Faculteitsblad Electrical Engineering. SatoriStudyTour. HumanoidRobotics. 38eBatavierenrace. ChallengesInEducation. Juni

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Faculteitsblad Electrical Engineering. SatoriStudyTour. HumanoidRobotics. 38eBatavierenrace. ChallengesInEducation. Juni 2010 10"

Transcriptie

1 Faculteitsblad Electrical Engineering SatoriStudyTour HumanoidRobotics 38eBatavierenrace ChallengesInEducation Juni

2 Mijn fascinatie Vandaag al werken aan de nieuwste ontwikkelingen van morgen Werken aan de techniek en aan de technologieën van morgen. In aanraking komen met interessante vakgebieden en spraakmakende opdrachtgevers. En het klimaat vinden waarin je wordt gestimuleerd om alles uit jezelf te halen wat erin zit. Natuurlijk, je kunt overal aan de slag met een opleiding in de techniek, maar alleen bij TNO krijgt de carrière van ambitieuze professionals een vliegende start. Waar anders kun je zoveel kanten uit en en krijg je zoveel kansen om je eigen grenzen te verleggen? Voor een veelheid aan technische vooropleidingen bieden we een uitdagend perspectief. Ons Talent Development Program Binnen het Talent Development Program (TDP) van TNO word je perfect begeleid richting de functie die het beste aansluit bij je interessen en kwaliteiten. Het TDP bestaat uit een combinatie van onderdelen die gezamenlijk bijdragen aan jouw persoonlijke ontwikkeling. Trainingen, workshops, coaching, intervisie en het werken in verschillende projecten en functies kunnen deel uitmaken van het TDP-traject. Als je denkt dat je de kwaliteiten en de ambities hebt om te excelleren, dan willen we graag kennismaken. Wil je meer weten over werken bij TNO of het Talent Development Program? Kijk dan op of neem contact op met Juana Menzel, Graduate Recruiter,

3 I Colofon Jaargang 3 nummer 2 Juni 2010 De Connecthor is een uitgave van de elektrotechnische studievereniging Thor en de Faculteit Electrical Engineering aan de Technische Universiteit Eindhoven. De Connecthor verschijnt 4 keer per jaar in een oplage van 1200 stuks en is gratis voor alle leden van Thor en medewerkers van de faculteit Electrical Engineering. I Hoofdredacteur Martijn van Beurden Femke Verheggen I Eindredacteur Celine Vincent I Redactie Femke van Belzen Pauline van Gelder Twan Kamp Nico Rikken John Snoeijs Martijn van Eerdt Charl Linssen Elles Raaijmakers Bart Smolders I Redactioneel I Ontwerp Lay-out Pieter Weterings I Foto Omslag Pulsed Corona reactor - Rick van Kemenade I Druk Jafra drukwerkservice I Redactieadres Connecthor Technische Universiteit Eindhoven Potentiaal 1.15 Den Dolech 2 Postbus MB Eindhoven I Contact: Telefoon: (040) of (040) Telefax: (040) I Volgende editie: Deadline kopij: 30 juli 2010 I Web: I Adverteerders: Binnenkant kaft: TNO Binnenkant kaft: Technolution Pagina 14: ASML Buitenkant kaft: Farnell Pagina 22: Siemens Voor je ligt weer de nieuwe Connecthor. Een uitgave die weer de aandacht verdient van eenieder die betrokken is bij de faculteit Electrical Engineering. Zo nemen we deze keer een kijkje achter de schermen bij onze eigen cleanroom, Shell, het Erasmus Medisch Centrum en volgen we de Batavierenrace. En wil je weten wat de laatste ontwikkelingen op het gebied van Humanoid Robotics en de Robocup zijn, ook dat lees je in deze uitgave. Verder hebben we weer heel wat nieuwe medewerkers die zich even willen voorstellen. Wie zich ook voorstelt is onze nieuwe opleidingsdirecteur, prof. Smolders. Het goede nieuws dat hij ook meteen in de redactie heeft plaatsgenomen. Dat betekent dat de Connecthor er niet alleen een redactielid bij heeft, maar ook verzekerd is van het laatste nieuws op onderwijsgebied. Dit kun je deze uitgave al merken als je zijn artikel leest waarin hij zijn visie geeft op onderwijs voor de komende jaren. Natuurlijk is er weer een vlaai uitgereikt, deze keer aan studenten die een bijzondere prestatie hebben geleverd Beoordeel zelf het eindresultaat. Weet jij nog iemand die in aanmerking komt voor de volgende vlaai, we horen het graag. Mocht je de komende periode een leuk artikel willen aanleveren, een leuke activiteit of iets anders bijzonders onder de aandacht willen brengen, neem dan contact op met de redactie via Dan rest ons verder niets dan je veel leesplezier toe te wensen met de nieuwe Connecthor! De redactie Connecthor 2010 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de redactie. De redactie houdt zich het recht voor om artikelen in te korten dan wel te wijzigen. Een in een artikel verwoorde mening is niet noodzakelijk de mening van de e.t.s.v. Thor of de faculteit Electrical Engineering aan de Technische Universiteit Eindhoven. juni

4 I Inhoudsopgave [01] redactioneel [04] van de bestuurstafel [05] van de president [06] introducing... [08] nieuws [10] Een kijkje in de knalhal [11] The EE BHV team [12] Humanoid Robotics [15] Excursie Shell Moerdijk [16] Omron Industrial Automation [18] Excursie Cleanroom TU/e Borrellezing TASK24 [19] Excursie Daniel den Hoed kliniek [20] Identification of control oriented low order models for large scale processes [23] Een Zeer Fit ACCIweekend 2010 [24] fotopagina [26] Challenges in Education [28] TU/e slaat brug met VWO-scholen [32] 38e Batavierenrace [34] Bosch Nederland [36] Ploegenfeesten Walhalla [37] Satori study tour [38] politiek & wetenschap: Duurzame energie [40] Mixing Business and Science [41] rendement [42] Connect the dots voor gevorderden [43] activiteitenpagina The EE BHV team Do you want to know who the men and women in those orange suits are? Read more about them on page e Batavierenrace Een aantal leden van Thor heeft de hardloopschoenen aangetrokken en deelgenomen aan deze estafetteloop voor studenten. Hun ervaringen vind je op pagina 32 en Faculteitsblad Electrical Engineering 02 connecthor

5 Inhoudsopgave I 23 Humanoid Robotics Read all about he future of robotics on page 12 and 13. Een Zeer Fit ACCIweekend 2010 Elk jaar organiseert de activiteitencommissie een weekendje weg voor de leden van Thor. Op pagina 23 lees je hoe het hen is vergaan TU/e slaat brug met VWO-scholen Vanaf pagina 28 kun je lezen op welke manieren de faculteit de aansluiting tussen het VWO en de universiteit probeert te verbeteren. juni

