The Future of Trade Credit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "The Future of Trade Credit"

Transcriptie

1 The Future of Trade Credit Een Whitepaper van Atradius juni 2010

2 Inleiding Krediet is een woord met verschillende betekenis voor verschillende mensen: sommigen zullen denken aan studiepunten, anderen aan een erkenning van iemands verdienste. Voor de een is het de resterende belwaarde op zijn gsm, voor de ander een plastic kaartje waarmee winkelende mensen geld kunnen uitgeven dat ze niet hebben. In dit witboek bespreken we het handelskrediet, dat wel wat lijkt op het laatste voorbeeld, in die zin dat het een overeenkomst is om goederen of diensten die het ene bedrijf levert aan het andere later te betalen. Redelijkerwijs mag ervan worden uitgegaan dat de economische beroering van de voorbije twee jaar een invloed heeft gehad op de manier waarop handelskrediet wordt gebruikt. Maar zelfs redelijke veronderstellingen kunnen verkeerd blijken te zijn. Atradius heeft, als vooraanstaand kredietverzekeraar die een verzekering biedt aan die leveranciers die krediet geven, voor levering van goederen of diensten natuurlijk een bijzondere belangstelling voor dit onderwerp, net als de vele anderen die direct of indirect betrokken zijn bij binnen- en buitenlandse handel. Daarom is het belangrijk om vast te stellen welk effect de crisis echt heeft gehad op het handelskrediet, dat toch jarenlang de raderen van de handel heeft gesmeerd. Dat was voor ons de aanzet voor een onderzoek dat aan de basis ligt van deze whitepaper. Zoals u hierna zult merken, omvatte ons onderzoek een uitgebreide bevraging van bedrijven overal ter wereld en diepte-interviews met zakenmensen in uiteenlopende rollen als leverancier, inkooporganisatie, bedrijfsconsultant en kredietverzekeraar. De resultaten? Zoals de meeste dingen in het leven zijn die niet eenduidig zwart of wit. Maar wat zich aftekent, is het beeld van een handelskrediet dat door de economische crisis uit koers werd gegooid. Wij hopen dat onze aanbevelingen kunnen bijdragen om ondernemingen terug op het door hen gewenste pad te krijgen. 2

3 Wat wil deze Whitepaper bereiken? Een definitie geven van handelskrediet, met de voor- en nadelen. Vaststellen hoe de economische crisis van 2008/9 de verkoop op krediet in die periode heeft beïnvloed. Onderzoek doen naar de houdingen t.o.v. krediet en de voorspellingen voor het gebruik ervan in de toekomst, vanuit het gezichtspunt van bedrijven (die verkopen en aankopen), handelsorganisaties en bedrijfsconsultants, kredietverzekeraars en banken. Vaststellen of de economische crisis iets heeft veranderd in de manier waarop en de mate waarin handelskrediet in de toekomst zal worden gebruikt. Op basis van die gemaakte vaststellingen aanbevelingen formuleren zodat de binnenen buitenlandse handel verder kan bloeien, ongeacht wat er ook verandert aan het gebruik van handelskrediet. Waarom handelskrediet in het verleden altijd de raderen van de handel heeft gesmeerd Krediet. Over de precieze oorsprong van krediet zijn de meningen verdeeld. Maar wat is papiergeld anders dan een belofte om te betalen? Al in 1923 definieerde W.C. Schluter krediet als volgt: Een geloof of vertrouwen in een persoon of huis waardoor deze zakelijk de reputatie krijgen dat ze bereid en in staat zijn om verplichtingen na te komen en, op grond daarvan, de macht of mogelijkheid krijgen om goederen of fondsen te verwerven tegen de belofte van betaling of terugbetaling in de toekomst. (Factors determining terms of sale, door W.C. Schluter 1923) Die definitie is misschien ietwat langdradig, maar accuraat. Korter gezegd: een overeenkomst om goederen of diensten op rekening te kopen: dus zonder meteen contant te betalen. Maar Schluter s definitie geeft beter de essentie van krediet weer, omdat ze de elementen geloof en vertrouwen bevat, en die elementen zijn fundamenteel bij de verkoop van goederen en diensten op krediet want ze liggen aan de basis van een zakenrelatie die onmisbaar is voor succesvol zakendoen. 3

4 Vertrouwen moet groeien en dat vraagt tijd. Leveranciers zullen niet geneigd zijn om een startend bedrijf dadelijk handelskrediet te geven en zullen mogelijk aandringen op volledige of gedeeltelijke contante betaling vooraf of bij de levering. Dat is normale commerciële voorzichtigheid. Voor nieuwe klanten kan een contante betaling veel nadelen hebben, maar tegelijk kan het ook betekenen dat er kan worden onderhandeld over korting. Maar na een aantal succesvolle transacties kan de verkoper vertrouwen hebben gekregen in de financiële sterkte van de koper en kan over kredietvoorwaarden worden gesproken. Dat zorgt voor een reeks voordelen - en ook voor een paar nadelen: Voordelen voor de koper: Minder kapitaal nodig Een betere cashflow De gelegenheid om waarde toe te voegen en goederen door te verkopen met winst voordat de betaaltermijn verstreken is Algemeen, de mogelijkheid om te groeien zonder gehinderd te worden door onmiddellijke betalingen Maar kopen op krediet houdt ook gevaren in: Als de koper niet betaalt op de vervaldag, kan hij een boete oplopen en een slechte kredietscore krijgen die toekomstige zaken met deze en andere leveranciers zal beïnvloeden Wie op die manier een slechte reputatie verwerft, kan in de toekomst problemen hebben om aan een lening, kredietkaart of leasing te komen Voordelen voor de verkoper: Concurrentievoordeel door aantrekkelijke betalingsvoorwaarden aan te bieden Een manier om langdurige relaties met goede klanten op te bouwen en te behouden. De keerzijde van de medaille: Risico s voor de cashflow als een klant niet of laattijdig betaalt 4

5 Samenvatting en toelichtingen De invloed van de economische crisis op de binnen- en buitenlandse handel (blz. 7) De economische crisis zorgde voor spanningen in de relatie leverancier-klant en zette de cashflow, de investeringen en onderzoek & ontwikkeling onder druk. In heel wat gevallen is de balans van de zakenrelatie doorgeslagen naar de kant van machtige kopers die uitgebreide kredietvoorwaarden kunnen vragen. Tegelijk vragen leveranciers die voorheen krediet zouden hebben aangeboden nu zonder omwegen om contante betaling. En toch blijft krediet een essentieel handelsinstrument, ook al werd de toepassing ervan ingewikkelder. Het gezichtspunt van de kredietverzekeraar (blz. 12) Tijdens de crisis beslisten kredietverzekeraars om hun dekking aan te passen, en dat werd beschouwd als een harde beslissing. Zij voeren aan dat ze hiertoe genoodzaakt waren, omdat de aard van de risico s zo sterk was gewijzigd dat vele ervan niet langer verzekerbaar waren, en indien ze in dergelijke omstandigheden dekking zouden blijven geven, zouden ze hun klanten een slechte dienst bewijzen. Kredietverzekeraars stellen ook dat de kritiek op hen ongegrond was, en recente cijfers van de kredietverzekeringssector tonen recordniveaus van uitkeringen de hele crisis door. Het gezichtspunt van handelsorganisaties en consultants (blz. 16) Het Britse Institute of Credit Management meent dat handelskrediet essentieel is voor bedrijven om te kunnen werken, en dat de economische crisis bedrijven ertoe heeft aangezet een positieve houding aan te nemen, in die zin dat ze voortaan mikken op de betere risico s. Bedrijven die niet snel op de crisis reageerden, hebben het felst geleden, en wanneer een kredietverzekeraar zijn dekking introk, kan dat het bankroet hebben versneld van bedrijven die hoe dan ook failliet zouden zijn gegaan. De Duitse Verein für Credit Management e.v. stelt vast dat kleinere leveranciers hebben geleden in de handen van machtige kopers, en dat de machtsverschuiving naar dergelijke kopers een wereldwijd verschijnsel is. Die trend van een gebrek aan ethiek bij bedrijven zette al voor de crisis in en is een weerspiegeling van een breder maatschappelijk probleem. Leveranciers nemen nu zelfs meer risico's in hun verkoopovereenkomsten, omdat ze onder druk staan om te verkopen. De invloed van de economische crisis op kredietverzekering (blz. 19) Zowel de Berne Union als de International Credit Insurance & Surety Association (ICISA) zagen een plotse toename in de aanvragen voor kredietverzekering, waarbij de leden van de Berne Union hoge niveaus van verzekeringscapaciteit en uitkeringen verbinden met een vermogen om te weerstaan aan de ongunstige financiële omgeving. De ICISA is van mening dat bedrijven die al een 5

6 kredietverzekering hebben, nood hebben aan een duidelijke uitleg van hun verzekeraars wanneer het niveau of de voorwaarden van de dekking worden aangepast, en dat de verzekeraars transparanter moeten worden. Zal krediet in de nabije toekomst anders zijn als een gevolg van de economische crisis, en op welke manier? (blz. 23) Atradius deed uitgebreid onderzoek bij bedrijven over de hele wereld, en een van de vele vaststellingen was dat vele bedrijven verkoop op krediet in de toekomst zien toenemen opdat klanten meer tijd krijgen om te betalen, misschien omdat bankfinanciering minder toegankelijk wordt. Leveranciers blijven de kredietwaardigheid van hun klanten nagaan en klanten zijn bereid om kredietvoorwaarden in te ruilen voor een betere prijs. KMO leveranciers zijn bijzonder gevoelig voor veranderingen in hun eigen cashflow en geven dit op als reden om hun kredietvoorwaarden aan te passen. Conclusies en aanbevelingen (blz. 30) Op de korte termijn is de dynamiek van het handelskrediet gewijzigd door de economische crisis, en we zien meer agressiviteit bij zowel leveranciers als klanten. Indien deze trend niet keert, kan dit niet alleen duurzame zakenrelaties schaden, maar ook een hinderpaal vormen voor cashflow en investeringen in onderzoek en ontwikkeling, en dat zal uiteindelijk in het nadeel spelen van de consument. Hoewel niet alle kritiek op de kredietverzekeraars over hun intrekking van dekking verdiend is, zou, waar mogelijk, een snellere en meer uitgebreide communicatie over de redenen voor hun acties een beter begrip hebben opgebracht waarom bepaalde acties noodzakelijk waren. Bedrijven die zowel kredietverzekering als bankfinanciering verkrijgen, zouden er verstandig aan doen volkomen transparant te zijn over hun financiële status. Onze aanbevelingen vindt u op de bladzijden 32 en 33. Referenties en dankbetuigingen (blz. 34) 6

