Advies Stuurgroep Dagindeling

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Advies Stuurgroep Dagindeling"

Transcriptie

1 Advies Stuurgroep Dagindeling DAGINDELING HALVERWEGE Nederland is toe aan nieuwe afspraken

2 VOORWOORD In de afgelopen jaren is het besef echt aan het doordringen: de organisatie van het leven van mensen is wezenlijk veranderd. Het combineren van werk en privé is voor steeds meer mensen de nieuwe werkelijkheid geworden. Dit vraagt om een ander evenwicht. Dat is nieuw. Net zo nieuw als andere fenomenen in onze samenleving, zoals diversiteit, globalisering en ICT. Ze scheppen elk op hun eigen gebied nieuwe kansen, doen andere verhoudingen ontstaan en geven ruimte voor creatieve impulsen. Er is een geheel nieuw ritme ontstaan in onze samenleving. Natuurlijk kost het dan even tijd om de maatschappelijke structuren en het individuele dagelijkse leven aan te passen aan deze ontwikkelingen. Om het besef door te laten dringen dat de oude vanzelfsprekendheden de koers niet altijd meer bepalen. Dat het generale confectiedenken wordt vervangen door de maatwerkgedachte. Je kunt nu al zeggen dat de 140 experimenten Dagindeling een goede investering zijn geweest. De resultaten geven aan dat aanpassing aan de nieuwe werkelijkheid heel goed mogelijk is. Met creativiteit, flair en vooral nieuwe samenwerkingsvormen blijken we het elkaar makkelijker te kunnen maken in het leven, en daarmee de levenskwaliteit te verhogen. Er is een ontwikkeling zichtbaar geworden van individualiteit in verbondenheid. De Stuurgroep ziet de experimenten als de voorlopers die zo nodig zijn om de rest over de brug te krijgen. Om een nieuw ritme in de samenleving, een nieuwe dagindeling, structureel in te bedden, is een bijdrage nodig van ons allen. Overheid, werkgevers, maatschappelijke organisaties, individuen. De denkomslag zal in alle geledingen gaan plaatsvinden. Naar oud Hollands gebruik wordt natuurlijk direct de vraag gesteld: en wat kost het? Wij zijn ervan overtuigd dat een goede doordachte dagindeling een substantiële winstmaker voor de samenleving is. Staatssecretaris Verstand heeft de Stuurgroep gevraagd ideeën te leveren voor vervolgacties op basis van de voorlopige resultaten. Deze zijn beschreven in de Nota Dagindeling Halverwege. In dit als tussentijds advies te beschouwen rapport geven wij alvast enkele mogelijkheden aan om te anticiperen op de maatschappelijke ontwikkelingen met betrekking tot dagindeling. Onze eindadvisering zullen we in 2003 laten verschijnen. Nederland is toe aan nieuwe afspraken, maar laten ze dan nu ook snel gemaakt worden. Richard Steenborg Voorzitter Stuurgroep Dagindeling Januari 2002

3

4 1 INLEIDING NEDERLAND IS TOE AAN NIEUWE AFSPRAKEN Een steeds beter opgeleide bevolking neemt in hogere percentages deel aan de kennisen diensteneconomie. De samenleving wordt steeds multicultureler; technologische ontwikkelingen geven een extra versnelling. Het aantal huishoudens met twee werkende partners groeit. De toegenomen arbeidsparticipatie van met name vrouwen heeft de afgelopen jaren geleid tot een enorme stijging van het nationaal inkomen. Sommigen stellen dat een verdere groei van het nationaal inkomen met miljarden euro s mogelijk is wanneer deze trend zich doorzet. Er wordt vaker van werkkring gewisseld. De gemiddelde afstand tussen de woon- en de werkplek wordt groter. Dit alles heeft invloed op gedragsveranderingen en wensen van het individu. De ambities van veel mensen in hun werk en in hun privé-leven nemen toe. De eisen die aan hen worden gesteld trouwens ook. De maatschappelijke en persoonlijke behoefte aan participatie in vrijetijdsactiviteiten en in de (mantel)zorg blijft onverminderd aanwezig. Dit moet in de toekomst zo blijven. Er wordt dus een groot beroep gedaan op het organisatievermogen van mensen om al deze activiteiten met elkaar te combineren. Als dat niet lukt leidt dat tot overbelasting en in een aantal gevallen tot gezondheidsproblemen, uitval in werksituaties, beëindiging van betaalde arbeid of maatschappelijke participatie en/of spanningen in de privé-situatie. Dit is in veel gevallen aan de orde. DOORDACHTE DAGINDELING In de Nota Dagindeling Halverwege 1 is alle informatie over de 140 experimenten opgenomen. De gegevens hierover zijn voor de Stuurgroep een belangrijke inspiratiebron geweest bij de advisering. Het blijkt namelijk dat er veel oplossingsmogelijkheden zijn. Maar daarvoor is vooral nodig dat een andere kijk op de mogelijkheden van een nieuwe dagindeling wordt gerealiseerd. Een dagindeling die haalbaar is en daarmee werkbaar en leefbaar, kortom een doordachte dagindeling. 1.1 Twee snelheden TIJD VOOR NIEUWE AFSPRAKEN Uit de experimenten blijkt dat de Nederlandse samenleving qua ritme, ruimtelijke ordening en arbeidscultuur achterloopt bij de ontwikkeling van genoemde trends. De sociale infrastructuur, wetten en regels alsmede gewoonten in organisaties blijven achter bij de snelle economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Het wordt dus hoog tijd voor nieuwe afspraken over werk- en openingstijden, reismogelijkheden, kinderopvang, flexibele dienstverlening en herijking van sociale netwerken. Er is een ontwikkeling met twee snelheden, waarbij die van de formele structuren en afspraken achterblijft bij de werkelijkheid van de individuen en gezinnen. Deze discrepantie is schadelijk voor de economie, de civil society en vooral ook voor de mensen die erdoor in moeilijkheden kunnen komen. Waarin is deze discrepantie zichtbaar? Voorzieningen liggen verspreid door de stad, waardoor er veel tijd wordt verdaan met kriskrasvervoer. Het ruimtelijke ordeningsbeleid gaat onvoldoende uit van het perspectief van de gebruiker. Ondanks de uitbreidingsdoelstelling voor kinderopvang van het kabinet zijn door de toegenomen vraag de wachtlijsten nog steeds te lang. Wij investeren weliswaar veel in (hoger) onderwijs (en zijn er bovendien in geslaagd om jongens en meisjes evenredig aan het onderwijs te laten deelnemen), maar het rendement van deze maatschappelijke investering wordt verminderd doordat nog steeds 32% van de vrouwen stopt met werken na de geboorte van het eerste kind. Bedrijven en overheidsinstellingen kennen 1 Nota Dagindeling Halverwege, ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, januari 2002

5 9 TOT 5 CULTUUR nog steeds een sterke 9 tot 5 cultuur, wat betekent dat er met leveranciers, reparateurs en installateurs alleen tijdens kantoortijden kan worden afgesproken. Hetzelfde geldt voor huisartsen, tandartsen en andere (para)medische voorzieningen. De kans dat een fulltimer buiten kantoortijd een voorziening open treft bedraagt ongeveer 10%. 2 Verlenging of verschuiving van de openingstijden is voor deze vormen van dienstverlening nog nauwelijks aan de orde. Deeltijdwerken is voor veel werkgevers vaak niet bespreekbaar, terwijl ook het bedrijfsleven er alle belang bij heeft dat de werknemers hun verplichtingen in het werk en in de privé-sfeer met elkaar kunnen combineren. Dit is slechts een greep uit de voorbeelden van bestaande belemmeringen. Kortom: het ritme, de ruimtelijke inrichting en de arbeidscultuur van de samenleving zijn nog geënt op het traditionele kostwinnersmodel dat voor het merendeel van de bevolking allang geen werkelijkheid meer is. 1.2 Een actieprogramma SAMENWERKING, MAATWERK EN STRUCTURELE ACTIE MISSIEWERK Ervaringen uit de experimenten maken duidelijk dat een brede aanpak op vele fronten tegelijk noodzakelijk is. Samenwerking, maatwerk en structurele actie zijn daarbij de sleutelwoorden. Samenwerking, omdat de overheid het niet alleen kan. Maatwerk, omdat bijvoorbeeld de problemen op het platteland verschillen van die in de stad, mensen met kinderen andere behoeften hebben dan mensen zonder en omdat hetgeen voor het ene bedrijf wel werkt, praktisch onmogelijk is in een ander bedrijf. En structurele actie, omdat mooie woorden alleen niet voldoende zijn. Met de 140 experimenten zijn creatieve ideeën uitgetest in de praktijk. We moeten er voor waken dat in 2003 niet blijkt dat er met de Stimuleringsmaatregel alleen een projectencarrousel op gang is gebracht, die na een paar jaar al weer tot stilstand komt. We kunnen ons dat als samenleving niet veroorloven. Structureel beleid is nodig, mede op basis van de lessen van de experimenten. De problemen rond dagindeling worden natuurlijk niet alleen veroorzaakt door wetten en regels die voor een deel nog op de oude leest zijn geschoeid. Er zijn ook culturele belemmeringen: de eerder aangehaalde 9 tot 5 arbeidscultuur, het verzet tegen deeltijd- en flexwerk etc. Eigenlijk is er sprake van een prisoner s dilemma: als werknemers flexibeler zouden willen werken, kunnen ze dat vaak niet, omdat ze bijvoorbeeld afhankelijk zijn van de openingstijden van de kinderopvang. Kinderopvangorganisaties kunnen op hun beurt niet zo eenvoudig langere openingstijden hanteren, omdat hun werknemers met hetzelfde probleem zitten. Juist daarom is een brede aanpak op veel fronten noodzakelijk! We kunnen dan ook reeds nu concluderen dat nog veel missiewerk moet worden verricht. De experimenten leren het ons beleid, uitvoering en cultuur moeten veel vaker door de bril van een betere dagindeling worden bezien. De overheid kan dit proces versnellen. De resultaten van de Stimuleringsmaatregel Dagindeling geven nu al aanleiding tot vervolgacties. We zullen ons beperken tot advisering op enkele speerpunten van beleid. Het betreft de terreinen Zorg op maat, Werk op maat en Tijd en Ruimte op maat. Daarnaast dragen wij nog enkele specifieke ideeën aan, die voortkomen uit de ervaringen van de experimenten. 2 Bron: Bureau Onderzoek en Statistiek, gemeente Amersfoort, Onderzoek openingstijden Amersfoort, september 2001