6 I Faculteit Van de Bestuurstafel By: Suzanne Udo What s your energy efficiency? The Board of the University has signed a covenant that promises to make the whole university more energy efficient. A lot of technical things are planned to keep that promise. Smaller, more energy-efficient new buildings are part of those plans, but our own attitude to the problem will make the real difference, as research has shown in the past. This applies to both the students and the employees of Electrical Engineering. We tell everybody that one of our three focus areas is a Smart, Sustainable Society, but how sustainable are our own actions? Do you turn off the light when leaving a room for more than a little while? Do you turn off your office equipment when you go home? To get an idea of this, we asked Huub de Hessele from MagnaView to monitor the IP-addresses in the department for a period of two weeks. He found out that around 200 personal computers were online continuously: day and night, also during the weekend. At night and even in the weekends, 50% of the personal computers in the building were kept running! This means a huge loss: the equipment consumes energy and it wears out quicker (and we run a risk of hacking, but this is beside the point for the moment). The cost of wasted electricity due to these PCs alone is estimated at euros a year. W e t e l l e v e r y b o d y t h a t o n e o f o u r t h r e e f o c u s a r e a s i s a S m a r t, S u s t a i n a b l e S o c i e t y, b u t h o w s u s t a i n a b l e a r e o u r o w n a c t i o n s? Some people believe they can only work from home when their own PC is running. This is certainly not true. The servers have to be operating, but that is not the same as the PC itself being switched on. A small drawback is that computers take some time to start up. If you get into the routine of allowing a few minutes every day for this, you will not experience any disadvantage and we can all save a lot of energy. The department as a whole could achieve a CO 2 -reduction of at least kg per year if PCs and monitors are turned off after working hours. Measures to reach that goal are being investigated by an ICT team composed of Petra van Ommen, two students from the HAS in Den Bosch (Lianne Verloop and Jan van Doren), and Dirk Harrivan, an advisor from Agentschap NL (formerly known as SenterNovem). One possibility could be a script that turns every computer off after 10 pm. I think it is better if everyone switches off his own computer personally, but technical measures will probably be necessary to cover the remaining computers. The university is planning a campaign to promote saving energy. This will be launched at the beginning of the academic year. Meanwhile, we are looking for new ideas to become more energy efficient that will make us a Smart and Sustainable Department. Do not hesitate to tell us about your own energy-saving scheme. Suzanne Udo Managing Director 04 connecthor

7 vereniging I Van de President Door: Eelco van Horssen Juni, de zomermaanden dienen zich aan en de vakantiesfeer is te proeven. Het zomerweer lokt de studenten naar buiten en er zijn weer buitenborrels en barbecues. Het is het einde van de lente en het vierde kwartaal. Een aantal onfortuinlijke studenten zit nog achter de tafeltjes om hun laatste inhaaltentamens te doen voordat ze echt van de zomer kunnen gaan genieten. Op vakantie naar Frankrijk, Spanje of misschien zelfs de studiereis naar China herbeleven. Overal gaan de studenten heen om voor een maandje de hectiek van het studeren achter zich te laten, waarna ze in september weer fris aan de slag kunnen. De tweedejaarsstudenten hebben hun minoren gekozen uit de kleine groep die voldoet aan de standaarden van de studie Electrical Engineering. Hiermee zullen zij na de vakantie beginnen. Enkele voortvarende derdejaarsstudenten ronden dit kwartaal hun bachelor al af en hebben zich op de mogelijkheden op mastergebied georiënteerd bij de informatiedagen van Explore Your Master. Ondertussen gaat gedurende de zomer in de bestuurskamer het werk gewoon door. Ondanks dat er wat vaker een dagje vrij wordt genomen of dat een bestuurslid er een weekje tussenuit is om op vakantie te gaan, wordt er druk gewerkt. Het potentiële nieuwe bestuur, oftewel de kandi s, worden ingewerkt en de voorbereidingen voor de introductieweek en het eerstejaarsweekend zijn in volle gang. De kandi s leggen de laatste hand aan hun ideeën voor het volgende verenigingsjaar en beginnen alvast met het voorbereiden van enkele activiteiten. Als Thor zijn we een van de laatst wisselende besturen. Dit betekent dat je als kandi ook veel constitutieborrels meemaakt. Dit geeft altijd een mooie gelegenheid om kennis te maken met de aankomende besturen van de andere studie- en studentenverenigingen. Onder het genot van een drankje gezellig kletsen over wat je van plan bent in je bestuursjaar, ideeën opdoen over wat er mogelijk is en hoe andere verenigingen werken en wellicht zelfs een fundering leggen voor een gezamenlijke activiteit. Natuurlijk is het ook een mooi moment om eens rond te kijken in andere faculteitsborrelruimtes en toch elke keer weer tot de conclusie te komen dat het Walhalla toch de meest gezellige sfeer biedt. Als je dan eindelijk bij het gastenboek van het nieuwe bestuur aangekomen bent heb je alweer genoeg inspiratie opgedaan om enkele pagina s vol te schrijven, wat je tot frustatie van sommige gastenboekbewaarders en de andere wachtenden achter je dan ook vaak doet. Zo heb je al voordat je aan je Bestuursjaar bij Thor begint flink wat nieuwe ervaringen opgedaan en nieuwe dingen geleerd die je niet zomaar als student meemaakt of kunt leren. Persoonlijke en sociale ontwikkeling naast je studie is dan ook iets dat we als studievereniging proberen te stimuleren, iets waar wij ons als Thor voor blijven inzetten. Veel Gedonder! Eelco van Horssen President der e.t.s.v. Thor juni

8 I faculteit Introducing... Communication is a process of transferring information from one entity to another. There are many ways to communicate and this piece is a way to send information about myself to you, the reader. Hi! My name is Astrid van Bilsen. I have started to work for the department of Electrical Engineering on the 18th of January, as a communication officer. Four days of the week I work at the department and one day of the week I work at the Communication Expertise Centre (at Thursday). So far I really enjoy working at the TU/e. I am 26 years old, born and living in Tilburg. I have studied graphic design and communications, both for four years. Before I accepted this job at the TU/e, I worked at the Tilburg municipality office. I also worked as a teacher of Communications at Fontys Tilburg. I would like to combine my experience as a graphic designer with my knowledge of communication processes to be a good communication officer for the department. In my private time I still like to make graphic designs, like invitations or logos. In my spare time I also enjoy reading, mostly historical novels. I love to go to the theater to see musicals, cabaret or movies. Occasionally, I visit an art-history museum. I love traveling and my favorites are short trips. In April I went to Rome with all its art history. My name is Luc Vosters. I was born 24 years ago in Reusel, a small town south-west of Eindhoven near the Belgian border. A town many of you have probably never heard of. In my spare time I enjoy playing judo, going to the gym, jogging, and watching series. I have already met a lot of people at the department, but still not everyone. Please feel free to walk in for a chat. Communication works better when it is a two-way process. I would like this information to be a process of interaction. You can exchange thoughts, feelings, or ideas with me, because when we do not talk, we say nothing. After high school, I decided to study Electrical Engineering at Eindhoven University of Technology, because of its importance and practical application in society. Last November, I graduated in the Electronic Systems group on video processing. After graduating, I decided to continue to work in this area as a PhD student, to deepen my knowledge in this field. I have started working in the ES group on video processing for 3D television, in cooperation with Axon Digital Design on February 1st. After the introduction of sound, color, and high definition in television, 3D is considered to be the next major advancement. This makes it an interesting and hot topic in science. Hello, my name is Jaap Essing. I was born in Overloon, but nowadays live I together with my girlfriend in Tilburg. Last January, I completed my Master s study at this university within the group of Mixed-Signal Microelectronics and continued with a PhD position in the same group a few weeks later. The research topic is to explore fully integrated power-amplifier concepts at high frequencies (30 GHz) with high efficiency and large output power (1 Watt). A power amplifier is part of an RF transceiver and is located in front of the transmit antenna. Before I started my Master s study, I worked for half a year at Philips Lighting after I received my Bachelor s degree at Fontys Hogescholen, also here in Eindhoven. There, I graduated as electrical engineer in the field of power electronics. However, during my Master s study the analog side of RF transceivers finally gained more interest from me. Once a week I play indoor soccer at the student sports centre. I am a goalie and besides that also do some cardio fitness. I like to read, mostly non-fiction books but also cartoons like Gummbah or Dirk-Jan. Discovering new music and seeing the bands perform live on stage is also a thing I enjoy. 06 connecthor

