgewerkt. Voorop staat in alle gevallen de borging van publieke belangen waaronder kwaliteit en continuïteit van zorg. Bezien wordt op welke wijze dit via de maatschappelijke onderneming kan plaatsvinden. Ook sectorspecifieke regelgeving zal worden aangepast. In de thuiszorg en eerstelijnszorg is van oudsher winstoogmerk wettelijk toegestaan. De invloed van kapitaalverschaffers zal voor bestaande bv's in de thuiszorg en de eerstelijnszorg worden begrensd om zogenaamde cowboys in de zorg te weren. Het commerciële private belang kan zo niet langer de overhand nemen ten opzicht van het belang van de cliënt. Voor de intramurale AWBZzorg is het verwerven van risicodragend kapitaal niet aan de orde. De reactie van Aysel Erbudak De grootste bedreiging van de ondergang van de kwaliteit van zorg is de huidige minister zelf. Met zijn beleid en nieuwe regels legt hij een bom onder de kwaliteit van de gezondheidszorg voor patiënten. Het inconsequente beleid van deze minister leidt tot meer versnippering en verzwaring van de lasten in de zorgsector. Het hebben van een winstoogmerk hoeft niet te leiden tot slechte kwaliteit, het ontbreken van concurrentie daarentegen leidt wel tot slechte kwaliteit en hoge prijsvorming. Het getuigt van een hoge mate van naïviteit om te veronderstellen dat het beter zal gaan met de sector als wij kapitaalverschaffers op afstand houden. Binnen banken en zelfs ziekenhuizen waar de overheid als kapitaalverschaffer optreedt, eist men een toezichthouderstoel met vetorecht. Het lijkt mij niet goed om, geïnspireerd door verkeerde voorbeelden waar deze minister zelf aan heeft meegewerkt, de sector zelf op te zadelen met zijn onkunde. Alleen de groep die maatschappelijk verantwoord onderneemt, zal het redden Ik zou het liefst een nulsituatie in de complete sector willen creëren en er met alle betrokkenen op een frisse manier naar willen kijken, zonder de last van het verleden. Ik weet dat er veel kennis zit bij de medische professionals, de mensen uit de praktijk. Die weten hoe het kan worden georganiseerd, maar er wordt niet naar ze geluisterd. Hoe ziet u de toekomst? Op dit moment zie ik een voorzichtige ontwikkeling naar gespecialiseerde ziekenhuizen. Als dat doorgaat, trekken we de supermarkt uit elkaar in de vorm van ambachtelijke winkels. Dat vind ik niet verstandig. Algemene ziekenhuizen moeten we in stand houden, anders krijg je versnippering en heb je bijvoorbeeld geen totaalzicht meer op een patiënt met meerdere aandoeningen. Binnen algemene ziekenhuizen moet je wel in staat zijn om straten te organiseren: zoals een kniestraat op dinsdag en een heupstraat op donderdag. Ik verwacht dat er binnen algemene ziekenhuizen op tal van gebieden samengewerkt zal gaan worden. Ook om aan de getallen te komen die nu door de inspectie worden gesteld. Per ziekenhuis is het verstandig een aantal speerpunten te kiezen waarin je heel goed bent, terwijl de rest ook prima op orde is. Daardoor kun je een totaalpakket blijven leveren aan de patiënt die recht heeft op de allerbeste behandeling. 14 f.inc

15 wie is aysel erbudak? De wieg van Aysel Erbudak stond in Damal, Turkije. In 1979 kwam ze naar Nederland waar haar vader als gastarbeider werkte. Ze volgde de basisschool, Mavo en een opleiding maatschappelijk werk die ze niet afmaakte. Erbudak richtte verschillende ondernemingen op. Ze opereerde tot 2006 onder de naam Aysel van Waveren, de naam van haar toenmalige vriend en vader van haar twee oudste kinderen, omdat ze het idee had dat haar Turkse achternaam haar zou belemmeren in haar carrière. Samen met een andere ondernemer bezit zij investeringsmaatschappij Meromi Holding BV, waarvan zij directrice is. In oktober 2006 kocht Meromi het bijna failliete Slotervaartziekenhuis. Erbudak is tevens eigenaar van twee callcenters, een vakantieresort in Turkije en een ziekenhuis in aanbouw, eveneens in Turkije. Welke plannen heeft u met het Slotervaartziekenhuis? Wij komen van heel ver en zullen de komende jaren verder opklimmen. We streven naar een kwalitatief nog beter product en een stijgende tevredenheid van patiënten en medewerkers. Daarnaast wil ik graag opbollen ; dat kan een keten van ziekenhuizen zijn. Er zitten een paar zaken in de pijplijn. Ik heb wel gemerkt dat het in deze sector moeilijk is om snel tot zaken te komen, er zijn dus nog veel scenario s mogelijk. Het is ook goed om je ambitie om geld te verdienen los te laten en ergens onderaan te parkeren. Als je het werk goed doet, komt de winst vanzelf. In huis vertel ik vaak: Als jullie vinden dat we een goed product hebben, moeten we aan het einde van het jaar een plus kunnen draaien. Wij willen in ieder geval een positieve bijdrage leveren aan de gezondheidszorg. Gelukkig onderscheiden we ons wat dat betreft van de rest van de ondernemers in deze sector. Alleen de groep die maatschappelijk verantwoord onderneemt, zal het redden. Als ondernemer zoek ik synergievoordelen. Het Slotervaart is net als andere algemene ziekenhuizen gefinancierd met premiegeld. We hebben dus een gezamenlijke verantwoordelijkheid naar de premiebetaler. Dat betekent: zuinig omgaan met geld en niet iedere keer opnieuw het wiel uitvinden. Met elkaar moeten we in staat zijn om met synergievoordelen gezamenlijk de kosten van de gezondheidszorg omlaag te brengen. Ook al zijn wij een commercieel ziekenhuis, de maatschappelijke verantwoordelijkheid moet altijd prevaleren. jasper zwartjes Dure eed ERIC melse Alhoewel het Centraal Plan Bureau (CPB) met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid heeft vastgesteld dat Nederland in 2010 een catastrofe op de arbeidsmarkt te wachten staat, menen onze bankiers dat het ergste allang achter de rug is. Tja, na een existentieel verlies volgt toch eerst de staat van ontkenning. Bij bepaalde beroepsgroepen strekt het tot eer dat professionals een eed afleggen als uitdrukking van hun beroepsintegriteit. Neem advocaten en artsen als voorbeeld. Beiden zweren een dure eed op hun hoogste ideaal als uiterlijk doel en innerlijk kompas. Uit onderzoek van Nyenrode Business Universiteit en organisatieadviesbureau SeederDeBoer blijkt dat van bovenaf opgelegde regelgeving en stringenter toezicht niet zal helpen zolang compliance geen integraal onderdeel uitmaakt van de moraliteit van banken. Sterker nog: de meerderheid van de respondenten vindt dat de IFRS-regelgeving onbedoeld heeft geleid tot het versneld uithollen van het bufferkapitaal van banken en dus tot de financiële crisis. De regels zijn schuldig, niet de mensen. Wouter Bos wil de financiële Augiasstallen schoonspoelen door voortaan bankiers jaarlijks een examen af te nemen. Het jaarlijks verfrissen van kennis is heel gebruikelijk bij artsen en accountants. Deze aanpak levert mogelijk een bijdrage aan de wens onze bankiers bij de tijd te houden. Maar gaan zij hiermee ook hun systeemverantwoordelijkheid naar eer en geweten dragen? Gerrit Zalm, ooit onze minister van Financiën en nu topman bij ABN Amro pakt het praktisch aan. Hij zette simpelweg vijftien topmanagers voor het blok: lever de bonus in of zoek de uitgang. Je zou denken dat iedereen kiest voor een toekomst bij de bank, maar nee, slechts zes bestuurders zagen af van de extra uitkering en vier denken nog na over wat ze gaan doen. Met zulke moraliteitsstatistiek verwacht ik dat het CPB de aanstaande misère nog heeft onderschat. Martin van Eeken is associate partner bij ConQuaestor en Geert Struiksma is freelance journalist bij onder meer Tekstschrijvers.nl Dr. E. Melse MBA is program director van het fulltime MSc in Management bij Nyenrode Business Universiteit en columnist voor RTL Z f.inc 15

