Transitie van het sociaal beleid en zorg

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Transitie van het sociaal beleid en zorg"

Transcriptie

1 Transitie van het sociaal beleid en zorg 1. Inleiding In het Coalitieakkoord , Nije enerzjy foar Fryslân, is aangekondigd dat het sociale domein vooral het domein is van gemeenten en dat daarom het sociale - en zorgcomponent de komende jaren wordt ingebed in andere beleidsterreinen. Zelfstandig sociaal beleid verdwijnt. In dit plan van aanpak zetten we uiteen hoe we de nieuwe situatie voor ons zien en hoe we de daarvoor benodigde transitie denken vorm te geven. We schetsen eerst hoe de provincie momenteel inzet op het sociale- en zorgdomein. Onder het sociale domein worden kortheidshalve de negen prestatievelden in de wet maatschappelijke ondersteuning verstaan. Onder het zorgdomein vallen de care en cure, oftewel zorg in het kader van awbz, verzekerde zorg, belangenbehartiging en klachtenopvang in de zorg (zorgbelang) en ambulancezorg. Jeugdzorg en Sport zijn aparte beleidsterreinen, die in deze notitie buiten beschouwing worden gelaten. In de eerste paragraaf worden de voorgeschiedenis en de bestuurlijk/politieke trajecten die de aanleiding tot deze notitie vormen geschetst. Daarna (par. 2) wordt de huidige situatie voor het voetlicht gebracht, gevolgd door de wenselijke situatie in 2015 (par. 3). Het proces om daar terecht te komen komt in paragraaf 4 aan bod. De notitie wordt afgesloten met een financiële paragraaf (par. 5) en een aantal bijlagen. 1.1 Voorgeschiedenis In het kader van de Welzijnswet 1994 heeft de provincie al gedurende vele jaren een aanvullende en ondersteunende taak op het terrein van welzijn. In deze wet was de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de drie overheden op dit terrein beschreven. Gemeenten en provincies konden zich naast elkaar, maar wel in afstemming met elkaar, manifesteren in het sociale domein. Tot de verantwoordelijkheid van de provincies werd het beleid inzake het steunfunctiewerk gerekend. Vanaf 2004 is op initiatief van het IPO (Commissie Simons) een nieuwe aanpak voor de totstandkoming van welzijnsbeleid geïntroduceerd, die door alle provincies werd omarmd. Het betrof een interactieve aanpak in een cyclus van vier jaar. Het te voeren sociaal beleid werd voor de duur van een bestuursperiode vastgesteld. Daarvoor werden de volgende onderling samenhangende instrumenten gehanteerd: - Sociaal Rapport: een rapport waarin aan de hand van vijf landelijke thema s de stand van zaken op het terrein van welzijn in de provincie werd beschreven. De thema s waren: Diversiteit, Modern burgerschap, Vermaatschappelijking van zorg, Zorg om jeugd en Leefbaarheid en veiligheid; - Sociale Debatten: vierjaarlijkse publieke discussies op regionaal niveau met gemeentebestuurders en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties; - Sociale Agenda: het resultaat van het interactieve proces(debatten) met gemeenten en maatschappelijke organisaties, uitgewerkt in de vorm van doelen en speerpunten; - Uitvoeringsprogramma s: concretere uitwerking in jaarprogramma s op basis van de Sociale Agenda en geactualiseerd aan de hand van bereikte resultaten. 1

2 De laatste Friese Sociale Agenda dateert van Met ingang van 1 januari 2007 is de Welzijnswet (1994) vervangen door de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Daarmee hebben de gemeenten de lead gekregen in het sociale domein. De gemeenten bepalen aan de hand van negen prestatievelden (zie bijlage 2) welke accenten gelegd worden en op welke wijze de uitvoering plaatsvindt. In de Wmo zijn verschillende wetten, waaronder Wet Voorzieningen Gehandicapten en de oude Welzijnswet samengevoegd en uitgebreid met taken uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). De Wmo regelt dat mensen met een beperking de voorzieningen, hulp en ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Het kan gaan om ouderen, gehandicapten of mensen met psychische problemen. De Wmo zorgt ervoor dat iedereen kan meedoen aan de maatschappij en zo veel mogelijk zelfstandig kan blijven wonen. Gemeenten voeren de Wmo uit. Iedere gemeente legt andere accenten en kiest zelf voor de wijze waarop zij de prestatievelden uitvoeren. Met de invoering van deze wet kregen de provincies een beperkte rol, te weten: het zorg dragen voor het voeren van beleid betreffende steunfunctiewerk 1. De provincies bepalen zelf de omvang van het budget. De Rijksoverheid regelde bij Wet van 25 juni 2009 dat gemeenten eveneens verantwoordelijk werden voor de behandeling en registratie van klachten over discriminatie (Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen). In Fryslân worden deze taken uitgevoerd door Tumba. 1.2 Takendiscussie en bestuursakkoord In 2007 werd de Gemengde Commissie Decentralisatievoorstellen Provincies onder voorzitterschap van mevrouw Lodders-Elferich (commissie Lodders) ingesteld om voorstellen te doen voor een decentralisatieagenda. In maart 2008 bracht de commissie Lodders haar rapport uit. De commissie gaf aan dat provincies belangrijke taken hebben op het gebied van ruimtelijke ordening, wonen, milieu, landelijk gebied, water, verkeer en vervoer, cultuur en regionale economie. De commissie adviseerde de provincies zich vooral te concentreren op het ruimtelijk economisch domein en cultuur. Deze visie werd op hoofdlijnen onderschreven door de gezamenlijke provincies en het Rijk in hun in 2008 afgesloten bestuursakkoord Rijk Provincies Zij voegden toe dat op sociaal gebied de provinciale taak zich concentreert op het periodiek signaleren en agenderen van vraagstukken en tekortkomingen en in het leggen van verbindingen tussen de fysieke en de sociaal- economische en culturele infrastructuur. In het voorjaar van 2009 besloten de leden van Provinciale Staten van Fryslân, naar aanleiding van het afgesloten bestuursakkoord, zich te bezinnen op de rol en kerntaken van de provincie Fryslân. GS werd de opdracht gegeven hiervoor met een voorzet te komen. Het gevolgde traject leidde uiteindelijk tot vier scenario s waarvan het vierde, Samen sterk of ook wel Lokaal tenzij, werd gekozen om leidend te zijn in het bepalen van het toekomstig takenpakket van de provincie. 1 In artikel 13 van de Wmo staat beschreven dat Provinciale staten onderscheidenlijk gedeputeerde staten zorg dragen voor het voeren van beleid betreffende het steunfunctiewerk 2

3 1.3 Coalitieakkoord In het Coalitieakkoord , Nije enerzjy foar Fryslân staat beschreven, dat de voornaamste kracht van de provincie ligt bij de regie in het fysieke domein (infrastructuur, water en ruimte), het aanjagen en faciliteren van de regionale economie en daaraan gekoppeld het hoger onderwijs, en het stimuleren van de Friese taal en cultuur. Ten aanzien van het sociale domein wordt benadrukt dat dit vooral het domein is van gemeenten en dat de provinciale rol dan ook voornamelijk aanvullend is op die van gemeenten en intern vooral aanvullend op de andere beleidsterreinen. Daarom wordt de sociale component (en zorg) de komende jaren ingebed in andere beleidsterreinen en niet meer zelfstandig geformuleerd. De rol richting gemeenten wordt vorm gegeven door kennis aan te bieden, trends, problemen en kansen te signaleren en te agenderen. Waar problemen of kansen (te lang) blijven liggen, wordt bij tijd en wijle ook de rol van aanjager opgepakt, tot de partijen die er eigenlijk over gaan, die rol overnemen. Zorg vormt geen provinciale kerntaak, maar op onderdelen wil de provincie een zinvolle bijdrage leveren. Zo ook ten aanzien van een sterke cliëntenvertegenwoordiging in de zorg. Vanuit het oogpunt dat zorg de komende jaren een belangrijke banenmotor is, zal de provincie indien gewenst relevante partijen op het terrein van onderwijs en zorg stimuleren om samen te werken en zorg te dragen voor voldoende geschoold personeel in de zorg en welzijnssector. 3

4 2. Situatie Sociaal beleid en zorg tot en met Inleiding In deze paragraaf schetsen we de huidige situatie van het sociale- en zorgbeleid. Allereerst komen de wettelijke taken en rollen aan bod. Vervolgens wordt ingegaan op de inhoud van het sociale- en zorgbeleid (autonoom beleid). Daarna volgt informatie over de provinciale instrumenten en financiële middelen om het beleid uit te voeren. Dit wordt gevolgd door een beschrijving van de organisatie en activiteiten van het team sociaal beleid en zorg. 2.2 Wettelijke en autonome taken Hieronder volgt een beschrijving van (onderdelen van) beleidsvelden waarvoor de provincie een wettelijke taak heeft, gevolgd door terreinen waar de provincie geen wettelijke taak heeft maar zich vanuit andere motieven inspant. Wettelijke taken * Ambulancevervoer (vergunningverlening) Op grond van de Wet Ambulancevervoer wordt een spreidingsplan ambulancevervoer opgesteld en bij de provincie ingeleverd. Op basis van dit plan verleent de provincie vergunningen aan de RAV, de regionale ambulancevoorziening, die als samenwerkingsverband van ambulancevervoerders fungeert. Daarnaast heeft de provincie nog een taak in het kader van de Wet op de Lijkbezorging 2. * Steunfunctiewerk Met ingang van 1 januari 2007 is de Welzijnswet (1994) vervangen door de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO). In deze wet (artikel 13) staat beschreven dat Provinciale Staten onderscheidenlijk Gedeputeerde Staten zorg dragen voor het voeren van beleid betreffende het steunfunctiewerk. In de praktijk betekent het dat de provincie aan de steunorganisaties Partoer en Doarpswurk 3 opdracht geeft om ondersteuning te bieden aan gemeenten, welzijnsorganisaties en verenigingen bij het ontwikkelen en uitvoeren van (sociaal) beleid op lokaal en regionaal niveau 4. De ondersteuning kan bestaan uit het leveren van beleidsinformatie, het vervullen van een vraagbaakfunctie en/of het aanjagen van ontwikkelingen binnen het sociale domein. Partoer houdt zich daarnaast nog bezig met toegepast onderzoek, evaluaties en monitoring. Verder biedt Partoer procesondersteuning, onder andere bij de implementatie van de prestatievelden van de WMO (zie bijlage 2). 2 De Wet op de Lijkbezorging ligt qua uitvoering bij gemeenten. Bij geschillen over bijvoorbeeld termijnen van teraardebestelling, ten aanzien van opheffing van begraafplaatsen en bij het nalatig zijn van B&W in de besluitvorming ten aanzien van vergunningverlening voor vestiging, uitbreiding of wijzigen van bijvoorbeeld een bijzonder crematorium, kan een bezwaar of beroep worden ingediend bij Gedeputeerde Staten. 3.Stichting Doarpswurk is een organisatie die zich richt op het instandhouden en stimuleren van de sociale samenhang en de leefbaarheid van het Friese platteland. Dorpsbelangen en dorpshuizen spelen daarin de hoofdrol. Doarpswurk wordt gefinancierd vanuit het plattelandsbeleid 4 Op sportterrein is daarnaast de steunfunctie Sport Fryslân actief, maar sport valt buiten het bestek van deze notitie. 4