7 De invloed van de economische crisis op de binnen- en buitenlandse handel In maart 2009, op het hoogtepunt van de crisis, had een verslag in het Britse tijdschrift Marketing een veelzeggend punt: Terwijl het financiële kaartenhuis verder in elkaar stort, proberen sommige adverteerders hun cashflow te verbeteren door aan media-eigenaars betere kredietvoorwaarden te vragen, met het stilzwijgende dreigement dat ze uit het schema worden gegooid als ze hier niet op ingaan de brouwerijgroep Anheuser-Busch en Diageo schreven media-eigenaars aan om mee te delen dat ze hun betaaltermijnen verlengden tot respectievelijk 120 en 60 dagen; van General Motors, dat kampt met een nijpend cashtekort, wordt aangenomen dat het gelijkaardige stappen heeft ondernomen Sarah Johnson Advertisers asking for extended credit terms are shifting the risk (Marketing magazine van 3 maart 2009). Wie beslist nu eigenlijk over de kredietvoorwaarden? Grote spelers zoals degene in het artikel van Marketing magazine hebben de macht om de voorwaarden te dicteren omdat ze zo waardevol zijn voor hun leveranciers. Vroeger hadden grote leveranciers, multinationals, de gewoonte voorwaarden op te leggen aan hun klanten de kleinhandelaars. Maar nu krijgen grote wereldretailers kritiek in de media omdat ze eisen zouden stellen aan leveranciers. Bij de invoer van een nieuwe gedragscode voor Britse supermarkten (the Groceries Supply Code of Practice) zei minister van Consumentenzaken Kevin Brennan onlangs de macht die grote levensmiddelenretailers blijven uitoefenen over hun toeleveranciers kan er nog altijd toe leiden dat kleine producenten onder druk komen te staan, vooral in deze moeilijke economische tijden, en dat zal uiteindelijk een invloed hebben op de consument. Vrije en eerlijke concurrentie is de sleutel tot een gezonde markt... Vanuit het standpunt van de leveranciers wordt voor een dergelijke regulering vaak het argument aangehaald dat ongehinderde druk door de retailers schade toebrengt aan het vermogen van de leverancier om te investeren in onderzoek en ontwikkeling en om te innoveren, activiteiten die uiteindelijk ten goede komen aan de consument. Het eigen onderzoek van Atradius, via diepte-interviews en internationaal onderzoek waar we verder in deze whitepaper naar verwijzen, toont aan dat, hoewel zowel klanten en leveranciers 7

8 afhankelijk van de sector succes kenden in het onder druk zetten van hun tegenpartij om de door hen geprefereerde betalingscondities op te leggen, in het huidige klimaat, kopers de overhand hebben bij het onderhandelen van kredietvoorwaarden. Op de eerste rij Atradius interviewt Dennis Fry, manager van Commstar. Commstar is een gerenommeerd en innovatief marketingbureau, met vestigingen in België en in het Verenigd Koninkrijk. Het bedrijf is in heel Europa actief en heeft klanten in de meest uiteenlopende sectoren zoals de modesector, de auto-industrie, de detailhandel, entertainment, de overheidssector, de voedingsector, de farmaceutische sector en de financiële wereld. Bijgevolg heeft de manager van Commstar, Dennis Fry, een gefundeerde visie, niet alleen over zijn eigen sector maar ook over de sectoren die een beroep doen op de diensten van Commstar, en over de invloed van de economische crisis in het hele continent. Atradius: Op welke manier heeft Commstar de economische crisis gevoeld? Dennis Fry: Op vele manieren. Een van onze grootste klanten bijvoorbeeld, die tot nog toe altijd regelmatig elke maand betaalde, heeft nu twee maandelijkse betalingen overgeslagen. Op dit ogenblik weten we niet wat achter dat uitstel zit, maar ongetwijfeld is het een gevolg van de economische crisis. A: Hebt u voor dergelijke klanten overwogen om een maandelijks voorschot overeen te komen, zodat u verzekerd bent van regelmatige betalingen? DF: Voorschotten werden in feite ingevoerd door de reclame-industrie. De manier waarop een reclamebureau werkt, houdt immers in dat het kosten moet maken bij de start van een langetermijnproject. Zonder voorschotten zou het bureau geen inkomsten hebben van die klant tot aan het eind van het project. Standaard werd maandelijks een dienstenvergoeding van 17,65% gevraagd. Als we bijvoorbeeld voor een klant een advertentie in een tijdschrift boekten, gaf het tijdschrift ons een korting van 15%. De resterende 85% rekenden we de klant aan, en daar telden we 17,65% bij (zodat 85% op 100% komt), zodat de klant de oorspronkelijke prijs zonder de korting betaalde. Maar sommige bureaus maakten misbruik van het systeem door te veel aan te rekenen en schrikten hierdoor klanten af die geen overeenkomst wilden afsluiten die moeilijk uitvoerbaar was. Terwijl een 8

9 redelijk voorschot ons dus enorm vooruit zou helpen, is het vaak moeilijk om klanten te overtuigen om hiermee akkoord te gaan. A: Welk effect heeft de crisis gehad op de manier van zakendoen in Europa? DF: De sfeer is gemengd en bij tijden erg agressief, wat niet bevorderlijk is voor prettige zakenrelaties. Als de economie vrij kalm is, zoals in het grootste deel van het eerste decennium van de 21 e eeuw, zijn bedrijven in het algemeen hoffelijk in hun manier van zaken doen. Maar bij een economische dip zet de paniek in, en dat uit zich in een gebrek aan respect zelfs grofheid tussen kopers en verkopers. Maar anderzijds veronderstel ik dat het makkelijker is om vriendelijk te zijn als je een behoorlijke cent op de bank hebt staan. Veel van de economische problemen in Europa zijn te wijten aan de onbekwaamheid van politici. Neem nu de euromunt. Een gemeenschappelijke munt invoeren in landen met een erg verschillend niveau van economische ontwikkeling levert gegarandeerd problemen op, vooral voor de zwakkere landen. Dat zou hetzelfde zijn als een en dezelfde munt opdringen aan Manhattan en Timboektoe! Politici waren te gretig om de euro reeds in te voeren in lidstaten vooraleer de fundamenten correct waren - de balans van wat de euro in werkelijkheid waard is in elk van die staten. A: Hebt u persoonlijk een verandering gezien in het gedrag van uw leveranciers? DF: Absoluut. Transacties worden niet meer als vroeger op vertrouwen gesloten. Leveranciers die ons gewoonlijk krediet gaven, zijn nu nerveus, en in sommige gevallen kunnen ze zich geen enkel risico veroorloven. In de grafische sector was supply chain finance gebruikelijk, maar nu verkorten onze leveranciers voor papier en uitrusting de krediettermijnen of willen ze boter bij de vis. Die vermindering van krediet is ook niet altijd even duidelijk te merken. Wanneer ik bijvoorbeeld een boeking bevestig voor een locatie voor een bedrijfsevenement van een klant, wordt overeengekomen dat ik pas moet betalen op de dag van het evenement. Maar heel wat zaken registreren het bedrag tegen mijn kredietkaart als ik boek en hierdoor vermindert natuurlijk het krediet dat ik beschikbaar heb op mijn kaart om andere betalingen te doen. Voor zover ik het zie, heeft supply chain finance afgedaan, behalve dan in sectoren die het moeilijk hebben en waar het absoluut onmisbaar is, zoals in de auto-industrie. 9

10 A: Heeft de economische crisis iets gewijzigd in de manier waarop u met klanten omgaat? DF: Neen. We zijn een dienstverlener en behandelen onze klanten dan ook met het hen verschuldigde respect. Ik vind niet dat we onze klanten onder druk moeten zetten, want het is net onze bedoeling om de goede werkrelaties die we hebben aan te houden daarom begrijp ik de stugge houding niet van veel van onze leveranciers. Natuurlijk moeten we soms vooraf betalen in naam van een klant, bijvoorbeeld om een conferentieruimte te reserveren. Dat leggen we de klant dan uit en dan begrijpt hij waarom voorschotten soms nodig zijn om die bepaalde uitgave te dekken.... en aan de andere kant van de wereld vroegen we de mening van Sava Trifunovic, Group General Manager van de Credit & Payable Services bij Visy Industries in Australië. Visy is s werelds grootste privéonderneming voor duurzame verpakking en recycling, met meer dan 100 vestigingen in Australië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten. Het bedrijf werd lang beschouwd als leider in de recyclagebeweging. Atradius: Ziet u verkopen en kopen op krediet als een belangrijke factor in de manier waarop uw bedrijf en sector werken? Sava Trifunovic: Zeer zeker. Alle bedrijven in de verwerkende industrie hebben het nodig dat essentiële inputs voor het verwerkingsproces op kredietbasis worden verstrekt. Dankzij krediet kan een bedrijf die input gebruiken en omzetten in een afgewerkt product dat wordt doorverkocht aan de consument. Zonder krediet valt het proces stil wanneer het contant geld opdroogt. A: Zou uw bedrijf kunnen overleven als u contant vooraf zou moeten verkopen of kopen? ST: Contant vooraf werken zou bijzonder moeilijk worden, en volledig afhangen van onze toegang tot financieringsmogelijkheden voor ons werkkapitaal. Als we het verplicht zouden kunnen maken voor onze klanten, denk ik dat het werkbaar zou kunnen zijn, maar zoiets is weinig waarschijnlijk, en onze werkkapitaalvereisten zouden erg hoog worden en moeilijk veilig te stellen. 10

