Eindrapport experiment Regelarme Zorg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eindrapport experiment Regelarme Zorg"

Transcriptie

1 Eindrapport experiment Regelarme Zorg April Stichting Philadelphia Zorg Gerrit Leene, directeur experiment Regelarme Zorg Het beste uit jezelf

2 De boom Jullie zien mij hier staan als volgroeide, volwassen, zo zelfstandig mogelijke boom. Ja, men had het al voor mij uitgedacht. De normen, maar niet de waarden waren al bepaald. Mijn groeiplan stond vast, het was keurig netjes ingekaderd. Ik had zelfs speelruimte gekregen. Maar het was voor mij bedacht en dat paste niet, ik ben anders. Ik ben mezelf. Zo groei ik verder, zoals ik mezelf prettig voel en op de manier waarop ik in het leven wil staan. Egoïstisch? Het is maar hoe je het bekijkt. In vergelijking tot hen die naast mij het hardst hun best deden om maar zo hoog en kaarsrecht mogelijk te worden. En ondertussen onder de grond mijn wortels beknelden. Want ja, ik heb wel voeding nodig, ben niet de sterkste. Eerlijk is eerlijk. Mijn wortels kunnen met regelmaat een scheutje voeding gebruiken. Willen jullie me daarbij blijven helpen?... Zeker als het hier weer eens zo n lange droge periode met zandstormen is. Dán voeg je iets toe aan mijn leven en wie weet ook wat aan dat van jezelf. Vreemd, ik moet ineens aan Philadelphia denken. De diepere lading, de missie, broeder/ zuster liefde. Bijbels. Hoe stond het er ook al weer? Kleine kracht, maar trouw. Je kunt er van op aan. Dat past en daarom dankjewel dat ik er zo mag zijn... En wel mijn wortels blijven voeden hé?

3 Streetwise Vertel me. Ben ik nu een lijstje of een mens. In de ogen van Philadelphia. Twee jongemannen lopen het podium op. Sneakers, laaghangende jeans, kekke jasjes, lippiercings, oorbellen en zonnebrillen. De langste draagt een basketbalpetje. Ze spreken ritmisch, gebaren met hun handen en zien er zelfverzekerd uit, alsof ze weggelopen zijn uit een videoclip. Streetwise. Rappers zijn verrassend om te horen en te zien. Vooral tijdens de eindbespreking van een groot project. Passend ook. Het herinnert je aan de bedoeling van onze organisatie: er voor zorgen dat cliënten en medewerkers zo veel mogelijk in hun kracht zijn. Dat lukt beter wanneer je mensen minder in een keurslijf drukt. Niet beginnen bij regels en voorschriften, maar ruimte geven aan zorg professionals en vanuit vakkennis en gezond verstand ontdekken wat het beste is voor de cliënt. De rappers laten zien wat ze kunnen. Ze hebben muziek en teksten geschreven en een clip opgenomen. Een idee van hun locatiemanager, die er zo voor zorgt dat we iets meer zijn gaan begrijpen van de leefwereld van Kevin en Ozeias. Cliënten van Philadelphia. We blijven doorgaan. Vallen maar ook opstaan. Samen met Philadelphia. Greet Prins Voorzitter Raad van Bestuur 1

4 Inleiding Alstublieft. Het eindrapport van ons experiment Regelarme Zorg. Geheel in lijn met onze visie geen lijvig werk, maar een helder, kernachtig document dat vooral verhaalt en concludeert. We hopen u met dit rapport te inspireren. En onze ervaring te delen dat het met elkaar bereiken van Goede Zorg voor de cliënten is terug te brengen tot de eenvoud van het (relatiegerichte) gesprek aangaan. Het gesprek van de medewerker met de cliënt over zijn wensen en behoeften. Het gesprek van de medewerker met de verwanten over het samen inrichten van de zorg. Het gesprek van medewerkers in de vorm van Beraad: met elkaar overleggen over hoe het met de cliënt gaat en wat hij nodig heeft om hem het beste te kunnen ondersteunen. Het gesprek tussen leidinggevenden over hoe Goede Zorg kan worden geleverd binnen de kaders. En het gesprek tussen medewerkers/leidinggevenden en ondersteunende diensten en stakeholders over het nut en de noodzaak van regels en kaders. Regelarme Zorg begint aan de basis. De relatie tussen cliënt en medewerker. In dit rapport leest u de opmerkelijke resultaten die dit heeft opgeleverd. Voor de cliënt, voor de medewerker, voor de verwant en voor de organisatie. Wat betreft dit laatste, we hebben geleerd hoe we een zorgorganisatie weer kunnen richten op de bedoeling: het leveren van Goede Zorg. Gerrit Leene directeur experiment Regelarme Zorg Leeswijzer Hoofdstuk 1 start met een beschrijving van de visie van Regelarme Zorg. Hier leggen we uit wat we bedoelen met V x V = V 2. En wat de doelstellingen van het experiment zijn. Hoofdstuk 2 gaat in op de aanpak en het leerproces van het experiment. Het leerproces heeft ons geholpen om de visie scherp te krijgen en ons daar gedurende het experiment zo consequent mogelijk aan te houden. In hoofdstuk 3 leest u de resultaten. Wat vinden de cliënten van Regelarme Zorg? Hoe ervaren medewerkers de nieuwe werkwijze? En wat hebben verwanten ervaren en wat vinden zij ervan? Hoofdstuk 4 geeft een korte weergave van de resultaten van de verschillende werkgroepen en de initiatieven met de stakeholders. Tenslotte geven we in hoofdstuk 5 een samenvatting van de conclusies van het experiment en geven we een overzicht van de lessons learned en een aantal aanbevelingen aan de gehele organisatie en aan de belangrijkste stakeholders van het experiment. 2

5 Inhoud Voorwoord Greet Prins... 1 Inleiding... 2 Management samenvatting... 4 Hoofdstuk 1: visie op Regelarme Zorg: V x V = V Visie op Regelarme Zorg... 6 V x V = V2 geldt voor medewerker én leidinggevende... 7 Doelstelling van het experiment Regelarme Zorg... 7 Hoofdstuk 2: aanpak en leerweg... 9 Leerweg... 9 Onderzoek Inventarisatie Regeldruk Hoofdstuk 3: welke concrete resultaten heeft Regelarme Zorg bereikt? Dit vinden de medewerkers ervan Dit vinden de cliënten ervan Dit vinden de verwanten ervan Hoofdstuk 4: werkgroepen en hun resultaten Presentie Kwaliteit Laptops op de groep en het Electronisch CliëntenDossier (ECD) SIS en nieuw zorgproces Medicatieveiligheid Hygiëne en voedselveiligheid Administratie op locatie Regelarm roosteren Overige resultaten Hoofdstuk 5: lessons learned en andere aanbevelingen Philadelphia Ons aanbod, onze uitdaging, onze olievlek Waar denken we concreet aan als we de zorg eenvoudiger willen maken?

6 Management samenvatting De resultaten van het experiment Regelarme Zorg kunnen we u in een heel korte en een wat langere samenvatting vertellen. Het korte verhaal is eigenlijk één zin. Een quote van een cliënt: De begeleiding heeft meer tijd en aandacht voor mij en ik kan nu het hele verhaal vertellen in plaats van het halve. De iets langere samenvatting leest u hieronder. In 2011 schreef toenmalig Staatssecretaris Veldhuizen-Van Zanten een brief over Regelarme Zorg aan de Tweede Kamer. Een citaat uit die brief: Zorg ontstaat in het contact tussen de cliënt en de professional. Als regels daarbij onnodig hinderen, moeten die worden aangepakt. Deze handschoen heeft Philadelphia de afgelopen twee jaar opgepakt. We weten allemaal dat we ten onder dreigen te gaan aan het aantal regels, protocollen, afspraken en wetten. Ons primaire proces lijdt onder die regeldruk van instanties én de regels die we onszelf opleggen. We moeten de daardoor ontstane bureaucratie doorbreken en mede werkers weer hun vak laten pakken. Maar voor alles wilden we in ons experiment de relatie tussen de cliënt en de professional verbeteren. En dat is gelukt! Ons experiment begon met een dun plan met een paar ambities, doelstellingen, processen en evaluatiemomenten. We wezen zeven pilotlocaties aan waarmee we het plan gingen uitvoeren. Rijp en groen door elkaar. Op de ene locatie werd al wat getornd aan de regels en zaten medewerkers al redelijk in hun kracht. Op andere locaties waren de protocollen nog heilig, zaten medewerkers nog erg veel met hun kop in het scherm, zoals een cliënt dat mooi verwoordde, en handelden medewerkers volgens de vele lijstjes en schema s. Onze eerste sessies met de pilotlocaties gingen over regels en lijstjes die overal hingen. Het koelkastlijstje, het corveelijstje, het wie-eetwat-lijstje, het bedtijdlijstje, het hoe-gaan-weom-met-de-verjaardag-van-de-cliënten-lijstje. Sommige locaties hingen er vol mee. Het leek wel behang. Toen dachten we nog dat we met het weghalen van overbodige regels een eind op weg zouden zijn met Regelarme Zorg. Het verhaal gaat... In dit digitale tijdperk vind ik het opmerkelijk dat er veel papier wordt verspild aan printjes. Ik weet dat het wettelijk verplicht is om het dossier op orde te hebben, maar moeten we echt alle plannen iedere keer uitdraaien? Nee toch? Of toch wel? Maar al snel kwamen we erachter dat het bij Regelarme Zorg helemaal niet gaat om lijstjes, geld, bezuinigingen of processen. Maar om de (zorg)relatie tussen cliënt en medewerker. De sleutel hierbij is de medewerker. Hij moet zich continu afvragen: wat voeg ik toe aan het leven van de cliënt? En hoe doe ik dat? Wat is Goede Zorg? Hoe sluit ik werkelijk aan bij de cliënt? Wanneer geef ik echt aandacht? 4