5 Autonoom beleid * Sociaal Beleid (en zorg) De provincie ontwikkelt tot op heden naast beleid met betrekking tot de wettelijke taken ook autonoom beleid als bijdrage aan het in stand houden en verbeteren van de sociale infrastructuur. Onder sociale infrastructuur wordt verstaan het geheel van voorzieningen en betrekkingen die het mogelijk maken dat mensen in redelijkheid en sociale verbanden kunnen leven en deelnemen aan de samenleving. Centraal in het provinciale autonome sociale beleid staat de sociale agenda, waarin themagewijs een aantal provinciale doelen en resultaten worden geformuleerd. De provinciale rollen bij het uitvoeren van haar autonome beleid variëren van beleids- en visieontwikkeling, agenderen, stimuleren, mobiliseren, verbindingen leggen en lobbywerk tot faciliteren door ambtelijke- en bestuurlijke inzet. Partoer biedt in dit verband aanvullend op de wettelijke taak, kennis en informatie via het Informatie- en kennispunt (IKP s) en verzorgt behalve monitoring, methodiekontwikkeling ook (proces)ondersteuning bij de activiteiten in de Aandachtsgebieden. De provincie financiert uit eigen autonome middelen 11 maatschappelijke organisaties voor de bijdrage die deze leveren aan de doelstellingen van haar sociaal beleid. Deze organisaties zetten zich in voor het uitvoeren van 7x24 uurs telefonische hulpverlening, ondersteunen van- en aanbieden van activiteiten aan doven en slechthorenden in Fryslân, ondersteunen van lokale raden en verenigingen gericht op belangenbehartiging, maatschappelijke activering en bewustwording. Voor alle duidelijkheid dient onderscheid te worden gemaakt tussen: 1. het steunfunctiewerk, uitgevoerd door Partoer en Doarpswurk en 2. maatschappelijke activering en belangenbehartiging door de maatschappelijke organisaties. Het eerste vloeit voort uit de wettelijke taak en het tweede zijn autonome taken die veelal historisch zijn ontstaan. Twee van deze maatschappelijke organisaties, te weten: Zorgbelang 5 en Sensoor 6 (voorheen Telefonische Hulpdienst) hebben een bijzondere positie in dit geheel. Het zijn organisaties die eertijds via decentralisatie van taken en middelen van het Rijk naar de provincies zijn overgeheveld. *Aandachtsgebieden Een ontwikkeling die in 2010 op initiatief van Provinciale Staten tot uitvoering kwam laat zien waar de provincie een nieuwe, aanvullende rol vervult op de gemeentelijke overheid en andere partijen. Het betreft de inzet en betrokkenheid bij de aandachtsgebieden in de 5 Eind jaren 80 ontstonden uit initiatieven van lokale en regionale patiëntengroepen om voorlichting, klachtenopvang en belangenbehartiging te verbeteren de Regionale Patiënten/Consumenten Platforms (RPCP s).de landelijke overheid stelde vanaf 1 juli 1990 subsidie beschikbaar om dergelijke platforms in alle WZV-regio s (WZV=Wet ZiekenhuisVoorzieningen) op te zetten. In deze tijdelijke stimuleringsregeling (TSR) werd een duidelijke omschrijving van de organisatiestructuur en het takenpakket van de RPCP s opgenomen. Voor de uitvoering van de klachtenopvang stelde het ministerie een aparte subsidieregeling in. Enkele jaren later namen de provincies deze taak en de daarbij horende gelden van het Rijk over. In Fryslân heette deze organisatie aanvankelijk Patienten-en Consumenten Platform Fryslân (PCPF). De naam veranderde later in Zorgbelang. 6 Bij de decentralisatie van het Welzijnsbeleid (eind jaren 80 vorige eeuw) is de verantwoordelijkheid voor het uitvoerend werk waar de Telefonische Hulpdiensten ook bij horen bij de gemeenten neergelegd (artikel 4 Welzijnswet 1994). Bij de decentralisatie van het welzijnsbeleid zijn bedragen gestort in het provincie- en gemeentefonds. De provincie krijgt geld voor uitvoerend werk als de Hulpdiensten, maar het is geen doeluitkering en daardoor niet herkenbaar terug te vinden in de algemene uitkering aan de provincie uit het provinciefonds. 5

6 Stellingwerven (Oost- en Weststellingwerf), waar via een integrale aanpak (sociaal, fysiek en economische impuls) gewerkt wordt aan een leefbare gemeenschap en voorkoming van overerving van armoede en achterstand. Hierin is de rol van de provincie tweeledig: (tijdelijke) aanjaagfunctie bij de bijzondere opgave in het gebied en zorg dragen voor methodiekontwikkeling om ook elders te kunnen inzetten. * Frieslab Met de zorgsector is een apart netwerk opgebouwd. Vanuit dit netwerk is Frieslab ontstaan. Dit is een programma waarin gemeenten, Zorgverzekeraar, VWS en provincie samenwerken om ontschotting tussen verschillende wetgeving te bevorderen en knelpunten onder de loep te nemen. 2.3 Provinciale instrumenten om sociaal beleid (wettelijke en autonome taken) te realiseren De provincie heeft tot op heden vier instrumenten waarmee zij haar sociaal- en zorgbeleid realiseert. Dat zijn: 1. Ambtelijke en/of bestuurlijke inzet ten behoeve van beleids- en visieontwikkeling, agenderen, stimuleren, mobiliseren, lobbywerk, faciliteren, enzovoort; 2. Steunfunctie organisatie Partoer voor advies, procesondersteuning o.a. bij de implementatie van de Wmo, projecten, onderzoek, monitoring, kennis en informatie; 3. Elf maatschappelijke organisaties die producten leveren die aansluiten bij de Sociale Agenda. 4. Subsidies om projecten die passen binnen de Sociale Agenda te financieren. 2.4 Middelen voor Sociaal beleid en zorg Voor het sociale en zorgbeleid zijn tijdelijke en structurele middelen beschikbaar. Tijdelijke middelen Het Sociaal Investeringsfonds (SIF) financiert projecten en initiatieven die aansluiten bij de speerpunten in de Sociale Agenda. Voor dit fonds is tot en met 2012 jaarlijks ongeveer 2 à 2,45 miljoen euro, inclusief overhead, gereserveerd. Ook projecten in het kader van Frieslab, onderdeel thema Zorg, en Aandachtsgebieden zijn tot nu toe met SIF-middelen gefinancierd. Structurele middelen Steunfunctie organisatie Partoer ontvangt jaarlijks 2,7 miljoen budgetsubsidie. Hiermee wordt de wettelijke taak in het kader van de WMO uitgevoerd. Aan de 11 maatschappelijke organisaties gezamenlijk wordt jaarlijks budgetsubsidie ter hoogte van totaal bijna 1 miljoen euro beschikt. 2.5 Organisatie en activiteiten Het team sociaal beleid en zorg bestaat momenteel uit 4 fte s. (Vergelijk 2008: 9 fte s). Het team verzorgt de vierjaarlijkse beleidscyclus, bestaande uit: (1) het (laten) opstellen van een Sociaal rapport, (2) het 1x per vier jaar organiseren van sociale debatten met gemeenten en maatschappelijk middenveld, (3) het opstellen van een Sociale Agenda, (4) het opstellen van jaarlijkse uitvoeringsprogramma s en (5) de monitoring van de resultaten en de doelen. 6

7 De ambtelijke - en bestuurlijke bijeenkomsten van de VFG Zorg en Welzijn, die beide minimaal 4-6 keer per jaar worden georganiseerd, worden bijgewoond. Tijdens deze bijeenkomsten worden ontwikkelingen en uitwerkingen in het kader van de Wmo besproken. Het team is betrokken bij de projecten in het kader van Frieslab en adviseert de gedeputeerde in haar rol als lid van de stuurgroep. Verder maakt het team jaarlijks (product)afspraken met maatschappelijke- en steunfunctie organisaties en verzorgt subsidies voor de uitvoering van activiteiten die een bijdrage leveren aan verschillende doelen van de Sociale Agenda Om de doelstellingen van de Sociale Agenda te halen worden jaarlijks eveneens 1 of 2 SIF-tenders uitgevoerd. 7

8 3. De toekomst: Invlechten van de ontwikkelingen in het sociale- en zorgdomein in de provinciale kerntaken 3.1 Inleiding In deze paragraaf wordt allereerst de rol en verantwoordelijkheid van de gemeenten en de provincie in het sociale domein aangestipt. Daarna worden de vijf pijlers beschreven op basis waarvan de sociale - en zorgcomponent in Fryslân in de toekomst worden ingevuld, gevolgd door de instrumenten die daarbij nodig zijn. Vervolgens wordt in 3.5 uiteengezet wat de nieuwe werkwijze oplevert en in 3.6 wordt ingegaan op de wijze waarop de samenwerking met de gemeenten wordt vormgegeven. In 3.7 komt de bestuurlijke inbedding aan de orde en tot slot wordt in 3.8 uitgewerkt hoe snel veranderingen mogelijk zijn en welke aandachtspunten van belang zijn. 3.2 Rol en verantwoordelijkheid In lijn met het Coalitieakkoord voert de provincie geen apart sociaal- of zorgbeleid meer, maar laat het sociale - en het zorgdomein integraal deel uitmaken van de vorming en uitvoering van haar overig beleid. Met de invoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning in 2007 hebben de gemeenten de algehele verantwoordelijkheid in het sociale domein. Er is in deze transitie dan ook geen sprake van overheveling van taken van de provincie naar gemeenten. De bedoeling is om met elkaar te komen tot een efficiënte en effectieve werkwijze waarbij geen overlap plaatsvindt en dat recht doet aan ieders verantwoordelijkheid. De provincie dient zorg te dragen voor het voeren van beleid betreffende het steunfunctiewerk. De provinciale taak op sociaal gebied concentreert zich op het periodiek signaleren en agenderen van vraagstukken en tekortkomingen en in het leggen van verbindingen tussen de fysieke en de sociaal- economische en culturele infrastructuur. De provincie Fryslân wil deze veranderde rol- en taakopvatting op haar eigen wijze invullen en stelt zich hierbij ten doel dat er een goede kwaliteit, spreiding, bereikbaarheid en toegankelijkheid van welzijn- en zorgvoorzieningen en functies zijn binnen een passende woon- en leefomgeving, waarbij alle inwoners in de gelegenheid zijn om in sociale verbanden te leven en deel te nemen aan de samenleving. Dat willen we doen via vijf pijlers. 3.3 Vijf pijlers Het voorstel is onze bemoeienis met sociale- en zorgaspecten in 2015 geheel te laten verlopen via de volgende pijlers: I) Samenwerking met gemeenten en andere stakeholders (o.a. via de wettelijke taak) II) Een Sociale Spiegel bieden aan Fryslân (gemeenten en andere stakeholders) III) Bij uitzondering: sociale katalysator (tijdelijke aanjaagrol) IV) Injectie van sociale kwaliteit in beleid op onze kerntaken V) Sociale interventies koppelen aan uitvoering van kerntaken Wat houden die vijf pijlers in?: I) Samenwerking met gemeenten en andere stakeholders Gemeenten en instellingen zijn de verantwoordelijke partijen in het lokale welzijns- en zorgdomein. De provincie neemt dàt als uitgangspunt in de samenwerking. Via de Streekagenda (processen en uitvoering) willen we samen met gemeenten en andere 8

