Inleiding. Die methode FactorC kenmerkt zich door drie stappen:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inleiding. Die methode FactorC kenmerkt zich door drie stappen:"

Transcriptie

1 Inleiding Vanaf 1 januari 2015 treden de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wet Maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015 in werking. Deze zomer zijn daartoe, per transitie, plannen van aanpak communicatie opgesteld volgens de methode FactorC. Bij de FactorC sessies waren niet alleen beleidsmedewerkers aanwezig, maar ook medewerkers die de uitvoering van beleid op zich nemen en in een enkel geval ook een externe partij die dicht bij de doelgroepen staat. Die methode FactorC kenmerkt zich door drie stappen: Stap K1: Krachtenveldanalyse (Communicatiematrix) In elke transitiegroep is nagedacht over wie er betrokken zijn bij de stelselwijzigingen. Groepen van personen en organisaties (actoren) die met de veranderingen te maken krijgen, zijn in beeld gebracht. Met de analyse van de afzonderlijke actoren is duidelijk geworden waar accenten in communicatie zouden moeten liggen. Voor ieder actor is dat anders, iedere actor heeft namelijk zijn eigen belevingswereld en zijn eigen informatiebehoefte. Iedere actor heeft ook zijn eigen mate van invloed op het realiseren van het beleidsdoel. Daarom vereist elke actor een eigen communicatieaanpak en specifieke communicatiemiddelen. In een communicatiematrix is al die informatie samengevat. Stap K2: Kernboodschappen Voor elk van de actoren hebben de deelnemers aan de FactorC sessie in kaart gebracht wat de beleving en informatiebehoefte is van de actor. Actoren met grote overeenkomsten zijn gebundeld in actorgroepen. Op basis daarvan is voor elke actorgroep een kernboodschap opgesteld. Deze boodschap bevat alle elementen die belangrijk zijn om de actor ertoe te bewegen mee te werken aan het realiseren van het eerder genoemde beleidsdoel. De elementen kunnen los worden gebruikt of in een andere volgorde in alle denkbare communicatiemiddelen. Door steeds dezelfde elementen te gebruiken ontstaat eenduidigheid in de communicatie. Stap K3: Kalender De communicatiekalender geeft weer op welke momenten welke doelgroep(en) op welke wijze(n) geïnformeerd of betrokken wordt of worden. De afzonderlijke communicatiekalenders van de drie transities zijn samengebracht in één gezamenlijke kalender. Daarbij zijn ook landelijke en regionale communicatieactiviteiten weergegeven. Enerzijds om een compleet mogelijk beeld te geven, anderzijds om inzichtelijk te maken op welk moment daar op lokaal niveau naar verwezen wordt. Eerst informeren, dan interactie De drie producten (communicatiematrix, kernboodschappen en communicatiekalender) zijn hieronder ter informatie weergegeven. De weg naar 1 januari 2015, en daarmee de looptijd van deze plannen van kalender, is nog maar kort. De focus zal daarom liggen op Informeren over de transities en de veranderingen. Communicatie over de transformatie, waarbij de focus ligt op nieuwe ontwikkelingen en anders denken/anders doen is voorzien in Daartoe zal begin 2015 opnieuw de FactorC methodiek worden gehanteerd, uitmondend in nieuwe Plannen van Aanpak Communicatie die zich meer zullen richten op interactie met doelgroepen in het licht van de transformatie. 1