7 De afgelopen twee jaar hebben we veel tijd, geld en energie gestoken in die medewerker. Zo zijn medewerkers intensief getraind in de Presentiebenadering en hebben zij daar intervisiebijeen komsten over gehad. Ook hebben alle medewerkers op alle vlakken meegedacht over verbeteringen in het zorgproces. Sterker, ze hebben zelfs een aantal zaken ontwikkeld, zoals: Nieuwe leermodules voor medicatie- en voedselveiligheid; Het meten van kwaliteit. Een elektronisch cliëntendossier (ECD). Een cliëntgerichte afsprakenkaart dat op één A4-tje past. Zelfroosteren. Afspraken rondom inspectiebezoeken. Ja, we hebben een aantal concrete producten en ideeën opgeleverd, die binnen Philadelphia en andere zorgorganisaties gebruikt kunnen worden. Maar we hebben een nog veel groter resultaat behaald. We hebben namelijk de houding en het gedrag van medewerkers op de pilotlocaties blijvend veranderd (een echte cultuuromslag) en de echte aandacht voor cliënten vergroot. Dat blijkt uit de evaluaties met medewerkers, cliënten en verwanten. Vier conclusies: Medewerkers én leidinggevenden ervaren meer vrijheid, verantwoordelijkheid en (zelf) vertrouwen. Cliënten ervaren meer tijd, aandacht en beschikbaarheid van de medewerker, meer inspraak op het eigen leven en op de groepsactiviteiten en meer een luisterend oor. Verwanten ervaren meer levensgeluk bij de cliënt. Medewerkers voelen zich meer verantwoordelijk voor de gang van zaken op de eigen locatie. De opdracht van de Staatssecretaris was: met minder regels meer tijd voor de cliënt. Wij zijn ervan overtuigd dat we deze opdracht overtroffen hebben. Met het experiment Regelarme Zorg bij Philadelphia hebben medewerkers meer Vrijheid en Verantwoordelijkheid gekregen én genomen. Waardoor ze nu met meer Zelfvertrouwen en meer Vertrouwen in elkaar denken en doen. V x V = V 2. Dit heeft niet alleen meer tijd voor de cliënt opgeleverd. Maar vooral meer echte aandacht. Meer gezelligheid. Meer kwaliteit van leven. De grote vraag is natuurlijk hoe we kunnen stimuleren dat de geleerde lessen worden geborgd in onze eigen organisatie en in de zorgsector in het algemeen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de pilot met het kwaliteitstoetsingsinstrument dat we samen met Cordaan, Siza en Achmea ontwikkelen. We hebben allemaal te maken met grote hervormingen en bezuinigingen. Maar wat ons betreft hebben deze alleen kans van slagen als we teruggaan naar de bedoeling van de zorg. Van denken in systemen, naar handelen vanuit de bedoeling: de zorgrelatie. Van controle, naar vertrouwen. Van er zijn voor die ene unieke cliënt. Het verhaal gaat... Afgelopen woensdag mijn eerste dienst gedraaid na het verwijderen van allerlei lijstjes. Na een uur werken, had ik slechts één vraag: welke lijstjes hangen er eigenlijk niet meer? Toch heb ik alles gedaan wat echt nodig was. Blijkbaar kan dat best als je gewoon goed rondkijkt. Daarnaast kwam eigenlijk het mooiste resultaat: meer tijd voor leuke gesprekken met de bewoners, het rustig aanhoren van hun verhalen en vragen en die goed kunnen beantwoorden. Dit in plaats van vlug-vlug, omdat de vraag in je nek hijgt: welke lijstjes moet ik nog afwerken? Heerlijk!!! 5

8 Hoofdstuk 1: visie op Regelarme Zorg: V x V = V 2 Visie op Regelarme Zorg De visie van Philadelphia, toegepast in het experiment Regelarme Zorg, is gericht op het leveren van Goede Zorg. Volgens de benadering van Presentie is Goede Zorg relationeel gestuurd. De zorgprofessional betrekt zich aandachtig en toegewijd op de ander, ziet wat bij de ander op het spel staat, sluit aan en begrijpt de situatie, en weet wie zij/hij daarbij voor de ander kan zijn. Wat gedaan kan worden, wordt dan ook gedaan. In de visie moeten alle activiteiten van een zorgteam - sterker: alle betrokkenen in de zorgsector - direct herleidbaar zijn naar concrete toegevoegde waarde voor de cliënt. De vraag wat wordt de cliënt er beter van? is tijdens het experiment honderden keren gesteld. Juist daarom heeft het experiment Regelarme Zorg zich met name gericht op de medewerkers. Zij zijn verantwoordelijk voor het leveren van Goede Zorg. Daarom was onze belangrijkste doelstelling de echte wensen en behoeften van cliënten aan te boren en de cliënt én de medewerker in zijn/haar kracht te krijgen. Zijn/haar vak weer terug te geven. Want alleen dan kan hij zonder het procedureboek of het protocol vanuit zijn eigen professionaliteit en drijfveren dat doen wat goed is voor die ene cliënt op dat ene moment. En pas wanneer de medewerker werkelijk in zijn kracht staat, kan en durft hij/zij te reflecteren en zich te beraden op het eigen handelen. Alleen, en via het Beraad samen met collega s, verwanten en leidinggevenden. In dit Beraad wordt niet geoordeeld, maar door middel van reflectie gezamenlijk geleerd van situaties en dilemma s. De afgelopen twee jaar hebben we steeds meer geleerd dat de formule om de medewerker in zijn kracht te krijgen eigenlijk heel eenvoudig is: Vrijheid x Verantwoordelijkheid geeft zelfvertrouwen en Vertrouwen in elkaar. V x V = V 2. Hieronder worden deze woorden toegelicht. Het begint met vrijheid Medewerkers die vrijheid krijgen én nemen, durven de tijd te nemen voor en echte aandacht te geven aan de cliënt. Dit doen ze door echt aanwezig te zijn, door voorgeschreven To Do-lijstjes en (administratieve) taken ter discussie te stellen en door minder in protocollen te duiken. dan volgt verantwoordelijkheid Medewerkers die verantwoordelijkheid krijgen én nemen, zijn zich bewuster van de keuzes die ze maken. Kunnen deze keuzes vervolgens ook beter toelichten of verantwoorden. Niet op basis van lijstjes, regels of protocollen, maar op basis van gezond professioneel verstand. Deze medewerkers weten namelijk waarom ze een keuze hebben gemaakt en durven hierover altijd in gesprek te gaan met een ander, zoals een collega, leidinggevende, cliënt, verwant en, ja, zelfs met de Inspectie. Medewerkers die verantwoordelijkheid voelen, ervaren de wettelijke kaders niet als last, maar worden daardoor juist gesterkt. In het experiment Regelarme Zorg is de afspraak gemaakt met de IGZ om spontaan op bezoek te komen. Dit is tweemaal gebeurd. Beide keren hebben de medewerkers in een gesprek gewoon uitgelegd waarom in deze locatie bepaalde keuzes worden gemaakt. De IGZ heeft dit in beide bezoeken als positief angemerkt. en het leidt tot vertrouwen Medewerkers die vrijheid en verantwoordelijkheid krijgen en nemen, staan met meer (zelf) vertrouwen in hun vak. Zij durven weer dat te doen wat hun professionele gevoel en hun ervaring 6