16

17 MAATSCHAPPIJ van kyoto naar kopenhagen Baanbrekend. Zo typeerde Europarlementariër Bas Eickhout de afspraak van de G8 in juli 2009 om de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden in Het is een eerste stap, maar nog lang niet voldoende. De klimaattop in Kopenhagen eind 2009 moet de weg daar naartoe concreet maken. Een door veel economen aangedragen oplossing is een nationale belasting op emissie. tekst: ravien sewtahal Financiële crisis leidt tot een lagere uitstoot In juli 2009 kwamen de acht grootste industriële landen samen tijdens de G8-top. In maart 2009 was de focus nog gericht op het bestrijden van de financiële crisis, nu lag het accent op de opwarming van de aarde. De leiders kwamen overeen om de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden in De financiële crisis is van invloed op de strijd tegen de opwarming van de aarde. Een positieve impact, welteverstaan. Zo heeft de economische recessie in 2008 geleid tot een halvering van de wereldwijde jaar - lijkse uitstoot aan broeikasgassen. Het onderzoek is uitgevoerd door het Planbureau voor de Leefomgeving, dat ook de hoge olieprijs in noemt als oorzaak van de halvering van de uitstoot aan schadelijke gassen. f.inc 17

18 Overheden jagen groei weer aan Dat is goed nieuws. Minder economische activiteit en hoge grondstofkosten (olieprijs) leiden uiteraard tot een lagere uitstoot. Dit is echter een tijdelijk effect. Op de middellange termijn kan de financiële crisis juist weer tot een toename van de schadelijke uitstoot van CO ² leiden. Kijk bijvoorbeeld eens naar wat de nationale overheden doen om de economie aan te zwengelen. Van de Verenigde Staten tot China en van Duitsland tot Japan: in veel landen stimuleert de overheid op een ongekende manier de economie met belastingverlaging en/of extra uitgaven. Een in dit verband typerend voorbeeld komt uit China. Vooral dankzij het Chinese stimuleringspakket ter grootte van USD 585 miljard van eind 2008 kochten Chinese automobilisten in juni 2009 liefst 1,14 miljoen auto s. Dat is een toename van 36% op jaarbasis. Meer auto s, meer uitlaatgassen. Recessie leidt tot halvering van de uitstoot aan broeikasgassen Gelukkig kiest menig land voor groene investeringen om de economie te stimuleren. Een goed voorbeeld is Japan. Op 20 april 2009 kondigde het land een Green New Deal aan. Dit plan omvat onder andere een start van massaproductie van elektrische auto s binnen drie jaar, het vertwintigvoudigen van de productie van zonne-energie en lagere belastingen voor automobilisten met energiezuinige voertuigen. Investeringen door de overheid in groene industrieën zoals windenergie zijn hard nodig. Door de kredietcrisis zijn veel private investeringen stil komen te liggen. Krediet is moeilijker te verkrijgen en de gedaalde olieprijs heeft de urgentie verlaagd. De huidige lagere investeringen in duurzame energie kunnen op termijn dan juist weer leiden tot een hogere uitstoot van CO ². Obama kiest klimaatwet als speerpunt Onder wetenschappers is er nog steeds discussie of de opwarming van de aarde drastische consequenties heeft. Overheden lijken zich echter meer en meer te scharen aan de kant die de klimaatverandering wil bestrijden. Zeker nu de Verenigde Staten zich eindelijk actief bezighouden met de klimaatverandering. Onder invloed van de Amerikaanse president is de overheid druk doende met een nieuwe klimaatwet. De Amerikaanse Senaat zal zich in het najaar van 2009 buigen over de zogenoemde American Clean Energy and Security Act (Acesa). Deze bestaat uit een systeem van emissiehandel ( cap-and-trade ) en is volgens Jonathan Lash, president van de World Resources Institute in Washington, de meest vooruitstrevende Amerikaanse milieuwet in 30 jaar. Het voorstel is met een nipte meerderheid eind juni 2009 aangenomen in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Barack Obama is er alles aan gelegen om de groene economie een van de speerpunten van zijn presidentschap te maken. Nadat de klimaatwet Acesa werd aangenomen zei hij: Wij zien dat andere landen zich het volgende beseffen: het land dat leidt in de creatie van een economie gebouwd op schone energie zal het land zijn dat de wereldeconomie in de 21ste eeuw zal leiden. Nu is het onze tijd om te leiden. Na acht jaar Bush Jr., die zich afzijdig hield van een serieuze klimaatwet, springen milieuactivisten een gat in de lucht met de groene plannen van Obama. Ook in de internationale gemeenschap is voorzichtig positief gereageerd op de Amerikaanse plannen. Emissiehandel versus emissiebelasting Toch is niet iedereen enthousiast. Vooral economen zien de keuze voor een systeem van emissiehandel boven een directe belasting als ongelukkig. In de regel worden drie mogelijkheden genoemd om als overheid om te gaan met de negatieve externaliteit die voortkomt uit de CO ² -emissie: 1 emissiebelasting 2 emissiehandel 3 stimulering van schonere auto s De VS volgen het voorbeeld van Europa met de keuze voor emissiehandel, de zogenoemde cap-and-trade. Volgens de econoom Greg Mankiw is een emissiebelas- 18 f.inc