6 2 ZORG EN DIENSTEN OP MAAT 2.1 Brede scholen / dagarrangementen In de nieuwe of verbouwde school gaat nooit meer om half vier het licht uit! SOCIALE INFRASTRUCTUUR ZORGT VOOR ECONOMISCHE ONTWIKKELING In hoofdstuk 1 werd duidelijk dat het inlopen van de huidige achterstanden op het gebied van de (sociale) infrastructuur op korte termijn bijzondere aandacht vraagt. Een verbetering van de sociale infrastructuur zorgt ook voor een versterking van de economische ontwikkeling. Voor het versterken van de sociale infrastructuur op basis van de experimenten is een financiële impuls noodzakelijk. Het gaat daarbij om uitbreiding van voorzieningen, waarbij zowel investeringen in personeel als in accommodaties onvermijdelijk zijn. Met name in de kinderopvang is het einde van de capaciteitsuitbreiding nog niet in zicht. Impulsen in de buitenschoolse, waaronder de tussenschoolse opvang zijn noodzakelijk. De Brede School groeit en bloeit op lokaal niveau. De initiatieven op dit terrein, waaronder de experimenten dagindeling, hebben inmiddels veel informatie opgeleverd over de succesen faalfactoren. De tijd is rijp om dit proces in de juiste versnelling te krijgen en het implementatieproces te bevorderen. Juist op dit terrein is nu het moment om door te pakken. LEEFSTIJL EN DAGRITME Er is grote behoefte aan sluitende integrale oplossingen voor problemen van taakcombineerders. Dagarrangementen bieden zo n integrale oplossing: een aanbod van onderwijs, opvang- en vrijetijdsactiviteiten dat past bij de leefstijl en het dagritme van ouders en kinderen. Het omvat naar keuze voorschoolse opvang, onderwijs, tussen de middag opvang en een scala aan culturele-, sport- en educatieve activiteiten na lestijd. Het aanbod is qua tijden op elkaar afgestemd, wordt vanuit één locatie of vanuit een netwerk van voorzieningen aangeboden en voorziet in vervoer naar activiteiten elders. Van belang is dat dat de activiteiten voor iedereen toegankelijk zijn. Dit kan betekenen dat dit voor essentiële voorzieningen naar draagkracht gebeurt. Ook voor allochtone kinderen kunnen dagarrangementen een verrijking voor hun ontwikkelingskansen betekenen. Aan het begin van het schooljaar kopen ouders een eigen arrangement in per kind. Een samenhangend pedagogisch klimaat binnen de voorzieningen is uitgangspunt. WAT IS ER NODIG OM DIT PROCES TE VERSNELLEN? VERLEIDINGSBUDGET Meer samenwerking De samenwerking tussen scholen, kinderopvang- en welzijnsinstellingen, cultuur- en sportorganisaties zal nog meer in de versnelling moeten komen om op korte termijn verspreid over het hele land sluitende dagarrangementen aan te kunnen bieden. Cruciaal is dat de verschillende deelnemende organisaties deze vernieuwende samenwerkingsvormen dragen. Dat vraagt aanpassingen in bestaande werkwijzen en organisaties en vooral een cultuur waarbij wordt gedacht vanuit het perspectief van de gebruikers, ouders en kinderen. Daarvoor is een investering in het implementatieproces noodzakelijk. Hierbij zijn zowel de kosten van lokale uitvoeringscoördinatie als van een landelijk projectmanagement aan de orde. Een verleidingsbudget is wenselijk waarmee aarzelende organisaties over de streep getrokken kunnen worden door bij te dragen in hun veranderingskosten. Ook de start van ondernemers (bijvoorbeeld in de kinderopvang of in de persoonlijke dienstverlening) kan hiermee worden bevorderd. Ontwikkelingen van Dienstenknooppunten Het uitbreiden van deze voorzieningen met andere publieksdiensten (bijvoorbeeld overheidsloketten) en commerciële dienstverlening zoals bijvoorbeeld maaltijd-, was- en boodschappenservice of een postagentschap kan sterk bijdragen aan de bruikbaarheid van dagarrangementen. Deze dienstenknooppunten kunnen het kloppend hart van de wijk gaan vormen. Combinatie van functies is niet alleen van belang voor ouders en kinderen, maar ook voor alleenstaanden en ouderen. De Stuurgroep is van mening dat de combinatie van de

7 Brede School en een aanbod van uiteenlopende diensten in een daaraan verbonden dienstenknooppunt een kansrijk concept is bij herinrichting van stedelijke centra en dorpen. Hier is ook ruimte voor private financiering en publiek-private samenwerking. Het gaat dan bijvoorbeeld om aanvullende vormen van persoonlijke dienstverlening. Verder zullen zowel private bedrijven als overheidsorganisaties in hun rol van werkgever grote belangen hebben bij het realiseren van deze voorzieningen voor hun personeel. Zij kunnen bijvoorbeeld in het kader van de Wet Basisvoorziening Kinderopvang (WBK) maar ook anderszins voor hun personeel diensten inkopen (employee benefits). INVESTERINGSIMPULS Multifunctionele gebouwen Dagarrangementen kunnen worden aangeboden in één gebouw of binnen een netwerk van voorzieningen. Het creëren van multifunctionele gebouwen geeft een sterke impuls aan een sluitend aanbod van dagarrangementen. Een fysieke omgeving waar dagarrangementen aangeboden kunnen worden. Een nieuw type gebouw dat aantrekkelijk is voor kinderen om te leren en te spelen en ouders een infrastructuur biedt waar zij hun kinderen verantwoord en veilig opgevangen weten. Voor de ontwikkeling en bouw van deze multifunctionele gebouwen is een stevige investeringsimpuls noodzakelijk. De bestaande huisvestings- en bouwbudgetten voor de verschillende typen voorzieningen kunnen hierbij betrokken worden. Voor een versnelde herhuisvestingoperatie zal een fors eenmalig investeringsbudget, bijvoorbeeld in het kader van de zgn. ICES-gelden, noodzakelijk zijn. DUIZEND BLOEMEN BLOEIEN Goede regie De noodzaak van sluitende dagarrangementen op korte termijn in heel Nederland vereist een stimulerende en katalyserende rol van de overheid, zowel middels een beleidskader als door een financiële investering. De oplossing moet ons inziens worden gezocht in een combinatie van top-down en bottom-up. Van boven af eenvoudige regels stellen en toezien op de uitvoering daarvan, van onderen af invullen met een rijk geschakeerd palet van initiatieven. Zeker in deze ontwikkeling waar er veel energie uit het veld komt zijn blauwdrukken zeer ongewenst. Laat duizend bloemen bloeien tot een mooi boeket. Er is echter wel pokon nodig zodat de bloemen kunnen gedijen. Een klein landelijk project-management kan hierin een stimulerende rol vervullen. In de uitvoering heeft de gemeente een regisserende sleutelrol. Daartoe heeft zij de beschikking over verschillende instrumenten zoals de bevoegdheden die zij nu reeds heeft op aanpalende beleidsterreinen (jeugdbeleid, ruimtelijke ordening, lokaal onderwijsbeleid etc.). Harmonisering van regelgeving zal de samenwerking tussen verschillende voorzieningen vanuit één locatie bevorderen. VRAAGGERICHTHEID Eerst zal de capaciteit van het aanbod van dagarrangementen mede met behulp van overheidsfinanciering voldoende op peil moeten worden gebracht. Daarna pleiten wij er voor om zoveel mogelijk vraagfinanciering te introduceren. Door ouders c.q. wijkbewoners de beschikking te geven over de middelen (via persoonsgebonden of wijkgebonden budgetten, fiscale mogelijkheden) kan de vraaggerichtheid van het systeem versterkt worden. De Commissie Dagarrangementen heeft in haar advies de bovengenoemde punten uitgewerkt en financieel onderbouwd. Zij heeft hiervoor samengewerkt met onder meer Deloitte & Touche, Nyfer, de Consumentenbond en het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW). Het advies is op 24 januari 2002 gepresenteerd.