11 A: Heeft de economische crisis ertoe geleid dat u twee keer nadacht voordat u goederen en diensten op krediet aanbood? ST: Absoluut. Onze klantenbasis is erg gevarieerd, en kredietbeheer is de voorbije 12 tot 18 maanden echt een uitdaging geweest. We hebben altijd geprobeerd om klanten die het moeilijk hadden, te steunen en ze te helpen het tij te doen keren. Maar tegelijk moesten we ook erg goed opletten dat we zelf geen extra risico namen. A: Was u erg voorzichtig met het aanbieden van krediet aan minstens sommige van uw klanten? ST: In de voorbije 12 tot 18 maanden hebben we meer nadruk gelegd op het verkrijgen van persoonlijke garanties, meer kredietrapporten opgevraagd bij Dun & Bradstreet en gezorgd voor een nauwere relatie met klanten die een groot risico vormden. A: Welk effect verwacht u dat de lessen uit de economische crisis zullen hebben op toekomstige verkopen op krediet in uw sector? ST: Ik denk dat heel wat concurrenten en klanten de voorbije 12 maanden erin gelopen zijn en wat harde lessen hebben geleerd doordat ze de verkoopdollar najoegen en zich niet genoeg hebben afgevraagd hoe inbaar die is. Ik kan me voorstellen dat sommigen hiermee zullen doorgaan om hun marktaandeel te behouden of te vergroten. A: Wie beslist over het handelskrediet de leverancier of de klant? ST: Uiteindelijk heeft de leverancier het voor het zeggen, maar de beslissing moet in zekere mate van twee kanten komen. Het moet een tweerichtingsstraat zijn. A: Als banken handelskrediet blijven weigeren, of voorwaarden opleggen waar de lener niet aan kan voldoen, tot wie kan de lener zich dan wenden voor een alternatieve financieringsbron? ST: Een aantal van onze klanten kreeg onlangs met dit probleem te maken. Limieten op kasfaciliteiten, op debiteurenfinanciering en op andere financieringsoplossingen hebben het bedrijven veel lastiger gemaakt om aan werkkapitaal te komen. Daarom proberen ze langere betaaltermijnen bij leveranciers te krijgen en willen ze hun klanten kortere betaaltermijnen opleggen, om zo de leemte te overbruggen. Sommige grotere klanten hebben geprobeerd hun kapitaal te verhogen, met gemengd succes. A: Is supply chain financing nog doenbaar, en werkt het in uw sector? ST: Supply chain financing is voor Visy een doeltreffende manier gebleken om werkkapitaal vrij te maken. Een aantal grote klanten hebben financieringsmogelijkheden voor openstaande vorderingen 11

12 en op die basis werken we met hen. Er komt heel wat administratie bij kijken, maar ook voordelen als we al vroeg cash willen binnenhalen. We gaan ook na of we dit in de nabije toekomst kunnen implementeren bij een aantal van onze overzeese leveranciers. A: Zullen de crisislessen de manier waarop uw sector werkt blijvend veranderen, of zullen ze vergeten worden eens de economie weer aantrekt? ST: Ik zou graag geloven dat een aantal lessen geleerd zijn, maar dat kan alleen de tijd zeggen. Ik denk dat heel wat bedrijven hebben geleerd dat ze meer moeten focussen op het verstrekken van krediet in het begin, want eens het krediet werd gegeven en het geld gecreëerd is, is het moeilijk om het weer vast te krijgen als je een verkeerde beslissing hebt genomen. Onze twee geïnterviewden verschillen dus van mening over de haalbaarheid van supply chain credit, maar ze zijn het wel eens over de noodzaak om hun klanten te steunen en/of hen te helpen manieren te vinden om te betalen, zonder buitensporig veel druk op hen te leggen. Zoals Sava Trifunovic van Visy het stelt, ligt de sleutel in de aanwending van alle beschikbare instrumenten voor kredietbeheer met inbegrip van persoonlijke garanties en kredietrapporten. Het gezichtspunt van de kredietverzekeraar Als één van de grootste kredietverzekeraars ter wereld, voelde Atradius bijzonder snel de volle kracht van de wereldwijde economische crisis in 2008 en 2009", vertelt Dhr.Isidoro Unda, Voorzitter en CEO van Atradius. We zijn actief aanwezig in de hele wereld en dus zagen onze risicoverzekeraars en economisten al snel de voortekenen van de naderende recessie. Onze belangrijkste zorg was,en blijft nog steeds, onze klanten te beschermen tegen mogelijke verliezen. We doen dit door voorzichtige risicoinschattingen, inclusief het hen helpen vermijden van risico s die een hoge kans op wanbetaling vertonen, tegelijkertijd verzekeren we wel die risico s die een aanvaardbaar risico vertonen. Met een sterke toename van het aantal insolventies betekende dit, dat we niet alleen een dienovereenkomstig bedrag in claims zo snel en correct mogelijk dienden uit te betalen maar dat we er daarnaast ook voor 12

13 zorgden dat de zaken van onze klanten niet nog meer werden verstoord door ze af te raden nieuwe contracten af te sluiten met kopers die op dat ogenblik een onduldbaar financieel risico vormden. Het was voor niemand een prettige tijd niet voor Atradius en niet voor onze klanten maar het was noodzakelijk om slechte risico s weg te nemen als we onze rol wilden spelen in het opnieuw gezond maken van de internationale handel. Gelukkig zien we hiervan nu de eerste tekenen: en ook al kampen sommige landen nog met een schuldenlast, kredietwaardigheid van bedrijven en een hoge werkloosheidsgraad, toch zien we in heel Europa geleidelijk een verbetering van de economische stabiliteit. In de nasleep van de recessie zullen schulden, insolventie en werkloosheid ongetwijfeld blijven voorkomen en het gebruik van krediet beïnvloeden totdat de economie weer in evenwicht is. De wereldeconomie is nooit perfect pieken en dalen in de economische cyclus zijn normaal dat is één van de redenen waarom bedrijven een kredietverzekering afsluiten maar de crisis van de voorbije twee jaar heeft het natuurlijke ritme van de handel behoorlijk verstoord. Het is echter wel duidelijk geworden dat een aantal elementen steeds aanwezig moet zijn als handelskrediet met succes wil werken: op de allereerste plaats moet er vertrouwen heersen tussen leverancier en klant; vertrouwen dat op de vervaldag wordt betaald; er moet eerlijkheid en openheid zijn tussen de betrokken partijen in een verkoopsproject; leveranciers moeten verstandig aan kredietbeheer doen, zodat ze gebeurtenissen die hun cashflow kunnen beïnvloeden in de gaten kunnen houden en controleren; leveranciers moeten hun risico spreiden zodat ze niet geheel van één enkele klant afhangen; en er moet flexibiliteit zijn om zich aan te passen aan veranderende handelsomstandigheden vanwege de handelspartners, de banken en de kredietverzekeraars. Als er ook maar iets positiefs uit de recente economische beroering is gekomen, dan is het dat al die elementen zorgvuldig werden getest, en de meeste bedrijven die eraan vasthielden hebben de crisis overleefd en zijn er sterker uitgekomen. De bedrijven die het meest hebben geleden, zijn degene die weigerden in te zien dat de handelsrisico s steeds groter werden en ervan uitgingen dat ze konden doorgaan op een weg die in werkelijkheid niet langer bewandelbaar was. Halfweg 2009 deed Atradius uitgebreid onderzoek naar de impact van de economische crisis op de manier waarop bedrijven zaken doen. Het onderzoek, waarbij 3500 bedrijven in 20 landen op vier continenten werden bevraagd, kwam o.m. tot de volgende vaststellingen: 13

14 In de meeste onderzochte landen bleef het gebruik van contante verkoop gemiddeld constant. En waar die toenam, was dat eerder in de productiesector dan in de dienstensector. In de meeste landen nam tijdens de recessie het gebruik van verkoop op krediet toe, met de grootste stijging bij bedrijven met een omzet van meer dan 1 miljard euro. Ook hier was de sterkste stijging te zien in de productiesector. Tegelijk met die veranderingen in het gebruik van krediet, heeft de meerderheid van productiebedrijven en een grote minderheid van dienstverleners de kredietwaardigheid van hun klanten vaker gecontroleerd. Niet verrassend, is de meerderheid van de bevraagde bedrijven meer nadruk gaan leggen op klantenservice, ongetwijfeld omdat het makkelijker is om bestaande klanten te houden dan om nieuwe klanten te winnen en die kloof wordt in een economische crisis flink breder. Mate waarin de economische crisis de manier van zakendoen heeft veranderd, t.o.v. de verkoop op krediet Italy (n = 181) China (n = 144) Czech Republic (n = 126) Switzerland (n = 137) Germany (n = 188) Austria (n = 160) Belgium (n = 128) Mexico (n = 143) Hong Kong (n = 153) USA (n = 181) Spain (n = 193) France (n = 135) United Kingdom (n = 194) Netherlands (n = 141) Australia (n = 150) Sweden (n = 77) Canada (n = 134) Ireland (n = 137) Poland (n = 135) Denmark (n = 110) 22% 7% 12% 14% 17% 13% 16% 27% 10% 15% 17% 15% 11% 11% 10% 12% 10% 11% 13% 4% 14% 29% 44% 36% 34% 29% 33% 30% 16% 31% 23% 21% 23% 26% 25% 23% 21% 22% 19% 16% 33% 24% 47% 38% 42% 41% 38% 23% 34% 34% 23% 28% 38% 41% 47% 55% 36% 37% 34% 55% 16% 19% 16% 17% 23% 20% 19% 13% 15% 26% 16% 19% 21% 10% 6% 10% 3% 2% 11% 7% 10% 9% Big increase Small increase No change Small decrease Big decrease Basis: interviewed companies from respective countries Source: Heliview Research Autumn % 5% 3% 7% 15% 8% 10% 16% 14% 7% 10% 5% 10% 3% 7% 17% 19% 6% 14