19 MAATSCHAPPIJ ting in de praktijk echter het meest effectieve middel. Bij de emissiehandel wordt de uitstoot van CO ² gelimiteerd waarna partijen emissierechten kunnen verhandelen. Een bedrijf dat meer wil emitteren dan waar het recht op heeft, kan vervolgens deze emissierechten kopen van een bedrijf dat minder emitteert. Volgens Mankiw is de effectiviteit hiervan afhankelijk van de vraag hoe emissierechten worden toegewezen. Veilt de overheid de rechten aan vervuilende bedrijven, dan is er eigenlijk gewoon sprake van een emissiebelasting. Helaas blijkt in de praktijk vaak dat deze rechten worden weggegeven. Dat gaat nu ook in de VS gebeuren onder de nieuwe klimaatwet. Liefst 72% van alle emissierechten wordt weggegeven aan bedrijven. Het Congressional Budget Office heeft berekend dat een volledige veiling van emissierechten zo n USD 582 miljard extra opbrengsten zou geven in het komende decennium. De Amerikaanse overheid had dit geld goed kunnen gebruiken om bijvoorbeeld het begrotingstekort aan te vullen, het nieuwe ziektekostenstelsel te betalen of de loonbelasting te verlagen. Het kan nu zelfs zo zijn dat een energiemaatschappij na jaren vervuiling opbrengsten ontvangt uit emissierechten. De voorgestelde wijze van emissiehandel onder de nieuwe klimaatwet is dus vooral een gemiste kans, aldus Mankiw. Internationale dimensie Bovendien zouden de VS echt leiderschap hebben getoond als het een voorstel had gedaan om het probleem wereldwijd aan te pakken. Ook in dit geval is een systeem van emissiehandel minder effectief dan een directe belasting op benzine of emissie-uitstoot. Elke langetermijnoplossing voor de opwarming van de aarde dient rekening te houden met opkomende economieën als China en India. Overeenstemming over een wereldwijd systeem van emissiehandel is echter lastig te verwezenlijken. Een veelgebruikte grondslag om emissierechten toe te wijzen, is om te kijken naar de uitstoot in het verleden. De VS zouden in dat geval recht hebben op veel emissierechten, aangezien het een grote vervuiler is. Maar zou China dat dan rechten zou moeten kopen van de VS daarmee akkoord gaan? En gesteld dat de rechten worden toegewezen op basis van de bevolkingsgrootte: de VS zouden dan rechten moeten kopen van China. Is dat politiek haalbaar in de VS? Ook hier is dus een nationale belasting op emissieuitstoot een veel effectievere manier. Er hoeft geen geld de grens over en elk land kan de opbrengsten naar eigen inzicht gebruiken. Ieder land zijn eigen kwartje van Kok zogezegd. Op naar Kopenhagen De bestrijding van de klimaatverandering staat nog in de kinderschoenen. Echter, nu de VS zich bereid tonen actief mee te werken aan een oplossing, kan het proces in een stroomversnelling komen. In dit opzicht is de naderende klimaattop eind 2009 in Kopenhagen van groot belang. Gewenst is een duidelijke en concrete afspraak tussen de grote westerse landen en de nieuwe economische grootmachten om stapsgewijs en in fases de opwarming van de aarde tegen te gaan. Ook is het zinvol om na te denken over de keuze emissiehandel versus directe belasting. Een ding staat vast: groene industrieën rukken op. Ravien Sewtahal is werkzaam bij ABN Amro Nederland. Hij schrijft dit artikel op persoonlijke titel. f.inc 19

20 risk management risks never com e alone Accountantskantoor Ernst & Young heeft recentelijk verklaard dat het wenselijk zou zijn dat controlerende accountants zich in de toekomst meer dan ooit een goed oordeel moeten vormen over de kwaliteit van het beheer van risico s in organisaties en dat zij daarover separaat een verklaring zouden moeten afleggen. Dat gaat dan niet meer enkel over de risico s met betrekking tot de kwaliteit van de financiële verslaglegging maar ook over strategische en niet-financiële risico s zoals bedreigingen van nieuwe producten of consolidatie bij leveranciers, fraude en arbo risico s en IT risico s. Daarmee zouden we goeddeels de insteek van de eerste versie van de code Tabaksblat weer oppakken, deze definieerde in control immers bedrijfsbreed en niet alleen betrekking hebbend op de financiële verslaglegging. tekst: Prof. Dr. AMM Tjeu Blommaert 20 f.inc

21

22 risk management Snelste weg naar de afgrond Een organisatie die in control is, zowel financieel als operationeel, maar die een slechte strategie heeft, bezit feitelijk een ticket voor de meest efficiënte en snelste weg naar de afgrond. De grootste (qua impact) risico s zitten in de kwaliteit van de strategie. De combinatie van een slechte strategie en een in control verklaring is een gevaarlijke, omdat het een soort illusion of control creëert in de aanwezigheid van een wolf in schaapskleren. De kwaliteit van een strategie kan bijvoorbeeld worden gemeten aan de hoeveelheid outside-in componenten (dus marktdenken), aan het gevolgde strategische proces (bijvoorbeeld intuïtie of datagevalideerde scenarioanalyses) en aan de aansluiting van de strategie op de bestaande kerncompetenties binnen de organisatie. Strategie gaat vooral over het ontwikkelen, bezitten en beschermen van economisch waardevol en duurzaam onderscheidend concurrentievoordeel. Om de kwaliteit van de strategie te kunnen beoordelen, zijn er diverse modellen voorhanden, zoals die van Porter, Treacy-Wiersema en Blue Ocean van Kim en Maurborgne. Risico assessment Vaak wordt via vragenlijsten of workshops op systematische wijze geprobeerd de belangrijkste risico s boven water te krijgen. Op deze lijst ( summary of key risks ) wordt aan de risico-items een risk priority number (RPN) toegekend. Deze RPN-score wordt meestal bepaald aan de hand van kans en impact van het optreden van het risico. Dit traditionele denken over risico s in termen van kans en impact staat inmiddels onder druk. Stel dat je twee risico-items hebt. Eén betreft een mogelijke veroordeling door Brussel wegens ontoelaatbare kartelafspraken. De kans op de veroordeling schatten de begeleidende advocaten in op 25% en de mogelijke boete op 5 miljoen euro. Risico-item twee betreft een procedure, aangespannen door een aantal ontslagen werknemers die vinden dat het gevolgde proces juridisch bezien onjuist is geweest. Kans op veroordeling in deze affaire is 50% en de potentiële compensatie 2,5 miljoen euro. In beide gevallen praten we over ( kans x impact =) 1,25 miljoen euro aan exposure en zijn de risico s gelijk. Maar het is onomstotelijk dat wanneer het eerste risico zich manifesteert de organisatie tweemaal zo veel kwijt is dan wanneer het tweede risico zich voordoet. Bovendien is het vaak zo dat in de praktijk veel risico s zich gelijktijdig voordoen ( risks never come alone, zegt men wel). Een internationale klant die failliet gaat (kredietrisico) haalt meteen ook de uitstaande valutahedge onderuit (valutarisico), terwijl gelijktijdig de speciaal voor deze afnemer nog op voorraad zijnde componenten en onderdelen kunnen worden afgeboekt (voorraadrisico). Detectability en controllability Dergelijke systeemrisico s hebben we in het verleden niet genoeg onderkend, omdat de risico s die werden gemanaged veelal vanuit een afdeling (silo) werden bekeken en niet vanuit de organisatie als geheel. Dit holistische aspect van risicomanagement maakt net het onderscheid tussen het klassieke risicomanagement en wat wordt genoemd enterprise risk management. Op basis van het overzicht van key risks kunnen acties, eigenaren en timeframes worden gesteld om de risico s te managen. Maar vooraleerst dient het totaal van deze risico s te worden afgezet tegen de risk appetite van de organisatie. Sommige van de risico-items kunnen een specifieke risk appetite hebben, zoals voor IT waarbij men vaak werkt met waarschijnlijkheden op een normale verdeling en voor fraude waarbij het een zero tolerance kan zijn. Risicomanagement moet de lijn in De strategische risico s kan men veelal niet goed inschatten op de assen kans en impact, hier kan men beter werken met hoog en laag. Deze risico s zijn ook vaak lastig te managen, maar het bewustzijn daaromtrent is om die reden niet van minder belang. Het gaat uiteindelijk ook om de context. Grote strategische risico s en grote operationele risico s tezamen maken het pas echt een venture. Naast de individuele beoordeling van de risico-items is ook een totaalbeoordeling dus noodzakelijk. De risico s welke men redelijkerwijs wel goed kan inschatten zullen bijvoorbeeld kunnen worden afgezet tegen het risicodragend vermogen, dit is in de basis het eigen vermogen, maar ook bijvoorbeeld achtergestelde leningen en eeuwigdurende leningen met dividendafhankelijke rentebetalingen kunnen hiertoe worden gerekend. Bij gekwantificeerde risico s van bijvoorbeeld 50 miljoen euro en een risicodragend vermogen van een 20 miljoen euro, waarbij bovendien een aantal niet-gekwantificeerde risico s 22 f.inc