8 De Stuurgroep onderschrijft de aanbevelingen in het advies van de Commissie Dagarrangementen van harte en adviseert met kracht om deze aanbevelingen in de komende kabinetsperiode ten uitvoer te brengen. Hierbij is speciaal van belang: De verdere uitwerking van het concept dagarrangementen en dienstenknooppunten. Een eenmalige investeringsimpuls van het rijk aan gemeenten om ontwikkeling en bouw van multifunctionele accommodaties te versnellen. Het betreft een investering van gemiddeld 150 miljoen euro per jaar gedurende twee kabinetsperiodes. Hierbij kunnen ondermeer ICES-gelden worden aangewend. Het ter beschikking stellen door het rijk van een stimuleringsbudget van 50 miljoen euro per jaar waarmee een premie op lokale samenwerking ten behoeve van dagarrangementen wordt gestimuleerd. De inrichting van een (klein) landelijk projectmanagement dat richting geeft aan de verdere ontwikkeling van een aantrekkelijk en samenhangend aanbod van dagarrangementen voor ouders en kinderen, waarbij lokale initiatieven een optimale ruimte wordt geboden. 2.2 Zorgondernemerschap in franchiseformules Kleinschalig ondernemerschap op basis van vraag op het vlak van kinderopvang, persoonlijke dienstverlening en ouderenzorg is kansrijk. Dat tonen de resultaten van de experimenten dagindeling en ontwikkelingen in de markt tot nu toe aan. Ervaringen opgedaan in deze experimenten worden nu al door de markt overgenomen. Een voorbeeld hiervan zijn de thuishuizen in de kinderopvang. Deze ontwikkeling blijkt ook al een impuls te geven aan het etnisch ondernemerschap. MES SNIJDT AAN TWEE KANTEN De franchise-formule in zorg- en gastondernemerschap 3 levert een oplossing op maat op basis van de vraag van gebruikers. Het mes snijdt hierbij aan twee kanten. Kleinschalig zorgondernemerschap bevordert aan de informele kant van de markt een verdere professionalisering van deze informele vormen van zorgverlening. Aan de andere kant winnen professionele zorginstellingen, zoals de thuiszorg en de kinderopvang, door deze franchiseconstructie aan flexibiliteit. De overheid mag het tot haar taak rekenen om op dit vlak een aanjaagfunctie te vervullen. Het concept van franchise-formules op het vlak van kinderopvang, persoonlijke dienstverlening en ouderenzorg is op basis van de resultaten van de experimenten dagindeling de moeite waard verder uit te werken. Bevorder dat de markt deze ontwikkeling oppakt, stimuleer dit met een aantal pilots en zoek oplossingen voor belemmeringen in de sfeer van wet- en regelgeving. 2.3 Deregulering Een belangrijke rol van de overheid betreft het systematisch doorlichten van de (lokale en landelijke) wet- en regelgeving. Ervaringen uit experimenten geven inzicht in concrete knelpunten die voortkomen uit wet- en regelgeving die niet op elkaar is afgestemd. We hebben deze paragraaf deregulering onder het hoofdstuk Zorg op maat geplaatst omdat de experimenten uit deze hoek de meeste voorbeelden hebben aangedragen. Maar daar waar dit geldt voor andere terreinen, bijvoorbeeld ruimtelijke ordening, zal dit ook moeten worden opgepakt. 3 Zie Nota Dagindeling Halverwege, ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, januari 2002, blz. 62

9 Enkele voorbeelden ter illustratie. Er is een groeiende behoefte dat kinderopvangorganisaties hun dienstenpakket uitbreiden met vormen van persoonlijke dienstverlening zoals maaltijd-, was- en boodschappenservice. Binnen de experimenten werd duidelijk dat het aanbieden van deze combinatie van diensten betekende dat zij voor hun gehele omzet als commercieel bedrijf met BTW-heffing worden belast. Dit werkt op zijn minst niet bemoedigend voor de kinderopvang om het aanbod uit te breiden. De kwaliteitscriteria, veiligheids- en hygiëne-eisen die voor onderwijs, kinderopvang en vrije tijdsvoorzieningen worden gehanteerd kunnen verschillen. In het gezamenlijk gebruik van één gebouw kan dit tot fricties leiden. Afstemming van regels en toezicht tussen de verschillende instanties verdient aanbeveling. IBO-TRAJECT Door stroomlijning en aanpassing van wet- en regelgeving kan een aantal van deze knelpunten aangepakt en opgelost worden. Een suggestie is een IBO-traject (Interdepartementaal Beleids Onderzoek) van start te laten gaan. De Stuurgroep adviseert de deregulering en stroomlijning van wet- en regelgeving aan te pakken en met oplossingen te komen voor een aantal in de experimenten gesignaleerde knelpunten. De resultaten hiervan kunnen in het eindadvies van de Stimuleringsmaatregel Dagindeling medio 2003 worden meegenomen. Speciale aandachtspunten hierbij zijn de dwarsverbanden tussen verschillende beleidsterreinen en het handhaven en creëren van experimenteerruimte binnen relevante wet- en regelgeving.

10 3 WERK OP MAAT 3.1 Cultuuromslag NIEUWE BASIS (SAMEN)WERKEN De werknemer van de eenentwintigste eeuw combineert werk en privé, biedt verschillende werktijden aan, is in veel functies wel beschikbaar maar daarom nog niet altijd aanwezig op de werkplek en heeft een inzetbaarheid die mede afhankelijk is van de levensfase waarin hij verkeert. Dit betekent dat arbeidsorganisaties een aangepast sociaal beleid en arbeidstijdenmanagement zullen ontwikkelen. Waar vroeger de werkgever bepaalde op welke tijden werd gewerkt, neemt vandaag de dag een afstemming daarover tussen werkgever en werknemer hand over hand toe. Enerzijds moet de organisatie soepel draaien, anderzijds stemt de werknemer zijn werktijden mede af op zijn privé-situatie. Er is dus fundamenteel een nieuwe basis van (samen)werken ontstaan. En om dat goed gestalte te geven is een cultuuromslag in het denken 4 noodzakelijk. FLEXIBELE CARRIÈREPADEN Het verbaast de Stuurgroep dat het zo lang duurt voordat deze cultuuromslag door het bedrijfsleven wordt gerealiseerd. Er is een duidelijke behoefte aan meer persoonlijke contracten à la carte. Daarmee kan invulling worden gegeven aan de persoonlijk zo verschillende omstandigheden en mogelijkheden. Meer zelfsturing en zelfverantwoordelijkheid (er is vaak een beperkt vertrouwen in de medewerker) geeft soms koudwatervrees, maar leidt tot betere resultaten. In de slag om het talent zal in contracten met jonge ouders een dalperiode van een paar jaar deeltijd meer regel dan uitzondering moeten zijn. En carrièrebelemmering als gevolg van, al dan niet tijdelijke, deeltijdarbeid zal plaatsmaken voor flexibele carrièrepaden. Succes van flexwerken in uiteenlopende vormen staat en valt met een wederzijds vertrouwen. De experimenten maken al veel goede voorbeelden zichtbaar. Ook hebben wij middels onze contacten projecten gezien die als maatgevend voor de toekomst kunnen worden gekwalificeerd. Zeggenschap van medewerkers over hun arbeidstijden blijkt te kunnen leiden tot een positieve invloed op het ziekteverzuim, verhoogde productiviteit en hogere arbeidssatisfactie. BENCHMARKING WERK-PRIVÉ BELEID De maatschappelijke kosten als gevolg van een onvoldoende werk-privé beleid zijn onmiskenbaar hoog. Vervoersproblematieken, WAO en immateriële ongenoegens vertalen zich vanuit verschillende invalshoeken in een maatschappelijk ongewenst fenomeen. De overheid heeft hierin vanuit die invalshoek een verantwoordelijkheid. Al dan niet via af te sluiten convenanten met bedrijfstakken kunnen stimulansen worden ontwikkeld voor een goed werk-privé beleid. Kinderopvang, verlofregelingen, persoonlijke dienstverlening, mogelijkheid tot telewerken, leidinggevende functies in deeltijd, levensloopafhankelijke inzet en carrièremogelijkheden voor vrouwen zijn ingrediënten die voor benchmarking in aanmerking komen. Daarmee kan door verschillende branches een goede concurrentiestrijd terzake een adequaat werk-privé beleid worden gevoerd. Gelijktijdig zou hier kunnen worden ingehaakt op de diversiteit (multicultureel) in het personeelsbeleid. Afspiegeling van de bevolkingssamenstelling in de personele bezetting is immers verre van realiteit. dat heeft maatschappelijk ongewenste gevolgen en kan eenvoudig in de benchmarking worden opgenomen. Mogelijkheden voor voldoende en adequate kinderopvang is bij al deze ontwikkelingen een conditio sine qua non. De Wet Basisvoorziening Kinderopvang biedt mogelijkheden voor het maken van een grote sprong voorwaarts om het werk-privé vraagstuk aan te pakken. Wellicht dat middels toepassing van deze wet nadere uitwerkingen kunnen worden overwogen om de concurrentie terzake een goed werk-privé beleid te versterken en vooral om een cultuuromslag te stimuleren. 4 Zie ook Effecten van cultuur, van arbeidsethos naar combinatie-ethos, Stuurgroep Dagindeling, november 2000