15 Hebben kredietverzekeraars hun klanten in de steek gelaten? Doorheen de crisis bleven de kredietverzekeraars hun klanten bijstaan om hun handelsrisico s correct te beheren. Ze kregen hiervoor wel kritiek in de media, omdat ze limieten introkken op bepaalde bedrijven.de kredietverzekeraars voerden aan dat het net één van hun waardevolle diensten is, en één die bedrijven heeft behoed voor financieel verlies, om klanten te waarschuwen voor de toenemende risico s wanneer ze zaken blijven doen met bedrijven die duidelijk in een neerwaartse spiraal zijn geraakt. Bovendien tonen recente cijfers van de International Credit Insurance & Surety Association ICISA (gepubliceerd in hun persbericht van 25 april 2010) aan dat de kredietverzekeringssector op dit ogenblik 1,8 biljoen van de wereldwijde handel verzekert, en dat dit cijfer in 2009 slechts 10% lager lag dan in 2008, en overeenkwam met de lagere handelsvolumes in die periode. En doorheen de crisis bevestigt ICISA dat het aantal en de waarde van uitkeringen die kredietverzekeraars in 2009 betaalden hun totale claimsratio (d.w.z. de betaalde uitkeringen gedeeld door de bruto geïnde premies) op 84% bracht: behoorlijk wat hoger dan de sectornorm van 40%. Deze trend is duidelijk gewijzigd in 2010, met claimsratio s die opnieuw op normale niveaus liggen. 15

16 Het gezichtspunt van de handelsorganisatie en de consultant Zelfs de meest doorgedreven inspanningen om vorderingen te innen, schieten hun doel voorbij wanneer de klant eenvoudigweg de financiële middelen niet heeft om zijn schuld te betalen. Progressieve financiële afdelingen kiezen dus liever niet voor een hopeloze strijd, maar bieden hun klanten innovatieve oplossingen aan. Zo kun je relaties cultiveren met banken die gespecialiseerd zijn in hoogrisico relaties en klanten introduceren die nood hebben aan een cashinfuus. (Uit The Recession Conundrum door Rob Sherman, voor het eerst verschenen in Business Credit van juni 2008). Philip King, Chief Executive van het Brits Institute of Credit Management, ziet het recente verleden en de toekomst van krediet als volgt... Verkopen en kopen op krediet is niet alleen een belangrijke factor in de manier waarop bedrijven werken - het maakt er onlosmakelijk deel van uit. Krediet is commercieel een noodzaak. De meeste bedrijven zouden gewoonweg niet overleven indien ze zouden moeten verkopen of kopen met contante betaling vooraf. Voor eenmalige transacties zou dat systeem misschien nog werken, maar de cashflow van een bedrijf zou de aanhoudende druk niet aankunnen. De economische crisis heeft ongetwijfeld invloed gehad op de manier waarop bedrijven krediet zien en hen voorzichtiger gemaakt bij het bepalen aan wie ze krediet verlenen. Maar bedrijven hebben blijk gegeven van een opmerkelijke verschuiving in benadering, van een defensieve strategie ontworpen om slechte risico s te vermijden naar een offensieve strategie, die positiever kijkt naar het identificeren van de betere risico s, en die risico s eruit haalt om in de toekomst zaken te doen. Dat is wat slimme bedrijven hebben gedaan. Of de les geleerd is voor de toekomst moet echter nog blijken. Bedrijven lijden soms aan kortetermijnitis in hun denken. Terwijl ze nu in moeilijke tijden - het juiste doen, kunnen ze gemakkelijk in hun oude methodes hervallen wanneer de economie weer aantrekt. Ik hoop dat zoiets niet gebeurt, maar niets heeft me ooit verrast en het zou me ook nu niet verrassen. Mensen vergeten snel. Er gaat niets boven een goede recessie om te helpen focussen op cashflow en krediet zal steeds deel uitmaken van zakendoen. Het Institute of Credit Management en andere gelijkaardige organisaties moeten goede praktijken aanmoedigen en ervoor zorgen dat een aantal van de lessen die we nu hebben geleerd, niet worden vergeten. Sommige sectoren hebben beslist meer geleden 16

17 dan andere, maar daar zijn een aantal redenen voor. Sommigen hebben te lang gewacht om zich aan te passen, en gingen verder met kredietstrategieën die in die tijd niet langer geschikt waren. Sommigen zullen van mening zijn dat ze in de steek werden gelaten door hun banken of kredietverzekeraars. Het klopt dat de kredietverzekeraars in sommige sleutelsectoren, waar ze van oordeel waren dat de risico s te groot werden, de dekking hebben verminderd, en dat bedrijven het begaven. Men zou echter kunnen aanvoeren dat die maatregelen louter het heengaan hebben versneld van bedrijven die hoe dan ook op sterven na dood waren, maar anderen kunnen hierin natuurlijk verschillen van mening. Bedrijven hadden, en hebben, veel verschillende vormen van financiering tot hun beschikking. Venture capital, factoring en invoice discounting, leasing enz. zijn aanvaarde methodes, maar in moeilijke tijden hebben kleinere bedrijven zich vaak tot familie en vrienden gewend voor een cashinfuus. Beter kredietbeheer, contanten langer bijhouden of opnieuw onderhandelen over kredietvoorwaarden zijn allemaal instrumenten die met goed resultaat werden gebruikt. Dus wie heeft het voor het zeggen als het over handelskrediet gaat? Hier is geen eenduidig antwoord op. De relatie leverancier-klant is vaak ingewikkeld, en wie de overhand heeft, zal vooral afhangen van hoe cruciaal de geleverde goederen/diensten zijn voor de persoon die ze wil hebben. Mensen staan snel klaar om grote klanten te veroordelen omdat ze zouden aandringen op krediet en hun leveranciers zouden uitpersen, maar dat is altijd al zo geweest. Supply chain financing is beslist nog levensvatbaar en moet worden aangemoedigd waar en wanneer het gepast is. Hoe ziet de situatie eruit in Duitsland? De visie van Jan Schneider-Maessen, voorzitter van de Verein für Credit Management ev. (de Duitse vereniging voor kredietbeheer) Atradius: Wie schrijft op dit ogenblik het gebruik en de omvang van handelskrediet voor? Jan Schneider-Maessen: Op dit ogenblik hebben de kopers beslist de overhand. Die trend is al verschillende jaren aan de gang in bijna alle sectoren, omwille van de verhevigde concurrentie. En de trend zal zich verder doorzetten. Ze werd versneld door de economische crisis, maar de crisis op zich heeft ze niet op gang gebracht. Meer en meer hebben de kopers het voor het zeggen. 17

18 A: Welke soort leveranciers wordt voornamelijk getroffen door die trend? JS-M: De kleine en middelgrote bedrijven, omdat steeds meer kopers groter en dus machtiger worden. A: Ziet u vanuit Duits standpunt een verschil tussen de exportmarkt en de binnenlandse markt in de manier waarop handelskrediet zich ontwikkelt? JS-M: Nee, die verschuiving naar de koper toe is een wereldwijde ontwikkeling, die bijna alle sectoren overal treft. A: Ziet u, naast de druk om overeengekomen krediettermijnen te verlengen, ook een patroon van kopers die met opzet te laat betalen om hun liquiditeit te verbeteren? JS-M: Absoluut, en wel omdat kopers meer onderhandelingsmacht hebben gekregen. Het probleem is diepgeworteld. Overheidsinstellingen vertonen steeds meer de neiging om hun betalingen uit te stellen, niet in het minst omdat de kredietcrisis de overheidsbudgetten heeft getroffen. En omdat de overheid een slecht voorbeeld stelt op het gebied van betaalmoraal, mag het niet verwonderen dat bedrijven in hetzelfde bedje ziek zijn. Tegelijk heb ik gemerkt dat in de voorbije jaren de ethiek van bedrijven in het algemeen achteruitging. Ooit beschouwde men een belofte of handdruk als bindend, maar dat is niet langer het geval. En die verslechtering van de zakelijke moraal is een aanduiding van een breder maatschappelijk probleem van normvervaging. A: Zijn de bedrijven volgens u nu extra voorzichtig: bijvoorbeeld met kredietcontroles, grotere voorschotten of persoonlijke garanties, voordat ze krediet verlenen aan minstens sommige van hun klanten? JS-M: Neen, omdat de druk om te verkopen tegen eender welke prijs voor de meeste bedrijven is toegenomen door de economische crisis. Gewoonlijk is er binnen een bedrijf ook spanning tussen het verkoopteam, dat natuurlijk zoveel mogelijk wil verkopen, en de afdeling kredietbeheer, die de kredietwaardigheid van een klant wat nader wil bekijken voordat ze instemt met de verkoop. In de huidige context is de balans zelfs nog meer doorgeslagen naar verkopen. Als een gevolg daarvan zijn bedrijven vaak nog minder voorzichtig dan ze normaal gezien zouden zijn. A: Verwacht u dat de verkoop op krediet volgend jaar toe- of afneemt, en waarom? JS-M: Het zal toenemen, want klanten zullen meer tijd nodig hebben om te betalen. 18