9 stakeholders kennis en informatie uitwisselen, ontwikkelingen signaleren, knelpunten agenderen en verbindingen leggen om uiteindelijk te komen tot goede oplossingen. Concreet en actueel voorbeeld in Noordoost Fryslân Op verzoek van de gemeenten en stakeholders in Noordoost Fryslân neemt het sociaal kwaliteitsteam i.o. momenteel deel aan een serie expertmeetings om met elkaar over de regionale spreiding voorzieningen Noordoost Fryslân mee te denken. Daarnaast vragen de deelnemende partijen om input te leveren voor de projectaanpak en het inventariseren van mogelijkheden voor aanvullende financiering. Verder heeft de provincie een wettelijke taak om steunfunctiewerk te organiseren ten behoeve van gemeenten (implementatie van de 9 prestatievelden van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning), verenigingen en welzijnsorganisaties. Deze wettelijke taak lijkt in de voorzienbare toekomst in stand te blijven. We geven er in 2015 invulling aan door Partoer opdracht te geven tot het uitvoeren van twee taken: - het op verzoek van gemeenten ondersteunen van gemeenten bij het uitvoeren van hun wettelijke taak in het kader van de Wmo; - het verzorgen van de Sociale Spiegel van Fryslân (zie pijler II) ten behoeve van beleidsmakers van overheden en andere Friese organisaties die belang hebben bij gegevens over de sociale staat van Fryslân. Ad II) Een Sociale Spiegel bieden aan Fryslân Als belangrijke taak voor de Provincie in de toekomst zien we, vanuit onze algemene zorgplicht voor Fryslân, het monitoren, signaleren en agenderen van sociale vraagstukken. Dat doen we door in netwerkverband met andere Friese (kennis)organisaties en gemeenten een Sociale Spiegel van Fryslân te creëren. We zorgen ervoor dat eens in de zoveel tijd een dwarsdoorsnede van de sociale staat van Fryslân wordt gepresenteerd. Mede daarvoor laten we belangrijke sociale ontwikkelingen monitoren (bijvoorbeeld door de steunfunctieorganisaties). De ontwikkelingen die gevolgd worden, worden in nauw overleg met onder andere gemeenten en provinciale beleidsmakers bepaald. Daarnaast laten we onderzoeken naar specifieke regio s of onderwerpen uitvoeren waar dat gewenst is en hiertoe vanuit andere beleidsvelden wordt verzocht (bijvoorbeeld rond de streekagenda s of naar de gevolgen van vergrijzing voor die beleidsvelden). Op basis van het bovenstaande kunnen we signaleren wat belangrijke ontwikkelingen zijn. Waar dat nodig lijkt kunnen we die ontwikkelingen agenderen bij enerzijds externe partijen op het terrein van zorg en welzijn, anderzijds bij onze eigen beleidsvelden waarvoor die ontwikkelingen relevant zijn. 9

10 Ad III) Bij uitzondering: sociale katalysator (tijdelijke aanjaagrol) Als aangegeven, beschouwen we het sociale domein en zorg vooral als terrein van de gemeenten. De bovenstaande pijlers draaien dan ook om het samenwerken met gemeenten bij die taak, of het ondersteunen van onze kerntaken door daar vanuit het sociale domein meerwaarde aan toe te voegen. Dat geldt ook voor deze pijler. Als de Sociale Spiegel van Fryslân, of andere bronnen, ertoe leiden dat een belangrijke sociale kwestie naar voren komt, waar geen andere partij zich als trekker opwerpt, en als bij voorkeur anderen ons expliciet verzoeken een rol op ons te nemen, kunnen wij tijdelijk de rol van katalysator/aanjager vervullen. Dat doen we niet per definitie, pas als blijkt dat er goede gronden zijn dat anderen deze rol tijdelijk niet kunnen vervullen. Ook nemen we alleen zo n aanjaagfunctie op ons als vooraf het doel en de tijdshorizon van onze betrokkenheid helder zijn omschreven, en ook welke rol we van anderen verwachten na beëindiging van onze rol. Tenslotte zien we in deze gevallen onze rol vooral in het nemen van regie en mobiliseren van partijen, minder als betaalmeester. Concreet knelpunt en voorbeeld van aanjaagrol sociaal en wonen Door de vergrijzing moet veel geïnvesteerd worden in woningen. Het budget van de Wmo dreigt te worden overvraagd op woningaanpassingen. Het sociaal kwaliteitsteam denkt daarin mee en draagt bij aan beleidsformulering, strategie, en in de rol als aanjager die innovatie stimuleert. Een uitkomst is het provinciebreed aanbieden van de huistest om woningbouwverenigingen en jonge senioren te stimuleren de woningvoorraad op eigen initiatief preventief aan te passen, waardoor bij een toenemende vergrijzing een minder groot beslag wordt gelegd op de schaarse Wmo middelen. Ad IV) Injectie van sociale kwaliteit in kerntakenbeleid Deze pijler behelst het sociale domein integraal mee te nemen in beleidsformulering op onze kerntaken. Bij bijvoorbeeld ruimtelijk beleid, plattelandsbeleid, verkeer- en vervoersbeleid of economisch beleid spelen ook sociale aspecten een rol. Concrete vraagstukken waar aandacht voor Sociaal en Zorg het verschil maakt -Hoe kan ruimtelijke ordening zo plaatsvinden dat sociale samenhang gestimuleerd wordt? -Met welke sociale ontwikkelingen moet rekening worden gehouden op de woningmarkt? -Hoe wordt de leefbaarheid van plattelandskernen in krimpgebieden behouden? -Is kleinschalig openbaar vervoer te combineren met bijvoorbeeld WMO-vervoer? -Zijn door activering van achterstandsgroepen de verwachte arbeidsmarkttekorten in de zorg te verminderen? -Enz. Hoewel ook in het verleden al deze aspecten in meer of mindere mate op de diverse beleidsterreinen werden meegenomen, zal hiervoor in de nieuwe werkwijze standaard aandacht zijn. Inbedding hiervan in het beleid zal niet plaatsvinden door een obligate verplichte sociale paragraaf, maar door integrale verweving ervan in het beleid zelf. Een concreet voorbeeld daarvan is de beschrijving van de sociale- en zorgcomponent in Fan mear nei better, Beleidsopgave , hoofdstuk 6, (zie bijlage 3) 10

11 Sociale kwaliteit integraal deel te laten uitmaken van onze provinciale kerntaken heeft een aantal voordelen. De positieve gevolgen van het uitvoeren van die kerntaken kunnen vergroot worden, of de negatieve verminderd. Het kan bijdragen aan de vergroting van de maatschappelijke acceptatie van de activiteiten voortvloeiende uit de kerntaken. Ad V) Sociale interventies koppelen aan uitvoering van kerntaken De beleidsvorming doordesemen van aandacht voor sociale aspecten zien we als belangrijk. Maar het bereiken van concrete resultaten op sociaal gebied rondom de uitvoering van onze kerntaken zal nog belangrijker zijn. Dat vindt plaats door te kijken naar de mogelijkheden van sociale interventies, gekoppeld aan de uitvoering van onze kerntaken. Sociale interventies zijn acties met een sociale signatuur die gekoppeld worden aan projecten op onze kerntaken. Concreet en actueel voorbeeld in de noordelijke schil van Fryslân Diverse partijen (provincie, gemeenten) krijgen beduidend minder geld voor openbaar vervoer, WMO-vervoer en dergelijke. Mede daarom wordt gezocht naar samenwerking tussen kleinschaligere vormen van openbaar vervoer en bijvoorbeeld WMO-vervoer, maar ook andere vormen van lokaal vervoer. Het sociaal kwaliteitsteam kan daarbij haar kennis en netwerken verdienstelijk inzetten om een bijdrage te leveren aan oplossingen. Op dit terrein speelt een concrete pilot in de gemeente Ferwerderadiel en Noordoost Fryslân. De inhoudelijke beleidsgrondslag voor deze sociale interventies ligt in de uitwerking van sociale kwaliteit in de diverse provinciale beleidsterreinen. Figuur 1: Een voorbeeld waar sociale interventies met behulp van een urban designer en het sociaal kwaliteitsteam leidde tot meer sociale kwaliteit van de omgeving 11

