Registratie Moeders Informeren Moeders (MIM)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Registratie 2011. Moeders Informeren Moeders (MIM)"

Transcriptie

1 Registratie 2011 Moeders Informeren Moeders (MIM) 1

2 Registratie 2011 Moeders Informeren Moeders (MIM) Samenwerkingsverband MIM Nederlands Jeugdinstituut Mei

3 2012 Nederlands Jeugdinstituut Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op enige andere wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming. Auteurs: Mariska de Baat Klaas Kooijman Fotograaf: Inferis De publicatie is te downloaden van en 3

4 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Samenvatting... 6 Algemeen... 8 Aantal MIM locaties in Nederland MIM doelgroep... 9 Financiering MIM... 9 Uitvoeringsvariant... 9 De kwaliteit van MIM Samenwerkingsverband Moeders Informeren Moeders MIM-coördinatoren Aantal en formatie in uren Ervaring en opleiding MIM-coördinatoren MIM-moeders Percentages MIM-moeders en hun etnische achtergrond Leeftijd MIM-moeders Opleidingsniveau MIM-moeders Gezinssamenstelling Inkomen Specifieke omstandigheden Voltooiing en beëindiging programma Vrijwilligsters Etnische achtergrond Leeftijden vrijwilligsters Doorstroming vrijwilligsters Vergoeding voor vrijwilligers...20 Ervaring en opleiding...20 Landelijke ondersteuning MIM Toekomst MIM MIM over vijf registratiejaren bekeken

5 Inleiding In de twaalfde landelijke registratie van het programma Moeders Informeren Moeders (MIM) vindt u de gegevens van de locaties waar MIM gedurende het afgelopen jaar werd uitgevoerd. Het betreft eind locaties. Deze registratie geeft inzicht in het bereik, de omvang en enkele kenmerken van de vrijwilligers van MIM. Door de vergelijking van de huidige gegevens met de voorgaande jaren krijgt de lezer een beeld van de ontwikkeling van MIM. Steeds duidelijker wordt dat MIM een programma is waarmee organisaties zeer goed in staat zijn allochtone en autochtone moeders te bereiken en ook zowel autochtone als allochtone vrijwilligers aan zich te binden. Deze registratie biedt aan de uitvoerende organisaties de mogelijkheid om cijfers van de eigen locatie af te zetten tegen de landelijke gegevens. Ook voor overleg met gemeenten en andere instanties kunnen de gegevens uit de registratie gebruikt worden om waar nodig de uitvoering van MIM zo transparant mogelijk te maken. Wij danken de MIM-coördinatoren. Hun inspanningen hebben tot een betrouwbare lokale registratie geleid. Zij hebben het mogelijk gemaakt deze registratie op landelijke schaal samen te stellen. Samenwerkingsverband Moeders Informeren Moeders Mariska de Baat Klaas Kooijman 5

6 Samenvatting Moeders Informeren Moeders (MIM) is een programma dat door middel van vrijwillige inzet de eigen kracht van gezinnen stimuleert. Het sluit daarmee goed aan bij de opdracht van gemeenten die in het kader van de transitie en transformatie van de jeugdzorg de voorkant van het CJG willen versterken. MIM is één van de programma s die gemeenten daarbij kunnen inzetten. In 2011 wordt MIM op 17 locaties in Nederland aangeboden. Op 13 locaties door zes zorgorganisaties als enige aanbieder, op drie locaties door een zorgorganisatie in samenwerking met Humanitas en op één locatie door Humanitas als enige aanbieder. In Nederland werken in MIM-coördinatoren die 405 vrijwilligsters begeleiden. Eén coördinator begeleidt hiermee gemiddeld 23 vrijwilligsters. Uit de beschikbare gegevens wordt duidelijk dat de coördinatoren minimaal 5 uur en maximaal 20 uur per week hebben voor de coördinatie van MIM 1. De 405 vrijwilligsters bezoeken in MIM-moeders, wat betekent dat één vrijwilligster gemiddeld ongeveer 2 MIM-moeders begeleidt. Het bereik van MIM-moeders met een andere etnische achtergrond dan de Nederlandse ligt op 66%. Dit is iets meer dan in 2010, toen was het 64%. Van de vrijwilligsters heeft 46% een andere etnische achtergrond. Dit is een flinke stijging ten opzichte van 2010, toen was het nog 39%. MIM is op vrijwel alle locaties gericht op moeders van een eerste kind, waarbij ofwel het kind speciale zorg behoeft (bijvoorbeeld als gevolg van veel huilen, slecht slapen of eten), ofwel de moeder met specifieke omstandigheden te kampen heeft, zoals onzekerheid over het moederschap, een gebrekkig sociaal netwerk, een slechte beheersing van de Nederlandse taal of alleenstaand ouderschap. Uit de registratie van 2011 blijkt dat deze groepen moeders goed bereikt worden met het MIM-programma. Daarnaast zien we een tendens dat moeders van een tweede kind in toenemende mate ook deelnemen aan MIM 2. MIM heeft de in de Databank Effectieve Jeugdinterventies de kwaliteitsstatus van een theoretisch goed onderbouwd programma gekregen. De overheid en diverse recente adviesrapporten en ontwikkelingen rond vrijwillige inzet en het nieuwe jeugdzorgstel benadrukken het belang van informele opvoedingsondersteuning en mogelijkheden voor sociale steun voor ouders binnen het CJG. Dit wordt ook wel de pedagogische civil society genoemd: de gedeelde verantwoordelijkheid voor een sterke pedagogische omgeving voor kind en gezin. Aansluitend op die visie kan MIM vanuit het CJG als kwaliteitsprogramma een goede bijdrage leveren aan effectieve opvoed- en opgroeisteun. Daarbij slaagt MIM als laagdrempelige interventie er jaar na jaar goed in om heel diverse doelgroepen te bereiken wat betreft opleidingsniveau, autochtone en allochtone herkomst en verschillende leeftijdscategorieën. Dit geldt voor zowel de deelnemende moeders als voor de betrokken vrijwilligers. Deze diversiteit kan voor gemeenten doorslaggevend zijn om te kiezen voor MIM, omdat MIM een wezenlijk steentje bijdraagt aan de bevordering van de maatschappelijke participatie en verbinding van uiteenlopende doelgroepen. Het Samenwerkingsverband MIM blijft dan ook krachtig pleiten voor deze laagdrempelige vorm van opvoedingsondersteuning. 1 Naast begeleiding zitten in deze tijd ook overheadtaken, werving, landelijk overleg, scholing, themabijeenkomsten en reistijd. 2 In gevallen dat bijvoorbeeld sprake is van isolement en/of slechte beheersing van de Nederlandse taal. 6

7 Landelijke ondersteuning van MIM Het Nederlands Jeugdinstituut heeft in naast de gebruikelijke activiteiten zoals drie jaarlijkse bijeenkomsten voor MIM-coördinatoren, het onderhouden van de website en een jaarlijks registratierapport enkele aanvullende activiteiten ontwikkeld ter ondersteuning van MIM. - Medewerking is verleend aan een door Stichting Kinderpostzegels Nederland gefinancierd project om samen met programma s zoals Triple P en de Stap-programma s nieuw beeldmateriaal over opvoeden en opgroeien te ontwikkelen. Dit materiaal Opvoeden en opgroeien in beeld zal in 2012 de bestaande verouderde beeldverhalen van MIM vervangen. - Een studente pedagogiek van de Universiteit van Amsterdam heeft in 2011 een onderzoek naar de uitvoeringspraktijk van MIM afgerond (van Haren, 2011). Hierbij stond de vraag centraal hoe verschillende vormen van voorbereiding en begeleiding door de coördinatoren bijdragen aan vaardigheden van de vrijwilligsters om empowerment bij de MIM-moeders te stimuleren. Ook is geïnventariseerd in hoeverre de huidige uitvoering van MIM overeenkomt met hetgeen hierover in de methodiekhandleiding beschreven staat. - In 2011 zijn binnen Moeders Informeren Moeders twee nieuwe producten ontwikkeld, namelijk de brochure: Opvoedingsondersteuning aan gezinnen met jonge kinderen door vrijwilligsters: Succesvolle werkwijzen binnen Moeders Informeren Moeders (MIM) en een handleiding voor MIM-coördinatoren: Moeders Informeren Moeders themabijeenkomsten voor vrijwilligsters. Beide producten zijn ontwikkeld in nauwe samenwerking met coördinatoren, vrijwilligsters en MIM-moeders en mogelijk gemaakt door een subsidie van ZonMw. Zowel de brochure over succesvolle werkwijzen als de handleiding voor themabijeenkomsten zijn niet alleen bedoeld voor een betere onderbouwing en uitvoering van MIM, maar zullen in 2012 ook landelijk worden verspreid naar andere organisaties die vrijwilligers ondersteunen. In het hoofdstuk Landelijke ondersteuning MIM, p. 21 van dit rapport, is hierover meer informatie te vinden. 7