11 Het moge duidelijk zijn dat de Stuurgroep de noodzaak van een cultuurverandering in arbeidsorganisaties betreffende het werk-privé beleid van groot belang acht. De Stuurgroep pleit voor een gezamenlijke stimuleringscampagne van overheid en sociale partners voor een kwalitatief hoogwaardig werk/privé- en diversiteitsbeleid. Hierbij staat benchmarking centraal, waardoor concurrentie op dit gebied tussen werkgevers in de diverse bedrijfstakken wordt versterkt. Daarnaast maken verspreiding van best practices, onderzoek, mediacampagnes en een website deel uit van deze campagne. 3.2 Telewerken FILES CONTROLEMANAGEMENT Om meerdere redenen is de jarenlange vanzelfsprekendheid van continue aanwezigheid op het werk in een ander daglicht komen te staan. De industriële samenleving stelt hieraan andere eisen dan een kennis- en dienstenmaatschappij. Hierin wordt de productiviteit zeker niet alleen door aanwezigheid bepaald. Dat biedt mogelijkheden voor invoering van een substantieel systeem van telewerken, hetgeen nog vele andere voordelen met zich mee brengt. Immers, door de overweldigende toename van de mobiliteit is er een tot op heden onopgelost probleem ontstaan in de vervoerssector. De tijd die verloren gaat met de fileproblematiek en de daarbij behorende financiële kosten voor de gehele samenleving zijn tot onaanvaardbare proporties gestegen. Het treinvervoer kan de vraag op spitstijden niet verwerken. Een betere spreiding van arbeidstijden zou hieraan een wezenlijke bijdrage kunnen leveren. Thuiswerken op enkele dagen of dagdelen is met de hedendaagse technologische mogelijkheden in veel meer gevallen mogelijk dan tot op heden wordt geëffectueerd. Dit wordt veelal veroorzaakt door een halsstarrige vorm van controlemanagement of veronderstelde financiële consequenties. Het in kaart brengen van de totale kosten, op zowel micro- als macroniveau, bij ongewijzigd beleid verdient aanbeveling. Het kan leiden tot een extra stimulans van acceptatie en implementatie van de eerdergenoemde structurele vormen van telewerken als onderdeel van de gewone bedrijfsvoering. Daarmee worden tevens de ongewenste piekuren in de werk-privé spanningen beter onder controle gebracht. Het door vier ministeries ontwikkelde bereikbaarheidsscenario 5 biedt voldoende mogelijkheden om telewerken een impuls te geven. Telewerken en tele-managen zijn noodzakelijk te stimuleren fenomenen in de nieuwe arbeidsverhoudingen. De overheid geeft in samenwerking met sociale partners een impuls aan een forse uitbreiding van telewerken. Hiervoor worden concrete instrumenten ontwikkeld en bestaande best practices verspreid. Het bereikbaarheidsscenario, ontwikkeld door de ministeries van Verkeer en Waterstaat, Economische Zaken, VROM en SZW, biedt hiervoor bruikbare aanknopingspunten. 5 Het Bereikbaarheidsscenario is ontwikkeld door de ministeries van, Verkeer en Waterstaat, Economische Zaken, VROM en SZW, juni 2000

12 4 TIJD EN RUIMTE OP MAAT 4.1 Afstemming van openingstijden en werktijden TIJD IS SCHAARSTE- ARTIKEL FLEXIBELE SCHOOLTIJDEN ITALIË EN FRANKRIJK Er is alle aanleiding om het onderwerp tijd hoger op de maatschappelijke en politieke agenda te plaatsen. Er is immers in Nederland nog geen sprake van een samenhangende visie op tijd. Werktijden en openingstijden van voorzieningen zijn te weinig op elkaar afgestemd, arbeidstijdenmanagement als sturingsmiddel in de verbetering van de werk-privé balans staat nog in de kinderschoenen. Voor een groeiende groep is tijd het nieuwe schaarste-artikel geworden. Het gaat zowel om de aansluiting tussen werktijden en openingstijden voor scholen en kinderopvang als om openingstijden van andere voorzieningen zoals poliklinieken in ziekenhuizen, winkels en gemeenteloketten. Er is behoefte aan verandering van openingstijden van deze voorzieningen, zonder nu direct in de discussie over de 24-uurseconomie te vervallen. Met flexibilisering van schooltijden wordt er nog te weinig door scholen geëxperimenteerd. Opvallend was dat er ook binnen de experimenten dagindeling hier geen aanmeldingen voor waren. Toen twee jaar geleden het (geprivatiseerde) openbaar vervoer in Groningen de toestroom van scholieren en studenten niet aankon, waren vertragingen en chaos het gevolg. Een verzoek van de directie van het regionale openbaar vervoer aan de onderwijsinstellingen om de aanvangstijden te spreiden vond geen gehoor. Binnen de regelgeving kan er veel meer dan scholen zelf in de praktijk organiseren. De Stuurgroep stelt voor dat een aantal scholen deze handschoen oppakt en gaat experimenteren met flexibele schooltijden. Ook de vakanties en de voor sommigen heilige woensdagmiddag kan hier onderdeel van zijn. Buitenlandse voorbeelden uit onder andere Italië en Frankrijk tonen hoe tijd daar inmiddels een onderwerp van beleid is geworden. In Italië is sinds 2000 een wet van kracht die steden met meer dan inwoners verplicht aan tijdregie te doen. In Rome heeft dit bijvoorbeeld geleid tot herkenbare en verruimde openingstijden. Zo zijn bijvoorbeeld musea nu ook s avonds toegankelijk. In Frankrijk ontwikkelt men een nationaal tijdbeleid, heeft meerdere Bureaux de Temps opgericht en ook onderdelen van het Nederlandse dagindelingbeleid geïntroduceerd. Lokale of regionale tijdregie zou ook in Nederland verder voet aan de grond kunnen krijgen door te experimenteren met tijdbureaus. Zo n tijdbureau houdt als het ware de klokken binnen een gemeente of regio in de gaten: winkeltijden, schooltijden, werktijden, kinderopvangtijden, reistijden. Door peilingen worden ook de behoeftes van buurtbewoners in kaart gebracht. Ontstaan er knelpunten in de wijk, dan probeert het tijdbureau te bemiddelen tussen vragers en aanbieders. Verruiming en flexibilisering van openingstijden moet worden gestimuleerd. Zorg voor een betere afstemming van werktijden en openingstijden en neem initiatieven om een landelijke en lokale tijdregie vorm te geven. Ter ondersteuning hiervan is het zinvol een aantal lokale of regionale tijdbureaus in te richten en een aantal experimenten binnen scholen op te zetten waarbij geëxperimenteerd wordt met flexibilisering van schooltijden. 4.2 Kindlogistiek en kindlint De dagelijkse gang van en naar school van kinderen is niet meer dezelfde als de ervaring die de meeste lezers van dit rapport zullen hebben. Veel ouders brengen en halen hun kinderen naar en van school, sportclubs, muziekles, kinderopvang e.d.. Voor tweeverdieners en alleenstaande kostwinners met schoolgaande kinderen vormt de kindlogistiek een terugkerende last in het goed combineren van werk en zorgtaken. Wijken raken verstopt met auto s op de haal- en brengtijden.

13 KINDVRIENDELIJKE ROUTES Naast de invoering van dagarrangementen hebben ouders behoefte aan kindvriendelijke routes waardoor kinderen weer vaker zonder begeleiding naar school of clubs kunnen gaan. Bij de inrichting van wijken en het bepalen van verkeersroutes is het belang van de automobilist vaak dominant en staat niet het kind als gebruiker centraal. Een goede kindlogistiek vereist nieuwe oplossingen. In een van de experimenten dagindeling staat het kind, als gebruiker van ruimte, centraal en is het kindlint ontwikkeld. Een sociaal en verkeersveilige verbinding voor kinderen die in dit experiment ook voor ouderen aantrekkelijk bleek te zijn. Een goede kindlogistiek is een belangrijke voorwaarde voor mensen die werk en privé combineren. Het is zinvol als oplossingsrichting het concept kindlint verder uit te werken op basis van onderzoek en pilots.