9 hen ingeeft. En staan open voor het gesprek over hun eigen handelen. Het gesprek met zichzelf en het reflectief gesprek (Beraad) met anderen. Dit zelfvertrouwen gaat hand in hand met het vertrouwen dat de medewerker krijgt van zijn collega s, zijn leidinggevende en externe instanties als het zorgkantoor en de IGZ. Immers, de medewerker die vol zelfvertrouwen en vanuit zijn eigen kracht denkt en handelt, krijgt veel vaker het vertrouwen van anderen bij het werkelijk voorop stellen van het cliëntbelang en de afwegingen die hij daarbij zelf maakt. V x V = V 2 geldt voor medewerker én leidinggevende In het experiment Regelarme Zorg hebben we ervaren dat de formule V x V = V 2 waar is en werkt. Bij zowel de medewerker als de leidinggevende. Beiden geven nu zelf aan meer in hun kracht te staan, meer plezier in hun werk te hebben en meer hun vak te pakken. Kortom: Goede Zorg te leveren. In het experiment is de rol van de leidinggevende belangrijk gebleken. Wanneer hij vrijheid, verantwoordelijkheid en vertrouwen geeft aan zijn medewerkers, kan het vliegwiel op gang gebracht worden. In het experiment hebben de locatiemanagers steeds meer ruimte gegeven aan medewerkers om zaken naar eigen inzicht anders te regelen en te verantwoorden. Locatiemanagers zijn steeds meer op hun handen gaan zitten en hebben steeds minder gestuurd en meer gecoacht. Natuurlijk lukte dat de ene locatiemanager beter dan de andere, maar ondertussen heeft iedereen ervaren dat dit wel de sleutel tot verandering is. Doelstelling van het experiment Regelarme Zorg Regelarme Zorg is één van de door VWS gestarte ERAI experimenten. In vergelijking met andere ERAI experimenten wilden wij een brede scope aan onderwerpen aanpakken. In zeven pilot locaties, met 100 cliënten en 120 medewerkers is het experiment als pilot gestart. De doelstelling was: 1. Het verhogen van de kwaliteit van zorg 2. Het vereenvoudigen van het administratieve proces rondom de (verantwoording van de) zorg. Ad 1: in de visie is al aangegeven hoe de kwaliteit van zorg is aangepakt: Goede Zorg leveren. In hoofdstuk 3 wordt hier inhoudelijk op ingegaan. Ad 2: Het administratieve proces vereenvoudigen hebben we op twee gescheiden domeinen opgepakt: Het externe domein. Hierin is de communicatie en samenwerking met zorgkantoren, Inspectie en andere belanghebbende partijen tegen het licht gehouden. Het verhaal gaat... We hebben met het wegdoen van de lijstjes ook drastisch gesneden in de frequentie van een aantal moet-zaken. Het wekelijks soppen van keukenkastjes met daarin serviesgoed. Of de keukenlades met daarin bestek. Alles komt schoon uit de vaatwasser en gaat schoon de kast in. Waarom dan wekelijks soppen? Doe je thuis toch ook niet. 7

10 In de uitvoering ervaren medewerkers een wirwar en explosie van regels: de kader-regels van VWS worden door de uitvoeringsorganen (zoals IGZ en de zorgkantoren) geconcretiseerd in meerdere regels in de uitvoering. En om geen sancties of financiële kortingen te riskeren, zetten de zorgorganisaties hier ook intern nog eens een extra controle op die leidt tot nog meer regels, protocollen en administratie. In de opdracht zijn hier door het kernteam enkele concrete vereenvoudigingen uitgelicht en opgepakt, zoals het vereenvoudigen van het inkoopproces en de inkoopcriteria van zorg, en een vereenvoudigde aanlevering van zorggerelateerde informatie (iawbz) (zie hoofdstuk 4 en 5). Het interne domein. Door de werkgroepen in het experiment zijn vanuit bedrijfsvoeringsoogpunt ook vereenvoudigingen aangeleverd. Op het gebied van financiële verantwoording van kosten en het verplicht behandelen van een groot aantal interne protocollen e.d. Vanuit het experiment is een grote bijdrage geleverd aan het project BPR (herontwerp van bedrijfsprocessen). 8

11 Hoofdstuk 2: aanpak en leerweg Bij de aanpak zijn we direct regelarm te werk gegaan. Onze aanpak heeft geresulteerd in een eerste uitwerkrichting, met slechts een detailplanning voor de eerste weken. Met deze werkwijze konden we de aanpak steeds bijstellen naar nieuwe omstandigheden, zoals de organisatiewijziging van Philadelphia per Daarnaast hebben we gezorgd dat iedere inzet door teams aan het experiment Regelarme Zorg ook budgettair ten laste van het experiment kon worden gebracht. Hierdoor kon de inzet van medewerkers worden geleverd, zonder onderbezetting op de locaties. Wij hebben van de volgende overleggroepen gebruikgemaakt: Overleggroep Samenstelling Doelstelling/functie Kernteam RAZ Experimentdirecteur en vijf leden Dagelijkse experimentaansturing, bepalen richting, bijsturen om experimentdoelstellingen te behalen MT RAZ Zes locatiemanagers, kernteam en (later ook) de regiodirecteuren van de regio s Bespreken van veranderingen en ontwikkelingen. Bijstellingen in experimentaanpak. Klankbord hoe experimentbeleving bij de medewerkers en bij de locatiemanagers is. Experimentgroep Begeleidingsgroep Werkgroepen Afspiegeling van de organisatie: twee medewerkers, twee zorgcoaches, een gedragsdeskundige, een accountmanager, een HR medewerker en een locatiemanager Afspiegeling van externe stake holders: VWS, zorgkantoor, Ondernemingsraad, participatieraad, cliëntenraad, stichting Presentie en IGZ Medewerkers en leidinggevenden van de pilotlocaties Van verschillende interne invalshoeken meedenken over het programma van RAZ, en hierop reflecteren Deelgenoot maken van de ontwikkelingen en ervaringen vanuit het experiment. Terugkoppeling van externe stakeholders Onder begeleiding van een interne expert nemen medewerkers deel in werkgroepen om concrete inhoudelijke experimentresultaten rondom regelarme thema s te bereiken (zie verder hoofdstuk 4) Door het kernteam is een groot aantal sessies gehouden met ouders, teams, cliënten, participatieraden e.d. over plan, uitgangspunten en inzichten van het experiment. Daarnaast heeft de directeur van het experiment bij iedere pilotlocatie tweemaal een dienst meegelopen, om ook aan den lijve te ervaren wat het werken in de toenmalige en in de nieuwe (regelarme) context betekent. Door deze aanpak heeft het kernteam veel input gehad om te toetsen of de aanpak functioneerde of bijstelling noodzakelijk was. In een evaluatie hebben de groepen aangegeven dat zij de werkwijze als effectief en prettig hebben ervaren. Leerweg Veranderen is leren. En leren kan alleen in een open sfeer, waarin vertrouwen belangrijk is. Een sfeer waarin je jouw eigen handelen bespreekbaar durft te maken en dat van anderen ook kan verwachten. Waarbij je met elkaar in gesprek gaat over het waarom en hoe. Dit is op alle niveaus gebeurd. Bij medewerkers, locatiemanagers, directeuren en de kernteamleden. Er zijn trainingen gegeven, op meerdere inhoudelijke gebieden. Zoveel als mogelijk is gekozen voor een teamgerichte training, zodat medewerkers met elkaar de thema s uit de dagelijkse praktijk konden oppakken en hier de benodigde stappen in konden zetten. En ieder teamlid direct op de 1 Door de organisatiewijziging die op van kracht werd kwamen de pilotlocaties, welke oorspronkelijk in de regio Oost vielen, in drie aparte regio s met eigen regiodirecteuren. Gerrit Leene werd directeur experiment Regelarme Zorg en was hierdoor niet meer lijnverantwoordelijk voor deze pilotlocaties. 9