23 bestaat in de categorie hoog, moge het duidelijk zijn dat deze organisatie behoorlijk scherp aan de wind zeilt. Dit is alleen maar te rechtvaardigen bij een fantastisch hoog rendement, aangevuld met volledige transparantie en beheersing van bedoelde risico s. Naast de omvang van het risicodragende vermogen zijnde de risicocapaciteit speelt natuurlijk ook mee de mate waarin de organisatie de risico s kan waarnemen, wanneer deze zich daadwerkelijk hebben voorgedaan c.q. vervolgens alsnog (deels) kan managen. Dit is niet altijd evident zoals in productieomgevingen waarbij het aanbrengen van een kurk op een fles glassplinters in de vloeistof kan brengen. Het eerste aspect van kunnen waarnemen is de detectability, het andere aspect van alsnog kunnen managen is de controllability. De basale berekening van risico= kans x impact zou men feitelijk met deze twee aanvullende criteria moeten verrijken. Tot slot is ook de liquiditeit van het risicodragende vermogen van belang. Indien het eigen vermogen onder de grond vastligt in de vorm van een koperen infrastructuur, zoals bij een telecombedrijf of bestaat uit aandelen, zoals bij een beleggingsmaatschappij, dan is het zonneklaar dat, wanneer risico s zich daadwerkelijk manifesteren er nog niet meteen cash voorhanden is om die risico s af te dekken. In dit geval kan er een nieuw risico ontstaan, te weten dat van afboeking of impairment, omdat men versneld/ gedwongen moet verkopen. Inbedding van risicomanagement Veel organisaties hebben inmiddels een chief risk officer (CRO) aangesteld. Daarmee is goed risicomanagement nog zeker niet geborgd. Vaak is het zo dat de organisatie denkt dat, omdat de CRO zich er dagelijks mee bezighoudt, zij zelf dit nog maar op vrijdagmiddag hoeft de doen. Daar gaat het dus fout! Risicomanagement moet de lijn in, hoort bij de processen, en moet regelmatig en stelselmatig gebeuren. Er moet gekoppeld worden tussen risicomanagement en kwaliteitsbeheersing, zoals ISO 9001 of Six Sigma. Kwaliteit en risico zijn mijns inziens onlosmakelijk met elkaar verbonden. Risicomanagement is een onderdeel van goede kwaliteitsbeheersing, omdat het voorspelbaarheid en duurzaamheid toevoegt aan de processen. Onder Six Sigma (6 x de standaarddeviatie) bestaat voor het risico van slechte kwaliteit een minimale tolerantie, in feite gaat het om het willen accepteren van 3 à 4 defecten op miljoen producten/diensten/formulieren (zogeheten opportunities ). Wat dat betreft zitten financials met hun ambitie van reasonable assurance feitelijk heel laag op de as van kwaliteit. Reasonable assurance als indicatie van de kwaliteit van de financiële verslaglegging zal neerkomen op iets meer dan twee keer de standaarddeviatie (2 Sigma) en daarmee is de geaccepteerde foutenmarge beduidend hoger dan in een productieomgeving gebruikelijk is. In productieomgevingen gaat men zo ver met haar ambitie omdat het uitgangspunt is: de ergste vorm van slechte kwaliteit is die welke door de consument wordt aangetroffen. Kennelijk wordt de gebruiker van een jaarrekening niet als consument beschouwd, anders zouden we in de financiële sector onze kwaliteitsambitie behoorlijk moeten opschroeven. Prof. Dr. AMM Tjeu Blommaert is hoogleraar bedrijfseconomie aan de Universiteit Maastricht, auteur van vele boeken op het gebied van de bedrijfseconomie en bedrijfsadministratie; hij is directeur van Blommaert Enterprise en erkend deskundige op het gebied van risicomanagement f.inc 23

24 Jeroen de Munnik eerlijk over aegon De zorgen van de financiële sector gaan diep. Negatieve publiciteit door rechtszaken, affaires, fraudes en bonussen heeft het consumentenvertrouwen aangetast. Ook AEGON Nederland merkt de gevolgen. Om het tij te keren, bouwt de verzekeraar aan een nieuw imago. Met als kernwaarde Eerlijk over Directielid Jeroen de Munnik: Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Tekst: Geert de Vries fotografie: jasper zwartjes Tijdens de presentatie van de cijfers over het eerste kwartaal van 2009 meldde AEGON een substantiële verbetering van het resultaat vergeleken met het laatste halfjaar van 2008: Hoewel een nettoverlies is geboekt van 173 miljoen euro, wijzen diverse signalen er op dat de neerwaartse trend is gekeerd en dat de fundamenten onder de activiteiten sterk blijven. Eén van deze fundamenten is het Nederlandse bedrijf. In het eerste kwartaal is de verkoop van nieuwe levensverzekeringen met 51% gestegen ten opzichte van het vierde kwartaal van Vooral door een sterke toename bij de verkoop van collectieve pensioencontracten. Jeroen de Munnik, binnen de Directie Nederland verantwoordelijk voor de grootzakelijke en institutionele markt, verklaart de forse toename ook uit de financiële soliditeit van het bedrijf. AEGON Levensverzekering NV, de contractspartij voor onze klanten, heeft nog steeds een van de hoogste ratings onder de pensioenverzekeraars in Nederland: AA. Onze financiële positie was al sterk en dat is nog steeds zo, ondanks de kredietcrisis. Een hele prestatie onder de huidige, moeilijke marktomstandigheden. Bovendien zijn alle pensioengaranties op de balans gewaardeerd en vrijwel helemaal afgedekt. In combinatie met ons complete productassortiment hebben we dus een overtuigend verhaal.