8 Algemeen In 2011 kunnen op 17 locaties in Nederland moeders die hun eerste kind hebben gekregen meedoen met MIM. In 2010 waren dit 19 locaties. De locaties in Maassluis en Spijkenisse (beide Careyn) zijn niet meer actief. Vijf organisaties bieden in 2011 als enige aanbieder MIM aan op 13 locaties (Careyn, Icare, Jong Florence, Hulpverleningsdienst GGD Groningen, Zorggroep Oude en Nieuwe Land). Op drie locaties (Hengelo, Borne, Hof van Twente) is de GGD Regio Twente, in samenwerking met Humanitas, verantwoordelijk voor de uitvoering. Op één locatie ( s-hertogenbosch) is Humanitas de spil in de organisatie. In alfabetische volgorde gaat het om de volgende locaties (met daarachter de aanbieders): 1. Barneveld Icare 2. Borne GGD Regio Twente in samenwerking met Humanitas 3. Breda Careyn 4. Den Haag (Escamp en Ypenburg) Jong Florence 5. Den Haag (Laak, Moerwijk en Haagse Hout) Jong Florence 6. Den Haag (Transvaal, Segbroek en Scheveningen) Jong Florence 7. Dordrecht Careyn 8. Ede Icare 9. Emmeloord Zorggroep Oude en Nieuwe Land 10. Groningen Hulpverleningsdienst GGD Groningen 11. Hengelo GGD Regio Twente in samenwerking met Humanitas 12. s-hertogenbosch Humanitas 13. Hof van Twente GGD Regio Twente in samenwerking met Humanitas 14. Nijkerk Icare 15. Schiedam CJG Rijnmond 16. Steenwijk Zorggroep Oude en Nieuwe Land 17. Vlaardingen CJG Rijnmond De registratie beslaat de periode van het kalenderjaar 2011 en betreft gegevens van alle bovengenoemde 17 locaties. 8

9 Aantal MIM locaties in Nederland Het aantal gemeenten waar MIM wordt aangeboden heeft vanaf de start van de registratie in 1999 tot 2006 een flinke groei laten zien. Vanaf 2006 zien we een afname. Per 2008 gaan we niet meer uit van het aantal gemeenten, maar van het aantal feitelijke locaties (Den Haag kent bijvoorbeeld drie locaties met elk een eigen coördinator). Het aantal feitelijke locaties in 2011 bedraagt 17. Dit zijn twee locaties minder dan in MIM doelgroep MIM is op vrijwel alle locaties bedoeld voor moeders van een eerste kind, waarbij ofwel het kind speciale zorg behoeft (bijvoorbeeld als gevolg van veel huilen, slecht slapen of eten), ofwel de moeder met specifieke omstandigheden te kampen heeft, zoals onzekerheid over het moederschap, een gebrekkig sociaal netwerk, een slechte beheersing van de Nederlandse taal of alleenstaand ouderschap. Daarnaast zien we een tendens dat moeders van een tweede kind in toenemende mate ook deelnemen aan MIM. Dit gebeurt in 2011 op 11 locaties en varieert van 2% tot 60% van de moeders op die locatie. In totaal gaat het om ongeveer 85 moeders van een tweede kind. Dit is 10% van alle MIM-moeders. Financiering MIM MIM wordt op de meeste locaties gefinancierd uit maatwerkgelden. Organisaties onderhandelen met de gemeente over de inhoud van het maatwerkdeel van het basistakenpakket voor de jeugdgezondheidszorg en de plaats van MIM daarin. Daarnaast vindt financiering van MIM in een enkel geval uit specifieke subsidies. Als voorbeeld daarvan dient de gemeente Den Haag, waar gelden uit het Grotestedenbeleid worden ingezet. In een tijdperk dat landelijke en ook lokale overheden steeds meer belang hechten aan bewezen effectiviteit van interventies moeten organisaties zich extra inspannen om MIM in het aanbod op te nemen. Uitvoeringsvariant De meeste locaties voeren een regulier MIM-programma uit met behulp van vrijwilligsters. Borne, Hengelo, Hof van Twente, s-hertogenbosch en Breda bieden MIM in combinatie met Home-Start aan. In Dordrecht en Steenwijk is MIM gekoppeld aan het programma Boekenpret, voor gezinnen waar weinig of geen leescultuur bestaat. In Steenwijk is MIM bovendien ook gekoppeld aan Stevig Ouderschap. 9

10 De kwaliteit van MIM In de Databank Effectieve Jeugdinterventies (DEJ, zie is MIM opgenomen met als kwalificatie van de Erkenningscommissie: theoretisch goed onderbouwd. Zie in het kader op bladzijde 11 de beknopt weergegeven tekst zoals die in de databank is opgenomen. Aanvullend onderzoek naar de effectiviteit is gewenst. Samenwerkingsverband Moeders Informeren Moeders De organisaties die MIM uitvoeren vormen samen met het Nederlands Jeugdinstituut het Samenwerkingsverband MIM. Doel van deze samenwerking is de belangen te behartigen en de voortgang te bewaken van de implementatie van het programma MIM als deel van de jeugdgezondheidszorg. Daarnaast heeft het samenwerkingsverband tot doel om de inhoud van MIM te beheren en verder te ontwikkelen. Organisaties die deel uitmaken van het samenwerkingsverband krijgen ondersteuning door het Nederlands Jeugdinstituut bij de uitvoering van MIM. 10

11 Moeders Informeren Moeders (MIM) Tekst ontleend aan de Databank Effectieve Jeugdinterventies MIM is een programma voor voorlichting en opvoedingsondersteuning van moeders met een eerste kind tussen 0 en 18 maanden. De bedoeling is het zelfvertrouwen, de zelfredzaamheid en het zelfzorgvermogen van de moeders te vergroten en hun sociale netwerk versterken. Classificatie uitkomsten Nederlandse effectstudies Hanrahan-Cahuzak (2002): Effectiviteit niet aangetoond. Doel De bedoeling van MIM is het zelfvertrouwen, de zelfredzaamheid en het zelfzorgvermogen van moeders met een eerste kind vergroten en hun sociale netwerk te versterken. Doelgroep Het programma is gericht op moeders met een eerste kind tussen 0 en 18 maanden en dan vooral moeders met specifieke sociaaleconomische kenmerken, moeders van baby's met complicaties die voor, tijdens of na de bevalling zijn opgetreden, en moeders van baby's met een handicap. Aanpak Moeders met een ruime ervaring in het opvoeden en verzorgen van kinderen, de vrijwilligsters, gaan eens per maand op bezoek bij moeders van een eerste kind en praten met hen over de opvoeding en verzorging van de baby. De vrijwilligsters worden begeleid en ondersteund door een coördinator. Materiaal Bij hun bezoeken maken de vrijwilligsters gebruik van twee hulpmiddelen: het praatpapier en beeldverhalen. Verder zijn er een handleiding en videomaterialen beschikbaar voor de coördinatoren. Onderzoek effectiviteit Er is in Nederland een quasi-experimenteel onderzoek naar MIM uitgevoerd. Daarin stonden echter niet de doelen van MIM centraal, maar die van de oorspronkelijke versie van het programma (Community Mothers Program), die niet precies dezelfde zijn. Het uitgevoerde onderzoek liet bij de MIMmoeders geen significante effecten zien op gezondheidsvariabelen als voeding en ervaren gezondheidssituatie, maar wel is de ervaren opvoedingscompetentie van de deelnemers aan MIM toegenomen. In follow-up onderzoek van het Comunnity Mothers Program vond Molloy (2002) dat er na zeven jaar nog steeds positieve effecten waren op de opvoedingsvaardigheden van de moeders. Zij lazen meer, bezochten vaker de bibliotheek en hadden betere eetgewoontes dan de moeders in de controlegroep. Zij hadden meer zelfvertrouwen en zij hadden ook vaker strategieën ontwikkeld om conflicten met hun kinderen op te lossen. Erkend door Panel Jeugdgezondheidszorg en Preventie d.d. 06/06/2006 Oordeel: Theoretisch goed onderbouwd 11

