Partners in waterzuivering

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Partners in waterzuivering"

Transcriptie

1 Aqua DRIEMAANDELIJKS INFORMATIEBLAD VAN AQUAFIN NAJAAR 2005 Partners in waterzuivering De Europese Investeringsbank en Aquafin Terug meer aanbestedingen in 2005 Drijvende plantenmatten zuiveren overstortwater

2 Inhoud 4 Terug meer aanbestedingen in 2005 Door een procedure-aanpassing zakte het aanbestedingsvolume drastisch in Met bijkomende inspanningen van het Gewest en Aquafin is het tij ondertussen terug gekeerd. 5 Snel en goed met Ri-ant In de Pesthofstraat in Borgerhout waren de volledige riolering en de drinkwaterleiding aan vervanging toe. Tussen opdracht en afwerking verliepen minder dan 6 maanden. 6 De Europese Investeringsbank en Aquafin, partners in waterzuivering 9 Een Vlaamse collector naar Brussel-Noord De Europese Investeringsbank en Aquafin ondertekenden in juli een overeenkomst voor een kredietopname van 75 miljoen euro. De financiële steun van de EIB is bestemd voor de bouw en renovatie van zuiveringsinstallaties, pompstations en collectoren en moet het Vlaanderen makkelijker maken om te voldoen aan de Europese normen. De Woluwecollector moet het afvalwater van een kwart miljoen Vlamingen en Brusselaars verzamelen en naar de nieuwe zuiveringsinstallatie in Brussel-Noord transporteren. 2 Een nieuwe dynamiek Er waait een frisse wind door Aquafin De afgelopen jaren waaide er een nieuwe wind door Aquafin. Het bedrijf moest zich aanpassen aan de veranderde verwachtingen van het Vlaamse Gewest en later zijn positie zoeken binnen het nieuwe waterlandschap. Intern hebben we ons anders georganiseerd om te anticiperen op alle nieuwe uitdagingen en om een maximale efficiëntie in het bedrijf te brengen. Dat we daar in geslaagd zijn, blijkt onder meer uit het feit dat het aantal aanbestede projecten terug sterk gestegen is in Met de Europese Investeringsbank hebben we in juli bovendien een overeenkomst getekend voor een kredietopname van 75 miljoen euro, die zal worden aangewend om de opgedragen investeringsprogramma s verder uit te voeren. Een bewijs van het vertrouwen van de bankwereld in het nieuwe Aquafin. De nieuwe dynamiek die intern al een hele tijd duidelijk voelbaar was, is nu extern vertaald in een opgefrist logo en, zoals u ziet, een nieuwe layout en een aangepast concept voor de Aqua. Een gepast moment ook om ons steeds groeiend aantal geëngageerde lezers te bedanken voor hun interesse in de activiteiten van Aquafin. Alle inspanningen samen, van burgers, lokale overheden en het Gewest, veranderen onze waterlopen langzaam weer in beken en rivieren vol leven, waarlangs het aangenaam wonen is. Ik wens u veel van uw oude leesplezier in de nieuwe Aqua. Luc Bossyns gedelegeerd bestuurder

3 10 Drijvende plantenmatten zuiveren overstortwater In Bornem wordt ongezuiverd overstortwater succesvol behandeld in een buffervijver met drijvende plantenmatten, vooraleer het in de Oude Schelde terecht komt. 12 Sanering van de Warmbeek in volle gang De Limburgse Warmbeek in het stroomgebied van de Maas is omwille van haar visbestand Europees beschermd. De waterkwaliteit varieert er tussen matig en goed, maar om verdere verbetering mogelijk te maken, moet er drainage- en regenwater van de riolering worden afgekoppeld. 16 RWZI Nijlen uitgebreid en gemoderniseerd Aquafin maakt in heel Vlaanderen in sneltreinvaart werk van de renovatie van de overgenomen verouderde installaties. In 2002 kwam de zuiveringsinstallatie in Nijlen aan de beurt. 3 De weg naar zuiver water Lekker douchen s ochtends? Dat kost negen liter water per minuut. Snel even de vaat doen? Daar is nog eens acht liter voor nodig. Kleren wassen? Zestien liter... Nog niet zo heel lang geleden werd al dat vervuilde water zomaar in beken en rivieren geloosd. Vandaag voeren we het eerst af naar een zuiveringsinstallatie en laten we het pas wegstromen na een grondige schoonmaakbeurt. Hoe dat precies in zijn werk gaat, tonen onze gidsen u graag op een van onze rioolwaterzuiveringsinstallaties. Groepen van maximum 20 deelnemers vanaf 12 jaar zijn op werkdagen welkom op de zuiveringsinstallaties in Aalst, Antwerpen-Zuid, Brugge, Diest, Dilsen, Gent, Hasselt, Hoogstraten, Houthalen-centrum, Huldenberg, Ieper, Leuven, Liedekerke, Lier, Lokeren, Oostende, Oudenaarde, Roeselare, Sint-Niklaas, Tielt of Turnhout. Om een bezoek aan te vragen kan u schrijven naar Aquafin NV, Onthaal, Dijkstraat 8, 2630 Aartselaar, mailen naar of faxen naar Gelieve uw bezoek zeker een maand op voorhand met opgave van een voorkeurdag en -uur aan te vragen. Een bezoek start tussen 8.00 en uur. Alle bezoekers krijgen een educatief stripverhaal, getekend door Jan Bosschaert. In 2004 bezochten geïnteresseerden een rioolwaterzuiveringsinstallatie van Aquafin.

4 Terug meer aanbestedingen in 2005 Door die nieuwe afspraken konden er tussen april 2003 en juni 2004 maar een beperkt aantal projecten aanbesteed worden. In 2003 zakte het aanbestedingsvolume tot 30 miljoen euro, wat binnen de verwachtingen lag, maar dat volume bleef tot eind 2004 laag met 85 miljoen euro. Ter vergelijking: tussen 1997 en 2002 werd er jaarlijks zo n 180 miljoen euro aanbesteed. In 2004 had Aquafin een aantal externe factoren tegen, verklaart Dirk De Waele. Op het einde van de vorige legislatuur duurde het vaak meer dan een jaar om de nodige vergunningen te verkrijgen. Ook de Verklaringen van Openbaar Nut, die we nodig hebben om een grond te mogen betreden, lieten op zich wachten. Veel van de gecombineerde projecten, waarin zowel Aquafin als de gemeenten een aandeel hebben, zaten bovendien geblokkeerd door een gebrek aan subsidies. Daarbij moesten alle partijen ook nog eens leren werken met de Vlaamse Reglementering voor Bodem (Vlarebo), die inging op 1 april Voor de uitbouw van de waterzuivering in Vlaanderen zijn enorme infrastructuurwerken nodig. Met zijn gegunde, aanbestede en opgeleverde projecten staat Aquafin in voor een directe en indirecte tewerkstelling van zo n 6500 personen. In 2003 zakte het aanbestedingsvolume drastisch door een procedure-aanpassing, maar ondertussen is het tij terug gekeerd. Vroeger gold de afspraak met het Vlaamse Gewest dat een project onmiddellijk werd aanbesteed zodra het ontwerp af was. De bedoeling was om elk project telkens binnen het jaar aan te besteden, zodat de uitbouw van de zuiveringsinfrastructuur zo goed mogelijk zou vorderen, vertelt Dirk De Waele, directeur Infrastructuur. In praktijk werd wel tijdig aanbesteed, maar bleef de gunning van de projecten vaak uit. Daardoor verstreek de termijn waarbinnen de aannemer van het werk verplicht was zijn prijs te handhaven, zodat in vele gevallen prijsverhogingen werden doorgerekend. Meestal hadden de aannemers ook geen zicht op wanneer ze het werk dat aan hen gegund was precies zouden kunnen uitvoeren. Die onzekerheid van inkomsten werd natuurlijk ook in de prijs doorgerekend, waardoor veel projecten van Aquafin duurder uitvielen dan aanvankelijk begroot was. Om de waterzuiveringsfactuur niet nodeloos te laten oplopen, sprak Aquafin in april 2003 af met het Vlaamse Gewest dat projecten pas zouden worden aanbesteed nádat alle vergunningen verkregen waren en de grondonderhandelingen rond waren. Ommezwaai Vanaf dit jaar verlopen de aanbestedingsprocedures duidelijk sneller. In de eerste helft van 2005 werd al voor 90 miljoen euro aan projecten aanbesteed. Eind 2005 zullen we rond 156 miljoen euro uitkomen. Het hoge aanbestedingsvolume van 180 miljoen euro zal wellicht niet meer gehaald worden, omdat de grote renovatiewerken aan onze zuiveringsinstallaties achter de rug zijn. Dirk De Waele: Dat er terug een hoger volume kan aanbesteed worden, is te danken aan onze interne inspanningen van de afgelopen jaren om afdelingen en diensten beter op elkaar af te stemmen. Het kabinet van minister van Leefmilieu Peeters, de directie en de Juridische diensten van Aquafin hebben bovendien overleg gepleegd met de betrokken vergunningsverlenende instanties om te bekijken hoe de procedures versneld konden worden. Onze bekkenverantwoordelijken, projectleiders en coordinatoren volgen de stand van de vergunningen en grondverwervingen nauwgezet op voor elk apart project. De projecten die nu nog vertraging oplopen, zijn meestal gecombineerde projecten. Er zijn nu wel voldoende kredieten beschikbaar, maar de subsidieprocedure blijft vertragend werken. De intrede van de intercommunales op het rioleringsvlak maakt de coördinatie van deze projecten er ook niet eenvoudiger op. In bijna elk gecombineerd dossier is er nu een extra partij waarmee rekening moet worden gehouden. De prognoses voor 2006 en 2007 zien er even goed uit. De evolutie voor de daarop volgende jaren zal afhangen van de grootte van de projectenportefeuille die aan Aquafin opgedragen wordt.