19 A: Welk effect verwacht u dat de lessen uit de economische crisis zullen hebben op de toekomstige verkoop op krediet in het algemeen? JS-M: Ik voorzie geen veranderingen die worden uitgelokt door de crisis op zich, maar de crisis heeft evoluties versneld die al bezig waren: de belangrijkste, zoals ik al zei, is dat kopers het nu voor het zeggen hebben wanneer er wordt onderhandeld over krediet. A: Zullen de crisislessen de manier waarop bedrijven werken blijvend veranderen, of zullen die lessen vergeten worden eens de economie weer aantrekt? JS-M: De echte les voor bedrijven is dat ze, in tijden van groeiende kopersmacht en een overbevolkte markt, beter moeten zijn dan de concurrentie. Dat houdt in dat ze meer innovatieve producten moeten kunnen aanbieden, de concurrentie een stap voor moeten blijven door te anticiperen op de toekomstige marktvraag enz. Op die manier zal hun bedrijf meer invloed krijgen, in antwoord op de invloed van hun klanten. Een beter kredietbeheer is natuurlijk altijd nodig, maar hier speelt dat slechts een secundaire rol. Zich gedragen als een bank... wanneer veel klanten niet alleen krediet vragen maar daarbovenop betaaltermijnen willen die langer zijn dan gebruikelijk. Krank adviseert om ervoor te zorgen dat klanten een inspanning moeten doen om langere betaaltermijnen te verkrijgen, eerder dan die voor niets aan te bieden. We kunnen naar persoonlijke garanties of belastinggegevens vragen... als je de termijnen gaat verlengen, moet je je gedragen als een bank. (Alix Stuart citeert Pam Krank, accounts receivable consultant, in CFO.com van 14 augustus 2009) De invloed van de economische crisis op kredietverzekering Kredietverzekering is een vangnet voor wie handelt met kredietvoorwaarden. We vroegen vooraanstaande vertegenwoordigers van twee organisaties die nauw verbonden zijn met kredietverzekering hoe zij het effect van de economische crisis op de vraag voor het aanbieden van een dergelijke bescherming zagen. Eerst Kimberly Wiehl, secretaris-generaal van de Berne Union, de vereniging voor wereldwijd exportkrediet en investeringsverzekeringen, met als belangrijkste doelstelling samenwerking en stabiliteit creëren in handel over de grenzen en zijn leden een forum bieden voor professionele uitwisseling. 19

20 Vanuit haar bevoorrechte positie zag Kimberly tijdens de economische crisis van de voorbije twee jaar een grote toename in de vraag naar kredietverzekering, en een opmerkelijke toename van tewerkstelling in zowel de innings- als vorderingsafdelingen. Kredietverzekeraars in heel wat landen meldden een forse stijging in aanvragen voor kredietverzekering - in een geval ging het zelfs om een stijging met 800%. Zij vertelde ons het volgende: Toen banken financiering introkken om hun eigen kapitaal in stand te houden, en kredietverzekering in bepaalde markten minder toegankelijk werd, steeg het hele thema van handelsfinanciering op de G20 agenda. Men vroeg regeringen om exporteurs te helpen om toegang te krijgen tot bankfinanciering en kredietverzekering. Overal ter wereld hebben tal van regeringen programma s ontwikkeld, ofwel om kredietverzekering rechtstreeks te steunen, ofwel aan te bieden door het nationaal agentschap voor exportkrediet. Terwijl die programma s een wisselend succes kenden, was het duidelijk dat de overheid bereid was stappen te zetten om de financieringsstromen in de handel te verbeteren. De leden van de Berne Union zorgden in 2009 voor bijna US$ 1.4 biljoen aan verzekeringscapaciteit; het tweede hoogste peil ooit. Terwijl de nieuwe kortlopende verbintenissen daalden met ongeveer 13%, stegen de nieuwe verbintenissen op halflange termijn met een forse 24%. Zoals verwacht namen de uitkeringen in 2009 toe, met een betaling van US$ 2.4 miljard op kortlopende transacties en US$ 3.1 miljard op transacties op halflange termijn. De totale verliesratio s waren echter minder hoog dan verwacht en de statistieken tonen dat de kredietverzekeringsector de veerkracht heeft om de financiële crisis te doorstaan. We spraken ook met Rob Nijhout, manager van de International Credit Insurance & Surety Association (ICISA) in Amsterdam, dat de grootste kredietverzekeraars ter wereld verenigt en competentie, innovatie en integriteit in de kredietverzekeringssector stimuleert. De economische crisis heeft het landschap als volgt hertekend: in een krimpende economie, waar bedrijven onmogelijk kunnen blijven groeien, wordt het concurrentievoordeel om langere krediettermijnen te kunnen aanbieden nog belangrijker. Als de crisis dus ergens toe heeft geleid, dan is het wel een stijgende trend in het aanbieden van kredietvoorwaarden. Een belangrijke factor is de verandering in het gedrag van de banken. Doordat kopers niet meer konden lenen, zagen ze zich genoodzaakt langere krediettermijnen te vragen om te kunnen overleven. En het werd nog ingewikkelder, omdat de 20

21 schaarste aan financiering van die kopers een groter risico maakte waardoor ze dus moeilijker te verzekeren waren. Sommigen zijn op die manier in een neerwaartse spiraal terechtgekomen. Zowel Kimberly Wiehl als Rob Nijhout ziet de aanvragen voor kredietverzekering toenemen. Nijhout denkt dat wanneer de waarde van een verzekering beter wordt uitgelegd, bedrijven zullen begrijpen dat een omgeving met hoog risico en een hoge kapitaalkost hogere premievoeten betekenen. Tegelijk denkt hij dat die bedrijven die al kredietverzekering hebben, van hun verzekeraars een duidelijke uitleg willen wanneer het niveau of de voorwaarden van de dekking worden aangepast. Zoals Nijhout toelicht: Hoe goed de verzekeraar zijn beslissingen kan meedelen, zal bepalend zijn voor zijn succes. Het is bovendien duidelijk dat niet elke sector even zwaar werd getroffen door de crisis. Sectoren die het zwaarst te lijden hadden onder de crisis, en tijdens dat proces hun zwakkere spelers verloren, dienden extreme maatregelen te nemen om te overleven, en zij zijn het best voorbereid op het herstel. Andere sectoren hebben misschien meer tijd nodig om zich aan te passen - en verzekerde handelaars in die sectoren kunnen verwachten dat weerspiegeld te zien in hun dekkingsvoorwaarden. Terwijl bedrijven die een kredietverzekering afsluiten hun uiterste best zullen doen om zoveel mogelijk te verzekeren, zullen bepaalde factoren bepalen hoe een verzekering in de toekomst wordt aangeboden met inbegrip van de herverzekeringskost, de verwachte hogere verplichte kapitaaleis en de rol van de overheid. De grotere betrokkenheid van de Staat in kortetermijn handelskredietverzekeringen, in Europa en elders, is potentieel marktverstorend, vooral wanneer die doorgaat na Terwijl de klant koning blijft, kan het zijn dat regelgevers, wetgevers, herverzekeraars en banken zullen bepalen hoe de toekomst van de handel er zal uitzien. 21

22 De rol van de overheid We beperken ons hier tot het bekijken van de maatregelen die tijdens de economische crisis werden genomen om de handel te ondersteunen in het bijzonder via overheidssteun op kortetermijn kredietverzekeringen (d.w.z. voor kredieten tot 180 dagen). In heel Europa - en in heel wat andere landen hebben regeringen op het hoogtepunt van de crisis een reeks maatregelen ingevoerd om handel via de privékredietverzekeraars te steunen. De meeste regeringen met inbegrip van Nederland, België, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Portugal, en verder weg, Canada en Singapore, kozen voor een programma met een soort aanvulling om als buffer te dienen tegen de verminderde beschikbaarheid van kredietverzekering. De opname van deze programma s, gemiddeld, nogal laag - minder dan 5% van de ondernemingen waarvoor de systemen bedoeld waren profiteerden ervan. Er waren echter uitzonderingen, en de programma s toegepast in bijvoorbeeld Frankrijk en Denemarken waren meer succesvol, ze scoorden hoger. Een differentiërende factor in dit alles is ongetwijfeld het feit dat ze ground up waren, en dus niet afhankelijk, zoals de top up schema s van reeds bestaande kredietlimieten. Susan Ross, Director van Aon Trade Credit Brokers en voorzitter van de British Exporters' Association beschuldigde de Britse regering ervan dat ze had nagelaten de handelsbedrijven behoorlijk te raadplegen om te weten te komen wat ze werkelijk nodig hebben. Het probleem met het aanvullend programma voor kredietverzekeringen was dat het ervan uitging dat er al een bepaalde mate van privékredietverzekering aanwezig was en dat die kon worden aangevuld. Zoals Ross stelde: Voor de KMO s was het probleem dat de (krediet)limieten werden ingetrokken, niet alleen verminderd. Ze hadden nieuwe capaciteit nodig, geen vermenigvuldiging van een bestaande limiet: tweemaal nul blijft nul. Het onbegrip van de overheid... wordt ook aangetoond door de verklaring dat bedrijven hun afhankelijkheid van handelskredietverzekering verminderen, wat in tegenstelling is met de grotere vraag die we merken wanneer bedrijven hun risico willen overdragen, financiën willen verwerven en hun kredietbeheer in het algemeen willen verbeteren. In het algemeen hebben de maatregelen een beperkte impact gehad en lieten ze ruimte voor verbetering. Voor de toekomst dienen we de opinie van ICISA te noteren (zie pagine 21), die stelt dat 22