2 1. Communicatiematrix In de communicatiematrix worden de actoren, hun rol en invloed verbonden aan de voor hen gekozen aanpak. Vervolgens zijn per actor bestaande en nieuwe communicatiemiddelen toegewezen. 1.1 Communicatiematrix Jeugdhulp Actor Cliënt en nieuwe cliënt met overgangsrecht Client per Mantelzorgers Inwoners Zorg- en welzijns organisaties Verwijzers Raadsleden en bestuurders Medewerkers gemeente Langedijk Rol Afnemer Afnemer Uitvoerder Afnemer Uitvoerder Uitvoerder Beslisser Uitvoerder Invloed meedenken Meeweten Meeweten (2015: meedenken) Meeweten meedenken Meeweten Meeweten meedenken, meewerken, Communicatieaanpak Bouwen aan vertrouwen en juiste en tijdige informatie over persoonlijke veranderingen. Makkelijk te begrijpen en te vinden informatie en laagdrempelige mogelijkheid voor stellen van vragen per Makkelijk te begrijpen en te vinden informatie en laagdrempelige mogelijkheid voor stellen van vragen. Bewustmaken van participatiesamenleving en makkelijk te begrijpen en te vinden informatie en laagdrempelige mogelijkheid voor stellen van (hulp)vragen. informatie over het transitieproces en de aanbestedingsprocedure. Brug slaan: hoe gaan we toekomst samen inrichten. Heldere informatie over transitieproces en praktische handreiking wanneer wel/niet doorverwijzen. Inzicht en overzicht bieden in regionaal en lokaal transitieproces. transitieproces en mogelijkheden bieden om informatie te delen. Middel Brief Factsheet Website gemeente Gemeentelijke website Gemeentegids Langedijk informeert Persbericht Gemeentelijke website Twitter Facebook Gemeentegids Campagne Dat is heel normaal Langedijk informeert Persbericht Gemeentelijke website Twitter Facebook Gemeentegids Campagne Dat is heel normaal Regulier overleg Inkoopwebsite Expertmeeting Factsheet Gemeentelijke website Raadsmemo RIS Pol. bestuurlijke bijeenkomst Forumvergadering Raadsvoorstel Collegevoorstel Portefeuillehouderoverleg Intranet Bijeenkomst Regulier overleg Pleio 2

3 1.2 Communicatiematrix AWBZ/Wmo Actor Cliënt en ouder -huidig- Client en ouder per Maatwerkvoorzieningen (waaronder gespecialiseerde zorg) Toegang tot jeugdhulp (eerstelijnsvoorzieningen/ basisteam CJG) Algemene voorzieningen Inwoners Raadsleden en bestuurders Medewerkers gemeente Langedijk Rol Afnemer Afnemer Uitvoerder Uitvoerder Uitvoerder Afnemer Beslisser Uitvoerder Invloed meedenken Meeweten meedenken, meewerken, meedenken, meewerken, Meeweten Meeweten Meeweten meedenken, meewerken, Communicatieaanpak Bouwen aan vertrouwen en juiste en tijdige informatie over veranderingen. Makkelijk te begrijpen en te vinden informatie en laagdrempelige mogelijkheid voor stellen van vragen per transitieproces en de aanbestedingsprocedure. transitieproces. transitieproces. Bewustmaken van participatiesamenleving (rol in pedagogische civil society). Inzicht en overzicht bieden in regionaal en lokaal transitieproces. transitieproces en mogelijkheden bieden om informatie te delen. Middel Brief Factsheet Digitaal ouderpanel Website CJG Website CJG Gemeentelijke website Gemeentegids Regionale aanpak Regulier overleg Pleio Digitale nieuwsbrief Digitale nieuwsbrief Gemeentelijke website Langedijk informeert Persbericht Website CJG Website Langedijk Digitaal ouderpanel Twitter Facebook Gemeentegids Campagne Dat is heel normaal Raadsmemo RIS Forumvergadering Raadsvoorstel Collegevoorstel Portefeuillehouderoverleg Regionale informatieavond Intranet Bijeenkomst Regulier overleg Pleio 3