12 Rond de sociale interventies spelen twee mogelijkheden voor betrokkenheid van externen. De eerste is het in samenwerking met bijvoorbeeld gemeenten onderzoeken en eventueel ontwerpen van mogelijke interventies. Daar kunnen adviesbureaus een rol spelen, maar eventueel ook steunfunctieorganisaties of andere instellingen die werkzaam zijn op het sociale terrein. Daarnaast moeten de sociale interventies, indien er positief over besloten wordt, ook worden uitgevoerd. Ook daar kunnen steunfunctie - of maatschappelijke organisaties een rol spelen 7. Die zullen dan wel, naast anderen, gewoon moeten offreren. 3.4 Waar rusten de vijf pijlers op? Om de vijf pijlers daadwerkelijk tot stand te brengen en in stand te houden zijn mensen en middelen nodig. Het voorstel is in 2015 nog van drie hulpmiddelen/instrumenten gebruik te maken: - een klein en flexibel opererend sociaal kwaliteitsteam - een budget kerntaken sociaal - steunfunctie Het Sociaal kwaliteitsteam (extern en intern) Gemeenten en zorginstellingen zijn de verantwoordelijke partijen in het lokale welzijns- en zorgdomein. Gemeenten hebben met de invoering van de Wet Maatschappelijke ondersteuning in 2007 de taak en middelen voor het welzijn van hun burgers van het Rijk onder hun hoede gekregen. Zorginstellingen hebben met de invoering van de marktwerking in de zorg (2006) een eigen planning en meer beleidsverantwoordelijkheid ten aanzien van bouw van voorzieningen gekregen. Dat gegeven is ook het uitgangspunt bij de inzet van het sociaal kwaliteitsteam. Daar waar provinciale kerntaken het sociale domein raken, wordt in samenspraak een gewenste route uitgestippeld (Streekagenda s). Het sociaal kwaliteitsteam wordt desgewenst ingeschakeld om mee te denken over de borging van sociale kwaliteit in de diverse provinciale beleidsterreinen. Het draagt bij uitvoerders op andere beleidsterreinen sociale interventies aan, en beschikt daartoe over een gereedschapskist van concrete interventies/projecten. Het vervult een bemiddelende rol tussen de diverse provinciale beleidsvelden en gemeenten enerzijds en de steunfunctieorganisaties anderzijds om monitoring- of onderzoekswensen van die beleidsvelden te vertalen en te begeleiden. Ook vervult het een bemiddelende rol tussen andere beleidsvelden en het externe (kennis-)netwerk op zorg- en welzijnsterrein. Tenslotte zal het uitvoering geven aan de wettelijke taak met betrekking tot steunfunctietaken, Ambulancevervoer en de Wet op de Lijkbezorging. Het sociale kwaliteitsteam bestaat uit een kleine deskundige en vraag- en actiegerichte harde kern (de huidige medewerkers van sociaal beleid en zorg). Het team opereert min of meer als een extern en intern adviesbureau en als netwerkmakelaar. Het team is breed georiënteerd (sociale- en zorgdomein) en elke medewerker wordt gekoppeld aan een regio c.q. streek. In deze hoedanigheid worden de medewerkers ook betrokken bij de totstandkoming van de streekagenda in de eigen streek. Het sociale kwaliteitsteam is geen doel op zich maar een middel om de sociale- en zorgcomponent te waarborgen in de 7 Zoals Tûmba dat momenteel doet. Zij is, buiten het productplan om, gecontracteerd om in het kader van de provinciale millenniumdoelen (stimuleren en ondersteunen van Fair Trade gemeenten) en ontvangt daarvoor nog apart financiële middelen van de afdeling KEI. 12

13 uitvoering van overheidsbeleid. De eerste prioriteit ligt bij het integreren van de sociale en zorgcomponent in de verschillende beleidsterreinen. Een aantal concrete voorbeelden zijn in de kadertjes in dit document aangestipt. Andere voorstellen en ideeën zijn in een workshop in december 2011 met de verschillende beleidsafdelingen geïnventariseerd (zie overzicht bijlage 4). Het streven is dat het team vanaf 2015 puur vraaggericht kan opereren en de hierboven geschetste rollen alleen vervuld worden op verzoek van de verantwoordelijken op de andere beleidsterreinen. Het team beschikt ter ondersteuning van zijn werkzaamheden over het budget Kerntaken sociale kwaliteit. Budget sociale kwaliteit In de nieuwe opzet worden de huidige incidentele budgetten op sociaal- en zorgterrein na 2015 opgeheven. Tot die tijd wordt gebruik gemaakt van de begrote tijdelijke middelen om te starten met de nieuwe werkwijze. Het budget wordt in de periode bestemd voor een aantal zaken: - interventies (projecten) in de aandachtsgebieden en Frieslab - (specialistisch) advies over en eventueel ontwerp van sociale interventies (pijler V) - in beperkte mate faciliteren van de uitvoering van sociale interventies op streekniveau - meefinancieren van monitoring en onderzoek ten behoeve van interventies en andere beleidsafdelingen in het kader van de Sociale Spiegel van Fryslân (pijler II) Budget Sociale kwaliteit na 2015 Om de nieuwe werkwijze sociale kwaliteit na 2015 na de voltooiing van de Transitie Sociaal beleid en zorg te continueren, zal bij de kadernota 2015 (begroting 2016) een nieuw structureel budget Sociale kwaliteit worden aangevraagd om bovenvermelde activiteiten (m.u.v. Frieslab) te kunnen uitvoeren. Inzet van het budget vindt plaats in overleg tussen de leden van het Sociaal kwaliteitsteam en vertegenwoordigers van provinciale kerntaken, die een beroep op hen doen voor ondersteuning van gemeenten (de streek/regio) waar de interventies plaatsvinden. Steunfunctie Partoer zal in 2015 nog twee door de provincie gefinancierde structurele taken uitvoeren: ondersteunen van gemeenten bij het in- en uitvoeren van de negen prestatievelden in het kader van de Wmo (wettelijke taak) en daarmee samenhangende ontwikkelingen (zoals de Kanteling) 8. In het verlengde van deze prestatievelden zijn er aanpalende terreinen en ontwikkelingen waar Partoer een ondersteunende, verbindende rol en de rol van kennisleverancier kan vervullen. Te denken: procesbegeleiding, onderzoek en innovatieve productontwikkeling bij het thema krimp, ten behoeve van openbaar vervoer in relatie tot de Wmo, (zorg)economische ontwikkelingen, onderwijs, streekagenda s en dergelijke. 8 De Kanteling gaat over het anders vormgeven van de compensatieplicht in de Wmo. Welke ondersteuning heeft de burger echt nodig om te kunnen participeren? 13

14 het verzorgen van de Sociale Spiegel van Fryslân (zie pijler II). De sociale spiegel van Fryslân beschrijft en analyseert de leefsituatie van de Friese bevolking. De invulling van de structurele taken kan smal of breed zijn. De smalle variant is uitsluitend gericht op de wettelijke taak in het kader van de WMO. De brede variant zou kunnen zijn te blijven bij het huidige budget en inzet van Partoer, te weten intensieve inzet op het brede sociaal maatschappelijke veld voor 2,7 miljoen. Ons voorstel is om de gulden middenweg te bewandelen en jaarlijks anderhalf miljoen euro beschikbaar te stellen voor (1) ondersteuning bij de in- en uitvoering van de 9 prestatievelden van de WMO, (2) inzet bij ontwikkelingen en activiteiten voortvloeiende uit de provinciale (kern)taken en op het snijvlak van het socialeen zorgdomein en (3) de inzet bij de realisering en continuering van de Sociale Spiegel van Fryslân. De ervaring met de WMO en ontwikkelingen bij de aangrenzende provincies laten zien dat euro voor de wettelijke taak dan wel voor kennis- & informatie volstaat. Het structurele budget van Partoer wordt in dit voorstel verminderd van jaarlijks 2,7 miljoen (in 2012) naar 1,5 miljoen euro in Daarnaast kan Partoer, naast anderen, offreren voor het onderzoeken, ontwerpen en/of uitvoeren van de sociale interventies uit pijler V. De werkzaamheden van Partoer en Doarpswurk (paragraaf 2.2) worden over het algemeen via gebruikmaking van verschillende organisaties (respectievelijk welzijnswerk en dorpsbelangen/dorpshuizen) uitgevoerd. Ze hebben echter wel bepaalde overeenkomstige doelen 9 waardoor er mogelijk overlap kan ontstaan. In 2015 beschikt de provincie over twee steunorganisaties van een beperktere omvang. Beide worden geconfronteerd met overhead, huisvestings- en bedrijfsvoeringkosten. Daarom zullen uit efficiëntie- maar ook inhoudelijke overwegingen in ieder geval de mogelijkheden tot nauwe samenwerking tussen Partoer en Doarpswurk bekeken worden. In 2015 hebben Partoer en Doarpswurk maximale invulling gegeven aan afstemming, samenwerking en uitwerking van gezamenlijke ambities om te komen tot een efficiënte en effectieve uitvoering van de taken en bedrijfsvoering. 3.5 Wat levert het op? De nieuwe werkwijze betekent een breuk met de huidige situatie. Door nauw aan te sluiten bij ander beleid en andere partijen, en de daaraan verbonden middelen, zullen naar verwachting de positieve effecten van provinciaal handelen op het sociale weefsel van de Friese Mienskip toenemen. De nieuwe manier van werken draagt bij aan een daadwerkelijke integrale uitvoering van beleid. Door inbreng van kennis en netwerken op het terrein van sociaal beleid en zorg, die bij de kerntaken niet of onvoldoende in beeld zijn, kan de Friese samenleving een extra kwaliteitsimpuls krijgen. Er groeit met de nieuwe werkwijze bij de uitvoering van de kerntaken een vanzelfsprekende aandacht voor de driehoek people, planet en profit. Vanuit het menselijke perspectief zal de kwaliteit van de leefomgeving worden opgeplust. Er zal meer aandacht zijn voor het creëren 9 Ondersteunen van gemeenten bij de invoering van prestatieveld 1 van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning: Het bevorderen van sociale samenhang in en leefbaarheid van dorpen, wijken en buurten 14

15 en ondersteunen van sociale interactie. Er zal meer oog zijn voor bevorderen van maatschappelijke participatie bij aanbestedingen. Rond de sociaal economische ontwikkelingen zal het versterken van vaardigheden, capaciteiten of kennis gestimuleerd worden en een beter draagvlak onder de burgers voor de uitvoering van de kerntaken worden bewerkstelligd. Door het inrichten van de Sociale Spiegel van Fryslân zal er meer kennis ontstaan van de sociale staat van Fryslân. Deze kennis en informatie is nuttig voor het maken van beleid voor alle partijen die zich op het betreffende terrein begeven. 3.6 Hoe geven we de samenwerking met de gemeenten in de nieuwe situatie vorm? De medewerkers van het sociale kwaliteitsteam treden op als bemiddelaar voor gemeenten ten behoeve van het sociale - en zorgdomein. De gemeenten zijn de eerst verantwoordelijken voor het sociale domein. Gemeenten kunnen desgewenst bij de implementatie van de negen prestatievelden van de Wmo ondersteuning krijgen via de inzet Partoer. Daarnaast levert de provincie (o.a. via Partoer) beleidsinformatie waar gemeenten en andere organisaties en instellingen gebruik van kunnen maken. Bij de uitvoering van de provinciale kerntaken die gevolgen hebben op gemeentelijk en/of lokaal niveau kan de provincie desgewenst met inzet van het sociaal kwaliteitsteam meerwaarde bieden door het leveren van kennis, kunde, het leggen van verbanden met soortgelijke ontwikkelingen elders en het aanbieden van gerichte sociale interventies. Het sociaal kwaliteitsteam functioneert als brug tussen gemeenten en provincie en werkt van buiten naar binnen. Het team zorgt voor een goede doorgeleiding van signalen, knelpunten en vragen. Het sociaal kwaliteitsteam kan desgewenst (op projectbasis) gedeeltelijk ook worden ingehuurd door gemeenten. 3.7 Bestuurlijke behartiging Tot 2015 is de transitie van het sociaal beleid ondergebracht bij één gedeputeerde. Het voorstel is vanaf 2015 het onderwerp sociale kwaliteit herkenbaar onder te brengen bij een gedeputeerde, analoog aan de huidige situatie bij bijvoorbeeld het onderwerp krimp en ruimtelijke kwaliteit. De gedeputeerde sociale kwaliteit behartigt en bewaakt de aandacht voor sociale kwaliteit in de andere beleidsvelden, maar is niet meer verantwoordelijk voor zelfstandig sociaal beleid. En we stoppen met Dat we ons beperken tot de bovenstaande instrumenten betekent dat we vanaf uiterlijk 2015 ook afscheid nemen van een aantal zaken: Zelfstandig geformuleerd sociaal- en/of zorgbeleid Eigen budgetten voor sociaal beleid of zorgbeleid Ondersteuning provinciaal sociaal beleid door steunfuncties: dit beleid is er niet meer Permanente budgetondersteuning van de meeste budgetinstellingen (of als de redelijke termijn volgens de Awb dat vergt: uiterlijk 2016): deze functioneren ter ondersteuning van provinciaal sociaal beleid, dat dan niet meer bestaat. 15