5 Snel en goed met ri-ant In de Pesthofstraat in Borgerhout waren de volledige riolering en de drinkwaterleiding aan vervanging toe. Tussen opdracht en afwerking verliepen minder dan zes maanden, tot grote tevredenheid van de inwoners en de stad Antwerpen. Sinds 1 juli 2004 staan de Antwerpse Waterwerken en Aquafin onder de naam ri-ant in voor de uitbouw en het beheer van de zuiveringsinfrastructuur van de stad Antwerpen. AWW is verantwoordelijk voor het klantenbeheer, de wachtdienst, het beheer van huisaansluitingen en het reinigen en inspecteren van riolen. Aquafin voert de investerings- en renovatieprojecten uit, de noodzakelijke studies en een deel van de exploitatie van de rioleringen en de hydraulische structuren. Eind vorig jaar deden zich kort na elkaar twee grote verzakkingen voor in de Pesthofstraat. Een bus zakte door het wegdek en de eigenaar van een geparkeerde auto vond zijn wagen gedeeltelijk onder de rijweg terug. ri-ant zorgde telkens binnen de week voor de herstellingen, zelfs tussen kerst en nieuwjaar. Na de feestdagen liet Aquafin de staat van de hele riolering in de straat onderzoeken met een camera. In overleg met de stad werd daarna beslist om de riolering in de hele straat zo snel mogelijk te vernieuwen. Aquafin zorgde als bouwheer op korte termijn voor de opmaak van een volledig ontwerp en wees een aannemer toe, waardoor de werken nog begin april konden starten. Gelijktijdig met de rioleringswerken vernieuwde AWW ook nog volledig de oude waterleidingen in de straat. Door de werken van kortbij op te volgen, kon de strikte timing die voorop gezet was De werken in de Pesthofstraat. Foto: Jan Locus gehaald worden. De Pesthofstraat werd nog vóór het bouwverlof afgewerkt en terug opengesteld voor alle verkeer. De stad Antwerpen was zeer tevreden over de snelle planning en uitvoering van deze werken. Ook voor de inwoners was het een opluchting dat de grote vakantie stofvrij kon beginnen. 5 ri-ant breidt uit ANTW-2040 stabroek De voorbije maanden zijn ook Mortsel, Hove en Boechout toegetreden tot ri-ant. Sinds 1 augustus staat Aquafin samen met AWW in voor het beheer en de uitbouw van de rioolstelsels van deze stad en haar buurgemeenten. Omdat elke nieuwe partner haar eigen verwachtingen en verlangens heeft, is telkens zorgvuldig besproken welke taken ri-ant zal uitvoeren, en welke projecten de stad of gemeente nog wil blijven coördineren. Echt maatwerk dus. AWW + RI-ANT: levering drinkwater en beheer riolering RI-ANT: enkel beheer riolering kieldrecht doel kallo hoevenen ANTW-2030 ekeren merksem zwijndrecht ANTW-2050 ANTW-2060 WIJNEGEM ANTW-2000 MELSELE DEURNE BORGERHOUT ANTW-2018 WOMMELGEM burcht RANST ANTW-2020 BERCHEM BORSBEEK KRUIBEKE HOBOKEN HEMIKSEM WILRIJJK EDEGEM MORTSEL HOVE SCHOTEN BOECHOUT VREMDE AARTSELAAR KONTICH LINT LIER

6 De Europese Investeringsbank en Aquafin, partners Voor de uitbouw en het onderhoud van de zuiveringsinfrastructuur voor afvalwater zijn er zware investeringen nodig, zowel van de gemeenten als van het Vlaamse Gewest. De middelen daarvoor zijn uiteraard niet zomaar voor handen. Aquafin maakt voor de uitvoering van zijn opdracht hoofdzakelijk gebruik van kredieten op lange termijn. Ze worden ter beschikking gesteld door de Europese Investeringsbank en commerciële kredietinstellingen, waarvoor Dexia optreedt als agent. 6 Isabel Martín Castellá, vice-presidente van de EIB, Luc Bossyns, gedelegeerd bestuurder van Aquafin en Wilfried Van den Heuvel, bestuurder van Aquafin, ondertekenen een overeenkomst voor een kredietopname van 75 miljoen euro. Foto: Jan Locus

7 in waterzuivering De Europese Investeringsbank (EIB) en Aquafin ondertekenden in juli een overeenkomst voor een kredietopname van 75 miljoen euro. De financiële steun van de EIB is uitsluitend bestemd voor de bouw en renovatie van zuiveringsinstallaties, pompstations en collectoren en moet het Vlaanderen makkelijker maken om te voldoen aan de Europese normen voor de behandeling van huishoudelijk afvalwater. Deze verrichting past binnen een raamovereenkomst voor een krediet van 250 miljoen euro, die de EIB en Aquafin afsloten in In dat jaar werd een eerste schijf van 100 miljoen euro ter beschikking gesteld, gevolgd door nog eens 75 miljoen euro in Afgelopen juli werd de laatste schijf getekend. De raamovereenkomst kwam tot stand in samenwerking met Dexia. Het gaat om de vijfde overeenkomst sinds Aquafin prefinanciert de projecten die het Vlaamse Gewest opdraagt, voor de uitbouw van de bovengemeentelijke zuiveringsinfrastructuur in Vlaanderen. Als een werk opgeleverd is en de uitgaven voor het project grondig gecontroleerd, dan betaalt het Vlaamse Gewest onze investering terug, gespreid over vijftien jaar. Op het moment heeft Aquafin voor 300 miljoen leningen op korte termijn lopen, tegenover een klein miljard euro aan leningen op lange termijn, weet Johan Maes, hoofd Financiële Zaken bij Aquafin. Onze financiering op lange termijn is gebaseerd op de affectatieovereenkomst die het Gewest, Aquafin en de financiers van Aquafin afgesloten hebben. Die overeenkomst bepaalt dat het saldo van de kredieten op lange termijn, kleiner moet zijn dan de bedragen die het Vlaamse Gewest nog moet terugbetalen aan Aquafin. De eerste jaren na de oprichting van Aquafin hebben we vooral met eigen kapitaal gewerkt, maar toen het projectvolume sterk begon te verhogen, gingen we op zoek naar partners die kredieten konden verstrekken. Voor de financiering op lange termijn is de EIB onze voornaamste partner. Dexia treedt op als agent, niet alleen voor de EIB, maar voor alle financiers op lange termijn. Geen papieren projecten Landsgrenzen vallen niet samen met stroomgebieden. De zuiveringsinfrastructuur die Aquafin en de gemeenten uitbouwen, komt dus niet alleen Vlaanderen of België ten goede, maar alle landen die aan de Noordzee grenzen. Omdat waterzuivering een grensoverschrijdende aanpak vraagt, is ze genormeerd op Europees niveau. Waterzuiveringsprojecten passen dus prima Henk Delsing en Peter Jacobs, EIB: De Quality stamp EIB krijg je niet zomaar. Foto: Jan Locus binnen het beleid van de Europese Investeringsbank, de financieringsinstelling van de Europese Unie. Deze instelling financiert projecten met een lange tot zeer lange looptijd, voor privé-bedrijven, overheden of andere banken. Milieu-investeringen komen er op de vierde plaats. Henk Delsing, directeur Kredietverrichtingen Benelux: Als publieke bank verschilt de EIB grondig van de meeste commerciële banken. Wij moeten geen winst maken, alleen onze kosten dekken. Daardoor is de EIB de ideale partner voor de publieke sector. Bovendien bestuderen we niet alleen de financiële aspecten van een project, maar telkens ook de economische en technische haalbaarheid. Onze financiële analisten werken regiogebonden, maar de economen en ingenieurs die voor ons projectevaluaties opmaken, werken sectorgebonden. Iemand die vandaag de technische kwaliteit van een zuiveringsinstallatie of een rioolstelsel in Vlaanderen beoordeelt, heeft dat vorige week misschien gedaan in Italië, en de maand ervoor in Portugal. Dat geeft ons het grote voordeel dat we projecten zeer goed onderling kunnen vergelijken. Ook 7

8 Philippe Maystadt, president van de EIB: De EIB werd opgericht in 1958 met de ondertekening van het Verdrag van Rome, samen met de toenmalige EEG. Ondertussen heeft de EIB 25 aandeelhouders, de lidstaten van de Europese Unie. In de Unie financiert de bank projecten die de aanwezige kennis- en innovatie verder uitbouwen, een verbetering van gezondheidszorg en onderwijs opleveren, of bijdragen aan de ontwikkeling van communautaire infrastructuurwerken op gebied van vervoer, telecommunicatie en energie. Via haar investeringen wil de bank de cohesie tussen de lidstaten versterken. Dat is essentieel voor een evenwichtige economische ontwikkeling van de Europese Unie. Jaarlijks investeert de EIB 45 miljard euro in nieuwe projecten in de Europese Unie en de partnerlanden, waarvan een vierde tot een derde naar projecten ter bescherming van het milieu gaat. Sinds 1995 investeerde de EIB al 11,5 miljard euro in de watersector in 21 van de 25 lidstaten. België komt hier op de vijfde plaats, na de UK, Duitsland, Nederland en Spanje. Philippe Maystadt Foto: EIB De EIB investeert globaal genomen jaarlijks 500 tot 600 miljoen euro in België. Na de spoorwegen is Aquafin er onze grootste klant. Sinds vorig jaar verlenen we ook kredieten aan de SPGE, de tegenhanger van Aquafin in Wallonië. In het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest investeren we onder andere in de bouw van de rioolwaterzuiveringsinstallatie in Brussel-Noord, die het afvalwater van een miljoen inwoners moet behandelen. 8 onze financiële analisten gaan in hun regio op bedrijfsbezoek, Dexia als agent om dossiers te controleren en achteraf steekproeven te doen. Toen Aquafin in 1994 voor het eerst financiering aanvroeg bij de Wij werken met mensen, niet met papieren projecten. EIB, had de bank moeite om de complexe structuur van België na de staatshervormingen te doorgronden. De EIB wilde daarom Bedrijfskennis een lokale partner bij het project betrekken, die verankerd zat in De EIB en Aquafin werken samen sinds 1994, toen de eerste de publieke sector in Vlaanderen en België. Dat wij de projecten raamovereenkomst voor de financiering van waterzuiveringsprojecten in Vlaanderen werd afgesloten. Tot nu toe heeft hoofd Structured Finance bij Dexia. Dexia is mee gegroeid uit van Aquafin mee financieren is logisch, vertelt Gery Milants, Aquafin 720 miljoen euro van de EIB geleend, waarvan 200 het vroegere Gemeentekrediet, dat, zoals de naam aangeeft, miljoen al is terugbetaald. financier van de gemeenten Elk nieuw project wordt steeds opnieuw zorgvuldig geanalyseerd, voordat er Aquafin is voor ons een goed geleide onderneming was. Vandaag zijn wij wereldwijd de grootste speler op de markt van de finan- kredieten worden toegekend. Peter Jacobs, divisie Kredietverrichtingen Benelux: De quality stamp EIB krijg je niet zomaar. bank van de duurzame ontwikkeling geeft aan dat wij de sociering van de lokale openbare sector. Onze slogan Dexia, de Wie bij ons een lening aangaat, moet intensief meewerken aan ciale en milieudimensie willen onderlijnen. Via de financiering de initiële projectevaluatie en op regelmatige basis rapporteren van collectieve voorzieningen kunnen wij dat tot uiting brengen. De projecten van Aquafin passen hier perfect in. Aquafin is over de voortgang van het project. Voor Aquafin bijvoorbeeld wordt het jaarverslag aangevuld met een jaarrapport dat de ook een goede investering voor ons, omdat het bedrijf zeer bedrijfseconomisch gerund wordt, zeker sinds het management status van uitvoering van elk project beschrijft. We schakelen nooit over op automatische piloot. het bedrijf aanstuurt met balanced scorecards. Aquafin heeft bovendien een belangrijke link met de Vlaamse overheid, onder Henk Delsing: Aquafin is voor ons een goed geleide onderneming. Het bedrijf heeft een voldoende mate van standaardisatie heeft mee aan de wieg gestaan van de affectatieovereenkomst de vorm van de beheersovereenkomst met het Gewest. Dexia in zijn projecten ingebouwd, wat niet altijd het geval is in de andere landen waar we waterzuiveringsprojecten financieren. Het benadering, maar een goed concept dat elf jaar later nog steeds die in 1994 is uitgewerkt. Het was een unieke, typisch Belgische werkingsgebied van Aquafin is bovendien duidelijk afgebakend, standhoudt. aaneensluitend en voldoende groot, wat eveneens schaalvoordelen oplevert. Het bedrijf doet bovendien grote inspanningen Er is al sterk geïnvesteerd in de watersector in Vlaanderen, maar op gebied van onderzoek en productontwikkeling, en past die de uitdagingen blijven nog steeds groot. Henk Delsing: In Vlaanderen is Aquafin eigenlijk vooruitgelopen op de aansluitingen op ontwikkelingen ook in de praktijk toe. In de 10 nieuwe lidstaten van de Unie valt nog een hele achterstand op het gebied van de zuiveringsinfrastructuur. Die kan natuurlijk alleen optimaal waterzuivering weg te werken. Daar halen wij het model van functioneren als ook de gemeentelijke werken volgen. Aquafin soms aan als een goede manier om snel een zuiveringsinfrastructuur op poten te zetten.