12 MIM-coördinatoren Aantal en formatie in uren In totaal zijn er in MIM-coördinatoren. Uit de beschikbare gegevens wordt duidelijk dat de coördinatoren minimaal 5 uur en maximaal 20 uur per week hebben voor de coördinatie. In Breda, Dordrecht, Groningen, Schiedam en Vlaardingen werken de coördinatoren als solofunctionaris in deze functie. De overige coördinatoren werken met z n tweeën op één locatie of met collega-coördinatoren in het werkgebied. Sommige coördinatoren combineren MIM met het werk in de reguliere jeugdgezondheidszorg op het consultatiebureau. Ervaring en opleiding MIM-coördinatoren Veel MIM-coördinatoren hebben ervaring in de jeugdgezondheidszorg. Andere ervaringsgebieden zijn de jeugdhulpverlening en jeugdzorg, verstandelijk gehandicaptenzorg, kraamzorg, docent MBO, begeleid wonen voor jongeren, PR- en communicatie, opvoedbureau/opvoedingsvoorlichting. Steeds meer coördinatoren hebben een andere dan verpleegkundige opleiding, HBO-V of verpleegkunde aangevuld met MGZ. Die andere (aanvullende) opleidingen zijn: HBO-J, HBO Pedagogiek, HBO sociaal cultureel werk, HBO-marketing, kraamzorg, praktijkopleider, PPG, omgangskunde, SPH, post-hbo pedagogisch adviseren, coaching opleiding. 12

13 MIM-moeders In totaal bereikte het MIM-programma in MIM-moeders. Dit aantal is nagenoeg gelijk aan 2010, toen het aantal MIM-moeders 844 bedroeg. Het aantal MIM-moeders varieert per locatie tussen de 401 (Den Haag) en 6 (Borne en Hof van Twente). Het percentage westerse en niet-westerse allochtone MIM-moeders is ten opzichte van 2010 licht gestegen, namelijk van 64% naar 66%. De diversiteit in nationaliteiten is groot; MIM heeft in Den Haag bijvoorbeeld te maken met 60 verschillende nationaliteiten. MIM-moeders komen uit alle delen van de wereld, van China, Tsjetsjenië en Niger tot Argentinië, Vietnam, Benin, Bangladesh, Litouwen en Burundi. Percentages MIM-moeders en hun etnische achtergrond 34% van de MIM-moeders is van Nederlandse afkomst. De verdeling van andere nationaliteiten is verhoudingsgewijs gelijk gebleven aan die in In totaal was 9% van de MIM-moeders Turks, 5% Marokkaans en het aantal Surinaamse en Antilliaanse moeders is respectievelijk 2% en 3%. De overige MIM-moeders hebben hun wortels in landen in Europa (16%), Afrika (6%), Azië (4%), Midden-Oosten (4%), en Noord-, Zuid- en Midden-Amerika (1%). Bij 16% van de moeders is de nationaliteit niet gespecificeerd. Leeftijd MIM-moeders Evenals vorige jaren is de groep MIM-moeders in de leeftijd van 25 tot en met 29 jaar het grootst, namelijk 34%. Daarna volgen kort op elkaar respectievelijk de leeftijdsgroepen jaar (29%), jaar (16%) en jaar (15%) De groep moeders jonger dan 20 jaar beslaat 2%, en de groep ouder dan 40 jaar beslaat 3%. 13

14 Opleidingsniveau MIM-moeders De meeste MIM-moeders (36%) hebben qua opleidingsniveau middelbaar beroepsonderwijs. 32% van de MIM-moeders heeft lager beroepsonderwijs of lager gevolgd. Het percentage moeders met een opleiding op HBO niveau is 32%. Gezinssamenstelling Het overgrote deel van de MIM-moeders woont (al dan niet gehuwd) samen, namelijk 75% (81% in 2010). 22 % van de moeders is alleenstaand (16% in 2010). De overige MIM-moeders wonen in bij ouders (2%) of bij iemand anders (1%). Dit is in beide gevallen gelijk aan

15 Inkomen 13% van de MIM-moeders heeft een eigen inkomen (in 2010 ook 13%) en 16 % van de MIMmoeders heeft een uitkering (in %). Een toename van 2 % zien we bij het inkomen van de partner als inkomensbron: in 2010 was dit 37%, in 2011 steeg dit naar 39%. Een gezamenlijk inkomen steeg van 28% in 2010 naar 32% in Specifieke omstandigheden MIM wordt vaak aan moeders aangeboden waarvan de baby in specifieke omstandigheden verkeert. Maar ook biedt MIM ondersteuning aan moeders die zelf in specifieke omstandigheden verkeren. Bij de specifieke omstandigheden van de moeder, wordt een gebrekkig sociaal netwerk het vaakst genoemd (485 moeders). Andere omstandigheden die vaak voorkomen zijn: onzeker 15

16 zijn in het moederschap (411 moeders) en de taal niet goed spreken en/of onzeker zijn in Nederland (240 moeders). Bij de specifieke omstandigheden van de baby worden slaapproblemen het meest genoemd (115 baby s). Andere omstandigheden die vaak voorkomen zijn: voedingsproblemen (69 baby s) en een huilbaby (70). Per MIM-moeder en -baby zijn meerdere specifieke omstandigheden geregistreerd als dit van toepassing was. 16

17 Voltooiing en beëindiging programma Van de 443 moeders die in 2011 het programma beëindigden (527 in 2010), was dat voor 200 (45%) van hen om de reden dat ze het gehele MIM-traject van anderhalf jaar hadden doorlopen (60% in 2010). Dat impliceert dat 65% van de gestopte moeders het programma niet geheel heeft gevolgd. Redenen om het programma eerder te beëindigen zijn: voldoende vooruitgang en geen behoefte meer aan het programma (20%), verhuizing (7%), geen tijd meer (7%) of een baan gevonden (7%). Andere redenen die genoemd worden zijn: het klikte niet tussen de MIM-moeder en de vrijwilligster, problemen waren te groot voor MIM c.q. er vond een verwijzing plaats naar andere hulpverlening, er was geen contact meer te krijgen met de moeder. 17

18 Vrijwilligsters In totaal zijn er in Nederland in vrijwilligsters actief in het MIM-programma. Dit is nagenoeg gelijk aan 2010, toen er 406 vrijwilligsters waren. Er zijn 18 MIM-coördinatoren, dus gemiddeld begeleidt één coördinator ongeveer 23 vrijwilligsters. Een vrijwilligster begeleidt gemiddeld ongeveer twee MIM-moeders. 6% van de vrijwilligsters heeft voordien zelf als MIM-moeder aan MIM deelgenomen (8% in 2010). Deze vrijwilligers bezitten dus extra aanvullende ervaringskennis. Etnische achtergrond De meeste vrijwilligsters hebben een Nederlandse achtergrond, namelijk 54%. Dit percentage was in %. Het percentage allochtone vrijwilligsters bedraagt dus 46%, een toename van 7% ten opzichte van 2010, toen dit nog 39% bedroeg. De percentages Turkse en Marokkaanse vrijwilligsters zijn beide 5%. In 2011 is er een percentage van 4% Europese vrijwilligsters (5% in 2010), 1% vrijwilligsters uit het Midden-Oosten (gelijk aan 2010), 1% Afrikaanse vrijwilligsters (2% in 2010) en 2% Surinaamse vrijwilligsters (3% in 2010). In 2011 waren er bijna geen vrijwilligsters uit Azië en Noord-, Zuid- en Midden-Amerika (afgerond 0%). Dit was in 2010 ook het geval. Bij 27 % van de vrijwilligsters is de nationaliteit niet gespecificeerd. Leeftijden vrijwilligsters Het grootste deel van de vrijwilligsters is ouder dan 30 jaar. De groep 40-plussers is het grootst (en licht toegenomen). Het percentage vrijwilligsters dat jonger is dan 25 jaar of tussen de 25 en 30 jaar is gedaald. Leeftijd vrijwilligsters < 25 jaar 4% 2% jaar 14% 11% jaar 21% 22% jaar 24% 27% > 40 jaar 36% 38% 18