4 1.3 Communicatiematrix Participatiewet Actor Medewerkers gemeente Langedijk Klantmanager Raadsleden en bestuurders Partners Werkgevers Maatschappelijke organisaties Cliënten Inwoners Rol Uitvoerder Uitvoerder Beslisser Uitvoerder/deels beïnvloeder Afnemer/uitvoerder Afnemer/uitvoerder Afnemer Afnemer Invloed meedenken, meewerken. meedenken, meewerken. Meeweten Meewerken Meewerken Meedenken Meeweten Meeweten Communicatieaanpak transitieproces, mogelijkheden bieden om informatie en kennis te delen en faciliteren van netwerken, zowel intern als extern. transitieproces, begrip, training en coaching. Inzicht en overzicht bieden in regionaal en lokaal transitieproces. informatie over het transitieproces gericht op informeren en samenwerken Benadering in HAL verband, gericht op informeren en samenwerken en laten zien van goede voorbeelden. transitieproces, informatie 3D breed bieden. Bouwen aan vertrouwen en juiste, tijdige, begrijpbare en praktische informatie over veranderingen. Bewustmaken van eigen rol in participatiesamenlev ing en aanbieden van informatie. Middel Intranet Bijeenkomst Checklist Reguliere overleggen Pleio Goede voorbeelden Intranet Bijeenkomst Coaching/opleiding /training Checklist Reguliere overleggen Pleio Goede voorbeelden Raadsmemo RIS Pol. bestuurlijke bijeenkomst Forumvergadering Raadsvoorstel Collegevoorstel Portefeuillehoudersoverleg Digitale nieuwsbrief Bijeenkomst Werkconferentie Regulier overleg Werkconferentie Factsheet Regulier overleg BKL/AOL Regionale bladen (RAM, NH Zaken etc) Bijeenkomst Regulier overleg Persoonlijk gesprek Brief Factsheet Langedijk informeert Persbericht Website Twitter Facebook Gemeentegids 4

5 2. Kernboodschappen 2.1 Kernboodschappen Jeugdhulp Kernboodschap: Ouder met kind dat zorg of ondersteuning nodig heeft Uw kind krijgt momenteel gespecialiseerde zorg. Per 2015 gaat niet meer het Rijk of de provincie over de jeugdzorg, maar de gemeente. Dat is geregeld in de nieuwe Jeugdwet. Voorheen was de zorg voor jeugd verdeeld over de verschillende overheden. Dit zorgde voor teveel versnippering, bureaucratie en te veel geldstromen. Voortaan kunnen ouders met een kind dat zorg nodig heeft daarom terecht bij de gemeente. Tegelijkertijd met de nieuwe wet wordt er bezuinigd. Wij kunnen ons voorstellen dat dit veel vragen bij u oproept zoals: krijgt mijn kind straks wel de juiste zorg, is er voldoende geld en bij wie moet ik zijn met deze vragen. Op al die vragen kunnen we u nu nog geen antwoord geven, maar we kunnen u wel alvast informeren over de plannen. Het jaar 2015 is een overgangsjaar. Iedereen die op 31 december 2014 gebruik maakte van gespecialiseerde zorg voor een kind, ontvangt die zorg in ieder geval tot en met 31 december U behoudt in het overgangsjaar dus uw recht op zorg. Ook na die tijd neemt de gemeente de zorg niet over. Die blijft in handen van gespecialiseerde zorgverleners. Voor vragen die betrekking hebben op uw persoonlijke situatie, kunt u ook terecht bij uw jeugd- en gezinscoach. U kunt ook nog terecht bij de huisarts. Kernboodschap: Ouder met kind dat na 1 januari zorg nodig heeft Per 2015 gaat de gemeente over de zorg voor de jeugd. Dat is geregeld in de nieuwe Jeugdwet. Voorheen was de hulp voor jeugd verdeeld over het Rijk, de provincie en de gemeente. Voortaan kunnen ouders met een kind dat zorg nodig heeft terecht bij de gemeente. Tegelijkertijd met de nieuwe wet wordt er bezuinigd. Wij kunnen ons voorstellen dat dit veel vragen bij u oproept zoals: krijgt mijn kind straks wel de juiste zorg, is er voldoende geld en bij wie moet ik zijn met deze vragen. Op al die vragen kunnen we u nu nog geen antwoord geven. Maar uitgangspunt is dat in de nieuwe situatie we niet alleen naar de kinderen kijken, maar naar de hele omgeving van het kind. We doen dat volgens de methode één gezin, één plan, één regisseur. We praten niet meer over het gezin, maar mét het gezin. Wat u als ouder belangrijk vindt, telt mee. Zorgen voor de jeugd doen we met elkaar, dus ook met u als ouder. Dit betekent dat kinderen en gezinnen hulp op maat krijgen. Snel en dicht bij huis. Daarom legt de nieuwe Jeugdwet alle regie in één hand, namelijk bij de gemeente. Bij de gemeente kunt u vanaf 1 januari 2015 terecht voor jeugdhulp en ondersteuning bij opgroei- en opvoedproblemen, psychische problemen en stoornissen. Voor de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. En voor de verwerking van meldingen over kindermishandeling of huiselijk geweld. Ook de huisarts van uw kind kan u doorverwijzen. Momenteel werken we hard aan het opzetten van de toegang tot de Jeugdhulp. Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Langedijk is daarvoor het aanspreekpunt. U kunt met uw vragen terecht op de website van het CJG of u kunt telefonisch uw vraag stellen. Gemeente Langedijk streeft ernaar om kinderen naar vermogen te laten meedoen in de maatschappij. De nadruk komt te liggen op preventie. Echter, waar specialistische zorg nodig is, wordt deze geboden. We geven hulp waar kan, en zorg waar moet. Zo kunnen alle kinderen en jongeren in Langedijk gezond en veilig opgroeien. Kernboodschap inwoners van Langedijk Nederlandse kinderen zijn de gelukkigste van Europa. Met 95 procent van onze kinderen gaat het goed. Een deel van onze jeugd groeit echter niet vanzelf op. Zij hebben hulp, zorg of ondersteuning nodig. Ons huidige jeugdstelsel schiet hierin soms tekort. Daarom komt er een nieuwe Jeugdwet. Dat betekent dat de gemeente per 1 januari 2015 over de zorg voor 5

6 de jeugd gaat. Voorheen was de zorg voor jeugd verdeeld over het Rijk, de provincie en de gemeente. Voortaan kunnen ouders met een kind dat zorg nodig heeft terecht bij de gemeente. De gemeente is vanaf 2015 verantwoordelijk voor jeugdhulp en ondersteuning bij opgroei- en opvoedproblemen, psychische problemen en stoornissen. Voor de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. En voor de verwerking van meldingen over kindermishandeling of huiselijk geweld. Tegelijkertijd met de nieuwe wet wordt er bezuinigd. Voor ouders met een kind dat op 31 december 2014 gebruik maakte van zorg verandert er in 2015 nog niets. Voor die groep geldt 2015 als overgangsjaar. Voor kinderen en hun ouders die op of na 1 januari 2015 gebruik maken van jeugdzorg gelden de nieuwe regels. De nieuwe Jeugdwet biedt kansen om ons jeugdstelsel anders in te richten. Eenvoudiger organisatie maakt de jeugdhulp beter en goedkoper. We geven hulp waar kan, en zorg waar moet. Uitgangspunt is dat in de nieuwe situatie we niet alleen naar de kinderen kijken, maar naar de hele omgeving van het kind. We doen dat volgens de methode één gezin, één plan, één regisseur. We praten niet meer over het gezin, maar mét het gezin. Wat ouders belangrijk vinden, telt mee. Maar we kijken nog breder naar de omgeving van het kind. We brengen eerst in beeld of er mensen om het kind heen zijn die hulp kunnen bieden of zorg kunnen verlenen. Uiteraard is er gespecialiseerde zorg voor hen die dat echt nodig hebben. Zorgen dat kinderen en jongeren in Langedijk gezond en veilig opgroeien, doen we met elkaar. Kernboodschap: Toegang tot jeugdhulp (eerstelijns-voorzieningen/ basisteam CJG) Per 2015 gaat de gemeente over de zorg voor de jeugd. Dat is geregeld in de nieuwe Jeugdwet. Tegelijkertijd wordt er bezuinigd op het totale budget voor Jeugdzorg en is er een verandering in denken nodig waarbij meer wordt uitgegaan van eigen kracht en sociale netwerken. Dat is een grote verandering voor mensen die werkzaam zijn in de Jeugdzorg. Niet alleen veranderen structuren en samenwerkingsvormen, maar er kunnen ook personele consequenties aan verbonden zijn. Regionaal bereiden we deze overgang voor en ook lokaal zal gemeente Langedijk keuzes moeten maken. Wij realiseren ons dat werken in een verandering niet eenvoudig is. Voor sommige medewerkers geldt dat zij nog geen