14 5 VERDERE IDEEËN AANBEVELINGEN Naast eerder genoemde aanbevelingen geven wij nog enkele ideeën die uit de ervaringen van de experimenten zijn voortgekomen. Ontwikkel binnen de diverse overheidslagen speciale activiteiten om de harde (fysieke infrastructuur) en zachte (sociale infrastructuur) sectoren op beleids- en uitvoeringsniveau beter met elkaar te laten samenwerken. Ook een bestuurlijk coördinatiepunt kan hierbij een stimulerende rol vervullen. Het voornemen een Kenniscentrum Dagindeling en Ruimtelijke Ordening in te richten is een goede ontwikkeling. Gemeentes, provincies, rijk, planologen, projectontwikkelaars e.d. maken gebruik van dit kenniscentrum. Bij de advisering worden de invalshoeken van bijvoorbeeld dagindeling, ruimtelijke ordening, lokaal sociaal beleid en levensloop integraal met elkaar in verband gebracht. In convenanten tussen Rijk en andere overheden (zoals bijvoorbeeld het Bestuursakkoord Nieuwe Stijl, BANS) dient dagindeling standaard als randvoorwaarde voor beoogde ontwikkelingen meegenomen te worden naar analogie van de toepassing bij het Grote Steden Beleid (GSB). Voor het grensoverschrijdende karakter van veel vraagstukken (zoals vervoer, ruimtelijke ordening, onderwijs) is speciale aandacht vereist. De rijksoverheid toont het goede voorbeeld door het voortouw te nemen op het vlak van dagindeling. In de eigen organisatie zullen zaken als flexibele werktijden, kinderopvang, verlofregelingen, persoonlijke dienstverlening, levensloopafhankelijke inzet, telewerken standaard beleid zijn. Het verdient aanbeveling voor medewerkers bij de departementen trainingsprogramma s in ontkokering te ontwikkelen. Ook binnen andere overheidsniveaus kunnen dergelijke programma s worden gestimuleerd. In 2004 vervult Nederland het voorzitterschap van de Europese Unie. Maak gebruik van deze gelegenheid om te zorgen voor kennisuitwisseling op het gebied van dagindeling, levensloop en tijdbeleid. De tussentijdse resultaten van de experimenten Dagindeling geven aanleiding om, naast de Stuurgoep, ook advies te vragen aan de Sociaal Economische Raad (SER), de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO), en de Raad voor Verkeer en Waterstaat. De uitkomsten hiervan kunnen dan meegenomen worden in het eindadvies over de Stimuleringsmaatregel Dagindeling medio TOT SLOT WINSTMAKER SAMENLEVING De Stuurgroep Dagindeling is ervan overtuigd dat een doortastend beleid ten aanzien van dagindeling in de komende kabinetsperiode zowel noodzakelijk als kansrijk is. Noodzakelijk omdat de meerderheid van de bevolking behoort tot taakcombineerders en zijn economische, maatschappelijke en persoonlijke taken beter kan uitvoeren als de samenleving zich daarop inricht. Kansrijk, omdat vele formules uit de experimenten succesvol functioneren. Het is duidelijk dat deze (overheids)investeringen zich spoedig zullen terugverdienen in een grotere arbeidsparticipatie, een vermindering van het aantal arbeidsongeschikten en een hoger rendement van de investeringen in het onderwijs. Naar onze stellige overtuiging is een beduidende investering op korte termijn uiteindelijk een winstmaker voor de samenleving. Een sterke, adequate en eigentijdse sociale infrastructuur is tenslotte van groot belang voor de economische ontwikkeling. Het is nu een kwestie van organiseren en investeren, en daarmee van doorpakken.

15 De aanbevelingen op een rij 1. De Stuurgroep onderschrijft de aanbevelingen in het advies van de Commissie Dagarrangementen van harte en adviseert met kracht om deze aanbevelingen in de komende kabinetsperiode ten uitvoer te brengen. Hierbij is speciaal van belang: De verdere uitwerking van het concept dagarrangementen en dienstenknooppunten. Een eenmalige investeringsimpuls van het rijk aan gemeenten om ontwikkeling en bouw van multifunctionele accommodaties te versnellen. Het betreft een investering van gemiddeld 150 miljoen euro per jaar gedurende twee kabinetsperiodes. Hierbij kunnen ondermeer ICES-gelden worden aangewend. Het ter beschikking stellen door het rijk van een stimuleringsbudget van 50 miljoen euro per jaar waarmee een premie op lokale samenwerking ten behoeve van dagarrangementen wordt gestimuleerd. De inrichting van een (klein) landelijk projectmanagement dat richting geeft aan de verdere ontwikkeling van een aantrekkelijk en samenhangend aanbod van dagarrangementen voor ouders en kinderen, waarbij lokale initiatieven een optimale ruimte wordt geboden. 2. Het concept van franchise-formules op het vlak van kinderopvang, persoonlijke dienstverlening en ouderenzorg is op basis van de resultaten van de experimenten dagindeling de moeite waard verder uit te werken. Bevorder dat de markt deze ontwikkeling oppakt, stimuleer dit met een aantal pilots en zoek oplossingen voor belemmeringen in de sfeer van wet- en regelgeving. 3. De Stuurgroep adviseert de deregulering en stroomlijning van wet- en regelgeving aan te pakken en met oplossingen te komen voor een aantal in de experimenten gesignaleerde knelpunten. De resultaten hiervan kunnen in het eindadvies van de Stimuleringsmaatregel Dagindeling medio 2003 worden meegenomen. Speciale aandachtspunten hierbij zijn de dwarsverbanden tussen verschillende beleidsterreinen en het handhaven en creëren van experimenteerruimte binnen relevante wet- en regelgeving. 4. De Stuurgroep pleit voor een gezamenlijke stimuleringscampagne van overheid en sociale partners voor een kwalitatief hoogwaardig werk/privé- en diversiteitsbeleid. Hierbij staat benchmarking centraal, waardoor concurrentie op dit gebied tussen werkgevers in de diverse bedrijfstakken wordt versterkt. Daarnaast maken verspreiding van best practices, onderzoek, mediacampagnes en een website deel uit van deze campagne. 5. De overheid geeft in samenwerking met sociale partners een impuls aan een forse uitbreiding van telewerken. Hiervoor worden concrete instrumenten ontwikkeld en bestaande best practices verspreid. Het bereikbaarheidsscenario, ontwikkeld door de ministeries van Verkeer en Waterstaat, Economische Zaken, VROM en SZW, biedt hiervoor bruikbare aanknopingspunten. 6. Verruiming en flexibilisering van openingstijden moet worden gestimuleerd. Zorg voor een betere afstemming van werktijden en openingstijden en neem initiatieven om een landelijke en lokale tijdregie vorm te geven. Ter ondersteuning hiervan is het zinvol een aantal lokale of regionale tijdbureaus in te richten en een aantal experimenten binnen scholen op te zetten waarbij geëxperimenteerd wordt met flexibilisering van schooltijden. 7. Een goede kindlogistiek is een belangrijke voorwaarde voor mensen die werk en privé combineren. Het is zinvol als oplossingsrichting het concept kindlint verder uit te werken op basis van onderzoek en pilots.

16 Samenstelling Stuurgroep Dagindeling Januari 2002 Dhr. mr. E.R. Steenborg Voorzitter Dhr. ir. M. El Achkar Organisatie-adviseur, Achkar Consultancy Mw. M.M. van den Brink Expert in lokaal bestuur & Europese instellingen Mw. P.A. Dijkstra Presentatrice Mw. G.H. Eendragt Directeur IBSS Consultancy Dhr. drs. J. van Lidth de Jeude Burgemeester gemeente Deventer Dhr. drs. H.J. Pijlman Plaatsvervangend voorzitter van het College van Bestuur van de Hanze Hogeschool Groningen en Voorzitter Commissie Dagarrangementen Prof. dr. ir. S. Sariyildiz Hoogleraar Informatica aan de Technische Universiteit Delft Dhr. dr. P. Winsemius Firmant McKinsey & Company Secretariaat: Projectbureau Dagindeling Lange Voorhout 9 Postbus CN Den Haag

17 Colofon Uitgave en teksten: Stuurgroep Dagindeling Exemplaren kunnen worden aangevraagd bij het Projectbureau Dagindeling, telefoon (070) Fotografie: Tony Stone Images; Pieter van der Houwen Vormgeving: i-grec Lithografie: GrafiTop Druk: Grafisch Bedrijf Tuijtel

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1998 1999 26 206 Emancipatiebeleid 1999 Nr. 7 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

29 augustus 2008 PO/ KOV/

29 augustus 2008 PO/ KOV/ De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk Uw kenmerk 29 augustus 2008 PO/ KOV/ 44253 2070827150 Onderwerp Vragen van het lid Van Gent over

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag Aan de voorzitter van de Sociaal-Economische Raad De heer ir. W. Draijer Postbus 90405 2509 LK S GRAVENHAGE

Nadere informatie

S A M E N V A T T I N G

S A M E N V A T T I N G 5 6 Samenvatting In dit advies doet de Sociaal-Economische Raad voorstellen voor vereenvoudiging van de Arbeidstijdenwet (ATW). De kern van deze wet bestaat uit een stelsel van normen voor arbeids- en

Nadere informatie

Reacties op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden

Reacties op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden Reacties op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden Op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden hebben de volgende organisaties - op verzoek of

Nadere informatie

Aanvullende beleidsdocumenten. Rijksbeleid Wet maatschappelijke ondersteuning

Aanvullende beleidsdocumenten. Rijksbeleid Wet maatschappelijke ondersteuning Aanvullende beleidsdocumenten Onderstaande teksten zijn een aanvulling op Hoofdstuk 3 uit de Toelichting van het bestemmingsplan. Het zijn samenvattende teksten die betrekking hebben op beleidsdocumenten

Nadere informatie

Samenvatting reactie Reactie college Tekstaanpassing in SEA

Samenvatting reactie Reactie college Tekstaanpassing in SEA Overzicht reacties toetsingsronde Sociaaleconomische agenda Den Haag 2020 (SEA) C Toekomstfestival Samenvatting reactie Reactie college Tekstaanpassing in SEA 1 Discussiebijeenkomst Iedereen doet mee 1.