23 de nodige aandacht dient geschonken om te verzekeren dat overheidsmaatregelen de kredietverzekeringsmakrt niet verstoren. Zal krediet in de nabije toekomst anders zijn als een gevolg van de economische crisis, en op welke manier? Als startpunt voor ons eerste onderzoek naar de toekomst van handelskrediet, zamelden we informatie in uit de eerste hand: we gingen te rade bij bedrijven die rechtstreeks betrokken zijn bij binnenlandse en internationale handel. In maart en april 2010 onderzochten we een ruime steekproef van bedrijven uit Australië, Nieuw- Zeeland, de VS, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Italië, om hun meningen te horen over de waarde van krediet en hoe het waarschijnlijk zal worden gebruikt in de komende 12 maanden. De resultaten die we binnenkregen waren vrij constant in alle landen van ons onderzoek: wanneer we de respondenten vroegen wat ze dachten dat het belangrijkste doel van handelskrediet zou zijn gedurende de volgende 12 maanden, was het grootste percentage van mening dat krediet het vertrouwen in relaties tussen leveranciers en klanten zou bevorderen en behouden (zie grafiek 1) Grafiek 1 Wat denkt u dat het komende jaar het belangrijkste doel van handelskrediet zal zijn? A Zorgen dat bedrijven concurrentieel kunnen blijven A B C D B De marktvraag opnieuw aanwakkeren, die kan geslonken zijn tijdens de crisis C Klanten tijd te geven om te betalen als ze, bijvoorbeeld, goederen moeten verder verkopen of een bankfinanciering willen verkrijgen D Het zakelijk vertrouwen tussen leveranciers en hun klanten opbouwen en behouden Wat kunnen we afleiden uit dit resultaat? De meeste marketingautoriteiten zijn het erover eens dat nieuwe klanten winnen duurder is dan bestaande klanten behouden, en daar is heel wat bewijs voor: Kosten voor het aanwerven van nieuwe klanten kunnen omvatten: Adverteren en promotie Lagere prijszetting om klanten aan te trekken 23

24 Persoonlijke presentaties, onderhandelen en verkopen Nieuwe rekeningen opzetten Vergissingen en inefficiënties van in het begin rechtzetten Een leverancier die zich concentreert op het behoud van klanten, kan al die kosten beperken of vermijden. In plaats daarvan kan hij focussen op een verbetering van zijn producten of diensten en dat houdt o.a. in dat hij krediet aanbiedt. Het mag duidelijk zijn dat onze respondenten de noodzaak om hun bedrijf te doen groeien door aanwerving van nieuwe klanten niet over het hoofd zien ze beschouwden een verslappende marktvraag nieuw leven inblazen ook als een belangrijke functie van krediet, en dat kan zowel gelden voor bestaande als voor nieuwe klanten. Wanneer we de respondenten vroegen welk effect ze verwachten dat de economische crisis zal hebben op de kredietverkoop in hun sector in het komende jaar, antwoordde het leeuwendeel dat de verkoop op krediet zal toenemen, zodat klanten meer tijd krijgen om te betalen. (zie grafiek 2) Grafiek 2 Wat verwacht u dat het komende jaar de gevolgen zullen zijn van de economische crisis op de kredietverkoop in uw industrie duid alles aan wat van toepassing is: A B C D A - De verkoop op krediet zal toenemen om de vraag te herstellen B De verkoop op krediet zal toenemen omdat klanten meer tijd nodig zullen hebben om te betalen C De verkoop op krediet zal afnemen omwille van het risico op wanbetaling D De verkoop op krediet zal afnemen omwille van druk op de cashflow van de leverancier Waarom zouden klanten meer tijd nodig hebben? Twee aannemelijke redenen zijn dat hun eigen klanten langere betaaltermijnen vragen of de betaling uitstellen tot na de vervaldatum en dat ze zelf minder toegang hebben tot bankleningen als een manier om hun aankopen te financieren. De eerste van die mogelijkheden suggereert dat in de hele toeleveringsketen een domino-effect in gang wordt gezet, en dat bij een totale vraag die nog steeds laag is. Als de schaarse bankfinancieringen het probleem zijn, werpt dit een interessant discussiepunt op. Kan het zijn dat krediet, naast een middel om klanten aan te trekken en te behouden, in de toekomst ook dienst zal doen als een alternatief voor bankfinanciering? 24

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Doe veilig zaken het is gedekt!

Doe veilig zaken het is gedekt! Doe veilig zaken het is gedekt! Vooruitgang brengt altijd risico s met zich mee Frederick B. Wilcox Waar ligt u s nachts wakker van? Zorgen over niet betaald worden? Geen bankkrediet verkrijgen? Cashflow

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland COUNTRY PAYMENT REPORT 216 Nederland Country Payment Report 216: NEDERLAND Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia. Intrum Justitia verzamelt gegevens van duizenden bedrijven in Europa

Nadere informatie

De kredietverzekering

De kredietverzekering Euler Hermes Nederland De kredietverzekering Met een gerust hart zaken doen. Exclusief voor klanten van de Rabobank www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren

Nadere informatie

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl

Euler Hermes Nederland. Corporate. Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd. www.eulerhermes.nl Euler Hermes Nederland Corporate Uw waardevolle en kwetsbare business beschermd www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren en corporate incasso en is onderdeel

Nadere informatie

Reverse factoring is Win-Win en Win.

Reverse factoring is Win-Win en Win. Graydon epaper Reverse factoring is Win-Win en Win. Hoe optimaliseert u uw werkkapitaal anno 2014? 2 Wat leert u in deze epaper? Als klant wilt u het betalen van uw facturen zo lang mogelijk uitstellen,

Nadere informatie

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE OPENBARE RAADPLEGING VAN 9 JUNI 2010

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE OPENBARE RAADPLEGING VAN 9 JUNI 2010 BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE OPENBARE RAADPLEGING VAN 9 JUNI 2010 BETREFFENDE OPROEPEN NAAR DIENSTEN MET TOEGEVOEGDE WAARDE VANUIT MOBIELE NETWERKEN Werkwijze voor de raadpleging

Nadere informatie

Werkkapitaalfinanciering ING Commercial Finance. Zicht op Zaken

Werkkapitaalfinanciering ING Commercial Finance. Zicht op Zaken Werkkapitaalfinanciering ING Commercial Finance Zicht op Zaken Het vermogen om te ondernemen Succesvol ondernemen is niet het resultaat van een spontane ontbranding. Als ondernemer zet u zich dagelijks

Nadere informatie

Respect voor klanten, partners en medewerkers

Respect voor klanten, partners en medewerkers Respect voor klanten, partners en medewerkers Service : een ander woord voor het respect dat een onderneming verschuldigd is aan haar klanten, medewerkers en partners. Voertuigbeglazing KERNCIJFERS (in

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

BELGACAP. 1. Praktische Gids. Aanvullende Publieke Kredietverzekering, Dankzij BELGACAP, de Belgische

BELGACAP. 1. Praktische Gids. Aanvullende Publieke Kredietverzekering, Dankzij BELGACAP, de Belgische BELGACAP De Belgische Aanvullende Publieke Kredietverzekering 1. Praktische Gids Dankzij BELGACAP, de Belgische Aanvullende Publieke Kredietverzekering, kunt u bepaalde van de u door Atradius geleverde

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N HANDELSPRAT - Fitness A04 Brussel, 29 september 2010 MH/SL/AS A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE DE FITNESS- EN WELLNESSCONTRACTEN

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Brancheonderzoek 2015. Stand van zaken onder exporterende bedrijven.

Brancheonderzoek 2015. Stand van zaken onder exporterende bedrijven. Graydon Brancheonderzoek 2015 Brancheonderzoek 2015. Stand van zaken onder exporterende bedrijven. Voorwoord Nederland is een echt exportland. Op de wereldranglijst van exporterende landen staat Nederland

Nadere informatie

Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie voor de media Klantgerichtheid is de belangrijkste aanjager voor economische groei in Europa

Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie voor de media Klantgerichtheid is de belangrijkste aanjager voor economische groei in Europa Voor nadere informatie, neem contact op met: Wilma Buis Algemeen Directeur van Mercuri Urval b.v. Tel: 033 450 1400 of 06 5025 3038 wilma.buis@mercuriurval.com Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie

Nadere informatie

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10)

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) Summery India was sinds 2000 sterk in opkomst als exporteur van druiven. In 2000 ging het nog om een hoeveelheid van 16.000 ton en in 2008 bereikte

Nadere informatie

Enquête rond het familiebedrijf in België

Enquête rond het familiebedrijf in België www.pwc.be Enquête rond het familiebedrijf in België December 2010 Kernbevindingen 1. 1 op 2 respondenten ziet overheidsbeleid en regulering als één van de voornaamste externe uitdagingen voor hun onderneming.

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

GEDRAGSCODE EN ETHISCHE CODE RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT

GEDRAGSCODE EN ETHISCHE CODE RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT GEDRAGSCODE EN ETHISCHE CODE RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT RICHTLIJN OVER GESCHENKEN EN AMUSEMENT Het aanbieden of ontvangen van relatiegeschenken en amusement is vaak een geschikte manier voor

Nadere informatie

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB*

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB* Mobiliteit: Wat economen willen (en weten) Egbert Jongen CPB* *Deze presentatie is op persoonlijke titel Overzicht presentatie Wat economen weten Wat economen willen Het Oostenrijkse systeem Wat economen

Nadere informatie

Persbericht Aantal pagina s: 4

Persbericht Aantal pagina s: 4 Persbericht Aantal pagina s: 4 Brunel: sterke groei omzet en winst Kernpunten verslagjaar 2004 Omzet 313 miljoen; 27% groei EBIT 11,0 miljoen; toename van 8,1 miljoen Nettowinst 7,3 miljoen; toename van

Nadere informatie

Hoe kredietverzekering verbeteren om export KMO te verhogen?