16 3.8 Hoe snel zijn veranderingen mogelijk en welke aandachtspunten zijn van belang? De drie wettelijke provinciale taken, die in 2.2.zijn geschetst, worden ook in de toekomst in enige omvang uitgevoerd. Dit betekent dat de afspraken met steunfunctie organisatie Partoer, de taken die voortvloeien uit de Wet Ambulancevervoer en de taken in het kader van de Wet op de Lijkbezorging onder hoede van het Sociaal kwaliteitsteam blijven. Over Zorgbelang en Sensoor, twee van de elf maatschappelijke organisaties, worden momenteel op landelijk niveau (IPO en Rijk) nog afspraken gemaakt over de middelen en provinciale betrokkenheid c.q. inzet. Dit houdt in dat de uitkomsten van de onderhandelingen van invloed zijn op het wel of niet handhaven van provinciale financiering in de toekomst. Als de permanente budgetondersteuning voor steunfunctie organisaties en/of maatschappelijke organisaties wordt verminderd of beëindigd betekent dit in een aantal gevallen ontslag van medewerkers van de betreffende organisaties. De activiteiten waar geen beroep meer op wordt gedaan, worden zorgvuldig en gefaseerd afgebouwd. Hierbij dient de provincie een redelijke termijn in acht te nemen. De Provincie is en blijft nog betrokken bij projecten in uitvoering. Via recente SIF tenders zijn nog voor 1 tot 3 jaar verplichtingen aangegaan. De subsidievragers die via de laatste tender in december 2012 een subsidie ontvangen gaan uiteindelijk in 2013 van start. Uitgaande van een gemiddelde duur van een project van 2 jaar zal de definitieve afrekening uiteindelijk in 2015 plaatsvinden. Over Frieslab is een overeenkomst getekend door de provincie, zorgverzekeraar, gemeenten en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Overeengekomen is het werk van Frieslab te verlengen met twee of drie jaar (t/m 2014 of 2015). Tot slot zijn er afspraken gemaakt met de Stellingwerven over de Aandachtsgebieden. De bedoeling was de aandachtsgebieden aan te pakken middels een langdurige inzet (2 maal 7 jaar = ). Er is afgesproken dat er na drie jaar wordt geëvalueerd of de inzet en effecten overeenkomstig de verwachtingen zijn. In de beginjaren is inzet van Partoer (1 dag in de week) en ambtelijke inzet (1 dag per week)nodig. De structurele middelen Sociaal beleid en zorg, die na aftrek van frictiekosten mogelijk vrijvallen als gevolg van de gefaseerde afbouw van maatschappelijke organisaties en vermindering van budgetsubsidie voor de steunorganisatie Partoer, komen ten gunste van de VAR. 16

17 4. Het proces Om het eindbeeld uit de vorige paragraaf te bereiken is een reeks aan stappen en activiteiten nodig, die deels, ook uit overwegingen van behoorlijk bestuur, gefaseerd moeten worden uitgevoerd. Deze worden hieronder nader uitgewerkt. 4.1 Vooraf In het najaar van 2012 worden o.l.v. de gedeputeerde bijeenkomsten georganiseerd. Het doel is om met de Friese gemeenten, de maatschappelijke organisaties en de steunorganisatie Partoer in gesprek te gaan over de uitwerking van de afspraken n.a.v. het Bestuursakkoord, de rol en functies van de maatschappelijke organisaties, over de inzet van Partoer en de vorm, inhoud en werkwijze van de Sociale Spiegel van Fryslân; Aan gemeenten wordt gevraagd waar behoefte aan is. Denk aan de invulling van de wettelijke provinciale taak op het terrein van steunfunctiewerk en de ontwikkeling van de Sociale Spiegel van Fryslân. Verder wordt voorgesteld een stuurgroep in te richten. De betrokkenheid van maatschappelijke organisaties wordt in dit proces geregeld. Het jaar 2013 wordt benut om stappen met betrekking tot de samenwerkingsmogelijkheden op actuele thema s in de samenleving te ondernemen en waarbij de Sociale Spiegel van betekenis kan zijn. Dit overleg wordt eveneens benut om de inzet van het steunfunctiewerk en maatschappelijke organisaties in het proces helder te krijgen. Gemeenten geven aan waar zij behoefte aan hebben. Hieronder wordt per jaar beschreven wat wij voor ogen hebben om uit te voeren. Deze activiteiten zijn onder voorbehoud en kunnen al naar gelang de situatie zich voordoet worden bijgesteld. Daarvoor informeert GS jaarlijks (aan het eind van ieder jaar) schriftelijk aan PS over de voortgang, zowel om helder te krijgen op welke wijze de sociale- en zorgcomponent een plaats krijgt in het provinciale beleid als de voortgang in het proces met de organisaties en gemeenten en de vorderingen inzake de samenwerking tussen de steunorganisaties. Aan de hand van deze schriftelijke verantwoording is agendering en bijstelling door PS mogelijk * Vaststelling door PS van plan van aanpak transitie sociaal beleid; * Gesprekken met de Friese gemeenten, de maatschappelijke organisaties en de steunorganisatie Partoer over de beoogde veranderingen ten aanzien van de functies van de maatschappelijke organisaties, over de door gemeenten gewenste inzet door Partoer en de vormgeving en de werkwijze van de Sociale Spiegel van Fryslân; * Inrichting stuurgroep e.a. groepen met het oog op de Veranderingen in het sociale en zorgdomein o.l.v. gemeenten * Overleg met Partoer en maatschappelijke organisaties over de ontwikkelingen in het sociale domein en zorg; * Inrichting en scholing Sociaal kwaliteitsteam ; * Reeds ingezette interne samenwerking met andere beleidsterreinen wordt verder uitgebouwd, proefdraaien met enkele sociale interventies, * Inrichten interne werkgroep Sociaal en zorg integraal ten behoeve van het herkenbaar integreren van sociaal beleid en zorg in nieuwe beleidsdocumenten aangaande de kerntaken van de provincie. Uitmondend in afspraken om betrokken te worden bij de beleidsontwikkeling van de provinciale kerntaken. 17

18 * Het identificeren van interne wensen t.a.v. de Sociale Spiegel van Fryslân; * Laatste tender SIF * Stuurgroep e.a. werkgroepen ten behoeve van de Veranderingen in het sociale- en zorgdomein ronden de opdracht voor 1 juli af. Resultaat: Helderheid zowel met betrekking tot samenwerkingsmogelijkheden met gemeenten in de ontwikkeling van de Sociale Spiegel, inzet steunfunctiewerk en welke functies die momenteel door de maatschappelijke organisaties worden uitgevoerd gemeenten wel of niet en hoe inbedden in het reguliere werk van de gemeenten. * Start onderzoek i.s.m. Plattelandsbeleid naar de mogelijkheden tot nauwe samenwerking Partoer en Doarpswurk;focus en overlap in beeld en verkenning samenwerkingsmogelijkheden en gezamenlijke ambities om te komen tot een efficiënte en effectieve uitvoering van de taken en bedrijfsvoering * Intern overleg Sociaal en zorg integraal ten behoeve van het herkenbaar integreren van sociaal beleid en zorg in nieuwe beleidsdocumenten aangaande de kerntaken van de provincie. * Begin opbouw Sociale Spiegel. * Begin opbouw gereedschapskist projecten/voorbeelden sociale interventies; * Evaluatie aandachtsgebieden. Besluit over al dan niet voortzetting * M.i.v. 1 januari 2014 een eerste vermindering van het budget Partoer ( ,-) en 50% vermindering van budgetten van betreffende maatschappelijke organisaties naar aanleiding van de uitkomsten stuurgroep in * Sociaal kwaliteitsteam draait volledig, geeft adviezen ter verrijking van de provinciale kerntaken; * Sociale interventies raken ingeburgerd in ander beleid; * Nieuwe nota s gaan standaard gepaard met input van het sociaal kwaliteitsteam inzake de sociale en zorgcomponent; * Sociale Spiegel is up and running * In samenwerking met Plattelandsbeleid is de jaarlijkse afstemming tussen Partoer en Doarpswurk inzake opstellen van de productplannen een feit en wordt uitwerking gegeven aan de uitkomsten in 2013 inzake de samenwerking en ambities om te komen tot een efficiënte en effectieve uitvoering van taken en bedrijfsvoering * Met ingang van 1 januari 2015 volgt de tweede vermindering van budget van de betreffende maatschappelijke organisaties (in principe naar 0,-) met in bijzondere omstandigheden eenmalig gebruikmaking van een knelpuntenpot. Partoer krijgt een vermindering van ,- opgelegd. * Uiterlijk eind 2015 is het sociale beleid en zorg integraal opgegaan in andere beleidsterreinen, zoals verkeer en vervoer, ruimte en wonen (krimp), kenniseconomie en innovatie en wat betreft uitvoering vooral ook terug te vinden in de diverse streekagenda s. * Aanvragen structureel budget Sociale kwaliteit via de kaderbrief voor de begroting * Afronding gereedschapskist projecten/voorbeelden sociale interventies (periodiek updaten); * Evalueren en verbeteren nieuwe werkwijze. 18