zekerheid hebben over hun baan op langere termijn. En in de contacten met ouders en netwerkpartners kunnen medewerkers van eerstelijnsvoorzieningen/ basisteam CJG vaak nog geen antwoorden geven op de vele vragen over de toekomst. Als eerstelijnsmedewerker ben je voor veel ouders en gezinnen wel een eerste aanspreekpunt en vertrouwenspersoon. We willen je als gemeente dan ook zo goed mogelijk van informatie voorzien. In alle veranderingen staat het kind centraal. Dat is ons gezamenlijke richtpunt in de toekomst. We vinden het belangrijk dat het gezin weet waar ze terecht kan met hun vragen en dat is in eerste instantie het CJG. Samen geven we vorm aan de pedagogische civil society. Vanuit de uitvoeringspositie van het CJG is veel inbreng denkbaar in de uiteindelijke processen en structuren. De coördinator CJG, Madelon Kerkhoven, is de verbinding tussen beleid en uitvoering. Zij kan vragen beantwoorden en vragen of signalen op de juiste plaats in de gemeentelijke organisatie neerleggen voor verdere opvolging. Kernboodschap algemene voorzieningen Per 2015 gaat de gemeente over de zorg voor de jeugd. Dat is geregeld in de nieuwe Jeugdwet. De gemeente wordt verantwoordelijk voor de jeugdhulp en ondersteuning bij opgroei- en opvoedproblemen, psychische problemen en stoornissen. Voor de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. En voor de verwerking van meldingen over kindermishandeling of huiselijk geweld. Tegelijkertijd wordt bezuinigd op het totale budget voor Jeugdzorg en is er een verandering in denken waarbij meer wordt uitgegaan van eigen kracht en sociale netwerken. Dat is een grote verandering voor iedereen die met kinderen werkt, als professional of vrijwilliger. Uitgangspunt blijft: 6

7 het kind centraal, samen met zijn omgeving. De taken die het Centrum voor Jeugd en Gezin Langedijk (CJG) nu al heeft op het gebied van preventie worden uitgebreid. Het CJG zal ook een rol vervullen in de toegang tot de jeugdzorg. Maar eigenlijk ligt die toegang overal: op scholen, bij kinderdagverblijven. peuterspeelzalen en verenigingen bijvoorbeeld. Overal waar kinderen zijn kunnen signalen worden opgevangen. Samen hebben wij de verantwoordelijkheid ieder kind kansrijk te laten opgroeien. En waar specialistische zorg nodig is, wordt deze geboden. Dat vereist een gezamenlijke inspanning. Van ons als gemeente om de toegang laagdrempelig, herkenbaar en integraal te organiseren. Van u verwachten wij dat u bij signalen en hulpvragen van het kind of zijn of haar omgeving contact opneemt met het CJG of daarnaar doorverwijst. Dat kan ook voor een eerste advies of een vrijblijvend gesprek. Heeft u nu al vragen? Ook daarvoor kunt u nu al terecht bij het CJG: of telefonisch via Kernboodschap: Maatwerk voorzieningen Op 1 januari 2015 verandert de toegang tot de jeugdhulp. Gemeenten gaan erop toezien dat kinderen naar vermogen meedoen in de maatschappij. En waar specialistische zorg nodig is, wordt deze geboden. Zo kunnen alle kinderen en jongeren in Langedijk gezond en veilig opgroeien. De taken die het Centrum voor Jeugd en gezin (CJG) nu al heeft op het gebied van preventie worden uitgebreid met de toegang tot de jeugdzorg. Voor aanbieders van zorg brengt dat verandering met zich mee. Hoe de toegang en de doorverwijzing naar zorgverleners er precies uit komt te zien is nog niet bekend. Samen met de gemeenten in de regio Alkmaar werken wij hard aan de voorbereiding daarvan. Wij kunnen ons voorstellen dat zorgorganisaties of kleine zelfstandige zorgaanbieders veel vragen en zorgen hebben of zij in de toekomst een rol zullen en kunnen blijven spelen. In de regio is besloten om de zorginkoop samen op