Hoe kredietverzekering verbeteren om export KMO te verhogen? Hoe kredietverzekering verbeteren om export KMO te verhogen? Inhoudstabel Achtergrond Doelstelling en methodologie Enquête: vrijwillige omzet beperking? Enquête: oplossing kredietverzekering? Besluiten

Nadere informatie

Commissie economische en monetaire zaken ONTWERPVERSLAG. over betere toegang tot financiering voor kmo's (2012/2134(INI))

Commissie economische en monetaire zaken ONTWERPVERSLAG. over betere toegang tot financiering voor kmo's (2012/2134(INI)) EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie economische en monetaire zaken 2012/2134(INI) 19.9.2012 ONTWERPVERSLAG over betere toegang tot financiering voor kmo's (2012/2134(INI)) Commissie economische en monetaire

Nadere informatie

Rabo Supplier Finance

Rabo Supplier Finance Rabo Supplier Finance Voor extra liquiditeit in de supply chain Supplier Finance 1 Supplier Finance Een introductie 2 Supplier Finance proces Supplier Finance in vier stappen 3 Supplier Finance voordelen

Nadere informatie

Onderzoek finance & sales 2014. Bedrijven laten (onnodig) geld liggen.

Onderzoek finance & sales 2014. Bedrijven laten (onnodig) geld liggen. Relatie finance & sales - onderzoek Credit Expo en Graydon 2014 Graydon Nederland 2014 Onderzoek finance & sales 2014. Bedrijven laten (onnodig) geld liggen. Voorwoord Graydon Nederland 2014 Sturen op

Nadere informatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie Naar een leiderschapscrisis Visie zonder actie is hallucinatie Enkele risico s Spanningen tussen China en VS lopen verder op en monden uit in handelsoorlog Nieuwe spanningen binnen eurozone M.n. in de

Nadere informatie

Wat kunt u doen aan risico s die spelen in uw toeleveringsketen?

Wat kunt u doen aan risico s die spelen in uw toeleveringsketen? Wat kunt u doen aan risico s die spelen in uw toeleveringsketen? Welke invloed heeft u op uw toeleveringsketen? En hoe kunt u invloed uitoefenen om uw (in)directe toeleveranciers maatschappelijk verantwoord

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête DigitasLBi presenteert nieuwe enquête over wereldwijd winkelgedrag en onthult enkele belangrijke trends voor Belgische markt Brussel, 24 april, 2014 M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag

Nadere informatie

Atradius Payment Practices Barometer. Verplichte betalingstermijnen in de EU

Atradius Payment Practices Barometer. Verplichte betalingstermijnen in de EU Atradius Payment Practices Barometer Verplichte betalingstermijnen in de EU Atradius Payment Practices Barometer Verplichte betalingstermijnen in de EU 1 Disclaimer Disclaimer Resultaten en inhoud van

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

U en Atradius... een partnership dat werkt

U en Atradius... een partnership dat werkt U en Atradius... een partnership dat werkt Welkom bij Atradius Onze missie Atradius heeft als missie het credit management van haar klanten te versterken en hun groei te ondersteunen met een nauwkeurige

Nadere informatie

Grensoversch rijdend zakendoen in de EU wordt steeds eenvoudiger

Grensoversch rijdend zakendoen in de EU wordt steeds eenvoudiger Grensoversch rijdend zakendoen in de EU wordt steeds eenvoudiger ONTDEK DE EU- MAATREGELEN DIE UW BEDRIJF HELPEN ACTIEF TE ZIJN OP DE INTERNE MARKT EN DIE GRENSOVERSCHRIJDENDE INNING VAN SCHULDEN VEREENVOUDIGEN

Nadere informatie

Opleidingen en Trainingen VVCM

Opleidingen en Trainingen VVCM Opleidingen en Trainingen VVCM Even voorstellen 2 Hans Reitsma Ondernemer Bestuurder VVCM Student CCM (inmiddels module 2) De VVCM Circa 1.000 leden Credit Management Evenementen Uitgever Blad De Credit

Nadere informatie

Tijdig betaald worden. Een goede aanpak van kredietbeheer. Door Josef Busuttil. Director General Malta Association of Credit Management

Tijdig betaald worden. Een goede aanpak van kredietbeheer. Door Josef Busuttil. Director General Malta Association of Credit Management Tijdig betaald worden Een goede aanpak van kredietbeheer Door Josef Busuttil. Director General Malta Association of Credit Management INHOUD DE FACTUUR 1. TIJDIG A. ONMIDDELLIJKE BETALING B. GEZOND CASHFLOWBEHEER

Nadere informatie

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011 PERSBERICHT EMBARGO TOT DINSDAG, 13 SEPTEMBER 2011, 00.01 UUR Contact: Irene Bieszke ManpowerGroup Nederland +31 (0) 6 41 05 96 62 irene.bieszke@manpower.nl Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand

Nadere informatie

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE MEDEDELING VAN DE RAAD VAN HET BIPT VAN 10 JANUARI 2007 BETREFFENDE DE ADDENDA NRS. 6 EN 7 BIJ HET REFERENTIE-INTERCONNECTIEAANBOD VAN BELGACOM

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Januari 2012 Jan van Nispen Inleiding Sinds 2008 zijn woorden zoals crisis, financieringsproblemen, waarborgen en bailouts niet meer uit de

Nadere informatie

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2012 gesteld op 45.000. In totaal zijn 4.896 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2012 alle lopers % uitval

Nadere informatie

EUROPESE OVEREENKOMST OVER EEN VRIJWILLIGE GEDRAGSCODE BETREFFENDE VOORLICHTING IN DE PRECONTRACTUELE FASE INZAKE WONINGKREDIETEN ("DE OVEREENKOMST")

EUROPESE OVEREENKOMST OVER EEN VRIJWILLIGE GEDRAGSCODE BETREFFENDE VOORLICHTING IN DE PRECONTRACTUELE FASE INZAKE WONINGKREDIETEN (DE OVEREENKOMST) EUROPESE OVEREENKOMST OVER EEN VRIJWILLIGE GEDRAGSCODE BETREFFENDE VOORLICHTING IN DE PRECONTRACTUELE FASE INZAKE WONINGKREDIETEN ("DE OVEREENKOMST") Deze Overeenkomst is tot stand gekomen door onderhandelingen

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie?

Wat kan men meer bepaald voor aanhangwagens afleiden uit die definitie? DE PROBLEMATIEK VAN DE AANHANGWAGENS De eerste Europese richtlijn betreffende verplichte verzekering van de burgerlijke aansprakelijkheid voor motorrijtuigen 1 bepaalt dat alle Lidstaten de nodige maatregelen

Nadere informatie

Credit Risk Management in een internationale omgeving

Credit Risk Management in een internationale omgeving in een internationale omgeving 5 e Jaarcongres Credit Management Algemeen LeasePlan Corporation: Historie Profiel Internationale omgeving Risk Management Historie LeasePlan Corporation 1963 - Start LeasePlan

Nadere informatie

Wijnimport Nederland naar regio

Wijnimport Nederland naar regio DO RESEARCH Wijnimport Nederland naar regio Sterke opmars wijn uit Chili Jeroen den Ouden 1-10-2011 Inleiding en inhoudsopgave Pagina I De invoer van wijn in Nederland 1 II De invoer van wijn naar herkomst

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

van ondernemers zijn. Om continu oplossingen te vinden, blijf ik op zoek naar nieuwe informatie. Alles wat bruikbaar bleek in de praktijk, bracht ik

van ondernemers zijn. Om continu oplossingen te vinden, blijf ik op zoek naar nieuwe informatie. Alles wat bruikbaar bleek in de praktijk, bracht ik Inleiding Laat ik met de deur in huis vallen: ik geloof dat het midden- en kleinbedrijf een verschil maakt in de wereld. Denk aan bedrijven die nieuwe manieren bedenken om oceanen plasticvrij te maken,

Nadere informatie

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Sales als basis voor klantcontact stimuleert klanttevredenheid Meer dan 900 medewerkers van Transcom Nederland verzorgen dagelijks facilitaire

Nadere informatie

Agenda CONSUMENTEN- VERTROUWEN 3/17/2014. W. Fred van Raaij, Economische Psychologie 6 maart 2014

Agenda CONSUMENTEN- VERTROUWEN 3/17/2014. W. Fred van Raaij, Economische Psychologie 6 maart 2014 CONSUMENTEN- VERTROUWEN W. Fred van Raaij, Economische Psychologie 6 maart 2014 Agenda 1. Consumentenvertrouwen (confidence). 2. Algemene en persoonlijke economische situatie. 3. Hoe kan het consumentenvertrouwen

Nadere informatie

Branche onderzoek 2015. Stand van zaken in de groothandel.