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid De business case

Leeftijdbewust personeelsbeleid De business case Leeftijdbewust personeelsbeleid De business case Inleiding Binnen de sector ziekenhuizen is leeftijdsbewust personeelsbeleid een relevant thema. De studie RegioMarge 2006, De arbeidsmarkt van verpleegkundigen,

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl

Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl Ziekenhuizen bevinden zich in roerige tijden. De uitdaging voor ziekenhuizen is hoe op langere termijn kwalitatief hoogwaardige en doelmatige zorg te kunnen blijven bieden

Nadere informatie

Meer kansen, meer banen. SW-bedrijven als banenmakelaar

Meer kansen, meer banen. SW-bedrijven als banenmakelaar Meer kansen, meer banen Inleiding Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben terecht de volle aandacht van de politiek. Vrijwel alle verkiezingsprogramma s besteden er aandacht aan. Het gaat

Nadere informatie

Actieve ondersteuning vanuit het Rijk voor experimentele initiatieven van scholen;

Actieve ondersteuning vanuit het Rijk voor experimentele initiatieven van scholen; Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Dhr. drs. S. Dekker Postbus 16375 2500 BJ 'S-GRAVENHAGE doorkiesnummer (070) 373 8875 betreft VNG reactie op advies Onderwijsraad "Grenzen aan kleine scholen".

Nadere informatie

Perspectief voor de Achterhoek

Perspectief voor de Achterhoek Perspectief voor de Achterhoek 1 Perspectief voor de Achterhoek Aanleiding Op 23 september organiseerde De Maatschappij met Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek een interactieve bijeenkomst met als doel

Nadere informatie

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

>Retouradres Postbus BJ Den Haag

>Retouradres Postbus BJ Den Haag >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Datum 28 februari 2017 Betreft Brief aan Kamer met beantwoording Kamervragen van de leden Dijkstra en Van Weyenberg (beiden D66) over jonge vrouwen die vaak

Nadere informatie

Tussen de opvang en ontwikkeling van kinderen staan wetten in de weg en praktische bezwaren

Tussen de opvang en ontwikkeling van kinderen staan wetten in de weg en praktische bezwaren Tussen de opvang en ontwikkeling van kinderen staan wetten in de weg en praktische bezwaren Presentatie voor de bijeenkomst Van nul tot twaalf in 2024; De toekomst van de kinderopvang en de relatie met

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 32 889 Voorstel van wet van de leden Voortman en Van Hijum tot wijziging van de Wet aanpassing arbeidsduur ten einde flexibel werken te bevorderen

Nadere informatie

Betreft cie-mo: Commissienotitie inzake Uitvoering motie 22 van de raadsvergadering van 28 oktober 1999, betreffende kinderopvang

Betreft cie-mo: Commissienotitie inzake Uitvoering motie 22 van de raadsvergadering van 28 oktober 1999, betreffende kinderopvang gemeente Eindhoven Concernstaf Bestsarssecretariaat Retouradres Postbus 90150, 5600 RB Eindhoven Voorzitter en leden van de commissie voor maatschappelijke ontwikkeling Behandeld door M. Honing Telefoon

Nadere informatie

Feiten en cijfers over Kinderopvang

Feiten en cijfers over Kinderopvang over Kinderopvang 1. De kosten van kinderopvang De Kinderopvangtoeslag is er voor alle werkende ouders De Wet kinderopvang geeft vanaf 1 januari 2005 alle werkende/studerende ouders die van kinderopvang

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009 Directie Voorlichting en Communicatie Parnassusplein 5 Postbus 20350 2500 EJ Den Haag T 070 340 79 11 T 070 340 60 00 F 070 340 62 92 Hebt u 's avonds of in het weekend dringend een voorlichter nodig,

Nadere informatie

Kinderopvang in eigen beheer. Resultaten marktonderzoek

Kinderopvang in eigen beheer. Resultaten marktonderzoek Kinderopvang in eigen beheer Resultaten marktonderzoek Opgesteld door K. Soldaat Kenmerk Resultaten marktonderzoek Datum 26 juli 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Resultaten algemeen 4 3 Het makelaarsmodel

Nadere informatie

INTENTIEVERKLARING INZAKE DE ARBEIDSPARTICIPATIE VAN HERINTREDENDE VROUWEN

INTENTIEVERKLARING INZAKE DE ARBEIDSPARTICIPATIE VAN HERINTREDENDE VROUWEN INTENTIEVERKLARING INZAKE DE ARBEIDSPARTICIPATIE VAN HERINTREDENDE VROUWEN Aanleiding voor de intentieverklaring Een stijgend aandeel vrouwen kiest ervoor na een periode van zorg voor het gezin weer tot

Nadere informatie

Vragen waar deze maar ook de andere Zeeuwse onderwijsinstellingen onder meer voor staan zijn:

Vragen waar deze maar ook de andere Zeeuwse onderwijsinstellingen onder meer voor staan zijn: bericht op brief van: uw kenmerk: Aan de voorzitter van Provinciale Staten van Zeeland p/a Statengriffier ons kenmerk: 09027445 afdeling: Welzijn bijlage(n): 1 behandeld door: Mevr. M.J.H.M. van Groeningen

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Dank u voorzitter, Ik hoop op een inspirerende en vruchtbare bespreking en zal proberen daaraan vandaag ook mijn bijdrage te leveren.

Dank u voorzitter, Ik hoop op een inspirerende en vruchtbare bespreking en zal proberen daaraan vandaag ook mijn bijdrage te leveren. Dank u voorzitter, Ik hoop op een inspirerende en vruchtbare bespreking en zal proberen daaraan vandaag ook mijn bijdrage te leveren. Voordat ik mijn speech begin, wil ik stilstaan bij de actualiteit.

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Doel en opzet Basisprincipes Voorbereidende werkgroepen Resultaat van de Staten-Generaal Vooraf

Nadere informatie

Nieuwe werken in gemeenten. Hype of blijvertje. Tekst: Karlien Haak / Fotografie: Kees Winkelman

Nieuwe werken in gemeenten. Hype of blijvertje. Tekst: Karlien Haak / Fotografie: Kees Winkelman Nieuwe werken in gemeenten Hype of blijvertje Tekst: Karlien Haak / Fotografie: Kees Winkelman Het Nieuwe Werken blijft in 2013 populair in gemeenten. Het is voor veel van hen een antwoord op de vraag

Nadere informatie

Onze punten van zorg en onze aanbevelingen hebben betrekking op de volgende onderwerpen die in de bijlage nader worden uitgewerkt:

Onze punten van zorg en onze aanbevelingen hebben betrekking op de volgende onderwerpen die in de bijlage nader worden uitgewerkt: Gemeente Amsterdam Wethouder E. van der Burg Postbus 202 1000 AE AMSTERDAM Amsterdam, 22 januari 2015 Betreft: Evaluatie Wijkzorgteams Geachte heer Van der Burg, De Stedelijke Wmo-Adviesraad is een aantal

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.prv-overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 75 02 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum EMT/2005/1830

Nadere informatie

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Opdrachtgever: Hans Tanis, Wethouder Onderwijs Auteurs: Hans Erkens en Diana Vonk Datum: 9 oktober 2013 Inleiding 1.1. Aanleiding

Nadere informatie

Zorgen voor Anderen. WOMEN Inc 5-12-2014. Rapportage kwantitatief en kwalitatief onderzoek Fenneke Vegter, Marcel Voorn en Ester Koot Project Z5069

Zorgen voor Anderen. WOMEN Inc 5-12-2014. Rapportage kwantitatief en kwalitatief onderzoek Fenneke Vegter, Marcel Voorn en Ester Koot Project Z5069 Zorgen voor Anderen WOMEN Inc Rapportage kwantitatief en kwalitatief onderzoek Fenneke Vegter, Marcel Voorn en Ester Koot Project Z5069 5-12-2014 Inhoudsopgave Klik op icoon om naar het hoofdstuk te gaan

Nadere informatie

Algemene beschouwing

Algemene beschouwing Algemene beschouwing Arbeidsmigratiebeleid begint bij Nederlands arbeidsmarktbeleid Voor de Nederlandse economie en dus voor bedrijven en werknemers is het van belang om de juiste mensen op de juiste arbeidsplek

Nadere informatie

Kabinetsstandpunt Dagindeling pag. 1. Kabinetsstandpunt Dagindeling

Kabinetsstandpunt Dagindeling pag. 1. Kabinetsstandpunt Dagindeling Kabinetsstandpunt Dagindeling pag. 1 Kabinetsstandpunt Dagindeling Kabinetsstandpunt Dagindeling pag. 2 1. Inleiding Vanaf maart 1999 tot maart 2003 is de Stimuleringsmaatregel Dagindeling van kracht geweest.

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het peuterspeelzaalwerk. Spelen in het belang van talentontwikkeling!

Ontwikkelingen in het peuterspeelzaalwerk. Spelen in het belang van talentontwikkeling! Ontwikkelingen in het peuterspeelzaalwerk Spelen in het belang van talentontwikkeling! Peuterspeelzalen en gemeente Sinds zestiger jaren vorige eeuw Vrijwilligersinitiatief soms met gemeentelijke stimuleringsubsidie,

Nadere informatie

De dagelijkse dichtheid van het bestaan. Paul Schnabel Rotary s Gravenhage Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht

De dagelijkse dichtheid van het bestaan. Paul Schnabel Rotary s Gravenhage Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht De dagelijkse dichtheid van het bestaan Paul Schnabel Rotary s Gravenhage Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht Iedereen aan het werk Meer mensen - M. 80% - V. 55% Meer jaren - 61/62 jr.