19 * Partoer en Doarpswurk hebben maximale invulling gegeven aan afstemming, samenwerking en uitwerking gezamenlijke ambities om te komen tot een efficiënte en effectieve uitvoering van de taken en bedrijfsvoering * Voltooiing transitie Sociaal beleid en Zorg. 4.2 De maatschappelijke organisaties Tot op heden hebben de volgende organisaties mede uitvoering gegeven aan het Sociale Beleid van de Provincie. Bij de uitvoering van het provinciale sociale beleid is ervan uitgegaan dat organisaties een middel zijn en niet een doel op zich. Hieronder schetsen we in het kort de maatschappelijke organisaties en de activiteiten die zij tot op heden in het kader van het provinciale sociale beleid uitvoeren en waar zij mee doorgaan tot het moment dat er sprake is van afbouw. Zorgbelang voert de volgende activiteiten uit: 1. Belangenbehartiging patiënten en cliëntenorganisaties 2.Versterking empowerment Friese zorgconsument 3.Inzichtelijk maken van de kwaliteitsbeleving van de Friese zorgconsument 4.Versterking van de invloed en medezeggenschap van de zorgconsument in (het verbeteren van de kwaliteit van) de zorginkoop en het zorgaanbod Sensoor: levert de 7x24 uurs vrijwillige telefonische hulp in psycho-sociale nood. HOOR voert de volgende activiteiten uit: 1.Bevordering acceptatie doven en slechthorenden; 2.Stimuleren participatie doven en slechthorenden; 3.Krachtenbundeling VG-belangen voert de volgende activiteiten uit: 1.Belangenbehartiging ouders/verzorgers van kinderen met een verstandelijke beperking 2.Versterking empowerment van ouders/verzorgers van kinderen met een verstandelijke beperking COC Friesland voert de volgende activiteiten uit: 1.Voorlichting 2.Gespreksgroepen 3.Deskundigheidsbevordering vrijwilligers 4.Toegankelijkheid zorginstellingen Centrum Tûmba voert de volgende activiteiten uit: 1.Antidiscriminatiebeleid: monitoring, preventie en actuele ontwikkelingen; 2.Producten die inhoud geven aan het begrip wereldburgerschap: serviceloket, websites, publieke opinie en projecten. Fries Samenwerkingsverband Uitkeringsgerechtigden voert de volgende activiteiten uit: 1.Informatie en voorlichting; 2.Ondersteuning lokale hulpverlening en belangenbehartiging; 19

20 3.Ondersteuning participatie; 4.Signalering structurele knelpunten en toetsing beleid; 5.Scholing en training vrijwilligers. Humanitas, Solidair Friesland en Protestants dienstencentrum voeren respectievelijk de volgende activiteiten uit: Humanitas: 1.bevordering maatschappelijke participatie achterstandsgroepen 2.ondersteuning en deskundigheidsbevordering vrijwillig kader van werkgroepen in Fryslân Solidair: 1.Bevordering maatschappelijke participatie van groepen in een achterstandsituatie door het inzetten van katholieke vrijwilligersgroepen. PDC: 1.Bevordering maatschappelijke participatie van groepen in een achterstandsituatie door het inzetten van kerkelijke vrijwilligersgroepen. Stichting Friese ouderenbonden voeren de volgende activiteiten uit: 1.Belangenbehartiging Friese ouderen, gericht op participatie 2.Versterking empowerment ouderen 3.Verbreding van toegankelijkheid (en gelijkwaardigheid) van regelingen en voorzieningen voor ouderen 4.Voorlichting 20

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : Sociaal Beleid en Zorg Ôfdieling : Kultuer & Mienskip Behanneljend amtner : Y. Visser Tastel : 5244 Registraasjenûmer : 1124275 Primêr

Nadere informatie

Uitgegeven: 25 juni 2010

Uitgegeven: 25 juni 2010 1 Uitgegeven: 25 juni 2010 2010, no. 43 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN Besluit van Gedeputeerde Staten van Fryslân van 22 juni 2010, no. 896248, Afdeling Zorg en Welzijn, betreffende de Vaststelling van

Nadere informatie

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp S T A T E N V O O R S T E L Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp Titel : Overdracht functie

Nadere informatie

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Datum: maart 2015 Afdeling: Samenlevingszaken In- en aanleiding Voor u ligt de startnotitie voor de aankomende beleidsnota van de gemeente

Nadere informatie

Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording

Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording gemeente Eindhoven Raadsnummer 14R6043 Inboeknummer 14bst01553 Beslisdatum B&W 21 oktober 2014 Dossiernummer 14.43.151 Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording Inleiding In het coalitieakkoord

Nadere informatie

Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015

Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015 Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015 juli 2011: sector Inwonerszaken, team Openbare Orde, Welzijn en Onderwijs 1 Inleiding Voor u ligt de startnotitie beleidsplan Wet Maatschappelijke

Nadere informatie

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL Inhoudsopgave: Voorwoord... 1 1. Visie: door KANTELING in BALANS...2 1.1 De kern: Eigen kracht en medeverantwoordelijkheid

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 10 mei 2012 Agendapuntnummer : VIII, punt 6 Besluitnummer : 389 Portefeuillehouder : Wethouder Mirjam Pauwels Aan de gemeenteraad Onderwerp: Programma Decentralisaties.

Nadere informatie

Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019)

Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019) Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019) Heerenveen, juli 2013 Bestuursopdracht beleidsplan Zorg voor jeugd gemeente Heerenveen 1.Aanleiding De zorg voor de jeugd valt vanaf 2015 onder

Nadere informatie

Onderwerp: Voorstel tot deelname aan de AntiDiscriminatieVoorziening Limburg (ADV-Limburg)

Onderwerp: Voorstel tot deelname aan de AntiDiscriminatieVoorziening Limburg (ADV-Limburg) Pagina 1 van 5 GEMEENTE NUTH Raad: 23 september 2008 Agendapunt: Reg.nr: BJZ/2008/6803 RTG: 9 september 2008 Inleiding AAN DE RAAD Onderwerp: Voorstel tot deelname aan de AntiDiscriminatieVoorziening Limburg

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Over de voorliggende planningslijst kan verder nog het volgende worden opgemerkt:

Over de voorliggende planningslijst kan verder nog het volgende worden opgemerkt: MEMO Aan: presidium Van: griffie Betreft: planningslijst PS-stukken Datum: 16 november 2015 1. Planningslijst Voor u ligt de meest recente planningslijst. In de lijst is de planning van stukken die vragen

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.prv-overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 75 02 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum EMT/2005/1830

Nadere informatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie

Bijlage 1: wetteksten met toelichting cliënten- en burgerparticipatie In deze informatie-set vindt u voorbeelden van documenten en profielen die door Wmo Adviesraden zijn gebruikt in het Plan van aanpak bij de omvorming naar een brede Adviesraad Sociaal Domein of Participatieraad.

Nadere informatie

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP)

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) I/ Inleiding Het aantal kinderen en jongeren met ernstige psychische problemen is goed bekend. Zowel in Nederland als in andere landen

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland

Provinciale Staten van Noord-Holland Provinciale Staten van Noord-Holland ` Voordracht Haarlem, Onderwerp: Kaderstelling Europabeleid door Provinciale Staten Inleiding Op 11 juni 2007 jl. is door de commissie FEPO de werkgroep Europa ingesteld.

Nadere informatie

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET)

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) BOB 14/001 BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) Aan de raad, Voorgeschiedenis / aanleiding Per 1 januari 2015 worden de volgende taken vanuit het rijk naar de gemeenten gedecentraliseerd:

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. :

Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. : INTERN MEMO Van : L. de Ridder DMS nr: 11.04347 Aan : Gemeenteraad Datum : 19 mei 2011 Onderwerp : Start duurzaamheidsbeleid c.c. : Aanleiding Duurzaamheid is een speerpunt in het coalitieakkoord en het

Nadere informatie

*Z001F59E44 9* Leiderdorp, 16 september 2014. Afdeling: Concernzaken OOV en Rampen Onderwerp: Beleidsplan Integraal Veiligheidsbeleid 2015-2018

*Z001F59E44 9* Leiderdorp, 16 september 2014. Afdeling: Concernzaken OOV en Rampen Onderwerp: Beleidsplan Integraal Veiligheidsbeleid 2015-2018 Afdeling: Concernzaken OOV en Rampen Onderwerp: Beleidsplan Integraal Veiligheidsbeleid 2015-2018 Pagina 1 van 5 Versie Nr.1 Leiderdorp, 16 september 2014 Aan de raad. Beslispunten 1. Akkoord gaan met

Nadere informatie

Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder

Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder Gemaakt Genop 10/29/2014 12:17:00 PM Gemeente Noordoostpolder 29 oktober 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 1.1. Achtergrond... 3 1.2.

Nadere informatie

Convenant Gezonde School Fryslân. Samenwerkingsverband ketenpartners

Convenant Gezonde School Fryslân. Samenwerkingsverband ketenpartners Convenant Gezonde School Fryslân Samenwerkingsverband ketenpartners Colofon Auteur: Anneke Meijer GGD Fryslân, Gezonde School Fryslân Postbus 612 8901 BK Leeuwarden Telefoon: 058 234 70 28 E-mail: gezondeschoolfryslan@ggdfryslan.nl

Nadere informatie

Doel: In samenwerking met maatschappelijke partners organiseren van een proces dat leidt tot een herijkte visie op Borne in 2030

Doel: In samenwerking met maatschappelijke partners organiseren van een proces dat leidt tot een herijkte visie op Borne in 2030 Projectvoorstel Projectopdracht / -voorstel Datum: 8 juli 2010 Versie: definitief t.b.v. definitiefase en ontwerpfase Pagina: 1 / 9 Soort project Extern/Lijn Projectnaam MijnBorne2030 (Herijking Toekomstvisie)

Nadere informatie

naar een nieuw Wmo-beleidsplan

naar een nieuw Wmo-beleidsplan naar een nieuw Wmo-beleidsplan gemeente Cranendonck extra Commissievergadering 26 april 2011 Ruud Vos Naar een nieuw Wmo-beleidsplan voor Cranendonck trends en ontwikkelingen bestuursakkoord Rijk en VNG

Nadere informatie

Subsidieverlening voor landelijke deskundigheidsbevordering van vrijwilligers.