19 Doorstroming vrijwilligsters Het werven van vrijwilligster is een voortdurend proces. Het verloop was in 2011 groter dan in Toen stopten 83 vrijwilligsters, in 2011 waren dat er 114. De reden voor beëindiging die het meest genoemd werd, is baan gevonden (25%). De daaropvolgende grote categorie was geen tijd meer (14%). Naast dat er in vrijwilligsters zijn gestopt, zijn er 113 nieuwe vrijwilligsters geworven. Dit is dus ruim zes per coördinator. 19

20 Vergoeding voor vrijwilligers Alle instellingen die met vrijwilligsters werken geven een tegemoetkoming in de onkosten die zij maken, zoals telefoon- kopieer- en reiskosten. Soms worden oppaskosten vergoed. Een enkele locatie heeft ervoor gekozen om de vrijwilligsters een vast bedrag per MIM-moeder per maand te geven. Een aantal anderen bieden per bezoek een vaste onkostenvergoeding. Daarnaast is er extra aandacht voor de vrijwilligsters in de vorm van attenties bij speciale gelegenheden, zoals Kerst en geboorte, of een jaarlijks etentje of andere gezamenlijke activiteit met de vrijwilligsters. Ook worden op enkele locaties lunches georganiseerd, met vrijwilligsters en MIM-moeders samen, waarbij ook andere mensen uit de buurt kunnen aanschuiven. Hier wordt ook diverse (opvoedings)voorlichting en informatie gegeven. Alle organisaties hebben een vrijwilligersstatuut en/of een vrijwilligersovereenkomst, waarin faciliteiten, verzekering en verwachtingen en verplichtingen vastliggen. Twee organisaties vragen vrijwilligsters ook een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) bij aanvang van het vrijwilligerswerk. Ervaring en opleiding Vrijwilligsters hebben zeer vaak werkervaring in de zorg of het onderwijs, en in mindere mate ook in ander werk, zoals administratief werk, commercie, of ander vrijwilligerswerk. 41% van de vrijwilligsters heeft een opleiding op MBO niveau (42% in 2010), 37% heeft een opleiding op HBO niveau (36% in 2010) en 22% op LBO niveau (22% in 2010). In vergelijking met 2010 zijn er dus iets meer hoog opgeleide vrijwilligsters. Vrijwilligsters leggen soms niet alleen huisbezoeken af. Zo zijn Poolse vrijwilligsters in Den Haag een ontmoetingsgroep van Poolse moeders gestart in een van de wijkwelzijnscentra. Dit sluit heel goed aan op de empowerment filosofie van MIM en op het gedachtengoed van de pedagogische civil society. 20

21 Landelijke ondersteuning MIM In 2011 zijn er binnen Moeders Informeren Moeders twee nieuwe producten ontwikkeld, namelijk de brochure: Opvoedingsondersteuning aan gezinnen met jonge kinderen door vrijwilligsters: Succesvolle werkwijzen binnen Moeders Informeren Moeders (MIM) en een handleiding voor MIM-coördinatoren: Moeders Informeren Moeders themabijeenkomsten voor vrijwilligsters. Beide producten zijn ontwikkeld in nauwe samenwerking met coördinatoren, vrijwilligsters en MIM-moeders en mogelijk gemaakt door een subsidie van ZonMw. Zowel de brochure over succesvolle werkwijzen als de handleiding met themabijeenkomsten zijn niet alleen bedoeld voor een betere onderbouwing en uitvoering van MIM, maar zullen in 2012 ook landelijk worden verspreid naar andere organisaties die vrijwilligers ondersteunen, maar ook welzijns- en vrijwilligersorganisaties die onderlinge en informele ondersteuning rond opvoeden en opgroeien (bijv. in huiskamerbijeenkomsten) organiseren. Hiermee kunnen de resultaten van dit project dus ook een meerwaarde krijgen voor de toerusting van coördinatoren/begeleiders, vrijwilligers en moeders/cliënten van andere programma s. De uitvoering van MIM landelijk ondersteund door het Nederlands Jeugdinstituut. Allereerst worden er per jaar drie bijeenkomsten voor MIM-coördinatoren georganiseerd. Deze bijeenkomsten hebben enerzijds tot doel om informatie, tips en ervaringen uit te wisselen ter verbetering van de lokale uitvoering van MIM. Anderzijds hebben zij tot doel om de verdere ontwikkeling en actualisering van MIM te stimuleren. Waar nodig worden nieuwe MIMcoördinatoren getraind en ingewerkt. Ten tweede wordt er één keer per jaar een managersoverleg van het Samenwerkingsverband MIM georganiseerd. Het doel van dit overleg is het volgen van de landelijke ontwikkeling van MIM en beleidsbepaling voor de toekomst. Ook het onderhouden van de website en deze jaarregistratie 2011 behoren tot de ondersteuning van het Nederlands Jeugdinstituut. Daarnaast werden in 2011 nog een aantal andere activiteiten uitgevoerd door het NJi. - Medewerking is verleend aan een door Stichting Kinderpostzegels Nederland gefinancierd project om samen met programma s zoals Triple P en de Stap-programma s nieuw beeldmateriaal over opvoeden en opgroeien te ontwikkelen. Dit materiaal Opvoeden en opgroeien in beeld zal in 2012 de bestaande verouderde beeldverhalen van MIM vervangen. - Op verzoek van en begeleid door het NJi heeft een studente pedagogiek van de Universiteit van Amsterdam in 2011 een onderzoek naar de uitvoeringspraktijk van MIM uitgevoerd (van Haren, 2011). Hierbij stond de vraag centraal in hoeverre diverse vormen van voorbereiding en begeleiding door de coördinatoren bijdragen aan vaardigheden van de vrijwilligsters om empowerment bij de MIM-moeders te stimuleren. Ook is geïnventariseerd in hoeverre de huidige uitvoering van MIM overeenkomt met hetgeen hierover in de methodiekhandleiding beschreven staat. 21

22 Toekomst MIM Moeders Informeren Moeders (MIM) is een programma dat door middel van vrijwillige inzet de eigen kracht van gezinnen stimuleert. Het sluit daarmee goed aan bij de opdracht van gemeenten die in het kader van de transitie en transformatie van de jeugdzorg de voorkant van het CJG willen versterken. MIM is één van de programma s die gemeenten kunnen inzetten, als een eerste en lichte sociale steun- en voorlichtingsinterventie. Wat betreft de kansen voor de toekomst schetsen we drie ontwikkelingen waarmee MIM nu te maken heeft. 1. MIM, sociale steun en opvoedingsondersteuning MIM biedt een vorm van onderlinge en sociale steun bij de opvoeding en past in de functie informatie en voorlichting van de vijf gemeentelijke Wmo-taken op het gebied van gezins- en opvoedondersteuning. Er liggen kansen voor gemeenten en instellingen om een brug te slaan tussen de professionele en de informele door vrijwilligers gedragen opvoedingsondersteuning. Het belang van sociale steun is eerder krachtig bepleit door de Raad voor de Maatschappelijke Ontwikkeling en komt terug in het recente RMO-advies over het belang van ontzorgen en normaliseren in de ondersteuning van kwetsbare gezinnen, en de versterking van een eerstelijns jeugd- en gezinszorg. De nadruk op het versterken van de eigen kracht en de sociale netwerken rond kinderen en gezinnen is ook te vinden in de huidige visies van rijks- en lokale overheden op het nieuwe jeugdzorgstelsel (o.a. de beleidsbrief Geen kind buiten spel van de ministeries van VWS en VenJ, en het visiedocument van de G32 op de transitie jeugdzorg). 2. MIM en maatschappelijke verbinding MIM is goed in het bereiken van diverse doelgroepen, zowel bij de deelnemende moeders als de vrijwilligsters. Al jaren zien we bij beide groepen een breed scala aan opleidingsniveaus, leeftijdscategorieën en nationaliteiten. Van de MIM-moeders in 2011 is 66% van allochtone afkomst, van de vrijwilligsters geldt dit voor 46%. MIM draagt daarmee een wezenlijk steentje bij aan de bevordering van de maatschappelijke participatie van diverse doelgroepen en bewerkstelligt dat het sociaal isolement van moeders wordt doorbroken. Een goed sociaal netwerk en sociale steun van ouders onderling vormen het startpunt van alle opvoedingsondersteuning. Daarmee levert MIM een bijdrage aan een sterkere pedagogische civil society. Gelijkwaardigheid tussen vrijwilligers en moeders en bevordering van maatschappelijke participatie zijn daarbij belangrijke elementen. 3. MIM in het Centrum voor Jeugd en Gezin Met zijn status van theoretisch goed onderbouwd past MIM goed in het pakket opvoedingsondersteuning van het CJG en draagt het vanwege zijn functies van voorlichting en onderlinge sociale steun bij aan de laagdrempeligheid van het CJG. Door de inzet van vrijwilligers en het bereik van diverse doelgroepen vormt MIM een goed toegankelijke brug naar het CJG. In de recente gedachtevorming over de inrichting van het nieuwe jeugdzorgstelsel wordt MIM genoemd als een programma dat past binnen de basisinfrastructuur voor jeugd en opvoeding, waarin het gewone opvoeden en opgroeien versterkt wordt. 3 MIM kan door informele zorg en creëren van onderlinge betrokkenheid helpen de eigen kracht van opvoeders te versterken. Om zich daarin verder te profileren is kwaliteitsverbetering en verdere professionalisering, samen met aanvullend effectonderzoek, gewenst en noodzakelijk. 3 Van Yperen, T. & Woudenberg, A. (2011). Werk in uitvoering. Bouwen aan een nieuw jeugdstelsel. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut. Hermanns, J. & Van Yperen, T. (2011). Effectieve opgroei- en opvoedhulp. Op weg naar een nieuw stelsel. Lezing VNG-regioconferenties, mei