te pakken om versnippering van ondersteuningsarrangementen te voorkomen. Het inkoopproces met betrekking tot de jeugdzorg van de regio Alkmaar is te volgen via Mocht u een zorgaanbieder voor de regio Alkmaar zijn, maar u heeft nog geen bericht van de gemeente gehad, dan kunt u zich aanmelden via de website Elke organisatie moet zich aan melden via de website. Na aanmelding wordt u op de hoogte gehouden van het decentralisatieproces. Kernboodschap: Medewerkers gemeente Langedijk Per 2015 gaat de gemeente over de zorg voor de jeugd. Dat is geregeld in de nieuwe Jeugdwet. Jeugdzorgtaken van rijk en provincie gaan over naar gemeenten. De gemeente is vanaf 1 januari 2015 verantwoordelijk, bestuurlijk en financieel. Voor jeugdhulp en ondersteuning bij opgroei- en opvoedproblemen, psychische problemen en stoornissen. Voor de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering. En voor de verwerking van meldingen over kindermishandeling of huiselijk geweld. Voortaan kunnen ouders met een kind dat zorg nodig heeft terecht bij de gemeente. Op 1 januari 2015 moet daarom de toegang tot de Jeugdhulp geregeld zijn bij onze gemeente en stopt de huidige wijze van toegang. Het huidige stelsel is te kostbaar. Op gemeenteniveau zal dit goedkoper moeten en kunnen. Aan ons de taak dit te organiseren. Dat vraagt veel van onze organisatie, waarbij het sociale domein de aansturende/regie afdeling is is een overgangsjaar. Werkprocessen en verordeningen zullen veranderen. Daarin moet nog veel gebeuren. We zijn nog lang niet klaar, maar met de samenwerking in de regio worden deelprojecten nu snel opgeleverd. Dan wordt veel duidelijk over hoe het vanaf 1 januari 2015 gaat in Langedijk. Het is te vergelijken met een de verbouwing van een groot winkelpand: we tekenen nog aan een nieuw gebouw, terwijl we in prefab al muren klaar zetten. De steigers zijn nog niet overal zichtbaar en toch moeten we de winkel ondertussen open houden. Procesmatig en inhoudelijk is het complex. Maar niet alleen de inhoud verandert, ook de manier waarop we 7

8 met ouders en kinderen omgaan verandert. Uitgangspunt is dat in de nieuwe situatie we niet alleen naar de kinderen kijken, maar naar het hele gezin. We doen dat volgens de methode één gezin, één regisseur, één plan. We praten niet meer over het gezin, maar mét het gezin. We zoeken samen met het gezin naar de beste oplossing. Dat kan begeleiding vanuit de sociale omgeving van het gezin zijn, vanuit collectieve voorzieningen of vanuit individuele voorzieningen. Het vraagt van ons als medewerkers om anders te denken, anders te werken en anders te doen. Het gaat om andere gesprekstechnieken, slimme oplossingen verzinnen en in samenwerking kunnen vertrouwen op elkaar. Dat geldt niet alleen voor medewerkers die direct betrokken zijn bij de jeugdzorg, maar ook voor alle andere. Dit onderwerp maakt niet alleen deel uit van de decentralisaties in het sociale domein, maar ook van het project Heb je vragen over de veranderingen in de Jeugdzorg dan kun je die stellen aan Nelly Wijnker. Je kunt ook kijken op de gemeentelijke website in het webgedeelte sociaal domein: > Leven in Langedijk > Sociaal Domein. Heb je vragen over anders denken en anders doen, dan kun je daarvoor terecht bij het projectteam van de slimme gemeente of bij de programmasecretaris van de 3D;s, Eric van Tatenhove. Kernboodschap: Gemeenteraad en bestuur De nieuwe Jeugdwet geeft aan dat Jeugdzorg onder de gemeente gaat vallen. Op inhoudelijk, procesmatig en financieel gebied komt de verantwoordelijkheid bij de gemeente te liggen. Dat gaat om de volgende taken: Jeugdhulp en ondersteuning bij opgroei- en opvoedproblemen, psychische