25 interview f.inc 25

26 Los van de campagne: het is de laatste tijd opvallend stil rond Aegon Dat klopt, we hebben bewust een tijd lang de luwte gezocht. In de jaren negentig profileerden we ons als het slimme jongetje, de ondeugendste leerling van de klas. Van dat Pietje Bell-imago hebben we afscheid genomen, het past niet meer. Als bedrijf zijn we met diverse affaires in de pers gekomen en dat heeft ons schade bezorgd. Ook de integriteit van de verzekeringsbranche als geheel is flink ter discussie komen te staan. Neem alleen al de commotie rond de beleggingsverzekeringen. Een dergelijk klimaat, vol wantrouwen en argwaan, vraagt om bescheidenheid en nederigheid. Als je geschoren wordt, moet je stilzitten. In de spiegel kijken, hard aan het werk gaan en je best blijven doen. Maar ook nadenken over hoe je je identiteit en je merk zo kunt laden dat je het vertrouwen van de consument herstelt. Bij ons is dat uitgemond in de Eerlijk over - campagne. Wat houdt deze campagne in? Het is een mentaliteitscampagne, waarin we duidelijk en zonder poespas communiceren over wat wij bieden en wat klanten wel en niet van ons mogen verwachten. We zeggen in heldere taal waar het op staat, beloven geen gouden bergen en doen wat we zeggen. Dit alles om mensen te helpen hun financiële doelen te realiseren en hen bewust te maken van hun eigen verantwoordelijkheid. Om een voorbeeld te geven: bij veel pensioenregelingen is er de komende jaren geen indexatiepotentieel. Daar zijn we eerlijk over. En nog een ander voorbeeld: in april hebben we een brief verstuurd naar alle deelnemers aan een AEGON pensioenregeling. In die brief staat beknopt en in heldere taal hoe het met AEGON gaat, hoe het precies zit met de steun van de overheid en wat het betekent om verzekerd te zijn bij AEGON en een gegarandeerd pensioen te krijgen. Ook dat hoort bij Eerlijk over. Hoe zijn de reacties? Verschillend. Er zijn klanten die zeggen: Wat knap van AEGON, wat een lef! Anderen zetten zich ertegen af. In de zin van: Ga je nou over jezelf roepen dat je eerlijk bent?. Er zijn ook relaties die van AEGON vervelende post hebben gehad en cynisch reageren. Maar dat hebben we van tevoren ingecalculeerd. Hoge bomen vangen veel wind. Een signaal naar de branche? In zekere zin wel, ook al kunnen wij onze collega s natuurlijk niet de wet voorschrijven. Maar het is een feit dat de financiële crisis in de basis een vertrouwenscrisis is. Dat hebben wij als een van de eersten aangevoeld. Wat er nu in de markt gebeurt, raakt het fundament Wat er in de markt gebeurt, raakt het fundament van onze bedrijfsvoering 26 f.inc

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Europese Ster. Definitief akkoord toekomstig landbouwbeleid. Europese Ster 709-01 juli 2013. Roo, Marijke de. Een nieuwsbrief van:

Europese Ster. Definitief akkoord toekomstig landbouwbeleid. Europese Ster 709-01 juli 2013. Roo, Marijke de. Een nieuwsbrief van: Roo, Marijke de Van: Europese Ster Verzonden: maandag 01 juli 2013 15:03 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Europese Ster 709-01 juli 2013 Opvolgingsmarkering: Markeringsstatus:

Nadere informatie

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro PERSBERICHT Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro Op 19 oktober 2008 is bekend gemaakt dat ING haar kapitaal verder heeft versterkt met behulp van de Nederlandse overheid. De solvabiliteit,

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Klimaatakkoord Rijk en UvW

Klimaatakkoord Rijk en UvW Klimaatakkoord Rijk en UvW Politieke en beleidsmatige context (klimaatbeleid) Rafaël Lazaroms 25 mei 2010 1 Inhoud presentatie Voorstellen Internationaal en nationaal klimaatbeleid Positie waterschappen

Nadere informatie

No.W06.12.0456/III 's-gravenhage, 7 december 2012

No.W06.12.0456/III 's-gravenhage, 7 december 2012 ... No.W06.12.0456/III 's-gravenhage, 7 december 2012 Bij Kabinetsmissive van 8 november 2012, no.12.002573, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Financiën, mede namens de Minister van

Nadere informatie

No show in de zorg. Voorstel om verspilling in de gezondheidszorg aan te pakken. Pia Dijkstra Tweede Kamerlid D66.

No show in de zorg. Voorstel om verspilling in de gezondheidszorg aan te pakken. Pia Dijkstra Tweede Kamerlid D66. No show in de zorg Voorstel om verspilling in de gezondheidszorg aan te pakken. Notitie Juli 2012 Pia Dijkstra Tweede Kamerlid D66 Inleiding De kosten van de gezondheidzorg stijgen hard. Dat komt voornamelijk

Nadere informatie

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan De Automotivescan 2014 is 464 x ingevuld: 4 van de respondenten heeft een merk-garagebedrijf en 5 is universeel. 71% heeft een

Nadere informatie

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014. - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering -

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014. - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering - -PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014 - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering - De recente faillissementen in de zorg tonen aan dat de risico's voor banken zijn toegenomen. Banken hebben

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Integraal risicomanagement

Integraal risicomanagement Samenvatting Integraal risicomanagement in 40 Nederlandse ziekenhuizen Inhoud Inleiding 3 Onderzoeksvragen 3 Integraal risicomanagement onvoldoende beschreven 4 Aanbevelingen 5 Over VvAA 7 2 VvAA Risicomanagement

Nadere informatie

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt VERMOGENS PLANNING Inhoud In het kort Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen Uw wens is ons startpunt Adequate vermogensplanning voor directeuren/grootaandeelhouders

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Together you make the difference RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Deel 1 van een drieluik over het belang van goed risicomanagement in de corporatiesector Auteur Drs. Frank van Egeraat RC. Frank

Nadere informatie

Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan

Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan Persbericht Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan VERENIGING AEGON S FINANCIËLE POSITIE ZAL SUBSTANTIEEL VERSTERKT WORDEN AEGON N.V. S ( AEGON ) EIGEN

Nadere informatie

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl VRAGENLIJST JOnG JOnG is een initiatief van en voor jonge ondernemers. Tot de doelgroep behoren Ondernemers in de eerste 5 jaar van hun ondernemerschap. JOnG stelt zich tot doel de individuele ondernemers

Nadere informatie

Bochane Services Dienstenwijzer Biedt helderheid over de dienstverlening van Bochane Services B.V.