9 faculteit I Hello, my name is Rianne van Eerd (30) and I am working as a policy officer since March 1st I studied chemistry in Nijmegen and did my PhD on granular materials in Utrecht. With this background and the interest in organization and policy, I started working as a program officer at the Foundation for Fundamental Research on Matter (FOM). FOM promotes, co-ordinates, and finances fundamental physics research in The Netherlands. Due to my appointment at the TU/e, I now work at the other side of the table. After a few weeks, I can already say that it is a totally different but challenging perspective. My hobbies are walking and photography. Sometimes I combine them, which is perfect! Last year I participated in the International Four Days Marches in Nijmegen. I really enjoyed this, but this year I will only walk the most beautiful preparation marches, like the Blossom walk in Geldermalsen. See you at the TU/e or during one of my walks. My name is Ioannis Lampropoulos and I was born in Athens, Greece, in I received the Diploma in Electrical & Computer Engineering from the National Technical University of Athens in 2006 and since then I am a chartered engineer. In 2007, after working at Siemens Greece for one year, I joined the Sustainable Energy Technology MSc program at TU Delft. In 2009, I worked on my graduation project in the department of Electrical Sustainable Energy of TU Delft and the department of Innovation of Enexis B.V. The thesis dissertation discussed the effect of charging electric vehicles batteries on low voltage electricity distribution systems and the possibilities for electrical energy loss reduction. From February 2010, I am a Ph.D. researcher at the Electrical Energy Systems group in TU/e, where I am carrying out research under the topic of price-based control of electrical power systems. My research interests are in the areas of electric transportation, planning and operation of power systems, and sustainable development. Recent scientific research indicates that the great societal and technological challenge of this century will be to avert the worst effects of climate change, global pollution, and overconsumption of non-renewable resources. I hope that through my research activities, I will be able to contribute in a positive way to the three dimensions of environment, economy, and society. juni

10 I nieuws Afscheid van Hans Moerman Op vrijdag 26 februari 2010 nam Hans Moerman, na 43 jaar in dienst te zijn geweest, afscheid in de University club. Wij wensen Hans, zijn vrouw en kinderen natuurlijk alle goeds toe voor de toekomst. New information board and touch screen Recently, a new information board and an electronic touch screen were placed in the reception hall of the Electrical-Engineering building. The information displayed will help students, employees, and visitors to find their way around our department. On the touch screen, a choice can be made from five topics: education, research, department, employees, and news. By touching a topic on the screen the user is linked to the Electrical-Engineering website. The touch screen and information board are situated a few meters away from the EE reception desk. Henk ziet Abraham Het doet ons deugd; Abraham begint aan z n tweede jeugd. Zondag 18 april 2010 is Henk van de Ven 50 jaar geworden. Zijn collega s Ad Aarts en John Snoeijs hebben maandag de receptie versierd en een Abraham in een stoel geplaatst. Wij wensen Henk nog vele jaren in goede gezondheid toe. 8 connecthor

11 nieuws I The vlaai This edition the vlaai was handed to four people: Frank Coenen, David van Eijl, Mike Wilmer, and Rick van Kemenade. These four people cleaned, painted, and redecorated Thor s committee room. Because of them, the room is nice and clean for everyone who wants to work there for a committee of Thor or wants to study there. Because of all this work they got the vlaai of the Connecthor. De vlaai Deze editie is de vlaai gegaan naar vier personen, namelijk: Frank Coenen, David van Eijl, Mike Wilmer en Rick van Kemenade. Deze vier mensen hebben het commissiehok van Thor opgeruimd, geschilderd en opnieuw ingericht. Hierdoor is het hok weer netjes voor iedereen die er wil werken voor een commissie van Thor of voor zijn studie. Al dit werk heeft ze dus een vlaai van de Connecthor opgeleverd. Onderwijsnieuws Onderwijsloket: voor studenten! Naar aanleiding van de pilot Onderwijsloket die gedurende februari en maart 2010 heeft plaatsgevonden is besloten dat vanaf 18 april het onderwijsloket iedere dinsdag en vrijdag open zal zijn van 12:30 tot 13:30 uur. Het onderwijsloket is gehuisvest bij de studentenadministratie op vloer 1 (PT 1.26). Het onderwijsloket is voor studenten en bedoeld voor al je vragen en opmerkingen die je als student hebt met betrekking tot het onderwijs van de faculteit Electrical Engineering. Het onderwijsloket wordt bemand door een lid van het StudentenBuro en een medewerker van de studentenadministratie. Tezamen proberen zij meteen of anders zo snel mogelijk een antwoord te geven op je vraag. Indien nodig wordt je vraag doorgespeeld naar de verantwoordelijke persoon hiervoor. Afwijkende Tentamenperiode voor 1e en 2e Jaars Bachelor Studenten Ook in kwartiel 4 zal de tentamenperiode voor de 1e en 2e jaars Electrical Engineering Bachelor studenten afwijken van de reguliere tentamenperiode die centraal gehanteerd wordt. Zij doen tentamen tussen 7 en 18 juni. De reden hiervoor is dat de studenten zo geheel de handen en het hoofd vrij hebben om zich op het project te kunnen concentreren dat van 21 juni tot en met 2 juli plaatsvindt. Let op, de deadline voor het aanmelden voor deze tentamens is hierdoor ook vervroegd. Voor 3e jaars en master studenten vinden de tentamens in de reguliere periode plaats, te weten 21 juni tot en met 2 juli. Aanmelden voor deze tentamens kan tot 13 juni. Het StudentenBuro zal met ingang van 1 februari 2010 niet meer geopend zijn tijdens de lunch. Het adres van het onderwijsloket is juni

12 I techniek Een kijkje in de knalhal Door: Guus Pemen \\ I n d e kn a l h a l wo rd t d r u k g e ëx p e r i m e n te e rd m e t p l a s m a s, e n d at l eve r t m o o i e p l a at j e s o p. Een surface dielectric barrier plasma. Geschikt voor het bewerken van materiaal oppervlaktes, maar ook voor het ontsmetten van (brand)wonden. Ook willen we met dit concept chemische reacties getuned activeren (chemische transistor). De Miller reactor. Pakweg 4 miljard jaar geleden zijn de eerste bouwstenen van menselijk leven (amino-zuren) onstaan in een plasma. In dit experiment bootsen we deze condities na en onderzoeken we samen met Bert Meijer de oorsprong van het leven. Een blik in onze gepulste corona demonstrator. Tienduizenden koude bliksempjes werken in deze reactor samen om lucht of water te reinigen. Met dit apparaat kunnen we dit op industriele schaal demonstreren. 10 connecthor