Nadere informatie

2513AA22. De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA S GRAVENHAGE

2513AA22. De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 T

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

Beter Benutten. Slim en vlot van deur tot deur

Beter Benutten. Slim en vlot van deur tot deur Beter Benutten Slim en vlot van deur tot deur Slim en vlot van deur tot deur Omdat er, zeker in de stad, nog maar weinig mogelijkheden zijn om de infrastructuur uit te breiden, is juist daar een wereld

Nadere informatie

Maak werk van mantelzorg!

Maak werk van mantelzorg! Een stevige cao maakt zich sterk voor 1 op 8 de 1 op de 8 werknemers combineert werk met langdurige zorg voor een naaste. De komende jaren neemt dat aantal toe omdat er een groter beroep wordt gedaan op

Nadere informatie

Ruimte voor groei in de kinderopvang. Sociaal en Cultureel Planbureau in opdracht van het

Ruimte voor groei in de kinderopvang. Sociaal en Cultureel Planbureau in opdracht van het Ruimte voor groei in de kinderopvang Sociaal en Cultureel Planbureau in opdracht van het Ruimte voor groei in de kinderopvang De vraag naar kinderopvang per gemeente Om een goed beeld te krijgen van de

Nadere informatie

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND Nederland moet snel uit de crisis. Steden zijn de economische motor van Nederland. Zij vormen de spil in krachtige netwerken met het bedrijfsleven, het

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Via de wijk aan het werk

Via de wijk aan het werk Via de wijk aan het werk Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn en sport.

Nadere informatie

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Visie De pedagogische kwaliteiten van medewerkers bepalen voor een zeer groot deel de kwaliteit van de kinderopvang, passend bij

Nadere informatie

Het worden andere tijden!

Het worden andere tijden! Het worden andere tijden! 1.0 Redenen voor andere schooltijden (bron: verschillende onderzoeken door scholen) Waarom zou een school willen overstappen op andere tijden? Kort gezegd gaat het erom meer rust

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

INTENTIEVERKLARING INZAKE DE ARBEIDSPARTICIPATIE VAN HERINTREDENDE VROUWEN

INTENTIEVERKLARING INZAKE DE ARBEIDSPARTICIPATIE VAN HERINTREDENDE VROUWEN INTENTIEVERKLARING INZAKE DE ARBEIDSPARTICIPATIE VAN HERINTREDENDE VROUWEN. Stichting opleidings- & Ontwikkelingsfonds Call Centers LANDELIJK ORGAAN BEROEPSONDERWIJS. Partijen: de minister van Sociale

Nadere informatie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie Mr Roger VAN BOXTEL, Minister of City Management and Integration, Netherlands Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie 21-22 mei 2001 Enkel gesproken tekst geldt Tweede

Nadere informatie

ECSD/U

ECSD/U Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid(SZW) Mw. drs. J. Klijnsma Postbus 90801 2509 LV 'S-GRAVENHAGE doorkiesnummer (070) 373 8249 betreft Verzoek bestuurlijke reactie Besluit experimenten Participatiewet

Nadere informatie

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag

Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Toespraak staatssecretaris H.A.L. van Hoof bij de opening van de miniconferentie O&O-fondsen op 10 september 14.00u in Den Haag Welkom, blij dat u er bent. Uit het feit dat u met zovelen bent gekomen maak

Nadere informatie

SER: 'Grote schoolvakantie is ouderwets'

SER: 'Grote schoolvakantie is ouderwets' SER: 'Grote schoolvakantie is ouderwets' reacties (13) print stuur artikel door Gerelateerde artikelen Denktank: nieuwe basisschool nodig De schooltijden zijn een overblijfsel uit de tijd van voor de industriële

Nadere informatie

Uitwerking Kadernota Jeugd

Uitwerking Kadernota Jeugd Bijlage I bij besluit van de raad van de gemeente Alphen aan den Rijn van 29 mei 2008, nr 2008/5681 (raadsbesluit 2008/35) Uitwerking Kadernota Jeugd Algemene inleiding Van de deelprogramma s 3 en 4 Jeugd

Nadere informatie

Voortgangsmemo. Betreft: Update Banenafspraak sector Overheid & Onderwijs periode juni - Van: Hans Spigt (aanjager banenafspraak)

Voortgangsmemo. Betreft: Update Banenafspraak sector Overheid & Onderwijs periode juni - Van: Hans Spigt (aanjager banenafspraak) Voortgangsmemo Van: Hans Spigt (aanjager banenafspraak) Aan: minister van BZK en staatssecretaris van SZW Betreft: Update Banenafspraak sector Overheid & Onderwijs periode juni - september 2016. Datum:

Nadere informatie

INTENTIEVERKLARING. De Vereniging voor Christelijk Onderwijs Groningen. De Vereniging voor Christelijk Basisonderwijs Hoogkerk,

INTENTIEVERKLARING. De Vereniging voor Christelijk Onderwijs Groningen. De Vereniging voor Christelijk Basisonderwijs Hoogkerk, INTENTIEVERKLARING De Vereniging voor Christelijk Onderwijs Groningen en De Vereniging voor Christelijk Basisonderwijs Hoogkerk, verder te noemen: de besturen, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd, overwegende

Nadere informatie

Organisatiemodellen voor kunst en cultuureducatie

Organisatiemodellen voor kunst en cultuureducatie Organisatiemodellen voor kunst en cultuureducatie Uitgangspunten toekomstig organisatiemodel Aan de gemeenteraad zullen de uitgangspunten voor een toekomstig organisatiemodel voor kunst en cultuureducatie

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel aan gemeenteraad

Initiatiefvoorstel aan gemeenteraad Initiatiefvoorstel aan gemeenteraad n.v.t. W.F. Mulckhuijse (SP), R. Pet (GroenLinks), K.G. van Rijn (PvdA), K. Jongejan (VVD) In te vullen door Raadsgriffie Portefeuillehouder nvt nvt RV-nummer: RV-68/2008

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

2. Belang van de pilots flexibilisering en experimenten vraagfinanciering

2. Belang van de pilots flexibilisering en experimenten vraagfinanciering Intentieverklaring tussen hogescholen 1, NRTO en de brancheorganisaties 2 Actiz, GGZ- Nederland, Jeugdzorg Nederland, MO-groep en VGN (hierna te noemen hogescholen en branches) 1. Doel van samenwerking

Nadere informatie

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Huidige uitdagingen voor organisaties Veranderd werknemersperspectief

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

interim-professionals voor Finance & Control

interim-professionals voor Finance & Control Veel omzet draaien, maar toch weinig verdienen? Niet beschikken over de juiste managementinformatie? Ineens geconfronteerd worden met liquiditeitsproblemen? Een ervaren interim-manager kan u bijstaan om

Nadere informatie

Advies WMO raad Haarlem op nota. Welzijnswerk klaar voor toekomst.

Advies WMO raad Haarlem op nota. Welzijnswerk klaar voor toekomst. WMO raad Haarlem op nota Welzijnswerk klaar voor toekomst. Inleiding De Wmo-raad Haarlem heeft met belangstelling kennis genomen van de nota Welzijnswerk klaar voor de toekomst. De Wmo-raad adviseert positief

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Directie Inwoners Ingekomen stuk D7 (PA 14 december 2011) Maatschappelijke Ontwikkeling Beleidsrealisatie & verantwoording

Directie Inwoners Ingekomen stuk D7 (PA 14 december 2011) Maatschappelijke Ontwikkeling Beleidsrealisatie & verantwoording Ingekomen stuk D7 (PA 14 december 2011) Aan de Gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 329 29 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 9105 6500

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 Werk en Mantelzorg. 2 Handreikingen mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. 3 Succesvoorbeeld mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid

Inhoudsopgave. 1 Werk en Mantelzorg. 2 Handreikingen mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. 3 Succesvoorbeeld mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid Inhoudsopgave 1 Werk en Mantelzorg 2 Handreikingen mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid - Handreiking 1 Flexibilisering - Handreiking 2 Bekendheid en Bespreekbaarheid - Handreiking 3 Rolverdeling mantelzorgvriendelijkpersoneelsbeleid

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009 ALDUS BESLOTEN 9 JULI Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009 ALDUS BESLOTEN 9 JULI Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 ALDUS BESLOTEN 9 JULI 2009 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Doetinchem, 4 juli 2009 Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma Demografische ontwikkelingen

Ontwikkelprogramma Demografische ontwikkelingen Ontwikkelprogramma Demografische ontwikkelingen Leefbare en vitale dorpen in Berkelland 5 Doelenboom Wat speelt er? 6 Bewust worden? Veranderingen in Berkelland en de regio Achterhoek door de krimp lijken

Nadere informatie

Linda.Rigters@vc.fnv.nl s.baljeu@cnv.nl e.wolters@vc-mhp.nl

Linda.Rigters@vc.fnv.nl s.baljeu@cnv.nl e.wolters@vc-mhp.nl FNV Naritaweg 10 Postbus 8456 1005 AL Amsterdam T 020 58 16 300 F 020 68 44 541 Postadres Postbus 8456, 1005 AL Amsterdam Aan de voorzitter en de leden van de vaste Commissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Nadere informatie