9 Een Vlaamse collector naar Brussel-Noord De rioolwaterzuiveringsinstallatie in Brussel-Noord is een belangrijke schakel in de sanering van het afvalwater van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest, maar ze neemt ook het water van een aantal Vlaamse gemeenten voor haar rekening. Het Vlaamse Gewest is dan weer verantwoordelijk voor de aanleg van de Woluwecollector, een verzamelriool die het afvalwater van een kwart miljoen Vlamingen en Brusselaars naar de nieuwe installatie zal transporteren. Waterlopen houden zich niet aan grenzen. Voor afvalwaterzuivering moeten er dus afspraken gemaakt worden tussen landen of, in dit geval, gewesten. In Haren, op de grens met Vilvoorde en Machelen, bouwt het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest een reusachtige rioolwaterzuiveringsinstallatie, met een capaciteit van inwonersequivalent. De meeste collectoren die de zuiveringsinstallatie in Brussel-Noord zullen voeden, liggen vanzelfsprekend in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. Een beperkt aantal komt vanuit het Vlaamse Gewest, zoals de Woluwecollector. Voor projectontwerp, bouw en exploitatie werden de nodige verdeelsleutels tussen de gewesten opgesteld. De werken voor de nieuwe Woluwecollector gaan in oktober van start, op de plek waar de Woluwe en de collector die nu al langs deze rivier ligt, samenkomen, vertelt Ingrid Cattrel, verantwoordelijke voor het Dijlebekken. De bestaande koker in de Woluwelaan blijft dienst doen als waterloop. Het collectortraject van meer dan 3 km langs de Woluwelaan wordt opgesplitst in een noordelijke tak van de Kerkstraat tot aan de Budasteenweg en een zuidelijke tak vanaf het beginpunt aan de De Konincklaan eveneens richting Budasteenweg. Samen verzamelen ze een vuilvracht van ruim een kwart miljoen inwoners. Delicaat Gezien de omvang van de af te voeren vuilvrachten en het uitgestrekte afstromingsgebied, wordt de collector reusachtig groot. Ingrid Cattrel: Het totale traject beslaat meer dan 6 km en de diameter van de buis varieert van 1,6 m tot maar liefst 2,2 m. Er zijn 3 lange ondergrondse persingen voorzien, langs de Woluwelaan en onder de Budasteenweg. De doorgang doorheen deze verouderde industriële site met talloze nutsleidingen, tientallen bedrijven en loskades en twee zeer moeilijke spoorwegkruisingen vormen het meest delicate punt van het project. Eind 2006 zal het verzamelde water naar de nieuwe zuiveringsinstallatie in Brussel-Noord gevoerd kunnen worden, die dan zelf net operationeel is. vilvoorde 9 Afvalwater afgekoppeld van de Woluwe De Woluwe is een grote zijrivier van de Zenne. Het stroomafwaartse deel van de Woluwe en haar monding in de Zenne liggen op Vlaams grondgebied. In het Vlaamse gedeelte van het stroomgebied van de Woluwe wordt de vuilvracht van Wezembeek-Oppem, Kraainem, Zaventem, Machelen en een klein deel van Vilvoorde en Tervuren afgevoerd richting Zenne. Er ligt al een heel collectornetwerk langs de Woluwe en haar belangrijkste toevoerbeken, maar in Machelen verdwijnt de oude Woluwecollector samen met de open loop van de Woluwe in de ingekokerde Woluwe. Vanaf dit punt stromen alle lozingspunten en aansluitende rioleringstakken samen met de Woluwe in één koker. Een zeer groot vervuilingspunt dus. brussel machelen diegem Het traject van de Woluwecollector Zuiveringsinstallatie Brussel-Noord Pompstation Woluwe Woluwecollector Grens deelgemeente

10 Drijvende planten Overstorten vormen een noodzakelijk kwaad bij een gemengd rioolstelsel. Bij hevige regen wordt het volume in de riolen te groot. Het water moet de riool dan gecontroleerd kunnen verlaten om overstromingen te vermijden. In Bornem wordt dat ongezuiverde water succesvol behandeld in een buffervijver met drijvende plantenmatten, vooraleer het in de Oude Schelde terecht komt. 10 De meeste rioolstelsels in Vlaanderen zijn van het gemengde type. Ze moeten zowel het huishoudelijke afvalwater afvoeren als het regenwater uit de straat houden. Bij hevig regenweer kan het volume water in deze riolen zozeer toenemen, dat het niet meer mogelijk is om al het water naar een zuiveringsinstallatie te transporteren. Als het maximumdebiet bereikt is, kan het mengsel van regen- en afvalwater uit de riool stromen via de overstorten op het stelsel. Op die manier worden overstromingen vermeden, maar als het overgestorte water ongezuiverd in het oppervlaktewater terecht komt, kan het daar zware ecologische schade veroorzaken. Om te voldoen aan de Europese kaderrichtlijn Water, die stelt dat tegen 2015 alle oppervlaktewater van goede kwaliteit moet zijn, moet de impact van overgestort water zo snel mogelijk geminimaliseerd worden. Die impact wordt trouwens ernstiger naarmate de kwaliteit van het oppervlaktewater in Vlaanderen verbetert. Groen alternatief Op plaatsen waar het omwille van hoge investeringskosten of structurele beperkingen op korte termijn niet mogelijk is om over te schakelen naar een gescheiden stelsel voor regen- en afvalwater, moeten de gevolgen van werkende overstorten op het oppervlaktewater op een andere manier worden beperkt. Standaard worden er grote betonnen bekkens gebouwd om het bergingsvolume van het rioolstelsel te vergroten en de vuildeeltjes te laten bezinken, maar Aquafin ging op zoek naar een groen alternatief. In Bornem wordt overstortwater behandeld in een buffervijver met drijvende plantenmatten. De constructie past perfect in het bestaande natuurgebied van de Oude Scheldearm, waar er al een groot aantal vijvers en grachten aanwezig was. Aanbrengen van de rietmatten. Het concept heeft een kwantitatieve en een kwalitatieve functie. In de eerste plaats wordt het overstortende water gebufferd en vertraagd afgevoerd, om piekdebieten op het oppervlaktewater te vermijden. De vijver kreeg een knijpende uitlaatconstructie, die een continue leegloop aan een laag debiet mogelijk maakt. Er is ook een noodoverlaat als overstromingsbeveiliging bij heel intense buien. Voordat het water via een uitgebreid grachtenstelsel in de Oude Schelde terechtkomt, oefenen drijvende plantenmatten een zuiverende werking uit. Hierdoor wordt het stroomafwaarts gelegen natuurgebied gevrijwaard van vervuilende impact.

11 matten zuiveren overstortwater 11 Gele lis, mattenbies, lisdodde, riet en zeggesoorten oefenen een zuiverende werking uit. Boven en onder water Het wateroppervlak van de vijver is bedekt met kunststofmatten die drijflichamen kregen en beplant werden met een rijke diversiteit aan moeras- en oeverplanten (gele lis, mattenbies, lisdodde, riet en zeggesoorten). De drijvende plantenmatten zitten verankerd aan de oever via kabels, maar kunnen op en neer bewegen met het waterpeil in de vijver. Om de vegetatie in leven te houden blijft er altijd een minimumdebiet in de vijver achter. De plantenmatten hebben verschillende functies. De plantendelen die boven water uitsteken houden de geur tegen, voorkomen algengroei, brengen extra zuurstof aan en nemen nutriënten op. De wortels die in het water hangen breken de energie van het binnenstromende water, filteren het water, leiden vuildeeltjes naar de bodem en zorgen tegelijk voor een aanhechtingsplaats voor micro-organismen, die op hun beurt het water verder zuiveren. Bezinkbare en zwevende stoffen in het water zetten zich af op de bodem, terwijl andere vervuilende stoffen worden afgebroken door de micro-organismen of opgenomen worden door de planten. De exacte rol van de vegetatie in het zuiveringsproces wordt nog steeds academisch onderzocht. En de resultaten? Uit metingen blijkt dat de concentratiepieken van verontreinigende stoffen worden afgevlakt. De algemene waterkwaliteit gaat er beduidend op vooruit en is voldoende om te kunnen lozen in de Oude Schelde-arm. Het vroegere dode overstortwater vertoont nu weer biologisch leven. Er zijn terug natuurlijke dag/ nacht-zuurstofregimes en er zitten grote aantallen watervlooien aan de uitlaat van de vijver. Door zijn groene karakter is het concept ook goed inpasbaar in het landschap. Het ecologisch geheel lokt ook verschillende watervogels. Deze dieren worden erg geapprecieerd door voorbijgangers, die zelfs stil blijven staan om hen te voederen. De gemeente Bornem is alvast heel enthousiast over deze vorm van behandeling van overstortwater. Ze is volop bezig met een plan om een tweede overstort op een gelijkaardige manier te saneren.