13 faculteit I The EE BHV team By: John Snoeijs \\ M e e t t h e m e m b e r s o f o u r o w n B H V t e a m The organization at Electrical Engineering currently has 16 BHV members, 5 of whom have followed a course to become a team leader. They are all staff members who are part of the BHV organization alongside their normal work. They can be recognized by their orange overalls and white helmets. Their main tasks are to provide First Aid, to limit the spread of fire, and to assist in the event of an accident. In the event of an emergency, they are also required to raise the alarm and help evacuate the building. When they arrive in the morning, they pick up their personal pager, which means they can be contacted at all times if a calamity occurs. In the event of a calamity, the BHV team will be informed by the reception desk at Electrical Engineering or by the central service. This alarm call can also occur by means of the evacuation signal (slow-whoop). The team will then immediately go to the meeting point, which is the reception desk of the Potentiaal building. On arrival, they will follow instructions given by the BHV coordinator and/or the team leader. If the slow-whoop signal is activated, everyone is required to leave the building via the stairs and follow the instructions given by the evacuation team and the BHV team. The evacuation team can be recognized by their yellow helmets. In the past, there have been calamity situations requiring action from the BHV team, for example the relatively large fire on the 14th floor a few years ago, and incidental small fires and accidents. This year, there was also an evacuation that was not planned beforehand. In previous evacuations, the EE buildings were completely evacuated within 8 minutes, and this could not have been done without the cooperation of everyone concerned. All BHV members must have a valid certificate. In order to maintain this validity the BHV member is required to attend at least two First-Aid refresher courses and two practical evacuations. The tasks and obligations of the BHV members are stipulated in the Arbo regulations, Article 15. Once a year a partial or complete evacuation takes place in the Electrical Engineering buildings. This is a legal requirement. Before a practical evacuation is held, preparations must be made. Together with the Fire Brigade, the BHV coordinator chooses a location in the building. The person responsible for this location is then informed by the BHV coordinator and a check is performed to make sure no events or lectures will be hindered by the operation. The central BHV organization hires lotus victims (actors) for the practical evacuation. These are people especially trained to play victims as realistically as possible. Before the BHV team is called into action, the lotus victims are instructed and then the alarm is raised. This takes place by activating the personal pagers of the BHV team members. After the practical run, an evaluation takes place at which the BHV team, First Aid instructors, and Fire Brigade are present. It is essential for an organization that a welltrained BHV team is available at all times. I hope that this article gave an impression of the way in which the Electrical Engineering BHV team operates. If you would like more information about the BHV organization, please contact me on extension 3429 or visit me at the Electrical Engineering reception desk. juni

14 I techniek Humanoid Robotics By: Esin Ilhan \\ A n ew e r a i n ro b o t i c s i n Th e Ne t h e r l a n d s. In May last year, the first official gathering regarding robotics between industry and universities from all around The Netherlands took place in the Philips Stadion in Eindhoven. The first introduction of the RoboNed idea was announced during this meeting, which aims to bring together all robotics-related knowledge into one network in order to boost the R&D in this topic. One spinoff of this approach is humanoid robotics. Therefore, the 3TU confederation started a project a couple of years ago called Dutch Robotics, which aimed to create a teen-sized (1.2 m high) humanoid robot. Thanks to the rapid advances in the humanoid-robotics field, it was unavoidable that The Netherlands would take its place in this competition. As soon as the project started, there was an increasing interest from the published media and radio broadcasters as well as from individuals, like photographers and cerographers. RoboCup The Dutch Robotics team attends an annual competition called RoboCup, which comprises various leagues, where different competitions among autonomous robots are realized. The ultimate goal of the project is: By mid-21st century, a team of fully autonomous humanoid robot soccer players shall win the soccer game, complying with the official rule of the FIFA, against the winner of the most recent World Cup. The competition is officially called Robot Soccer World Cup, and started in Each year the competition location moves from one part of the world to another. RoboCup 2008 took place in China, 2009 in Austria, 2010 in Singapore, and 2011 will be held in Turkey. The idea for shifting the location of the competition is to attract more teams to participate each year and encourage the competitive spirit. RoboCup is not just a competition but tries to bring the public and science together and therefore it is open to the public and anyone interested only needs to register him/herself via the website. 12 connecthor

15 techniek I TU/e in Dutch Robotics The first team of the TU/e was formed in the summer of 2008 in the Department of Mechanical Engineering. There are subdivisions inside the team focusing on various parts of the robot, yet they still have to act together. These groups are mechanics, electronics, vision, software, and control. Mechanics and electronics are taking care of the hardware part for the reliability and robustness. The vision team is responsible for the behavioral strategies during the competition and cameras. The software team is working on the computer core of the robot to establish correct communication between different parts. The control team works on simulations to achieve the correct behavior of the robot by determining different control algorithms for robot behavior, e.g. standing, walking, and shooting a penalty. The division into the groups already shows how disciplines have to act together on the road leading to success. Because Dutch Robotics is an initiative of 3TU, similar teams also exist at TU-Delft and the University of Twente. In the beginning, all Dutch Robotics teams had the same configuration. After individual teams were established at each university, each team became independent on certain issues in the development of the robot and made their own improvements, yet still there are joint meetings via live video conferences to keep everyone updated and share the knowledge. When the project started at TU/e, the group was seeking students with an Electrical Engineering background. In November 2008, I joined the team as the only Electrical Engineering student and also as the only female member up until now. Additionally, I accepted the position given by the project as the student assistant responsible for the electronics. After my graduation, a coordinator position was offered to me to guide new members and student assistants, as well as to be responsible for the reliability of the current system and possible updates. Because of my previous involvement with the project, I accepted the offer and continued to work within the project. After my graduation in the summer of 2009, I have started working as a PhD student within the Electromechanics and Power Electronics (EPE) group following my research interest in electrical machines. The group consists of students, PhD students, and staff members and therefore the only available timespot to work on the robot is in the evenings and sometimes even in the weekends. Due to the newly established team and lack of experience, in RoboCup 2009 a worthy achievement had not been accomplished. Being present since the beginning has taught us a lot, e.g. how complicated the human body is when you try to mimic its behavior. Technical Specifications The humanoid robot has a complex structure, where all the merits of technology are used to duplicate human behavior. Even without any movement, achieving a stable standing position is challenging work. As the brain of the robot, a small single-board computer is used with a 1.2 GHz processor, 1 GB RAM and 8 GB Flash. The computer operates on Linux software, which is derived from the Debian kernel. The computer communicates with the amplifiers located on the torso of the robot to create the PWM (Pulse Width Modulation) signals necessary for the actuation. The motors used for actuation are brushed DC motors, which are powered via the amplifiers. The motors are located on each joint and they are mainly of identical power except for the hip actuation. On the side of joints, there are also incremental encoders to get the position information. The signals of encoders and amplifiers are routed via external boards (FPGAs), which are stacked on a PC104 I/O to the main computer. There are two main energy sources to power the robot, one 6 Ah Lithium Polymer battery for the computer and one 26.4 Ah battery for the motors. On these batteries, the robot can operate for 30 to 45 min. In order to replicate the human eyes, a stereo-vision system with two synchronized cameras is used. For hacking into the robot there are several communication methods, e.g. wireless, LAN, USB for keyboard, mouse, VGA, etc. In order to get a stable behavior, two sensors are used to measure the location of the robot. One sensor is located on the torso, giving information about the velocity in three dimensions and the other is located on the feet. The feet have small pressure sensors to calculate center of pressure on both legs and to understand whether the foot is touching the ground. This information is forwarded via a USB connection to the main computer. On the torso of the robot, an external LCD is located with a flat keypad, which allows easy testing of the robot during software development. Roadmap The main problems up to today have been mechanical issues related to springs and other mechanical parts. Because the stability has been the main goal up now, various changes are realized on the first prototype. Once the basic movements, like standing and walking, are realized with proper stability margins, the next step will be concentrating on the scenarios to be applied in the soccer field. juni