Uitnodiging aan het nieuwe kabinet

Uitnodiging aan het nieuwe kabinet Uitnodiging aan het nieuwe kabinet Uitnodiging aan het nieuwe kabinet Gemeenten: knooppunt in de samenleving Van veiligheid tot zorg, onderwijs en werkgelegenheid. Van energie en klimaatverandering tot

Nadere informatie

Aan burgemeester en wethouders

Aan burgemeester en wethouders Aan burgemeester en wethouders Documentnummer 2016.0.019.058 Portefeuillehouder(s) R. König Zaaknummer 2016-04-00086 Cluster Beleid & Regie Vertrouwelijk Nee Ambtenaar G. van Haaren Datum in college 12

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Leven in Leiden: Uitkomsten brainstorm Startbijeenkomst Sociaal Maatschappelijke Structuurvisie. Gemeente Leiden 6 april 2011

Leven in Leiden: Uitkomsten brainstorm Startbijeenkomst Sociaal Maatschappelijke Structuurvisie. Gemeente Leiden 6 april 2011 1. In 2025 is een kwart van de Leidse bevolking 65 jaar of ouder De vergrijzing is op dit moment in Leiden nog beperkt ten opzichte van de andere steden: 12% van de bevolking is 65+. Landelijk is dat nu

Nadere informatie

Ons kenmerk Rfv/1999079288 Doorkiesnummer 070-3027232

Ons kenmerk Rfv/1999079288 Doorkiesnummer 070-3027232 De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG Bijlagen Inlichtingen bij G.A. van Nijendaal Onderwerp Stimulering kinderopvang Uw kenmerk DJB/PJB-993207 Ons kenmerk

Nadere informatie

De toekomst begint vandaag!

De toekomst begint vandaag! verder bouwen aan de kindcentra 0-13 s-hertogenbosch De toekomst begint vandaag! Als professionals, schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en gemeente werken we samen aan de kindcentra 0-13 s-hertogenbosch;

Nadere informatie

50 plussers op de arbeidsmarkt

50 plussers op de arbeidsmarkt 50 plussers op de arbeidsmarkt Onderzoek arbeidsparticipatie 50-plus werknemers in het bedrijfsleven Het 50+ Adviescentrum heeft in de maanden februari tot en met juni 2016 onderzoek gedaan naar de participatie

Nadere informatie

Onderwerp voortgangsrapportage brede school ontwikkeling

Onderwerp voortgangsrapportage brede school ontwikkeling Wethouder van Onderwijs, Jeugdzaken en Sport S. Dekker Gemeente Den Haag Retouradres: Postbus 12 600, 2500 DJ Den Haag Aan de Voorzitter van de Commissie Jeugd en Burgerschap Uw brief van Uw kenmerk Ons

Nadere informatie

Maatschappelijke participatie als opstap naar betaald werk.

Maatschappelijke participatie als opstap naar betaald werk. Maatschappelijke participatie als opstap naar betaald werk. Paraprofessionele functies Voor allochtone vrouwen zonder formele kwalificaties worden komende jaren paraprofessionele functies gecreëerd. Deze

Nadere informatie

Participatiesamenleving: retoriek of realiteit?

Participatiesamenleving: retoriek of realiteit? Participatiesamenleving: retoriek of realiteit? De betekenis van gezondheid voor burgerparticipatie Prof. dr. Kim Putters 11 april 2014 Inhoud 1. De Sociale Staat van Nederland 2013 2. Minder verzorgingsstaat,

Nadere informatie

Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo

Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo Beleidsnotitie Maatschappelijke stages in Hengelo Hengelo, maart 2009 282843 conceptnotitie Maatschappelijke Stages.doc Pagina 1 van 6 03-06-2009 1. Inleiding Dit document vormt de beleidsvisie van de

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Beroepsbevolking 2005

Beroepsbevolking 2005 Beroepsbevolking 2005 De veroudering van de beroepsbevolking is duidelijk zichtbaar in de veranderende leeftijdspiramide van de werkzame beroepsbevolking (figuur 1). In 1975 behoorde het grootste deel

Nadere informatie

WELZIJN ZONDER ZORGEN. Ons Doel Leiden Leiden Noord Fysiek & Sociaal Maatschappelijke Alliantie Pilotproject Provincie Zuid-Holland

WELZIJN ZONDER ZORGEN. Ons Doel Leiden Leiden Noord Fysiek & Sociaal Maatschappelijke Alliantie Pilotproject Provincie Zuid-Holland 1. AANLEIDINGEN WELZIJN ZONDER ZORGEN Ons Doel Leiden Leiden Noord Fysiek & Sociaal Maatschappelijke Alliantie Pilotproject Provincie Zuid-Holland AANLEIDING: Wijkontwikkelingsplan Leiden Zuidwest: Project

Nadere informatie

Vrouwen op de arbeidsmarkt

Vrouwen op de arbeidsmarkt op de arbeidsmarkt Johan van der Valk Annemarie Boelens De arbeidsdeelname van vrouwen lag in 23 op 55 procent. De arbeidsdeelname van vrouwen stijgt al jaren. Deze toename komt de laatste jaren bijna

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Dienst Uitvoering Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld.

Bij deze bieden wij u de resultaten aan van het onderzoek naar de eerste effecten van de decentralisaties in de gemeente Barneveld. rriercoj Gemeenteraad Barneveld Postbus 63 3770 AB BARNEVELD Barneveld, 27 augustus 2015 f Ons kenmerk: Ö^OOJcfc Behandelend ambtenaar: I.M.T. Spoor Doorkiesnummer: 0342-495 830 Uw brief van: Bijlage(n):

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Accommodatiebeleid Maatschappelijk Vastgoed In stand houden en ontwikkelen van maatschappelijk vastgoed die de sociale infrastructuur versterkt, gekoppeld aan een optimale spreiding

Nadere informatie

IN SPAGAAT. de dagelijkse keuze tussen werk en privé een onderzoek van ABN AMRO. Presentatie Yvonne M.E. Berkhoff BERKHOFF CONSULT 20 augustus 2009

IN SPAGAAT. de dagelijkse keuze tussen werk en privé een onderzoek van ABN AMRO. Presentatie Yvonne M.E. Berkhoff BERKHOFF CONSULT 20 augustus 2009 IN SPAGAAT de dagelijkse keuze tussen werk en privé een onderzoek van ABN AMRO Presentatie Yvonne M.E. Berkhoff BERKHOFF CONSULT 20 augustus 2009 ABN AMRO WIL GEZINNEN HELPEN ONTSTRESSEN IN HET SPITSUUR

Nadere informatie

Feiten en cijfers mantelzorg (en werk) Maak werk van mantelzorg. januari 16

Feiten en cijfers mantelzorg (en werk) Maak werk van mantelzorg. januari 16 Feiten en cijfers mantelzorg (en werk) Maak werk van mantelzorg januari 16 1 Maatschappelijke ontwikkelingen Door de vergrijzing neemt de vraag naar zorg toe. De nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning

Nadere informatie

Van kostennaar waardesturing

Van kostennaar waardesturing Hoofdstuk Investeren in maatschappelijk vastgoed Van kostennaar waardesturing Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 7 Van kosten- naar waardesturing 9 Reacties uit het veld 21 Waardesturing in de praktijk 29 Samenwerken

Nadere informatie

1. De detailhandel in Nederland

1. De detailhandel in Nederland 1 2 1. De detailhandel in Nederland De detailhandel is een belangrijke economische sector die wordt gekenmerkt door een zeer arbeidsintensief karakter. Er werken ongeveer 750.000 mensen. Het belang voor

Nadere informatie

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Projectplan Eigen Kracht - Van barrière naar carrière LEVgroep Penningstraat 55 5701 MZ Helmond Projectperiode 2013 2014 1 1 Inleiding Eigen Kracht is

Nadere informatie

Gewijzigde voorstellenbrief betreffende de onderhandelingen voor de Grafimedia-cao

Gewijzigde voorstellenbrief betreffende de onderhandelingen voor de Grafimedia-cao 12-12-2014 Gewijzigde voorstellenbrief betreffende de onderhandelingen voor de Grafimedia-cao Met deze (opnieuw) gewijzigde voorstellenbrief brengen wij het volgende onder uw aandacht: Hernieuwd inzicht

Nadere informatie

THEMA: ARBEIDSMARKT JOOST DUFFHUES YACHT 24 MEI 2012

THEMA: ARBEIDSMARKT JOOST DUFFHUES YACHT 24 MEI 2012 THEMA: ARBEIDSMARKT JOOST DUFFHUES YACHT 24 MEI 2012 Dynamiek in de (arbeids) markt Politiek Overheid Technologie Economie Arbeidsmarkt Demografie Organisaties (Beroeps) bevolking Sociaal OVERHEID Wet-

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Uitkomsten enquête Andere Tijden

Uitkomsten enquête Andere Tijden Uitkomsten enquête Andere Tijden Een peiling van de wensen en behoeften onder Zeeuwse ouders met jonge kinderen op het gebied van schooltijden, schoolvakantie, school en opvang Voorjaar 2012 Uitkomsten

Nadere informatie