12 hoogte was van de nieuwe werkwijze en de nieuwe afspraken en elkaar hierop konden aanspreken. Een goede combinatie van kennisoverdracht én van teambuilding. De trainingen, die door eigen medewerkers in werkgroepen zijn ontworpen, zijn ook door eigen medewerkers gegeven. Volgens het train the trainer principe is hierdoor maximaal gebruikgemaakt van de trainerscompetenties van de eigen medewerkers. Dit is een kosteneffectieve methode gebleken. De kwaliteit van de training was hoog. De training en trainer sloten maximaal aan bij de praktijk. De trainers zijn tevens getraind en gecertificeerd op didactische vaardigheden. niet tot haar recht. Ik weet nu beter. In de aanpak is maximaal geleerd. Iedere activiteit, training, Ik moet luisteren en echte aandacht werkgroep etc. is afgesloten met een evaluatie. Met cliënten, geven. Dat doe ik nu ook. medewerkers en ouders. Ook het kernteam heeft zich kwetsbaar opgesteld. Kortgezegd was ons motto wat kunnen wij ervan leren en verbeteren? Het geleerde werd vervolgens ook direct toegepast. Een van de belangrijkste ervaringen was het leren om los te laten. Om op je handen te zitten. Als experimentteam, als locatiemanager. Door niet alles in detail uit te werken of voor te schrijven, maar door slechts kaders aan te geven en teams de ruimte te geven om nieuwe werkwijzen te ontwikkelen, is de verandering op gang gebracht. Tenslotte is veelvuldig gebruikgemaakt van video-opnamen voor leersituaties. Het verhaal gaat... Je bent kort na de maaltijd in gesprek met een cliënt. Deze doet uitgebreid haar verhaal, maar ondertussen denk je schiet nou op, want ik heb nog zo veel te doen. Op het lijstje staat: keukenkastjes soppen, koelkasten temperaturen en de corveelijst maken. Ik heb mijn aandacht niet meer voor de volle 100% bij de cliënt. Ik geef niet de juiste antwoorden. Ik heb zelfs de neiging om haar af te kappen. Het gevolg is dat de cliënt door blijft gaan met haar verhaal, ze wordt niet gehoord en komt Onderzoek Inventarisatie Regeldruk Door de Raad van Bestuur is een opdracht verstrekt aan een extern adviesbureau, Roland Berger, om een onderzoek te verrichten naar de ervaren regeldruk in de locaties. Hiervoor zijn zestien locaties geobserveerd, waarvan drie pilot locaties Regelarme Zorg. Dit onderzoek was een inventarisatie om richting te geven aan het landelijke proces BPR (herontwerpen van bedrijfsprocessen). Uit het onderzoek blijkt dat: De regeldruk vooral bij locatiemanagers onevenredig groot blijkt (ongeveer 70% tijd wordt besteed aan indirecte activiteiten, zoals behandelen van ). (Coördinerend) begeleiders van Philadelphia minder tijd aan indirecte activiteiten besteden dan de NZa indicatie (afhankelijk van cluster 19-29% van netto uren) en meer tijd aan de cliënt. Lagere tijdbesteding aan indirecte activiteiten niet wordt gecompenseerd door hogere overheadkosten - Philadelphia levert daadwerkelijk meer zorg dan de NZa indicatie. Dat op de werkvloer de ervaren regeldruk vooral hoog is bij activiteiten waarvan het nut niet wordt gezien. Het experiment Regelarme Zorg zich richt op een aantal indirecte activiteiten die veel tijd kosten en medewerkers frustreren. Dat de ideeën uit het experiment hier een belangrijke verlichting in brengen. Uit: Eindrapport Inventarisatie Regeldruk Philadelphia, april

13 Hoofdstuk 3: welke concrete resultaten heeft Regelarme Zorg bereikt? Het verhaal gaat... Samen met een cliënt Op de vorige pagina staat het grootste resultaat eigenlijk ruim ik de keuken op. Hij al beschreven: door continu te leren, hebben we een begint te praten. Samen verandering op gang gebracht. Dit blijkt uit de evaluaties rommelen we, zonder met de belangrijkste belanghebbenden. tijdsdruk. Af en toe stop ik als zijn verhaal daarom vraagt. Na een half uurtje gaat de cliënt tevreden terug Dit vinden de medewerkers ervan naar de woonkamer en geniet van zijn koffie. Eind 2013 hebben drie HR-adviseurs van Philadelphia bij alle bij het experiment Regelarme Zorg betrokken teams evaluatiegesprekken gehouden. Dit gebeurde in de vorm van open interviews / kringgesprekken. Vanuit het oogpunt van openheid en vertrouwen deden ook de betreffende locatiemanagers aan deze interviews mee. De gevoerde gesprekken verliepen ontspannen en de algemene feedback op het regelarm werken was ronduit positief te noemen. Ervaringen en resultaten Unaniem kan worden gesteld dat de ervaringen van de medewerkers met regelarm werken (zeer) positief te noemen zijn. Volgens de medewerkers geldt dit positieve effect zowel voor henzelf, als ook voor de cliënten. De door de medewerkers meest genoemde winstpunten ten opzichte van zoals het eerst was zijn: Regelarm werken heeft geleid tot een huiselijker woon- en werkklimaat. De medewerkers zijn zich meer bewust van hun houding en attitude naar de cliënt. Er wordt minder (en vooral anders) over cliënten gesproken en meer met hen. De kwaliteit van het contact tussen de medewerkers en de cliënten is toegenomen. Cliënten doen meer zelf en helpen elkaar meer dan voorheen. De afstemming en het contact tussen medewerkers - onderling en in teamverband - is verbeterd. Zowel de cliënten als de medewerkers hebben meer eigen regel- en beslissingsruimte. Medewerkers handelen meer vanuit eigen denken en verstand en minder vanuit voorschriften. Uit de rapportage van de HR-adviseurs 11

14 Visie op regelarm werken De (eigen) visie op regelarm werken werd door de diverse teams als volgt verwoord: Regelarm werken is: de dialoog tussen cliënt en medewerker en niet: de regievoering over. Regelarm werken is: aansluiten bij de cliënt en de cliënt en collega centraal stellen. Regelarm werken is: jezelf als begeleider bewust zijn van je handelen. Regelarm werken is: de cliënt (meer) ruimte geven voor eigen ideeën, kunnen en keuzes. Regelarm werken is: op zoek naar de vraag achter de vraag van de cliënt. Regelarm werken is: jezelf steeds vragen: Waarom doe ik dit en voor wie doe ik dit?. Uit de rapportage van de HR-adviseurs Inrichting van het werk, bij regelarm werken Een veel gehoord signaal was dat bij regelarm werken, veel meer dan eerder, wordt gewerkt vanuit gezond verstand. Er zijn kortere lijnen tussen de medewerkers en de leidinggevende en tussen de medewerkers onderling. Medewerkers krijgen van hun leidinggevende meer verantwoordelijkheden en regelruimte en hebben minder het gevoel verantwoording te moeten afleggen. Binnen de teams is meer een open (aanspreek- en feedback-) cultuur ontstaan. Medewerkers kennen hierdoor beter elkaars kwaliteiten en leren meer van elkaar. Het Beraad blijkt een veel effectievere (team)overlegvorm dan de eerdere multidisciplinaire overleggen (MDO s). Hoewel geen doel op zich, wordt binnen regelarm werken veel minder gebruikgemaakt van lijstjes en programma s e.d. De daginvulling vindt bij regelarm werken in overleg met de cliënt zelf plaats en is veel meer flexibel. De begeleiding van de cliënt is echt maatwerk geworden. Reguliere verzorgingsmomenten (zoals douchen en helpen bij het aankleden) worden bewuster en anders ingericht, waardoor ook dit soort activiteiten meer tot echte contactmomenten zijn geworden. Uit de rapportage van de HR-adviseurs Het verhaal gaat... Wat mij opviel was dat er bij aanvang van de dienst gelijk al een aantal cliënten met hun hulpvraag kwamen. Naar aanleiding van die hulpvragen ging ik aan het werk. Ik sloot aan bij wat zij wilden. Dit lijkt normaal, maar voorheen stelde ik de hulpvraag uit, omdat ik eerst een rapportage moest lezen. 12

15 Dit vinden de medewerkers ervan Als je echt kijkt, dan zie je meer! Met alles wat ik volgens de lijstjes moest, zat de emmer in mijn hoofd al meer dan vol. Weer mens zijn, met eigen meningen, wensen en behoeften. Focus niet op de regels, maar op de relatie. Regelarm werken is: meer tijd en plezier. Als je mij loslaat, heb ik beide handen vrij. Regelarm is kwalitijd. Als ik terugkijk op hoe ik werkte, dan was ik al die jaren een beetje hersendood. Regelarm werken is een andere manier van denken. Het schrappen van lijstjes is hiervan slechts het gevolg. Wat gebeurt er als dit experiment is afgelopen? We hoeven toch niet meer terug, hè? De cliënt is weer mens geworden! Regelarm werken is als een steen in de vijver. Het brengt een continue beweging op gang. 13