23 MIM over vijf registratiejaren bekeken MIM registratie Locaties 19*) 19**) 19***) 19****) 17*****) MIM-moeders Percentage allochtone MIM-moeders 60% 65% 65% 64% 66% Vrijwilligsters Percentage allochtone vrijwilligsters 30% 39% 35% 39% 46% *) van 18 locaties zijn gegevens geregistreerd, 1 locatie heeft geen gegevens aangeleverd. **) van 19 locaties zijn gegevens geregistreerd. ***) van 19 locaties zijn gegevens geregistreerd. ****) van 19 locaties zijn gegevens geregistreerd. *****) van 17 locaties zijn gegevens geregistreerd. 23

Registratie 2013. Moeders Informeren Moeders (MIM)

Registratie 2013. Moeders Informeren Moeders (MIM) Registratie 2013 Moeders Informeren Moeders (MIM) Registratie 2013 Moeders Informeren Moeders (MIM) Samenwerkingsverband MIM Nederlands Jeugdinstituut Juni 2014 2 2014 Nederlands Jeugdinstituut Niets van

Nadere informatie

Registratie 2009. Moeders informeren moeders (MIM)

Registratie 2009. Moeders informeren moeders (MIM) Registratie 2009 Moeders informeren moeders (MIM) Samenwerkingsverband MIM Nederlands Jeugdinstituut Mei 2010 2010 Nederlands Jeugdinstituut Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar

Nadere informatie

Registratie 2014. Moeders Informeren Moeders (MIM)

Registratie 2014. Moeders Informeren Moeders (MIM) Registratie 2014 Moeders Informeren Moeders (MIM) 5 Registratie 2014 Moeders Informeren Moeders (MIM) Samenwerkingsverband MIM Nederlands Jeugdinstituut Augustus 2015 2 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets

Nadere informatie

Registratie 2008. Moeders informeren moeders (MIM)

Registratie 2008. Moeders informeren moeders (MIM) Registratie 2008 Moeders informeren moeders (MIM) Samenwerkingsverband MIM Nederlands Jeugdinstituut Oktober 2009 2009 Nederlands Jeugdinstituut Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of

Nadere informatie

Registratie 2005. Moeders informeren moeders (MIM)

Registratie 2005. Moeders informeren moeders (MIM) Registratie 2005 = = Moeders informeren moeders (MIM) = p~ãéåïéêâáåöëîéêä~åç=jfj= kéçéêä~åçë=fåëíáíììí=îççê=wçêö=éå=téäòáàå= = ^ìöìëíìë=omms= = = = Inhoudsopgave Inleiding... 2 Algemeen... 5 Groei MIM

Nadere informatie

Moeders informeren moeders Gezondheidsvoorlichting en opvoedingsondersteuning aan moeders die voor het eerst een baby hebben gekregen

Moeders informeren moeders Gezondheidsvoorlichting en opvoedingsondersteuning aan moeders die voor het eerst een baby hebben gekregen NIZW nummer 3 April 2004 Moeders informeren moeders Gezondheidsvoorlichting en opvoedingsondersteuning aan moeders die voor het eerst een baby hebben gekregen Wat is MIM? Moeders informeren moeders is

Nadere informatie

Opvoedingsondersteuning aan gezinnen met jonge kinderen door vrijwilligsters Succesvolle werkwijzen binnen Moeders Informeren Moeders (MIM)

Opvoedingsondersteuning aan gezinnen met jonge kinderen door vrijwilligsters Succesvolle werkwijzen binnen Moeders Informeren Moeders (MIM) Opvoedingsondersteuning aan gezinnen met jonge kinderen door vrijwilligsters Succesvolle werkwijzen binnen Moeders Informeren Moeders (MIM) ~ 7 ~ Opvoedingsondersteuning aan gezinnen met jonge kinderen

Nadere informatie

Kenniswerkplaats Tienplus

Kenniswerkplaats Tienplus Workshop Jeugd in Onderzoek Kenniswerkplaats Tienplus Laagdrempelige ondersteuning van ouders met tieners in Amsterdam http://www.kenniswerkplaats-tienplus.nl Triple P divers Marjolijn Distelbrink Verwey-Jonker

Nadere informatie

Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders

Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders Aya Crébas Programma - Voorstellen, ZBK gezamenlijk project - Optimale preventie begint voor de geboorte - Geboortecultuur en nieuwe Nederlanders

Nadere informatie

Theorie en praktijk in de Nederlandse pedagogische civil society. Marian van der Klein, 15 januari 2015, Brussel

Theorie en praktijk in de Nederlandse pedagogische civil society. Marian van der Klein, 15 januari 2015, Brussel Theorie en praktijk in de Nederlandse pedagogische civil society Marian van der Klein, 15 januari 2015, Brussel Een pedagogische civil society: de theorie - 2011 Micha de Winter: Verbeter de wereld, begin

Nadere informatie

Gewoon opvoeden in Groningen

Gewoon opvoeden in Groningen Gewoon opvoeden in Groningen Voorbeeld : gewoon opvoeden, alledaags opvoeden, alledaagse opvoedvragen Wat is dit? Start: Eigen voorbeeld geven. Voor iedereen verschillend, afhankelijk van de situatie van

Nadere informatie

COACH JE KIND. ouders worden zelfredzame opvoeders

COACH JE KIND. ouders worden zelfredzame opvoeders COACH JE KIND ouders worden zelfredzame opvoeders 1 Eigen Kracht Iedere ouder heeft wel eens vragen over het opvoeden en opgroeien van hun kinderen. De meeste ouders weten waar ze terecht kunnen, zowel

Nadere informatie

4.2.2. Shantala babymassage (individuele begeleiding)

4.2.2. Shantala babymassage (individuele begeleiding) 4.2. Aanbod voor ouders van het jonge kind Dit aanbod is veelal gericht op ouders met kinderen tot 4 jaar. Een aantal producten zijn inzetbaar voor een bredere doelgroep. De producten Home-Start, Vroegtijdige

Nadere informatie

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt s op de arbeidsmarkt Moniek Coumans De arbeidsdeelname van alleenstaande moeders is lager dan die van moeders met een partner. Dit verschil hangt voor een belangrijk deel samen met een oververtegenwoordiging

Nadere informatie

Laagdrempelige Opvoedingsondersteuning Kampen. Jaarverslag LOK 2012 H. Jansen - van der Weerd Blz. 1/10

Laagdrempelige Opvoedingsondersteuning Kampen. Jaarverslag LOK 2012 H. Jansen - van der Weerd Blz. 1/10 Jaarverslag Laagdrempelige Opvoedingsondersteuning Kampen 2012 Jaarverslag LOK 2012 H. Jansen - van der Weerd Blz. 1/10 INLEIDING Voor u ligt het jaarverslag 2012 van de Laagdrempelige Opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht.