Branche onderzoek 2015. Stand van zaken in de groothandel. Branche onderzoek 2015. Stand van zaken in de groothandel. Voorwoord Net als ieder jaar heeft Graydon ook in 2015 een brancheonderzoek in de groothandelssector uitgevoerd. Er namen meer dan 200 bedrijven

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Zes valkuilen bij capaciteit- en scheepsplanning

Zes valkuilen bij capaciteit- en scheepsplanning Managementsamenvatting Zes valkuilen bij capaciteit- en scheepsplanning Ontdek hoe u scheepsproductiviteit maximaliseert en uw winstmarges optimaliseert MARITIEME PLANNING Vlootplanning en de uitvoering

Nadere informatie

De status van mobiel intranet

De status van mobiel intranet De status van mobiel intranet White paper Bilthoven, 26 april 2012 Sabel Online Lonneke Theelen E Lonneke@sabelonline.nl T (088) 227 22 00 W www.sabelonline.nl http://nl.linkedin.com/in/lonneketheelen

Nadere informatie

Zorgeloos zaken doen. EOS Nederland B.V. With head and heart in finance

Zorgeloos zaken doen. EOS Nederland B.V. With head and heart in finance Zorgeloos zaken doen EOS Nederland B.V. With head and heart in finance Succes is teamwork. En het resultaat van consequentie en sympathie EOS Nederland vindt voor u de oplossing Uw debiteuren zijn uw klanten,

Nadere informatie

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Persbericht Vincent Van Quickenborne www.quickonomie.be Onderwerp Senaat keurt verstrenging regels consumentenkrediet op de valreep goed Datum 6 mei 2010 Copyright and disclaimer De inhoud van

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Atradius Buyer Ratings

Atradius Buyer Ratings Atradius Buyer Ratings De kracht van voorspellingen FAQ A. Algemene vragen 1. Wat betekent de buyer rating? De buyer rating is een door Atradius intern ontwikkelde statistische score van 1 tot 100. De

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

OfficeTeam Salary Guide 2011. Nederland

OfficeTeam Salary Guide 2011. Nederland OfficeTeam Salary Guide 2011 Nederland Inleiding Als de economie aantrekt, is het voor bedrijven nog belangrijker om hun jaarlijkse beloningen en secundaire arbeidsvoorwaarden te vergelijken met die van

Nadere informatie

Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014

Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014 Hong Kong / Brussel, 9 maart 2015 Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014 In 2015 worden een tragere groei en een toename van de non-performing

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Een van de informatiebronnen voor de ecb bij het voeren van het monetaire beleid is de Bank Lending Survey, een kwalitatieve kwartaalenquête naar

Nadere informatie

Euler Hermes Credit Insurance observeert de Belgische en internationale economie

Euler Hermes Credit Insurance observeert de Belgische en internationale economie Euler Hermes Credit Insurance observeert de Belgische en internationale economie 1. De preventieve rol van kredietverzekering in een gekwetste economie Met de verslechtering van de wereldeconomie, houdt

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

TOEGANG TOT FINANCIERING

TOEGANG TOT FINANCIERING TOEGANG TOT FINANCIERING Opzet van de enquête De toegang tot financiering is essentieel voor het welslagen van een onderneming en een belangrijke factor voor economische groei in Europa na de economische

Nadere informatie

Euler Hermes We protect your business transactions globally. Detaco 7 november 2008

Euler Hermes We protect your business transactions globally. Detaco 7 november 2008 Euler Hermes We protect your business transactions globally Detaco 7 november 2008 Inhoud 1 Internationale Kredietcrisis 2 Onze business 3 Wie is Euler Hermes 4 Waarom Euler Hermes Internationale kredietcrisis

Nadere informatie

Belangrijkste zakelijke indicatoren. Onderzoeksrapport - zomer 2009

Belangrijkste zakelijke indicatoren. Onderzoeksrapport - zomer 2009 Belangrijkste zakelijke indicatoren Onderzoeksrapport - zomer 2009 Belangrijkste zakelijke indicatoren Dit rapport vat de resultaten samen van een onderzoek naar de meningen van zakelijke leiders. Dit

Nadere informatie

Beleid inzake bestrijding van omkoping

Beleid inzake bestrijding van omkoping Beleid inzake bestrijding van omkoping Inleiding RPC Group Plc (de Company ) voert een nultolerantiebeleid inzake omkoping en corruptie in haar zakelijke transacties over de gehele wereld, zowel in de

Nadere informatie

SIKA S NORMEN EN WAARDEN

SIKA S NORMEN EN WAARDEN SIKA S NORMEN EN WAARDEN SIKA EEN WERElDlEIDER MEt NORMEN EN tradities Sinds de oprichting ruim 100 jaar geleden in zwitserland door de vooruitstrevende uitvinder Kaspar Winkler heeft Sika zich ontwikkeld

Nadere informatie

Check-list voor het onderhandelen over een licentiecontract

Check-list voor het onderhandelen over een licentiecontract Het licentiecontract Check-list voor het onderhandelen over een licentiecontract WAARSCHUWING: Onze check-lists zijn bedoeld om u te helpen om bepaalde vragen te formuleren die u zich bij het onderhandelen

Nadere informatie

Olie en opkomende markten: Een tweesnijdend zwaard

Olie en opkomende markten: Een tweesnijdend zwaard Olie en opkomende markten: Een tweesnijdend zwaard Date : december 29, 2014 De olieprijs stortte dit jaar in elkaar als gevolg van de volatiliteit op de meeste markten en een tijdelijke onbalans tussen

Nadere informatie

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO)

Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) Prof. Hans Crijns Impulscentrum Groeimanagement 1. Inleiding Dit is de eerste editie van de Entrepreneurial Growth Monitor (EGMO) een overzicht van de trends in ondernemingsgroei

Nadere informatie

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge

Rapport Credit Management Software 2015-2016. Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Rapport Credit Management Software 2015-2016 Presentatie: Marcel Wiedenbrugge Credit Expo, 5 november 2015 Agenda 1. Het rapport Credit Management Software 2. CMS. De huidige stand van zaken 3. Hoe ziet

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 PERSBERICHT Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 Het jaar 2007 kan voor de kledingsector worden samengevat als een stabiel jaar. De omzetdaling was

Nadere informatie

Optimaliseer je prestaties

Optimaliseer je prestaties Winst en Groei - Internetmarketing en Verkooptraining Optimaliseer je prestaties 10 Technieken om je prestaties te verbeteren Christo Cornelissen & Mieke Bouquet Alles waar je jezelf op weet te focussen

Nadere informatie

EDEBEX biedt ondernemingen een alternatief voor bankkrediet. Fonction de l orateur

EDEBEX biedt ondernemingen een alternatief voor bankkrediet. Fonction de l orateur EDEBEX biedt ondernemingen een alternatief voor bankkrediet TITREDavid DE Van LA CONFERENCE der Looven Founder & CCO de - Edebex Prénom & Nom l orateur Fonction de l orateur David Van der Looven Co-founder

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

26-5-2015. Module 3 Gegevens verwerken. Geleerd in vorige presentaties. Les 2. Wat is boekhouden? Wat zijn transacties? Les 2. Leer het boekhoudproces

26-5-2015. Module 3 Gegevens verwerken. Geleerd in vorige presentaties. Les 2. Wat is boekhouden? Wat zijn transacties? Les 2. Leer het boekhoudproces Geleerd in vorige presentaties Module 3 Gegevens verwerken Les 2. Leer het boekhoudproces Business Plan op 1 A4 Budget in 5 stappen Uurtarief / DGA-salaris Papieren en digitale archief ordnersysteem Btw-administratie

Nadere informatie

Persdossier. 8 oktober 2015

Persdossier. 8 oktober 2015 Persdossier 8 oktober 2015 Inhoudstafel 1. Missie Credendo Group 2. Eigen vermogen, groepsstructuur en kerncijfers 3. Historisch overzicht 4. Doel van kredietverzekering 5. Positionering Credendo Group

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Tot uw dienst. Let s drive business

Tot uw dienst. Let s drive business Tot uw dienst Marktanalyse: voldoen Europese bedrijven aan de verwachtingen van consumenten voor wat betreft afgesproken afleveren afspraaktijden? Marktonderzoek: Service en aflevering aan huis Het marktonderzoek

Nadere informatie

Pro-Ondernemer Nieuwsbrief

Pro-Ondernemer Nieuwsbrief Nieuwsbrief Geachte Relatie, Hierbij ontvangt u de eerste nieuwsbrief van. Wij willen u regelmatig algemeen zakelijk nieuws aanbieden en nieuws aangaande onze organisatie. De veranderende economie noodzaakt

Nadere informatie

Country factsheet - Februari 2015. Italië

Country factsheet - Februari 2015. Italië Country factsheet - Februari 2015 Italië Hoewel de Italiaanse e-commerce wat achterloop in vergelijking met de buurlanden, heeft ze toch veelbelovende cijfers te bieden: Eind 2013 waren er 14 miljoen online

Nadere informatie

Overname debiteurenrisico ING Commercial Finance. Zicht op Zaken

Overname debiteurenrisico ING Commercial Finance. Zicht op Zaken Overname debiteurenrisico ING Commercial Finance Zicht op Zaken Omzet is pas echt omzet als de factuur is betaald. Daarom vraagt u kredietlimieten aan voor klanten met wie u zaken doet en voor potentiële

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

FACTSHEETshort PEPPERS

FACTSHEETshort PEPPERS FACTSHEETshort PEPPERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts15@gmail.com Paprika s: Nederland verliest terrein aan Spanje Export Nederland dit jaar fors gedaald De Nederlands export

Nadere informatie

UW BEDRIJF FINANCIEREN

UW BEDRIJF FINANCIEREN UW BEDRIJF FINANCIEREN BEDRIJFSFINANCIERING Zonder financiering kan een onderneming niet bestaan. Of het nu gaat om de omvang van het eigen vermogen of de ontwikkeling van uw werkkapitaal: de wijze waarop

Nadere informatie

Doelstelling. Het aanwerven van een Duitse account manager, die werk gaat maken van de gekozen marketing- en distributiestrategie in Duitsland.

Doelstelling. Het aanwerven van een Duitse account manager, die werk gaat maken van de gekozen marketing- en distributiestrategie in Duitsland. Business Case Doelstelling Het aanwerven van een Duitse account manager, die werk gaat maken van de gekozen marketing- en distributiestrategie in Duitsland. 2 Business case Duitsland is de belangrijkste

Nadere informatie