16 Dit vinden de cliënten ervan Ook met de cliënten is een groepsgesprek gehouden. Met medewerking van afgevaardigde cliënten uit de drie cliëntenraden. Hierbij mochten de cliënten aangeven wat zij op de locaties aan veranderingen bemerkten. Het verhaal gaat... Nou, wat er volgens mij geschrapt kan worden, is de urenregistratie van de coördinerend begeleiders. Die tijd besteed ik liever aan de cliënt. Cliënten gaven unaniem aan niet terug te willen naar de situatie van twee jaar geleden. Ze gaven aan dat ze het nu gezelliger vinden op de locatie. Dat medewerkers nu meer tijd voor hen hebben. En dat er nu beter naar hen wordt geluisterd dan voor het experiment. Een voorbeeld hiervan is het ondersteunings plan op één A4. Zij voelen zich hierdoor meer betrokken bij hun eigen plan. In het gesprek zijn hier ook hele duidelijke, concrete voorbeelden bij gegeven. De begeleiding heeft nu meer tijd voor mij. Er wordt nu wel eens een leuk plaatje van Piet Veerman op de laptop gedraaid. Die afsprakenkaart is een stuk dunner geworden. In je appartement voel je je alleen. Dat heb ik veel meegemaakt. Ze zijn soms meer met de bovengroep bezig. Daardoor trekt de benedengroep uit elkaar. Ze komen nu gewoon een praatje houden. We hebben nu een grotere tafel om samen te eten. Laatst vroeg een begeleider zelfs: wil je nog wat tijd van mij? De begeleiding komt s avonds lekker bij ons op de groep zitten. Eerst dronk ik altijd koffie op het appartement. Nu in de huiskamer. Veel gezelliger. Vroeger moest ik alle papieren ondertekenen. Nu maar één. 14

17 Dit vinden de verwanten ervan Tijdens het evaluatiegesprek hebben de ouders onder leiding van de participatieraden van de betrokken regio s (deze vertegenwoordigen de belangen van de verwanten) de gelegenheid gehad zich uit te spreken over de veranderingen die zij waarnemen op de locaties. De verwanten gaven aan dat ook zij veranderingen zien ten opzichte van voor die tijd. Dat de begeleiding meer in de huiskamer aanwezig is. En dat de sfeer rustiger en gezelliger is geworden. Dat de cliënten elkaar weer meer opzoeken. En dat zij dit ook merken aan signalen van de cliënt. Ik zie de begeleiders veel vaker op de groep. Voorheen belde mijn zoon bijna dagelijks uit eenzaamheid. Nu belt hij nauwelijks meer. Een goed teken. Goed hoor zo n bureau met een laptop in de huiskamer. Ze hebben gewoon meer tijd voor de cliënten. Het verhaal gaat... Medicatie wordt bij ieder uitgiftemoment per cliënt gecontroleerd en gelijktijdig afgetekend tijdens aangeven/ingeven op de medicijnaftekenlijst. Daarnaast dient er nog een formulier na het in/ aangeven afgetekend te worden, het zogenaamde formulier Controle toedienen en aftekenen medicatie. Dit is een controle op een controle en overbodig. Als de medicatie gedeeld wordt, dient deze controle op dat moment uitgevoerd te worden en niet op een later moment. Als alle medewerkers goed geïnstrueerd zijn en men elkaar hier feedback op geeft kan dit INCA-loos verlopen. Bij ons op de locatie zijn we vanaf de start erg punctueel geweest in de medicatieverstrekking, de kern ligt bij de basis / instructie en m.i. niet bij een controle op een controle. 15

18 Hoofdstuk 4: werkgroepen en hun resultaten Presentie Voor het experiment Regelarme Zorg zijn tien medewerkers in een Train the Trainer programma opgeleid om teams te leren zorg en ondersteuning te bieden vanuit de Presentiebenadering (Goede Zorg). Dit is in samenwerking met de Stichting Presentie gedaan. Het leren werken vanuit de Presentie-benadering vraagt voor de pilotlocaties een doorlooptijd van anderhalf jaar. De sessies zijn begin 2013 gestart en lopen nog door tot medio Het verhaal gaat... Cliënt geeft aan dat hij graag Medewerkers geven aan dat de teamsessies Presentie van pleinvrees af wil. Hier enorm hebben geholpen in het anders staan in de wordt nu na het Beraad direct relatie met cliënten. Zij ervaren dat ze nu veel meer actie op ondernomen. Voorheen werd hier weten over de cliënt en zijn/haar wensen en behoeftes. geen of pas veel later aandacht aan besteed. En de mooie inzichten die zij krijgen door hierover met elkaar in beraad te gaan. Over hun eigen handelen. Over vrij van oordeel kunnen luisteren. En hoe je echte aandacht kunt geven aan wat voor de cliënt belangrijk is. Het zit vaak in kleine dingen, die geen of nauwelijks extra inspanning, tijd of geld kosten, maar die voor de cliënt juist hét verschil betekenen. Een belangrijk element van de Presentiebenadering is het onderdompelen. Alle leidinggevenden, en ook een aantal medewerkers uit de pilotlocaties, hebben deze lichte vorm van onderdompeling minimaal eenmaal gedaan. Gewoon een dienst meedraaien, ervaren wat de vragen van cliënten in het dagelijks leven zijn en tegen welke dilemma s teams dagelijks aan lopen. En ook hoe de regels in de praktijk blijken uit te werken. Kwaliteit De werkgroep Kwaliteit heeft het eenvoudige inzicht opgeleverd dat kwaliteit in wezen maar door vier factoren wordt bepaald: Goede Zorg, mooi werk, financieel gezond zijn en, omdat we met een kwetsbare doelgroep werken, omgaan met risico s. In het experiment lag de nadruk op de eerste twee elementen. In de werkgroep kwaliteit is vervolgens een ronde van intercollegiale bezoeken georganiseerd. Uitgangspunt was leren en verwonderen. Hierbij hebben medewerkers van verschillende locaties in drietallen elkaar een bezoek gebracht. En hebben zij geleerd van de waarnemingen daar in een leergesprek. Deze ervaringen zijn door de medewerkers zelf teruggekoppeld naar het team. De werkwijze vraagt relatief weinig tijd en inspanning en heeft een groot effect naar de teams toe. Ten aanzien van het omgaan met risico s is onze ervaring met het experiment dat het aan de orde stellen van risico s tijdens een reflectief Beraad de meest effectieve manier is om de medewerkers te leren risico-bewust besluiten te nemen, met situationele afwegingen die hierbij een rol kunnen spelen. Het bespreekbaar maken en het (mogen) leren van elkaar heeft meer effect dan het invullen van controlelijsten en het blind volgen van protocollen. Op dit leeraspect zou ook bijvoorbeeld de Inspectie in een bezoek kunnen toetsen. Uiteraard is het wel van belang dat de locatie goed kan laten zien dat risico s de aandacht hebben; het is leren én verantwoorden! 2 Hiervoor is het bestaande ECD-systeem Residentweb van de leverancier TTS (Technology To Serve) gebruikt. 16

19 Laptops op de groep en het Electronisch CliëntenDossier (ECD) Speciaal voor het experiment is voor de pilotlocaties een ECD ingericht en geïmplementeerd 2. Hierbij is op basis van de regelarme visie door een werkgroep van medewerkers, locatiemanagers en zorgdeskundigen het systeem geconfigureerd op basis van de regelarme visie en volgens het nieuwe zorgproces. Ook is gebruikgemaakt van de methodiek SiS (zie hieronder). Belangrijk uitgangspunt was dat de begeleiding meer present en aanspreekbaar diende te zijn in de groepsruimte en slechts de hoogst noodzakelijke tijd mocht besteden aan rapportage. Hiervoor zijn laptops aangeschaft en zijn alle pilotlocaties voorzien van draadloos internet. Gebruikers hebben aangegeven dat zij door de nieuwe werkwijze en automatisering tijdswinst hadden. Dat zij beter in staat waren de zorg te focussen op de zaken die voor de cliënt van belang zijn en dat zij meer tijd op de groep konden doorbrengen. Ondertussen is binnen Philadelphia een landelijk ECD geïmplementeerd. Ook de pilotlocaties zijn hier naar overgegaan. SIS en nieuw zorgproces Het verhaal gaat... Samen met een aantal cliënten naar een open dag geweest van werk van een mede-cliënt. Dit was zo leuk. We hadden met elkaar een heel ander gesprek. Ook was er opeens veel contact tussen de cliënten onderling. Ze gaven elkaar complimenten en waren ook trots op elkaar. Leuk om hier tijd voor te nemen. In het experiment Regelarme Zorg is een pilot gestart met als doel te onderzoeken hoe de uitgangspunten van de Presentiebenadering en die van de Supports Intensity Scale (SIS) matchen. In deze pilot werden ook locaties betrokken in een andere regio, buiten het experiment Regelarme Zorg. Uitkomst van de pilot was: De SIS-methodiek werkt goed als ondersteunend middel om zicht te krijgen op de wensen en behoeften van de cliënt. De uitgangspunten van de Presentiebenadering werken hierin versterkend. Het SIS-instrument geeft vanuit het perspectief van de professional een objectiverend beeld van de ondersteuningsbehoefte van de cliënt gerelateerd aan volwaardig burgerschap. De wensen en behoeften van de cliënt en de geconstateerde ondersteuningsbehoefte vormen het uitgangspunt voor het Beraad / de dialoog met de cliënt (of zijn vertegenwoordiger) om te komen tot afspraken voor de komende tijd. De afspraken worden vastgelegd in een korte en concrete afsprakenkaart, de overeenkomst tussen de cliënt en de begeleiders voor de komende periode. De resultaten van de pilot zijn overgenomen om een zorg- en dienstverleningsproces te ontwikkelen voor de hele organisatie. Hierin staat centraal: Goede Zorg gaat uit van een zorgrelatie. Om die goed te houden is (moreel) beraad op het handelen essentieel, waarbij niet alleen naar de cliënt gekeken wordt, maar eerder met de cliënt gekeken wordt en reflectie op eigen handelen van de begeleider essentieel is. SIS werkt ondersteunend bij een Beraad. Ruimte voor dialoog en relatiegestuurd werken is hierbij essentieel. 17