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Vierde nationaal congres opvoedingsondersteuning Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Ede,1 juni 2012 1 Opbouw workshop Coach je kind Kort voorstellen, warming up Presentatie van

Nadere informatie

Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders

Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders Voor wie? Deze brochure is bedoeld voor alle beroepskrachten die met Triple P werken of daar in de toekomst mee aan de slag willen gaan. Triple

Nadere informatie

Opvoedingsondersteuning, wat werkt?

Opvoedingsondersteuning, wat werkt? Opvoedingsondersteuning, wat werkt? Wat is er nodig voor een effectieve opvoedingsondersteuning van alle opvoeders in Nederland Bert Prinsen Ede, 4 juni 2010 Onderwerpen: * Visie op opvoeden en opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

Home-Start Nederland. Groei & kwaliteit

Home-Start Nederland. Groei & kwaliteit Home-Start Nederland Groei & kwaliteit Home-Start Nederland groei en kwaliteit INHOUD pagina 1. Aanleiding van deze aanvraag 3 2. Belangrijke Home-Start begrippen 4 3. Stimuleren van de groei van Home-Start

Nadere informatie

Voor u ligt het jaarverslag van Home-Start Den Haag over het jaar 2014.

Voor u ligt het jaarverslag van Home-Start Den Haag over het jaar 2014. 1. Inleiding Voor u ligt het jaarverslag van Home-Start Den Haag over het jaar 2014. Home-Start is een programma voor opvoedingsondersteuning aan gezinnen met jonge kinderen tot en met zes jaar. De doelstelling

Nadere informatie

De kracht van pedagogisch adviseren

De kracht van pedagogisch adviseren De kracht van pedagogisch adviseren Colofon Uitgever: Datum uitgave: december 2010 Eindredactie: Rieneke de Groot, Monique Albeda & Geeske Hoogenboezem Bezoekadres: Nieuwe Gouwe Westzijde 1, 2802 AN Gouda

Nadere informatie

Workshop 3 e nationaal congres Opvoedingsondersteuning. Opvoedingsondersteuning. Kenniswerkplaats Tienplus

Workshop 3 e nationaal congres Opvoedingsondersteuning. Opvoedingsondersteuning. Kenniswerkplaats Tienplus Kenniswerkplaats Tienplus Laagdrempelige ondersteuning aan ouders met tieners in Amsterdam Pauline Naber, Hogeschool INHolland Marjan de Gruijter, Verwey-Jonker Instituut http://www.kenniswerkplaats-tienplus.nl/

Nadere informatie

8. Werken en werkloos zijn

8. Werken en werkloos zijn 8. Werken en werkloos zijn In 22 is de arbeidsdeelname van allochtonen niet meer verder gestegen. Onder autochtonen is het aantal personen met werk nog wel licht toegenomen. De arbeidsdeelname onder Surinamers,

Nadere informatie

Jeugdzorg naar gemeente: agenda voor inhoudelijke vernieuwing

Jeugdzorg naar gemeente: agenda voor inhoudelijke vernieuwing Jeugdzorg naar gemeente: agenda voor inhoudelijke vernieuwing Tom van Yperen Nederlands Jeugdinstituut 18 januari 2012 te Den Bosch t.vanyperen@nji.nl / s.vanhaaren@nji.nl Waarom de stelselwijziging? 1.

Nadere informatie

10. Veel ouderen in de bijstand

10. Veel ouderen in de bijstand 10. Veel ouderen in de bijstand Niet-westerse allochtonen ontvangen 2,5 keer zo vaak een uitkering als autochtonen. Ze hebben het vaakst een bijstandsuitkering. Verder was eind 2002 bijna de helft van

Nadere informatie

2010D02442. Lijst van vragen totaal

2010D02442. Lijst van vragen totaal 2010D02442 Lijst van vragen totaal 1 In hoeverre heeft de staatssecretaris jongerenorganisaties betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van haar beleid? 2 Welke verband ligt er tussen de brief over

Nadere informatie

Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd

Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd Jacqueline van Rijn Jolyn Berns www.nji.nl Marion van Bommel Sandra Hollander Oktober 2013 Triple P Triple P is een evidence based opvoedondersteuningsprogramma,

Nadere informatie

VoorZorg: ondersteuning bij zwangerschap, opvoeden en opgroeien. Klaas Kooijman, Nederlands Jeugdinstituut Congres Jeugdzo!

VoorZorg: ondersteuning bij zwangerschap, opvoeden en opgroeien. Klaas Kooijman, Nederlands Jeugdinstituut Congres Jeugdzo! VoorZorg: ondersteuning bij zwangerschap, opvoeden en opgroeien Klaas Kooijman, Nederlands Jeugdinstituut Congres Jeugdzo!, 7 november 2012 (VoorZorg =)Nurse-Family Partnership Goed onderzocht (3 trials),

Nadere informatie

Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiprobleemsituaties

Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiprobleemsituaties Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiprobleemsituaties In het nieuwe jeugdstelsel richten gemeenten hun eigen preventie- en zorgaanbod

Nadere informatie

Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling?

Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling? Marja Valkestijn, Deniz Ince & Willeke Daamen Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling? De top tien beschermende factoren en handvatten voor jeugdbeleid Samenvatting Inleiding De transformatie

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders

Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Jeugd Toeleidingsactiviteiten Mijn kind is groep 3 Naschoolse activiteiten Weerbaarheid Opvoeden doe je niet

Nadere informatie

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Praktijkvoorbeeld Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Samenvatting Door de samenwerking en het gezamenlijk geven van de cursus Positief Opvoeden volgens Triple P door verschillende disciplines

Nadere informatie

Jaarverslag. Humanitas. ThuisAdministratie. Bommelerwaard

Jaarverslag. Humanitas. ThuisAdministratie. Bommelerwaard Jaarverslag Humanitas ThuisAdministratie Bommelerwaard 2009 1 Inleiding April 2007 is de afdeling Bommelerwaard van de Vereniging Humanitas gestart met het Project Thuisadministratie. Inmiddels draaien

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Onderbouwing Opvoedingsondersteuning in de JGZ De JGZ-medewerker heeft een taak bij het schatten van de opvoedingscompetentie en opvoedingsonmacht van ouders.

Nadere informatie

Stichting Lochem Beleidsplan 2015-2019

Stichting Lochem Beleidsplan 2015-2019 Stichting Lochem Beleidsplan 2015-2019 Kinderen doe mee, meedoen is meetellen Stichting Leergeld Lochem Beleidsplan 2015-2019 Inleiding. Op dit moment leven in Nederland in gezinnen met lage inkomens bijna

Nadere informatie

Notitie Opvoeding en participatie

Notitie Opvoeding en participatie Notitie Opvoeding en participatie Landelijk Netwerk Moeder- en vadercentra Datum MOVISIE Utrecht, 09 maart 2009 Opvoeding en participatie Het Landelijk Netwerk Moedercentra is verheugd over de aandacht

Nadere informatie

De keuze van Apeldoorn: een CJG over de volle breedte. Interview met wethouder Paul Blokhuis

De keuze van Apeldoorn: een CJG over de volle breedte. Interview met wethouder Paul Blokhuis De keuze van Apeldoorn: een CJG over de volle breedte Interview met wethouder Paul Blokhuis 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games.

Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games. Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games. 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

Factsheet pedagogische hulp in de stadsregio Rotterdam 1 2013: welke plaats in het nieuwe jeugdbeleid?

Factsheet pedagogische hulp in de stadsregio Rotterdam 1 2013: welke plaats in het nieuwe jeugdbeleid? Factsheet pedagogische hulp in de stadsregio Rotterdam 1 213: welke plaats in het nieuwe jeugdbeleid? Inleiding Met de invoering van de nieuwe Jeugdwet in 215 is er veel veranderd in het jeugdbeleid van

Nadere informatie

Samenvatting (Dutch summary)

Samenvatting (Dutch summary) Parenting Support in Community Settings: Parental needs and effectiveness of the Home-Start program J.J. Asscher Samenvatting (Dutch summary) Ouders spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van kinderen.