12 Sanering Warmbeek Alain Vandelannoote, milieucoördinator De Limburgse Warmbeek in het stroomgebied van de Maas is omwille van haar visbestand Europees beschermd. De waterkwaliteit varieert er tussen matig en goed, maar om verdere verbetering mogelijk te maken, moet er drainage- en regenwater van de riolering worden afgekoppeld. De Warmbeek Foto: Misjel Decleer 12 Zuivering in het deelbekken De Warmbeek ontspringt op het Kempense plateau in Peer en stroomt in noordelijke richting, waar ze de Tongelreep genoemd wordt. In Eindhoven vloeit ze samen met de Dommel. Het huishoudelijke afvalwater dat vroeger ongezuiverd in de bovenloop terecht kwam, wordt via gemeentelijke leidingen en collectoren van Aquafin naar de zuiveringsinstallaties in Peer en Hamont verpompt. Eind 1997 startte Aquafin de zuiveringsinstallatie in Achel op, die het afvalwater van inwoners kan verwerken. Het gezuiverde afvalwater wordt geloosd in het stroomafwaartse gedeelte van de Haagbroekerloop-Prinsenloop, die wat verder in het Nederlandse Valkenburg samenvloeit met de Tongelreep. De zuiveringsinstallatie behandelt de afvalwaters van Sint-Huibrechts-Lille en Achel, maar ook van een deel van Neerpelt. In 2000 werd de installatie aangepast om twee keer zoveel afvalwater als voorheen volledig biologisch te kunnen behandelen. De bestaande regenbezinktank werd toen in dienst genomen als tweede nabezinktank, waardoor er meer afvalwater kan gezuiverd worden bij regenweer. Geen overdreven luxe, gezien de zeer sterke verdunning die vastgesteld wordt bij het aangeboden afvalwater: de biologische zuurstofvraag varieert er tussen 34 mg/l in natte jaren en 64 mg/l in drogere. Ondanks deze verdunningsproblematiek slaagt de zuiveringsinstallatie er jaarlijks in om kg BZV, kg CZV, kg zwevende stoffen, kg stikstof en kg fosfor uit het afvalwater te verwijderen (gegevens van 2004). Allemaal vervuilende of vermestende stoffen, die zonder zuiveringsinstallatie in de beken zouden terecht komen. Van zeer slecht tot goed Als we de biologische waterkwaliteit van 1994 vergelijken met die van 2003, stellen we vast dat de bouw van de installatie in Achel de waterkwaliteit van de Prinsenloop sterk heeft verbeterd. De biologische waterkwaliteit was zeer slecht (een score van 2 op 10) in de periode voor de indienstneming van de zuiveringsinstallatie. Onmiddellijk erna verbeterde ze naar matig (6 op 10). In 2003 mat de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) voor het eerst een goede waterkwaliteit (7 op 10) op de Prinsenloop. Waar voorheen enkel slijkwormen en muggenlarven konden overleven, komt er nu een gevarieerd wereldje ongewervelde diertjes voor met onder meer de larve van de beekjuffer, embleem voor zuiver water, massa s door elkaar wriemelende vlokreeftjes, de larve van een eendagsvlieg en twee families kokerjuffers. Dat het nog beter kan, getuigt het meetpunt op de

13 in volle gang Prinsenloop stroomopwaarts van de zuiveringsinstallatie. Hier werd in 2003 een zeer goede waterkwaliteit van 9 op 10 gevonden, omdat er nog een derde familie kokerjuffers in het staal aanwezig was. Over haar ganse loop varieert de biologische waterkwaliteit van de Warmbeek tussen matig en goed. In 2000 was de waterkwaliteit er zelfs zeer goed, met eveneens een Belgisch Biotische Index (BBI) van 9 op 10. De waterkwaliteit zou erop vooruit gaan als er meer werk gemaakt werd van het afkoppelen van de riolering van drainage- en oppervlaktewater. De inventaris van gekende knelpunten lijkt eindeloos. Nadat bij de opstart van de installatie in Achel een verregaande verdunning van het influent werd vastgesteld, vatten Aquafin en VMM een onderzoek naar de oorzaken aan. Ook daarna stuitten terreinonderzoekers van VMM telkens op nieuwe probleempunten. Vooral aangesloten grachten en de talrijke pompjes die de kelders van huizen moeten droog houden, verdunnen het afvalwater dat op de installatie toekomt. Het resultaat: te veel proper water in het gecollecteerde afvalwater en wat erger is, wegens de werking van overstorten ook te veel afvalwater in de beken. Zowel Aquafin als de gemeente Hamont-Achel hebben al een aantal pijnpunten gesaneerd, maar uit de influentresultaten blijkt dat er voornamelijk vanuit de gemeente nog veel meer zal moeten gebeuren om te komen tot een normaal geconcentreerd afvalwater. Referenties De vissen van onze Vlaamse beken en rivieren van Bruylants B., Vandelannoote A. & R.F. Verheyen (1989). v.z.w. WEL, Antwerpen. Visbestandopnames op de Warmbeek (1998a) van Breine J., Solders R., Beyens J., Van Thuyne G. & C. Belpaire (1999). IBW.Wb.V.IR Vismigratie tussen de Maas en de zijwateren in Oost-Brabant van P. Voorn. Natuurhistorisch Maandblad (2003) 92, Visbestandopnames op de Dommel en Warmbeek en hun zijbeken (2004) van Van Thuyne G. & J. Breine (2004) IBW.Wb.V.R Voor waterkwaliteitsgegevens gingen we zoals steeds op zoek in de Beekjuffer. Foto: Misjel Decleer Beschermd viswater De Warmbeek werd omwille van haar visbestand Europees beschermd als viswater. Een belangrijk argument om het gebied errond te beschermen als habitatrichtlijngebied. In het midden van de jaren 80 werd er beekprik een habitatrichtlijnsoort gevangen in het traject tussen het Schelde-Maas-kanaal en de monding van de Oude Beek te Achel (Bruylants et al. 1989). Tijdens latere wetenschappelijke afvissingen werd deze soort er niet meer aangetroffen, maar de beekprik is niet volledig verdwenen in het deelbekken. In Achel hebben in 2004 onderzoekers van het Instituut voor Bosbouw en Wildbeheer (Van Thuyne & Breine 2004) deze vissoort gevangen op twee meetpunten van de Oude Beek, waar hij in 1989 voor het eerst gerapporteerd werd door biologen van de Universiteit van Antwerpen. Vanuit de Oude Beek kan de beekprik de Warmbeek eventueel terug koloniseren. Het visbestand van het deelbekken zal sowieso verbeteren na de uitvoering van de geplande hermeandering van de Tongelreep en de plaatsing van vistrappen in zowel België als Nederland (Voorn 2003). In de Prinsenloop werden er onlangs nog 6 vissoorten gevangen: riviergrondel, blankvoorn, bermpje, bruine Amerikaanse dwergmeerval, driedoornige en tiendoornige stekelbaars (Van Thuyne & Breine 2004). Riviergrondel en het in Vlaanderen beschermde bermpje zijn er het talrijkst. Vorige metingen die dateren van 1998 toonden ook nog de aanwezigheid van paling en Amerikaanse hondsvis aan. Naast de dwergmeerval en de hondsvis werd er tijdens de bevissingen nog een derde Amerikaanse immigrant opgemerkt: de Amerikaanse rivierkreeft. 13

14 Water Tekst en fotografie: Misjel Decleer juli: een uitgeregende midzomerzondag. Alles is ontzettend stil op de pier van het Oosterstaketsel te Oostende. De vakantiegangers van juli zijn aan t inpakken of vertrokken die van augustus laten nog op zich wachten. Grijze regensluiers zorgden voor plaatselijke zondvloeden over het land, waardoor veel dagjesmensen weggebleven zijn. Het opkomende tij zorgt bij valavond voor een aanwakkerende wind. In een mum van tijd tovert die blauwe hemels met tientallen wisselende wolkenfiguren, die naar de avond toe feeërieke gouden randjes krijgen. Als er een begin- of eindpunt aan de wereld is, dan is het hier, op het puntje van het indrukwekkende havenhoofd, gedragen door zware tropische zuilen hardhout. wa Soms vertoef ik aan de tenen van deze zuilen op zoek naar wieren, zeepissebedden, duizendpoten, snoer en kokerwormen, slakjes, anemonen, spin- en porseleinkrabbetjes, of vergaap ik me aan de steenlopers die op forse oranje poten de mosselbanken afspeuren naar voedsel. Vandaag ben ik echter niet gekomen om de databank van het Vlaams Instituut voor de Zee aan te vullen met zeeorganismen, maar wel om het thema water een nieuwe wending te geven in Aqua. Nadat ik jarenlang, doorheen de vier seizoenen, zowat alle rivieren, beken, grachten en kanalen in Vlaanderen heb afgelopen, is het nu tijd voor een nieuwe aanpak. Vanaf nu dompelen we ons gewoon onder in de vele aspecten van het zoute, zilte of zoete nat. Alles en niets Moeilijk kan dat niet zijn: zowat drievierde van onze aarde is met water overdekt. Mochten we het oceaanwater gelijkmatig over het ganse aardoppervlak verdelen, dan zou het een laag vormen van maar liefst 2,500 km dik. Om die uitgestrektheid te vatten is de pier van mijn geboortestad Oostende de perfecte locatie. Van hieruit zie je dat de aarde rond is. Ontbreekt je dat zicht of voldoende verbeelding, dan moet je op een glasheldere wintermorgen of na een avondlijke bui maar eens de schepen volgen die het zeegat kiezen. Hier, op de grens van land en zee, gebeurt alles en niets. Je ziet er de aarde ademen in de tijdeloze zee. Haar boezem zwelt aan en laat weer los, tweemaal per etmaal, elke dag zo n vijftig minuten later - 24 uur en 50 minuten is de omlooptijd van de maan, de belangrijkste gangmaker. De zee ademt volgens een vast ritme. Diep na volle en nieuwe maan, en het diepst wanneer rond maart en september de zon het dichtst bij de aarde staat. De impact van zon en maan worden gestimuleerd of getemperd door de kracht en de richting van de wind. Soms kabbelen de golven bij hoog tij zachtjes tegen de dijkvoet aan, terwijl andere keren de kolkende golven over de dijken slaan en er de tegels uit hun voegen rukken. De Zwinmonding. De kracht van de getijen Vandaag bevindt de maan zich in het laatste kwartier en is de gemiddelde hoogte slechts 3,75 m volgens mijn getijenboekje. De bries van 3 à 4 Beaufort uit NW richting zal deze stand nog iets opstuwen, maar het tij zal toch zwak blijven. Bij springtij