Bochane Services Dienstenwijzer Biedt helderheid over de dienstverlening van Bochane Services B.V. Bochane Services Dienstenwijzer Biedt helderheid over de dienstverlening van De verschillende bedrijfstakken van financiële dienstverlening en in het bijzonder hechten grote waarde aan goede voorlichting

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

NIMA B EXAMEN INTERNE EN CONCERNCOMMUNICATIE ONDERDEEL B1.1 26 JANUARI 2016 VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES

NIMA B EXAMEN INTERNE EN CONCERNCOMMUNICATIE ONDERDEEL B1.1 26 JANUARI 2016 VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES VRAGEN EN ANTWOORDINDICATIES NIMA B INTERNE EN CONCERNCOMMUNICATIE ONDERDEEL 1 (CASE) 26 JANUARI 2016 1 Vragen bij examencase Er is gesjoemeld (totaal 139 punten) Vraag 1 (10 punten) a. Geef aan in hoeverre

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG MEET THE EXPERTS KENNISMAKING MET LEAN IN DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG DOOR DR. VINCENT WIEGEL OP 16 OKTOBER 2014 VERBINDENDE CONTROL DOOR MR. DR. HARRIE AARDEMA OP 6 NOVEMBER 2014 INKOOP

Nadere informatie

Maak van compliance een pro it center BSN. Compliance levert geld op, tevreden klanten en ef iciënte processen. excitingly different.

Maak van compliance een pro it center BSN. Compliance levert geld op, tevreden klanten en ef iciënte processen. excitingly different. Maak van compliance een pro it center BSN Het is te vaak en te vroeg geroepen. Maar toch, de wereld verandert fundamenteel. Uitwassen in de samenleving hebben ertoe geleid dat de wetgever zich steeds meer

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 28 augustus 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 28 augustus 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

Vlaanderen is ondernemen. Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN. AGENTSCHAPONDERNEMEN.be

Vlaanderen is ondernemen. Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN. AGENTSCHAPONDERNEMEN.be Vlaanderen is ondernemen Overname kompas Continuïteit voor je onderneming AGENTSCHAP ONDERNEMEN AGENTSCHAPONDERNEMEN.be Werken aan de continuïteit van uw onderneming is een heel proces en kan verschillende

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 29689 Herziening Zorgstelsel 25424 Geestelijke gezondheidszorg Nr. 599 Brief van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt

Inhoud. In het kort. Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht. Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen. Uw wens is ons startpunt VERMOGENS PLANNING Inhoud In het kort Het vermogensplanningsproces in vogelvlucht Persoonlijke planning en begeleiding van uw vermogen Uw wens is ons startpunt Adequate vermogensplanning voor directeuren/grootaandeelhouders

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Bochane Services Dienstenwijzer

Bochane Services Dienstenwijzer Bochane Services Dienstenwijzer Biedt helderheid over de dienstverlening van Bochane Services B.V. De verschillende bedrijfstakken van financiële dienstverlening en Bochane Services b.v. in het bijzonder

Nadere informatie

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Deze uitvaartverzekering is onderdeel van uw ABN AMRO Pakketverzekering. Waarvoor is deze verzekering? Met deze verzekering betalen we een bedrag als degene die verzekerd

Nadere informatie

Uitkering superdividend aan EZ 20.000.000 EZ opteert voor uitbetaling in twee tranches: - 10.000.000 in 2015-10.000.000 in 2016

Uitkering superdividend aan EZ 20.000.000 EZ opteert voor uitbetaling in twee tranches: - 10.000.000 in 2015-10.000.000 in 2016 Concept tekst Bestuurlijk Principeakkoord EZ Noord Nederland inzake NOM. Versie 12 april 2016 (inclusief aanvullende afspraken m.b.t. Onderneming X) 1. De provincies Fryslân, Groningen en Drenthe enerzijds

Nadere informatie

ConQuaestor Summer Game Week

ConQuaestor Summer Game Week ConQuaestor Summer Game Week Glue It: lean management bij productiebedrijven Alles moet snel én alles moet goed. U heeft te maken met (toenemende) eisen en wensen van klanten op het gebied van kwaliteit,

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

UW BEDRIJF FINANCIEREN

UW BEDRIJF FINANCIEREN UW BEDRIJF FINANCIEREN BEDRIJFSFINANCIERING Zonder financiering kan een onderneming niet bestaan. Of het nu gaat om de omvang van het eigen vermogen of de ontwikkeling van uw werkkapitaal: de wijze waarop

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Rapportage. Cliëntenraden en. Extra bijdragen. AWBZ-instellingen

Rapportage. Cliëntenraden en. Extra bijdragen. AWBZ-instellingen Rapportage Cliëntenraden en Extra bijdragen AWBZ-instellingen LOC Zeggenschap in zorg 20 januari 2011 1 Inleiding Aanleiding Bij LOC Zeggenschap in zorg zijn 2.200 cliëntenraden aangesloten. Voor cliëntenraden

Nadere informatie

kengetallen accountancy

kengetallen accountancy kengetallen accountancy Kleine en middelgrote kantoren editie 2012 3 Voorwoord Voor u ligt de 2012-editie Kengetallen Accountancy, een handreiking voor eigenaren en managers van accountants-, belastingadvies-

Nadere informatie

I M T E C H N. V. B U S I N E S S P R I N C I P L E S

I M T E C H N. V. B U S I N E S S P R I N C I P L E S I M T E C H N. V. B U S I N E S S P R I N C I P L E S Algemeen Het beleid van Imtech N.V. is gericht op de continuïteit van de onderneming als een winstgevende organisatie, die met haar bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Jong Talent Programma s

Jong Talent Programma s Kennis van de Overheid Jong Talent Programma s Investeer in de toekomst van uw organisatie Jong talent heeft de toekomst Ze zijn er gelukkig volop: jonge mensen die kiezen voor een carrière bij de overheid.

Nadere informatie

-PERSBERICHT- -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG-

-PERSBERICHT- -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG- -PERSBERICHT- Utrecht, 19 maart 2013 -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG- Door de invoer van wonen en zorg transformeert de markt in hoog tempo van aanbodgericht naar vraaggestuurd.