Nadere informatie

l m n o p q r s t u v w x y z Taalprogramma s Stroomschema Taalprogramma s gericht op preventie en ontwikkelingsstimulering leeswijzer en stroomschema

l m n o p q r s t u v w x y z Taalprogramma s Stroomschema Taalprogramma s gericht op preventie en ontwikkelingsstimulering leeswijzer en stroomschema a b c d e Deelnemende organisaties TAALPROGRAMMA S VOOR 0 TOT 8 JAAR - LEESWIJZER EN STROOMSCHEMA Taalprogramma s f voor g 0 tot h 8 i jaar j k l m n o p q r s t u leeswijzer en stroomschema Stroomschema

Nadere informatie

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Suzanne Peek Gescheiden moeders stoppen twee keer zo vaak met werken dan niet gescheiden moeders. Ook beginnen ze vaker met werken. Wanneer er

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

De GroeiGids implementatie-checklist: hulp bij implementatie

De GroeiGids implementatie-checklist: hulp bij implementatie De GroeiGids implementatie-checklist: hulp bij implementatie Uw organisatie wil graag overstappen op de GroeiGids: een mooie stap naar eenduidige voorlichting. Maar hoe zorgt u ervoor dat iedereen in de

Nadere informatie

Transitie en transformatie van de zorg voor jeugd

Transitie en transformatie van de zorg voor jeugd Transitie en transformatie van de zorg voor jeugd Een geslaagde transformatie & transitie? Vanaf januari 2015 worden gemeenten verantwoordelijk voor het preventieve en curatieve jeugdbeleid. Hieronder

Nadere informatie

ALGEMEEN. Voor het eerst moeder? MIM biedt een luisterend oor.

ALGEMEEN. Voor het eerst moeder? MIM biedt een luisterend oor. ALGEMEEN Voor het eerst moeder? MIM biedt een luisterend oor. Wat een verandering, een eigen baby! Je bent nog niet zo lang geleden voor het eerst moeder geworden. Natuurlijk ben je blij met je pasgeboren

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 van Opvoedwinkel Twinkeltje Noord

Jaarverslag 2014 van Opvoedwinkel Twinkeltje Noord Jaarverslag 2014 van Opvoedwinkel Twinkeltje Noord Inhoudsopgave jaarverslag Opvoedwinkel Twinkeltje Noord Voorwoord 3 Hoofdstuk 1 Organisatie, werkwijze, positionering 4 Hoofdstuk 2 Terugblik op 2014

Nadere informatie

Stelselwijziging Jeugd Factsheet Familiegroepsplan

Stelselwijziging Jeugd Factsheet Familiegroepsplan Stelselwijziging Jeugd Factsheet Familiegroepsplan Factsheet Familiegroepsplan 1 Inhoud van deze factsheet Deze factsheet gaat in op: Wat is een familiegroepsplan? Wat staat er in de Jeugdwet over het

Nadere informatie

Uitgevoerd in opdracht van de afdeling Beleid, dienst Sociale Zaken en Werk, gemeente Groningen

Uitgevoerd in opdracht van de afdeling Beleid, dienst Sociale Zaken en Werk, gemeente Groningen Meer of Minder Heden Verschillen tussen, en trends in, de verhouding allochtone en autochtone klanten van de dienst SOZAWE Alfons Klein Rouweler Ard Jan Leeferink Louis Polstra Uitgevoerd in opdracht van

Nadere informatie

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur Inleiding TRILL is een methodiek die de verantwoordelijkheden en de te leveren prestaties van betrokken partijen in kaart brengt. Zo moet de ambtenaar de beleidsdoelstellingen die door het gemeentebestuur

Nadere informatie

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Meer dan 15.000 mensen zijn vrijwilliger bij een Waarom dit manifest? organisatie voor Vrijwillige Thuishulp,

Nadere informatie

Centra voor Jeugd en Gezin in Nederland

Centra voor Jeugd en Gezin in Nederland Centra voor Jeugd en Gezin in Nederland Caroline Vink Nederlands Jeugdinstituut 28-02-2012 Inleiding: De ontwikkeling van de CJGs in Nederland Stelselwijziging De positie van het CJG in het nieuwe stelsel

Nadere informatie

Handreiking. Prenatale voorlichting, een nieuwe activiteit in opdracht van de gemeente

Handreiking. Prenatale voorlichting, een nieuwe activiteit in opdracht van de gemeente Handreiking Prenatale voorlichting, een nieuwe activiteit in opdracht van de gemeente Prenatale voorlichting, een nieuwe activiteit in opdracht van de gemeente Gemeenten hebben de opdracht een Centrum

Nadere informatie

Goed voorbereid aan de slag

Goed voorbereid aan de slag Goed voorbereid aan de slag Bestel de gratis handleiding Wilt u goed voorbereid samen met gemeenten en JGZ aan de slag of wilt u meer weten over de interventie? Bestel dan de gratis handleiding Armoede

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid. Rapportage flitsenquête ActiZ. ActiZ, organisatie van zorgondernemers. ICSB Marketing en Strategie Drs.

Vrijwilligersbeleid. Rapportage flitsenquête ActiZ. ActiZ, organisatie van zorgondernemers. ICSB Marketing en Strategie Drs. Rapportage flitsenquête ActiZ Vrijwilligersbeleid Voor ActiZ, organisatie van zorgondernemers Van ICSB Marketing en Strategie Drs. Yousri Mandour Datum 7 maart 2011 Pag. 1 Voorwoord Voor u liggen de resultaten

Nadere informatie

Factsheet. Inleiding. Thema Werkgelegenheid

Factsheet. Inleiding. Thema Werkgelegenheid Factsheet Thema Werkgelegenheid Inleiding Rotterdam wil dromers, denkers en doeners ondersteunen bij het realiseren van ideeën en initiatieven waarmee maatschappelijke vraagstukken in de stad worden aangepakt.

Nadere informatie

Betekenis voor beroepsonderwijs

Betekenis voor beroepsonderwijs Betekenis voor beroepsonderwijs Paul Vlaar Landelijk overleg Wmo-werkplaatsen Opbouw inleiding Transities sociale domein Wat zijn Wmo-werkplaatsen? Waar zitten werkplaatsen en wat doen zij? Urgentie van

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Hoe vergelijk je methodieken op basis van welke criteria? Marjolein Oudhof Mariska van der Steege 23 april 2009 Inhoud workshop Werken

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland 1. Individuele sociale vaardigheidstraining 2. Sociale vaardigheidstraining groep 12-/12+ 3. Gezinsbegeleiding (6+) 4. Gezinsbegeleiding (0-6 jaar) 5. Individuele

Nadere informatie

Kinderen in Zuid gezond en wel?

Kinderen in Zuid gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Zuid gezond en wel? 1 Wat valt op in Zuid? Voor Zuid zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Stadjers over het CJG Groningen

Stadjers over het CJG Groningen Stadjers over het CJG Groningen Een Stadspanelonderzoek 2013 Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van beleidsgericht onderzoek, het toegankelijk

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar

Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar Hoofdstuk 2. Profiel Leidenaar Samenvatting Hoofdstuk 2 geeft een profiel van de inwoners van Leiden. Dit hoofdstuk is gebaseerd op zowel kerncijfers uit de Gemeentelijke Basis Administratie zoals aantal

Nadere informatie

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen Management samenvatting Ongekend Talent De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen De managementsamenvatting van Ongekend Talent is mede mogelijk gemaakt door Equal subsidiering

Nadere informatie

Kinderen in Centrum gezond en wel?