15 kunnen de verschillen langs onze kust tot zo n 5 meter oplopen. Springtij in Oostende. In combinatie met een zware storm komt daar nog ruim een meter bij. Dat is nog maar de helft van het verticale bereik in de baai van Saint Malo die met zo n tien meter het grootste getijenverschil ter wereld heeft! Langs onze kust worden deze getijen meestal gebroken door halvemaanvormige dijken. Maar de zee, die het Scheldewater opstuwt, zorgt voor een getijenwerking tot in het Gentse, waar brak en zoet gescheiden worden door een sluizensysteem. Ook haar bijrivier, de Durme, bezit unieke zoetwaterschorren, veroorzaakt door opgestuwd Scheldewater tot voor de poorten van Lokeren, waar alweer een sluis de verdere stuw abrupt stopt. Onderweg wordt ook nog het brakwaterschor van Saefthinge, zo n 3500 ha, ingepalmd. Voor wie de kracht van de getijen echt wil zien of ondergaan, is een vakantiestek op één van de Nederlandse Waddeneilanden een aanrader. De getijen vormen er nog de allesoverheersende Magie of reden Dat datzelfde zeewater ook meer verborgen krachten vertegenwoordigt, merkte ik recent bij de aanmaak van foto s voor het bezoekerscentrum van de Uitkerkse polders. Ik was op stap geweest om de typische fauna en flora wat in kaart te brengen vóór de eigenlijke opnames. s Avonds plaatste ik een schuiltentje, dat ik de volgende morgen voor dag en dauw wilde betrekken. De locatie was een depressie van een oude turfafgraving, gevuld met water en voorzien van slibrijke oevers waar heel wat steltlopertjes op foerageerden. We hadden een droge en warme periode acher de rug en de zon had rondom de plaats de bodem gescheurd tot ruitvormig gebarsten kleibrokken. Het feest ging niet door! Ondanks de droogte en een uitnodigende heldere hemel met een fijne maansikkel en een schitterende morgenster, stond alles onder water. De slikoevers én de vogels waren verdwenen en mijn tent was kletsnat. Met ongeloof keek ik toe. Pas weken later kwam ik erachter dat bij hoge getijen het zeewater onder de duinen wordt opgestuwd en dat de zoetwaterbellen, aanwezig in de bodem, worden opgeduwd. De meeste krachten. Bij elk hoogtij wordt hier zo n vier miljard m 3 water magie heeft een onderliggende en verklaarbare reden. de Waddenzee ingestuwd over een oppervlakte van ongeveer ha. De grootste druk ontstaat bij de zeegaten tussen In volgende edities van Aqua gaan we op speurtocht naar de de eilanden. Daar worden geulen uitgegraven tot zo n 30 meter magie en het intrigerende leven in en om het water en naar diep, wat wel indrukwekkend is als je weet dat de zeebodem alles wat bemoedigend is om de inzet voor een heldere beek, voor de Waddenkust nergens dieper is dan 10 meter. Deze kilometersbrede geulen vertakken zich eindeloos en dringen kiloschap dat geen enkel organisme zonder water kan leven en we een kronkelende rivier en zuiver water te motiveren. De wetenmeters ver het wad binnen. Dit water zorgt op zijn beurt voor zelf voor zo n 75 % uit water bestaan, kunnen we zelfs als echte een onvoorstelbare aanvoer van levende organismen waarop landrotten niet negeren. zich, tijdens de trek, honderdduizenden vogels storten. 15

16 Zuiveringsinstallatie in Nijlen uitgebreid en gemoderniseerd De rioolwaterzuiveringsinstallatie in Nijlen werd de voorbije jaren grondig gerenoveerd om aan de Europese normen te kunnen voldoen. Tegelijk werd de capaciteit van de installatie sterk verhoogd. Hierdoor kan het afvalwater beter behandeld worden en kunnen er op termijn meer inwoners worden aangesloten. In 1994, toen Aquafin de exploitatie van alle bestaande zuiveringsinstallaties overnam van de Vlaamse Milieumaatschappij, was er wettelijk nog geen stikstofnorm vastgelegd. Dat gebeurde pas in Sindsdien maakt Aquafin in heel Vlaanderen in sneltreinvaart werk van de renovatie van de overgenomen verouderde installaties, zodat ze kunnen voldoen aan de normen voor stikstof- en fosforverwijdering. 16 In 2002 kwam RWZI Nijlen aan de beurt. Deze rioolwaterzuiveringsinstallatie werd gebouwd in 1978 om het afvalwater van inwoners te behandelen. De installatie zuivert het afvalwater van de volledige gemeente Nijlen, een klein gedeelte van Lier en een deel van de gemeente Grobbendonk. Op termijn zal het afvalwater van inwoners naar de installatie getransporteerd worden. Bouw van de nieuwe nabezinktanks. Foto: Jan Locus In de oude installatie werd het afvalwater gezuiverd in oxidatiebedden die gevuld waren met lavastenen, vertelt Ivo Verschueren, verantwoordelijke voor het Netebekken. Op de lavastenen groeide een film van micro-organismen, die het water dat erlangs sijpelde zuiverde. De capaciteit van de installatie was echter te klein, waardoor er bij regenweer frequent ongezuiverd afvalwater moest worden geloosd in de Nijlenbeek. Bovendien was het systeem er niet op voorzien om stikstof te verwijderen. Deze stoffen vormen voedingsbronnen voor algen. Als er te veel van in het water zit, komt er een explosieve algenbloei op gang die waterorganismen verstikt en het lokale beek- of rivierecosysteem in elkaar doet storten. De oude installatie is tijdens de renovatie bijna volledig afgebroken en door een nieuw actief-slibsysteem vervangen. Het biologisch behandelde debiet werd daarbij van 6700 m 3 per dag opgetrokken naar maar liefst m 3 per dag. Meer dan een verviervoudiging dus. De totale kostprijs van de renovatie bedroeg 3,85 miljoen euro. Al die tijd kon de installatie door een zorgvuldige planning blijven werken. In totaal werden al 39 verouderde installaties aangepast om te voldoen aan de normen voor nutriëntverwijdering. Er zijn nog 7 renovaties in uitvoering en nog 3 meer in ontwerp. Colofon Verantwoordelijke uitgever: Luc Bossyns, Dijkstraat 8, B-2630 Aartselaar Ombudsman van Aquafin: tel , Noodnummer (buiten werkuren): Aquafin NV, tel , fax , Gratis abonnement op schriftelijke aanvraag. Erkenningsnummer: P209940, afgiftekantoor Antwerpen X Vormgeving: Van Looveren & Gobert Aqua wordt gedrukt op milieuvriendelijk papier (Muncken The Volume).

Vrijdag 28 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Viering 20 jaar Aquafin - 1 oktober

Vrijdag 28 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Viering 20 jaar Aquafin - 1 oktober Vrijdag 28 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Viering 20 jaar Aquafin - 1 oktober Geachte genodigden, Hebt u al eens bij deze cijfers stilgestaan?

Nadere informatie

Aquafin - leerpakket. werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN

Aquafin - leerpakket. werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING Aquafin - leerpakket NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN 1. Hoeveel water gebruikt de Vlaming gemiddeld per dag? 1. 120 liter 2. 80 liter 3. 200 liter 8. Waar komt

Nadere informatie

Uitnodiging infoavond

Uitnodiging infoavond Uitnodiging infoavond uw kenmerk ons kenmerk datum aantal bijlagen 20632A infoavond juni 2015 3 + folder contactpersoon tel. e-mail Rik Spanhove 03 450 45 45 contact@aquafin.be Werken in Sint-Kruis-Winkel:

Nadere informatie

Infobrief. uw kenmerk ons kenmerk datum aantal pagina s 21896 infobrief maart 2012 6

Infobrief. uw kenmerk ons kenmerk datum aantal pagina s 21896 infobrief maart 2012 6 Infobrief uw kenmerk ons kenmerk datum aantal pagina s 21896 infobrief maart 2012 6 contactpersoon tel. fax e-mail Simon Lameire +32 (0)476 96 79 57 +32 (0)3 450 44 45 simon.lameire@aquafin.be Werken in

Nadere informatie

12/02/2014. Bewonersvergadering Bouwen waterzuiveringsinstallatie omgeving Herentalsebaan en Dijkstraat te Zandhoven

12/02/2014. Bewonersvergadering Bouwen waterzuiveringsinstallatie omgeving Herentalsebaan en Dijkstraat te Zandhoven 12/02/2014 Bewonersvergadering Bouwen waterzuiveringsinstallatie omgeving Herentalsebaan en Dijkstraat te Zandhoven 1 Inhoud presentatie 1. Voorstelling Pidpa Riolering 2. Voorstelling van het project

Nadere informatie

Dinsdag 1 mei 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Inhuldiging visdoorgang Poekebeek - Nevele

Dinsdag 1 mei 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Inhuldiging visdoorgang Poekebeek - Nevele Dinsdag 1 mei 2012 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Inhuldiging visdoorgang Poekebeek - Nevele Geachte burgemeester (Cornelis) en schepenen, Geachte mandatarissen,

Nadere informatie

Uitnodiging infoavond

Uitnodiging infoavond Uitnodiging infoavond uw kenmerk ons kenmerk datum aantal pagina s 20.123 infoavond september 2015 2 contactpersoon tel. e-mail Gertjan Winten (Aquafin) +32 (0)3 450 45 45 contact@aquafin.be Werken in

Nadere informatie

UITNODIGING INFOAVOND

UITNODIGING INFOAVOND UITNODIGING INFOAVOND uw kenmerk ons kenmerk datum aantal pagina s 20219 infoavond mei 2010 6 contactpersoon tel. fax e-mail FreddySchampaert +32 (0)3 450 46 92 +32 (0)3 450 44 45 freddy.schampaert@aquafin.be

Nadere informatie

Heraanleg van de Maciebergstraat, Meulemanstraat en Voldersstraat

Heraanleg van de Maciebergstraat, Meulemanstraat en Voldersstraat Heraanleg van de Maciebergstraat, Meulemanstraat en Voldersstraat Oostkamp, 10 maart 2016 Beste bewoner De heraanleg van de Meuleman- en Voldersstraat staat al lang op het programma. Echter tot op vandaag

Nadere informatie

Uitnodiging infoavond. Werken in Heuvelland - PS+PL Niepkerkestr&Steenwerkstr + grav.leiding Nieuwkerkestr Projectnummer 21857

Uitnodiging infoavond. Werken in Heuvelland - PS+PL Niepkerkestr&Steenwerkstr + grav.leiding Nieuwkerkestr Projectnummer 21857 Uitnodiging infoavond uw kenmerk ons kenmerk datum aantal bijlagen 21857 infoavond 2 mei 2014 3 contactpersoon tel. fax e-mail +32 (0)3 450 45 45 +32 (0)3 450 30 20 contact@aquafin.be Werken in Heuvelland

Nadere informatie

12/02/2014. Bewonersvergadering Bouwen waterzuiveringsinstallatie omgeving Herentalsebaan en Dijkstraat te Zandhoven

12/02/2014. Bewonersvergadering Bouwen waterzuiveringsinstallatie omgeving Herentalsebaan en Dijkstraat te Zandhoven 12/02/2014 Bewonersvergadering Bouwen waterzuiveringsinstallatie omgeving Herentalsebaan en Dijkstraat te Zandhoven 1 Inhoud presentatie 1. Voorstelling Pidpa Riolering 2. Voorstelling van het project