16 Tomorrow, we will be able to make chips faster. Today, you can tell us how. Deep UV-light (193 nm) ASML is now working on chip lithography systems in which a disk of photo-sensitive silicium (the wafer) is illuminated at high speed. The race to increase the number of IC switches per square centimeter is not the only race that is underway in the chip world. Manufacturers are also aiming to accelerate chip production. But how do you boost a machine that needs to be accurate to the nanometer? 33 m/s 2 t 6 m/s 0 v Chips with 45 nm details can only be made if, between acceleration and deceleration, you illuminate the wafer precisely to the nanometer. One thousand sensors and 800 actuators control and, consequently, illuminate 180 wafers an hour. How much software and how many processes are required to do this? And how do you manage the necessary IT architecture? 33 m/s 2 The wafer lies on the so-called wafer stage, which weighs more than 35 kilos. It is passed back and forth under the light, with an extreme acceleration and deceleration of 33 m/s 2. Accelerating by 33 m/s 2 poses a challenge in itself. Which motors do you choose? Where do you find amplifiers with 100kW capacity, 120 db SNR and 10 khz BW? And that is just the beginning because the heat itself distorts the accuracy of your system as well... For engineers who think ahead Profile: Worldwide market leader in chip lithography systems Market share: 65% R&D-budget: EUR 500 million Opportunities for: Physicists, Chemists, Software Engineers, Electrotechnicians, Mechatronicians and mechanical engineers Discover: ASML.com/careers

17 vereniging I Excursie Shell Moerdijk Door: Bart Straten \\ S t u d e n t e n n e m e n e e n k i j k j e b i j S h e l l M o e r d i j k. Iedereen is wel bekend met Shell, de grote gele schelpen langs de weg die aangeven dat je daar het brandstofpeil van je auto of motor weer kan herstellen. Wat minder bekend zijn de chemiefabrieken van Shell. Zo ook die van Shell Moerdijk. Op deze productielocatie produceert Shell basischemicaliën die gebruikt worden in producten variërend van plastic bekertjes tot matrassen en dashboarden tot shampoo. Bij de verschillende productieprocessen is elektrische energie nodig. Een deel van deze energie wordt ter plekke opgewekt met een eigen generator, het overige deel wordt van het net geïmporteerd. Een goede reden voor Kvasir om hier eens rond te gaan kijken. Eenmaal aangekomen in Dordrecht stond Roy Warmerdam ons al op te wachten met een bus die ons naar Shell Moerdijk bracht. Roy loopt stage bij Shell en was speciaal voor deze dag gevraagd met ons mee te lopen zodat hij kon vertellen over zijn ervaringen bij Shell tot nu toe. Na een korte rit kwamen we aan bij de locatie zelf waar meteen opviel hoe groot alles was. De uitroep wow er staan hier veel fabrieken met de reactie daarop het is er maar één spreekt voor zich. Toen we allemaal een aantal kaartjes hadden gekregen met daarop uitleg over de regels en veiligheid mochten we het terrein op en reden we door naar het hoofdkantoor van de locatie. Hier kregen we eerst een kopje koffie met cake alvorens we een aantal presentaties kregen over wat Shell Moerdijk precies doet en wat eventuele carrièremogelijkheden zijn bij Shell. Ook moest iedereen voor de lunch een examen maken over veiligheid en gedragsregels. Dit moest gehaald worden anders zou men die middag niet mee de fabriek in mogen. Gelukkig was er met een gemiddelde van één fout niemand die achter hoefde te blijven voor het hoogtepunt van de dag. Na allemaal een spoedcursus petrochemie gehad te hebben, gingen we weer de bus in op weg naar een magazijn zodat we allemaal in een overall met bijpassende helm en veiligheidslaarzen gehesen konden worden. Onze busreis vervolgde zich en na een rit van een minuutje waren we aangekomen in het midden van het terrein. Hier werden we opgesplitst in groepen en door verschillende medewerkers rondgeleid door de jungle van leidingen en stoom. Als eerste was de elektriciteitsvoorziening aan de beurt. Grote schakelkasten, transformatoren en noodgeneratoren. Deze generatoren waren alleen bedoeld om de fabriek gecontroleerd stil te zetten zodat er geen buizen kapot zouden springen of oververhit zouden raken omdat er geen koelwater meer rondgepompt zou kunnen worden. Uiteindelijk lieten we de stilte van de elektra achter ons en begonnen we aan de klim door buizen naar de zogenoemde krakers. Hier worden de grote moleculen (koolstofketens) van de nafta gekraakt tot kleinere ketens zodat er stoffen als etheen, butadiëen en propeen ontstaan. Het mengsel van stoffen dat uit de krakers komt wordt onder druk over de rest van het terrein gepompt. Deze druk wordt opgebouwd door twee grote compressors die worden aangedreven door stoom. De assen van deze compressors zijn zo zwaar dat ze moeten blijven draaien omdat ze anders door zouden buigen onder hun eigen gewicht. Dus ook hier zit weer een elektromotor die de as aan kan drijven wanneer de druk van de stoom wegvalt. De stoom, die ook al eerder genoemd is, loopt als een rode draad door de fabriek. Veel onderdelen van de fabriek worden nog aangedreven met behulp van stoom. De stoomleidingen staan onder een flinke druk en het is dan ook mooi om te zien als er ergens een lek zit (en deze waren er genoeg). Aan het eind van de tour liepen we nog even door de centrale controlekamer - veel beeldschermen en knopjes - terug naar de bus. Afsluitend gaf Roy nog een presentatie over zijn bevindingen bij Shell. Hij vertelde hoe hij als stagiair een eigen kantoor heeft gekregen en volledig de vrije loop krijgt in zijn denken en doen. Zo heeft bij binnenkort een reis in de planning staan naar het buitenland om daar te overleggen met medewerkers van Shell. Dit alles is deel van zijn stage en hij lijkt het er goed naar zijn zin te hebben. Al met al was de excursie naar Shell een groot succes. Het was geweldig om eens een kijkje te nemen in de chemiekeuken van Shell Moerdijk en we zijn allen een heel stuk wijzer geworden over carrière/stagemogelijkheden bij Shell. juni