Nadere informatie

T rainingskalender 2015

T rainingskalender 2015 T rainingskalender 2015 Flustraat 35 Tel. 531330 Fax 531340 tahconsulting@sr.net www.tahconsulting.com Tjong A Hung Consulting N.V. 2 I n h o u d s o p g a ve pagina Instaptraining Kredieten 3 Basistraining

Nadere informatie

Strategische Issues in Dienstverlening

Strategische Issues in Dienstverlening Strategische Issues in Dienstverlening Strategisch omgaan met maatschappelijke issues Elke organisatie heeft issues. Een definitie van de term issue is: een verschil tussen de verwachting van concrete

Nadere informatie

Ruimte voor vernieuwing, in control veranderen?

Ruimte voor vernieuwing, in control veranderen? Ruimte voor vernieuwing, in control veranderen? ZKN Congres, 5 juni 2013 drs. F.H. (Erik) Drenth, directeur VvAA Risicomanagement voor de gezondheidszorg Inhoud 1. VvAA in het kort 2. De sector in de media:

Nadere informatie

Fusies in ziekenhuizen CONTROLLERSBIJEENKOMST 11 FEBRUARI 2015

Fusies in ziekenhuizen CONTROLLERSBIJEENKOMST 11 FEBRUARI 2015 Fusies in ziekenhuizen CONTROLLERSBIJEENKOMST 11 FEBRUARI 2015 Edwin Sinnema Technisch bedrijfskundige (Eindhoven) Koninklijke Marine (Den Helder/Den Haag) Deloitte consulting (Utrecht/Amstelveen) Zorggroep

Nadere informatie

ECSD/U201402324 Lbr. 14/092

ECSD/U201402324 Lbr. 14/092 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft leren over cultureel ondernemen uw kenmerk ons kenmerk ECSD/U201402324 Lbr. 14/092 bijlage(n) 2 (separaat

Nadere informatie

Aangenaam kennis te delen Wij brengen de risico s voor u in kaart. www.zichtadviseurs.nl

Aangenaam kennis te delen Wij brengen de risico s voor u in kaart. www.zichtadviseurs.nl Aangenaam kennis te delen Wij brengen de risico s voor u in kaart www.zichtadviseurs.nl Het uitstippelen van een effectief risicoplan begint met elkaar leren kennen Ondernemen is risico lopen. Als ondernemer

Nadere informatie

Branche onderzoek 2015. Credit management beleid en Wwft naleving van accountancy- en administratiekantoren.

Branche onderzoek 2015. Credit management beleid en Wwft naleving van accountancy- en administratiekantoren. Branche onderzoek 2015. Credit management beleid en Wwft naleving van accountancy- en administratiekantoren. Voorwoord De accountancy- en administratie sector is aan verandering onderhevig en wordt gedwongen

Nadere informatie

WOONGOED HYPOTHEKEN DIENSTENWIJZER. Wer op HET Frrunrucrerl Torzrcnr

WOONGOED HYPOTHEKEN DIENSTENWIJZER. Wer op HET Frrunrucrerl Torzrcnr WOONGOED HYPOTHEKEN DIENSTENWIJZER Wer op HET Frrunrucrerl Torzrcnr lnformatie over onze dienstverleninq Op grond van de Wet financieel toezicht zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van

Nadere informatie

Uitkomst Enquête 20% als Maximum Bonus voor alle Financiële medewerkers?

Uitkomst Enquête 20% als Maximum Bonus voor alle Financiële medewerkers? Uitkomst Enquête 20% als Maximum Bonus voor alle Financiële medewerkers? Inhoud: 1. Aanleiding 2. Geen bonus bij Staatsteun 3. Lagere beloningen (in de top) bij staatsdeelnemingen 4. Ontnemen onterechte

Nadere informatie

Statenfractie D66 Gelderland

Statenfractie D66 Gelderland Verzoek tot debat HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Een nieuwe vorm van risicomanagement HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Beknopte samenvatting van

Nadere informatie

We know it takes a teamplayer to win. Tijdelijke professionals duurzame resultaten

We know it takes a teamplayer to win. Tijdelijke professionals duurzame resultaten We know it takes a teamplayer to win Tijdelijke professionals duurzame resultaten RSM WMV Interim services 2/3 RSM WMV / Interim Services In de professionele interim-markt is er nadrukkelijk behoefte aan

Nadere informatie

2015D42193 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2015D42193 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2015D42193 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG De vaste commissie voor Financiën heeft op 5 november 2015 een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën over zijn brief

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I

Eindexamen economie 1 vwo 2001-I Opgave 1 Hoge druk op de arbeidsmarkt Gedurende een aantal jaren groeide de economie in Nederland snel waardoor de druk op de arbeidsmarkt steeds groter werd. Het toenemende personeelstekort deed de vrees

Nadere informatie

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw

OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT. Groningen, maart 2016 Wim Pauw OPERATIONEEL RISKMANAGEMENT Groningen, maart 2016 Wim Pauw Risicomanagement Risicomanagement is steeds meer een actueel thema voor financiële beleidsbepalers, maar zij worstelen vaak met de bijbehorende

Nadere informatie

FISCALE TIPS & BLUNDERS. 2016 1e druk Copyright Finovion

FISCALE TIPS & BLUNDERS. 2016 1e druk Copyright Finovion FISCALE TIPS & BLUNDERS 2016 1e druk Copyright Finovion Wij heten u van harte welkom. WELKOM Dit handzame boekje met financiële blunders en fiscale tips ontvangt u van Finovion. Wij zijn een ondernemend

Nadere informatie

Zorgtaken voor de gemeente

Zorgtaken voor de gemeente De Sociale Databank Nederland presenteert in samenwerking met de gemeente een verbreding van inzicht en kennis over structurele oorzaken van de crisis met het terugeisen van 50,9 miljard aan verdwenen

Nadere informatie

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN NVZD najaarscongres 25 november 2015, Nyenrode Business Universiteit, Breukelen GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN Naar permanente leiderschapsontwikkeling Ambitie De NVZD wil met dit congres onderstrepen

Nadere informatie

Strategisch document Ambulancezorg Nederland

Strategisch document Ambulancezorg Nederland Strategisch document Ambulancezorg Nederland 1 Inleiding: relevante ontwikkelingen 2 Missie en visie AZN 3 Kernfuncties: profiel en kerntaken AZN 4 Strategische agenda AZN vastgesteld: woensdag 23 mei

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 682 Vragen van de leden

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl)

Examen VWO. Economie 1 (nieuwe stijl) Economie 1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 17 mei 13.30 16.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

Investors in People. Info van het IiP-blog: http://investorsinpeople.spaces.live.com. 25-4-2008 www.willemscheepers.eu