Nadere informatie

Veilig afdalen. in kelders, putten, schachten en collectoren

Veilig afdalen. in kelders, putten, schachten en collectoren Veilig afdalen in kelders, putten, schachten en collectoren Procedure veilig afdalen in rioolinfrastructuur Aquafin werd opgericht in 1990 en zuivert in opdracht van het Vlaamse gewest het afvalwater dat

Nadere informatie

09/06/2015. Bewonersvergadering Wegenis- en rioleringswerken in de Akkerstraat (deel) te Malle

09/06/2015. Bewonersvergadering Wegenis- en rioleringswerken in de Akkerstraat (deel) te Malle 09/06/2015 Bewonersvergadering Wegenis- en rioleringswerken in de Akkerstraat (deel) te Malle 1 Inhoud presentatie 1. Voorstelling van het project 2. Detail voorstelling (door studiebureau) 3. Voorstelling

Nadere informatie

Werken aan zuiver water bekken van de Beneden-Schelde

Werken aan zuiver water bekken van de Beneden-Schelde Werken aan zuiver water bekken van de Beneden-Schelde Opgeleverde projecten in 2006 Hoofdgemeente Project Naam project Projectomschrijving Opleveringsbedrag Huishoudelijk inwonersequivalent onmiddellijk

Nadere informatie

Formulier voor het bekomen van een premie voor de aanleg van een individuele zuiveringsinstallatie

Formulier voor het bekomen van een premie voor de aanleg van een individuele zuiveringsinstallatie Deel 1. Inlichtingen te verstrekken door de particulier 1. Administratieve gegevens Naam aanvrager:... Adres aanvrager:... Adres installatie (enkel indien verschillend van adres aanvrager):... Nummer financiële

Nadere informatie

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit We leven in een land vol water. Daar genieten we van. We zwemmen, vissen, besproeien de tuin, varen in bootjes en waarderen

Nadere informatie

Aquafin - leerpakket. werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN

Aquafin - leerpakket. werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN werken aan zuiver water WERKBLAD VOOR DE LEERLING Aquafin - leerpakket NIVEAU 1 - MEERKEUZEVRAGEN 1. Hoeveel water gebruikt de Vlaming gemiddeld per dag? l 1. 120 liter l 2. 80 liter l 3. 200 liter 2.

Nadere informatie

Uitnodiging infoavond

Uitnodiging infoavond Uitnodiging infoavond uw kenmerk ons kenmerk datum aantal pagina s 22.373 10/06/2015 3 contactpersoon tel. fax e-mail Tom Deweirdt +32 (0)3 450 46 86 +32 (0)3 450 44 45 tom.deweirdt@aquafin.be Werken in

Nadere informatie

BETEKENIS VAN HET AFKOPPELINGSBELEID VOOR P-BEDRIJVEN NA DE RECENTE AANPASSING VAN 4 JULI 2003

BETEKENIS VAN HET AFKOPPELINGSBELEID VOOR P-BEDRIJVEN NA DE RECENTE AANPASSING VAN 4 JULI 2003 Nieuwsbrief Milieu & Bedrijf, september 2003 (Kluwer) M. Vande Woestyne & S. Deboosere, Trevi nv mvandewoestyne@trevi-env.com www.trevi-env.com BETEKENIS VAN HET AFKOPPELINGSBELEID VOOR P-BEDRIJVEN NA

Nadere informatie

WAAR KOMT ONS DRINKWATER VANDAAN?

WAAR KOMT ONS DRINKWATER VANDAAN? WAAR KOMT ONS DRINKWATER VANDAAN? VERSCHILLENDE SOORTEN WATER De VMM onderscheidt zes soorten water, afhankelijk van hun oorsprong of functie. Oppervlaktewater = water dat op natuurlijke wijze in bronnen,

Nadere informatie

Gescheiden riolering voor bestaande woningen

Gescheiden riolering voor bestaande woningen Gescheiden riolering voor bestaande woningen een geschenk uit de hemel gebruik je nuttig. Daarom houden we hemelwater en afvalwater graag apart. WaT uit de hemel komt, hoort niet In de riolering Water

Nadere informatie

Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen. Deel 2: Afwateringssysteem

Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen. Deel 2: Afwateringssysteem Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen Deel 2: Afwateringssysteem De Code van goede praktijk voor het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van rioleringssystemen

Nadere informatie

ons resultaat jouw inzet Zuivere waterlopen Talent & techniek Elke dag is anders Welkom bij een onderneming in beweging

ons resultaat jouw inzet Zuivere waterlopen Talent & techniek Elke dag is anders Welkom bij een onderneming in beweging jouw inzet Talent & techniek ons resultaat Zuivere waterlopen Elke dag is anders Welkom bij een onderneming in beweging maandag Zet je talent & techniek in voor zuivere waterlopen Met zin beginnen s ochtends

Nadere informatie

Donderdag 9 februari 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR

Donderdag 9 februari 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Donderdag 9 februari 2012 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Vlario-studienamiddag Beleid en Overleg Vlaams Parlement Geachte aanwezigen, Welkom in het Vlaams

Nadere informatie

Het riool. Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool?

Het riool. Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool? Het riool Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool? Rioolverstopping? Wat is een verstopping? Er is een verstopping als water in uw huis niet meer weg kan. U merkt dat bijvoorbeeld doordat

Nadere informatie

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water or o v d a l b Werk eerling de l werken aan zuiver water. erbind wat bij elkaar past RWZI Leidingwater uit de kraan Naam van de laamse waterzuiveringsmaatschappij fkorting van rioolwaterzuiveringsinstallatie

Nadere informatie

STRATENPLAN MET IN HET ROOD AANDUIDING VAN HET TRACE

STRATENPLAN MET IN HET ROOD AANDUIDING VAN HET TRACE STRATENPLAN MET IN HET ROOD AANDUIDING VAN HET TRACE Bijlage 1 ALGEMENE PROJECTINFORMATIE Bijlage 2 Projectnummer: 20.185B Projectnaam: Collector Wellebeek De plannen voor dit project werden ontworpen

Nadere informatie

Infobrief. Werken in Kalmthout: Aanleg riolering en fietspad in de Brasschaatsesteenweg Projectnummer KAL3010

Infobrief. Werken in Kalmthout: Aanleg riolering en fietspad in de Brasschaatsesteenweg Projectnummer KAL3010 Infobrief uw kenmerk ons kenmerk datum aantal bijlagen KAL3010 infobrief juni 2010 4 contactpersoon tel. fax e-mail Xenia Luxem +32 03 450 46 53 +32 03 450 44 45 xenia.luxem@aquafin.be Erik van Belle +32

Nadere informatie

Transportservice. De makkelijke manier om je meubels thuis te krijgen

Transportservice. De makkelijke manier om je meubels thuis te krijgen NEDERLANDS IKEA WILRIJK Transportservice De makkelijke manier om je meubels thuis te krijgen IKEA verkoopt zijn meubels in platte pakketten. Zo kunnen wij de transport- en opslagkosten drukken... en betaal

Nadere informatie

Presentatie Wateroverlast. AOC Oost Almelo

Presentatie Wateroverlast. AOC Oost Almelo Presentatie Wateroverlast AOC Oost Almelo Inhoud - Intro wateroverlast - Afbeeldingen wateroverlast - Opdracht 1 Oorzaken wateroverlast - Oorzaken wateroverlast - Mogelijk oorzaken - Opdracht 2 Oplossingen

Nadere informatie

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water or o v d a l b Werk eerling de l werken aan zuiver water 1. Verbind wat bij elkaar past RWZI Naam van de Vlaamse waterzuiveringsmaatschappij Drinkwater Oppervlaktewater Grondwater Leidingwater uit de kraan

Nadere informatie

Mesen/Heuvelland Herinrichting dorpskern

Mesen/Heuvelland Herinrichting dorpskern Mesen/Heuvelland Herinrichting dorpskern Wegenis- en rioleringswerken in de Ieperstraat, Gentstraat, Armentiersstraat, Armentierssteenweg Bewonersvergadering: 24 mei 2011 1 2 INITIATIEF IS SAMENWERKING

Nadere informatie

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO INHOUDSOPGAVE - AANLEIDING - HUIDIGE SITUATIE - GEVOLGEN RIOOLOVERSTORT - OVERSTORTREDUCTIE - BERGING EN BEZINKING OVERTOLLIG RIOOLWATER - WERKING BBB - WERKING (schematisch)

Nadere informatie

Uitnodiging infoavond

Uitnodiging infoavond Uitnodiging infoavond uw kenmerk ons kenmerk datum aantal bijlagen 20.217B infoavond december 2014 3 + folder contactpersoon tel. e-mail 03 450 45 45 contact@aquafin.be Werken in Mechelen: Verbindingsriolering

Nadere informatie

De Noordzee HET ONTSTAAN

De Noordzee HET ONTSTAAN De Noordzee De Noordzee is de zee tussen Noorwegen, Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Denemarken. De Noordzee is een ondiepe (30-200 m) randzee van de Atlantische oceaan met

Nadere informatie

Infovergadering project: Betonweg Ellikom. Doortocht centrum Ellikom

Infovergadering project: Betonweg Ellikom. Doortocht centrum Ellikom Infovergadering project: Betonweg Ellikom Doortocht centrum Ellikom Infrax Elektriciteit Aardgas Kabeltelevisie Riolering De taken van Infrax riolering Investeringen Onderhoud en exploitatie Project ontwerpen

Nadere informatie

Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002

Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002 Wat is er, met dit advies gebeurt? Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002 Titel:Nederland onder laten lopen is dat beleid? Arcadis geef een advies

Nadere informatie

RIOOLBEHEER STAD MORTSEL. Guy Verbuyst & Raf Bellers Mortsel 14 april 2005

RIOOLBEHEER STAD MORTSEL. Guy Verbuyst & Raf Bellers Mortsel 14 april 2005 RIOOLBEHEER STAD MORTSEL Guy Verbuyst & Raf Bellers Mortsel 14 april 2005 AGENDA INLEIDING WETTELIJK KADER AANPAK OVERDRACHT GEMEENTELIJK RIOOLBEHEER Technisch voorstel Impact Burger / Stad & Gemeenten

Nadere informatie

Donderdag 22 maart 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR

Donderdag 22 maart 2012. Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Donderdag 22 maart 2012 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Wereldwaterdag - Basisschool Heiende, Lokeren Geachte directeur en leerkrachten, Geachte burgemeester

Nadere informatie

Rioleringsproject Gemeente Waasmunster. Infovergadering gemeente Waasmunster 1

Rioleringsproject Gemeente Waasmunster. Infovergadering gemeente Waasmunster 1 Rioleringsproject Gemeente Waasmunster Infovergadering gemeente Waasmunster 1 Inhoud Wie is RioP? Wat doet RioP? Doelstellingen project Wat is afkoppelen? Wat is een gemengd stelsel? Wat is een gescheiden

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor?

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water, gezuiverd afvalwater en stevige dijken. De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water,

Nadere informatie

De Dender ontspringt in... en mondt uit in de... in de stad... Deze stad dankt zijn naam hieraan.