20 Het verhaal gaat... Onder leefwereld verstaan we de manier waarop mensen leven, hun taal, hun kijk op de werkelijkheid, hun gewoonten, hun geschiedenis, hun verhalen, de manier waarop ze in de werkelijkheid staan: hoe ze eten, hoe ze zich kleden, hoe ze hun kinderen opvoeden, hoe gastvrij ze zijn, etc. Die leefwereld is reconstrueerbaar, evenals de redelijkheid die er achter zit. Door je te begeven in iemands leefwereld kun je zijn logica gaan zien. Als jij zo kijkt, dan snap ik dat jij zo doet, dat kan ik volgen. Medicatieveiligheid De werkgroep Medicatieveiligheid heeft de keten van medicatieverstrekking aan cliënten goed onderzocht. In de werkgroep zaten de aandachtsfunctionarissen medicatieveiligheid van de pilot locaties Regelarme Zorg, en daarnaast twee locatiemanagers en de (interne) trainers medicatieveiligheid. De begeleiding was in handen van een inhoudelijk expert. Het eindresultaat is een (her)opleidingsprogramma Medicatieveiligheid. Daarnaast is een aantal procesinterventies voorgesteld om tot veiliger medicatieverstrekking te komen met een vereenvoudiging van de medicatieverstrekking. Het resultaat is een regelarm proces van medicatieverstrekking, dat: Volledig voldoet aan de regelgeving op dit gebied, te weten de veldnorm voor veilige principes in de medicatieketen 3. Risico s op fouten in deze verstrekking tegengaat: Door medewerkers goed op te leiden in veiligheid van medicatiebeheer en verstrekking. Door artsenbezoek goed te begeleiden en hierover aan het team te rapporteren. Door apothekers goed aan te spreken op hun verantwoordelijkheden in het proces. Tijdwinst boekt door het toepassen van efficiënte en zinvolle controle op de medicatie. De medewerkers alert laat zijn op bijwerkingsverschijnselen (met behulp van het ECD). Het opleidingsprogramma is aan de pilotlocaties gegeven door zelf opgeleide medewerkers (volgens het Train the trainer principe), en is opgenomen in het Leerhuis van Philadelphia. Hygiëne en voedselveiligheid De werkgroep Hygiënecode Voedselveiligheid heeft volgens de richtlijn Hygiënecode voor de voedingsverzorging in woonvormen een opleidingsprogramma gemaakt en beschikbaar gesteld voor de pilotlocaties. Het nieuwe opleidingsprogramma focust op kennis en inzicht van medewerkers, in plaats van regels en administratie om zeker te stellen dat bepaalde activiteiten worden gedaan. Doelstelling is om op een hygiënische en risicoloze wijze om te gaan met voeding. Koelkasten worden goed beoordeeld en bijgehouden (o.a. temperatuur en houdbaarheid van producten), keukens worden goed schoongehouden, zonder dat hier de van buiten opgelegde regels en aftekenlijsten nodig bij zijn (het boerenverstand volstaat) en maaltijden worden goed bereid en eventueel ook ingevroren voor later gebruik. Het opleidingsprogramma is in de pilotlocaties gegeven door zelf opgeleide medewerkers (volgens het Train the trainer principe), en wordt opgenomen in het Leerhuis van Philadelphia. 3 Op te vragen via: 18

Van systemen naar mensen: ERAI deelnemers bewijzen dat het kan! (maar de systemen bewegen niet mee)

Van systemen naar mensen: ERAI deelnemers bewijzen dat het kan! (maar de systemen bewegen niet mee) Van systemen naar mensen: ERAI deelnemers bewijzen dat het kan! (maar de systemen bewegen niet mee) Het experiment regelarm werken in de zorg werd aan alle kanten enthousiast omarmd. Minder regels zou

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Stichting Prisma: Zorgrijk en Regelarm Datum: 11 februari 2014

Stichting Prisma: Zorgrijk en Regelarm Datum: 11 februari 2014 1 1. Het model Zorgrijk & Regelarm Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) pakt de bureaucratie binnen de langdurige zorg aan met behulp van het experiment regelarme instellingen. Achtentwintig

Nadere informatie

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Zorgleefplan, ondersteuningsplan en begeleidingsplan Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Om goede zorg en/of ondersteuning te kunnen geven aan een cliënt is het werken

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg.

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg. Nikki van der Meer. Stage eindverslag Stage Cordaan Thuiszorg. Klas: lv13-4agz2 Student nummer: 500631386 Docentbegeleider: Marieke Vugts Werkbegeleider: Linda Pieterse Praktijkopleider: Evelien Rijkhoff

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ!

Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ! Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ! Niet alleen toevoegen maar ook opruimen Een handleiding van de Opruimdienst als hulpmiddel voor jouw team Handleiding

Nadere informatie

Hoe werk je met een zorgleefplan?

Hoe werk je met een zorgleefplan? Hoe werk je met een zorgleefplan? Slagen we erin de cliënt te ondersteunen te leven zoals hij dat wil? Artikel: 2008-003 Datum: 15-12-2008 Auteur: Merel van Uden In een zorgleefplan beschrijf je hoe de

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging 13-0010/mh/rs/ph Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging Gevraagde actie: - Deelt u de filosofie van Regie in eigen hand? - Bent u bereid

Nadere informatie

Lessons learned over boeien en binden van docenten met actieonderzoek

Lessons learned over boeien en binden van docenten met actieonderzoek Duurzaam Vitaal Leraarschap in het Voortgezet Onderwijs Lessons learned over boeien en binden van docenten met actieonderzoek door Piet Verstegen & Thomas Jager (piet.verstegen@inholland.nl, thomas.jager@inholland.nl)

Nadere informatie

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein INFORMATIEPAKKET voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein Gemeente Leeuwarden Maart 2014 Blad 2 Blad 3 Algemene informatie Deze informatie

Nadere informatie

Schakelring. Zorgorganisatie in Midden Brabant. In mei 2015 uitgevoerd CliëntTevredenheid Onderzoek (CTO) gaf de volgende score

Schakelring. Zorgorganisatie in Midden Brabant. In mei 2015 uitgevoerd CliëntTevredenheid Onderzoek (CTO) gaf de volgende score Schakelring Zorgorganisatie in Midden Brabant In mei 2015 uitgevoerd CliëntTevredenheid Onderzoek (CTO) gaf de volgende score NPS 56% Rapportcijfers 8,7 Trots en toch. Reacties bij CTO Sinds januari moeten

Nadere informatie

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Het gerecht Het resultaat: weten dat u met de juiste dingen bezig bent. Alles is op een bepaalde manier meetbaar.

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan!