18 I advertorial Omron Industrial Automation \\ We h ave to u c h e d yo u r l i fe s o m ew h e re. Het was 1930 toen Kazuma Tateisi, oprichter van Omron Corporation, zijn onderneming voor de fabricage en verkoop van broekenpersen startte in Kyoto, Japan. Vanaf het begin had hij te maken met matige verkoop en een teveel aan voorraad. In een poging zijn financiële problemen op te lossen werkte hij aan het stimuleren van de verkoop. Helaas waren deze pogingen vruchteloos. Maar, van zijn tegenspoed leerde hij vele dingen zoals het belang van het ontwikkelen van distributiekanalen, het aangaan van zakelijke contracten, het geven van productdemonstraties en het adverteren ter bevordering van de verkoop. Zaken die nog steeds belangrijk zijn.... een onderneming met miljarden omzet Anticiperen op sociale behoeften van de maatschappij en eraan bijdragen met vooruitstrevende technologie. Dat beschrijft de rol van Omron in al meer dan 75 jaar geschiedenis. Omron s oprichter Kazuma Tateisi, een briljante uitvinder en een vastberaden zakenman, probeerde het met een messenslijper en een broekenpers voordat hij in 1933 Tateisi Electric Manufacturing Co. oprichtte naar aanleiding van de behoefte van ziekenhuizen aan een snellere tijdklok voor röntgenopnames. Vanuit deze fabriek ontstond Omron Corporation, vandaag de dag een $ 5,5 miljard onderneming en één van s werelds marktleiders op het gebied van detectie en besturingscomponenten met meer dan werknemers in 36 landen. In haar spoor heeft Omron een reeks soms ook s werelds eerste ontwikkelingen achtergelaten die ons leven soms revolutionair veranderd hebben: de contactloze benaderingsschakelaar, geautomatiseerde verkeerssignalering, pinautomaten, kaartjesverkoopautomaten en volledig geautomatiseerde treinstationsystemen alsook geautomatiseerde apparatuur voor kankercellendiagnose. Omron levert significante bijdragen in een breed gebied: van industriële automatisering, apparatuur voor toepassing in huis, kantoor en auto s tot verkeersregeling, financiële transactiesystemen en gezondheid. Omron Industrial Automation - We have touched your life somewhere Hoewel we elkaar waarschijnlijk nog nooit ontmoet hebben, is de kans groot dat je de afgelopen vierentwintig uur iets gebruikt hebt waarbij Omron betrokken is geweest. De technologieën van Omron vind je namelijk overal: van sensoren in het koffiezetapparaat tot de complete automatisering van een verpakkingsmachine. Omron in Nederland Omron is in Nederland sterk vertegenwoordigd. Het Europese hoofdkantoor en de Nederlandse verkooporganisatie zijn gevestigd in Hoofddorp. In s-hertogenbosch vind je de R&D afdeling, Europese Marketing, verkoop, ons Europees Distributie Centrum en een belangrijke fabriek, allen van de divisie Industriële Automatisering. 16 connecthor

19 advertorial I accountmanager zit je het ene moment aan tafel bij de ontwikkeling van het grootste baggerschip ter wereld, het volgende moment is het een radijsplukmachine of een fabriek die flatpanels produceert. Ook voor de development engineers vinden wij het belangrijk dat je dicht bij de klant staat, wat je in staat stelt om producten te ontwikkelen die optimaal aansluiten bij de toekomstige behoeften van de klant. Een onderdeel van de bedrijfscultuur is de overtuiging dat maar één ding hetzelfde blijft, en dat is verandering. De markt verandert continu. Als je harder wil groeien dan de markt, moet je het slimmer doen dan de concurrenten. Wij doen dat met ondernemers. Onze ondernemers, van verkopers tot engineers, streven hetzelfde doel na: harder groeien dan de markt en tegelijkertijd een heleboel plezier hebben. R&D en productie Jij en Omron? Kijk voor meer informatie op of informeer naar de (afstudeer en/of stage) mogelijkheden bij Martin Ouderkerken (HR Advisor) Zilverenberg GM, s-hertogenbosch Tel In s-hertogenbosch zijn de ontwikkeling en productie van industriële controllers onder één dak gevestigd. Dat betekent dat je snel kunt schakelen en dus de ontwikkelde producten ook snel kunt produceren. Op onze Development & Engineering afdeling in s-hertogenbosch werken zo n 45 engineers in wisselende teams aan kleine en grote ontwikkelprojecten. Denk hierbij aan bij voorbeeld de ontwikkeling van de drive-by-wire motoraansturing van een containervrachtwagen of aan het ontwikkelen van motion control producten voor een productiemachine van snoeprepen. Van accountmanager tot development engineer, bij Omron is altijd plaats voor (technisch) geschoolde HBO-ers en academici met een onderzoekende en ondernemende geest. Het leuke aan een functie bij Omron is dat we in alle bedrijfstakken zitten. Als Sales & Product Marketing De afdeling Sales in Nederland houdt zich, met ongeveer 60 gedreven medewerkers bezig met de verkoop, distributie en service van onze producten aan klanten in bijvoorbeeld de machinebouw, verpakkingsindustrie en voedingsmiddelenindustrie. Samen met de klant wordt gezocht naar de beste toepassingsmogelijkheden en implementatie van de gekozen producten. De Product Marketing afdeling is dé schakel tussen de Europese Sales organisatie enerzijds en de diverse ontwikkelafdelingen in de wereld anderzijds. Zij doen dit door de klantbehoeften, die bij de Sales medewerkers binnenkomen, te vertalen naar specifieke oplossingen, afgestemd met de productontwikkelaars. Daarnaast ondersteunt Product Marketing de Sales afdeling bij het introduceren van de nieuwste producten in de markt. juni

20 I vereniging Excursie Cleanroom TU/e Door: Perry van Schaijk \\ Ee n ki j k j e i n e i g e n ke u ke n ; o p b ezo e k b i j d e c l e a n ro o m va n d e T U / e. Waar de excursies van Kvasir normaliter het liefst zo ver mogelijk weg zijn, bleef Kvasir ditmaal dicht bij huis. Wat bijna niemand weet is namelijk dat de TU/e over een eigen cleanroom beschikt: een goede reden om deze een keer te bezoeken. Op 24 februari en 17 maart is Kvasir daarom naar het gebouw Spectrum bij N-laag vertrokken. Eenmaal aangekomen werden we opgewacht door de heer Ambrosius van de capaciteitsgroep OED. Deze bracht ons naar een ruimte waar je je om kon kleden in stofvrije kleding. Toen we waren omgekleed, konden we verder naar het stofvrije gedeelte van de cleanroom. Deze ruimte wordt schoon gehouden door de lucht vanuit het plafond de vloer in te pompen en vervolgens om de ruimte heen en via een filter weer terug te pompen. Eenmaal binnen bleek dat de cleanroom zich richt op het produceren van optische chips. Ook is de cleanroom een belangrijke schakel binnen COBRA. COBRA is een samenwerking van de faculteiten Electrical Engineering, Scheikundige Technologie en Technische Natuurkunde en de Vrije Universiteit en dit verband richt zich op het De cleanroom (Bart van Overbeeke Fotografie) vergaren van kennis over communicatietechnologie. COBRA richt zich zowel op fundamenteel onderzoek als op het overbrengen van vergaarde kennis op de industrie. In de cleanroom zelf is een deel ingericht voor het laten groeien van halfgeleidermateriaal. Hieraan wordt niet veel door de faculteit Electrical Engineering gewerkt, maar voornamelijk door de faculteit Scheikundige Technologie. In de rest van de ruimte werken wel elektrotechnici. Er staan hier bijvoorbeeld apparaten voor lithografie, die gebruikt worden voor het etsen van chips met behulp van licht. Verder staan er apparaten om oppervlakken te bedekken met metalen of andere stoffen. Dit kan tot enkele nanometers nauwkeurig. Door bijvoorbeeld metaal in een vacuüm te verdampen, stijgt het recht naar boven op. Nadat we alles gezien hadden, zijn we weer om gaan kleden. Hierna vertelde de heer Ambrosius ons over de mogelijkheid om een afstudeeropdracht bij de vakgroep OED te doen in de cleanroom. Al met al bleek het een zeer interessante excursie. Borrellezing TASK24 Door: John van Weerdenburg \\ TA S K 2 4 g e e f t e e n l e z i n g o v e r h e t i G l a n c e p r o j e c t. Op dinsdag 9 maart werd er voor het eerst sinds een lange tijd weer een borrellezing georganiseerd door Kvasir. De lezing over het iglance project werd gegeven door TASK24. Het iglance project richt zich op het integreren van Free Viewpoint selectie en autostereoscopische visualisatie en maakt deel uit van het Europese MEDEA+ programma. Na de introductie van HDTV wordt het uitzenden van stereoscopische beelden als volgende logische innovatiestap gezien in de entertainmentindustrie. Bij deze techniek worden enigszins verschillende beelden aan het linker- en rechteroog van de kijker aangeboden, zonder dat daar een bril aan te pas komt. Op die manier wordt de de illusie gewekt dat de getoonde scene daadwerkelijk 3D diepte bevat. Free Viewpoint betekent dat de kijker zelf bepaalt vanuit welke richting een bepaalde scene wordt getoond. Men kan met een afstandsbediening een virtuele camera bewegen. Vervolgens worden de camera s links en rechts van het kijkpunt gebruikt om het virtuele camerabeeld te construeren. Het iglance project heeft tot doel om deze twee technieken met elkaar te combineren en een concreet hardware prototype te maken. Tijdens de lezing waarbij zowel studenten van Thor als GEWIS aanwezig waren, werd de werking van het project toegelicht. Hierbij is zowel de toepassing in de entertainment- als de medische industrie aan bod gekomen. Ook zijn de problemen die men tegen is gekomen bij het project toegelicht. Een van de problemen is het weergeven van objecten die op meerdere camera s geblokkeerd zijn door andere objecten tijdens de opname. Door gebruik te maken van andere beelden buiten de twee gekozen camera s is het mogelijk om de geblokkeerde objecten te reconstrueren en toch een correct beeld te geven. Na afloop van de lezing was er een borrel in het Walhalla waar men de gelegenheid had om informeel met de drie aanwezige personen van TASK24 het onderwerp na te bespreken. Hier zijn nog een aantal biertjes op de geslaagde lezing gedronken. 18 connecthor