Investors in People. Info van het IiP-blog: http://investorsinpeople.spaces.live.com. 25-4-2008 www.willemscheepers.eu Investors in People Info van het IiP-blog: http://investorsinpeople.spaces.live.com De plaats van IiP. Greiner & IiP IiP Cyclus. & de O-Meting Investors in People in het Organisatie Model www.willemscheepers.eu

Nadere informatie

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Opgesteld door: Helene Marcus-Baart, coördinator HagaVrienden I.s.m: Hans de Sonnaville, secretaris HagaVrienden (Beknopt) beleidsplan HagaVrienden 2013-2015

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie

Beleggingsmodel Fondsen

Beleggingsmodel Fondsen Beleggingsmodel Fondsen De meest comfortabele manier van beleggen Steeds afgestemd op het actuele beursklimaat Keuze uit verschillende risico s en rendementen Gecombineerde beleggingsexpertise van ABN

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG PIM DIEPSTRATEN Doorn, 1 december 2015 AGENDA 1 Financieringsstrategie zorginstelling 2 Huidige financiers en het WFZ 3 Perspectief investeerder op de zorgmarkt 4 Alternatieve

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 2 februari 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 2 februari 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

Grande Conference 2014. Het Huisartsenperspectief

Grande Conference 2014. Het Huisartsenperspectief Grande Conference 2014 Het Huisartsenperspectief Het Huisartsenperspectief Toekomstvisie huisartsgeneeskunde 2022 kleinschalige, persoonsgerichte zorg dicht bij de patiënt ambities Het Huisartsenperspectief

Nadere informatie

plan van aanpak opschaling e- health

plan van aanpak opschaling e- health plan van aanpak opschaling e- health Matthijs Jantzen Projectleider E-health GGz Centraal even voorstellen Historicus Informatiemanager Webmaster Stafmedewerker historie e-health GGz Centraal 2008 eerste

Nadere informatie

Verhaal van uw persoonlijke schade bij letsel

Verhaal van uw persoonlijke schade bij letsel Persoonlijke bijstand Verhaal van uw persoonlijke schade bij letsel 1 Juridische hulp met een warm hart Bent u buiten uw schuld slachtoffer van een ongeval? Zijn er bij een medische behandeling fouten

Nadere informatie

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in uw regio? bedrijvencoöperatie?

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Voorstel Kennis te nemen van de communicatiestrategie van de gezamenlijke waterschappen en de ontwikkelde middelen corporate story en woordmerk.

Voorstel Kennis te nemen van de communicatiestrategie van de gezamenlijke waterschappen en de ontwikkelde middelen corporate story en woordmerk. Aan het dagelijks bestuur Datum: 11-02-2014 Onderwerp: Landelijke communicatiestrategie waterschappen Voorstel Kennis te nemen van de communicatiestrategie van de gezamenlijke waterschappen en de ontwikkelde

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland COUNTRY PAYMENT REPORT 216 Nederland Country Payment Report 216: NEDERLAND Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia. Intrum Justitia verzamelt gegevens van duizenden bedrijven in Europa

Nadere informatie

Strategisch Risicomanagement

Strategisch Risicomanagement Commitment without understanding is a liability Strategisch Risicomanagement Auteur Drs. Carla van der Weerdt RA Accent Organisatie Advies Effectief en efficiënt risicomanagement op bestuursniveau Risicomanagement

Nadere informatie

Ontslaggolf op komst. Resultaten december 2008

Ontslaggolf op komst. Resultaten december 2008 Resultaten december 2008 Ontslaggolf op komst Foto Carel Richel De Nederlandse autodealers maken zich op voor een uitzonderlijk zwaar jaar. De verkopen nieuw blijven achter, de occasionmarkt is ingestort

Nadere informatie

Datum : 12 juni 2009 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; Ministerie van Financiën

Datum : 12 juni 2009 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; Ministerie van Financiën CPB Notitie Datum : 12 juni 2009 Aan : Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; Ministerie van Financiën Budget deeltijd-ww 1 Inleiding Per 1 april 2009 is de regeling deeltijd-ww tot behoud van

Nadere informatie

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten CLAVIS Vermogensstructurering Directievoering Trustdiensten Vermogensbeheer (Infra)structuur Vermogensplanning Transactiebegeleiding

Nadere informatie

Jeugdzorg: verschil tussen budget en contract in de regio Zuidoost Noord- Brabant. Klarita Sadiraj

Jeugdzorg: verschil tussen budget en contract in de regio Zuidoost Noord- Brabant. Klarita Sadiraj Jeugdzorg: verschil tussen budget en contract in de regio Zuidoost Noord- Brabant Klarita Sadiraj Sociaal en Cultureel Planbureau Den Haag, oktober 2015 Het Sociaal en Cultureel Planbureau is ingesteld

Nadere informatie

Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG

Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG Implementatie Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 bij BNG Koninginnegracht 2 2514 AA Den Haag T 070 3750 750 www.bng.nl Vastgesteld door de Raad van Bestuur op en goedgekeurd door de Raad van Commissarissen

Nadere informatie

Maatregelen die soms al eerder genomen hadden moeten worden, kunnen nu rekenen op voldoende draagvlak.

Maatregelen die soms al eerder genomen hadden moeten worden, kunnen nu rekenen op voldoende draagvlak. Home > Nieuws 17 augustus 2009 - De kredietcrisis en de recessie bieden kansen, zo blijkt uit een onderzoek van het Register AC, een platform voor financiële professionals op post-hbo-niveau, onder de

Nadere informatie

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Welkom, blij dat u er bent. Uit het feit dat u met zovelen bent gekomen maak

Nadere informatie

Whitepaper Verbonden Partijen

Whitepaper Verbonden Partijen Whitepaper Verbonden Partijen Om meer aandacht te kunnen besteden aan hun kernactiviteiten zijn steeds meer lokale overheden geneigd om organisatieonderdelen te verzelfstandigen al dan niet in samenwerking

Nadere informatie

adviseren vanuit je kern

adviseren vanuit je kern adviseren vanuit je kern De wereld wordt er niet beter van, de werkomgeving wordt er niet ideaal van, maar je leert te roeien met de riemen die je hebt, te accepteren wat de kwaliteiten zijn waar je mee

Nadere informatie

Whitepaper. Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies

Whitepaper. Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies Whitepaper Online samenwerken: meer transparantie en efficiency geeft accountant extra ruimte voor advies Een whitepaper van UNIT4 Accountancy 2013 Inleiding Accountantskantoren leveren vandaag de dag

Nadere informatie

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 18 januari 25 Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

'Risico's it-investeringen doorgaans hoog'

'Risico's it-investeringen doorgaans hoog' Computable Computable In bedrijf: 07/05/04 - 'Risico's it-investeringen doorgaans hoog' It-portfoliobeheer: inzicht als eerste stap naar controle 'Risico's it-investeringen doorgaans hoog' Chris Verhoef,

Nadere informatie