Subsidieverlening voor landelijke deskundigheidsbevordering van vrijwilligers. Subsidieverlening voor landelijke deskundigheidsbevordering van vrijwilligers. In deze notitie wordt ingegaan op de volgende aspecten van de landelijke subsidiering van activiteiten in de sfeer van deskundigheidsbevordering:

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

Stelselherziening Jeugdzorg. Platform Middelgrote Gemeenten

Stelselherziening Jeugdzorg. Platform Middelgrote Gemeenten Stelselherziening Jeugdzorg Standpunten van het Platform Middelgrote Gemeenten 12 april 2011 I. Aanleiding Een belangrijk onderdeel van het bestuursakkoord tussen Rijk en gemeenten is de stelselherziening

Nadere informatie

Inleiding Rob van Gijzel Studiedag WMO

Inleiding Rob van Gijzel Studiedag WMO Inleiding Rob van Gijzel Studiedag WMO 2 september 2005 te Den Bosch De organisatoren hebben mij gevraagd om, naast mijn rol als dagvoorzitter, vooraf kort een inleiding te houden over de context waarbinnen

Nadere informatie

Vrijwilligershulp zichtbaar en beschikbaar, in de sector Wonen, Welzijn & Welzijn. Werkplan 2011

Vrijwilligershulp zichtbaar en beschikbaar, in de sector Wonen, Welzijn & Welzijn. Werkplan 2011 Vrijwilligershulp zichtbaar en beschikbaar, in de sector Wonen, Welzijn & Welzijn Werkplan 2011 Haarlem, 11 juni 2010 Net-Werk Vrijwilligershulp Zuid-Kennemerland Wilhelminastraat 23 2011 VJ Haarlem telefoon:

Nadere informatie

Nr. 2007-088 Houten, 4 december 2007. Onderwerp: Kaderstellende nota met visie en uitgangspunten voor de brede school ontwikkeling in Houten

Nr. 2007-088 Houten, 4 december 2007. Onderwerp: Kaderstellende nota met visie en uitgangspunten voor de brede school ontwikkeling in Houten Nr. 2007-088 Houten, 4 december 2007 Aan de gemeenteraad Onderwerp: Kaderstellende nota met visie en uitgangspunten voor de brede school ontwikkeling in Houten Beslispunten: 1. In te stemmen met de kaderstellende

Nadere informatie

Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut. bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen

Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut. bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen Addendum ondersteuning Kwaliteitsinstituut bij Programma Kwaliteit van Zorg: Versnellen, verbreden, vernieuwen December 2012 1. Inleiding In de algemene programmatekst Kwaliteit van Zorg zijn drie programmalijnen

Nadere informatie

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Griffie Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Datum commissievergadering : nvt DIS-stuknummer : 1259265 Behandelend ambtenaar : E.C.M. Mermans Directie/afdeling : SCO/ZW Nummer commissiestuk : ZWC-0526 Datum

Nadere informatie

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur Geachte lezer, Fijn dat u even tijd neemt om kortweg kennis te maken met het beleid van stichting Welcom. Door het beleid voor de komende vier jaren te omschrijven, laat Welcom zien wat ze in de samenleving

Nadere informatie

Plan van Aanpak regiovisie en vorming AMHK Zeeland

Plan van Aanpak regiovisie en vorming AMHK Zeeland Plan van Aanpak regiovisie en vorming AMHK Zeeland 1. Inleiding De staatssecretaris van VWS heeft in 2012 in een beleidsbrief verklaard dat op termijn alle gemeenten verantwoordelijk zijn voor de hele

Nadere informatie

Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem

Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem 2012 Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem Arnhems Platform Chronisch zieken en Gehandicapten September 2011 Aanleiding

Nadere informatie

Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder)

Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder) Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder) 1. Beleidsterrein Beleidstaak: Sociaal Cultureel Werk Beheerstaak: Samenlevingsopbouwwerk, functienummer 630.00 Dit beleidsterrein omvat kinderwerk,

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding en adviesvraag

Samenvatting. Aanleiding en adviesvraag Samenvatting Aanleiding en adviesvraag In de afgelopen jaren is een begin gemaakt met de overheveling van overheidstaken in het sociale domein van het rijk naar de gemeenten. Met ingang van 2015 zullen

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Onbekommerd wonen in Breda

Onbekommerd wonen in Breda Onbekommerd wonen in Breda Verslag van de aanpak GWI 1998-2015 Geschikt Wonen voor Iedereen 2 Aanleiding In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt flink toe en ze worden

Nadere informatie

beantwoording technische vragen

beantwoording technische vragen Gemeente Nieuwkoop College van Burgemeester en Wethouders beantwoording technische vragen onderwerp technische vragen Joke van Boxtel/ Progressief Nieuwkoop en Pien Schrama/ MiddenPartij Nieuwkoop Datum

Nadere informatie

TransformatieSociaalDomein

TransformatieSociaalDomein . TransformatieSociaalDomein Uitgangspunten van de gemeente Eijsden-Margraten en de 5 andere Heuvellandgemeenten Behandeld door : Mevr. M.M. Aarts Uw brief van : Bijlage(n) : Geen Uw kenmerk : Ons kenmerk

Nadere informatie

Datum : 13 september 2005 Nummer PS : PS2005ZCW10 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC001559i Portefeuillehouder : Kamp

Datum : 13 september 2005 Nummer PS : PS2005ZCW10 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC001559i Portefeuillehouder : Kamp S T A T E N V O O R S T E L Datum : 13 september 2005 Nummer PS : PS2005ZCW10 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC001559i Portefeuillehouder : Kamp Titel : Subsidie nieuwe

Nadere informatie

AVI-activiteiten 2014-2015. Aanbod van programma Aandacht voor iedereen

AVI-activiteiten 2014-2015. Aanbod van programma Aandacht voor iedereen AVI-activiteiten 2014-2015 Aanbod van programma Aandacht voor iedereen Januari 2014 Inhoudsopgave AVI-activiteiten 2014-2015... 3 Aandachtspunten... 4 Aandacht voor iedereen Het programma Aandacht voor

Nadere informatie

Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011. Aanpakken Maar!

Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011. Aanpakken Maar! Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011 Aanpakken Maar! INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. RONDETAFELGESPREKKEN 2.1 Algemene uitkomsten van de rondetafelgesprekken 2.2 Aanbevelingen professor Meijs

Nadere informatie

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord Gemeente Zandvoort B&W-ADVIES Verordening Nadere regels Beleidsnota Overig Na besluit (B&W/Raad): Uitgaande brief verzenden Stukken retour Publicatie Afdeling / werkeenheid: MD/BA Auteur : P. Haker Datum

Nadere informatie

Waddeneilanden. Werkwijze

Waddeneilanden. Werkwijze Werkwijze Waddeneilanden STREEKAGENDA WADDENEILANDEN [DEEL C] Gemeente Vlieland Gemeente Terschelling Gemeente Ameland Gemeente Schiermonnikoog Provincie Fryslân Wetterskip Fryslân C UITGANGSPUNTEN Voor

Nadere informatie

Welzijn & Zorgstructuren. 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden

Welzijn & Zorgstructuren. 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden Welzijn & Zorgstructuren 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden Project: Welzijn & Zorgstructuren Bestuurlijkopdrachtgever: Sultan Günal Opdrachtnemer Opdrachtgever Juanita van Hoek Regionale samenwerking

Nadere informatie

wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief

wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief wonen met zorg vanuit een nieuw perspectief scheiden van Verblijf van wonen naar Wonen en zorg & van verblijf naar wonen door extramuralisering en scheiden wonen/zorg Programma Doel van vandaag Meer grip

Nadere informatie

Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz)

Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz) Zorgkantoor Friesland Versmalde AWBZ (Wlz) & De Friesland Zorgverzekeraar Toewijsbare Wijkverpleegkundige Zorg (Zvw) Niet-toewijsbare Wijkverpleegkundige Zorg (Zvw) Inhoud Presentatie Hervormingen Langdurige

Nadere informatie

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad Raadsvergadering, 29 januari 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 206 Agendapunt: 8 Datum: 11 december 2007 Onderwerp: Vaststelling speerpunten uit de conceptnota Lokaal Gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Nadere informatie

Het maken van een duurzaamheidsbeleid

Het maken van een duurzaamheidsbeleid Het maken van een duurzaamheidsbeleid Workshop Lekker Betrokken! Phyllis den Brok Projectleider Lekker Betrokken! phyllis@phliss.nl 06-22956623 hhp://www.phliss.nl/lb.html Duurzaamheid Definitie duurzaamheid:

Nadere informatie

Project in het kader van de voorbereiding op de transformatie jeugdzorg

Project in het kader van de voorbereiding op de transformatie jeugdzorg Project in het kader van de voorbereiding op de transformatie jeugdzorg Projectpartners: 1e lijns praktijk voor psychologie Infano Diepenheim 1 e lijns praktijk voor psychologie Pedagogisch perspectief

Nadere informatie

BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY

BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY INLEIDING Met ingang van 1 januari 2015 krijgen gemeenten een groot aantal taken overgeheveld, de zogeheten decentralisaties AWBZ-Wmo, de Jeugdwet en de

Nadere informatie

Manifest Zorgzaam ''s-hertogenbosch

Manifest Zorgzaam ''s-hertogenbosch Manifest Zorgzaam ''s-hertogenbosch 21 juni 2013 Onze samenwerking Vijftien organisaties doen de gemeente s-hertogenbosch op 28 juni 2013 tijdens de jaarlijkse Godshuizenlezing een aanbieding in het kader

Nadere informatie

Actieplan. Samen Leven, Samen Doen. Pagina 1 van 9

Actieplan. Samen Leven, Samen Doen. Pagina 1 van 9 Actieplan 2014 2015 Samen Leven, Samen Doen Lelystad, 20 maart 2014 Pagina 1 van 9 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Overzicht acties 3 3. Besluitvorming 4 4. Financiën 4.1 Begroting 2014-2015 5 5. Uitwerking

Nadere informatie

In de Gemeente Marum

In de Gemeente Marum In de Gemeente Marum Gezamenlijk Plan van aanpak ondersteuning mantelzorg en vrijwillige thuishulp van de gemeenten Marum, Grootegast en Leek 27 april 2006 Projectbureau WWZ Mw. H.J. Vrijhof J.J. de Jong

Nadere informatie

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland Brussel, april 2014 CVN heeft

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

#5052485 1. 1 Hervorming Langdurige Zorg

#5052485 1. 1 Hervorming Langdurige Zorg Agendapunt 6 060915 BOSD Vergadering : Bestuurlijk Overleg Sociaal Domein Regio Amersfoort Datum : 17 september 2015 Onderwerp : Notitie aansluiting regionaal HLZ agenda op vast te stellen regionaal convenant

Nadere informatie

Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015

Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015 Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015 1. Inleiding Een van de nieuwe punten in de Bijzondere Subsidieverordening

Nadere informatie

Datum : 19 juli 2005 Nummer PS : PS2005ZCW07 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW

Datum : 19 juli 2005 Nummer PS : PS2005ZCW07 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW S T A T E N V O O R S T E L Datum : 19 juli 2005 Nummer PS : PS2005ZCW07 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC001289i Portefeuillehouder: Kamp Titel voortgang project leefbaarheid

Nadere informatie

Toetsing van de herstructureringsplannen

Toetsing van de herstructureringsplannen Aan de leden van de Dialoogtafel Onderwerp Voortgang leefbaarheidsspoor 1 Geachte dames en heren, In uw vergadering van 12 januari 2015 heeft u het herstructureringsprogramma van leefbaarheidsspoor 1 vastgesteld.