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! 1 Inhoudsopgave: Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Hoofdstuk 1 Hoe een middel een doel werd pagina 5 Hoofdstuk 2 Waar het eigenlijk om gaat pagina

Nadere informatie

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Menslievende Professionalisering Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering juni 2015 Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Achtergrond Zorgverleners werkzaam in het primaire

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Ilta van der Mast Naar een nieuw systeem van sociale volkshuisvesting

Ilta van der Mast Naar een nieuw systeem van sociale volkshuisvesting Ilta van der Mast Naar een nieuw systeem van sociale volkshuisvesting De wijze waarop de woningmarkt nu georganiseerd is met 2,4 miljoen sociale huurwoningen is niet meer houdbaar. We zullen naar een systeemverandering

Nadere informatie

Leerplaatsomschrijving. Adres: Zonnelaan 30-20

Leerplaatsomschrijving. Adres: Zonnelaan 30-20 Leerplaatsomschrijving Locatie/werkplek: Locatie Zonnelaan Adres: Zonnelaan 30-20 Postcode en woonplaats: 9742BM Groningen Vastgesteld: 1-12-2014 De cliënten Vanuit locatie Zonnelaan worden 70 cliënten

Nadere informatie

Stichting Dichterbij unit Sterk voor Werk

Stichting Dichterbij unit Sterk voor Werk RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

ZO GEWOON MOGELIJK ZORGVISIE FRANKELANDGROEP

ZO GEWOON MOGELIJK ZORGVISIE FRANKELANDGROEP ZO GEWOON MOGELIJK ZORGVISIE FRANKELANDGROEP Laat mij doen met eigen vuur, wat ik verkies zoolang ik duur.. Willem Elsschot Zorgvisie: Zo gewoon mogelijk De Frankelandgroep vindt het van groot belang dat

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Opbrengsten en adviezen pilot loket passend onderwijs: Toewijzen Vanuit Onderwijs- en Ondersteuningsbehoeften

Opbrengsten en adviezen pilot loket passend onderwijs: Toewijzen Vanuit Onderwijs- en Ondersteuningsbehoeften Opbrengsten en adviezen pilot loket passend onderwijs: Toewijzen Vanuit Onderwijs- en Ondersteuningsbehoeften Samenwerkingsverband voortgezet (speciaal) onderwijs Noord-Kennemerland juni 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

De noodzaak van een geïntegreerd ECD

De noodzaak van een geïntegreerd ECD De noodzaak van een geïntegreerd ECD Whitepaper 2 UNIT4 De noodzaak van een geïntegreerd ECD De noodzaak van een geïntegreerd ECD Papieren dossier maakt plaats voor geïntegreerd ECD dat multidisciplinair

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Elke dag beter. Kwaliteit in de gehandicaptenzorg Cliëntenversie Visiedocument 2.0. November 2014. elke dag beter_biwerk_def.indd 1 04-11-14 14:20

Elke dag beter. Kwaliteit in de gehandicaptenzorg Cliëntenversie Visiedocument 2.0. November 2014. elke dag beter_biwerk_def.indd 1 04-11-14 14:20 Elke dag beter Kwaliteit in de gehandicaptenzorg Cliëntenversie Visiedocument 2.0 November 2014 elke dag beter_biwerk_def.indd 1 04-11-14 14:20 Inhoud Inleiding 3 1 Wat is goede gehandicaptenzorg? 4 2

Nadere informatie

Kwaliteit van bestaan: Methoden in de praktijk

Kwaliteit van bestaan: Methoden in de praktijk Kwaliteit van bestaan: Methoden in de praktijk Focus op kennis en onderzoek, aftrap NPG 22 juni 2015 Angelie van der Aalst Inhoud presentatie Zorginstituut Nederland Inventariserend onderzoek: doel Vaststellen

Nadere informatie

Verslag/rapport van het inspectiebezoek aan Berchhiem te Burgum en Haersmahiem te Buitenpost op 17 oktober 2013. Zwolle, november 2013

Verslag/rapport van het inspectiebezoek aan Berchhiem te Burgum en Haersmahiem te Buitenpost op 17 oktober 2013. Zwolle, november 2013 Verslag/rapport van het inspectiebezoek aan Berchhiem te Burgum en Haersmahiem te Buitenpost op 17 oktober Zwolle, november Zwolle, november Inhoud 1 Inleiding en conclusie 3 2 Bevindingen inspectiebezoek

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

PUBLIEKSVERSIE ZORGINKOOPBELEID Wlz 2016 GEHANDICAPTENZORG

PUBLIEKSVERSIE ZORGINKOOPBELEID Wlz 2016 GEHANDICAPTENZORG PUBLIEKSVERSIE ZORGINKOOPBELEID Wlz 2016 GEHANDICAPTENZORG JULI 2015 TOELICHTING Zorgkantoren willen cliënten(raden) informeren over het zorginkoopbeleid voor de Wet langdurige zorg (Wlz) voor 2016. Het

Nadere informatie

Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg

Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg Inleiding Zorg Groep Beek (ZGB) is al vele jaren een heel goed alternatief voor cliënt gerichte thuiszorg en wijkverpleging in de Westelijke Mijnstreek.

Nadere informatie

Open Training. Modern Timemanagement. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Open Training. Modern Timemanagement. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Open Training Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Wil jij meer

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

Overheid in Verbinding. Workshop: Talentmanagement

Overheid in Verbinding. Workshop: Talentmanagement Overheid in Verbinding Workshop: Talentmanagement Door wie? Helma Verhagen Organisatieadviseur HR/Ontwikkeling/Verandering ipv. Martine Peper Organisatie Adviseur HR / Ontwikkeling Désirée Veer Strategisch

Nadere informatie

Project Realisatie Training 3.0. Ik, Wij, Het. Voor teams die vernieuwende projecten realiseren

Project Realisatie Training 3.0. Ik, Wij, Het. Voor teams die vernieuwende projecten realiseren Project Realisatie Training 3.0 Ik, Wij, Het Voor teams die vernieuwende projecten realiseren Management Teams, Project Teams, Sales Teams, ICT Implementatie, Afdelingen Uit studies blijkt dat slechts

Nadere informatie

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Stichting VraagWijzer Nederland Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Per 1 januari 2015 hebben de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wmo 2015 hun intrede gedaan. De invoering van deze

Nadere informatie

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen Zinthese Plus is een bureau gespecialiseerd in het gedrag van mensen in hun werkomgeving.

Nadere informatie

Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co

Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co Evaluatie Weerbaarheidtraining voor volwassenen Koekkoek & Co 76 respondenten Cijfer algehele training 7 8 9 10 De deelnemers hadden beschikking over lesbrieven, hierin stond informatie over de bijeenkomsten

Nadere informatie

Effecten van cliëntondersteuning. Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten

Effecten van cliëntondersteuning. Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten Effecten van cliëntondersteuning Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten MEE Nederland, 4 februari 2014 1. Inleiding In deze samenvatting beschrijven

Nadere informatie

DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5

DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5 DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5 Zorgleefplan brochure bronnen www.loc.nl, (LOC, zeggenschap in de zorg is de koepelorganisatie van de cliëntenraden van de sectoren verpleging en verzorging,

Nadere informatie

Evaluatieverslag mindfulnesstraining

Evaluatieverslag mindfulnesstraining marijke markus spaarnestraat 37 2314 tm leiden Evaluatieverslag mindfulnesstraining 06 29288479 marijke.markus@freeler.nl www.inzichtinzicht.nl kvk 28109401 btw NL 079.44.295.B01 postbank 4898261 14 oktober

Nadere informatie

Recept 1: Wat is de smaak van onze organisatie?

Recept 1: Wat is de smaak van onze organisatie? Recept 1: Wat is de smaak van onze organisatie? Het gerecht Het resultaat: een Kwaliteitswijzer voor uw organisatie. Een model dat de basis vormt om uw kwaliteitszorg in samenhang opnieuw handen en voeten

Nadere informatie

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Training: Mindfulness 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Waarom? Leven in deze hectische tijd vraagt veel van ons dat maakt dat we ons vaak uitgeput

Nadere informatie

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015!

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015! Agenda 2015 SEPTEMBER 22 september Start training: Mindfulness VOL! 23 september Start training: Mindfulness NOG 2 PLAATSEN! DECEMBER 1 december start extra training: Mindfulness In de onderstaande pagina

Nadere informatie

32 Kwaliteitsbevordering

32 Kwaliteitsbevordering DC 32 Kwaliteitsbevordering 1 Inleiding In dit thema gaan we in op de begrippen kwaliteit, kwaliteitszorg en kwaliteitsbeleid. Het zijn onderwerpen die niet meer weg te denken zijn uit het Nederland van

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER SPECIFIEKE DOELGROEPEN OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER GEHANDICAPTENZORG

OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER SPECIFIEKE DOELGROEPEN OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER GEHANDICAPTENZORG OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER SPECIFIEKE DOELGROEPEN OPLEIDING PERSOONLIJK BEGELEIDER GEHANDICAPTENZORG BPV WERKBOEK, LEERJAAR 1 BOL SCHOOLJAAR 2015-2016 Summacollege Cluster Welzijn, Cultuur & Onderwijs

Nadere informatie

Zorginkoop Wlz 2017. Presentatie & Verslag Bijeenkomst cliëntenraden gehandicaptenzorg zorginkoop Wlz 2017. April 2016 Zwolle- Amersfoort- Amsterdam

Zorginkoop Wlz 2017. Presentatie & Verslag Bijeenkomst cliëntenraden gehandicaptenzorg zorginkoop Wlz 2017. April 2016 Zwolle- Amersfoort- Amsterdam Zorginkoop Wlz 2017 Presentatie & Verslag Bijeenkomst cliëntenraden gehandicaptenzorg zorginkoop Wlz 2017 April 2016 Zwolle- Amersfoort- Amsterdam Inkoopplan Jaarlijks bepalen we onze inkoopdoelen die

Nadere informatie

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Inhoud Pagina 1. Inleiding 3 2. Over zontrainingen 3 3. Over

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Bestuurlijke afspraken Investeren in kwaliteit verpleeghuiszorg : zinvolle daginvulling en deskundig personeel.