De Dender ontspringt in... en mondt uit in de... in de stad... Deze stad dankt zijn naam hieraan. De Dender ontspringt in... en mondt uit in de... in de stad... Deze stad dankt zijn naam hieraan. Dit werkblad en volgend werkblad worden in de klas gemaakt, voor dat ze op stap gaan en de Dender van dichtbij

Nadere informatie

Hoe behandel ik mijn afvalwater?

Hoe behandel ik mijn afvalwater? 19 Hoe behandel ik mijn afvalwater? Zuivering rond het huis Een groot deel van de Vlaamse gezinnen zal zelf moeten instaan voor de zuivering van het huishoudelijk afvalwater. De behandeling van afvalwater

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP 10 MAART 1999. - Omzendbrief OW98/4 betreffende aanleg van riolen langs gewestwegen. - Deelname in de kosten door de administratie Wegen en Verkeer (AWV). - Trefwoorden

Nadere informatie

Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement.

Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement. Een slimme oplossing voor ecologisch watermanagement. OVERHEID & PUBLIEKE DIENSTEN www.hydrorock.com Overheden en watermanagement Watermanagement in stedelijke gebieden is zeer actueel. Klimaatverandering

Nadere informatie

Leegstede - Eertbolweg - Aanleg riolering -

Leegstede - Eertbolweg - Aanleg riolering - Voorstelling infovergadering bewoners 22 november 2011 Pidpa Riolering in Malle: Leegstede - Eertbolweg - Aanleg riolering - Agenda 1. Voorstelling 2. Vragen? Voorstelling Pidpa Riolering Pidpa = opdrachthoudende

Nadere informatie

Werkstuk Techniek. Rioolwaterzuiveringsinstallaties. Werkstuk gemaakt door: Klas: B2E Datum inleveren werkstuk: Dinsdag 30 mei Docent: JGT

Werkstuk Techniek. Rioolwaterzuiveringsinstallaties. Werkstuk gemaakt door: Klas: B2E Datum inleveren werkstuk: Dinsdag 30 mei Docent: JGT Werkstuk Techniek Rioolwaterzuiveringsinstallaties Bron foto: www.wve.nl Bron foto: www.wve.nl Werkstuk gemaakt door: Anoniem Samantha (op van eigen de verzoek) Maat Bert Bert van van Naamen Naamen Klas:

Nadere informatie

Vorselaar Noord fase 2 - Vroegeinde, Niemandshoek, Pallaaraard, Groenstraat, Klissenhoek, Maashoek-

Vorselaar Noord fase 2 - Vroegeinde, Niemandshoek, Pallaaraard, Groenstraat, Klissenhoek, Maashoek- Voorstelling bewonersvergadering 29 januari 2013 Project Wegenis- en rioleringswerken : Vorselaar Noord fase 2 - Vroegeinde, Niemandshoek, Pallaaraard, Groenstraat, Klissenhoek, Maashoek- Inhoud presentatie

Nadere informatie

watermanagement Alles over uw rioolaansluiting informatie voor eigenaren van woningen of andere panden

watermanagement Alles over uw rioolaansluiting informatie voor eigenaren van woningen of andere panden watermanagement Alles over uw rioolaansluiting informatie voor eigenaren van woningen of andere panden Waarom deze folder? Iedere woning en elk bedrijf in Rotterdam hebben een aansluiting op de gemeentelijke

Nadere informatie

Regenwater leid je niet om de tuin!

Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater is te waardevol om direct het riool in te laten lopen. Vang het op en gebruik het goed. Kijk voor tips op www.denhaag.nl/water Regenwater leid je niet om

Nadere informatie

Louis Huybrechtsstraat - Aanleg riolering en wegenis -

Louis Huybrechtsstraat - Aanleg riolering en wegenis - Project Borsbeek: Louis Huybrechtsstraat - Aanleg riolering en wegenis - 1 Inhoud presentatie 1. Voorstelling Pidpa Riolering 2. Louis Huybrechtsstraat 3. Gescheiden riolering 4. Afkoppeling praktisch

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

Waterschapsbelasting 2015

Waterschapsbelasting 2015 Waterschapsbelasting 2015 uw bijdrage aan droge voeten en schoon water Het hoogheemraadschap van Rijnland zorgt voor droge voeten en schoon water, en dat kost geld. Om alles te kunnen bekostigen, zijn

Nadere informatie

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering

BIODIVERSITEIT. RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER. ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering BIODIVERSITEIT RECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS VERsnippering, VER ONRECHTSTREEKSE BEDREIGING DOOR DE MENS Klimaatsverandering DUURZAME ONTWIKKELING INTEGRAAL WATERBEHEER BIODIVERSITEIT Wat? Belang?

Nadere informatie

Gebiedsdekkend Uitvoeringsplan Turnhout

Gebiedsdekkend Uitvoeringsplan Turnhout Gebiedsdekkend Uitvoeringsplan Turnhout Id: 5733 cluster 087-436 De IBA met prioriteit 1, cluster 087-436, gaat over een loods op het militair domein gelegen langs weg op grondgebied Kasterlee, gekend

Nadere informatie

Infovergadering bewoners woensdag 19 januari 2011. www.mebumar.be

Infovergadering bewoners woensdag 19 januari 2011. www.mebumar.be Infovergadering bewoners woensdag 19 januari 2011 Programma 1. Verwelkoming Gemeente Hulshout 2. Voorstelling Hidrorio Gemeentelijke rioleringsbeheerder Pidpa/Hidrorio 3. Toelichting bij het ontwerp Studiebureau

Nadere informatie

Dorsthoeveweg en Brouwersdreef - Aanleg Riolering en wegenis -

Dorsthoeveweg en Brouwersdreef - Aanleg Riolering en wegenis - Voorstelling bewonersvergadering dag maand 2013 Project Bonheiden: Dorsthoeveweg en Brouwersdreef - Aanleg Riolering en wegenis - Inhoud presentatie 1. Voorstelling Pidpa Riolering 2. Voorstelling van

Nadere informatie

Rapport vissterfte op de Boezingegracht augustus 2013

Rapport vissterfte op de Boezingegracht augustus 2013 Rapport vissterfte op de Boezingegracht augustus 2013 Kristof Vlietinck Beleidsthemabeheerder Visserij Agentschap voor Natuur en Bos Centrale Diensten Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 8 te 1000

Nadere informatie

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland Directoraat-Generaal Water Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Milieubeheer Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Inzameling, transport en behandeling

Nadere informatie

De strijd tegen de overstromingen in Ronse

De strijd tegen de overstromingen in Ronse 1 De strijd tegen de overstromingen in Ronse ir Annie Vanslambrouck Grontmij Belgium STAR-FLOOD, 26 maart 2015 1 Inhoud 2 Waarom is Ronse gevoelig voor overstromingen? Hoe werd het probleem aangepakt (studie)?

Nadere informatie

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water Samen werken aan waterkwaliteit Voor schoon, voldoende en veilig water D D Maatregelenkaart KRW E E N Z D E Leeuwarden Groningen E E W A IJSSELMEER Z Alkmaar KETELMEER ZWARTE WATER MARKER MEER NOORDZEEKANAAL

Nadere informatie

natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel

natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel Het Schor Ouden Doel Het Schor Ouden Doel is een natuurgebied op de linkerscheldeoever tegen de scheldedijk. Aan de grens met Nederland sluit het

Nadere informatie

Gemeenteraad versie 8 september 2005 1 /6

Gemeenteraad versie 8 september 2005 1 /6 Art. 1. Definities - Afvalwater: water waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen, met uitzondering van niet-verontreinigd hemelwater; - Hemelwater: verzamelnaam

Nadere informatie

Meetstrategie en methodiek macrofyten 1 METHODIEK

Meetstrategie en methodiek macrofyten 1 METHODIEK ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Meetstrategie en methodiek macrofyten //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

Afkoppelen hemelwater. Oude Pastoriebuurt. Auteur(s): Dhr. T. van den Kerkhof Dhr. R. Thijssen 04-09 - 2015

Afkoppelen hemelwater. Oude Pastoriebuurt. Auteur(s): Dhr. T. van den Kerkhof Dhr. R. Thijssen 04-09 - 2015 Afkoppelen hemelwater Oude Pastoriebuurt Auteur(s): Dhr. T. van den Kerkhof Dhr. R. Thijssen 04-09 - 2015 Opening - welkom Ton van den Kerkhof Projectleider Roy Thijssen Adviseur riolering en water Luuk

Nadere informatie

Verwerkbaarheid en contractuele sanering van bedrijfsafvalwaters via openbare zuiveringsinfrastructuur herbekeken

Verwerkbaarheid en contractuele sanering van bedrijfsafvalwaters via openbare zuiveringsinfrastructuur herbekeken Datum: 25 november 2005 Steven Eersels/ Bart Gille (Sertius cvba) Ref: omzendbrief_def.doc Verwerkbaarheid en contractuele sanering van bedrijfsafvalwaters via openbare zuiveringsinfrastructuur herbekeken

Nadere informatie

14. OVERZICHT VAN DE BELANGRIJKSTE BRONNEN VAN

14. OVERZICHT VAN DE BELANGRIJKSTE BRONNEN VAN 1.Inleiding 14. OVERZICHT VAN DE BELANGRIJKSTE BRONNEN VAN WATERVERONTREINIGING IN HET BRUSSELS GEWEST Het Brussels Gewest ligt voor het grootste deel in het subbekken van de Zenne. Deze waterloop en zijn

Nadere informatie

Project : DEE6C002 Gemeente : Deerlijk. Wouter Degroote, afkoppelingsdeskundige Aquafin

Project : DEE6C002 Gemeente : Deerlijk. Wouter Degroote, afkoppelingsdeskundige Aquafin Project : DEE6C002 Gemeente : Deerlijk Wouter Degroote, afkoppelingsdeskundige Aquafin 1 Inhoud Wie is RIOPACT? Wat doet RIOPACT? Wat is afkoppelen? Wat is een gemengd stelsel? Wat is een gescheiden stelsel?

Nadere informatie

nr. 52 van HERMAN WYNANTS datum: 16 oktober 2015 aan PHILIPPE MUYTERS Bovenlokale sportinfrastructuur - Projecten

nr. 52 van HERMAN WYNANTS datum: 16 oktober 2015 aan PHILIPPE MUYTERS Bovenlokale sportinfrastructuur - Projecten SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 52 van HERMAN WYNANTS datum: 16 oktober 2015 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Bovenlokale sportinfrastructuur - Projecten In het kader

Nadere informatie

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water.

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water. Water Zonder water kun niet Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te plassen

Nadere informatie

Riolerings- en wegeniswerken Gontrode Heirweg/ Vijverwegel/ Varingstraat

Riolerings- en wegeniswerken Gontrode Heirweg/ Vijverwegel/ Varingstraat Info-avond 24/04/2014 Riolerings- en wegeniswerken Gontrode Heirweg/ Vijverwegel/ Varingstraat Afkoppelingswerken op perceelsniveau 1 Toelichting afkoppelen Wettelijk kader Waarom scheiden? Wat is afkoppelen?