Nadere informatie

Activiteitenplan 2010-2013. Netwerk Palliatieve Zorg Regio Zuidoost Brabant

Activiteitenplan 2010-2013. Netwerk Palliatieve Zorg Regio Zuidoost Brabant Activiteitenplan - 2013 Netwerk Palliatieve Zorg Regio Zuidoost Brabant Werkplan - 2013 Netwerk Palliatieve Zorg Zuidoost Brabant Aansluitend op de doelstellingen van het beleidsplan van het netwerk staan

Nadere informatie

WZ Memo Jeugdwerkloosheidsvrije zone en middelen ESF Hart van Brabant

WZ Memo Jeugdwerkloosheidsvrije zone en middelen ESF Hart van Brabant Zaaknummer 00437599 Onderwerp WZ Memo Jeugdwerkloosheidsvrije zone en middelen ESF Hart van Brabant Collegevoorstel Inleiding In de regio Hart van Brabant speelt een aantal ontwikkelingen op het gebied

Nadere informatie

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg Nieuwsflits Inhoud Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg 1. Adviesrapport bureau HHM is openbaar gemaakt Pagina 1 2. Conclusies en advies HHM voor toekomst Pagina 1 3. Kamerbrief

Nadere informatie

STARTNOTITIE Maatschappelijke Structuurvisie Nieuwkoop 2020. Kenmerk : 11.04593 1. Onderwerp Maatschappelijke Structuurvisie Nieuwkoop 2020

STARTNOTITIE Maatschappelijke Structuurvisie Nieuwkoop 2020. Kenmerk : 11.04593 1. Onderwerp Maatschappelijke Structuurvisie Nieuwkoop 2020 gemeente nieuwkoop STARTNOTITIE Maatschappelijke Structuurvisie Nieuwkoop 2020 Kenmerk : 11.04593 1. Onderwerp Maatschappelijke Structuurvisie Nieuwkoop 2020 2. Aanleiding De komende jaren zal de positie

Nadere informatie

2016D07727 LIJST VAN VRAGEN

2016D07727 LIJST VAN VRAGEN 2016D07727 LIJST VAN VRAGEN De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een aantal vragen voorgelegd aan de Minister en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over

Nadere informatie

Jaarplan 2014. Netwerk Palliatieve Zorg Regio Zuidoost Brabant. Netwerk Palliatieve Zorg Zuidoost Brabant

Jaarplan 2014. Netwerk Palliatieve Zorg Regio Zuidoost Brabant. Netwerk Palliatieve Zorg Zuidoost Brabant Jaarplan Netwerk Palliatieve Zorg Regio Zuidoost Brabant Netwerk Palliatieve Zorg Zuidoost Brabant 1 Aansluitend op de doelstellingen van het beleidsplan van het netwerk staan de volgende activiteiten

Nadere informatie

Kadernota. Meedoen. Midden-Drenthe

Kadernota. Meedoen. Midden-Drenthe Kadernota Meedoen In Midden-Drenthe Aansluiting met de samenleving Miriam Smid-Mos Afdeling Samenlevingszaken Gemeente Midden-Drenthe Oktober 2008 1 INHOUDSOPGAVE 2 Inleiding 3 1. Landelijk beleid en de

Nadere informatie

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterwet - Verordening voor de Fysieke Leefomgeving Flevoland (VFL) Lelystad, 21 maart 2013

ALGEMENE VERGADERING. Relevante kaders - Waterwet - Verordening voor de Fysieke Leefomgeving Flevoland (VFL) Lelystad, 21 maart 2013 VERGADERDATUM 23 april 2013 SSO SECTOR/AFDELING STUKDATUM NAAM STELLER 3 april 2013 R.J.E. Peeters ALGEMENE VERGADERING AGENDAPUNT 12 Voorstel Kennisnemen van het projectplan voor Waterbeheerplan 3 waarin

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

Jaarverslag 2010. WSW Raad Amsterdam

Jaarverslag 2010. WSW Raad Amsterdam Jaarverslag 2010 WSW Raad Amsterdam april 2011 Mw. H.J. Gussenhoven Ambtelijk Secretaris WSW Raad Voorwoord van de voorzitter De WSW Raad is op basis van de Verordening WSW in 2009 ingesteld. De raad heeft

Nadere informatie

Jongeren van 17 tot 25 jaar met meervoudige problemen, die geen stabiele woon- of verblijfplaats hebben, of in de opvang verblijven

Jongeren van 17 tot 25 jaar met meervoudige problemen, die geen stabiele woon- of verblijfplaats hebben, of in de opvang verblijven RAADSVOORSTEL Onderwerp : Met het oog op morgen; sluitende aanpak voor zwerfjongeren in Deventer en omgeving Raadsvergadering : 9 september 2009 Politieke markt d.d. : 26 augustus 2009 Agendapunt : 11

Nadere informatie

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk.

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Levens- / en zingevingvragen zijn op de achtergrond geraakt in onze samenleving, soms ook in het welzijnswerk. Toch zijn kwetsbaarheid en eenzaamheid

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : 5 Lanlik Gebiet Ôfdieling : Stêd en Plattelân Behanneljend amtner : Klaas Talma Tastel : 06-29246676 Registraasjenûmer : 1092934

Nadere informatie

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit 1. Aanleiding voor het evaluatiekader Zoals overeengekomen in de bestuurlijke afspraak die ten grondslag ligt aan de regeling Cultuureducatie

Nadere informatie

Prestatie-afspraken Wonen en Maatschappelijke Ontwikkelingen Casade Woonstichting Gemeente Waalwijk, 10-04-2012

Prestatie-afspraken Wonen en Maatschappelijke Ontwikkelingen Casade Woonstichting Gemeente Waalwijk, 10-04-2012 1. Inleiding De gemeente Waalwijk, Casade en Slagenland Wonen hebben in juli 2011 het Prestatiecontract over de ontwikkeling van de woningvoorraad in de periode 2011-2014 getekend. Hierin is afgesproken

Nadere informatie

Kenmerk 13s058 / augustus 2013. Inleiding

Kenmerk 13s058 / augustus 2013. Inleiding Kenmerk 13s058 / augustus 2013 Inleiding In de komende maanden en jaren krijgen gemeenten te maken met een drietal decentralisaties van de rijksoverheid naar de gemeentelijke overheid waarvan die in meer

Nadere informatie

Adviesraad Wet Maatschappelijke Ondersteuning en Wet Inburgering

Adviesraad Wet Maatschappelijke Ondersteuning en Wet Inburgering Wmo - WI Adviesraad Adviesraad Wet Maatschappelijke Ondersteuning en Wet Inburgering Gemeente Wageningen Jaarverslag 2014 Maart 2015 Inleiding De Wmo/WI-adviesraad van Wageningen werd augustus 2007 opgericht.

Nadere informatie

Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen

Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen AGENDAPUNT 2 Algemeen bestuur Veiligheidsregio Groningen Vergadering 12 december 2014 Strategische Agenda Crisisbeheersing In Veiligheidsregio Groningen werken wij met acht crisispartners (Brandweer, Politie,

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo. Onderdeel. Maatschappelijke Stage

Plan van Aanpak. Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo. Onderdeel. Maatschappelijke Stage Plan van Aanpak Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo Onderdeel Maatschappelijke Stage 2012 Concept 0.2 Inhoud Deel I Kaders 1. Inleiding 2. Doelgroep 3. Doelstelling 4. Kerntaken 4.1 Makelen en verbinden

Nadere informatie

Verslag. Sub Regionale Samenwerkingsoverleg Zuid West Hervorming Langdurige Zorg Drenthe

Verslag. Sub Regionale Samenwerkingsoverleg Zuid West Hervorming Langdurige Zorg Drenthe Verslag Sub Regionale Samenwerkingsoverleg Zuid West Hervorming Langdurige Zorg Drenthe 18 februari 2015 WMO regio Drenthe Subregio Noord Midden Regionale Samenwerking Hervorming Langdurige Zorg Drenthe

Nadere informatie

JAARVERSLAG WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM 2010-2011

JAARVERSLAG WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM 2010-2011 JAARVERSLAG WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM 2010-2011 Inleiding Sinds 1 januari 2007 is de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) van kracht. Het doel van de wet is dat iedereen kan meedoen in de maatschappij,

Nadere informatie

Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen

Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen Visie muziekonderwijs en beeldende vorming Terneuzen INHOUDSOPGAVE 1.0 INLEIDING... 3 2.0 UITGANGSPUNTEN ONDERZOEK EN DEFINITIE MUZIKALE EN BEELDENDE VORMING... 3 2.1 UITGANGSPUNTEN... 3 2.2 DEFINITIE

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

De weg van Wmo naar sociaal domein. Minisymposium Borger 27 oktober 2015

De weg van Wmo naar sociaal domein. Minisymposium Borger 27 oktober 2015 De weg van Wmo naar sociaal domein Minisymposium Borger 27 oktober 2015 Burger- en clientenparticipatie Inspraak en invloed Participatie = deelnemen meedenken over beleid, recht op inspraak en invloed

Nadere informatie

Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk

Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk met lokale en regionale cliëntenraden, patiëntenverenigingen en belangengroepen De burger als adviseur van gemeenten 7 oktober 2015 Den Haag

Nadere informatie

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein

INFORMATIEPAKKET. voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein INFORMATIEPAKKET voor dienstverleners met betrekking tot de marktverkenning van de gemeente Leeuwarden binnen het Sociaal Domein Gemeente Leeuwarden Maart 2014 Blad 2 Blad 3 Algemene informatie Deze informatie

Nadere informatie

9 WMO Wet Maatschappelijke Ondersteuning

9 WMO Wet Maatschappelijke Ondersteuning Over de auteur: Wicher Pattje Wicher Pattje is oud-wethouder van de gemeente Groningen en beleidsadviseur in de sociale sector, gericht op overheden en non-profit instellingen. Voor meer informatie: www.conjunct.nl.

Nadere informatie

Ondersteuning van Vrijwilligershulp en Mantelzorg voor kwetsbare burgers in Zuid-Kennemerland in de sector Wonen, Welzijn & Zorg

Ondersteuning van Vrijwilligershulp en Mantelzorg voor kwetsbare burgers in Zuid-Kennemerland in de sector Wonen, Welzijn & Zorg versie 6: werkdocument vastgesteld in de bestuursvergadering d.d. 14 januari 2014 Ondersteuning van Vrijwilligershulp en Mantelzorg voor kwetsbare burgers in Zuid-Kennemerland in de sector Wonen, Welzijn

Nadere informatie

Postadres Provincie Overijssel Colleges van Burgemeester en wethouders van de gemeenten in Overijssel Postbus 10078

Postadres Provincie Overijssel Colleges van Burgemeester en wethouders van de gemeenten in Overijssel Postbus 10078 www.overijssel.nl Postadres Provincie Overijssel Colleges van Burgemeester en wethouders van de gemeenten in Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle t.a.v. afdeling Sociale zaken Telefoon 038 425 25 25

Nadere informatie

Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond

Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond Verenigingen, stichtingen en instellingen barsten doorgaans van de ambities en toekomstplannen. Maar om ze te realiseren heb je financiële middelen

Nadere informatie