21 Hoed kliniekdoor: Matthijs Zwemer vereniging I Excursie Daniel den \\ O D I N b ezo e k t h e t o n c o l o g i s c h c e n t r u m va n h e t E r a s m u s M C. Woensdag 3 februari is communicatiedispuut ODIN met haar gezelschap op excursie geweest naar het Daniël den Hoed Oncologisch centrum in Rotterdam, onderdeel van het Erasmus Medisch Centrum (EMC). Deze afdeling van het EMC houdt zich bezig met het plannen en uitvoeren van verschillende soorten bestralingstechnieken voor de behandeling van kanker. Daarnaast vindt er veel onderzoek plaats naar nieuwe en geoptimaliseerde behandelingsprocessen. Na een voorspoedige reis werd de hele groep ontvangen in de vergaderzaal, waar een versnapering klaarstond. Maarten Paulides nam het initiatief en startte de serie presentaties met een introductie over het EMC, vertelde welke technieken er zijn om kanker te bestrijden en welke planning er aan een behandeling voorafgaat. Vervolgens gaf Steven van de Water een presentatie over de Cyber Knife. Dit is een robotarm waarmee de bestraling vanuit verschillende posities rond de patiënt kan worden uitgevoerd. Hierdoor wordt de tumor beter bestraald en het omliggende weefsel minder belast. Als laatste kwam Zef Rijnen aan het woord, een oud-bestuurslid van communicatiedispuut ODIN. Hij vertelde over de hoofd/ nek-applicator van de hyperthermieafdeling. Hyperthermie versterkt het effect van bestraling of chemotherapie door middel van plaatselijke verwarming van de tumor. De Daniël den Hoed kliniek is voorloper met het gebruik en onderzoek naar deze nieuwe manier van behandelen. Om uur begon de rondleiding over verschillende afdelingen. De groep werd in tweeën gesplitst en onder begeleiding hebben we een kijkje mogen nemen in een bestralingskamer waar een versneller voor onderhoud uit elkaar was gehaald. Zo konden we de techniek achter deze versneller zien. Vervolgens werden we door een werknemer naar de hyperthermieafdeling gebracht. Iedereen mocht de effecten van hyperthermie voelen door zijn hand op een antenne te leggen. Het effect was dat je bovenop je hand de warmte voelde, en de energie dus door je hand heen gaat. We hebben ook de applicator mogen zien, die speciaal voor behandelingen in de nek wordt gebruikt. Hier worden de antennes om de nek geplaatst, en door middel van interferentiepatronen wordt het gedeelte in de nek waar de tumor zich bevindt verwarmd. Als afsluiting zijn we na de rondleiding teruggegaan naar de vergaderzaal waar we nog wat hebben nagepraat onder het genot van een drankje en een snack. Rond uur hebben we de borrel afgesloten en zijn we richting de plaatselijke fastfoodketen gegaan om een snelle maaltijd naar binnen te werken. Wederom een geslaagde excursie! juni

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Dutch Research Council: women in scientific careers

Dutch Research Council: women in scientific careers Dutch Research Council: women in scientific careers Dr. Wilma van Donselaar Paris 2005 What is NWO? NWO is the Dutch Research Council and consists of 8 councils: Humanities, Social Sciences, Medical Sciences,

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget

MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget Introduction BI Team Koen Schutten, BI Specialist Jos Kee, BI Specialist + 4 other team members + Barbara Peruskovic, Consulting DW Architect A story about

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE LED LIGHTING FOR COLD STORAGE Madrid, October 16 Maarten de Graaf Didyouknowthat? It takes 0.65KWh of air conditioning energy to cool down every 1 kwh of lighting heat. Didyouknowthat? Meaning that youernergybillforlightingis

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia

The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia The Official Newsletter of Projects Abroad Bolivia www.projects-abroad.net May 2013 1 Hi all, Carmen Herbas Country Director Welcome to the May edition of our Newsletter for Projects Abroad Bolivia. This

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY Innovatie prof.dr.ir. Han Gerrits Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory Inhoud Wat is innovatie? Waarom is innovatie zo moeilijk? Innovatie in Banking Hoe kan een organisatie innovatiever worden?

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3

Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3 Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3 Isn t it incredible? After only two years of learning English you can write your own English WhatsApp messages, tweets and emails. You can also post some lines on an international

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Wat te doen bij een ongeval

Wat te doen bij een ongeval Wat te doen bij... Wat te doen bij een ongeval IEDER: Onmiddellijk 2525 bellen (Intern alarmnummer) Meld kort en duidelijk: Uw naam en werkadres Uw telefoonnummer Wat is er gebeurd Waar is het gebeurd

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Uw bedrijf. 19 nov - 23 nov. 11 mar - 15 mar. 1 mei - 3 mei. Wat hebben wij u te bieden? Wie zijn wij?

Uw bedrijf. 19 nov - 23 nov. 11 mar - 15 mar. 1 mei - 3 mei. Wat hebben wij u te bieden? Wie zijn wij? Wie zijn wij? Studievereniging i.d is de studievereniging van Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft. Met 2700 leden is zij een van de grootste en actiefste studieverenigingen van Delft. Studievereniging

Nadere informatie

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL

PIR DC-SWITCH. DC Passive infra-red Detector. Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL PIR DC-SWITCH DC Passive infra-red Detector Model No. PDS-10 GEBRUIKSAANWIJZING/INSTRUCTION MANUAL Please read this manual before operating your DETECTOR PIR DC-Switch (PDS-10) De PDS-10 is een beweging

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER

XTRA LEUK DOCUMENTATION SHOPPEN IN DECEMBER FREE DOCUMENTATION Promotion for the gift-wrapping service/shop was part of the XTRA Leuk Shoppen in de Marikenstraat (XTRA Great Shopping in Marikenstraat) campaign, which also communicated about Sunday

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

INBURGERING 2015 / 16

INBURGERING 2015 / 16 INBURGERING 2015 / 16 JAMILAA (18) HAD NOOIT GEDACHT DAT ZIJ DE NEDERLANDSE TAAL ZO SNEL ONDER DE KNIE ZOU HEBBEN. INBURGEREN? BEREID U VOOR! WIE ALS BUITENLANDER GEEN PASPOORT HEEFT VAN EEN LAND UIT DE

Nadere informatie

Het project en de doelstellingen:

Het project en de doelstellingen: Het project en de doelstellingen: Wit.h heeft al heel wat ervaring met sociaal artistieke projecten als deze. De Erasmus studenten daarentegen hebben elk een andere achtergrond en voor sommige onder hen

Nadere informatie

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 QUICK GUIDE B Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 Version 0.14 (July 2015) Per May 2014 OB10 has

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Let op: Welke informatie hebben wij nodig?