Nadere informatie

Chemisch wateronderzoek 1. klimaatstad. water leeft 2. Abio. klimaatstad

Chemisch wateronderzoek 1. klimaatstad. water leeft 2. Abio. klimaatstad Chemisch wateronderzoek 1 water leeft 2 Abio Chemisch wateronderzoek 2 Chemisch wateronderzoek 3 WATER LEEFT Chemisch wateronderzoek Een goede waterkwaliteit is van groot belang voor het leven van waterdieren

Nadere informatie

De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte.

De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte. De slimme ecologische oplossing tegen wateroverlast én droogte. HUIS & TUIN www.hydrorock.com Particuliere markt en watermanagement De klimaatverandering zorgt voor meer en heviger regenbuien waardoor

Nadere informatie

INFOBRIEF. uw kenmerk ons kenmerk datum aantal bijlagen 20213 - infobrief oktober 2008 2

INFOBRIEF. uw kenmerk ons kenmerk datum aantal bijlagen 20213 - infobrief oktober 2008 2 INFOBRIEF uw kenmerk ons kenmerk datum aantal bijlagen 20213 - infobrief oktober 2008 2 contactpersoon tel. fax e-mail Freddy Schampaert + 32 (0)3 450 46 92 +32 (0)3 450 44 45 freddy.schampaert@aquafin.be

Nadere informatie

stad brugge woondienst

stad brugge woondienst stad brugge woondienst GEMEENTELIJK REGLEMENT VOOR HET VERLENEN VAN EEN PREMIE VOOR HET AFKOPPELEN VAN DE HEMELWATERAFVOER VAN HET GEMEENTELIJK RIOLERINGSNET EN HET GEBRUIK VAN HEMELWATER BIJ BESTAANDE

Nadere informatie

Controle van de voorwaarden uit de verordening hemelwater bij een aanvraag voor een stedenbouwkundige vergunning of een melding

Controle van de voorwaarden uit de verordening hemelwater bij een aanvraag voor een stedenbouwkundige vergunning of een melding Controle van de voorwaarden uit de verordening hemelwater bij een aanvraag voor een stedenbouwkundige vergunning of een melding RO-01-131028 Waarvoor dient dit formulier? Met dit formulier kunt u nagaan

Nadere informatie

Herinrichting doortocht N79 16.12.2015 1

Herinrichting doortocht N79 16.12.2015 1 Herinrichting doortocht N79 16.12.2015 1 Agenda Verwelkoming door dhr. M. Vos, burgemeester Inleiding door dhr. G. Kersten, schepen van mobiliteit Toelichting ontwerpplannen door mevr. K. Loos, AWV Toelichting

Nadere informatie

Het besluit treedt in werking op 1 februari 2005.

Het besluit treedt in werking op 1 februari 2005. besluit van de Vlaamse regering van 1 oktober 2004 houdende vaststelling van een gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake hemelwaterputten, infiltratie-voorzieningen, buffervoorzieningen en gescheiden

Nadere informatie

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater - Rode vlak is Brussel uitvergroten heel wat water in Brussel, zie blauwe lijntjes. - Is er een waterloop in de buurt van je school? Waar ligt je school

Nadere informatie

3/20/2014. Rioolbeheerplan Turnhout. 0. Inhoud. 1. Situering -Doel -Aanpak

3/20/2014. Rioolbeheerplan Turnhout. 0. Inhoud. 1. Situering -Doel -Aanpak 0. Inhoud 1. Situering -Doel -Aanpak Toelichting 18/03/2014 Rioolbeheerplan Turnhout 2. Toepassing op rioolstelsel Turnhout - Kengetallen gemeentelijk stelsel - Strategische zones - Risico - Actielijsten

Nadere informatie

Vraag: Wordt al het water in Vlaanderen gezuiverd voordat het op het oppervlaktewater geloosd wordt?

Vraag: Wordt al het water in Vlaanderen gezuiverd voordat het op het oppervlaktewater geloosd wordt? Technische vragen algemeen bestuur 28 november 2012 Fractie Gezond Water 3.b. Strategie samenwerking Vlaanderen Noot vooraf: De antwoorden zijn opgesteld door het waterschap in samenspraak met de Vlaamse

Nadere informatie

Schoon water. Hoe zuiveren wij uw afvalwater?

Schoon water. Hoe zuiveren wij uw afvalwater? Schoon water Hoe zuiveren wij uw afvalwater? Welkom bij een van de rioolwaterzuiveringsinstallaties van Waterschap Peel en Maasvallei. Schoon regenwater kan prima worden opgevangen in een regenwaterbuffer.

Nadere informatie

Visvoer. Meer info op www.gogkbr.be. Beste visser,

Visvoer. Meer info op www.gogkbr.be. Beste visser, gecontroleerd overstromingsgebied Visvoer Meer info op www.gogkbr.be gecontroleerd overstromingsgebied Beste visser, De polders van Kruibeke, Bazel en Rupelmonde krijgen een nieuwe functie als gecontroleerd

Nadere informatie

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3)

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3) Bouwlokalen INFRA Innovatie onder het maaiveld / renovatie van rioolstelsels Het riool in Veghel Jos Bongers Beleidsmedewerker water- en riolering Gemeente Veghel 21 juni 2006 Veghel in cijfers en beeld

Nadere informatie

BELASTINGREGLEMENT BETREFFENDE DE LOZING VAN HEMEL- EN AFVALWATER IN DE OPENBARE RIOLERING

BELASTINGREGLEMENT BETREFFENDE DE LOZING VAN HEMEL- EN AFVALWATER IN DE OPENBARE RIOLERING BELASTINGREGLEMENT BETREFFENDE DE LOZING VAN HEMEL- EN AFVALWATER IN DE OPENBARE RIOLERING Art. 1. Met ingang van 12 februari 2015 voor een termijn tot en met 31 december 2018 wordt een belasting geheven

Nadere informatie

Info-avond Riolerings- en wegeniswerken DOM-270/11/216-Z Borstekouterstraat - Fonteinstraat. Afkoppelingswerken op perceelsniveau

Info-avond Riolerings- en wegeniswerken DOM-270/11/216-Z Borstekouterstraat - Fonteinstraat. Afkoppelingswerken op perceelsniveau Info-avond Riolerings- en wegeniswerken DOM-270/11/216-Z Borstekouterstraat - Fonteinstraat Afkoppelingswerken op perceelsniveau 1 Toelichting afkoppelen Wat is scheiden en afkoppelen? Waarom scheiden?

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Rioleringsproject: Beukenlaan met gedeelte Olmendreef Dennenlaan Wandeldreef Acacialaan Gemeente Rotselaar. Aki Jungbluth - Afkoppelingsdeskundige

Rioleringsproject: Beukenlaan met gedeelte Olmendreef Dennenlaan Wandeldreef Acacialaan Gemeente Rotselaar. Aki Jungbluth - Afkoppelingsdeskundige Rioleringsproject: Beukenlaan met gedeelte Olmendreef Dennenlaan Wandeldreef Acacialaan Gemeente Rotselaar Aki Jungbluth - Afkoppelingsdeskundige 1 Inhoud Doelstellingen Project Wat is afkoppelen? Rol

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie

2. Afkoppelen en vasthouden van regenwater

2. Afkoppelen en vasthouden van regenwater 2. Afkoppelen en vasthouden van regenwater Het water dat op het dak van uw woning of schuur valt, loopt nu via de hemelwaterafvoer naar de riolering. Koppel uw hemelwaterafvoer af en sluit hem aan op een

Nadere informatie

DW-CLEANING TURNHOUT

DW-CLEANING TURNHOUT SPECIALIST IN REINIGEN VAN: - ZONNEPANELEN, - DAKEN, - DAKGOTEN, - OPRITTEN, - PANELEN, - DAKGOTEN - GEVELS - SCHOORSTENEN COATING VAN DAKEN,.. DW-CLEANING TURNHOUT VOOR VRIJBLIJVENDE OFFERTE TEL: 0497/O7.65.02

Nadere informatie

NR NAAM DEELNEMER. CIPAL DV Deelnemersregister - laatste aanpassing ingevolge AV 12/06/2015 Ondernemingsnummer /8

NR NAAM DEELNEMER. CIPAL DV Deelnemersregister - laatste aanpassing ingevolge AV 12/06/2015 Ondernemingsnummer /8 I. STEDEN EN GEMEENTEN 1 Gemeente Aalter 2 Gemeente Aartselaar 3 Gemeente Arendonk 4 Gemeente As 5 Gemeente Baarle-Hertog 6 Gemeente Balen 7 Stad Beringen 8 Gemeente Berlaar 9 Stad Bilzen 10 Stad Blankenberge

Nadere informatie

Stand van zaken en planning der werken

Stand van zaken en planning der werken Lebbeke Stand van zaken en planning der werken Projectnummer: 20000 Projectnaam: Aansluiting Tinenhoek - Terhagen Laatste update: 08 april 2014 Duur van de werken Startdatum: 22 oktober 2012 Vermoedelijke

Nadere informatie

Natuurvriendelijke oevers. Droge voeten, schoon water

Natuurvriendelijke oevers. Droge voeten, schoon water Natuurvriendelijke oevers Droge voeten, schoon water VOOR WIE IS DEZE FOLDER BESTEMD? Deze folder is bestemd voor eigenaren van oevers die in aanmerking komen om hun oever natuurvriendelijk in te richten.

Nadere informatie

Rioleringsproject Oostendse Steenweg, tussen Blankenbergse Steenweg en Tempelhof Hendrik Waelputstraat (gedeelte) Rustenburgstraat (gedeelte)

Rioleringsproject Oostendse Steenweg, tussen Blankenbergse Steenweg en Tempelhof Hendrik Waelputstraat (gedeelte) Rustenburgstraat (gedeelte) Rioleringsproject Oostendse Steenweg, tussen Blankenbergse Steenweg en Tempelhof Hendrik Waelputstraat (gedeelte) Rustenburgstraat (gedeelte) Infomoment 24 maart 2016 Buurtcentrum De Dijk, Blankenbergse

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

INFOAVOND 16 mei 2013. Wegenis- en rioleringswerken Sint-Kruis-Winkel

INFOAVOND 16 mei 2013. Wegenis- en rioleringswerken Sint-Kruis-Winkel INFOAVOND 16 mei 2013 Wegenis- en rioleringswerken Sint-Kruis-Winkel INHOUD Waterzuivering in Vlaanderen Herinrichting wegen Rioleringswerken Timing Scheiding regenwater en afvalwater op privaat domein

Nadere informatie

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van sloten, beken en rivieren. Het waterschap meet hoeveel meststoffen

Nadere informatie