Kinderen in Centrum gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Centrum gezond en wel? 1 Wat valt op in Centrum? Voor Centrum zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van

Nadere informatie

Presentatie verdiepingssessie inkoop Jeugd-AWBZ. Vrijdag 13 juni 2014

Presentatie verdiepingssessie inkoop Jeugd-AWBZ. Vrijdag 13 juni 2014 Presentatie verdiepingssessie inkoop Jeugd-AWBZ Vrijdag 13 juni 2014 Wie zijn we? Ons Tweede thuis is een organisatie ten dienste van ongeveer 2000 mensen met een verstandelijke, meervoudige of lichamelijke

Nadere informatie

Tabak, cannabis en harddrugs

Tabak, cannabis en harddrugs JONGERENPEILING 0 ZUID-HOLLAND NOORD De jongerenpeiling heeft als doel om periodiek op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Dit is het eerste

Nadere informatie

Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting. Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten

Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting. Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten Colofon Titel Auteurs Tekstbewerking Uitgave Ontwerp Vormgeving Bestellen Sociaal kapitaal in

Nadere informatie

De jeugd heeft de toekomst,

De jeugd heeft de toekomst, Datum 28-01-2014 1 De jeugd heeft de toekomst, maar minder voor de een dan voor de ander Greetje Timmerman, Hoogleraar Jeugdsociologie Rijksuniversiteit Groningen Datum 28-01-2014 2 Uitkomsten Gezond Opgroeien

Nadere informatie

Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Kom Erbij

Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Kom Erbij Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid Kom Erbij Meer dan een miljoen Nederlanders sterk eenzaam Meer dan een miljoen Nederlanders voelt zich sterk eenzaam. De invloed van eenzaamheid is groot en leidt

Nadere informatie

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen

BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE. Resumé bevindingen BESTANDSANALYSE SAMENLOPERS ZWOLLE Resumé bevindingen Inleiding Ekdé werk&mobiliteit BV is juli 07 gestart met een screening van samenlopers ingeschreven bij de gemeente Zwolle. Over elke kandidaat is

Nadere informatie

Opvoeden en opgroeien doen we samen

Opvoeden en opgroeien doen we samen s a m e n met ouders Opvoeden en opgroeien doen we samen Dé brede taalschool Het Kompas Het Kompas vindt het belangrijk dat de kinderen zich welkom, veilig, gesteund en gewaardeerd voelen. Op iedere basisschool

Nadere informatie

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER?

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? Amsterdam, november 2011 Auteur: Dr. Christine L. Carabain NCDO Telefoon (020) 5688 8764 Fax (020) 568 8787 E-mail: c.carabain@ncdo.nl 1 2 INHOUDSOPGAVE Samenvatting

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Jongeren op de arbeidsmarkt

Jongeren op de arbeidsmarkt Jongeren op de arbeidsmarkt Tanja Traag In 23 was 11 procent van alle jongeren werkloos. Jongeren die geen onderwijs meer volgen, hebben een andere positie op de arbeidsmarkt dan jongeren die wel een opleiding

Nadere informatie

Borgen/ proces van vrijwilligerswerk binnen de RIBW K/AM

Borgen/ proces van vrijwilligerswerk binnen de RIBW K/AM Borgen/ proces van vrijwilligerswerk binnen de RIBW K/AM Deel 1: Hoe was het? Situatie vrijwilligerswerk 2013 Minimaal vrijwilligersbeleid 24 woonvormen Sportmaatjesproject Totaal 120 externe vrijwilligers

Nadere informatie

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970

CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 CBS-berichten: Veranderingen in de arbeidsparticipatie in Nederland sinds 1970 Lian Kösters, Paul den Boer en Bob Lodder* Inleiding In dit artikel wordt de arbeidsparticipatie in Nederland tussen 1970

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007 LelyStadsGeluiden De mening van de jongeren gepeild School en werk 007 In 007 hebben.37 jongeren meegewerkt aan de jongerenenquête. Het onderzoek had als doel om in kaart te brengen wat jongeren doen,

Nadere informatie

Jeugdigen en Gezinnen Versterken Dichtbij kind en gezin, meer samenhang en kwaliteit

Jeugdigen en Gezinnen Versterken Dichtbij kind en gezin, meer samenhang en kwaliteit Jeugdigen en Gezinnen Versterken Dichtbij kind en gezin, meer samenhang en kwaliteit Inleiding Per 1 januari 2015 worden de gemeenten verantwoordelijk voor de zorg voor jeugdigen. Hieronder vallen de jeugd-ggz

Nadere informatie

Landelijke abortusregistratie 2011

Landelijke abortusregistratie 2011 Landelijke abortusregistratie 2011 Deze factsheet doet verslag van de abortuscijfers, gebaseerd op gegevens die zijn verzameld voor de Landelijke abortusregistratie (LAR). Als aanvulling hierop wordt ook

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010 Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet Datum: 2 september 2010 Algemeen Allereerst willen we als Wmo-Adviesraad opmerken dat het uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Personalia. Opleidingen. : Marhe-Kisoen. Geboorte datum : 20 Juni 1963. Adres : Eidereendstraat 9 2492 NJ s-gravenhage

Personalia. Opleidingen. : Marhe-Kisoen. Geboorte datum : 20 Juni 1963. Adres : Eidereendstraat 9 2492 NJ s-gravenhage Personalia Naam : Marhe-Kisoen Voornaam : Kausilawatie Roepnaam : Kausil Geboorte datum : 20 Juni 1963 Geboorte plaats : Paramaribo Nationaliteit : Nederlandse Adres : Eidereendstraat 9 2492 NJ s-gravenhage

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE VRAGEN AAN HET COLLEGE Nb: vragen en antwoorden worden verzonden aan College, MT en alle raadsleden.

SCHRIFTELIJKE VRAGEN AAN HET COLLEGE Nb: vragen en antwoorden worden verzonden aan College, MT en alle raadsleden. SCHRIFTELIJKE VRAGEN AAN HET COLLEGE Nb: vragen en antwoorden worden verzonden aan College, MT en alle raadsleden. Pag 1 INDIENING Vragensteller: Ida Sabelis, Co Leuven, GroenLinks Onderwerp: Decentralisatie

Nadere informatie

Samen werken Een enquête onder professionals en vrijwilligers rond jeugd en gezin

Samen werken Een enquête onder professionals en vrijwilligers rond jeugd en gezin Samen werken Een enquête onder professionals en vrijwilligers rond jeugd en gezin Diane Bulsink Marian van der Klein Samen werken Een enquête onder professionals en vrijwilligers rond jeugd en gezin Diane

Nadere informatie

Utrechts model jeugdhulp. Hier komt tekst. Hier komt ook tekst. Netwerkdag JGGZ 23 april 2015. Utrecht.nl

Utrechts model jeugdhulp. Hier komt tekst. Hier komt ook tekst. Netwerkdag JGGZ 23 april 2015. Utrecht.nl Utrechts model jeugdhulp Hier komt tekst Hier komt ook tekst Netwerkdag JGGZ 23 april 2015 Utrechtse aanpak Zorg voor Jeugd Leidende principes waarborgen juiste inhoudelijke koers Zorgvuldige en beheerste

Nadere informatie

VRIJWILLIGERSBELEID. Vrijwilligersbeleid De Boei 2010 1

VRIJWILLIGERSBELEID. Vrijwilligersbeleid De Boei 2010 1 VRIJWILLIGERSBELEID Vrijwilligersbeleid De Boei 2010 1 Voorwoord De Boei, Centrum voor welzijn en hulpverlening, maakt dankbaar gebruik van de inzet van veel vrijwilligers die zich met zeer verschillende

Nadere informatie

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst!

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal doet meer In Utrecht wonen meer dan 15.000 volwassenen

Nadere informatie

De jeugd-ggz in het gedecentraliseerde jeugdstelsel

De jeugd-ggz in het gedecentraliseerde jeugdstelsel De jeugd-ggz in het gedecentraliseerde jeugdstelsel Beschikbaar, bereikbaar, betrouwbaar en in beweging Peter Dijkshoorn Bestuurder Accare bestuurslid GGZNederland Amersfoort 23 april 2015 2 transformatiedoelen

Nadere informatie

Methodiek Gezamenlijk Inschatten van Zorgbehoeften (GIZ- methodiek)

Methodiek Gezamenlijk Inschatten van Zorgbehoeften (GIZ- methodiek) Methodiek Gezamenlijk Inschatten van Zorgbehoeften (GIZ- methodiek) Wat is de GIZ- methodiek? De GIZ-methodiek is een innovatieve, integrale taxatiemethodiek waarmee de professional de krachten, ontwikkel-

Nadere informatie

Kinderen/jeugdigen hebben hun plek in de openbare ruimte/de samenleving. Een sterk jeugd- en jongerenwerk gebaseerd op Welzijn Nieuwe Stijl

Kinderen/jeugdigen hebben hun plek in de openbare ruimte/de samenleving. Een sterk jeugd- en jongerenwerk gebaseerd op Welzijn Nieuwe Stijl Vrije Tijd 2012- Optimale ontmoetings- en De jeugd faciliteren om elkaar te ontwikkelingsmogelijkheden voor ontmoeten in de eigen omgeving kinderen en jeugdigen zodat zij hun sociale netwerken opbouwen

Nadere informatie