Bestuurlijke afspraken Investeren in kwaliteit verpleeghuiszorg : zinvolle daginvulling en deskundig personeel. Bestuurlijke afspraken Investeren in kwaliteit verpleeghuiszorg : zinvolle daginvulling en deskundig personeel. Datum: Partijen: ActiZ, organisatie van zorgondernemers Zorgverzekeraars Nederland (ZN) De

Nadere informatie

Wat neem ik mee naar aanleiding van de bijeenkomst op 25 september bij Sioo

Wat neem ik mee naar aanleiding van de bijeenkomst op 25 september bij Sioo Wat neem ik mee naar aanleiding van de bijeenkomst op 25 september bij Sioo Uit jullie antwoorden op de twee vragen Wat neem ik mee? En welke vragen heb ik nog? Halen we het volgende: Wat neem ik mee?

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie

Pilot Planning is Realisatie. Samenwerking van Menzis, Icare en Meander om met de Lean filosofie de extramurale ouderenzorg te verbeteren

Pilot Planning is Realisatie. Samenwerking van Menzis, Icare en Meander om met de Lean filosofie de extramurale ouderenzorg te verbeteren Pilot Planning is Realisatie Samenwerking van Menzis, Icare en Meander om met de Lean filosofie de extramurale ouderenzorg te verbeteren déò~ãéåäáàâé=~ãäáíáé Betaalbare, kwalitatief goede zorg voor cliënten

Nadere informatie

Digitale Walvisgeluiden najaar 2010

Digitale Walvisgeluiden najaar 2010 Hoe maken we interne audits effectiever? Er gaat best wat tijd en energie zitten in interne kwaliteitsaudits. Je mag dus verwachten dat het ook wat oplevert. Gelukkig is dat vaak ook wel zo, zeker in de

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg

Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Naam: Klas: praktijkbegeleider: Werkplek: Toelichting bij de Voortgangsrapportage Maatschappelijke Zorg Gedurende de opleiding werken de studenten in de praktijk aan praktijkopdrachten. Een schooljaar

Nadere informatie

Eva Trajectbegeleiding

Eva Trajectbegeleiding RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Inleiding Aandacht is een essentieel onderdeel in de zorg. Aandacht voor de patiënt en de zorgverlener vergroot de vitaliteit, de effectiviteit en de kwaliteit

Nadere informatie

KAMERTRAININGSCENTRUM

KAMERTRAININGSCENTRUM KAMERTRAININGSCENTRUM Informatie voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 17 tot 23 jaar Voor wie? Een Kamertrainingscentrum (KTC) is bedoeld voor jongeren met een licht

Nadere informatie

Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen

Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen Versie 1.0 12 april 2012 Inhoudsopgave blz. Voorwoord 2 Algemeen -Visie 3 -Methodiek 4 Intake/assessment 5 Jobfinding 6 Coaching on the job 7 Definitielijst

Nadere informatie

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt Instructie 1 De relatie met je cliënt Heb jij je voelsprieten uitstaan? Met behulp van dit werkblad onderzoek je of je je voelsprieten hebt uitstaan naar de cliënt. Kies een cliënt en vul met die cliënt

Nadere informatie

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Voor wie? Waarom? Wat? Hoe? Voor Omdat leiding Ervaringsgerichte Door middel van leidinggevenden, geven, adviseren en coaching en werkvormen waarbij het adviseurs

Nadere informatie

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014 Zienn gaat verder Jaarplan 2014 Een verhaal heeft altijd meer kanten. Zeker de verhalen van de mensen voor wie Zienn er is. Wij kijken naar ál die kanten. Kijken verder. Vragen verder. Gaan verder. Zo

Nadere informatie

Smart Competentiemeting BSO

Smart Competentiemeting BSO Smart Competentiemeting BSO Pedagogisch medewerker Naam: Josà Persoon Email Testcode : jose_p@live.nl : NMZFIC Leeftijd (jaar) : 1990 Geslacht Organisatie Locatie : v : Okidoki : Eikenlaan Datum invoer

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

Video Interactie Begeleiding (VlB) bij de omgangsregeling van verstandelijk beperkte ouders en hun kind(eren) in pleegzorg.

Video Interactie Begeleiding (VlB) bij de omgangsregeling van verstandelijk beperkte ouders en hun kind(eren) in pleegzorg. Video Interactie Begeleiding (VlB) bij de omgangsregeling van verstandelijk beperkte ouders en hun kind(eren) in pleegzorg. Inleiding: Vanaf 2006 heeft de William Schrikker Pleegzorg geëxperimenteerd met

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen.

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. CONTACT Voor meer informatie over de kwaliteitsnetwerken kunt u contact opnemen met: Diewke de Haen (ddehaen@efp.nl)

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Cliëntenraad Liemerije. Jaarplan 2014-2015

Cliëntenraad Liemerije. Jaarplan 2014-2015 Liemerije deskundige zorg voor ouderen Bezoekadres Hunneveldweg 12 6903 ZN Zevenaar T 088-044 1999 Postadres : Postbus 12 6900 GA ZEVENAAR Mailadres clientenraad@liemerije.nl Internet www.liemerije.nl

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Het 5V- proces van Appreciative Inquiry is een uitstekend instrument voor het houden van een waarderend gesprek of interview. Je kunt de stappen in het

Nadere informatie

Handleiding Plannen van Zorg BBL-CombiCare Gehandicaptenzorg Verzorgende-IG/Medewerker Maatschappelijke Zorg

Handleiding Plannen van Zorg BBL-CombiCare Gehandicaptenzorg Verzorgende-IG/Medewerker Maatschappelijke Zorg Handleiding Plannen van Zorg BBL-CombiCare Gehandicaptenzorg Verzorgende-IG/Medewerker Maatschappelijke Zorg Werkproces VZ-IG 1.1 Stelt (mede) het zorgplan op De verzorgende-ig verzamelt gegevens om de

Nadere informatie

Op weg naar veilige en cliëntgerichte verpleeghuiszorg. Anders denken en doen

Op weg naar veilige en cliëntgerichte verpleeghuiszorg. Anders denken en doen Op weg naar veilige en cliëntgerichte verpleeghuiszorg Anders denken en doen Vernieuwing in de verpleeghuiszorg verlegt de focus van zorgprofessionals De impact van de oproep van staatssecretaris Martin

Nadere informatie

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid De kracht van Ben ik tevreden? ligt in het hier en nu. Wensen van cliënten zetten direct aan tot actie. Meten is dus niet alleen weten, maar de start

Nadere informatie

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Dinsdag 10 november 2015 Vanaf 12.00 uur Grolsch Veste Colosseum 65 7521 PP ENSCHEDE (ingang kanaalzijde) Om kennis over de

Nadere informatie

In 10 stappen van project naar effect!

In 10 stappen van project naar effect! In 10 stappen van project naar effect! een handleiding voor slim zorgen > Betrek de belangrijke sleutelpersonen > Stel projectteam samen & kies pilotteams > Screen de huidige situatie > Organiseer een

Nadere informatie

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Plan van Aanpak Format Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Inhoudsopgave 1 Naar een inclusieve arbeidsorganisatie met functiecreatie. 1 2 Plan van aanpak pilot functiecreatie... 2 3 Projectstructuur

Nadere informatie

Medezeggenschap en Ondersteuningsplannen. Dialoog in de dagelijkse praktijk van cliëntenraden en zorgaanbieders

Medezeggenschap en Ondersteuningsplannen. Dialoog in de dagelijkse praktijk van cliëntenraden en zorgaanbieders 1 Medezeggenschap en Ondersteuningsplannen Dialoog in de dagelijkse praktijk van cliëntenraden en zorgaanbieders Workshops Marion Kersten VGN Stelling: Met de nieuwe Handreiking hebben medewerkers alles

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie

Pedagogisch beleid. kinderdagverblijf

Pedagogisch beleid. kinderdagverblijf Pedagogisch beleid kinderdagverblijf maatwerk kinderopvang voor elk gezin Voorwoord Dit pedagogisch beleid is met het doel geschreven om duidelijkheid te geven aan de inhoud van een pedagogisch beleidsplan.

Nadere informatie

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Brochure Groepstraining - maatwerk Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control.

Nadere informatie

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust.

Mindfulness Training. Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness Training Leer binnen acht weken anders om te gaan met stress, ontwikkel aandacht voor het nu en ervaar meer rust. Mindfulness training Per dag schieten er duizenden, vaak stressvolle, gedachten

Nadere informatie