Omslag ontwerp. Aanleverinstructies. Let op: Welke informatie hebben wij nodig? Aanleverinstructies Omslag ontwerp Op basis van uw wensen kunt u een geschikte ontwerper kiezen. Op de volgende pagina s van dit document vindt u info en een klein portfolio van de ontwerpers. 1. StudioLIN

Nadere informatie

NEDERLANDS. Display Instructies. Knoppen. Geeft afwisselend Tijd, Datum en Temperatuur weer, kan ook ingesteld worden op enkel tijd

NEDERLANDS. Display Instructies. Knoppen. Geeft afwisselend Tijd, Datum en Temperatuur weer, kan ook ingesteld worden op enkel tijd NEDERLANDS Het ziet eruit als een simpel blokje hout, maar maak een geluid (knip met je vingers, kuch, klap in je handen, of tip op de bovenkant) en het geeft onmiddelijk en afwisselend tijd, datum en

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Welkom! Michael Sourbron.

Welkom! Michael Sourbron. Make IT personal Welkom! Michael Sourbron Michael.Sourbron@callexcell.be François Gysbertsen François.Gysbertsen@callexcell.be GertJan Coolen GertJan.Coolen@frontline.nl Agenda Introductie Engage uw klant

Nadere informatie

Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen

Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen Spaarloon-, Levensloopregeling en de plannen rond het vitaliteitssparen Zoals u wellicht al in de media heeft vernomen, is de overheid voornemens de spaarloonregeling en de levensloopregeling te laten

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

i29 interior architects

i29 interior architects i29 interior architects We are i29 l interior architects, a creative and versatile interior design studio. Our aim is to create intelligent designs and striking images. Space is the leitmotiv, the result

Nadere informatie

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal

vooropleiding international Dutch as a second Nederlands Tweede Taal INFORMATION FOR STUDENTS WITH AN international PRE- UNIVERSITY EDUCATION FOUNDATION YEAR FOR international STUDENTS VU UNIVERSITY () Dutch as a second Language () INFORMATIE VOOR STUDENTEN MET EEN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

Night news. Fact sheets. Worksheet

Night news. Fact sheets. Worksheet 1 Night news read Het liedje van Caro Emerald speelt zich s nachts af. Lees twee nieuwsberichten die met nacht te maken hebben. Nieuwsbericht 1 Nieuwsbericht 2 Clouds block view for meteor watchers Do

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality Deze dia-indeling is zo gemaakt dat zelf een afbeelding kan worden geplaatst. Klik met de rechtermuisknop in de achtergrond en kies Achtergrond opmaken. Klik op Opvulling met figuur of bitmappatroon en

Nadere informatie

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp

PROJECT INFORMATION Building De Meerlanden Nieuweweg 65 in Hoofddorp BT Makelaars Aalsmeerderweg 606 Rozenburg Schiphol Postbus 3109 2130 KC Hoofddorp Telefoon 020-3 166 166 Fax 020-3 166 160 Email: info@btmakelaars.nl Website : www.btmakelaars.nl PROJECT INFORMATION Building

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013

AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013 AF-61 transformatie van een bedrijfsverzamelgebouw interieur ontwerp opgeleverd december 2013 Een bestaand kantoorgebouw op het Schinkel terrein In Amsterdam wordt nieuw leven ingeblazen als bedrijfsverzamelgebouw.

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten CBM-I bij Faalangst in een Studentenpopulatie 1 Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias for Students with Test Anxiety

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is.

Houdt u er alstublieft rekening mee dat het 5 werkdagen kan duren voordat uw taalniveau beoordeeld is. - Instructie Deze toets heeft als doel uw taalniveau te bepalen. Om een realistisch beeld te krijgen van uw niveau,vragen we u niet langer dan één uur te besteden aan de toets. De toets bestaat uit twee

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

The 15th International Paas Pieper Tournament

The 15th International Paas Pieper Tournament The 15th International Paas Pieper Tournament 22-24 april 2011 Graspiepers en IPPT Tijdens Pasen 2011 zal DMHC de Graspiepers voor de 15e keer haar six-a-side Internationale Paas Pieper Toernooi (IPPT)

Nadere informatie

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar?

Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? 1 Malala Ken je Malala? Wat weet je al van haar? About Malala Malala Yousafzai comes from Pakistan. She was born on the 12th of July in 1997. When she was 14 years old she started a blog on the Internet.

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Session Educa-on. 14-15 October 2013

Session Educa-on. 14-15 October 2013 Session Educa-on 14-15 October 2013 FIRE facilities in education: Networking courses (fixed and wireless) IP fixed networks ComNet Labs Build your own network [Lab router] Calculate IP ranges According

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken

Innovatie en RWS. Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken Innovatie en RWS Een scherpe vraag en samenwerking in ketens en netwerken In today s business environment, Innovation means survival. David Gann. 2 RWS Innovatie Innovatie Innovation is the process by

Nadere informatie

Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011. 28 april 2011

Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011. 28 april 2011 Marketing & Communications DNS.be 2010 & 2011 28 april 2011 CENTR Marketing Workshop April 2011 - Helsinki 2 Agenda Campaign 2010: Goal Campaign Results & Learnings Market research: Goal Outcome Learnings

Nadere informatie

Resultaten. Harm Hospers

Resultaten. Harm Hospers Resultaten Harm Hospers Doelen? Gemotiveerde en getalenteerde internationale studenten interesseren en selecteren voor LAS Studenten een breed, open curriculum bieden, met bijzondere aandacht voor academische

Nadere informatie

DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS

DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS DRIVE AGAINST MALARIA ONTVANGT 104.000 EURO VAN LAND ROVER NEDERLAND DRIVE AGAINST MALARIA RECEIVES 104.000 EURO FROM LAND ROVER NETHERLANDS V.l.n.r. Julia Samuël, David Robertson en CEO Marc Bienemann

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

AERTSSEN AND ALE TO TRANSPORT ANTWERP S LARGEST LOAD ON PUBLIC ROADS IN PORT S HISTORY

AERTSSEN AND ALE TO TRANSPORT ANTWERP S LARGEST LOAD ON PUBLIC ROADS IN PORT S HISTORY [Type here] Press Release 25 November 2014 AERTSSEN AND ALE TO TRANSPORT ANTWERP S LARGEST LOAD ON PUBLIC ROADS IN PORT S HISTORY ALE will be working alongside Belgium-based Aertssen to transport the Port

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

World Class Aviation Academy

World Class Aviation Academy World Class Aviation Academy Opleidingen voor luchtvaarttechnici moeten voorop lopen Hoogwaardig vliegtuigonderhoud is een onmisbare randvoorwaarde voor het leveren van topprestaties van de luchtvaartsector.

Nadere informatie