problemen en stoornissen. Uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen Jeugdreclassering. Verwerking van meldingen over kindermishandeling of huiselijk geweld. Eenvoudiger organisatie maakt de jeugdhulp beter en goedkoper. Uitgangspunt is daarbij: We geven hulp waar kan, en zorg waar moet. Het is belangrijk dat gezinnen met een hulpvraag weten waar ze terecht kunnen en dat de pedagogische civil society vorm krijgt. Vanaf 1 januari 2015 is de toegang tot de jeugdhulpverlening door de gemeente in de basis geregeld. De taken die het CJG nu al heeft op het gebied van preventie worden uitgebreid met de toegang tot de jeugdzorg. Het Centrum voor Jeugd en gezin (CJG) is dan de poort voor ouders met kinderen die zorg nodig hebben. Het CJG heeft een centrale functie en opereert in netwerken zoals onderwijs en zorg. Ook gezinnen die zich niet zelf melden, maar waarover signalen ontvangen worden, kunnen via die netwerken worden doorverwezen naar ondersteuning, hulp of zorg. Per 1 januari zijn we als gemeente nog niet klaar, er is nog veel te doen. Het jaar 2015 is niet voor niets een overgangsjaar. Voor de voorbereiding betekent wel: wat op orde moet zijn, is op orde. Voor inwoners betekent het dat op een hulpvraag de juiste hulp vanuit de gemeente kan worden geboden. Langedijk staat niet alleen, maar werkt actief samen in de regio Alkmaar. Veel deelprojecten zullen tussen nu en 1 januari door de regio worden opgeleverd. Inmiddels is duidelijk welke financiële middelen er met de transitie meekomen. Op basis daarvan kunnen regionaal en lokaal keuzes worden gemaakt. Daarin heeft de gemeenteraad een belangrijke rol. Door de krappe voorbereidingstijd moeten die keuzes niet alleen zorgvuldig, maar ook snel worden gemaakt. Wij vragen u als raad daar rekening mee te houden in besluiten en te doen wat goed is voor Langedijk als samenleving in zijn geheel. Op landelijk, regionaal en lokaal niveau wordt over dit onderwerp heel veel informatie geboden. Wij, het college, zullen u zo goed mogelijk van de relevante informatie voorzien die nodig is om te komen tot de juiste keuzes voor inwoners van Langedijk, gezien vanuit de verantwoordelijkheid die de gemeente krijgt. 8

9 2.2 Kernboodschappen AWBZ/Wmo Kernboodschap: Bestaande cliënt en cliënt binnen overgangsrecht U krijgt momenteel begeleiding vanuit de AWBZ. Per 2015 gaat de gemeente over de zorg die u ontvangt. Dat is geregeld in de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015). Tegelijkertijd met de nieuwe wet wordt er bezuinigd. Wij kunnen ons voorstellen dat dit veel vragen bij u oproept zoals: krijg ik straks wel de juiste zorg, is er voldoende geld, krijg ik nog zorg als het geld bij de gemeente op is en bij wie moet ik zijn met deze vragen? Op al die vragen kunnen we u nu nog geen antwoord geven. Het jaar 2015 is een overgangsjaar. Iedereen die op 31 december 2014 gebruik maakte van geïndiceerde zorg, ontvangt die zorg in ieder geval tot en met 31 december 2015 of eerder als de indicatie daarvoor afloopt. U behoudt in het overgangsjaar dus (tijdelijk) uw recht op zorg. Ook na die tijd neemt de gemeente de zorg niet over. Die blijft in handen van gespecialiseerde zorgverleners. Omdat minder geld beschikbaar is, kan het wel zo zijn dat de organisatie waar u nu de begeleiding van ontvangt, het iets anders gaat organiseren. Kernboodschap: Cliënt vanaf Wie vanaf 1 januari ondersteuning nodig heeft, kan daarvoor terecht bij de gemeente. Die zorg, die voor 1 januari 2015 onder de AWBZ viel, valt vanaf dan onder de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015). Ouderen willen het liefst zo lang mogelijk thuis blijven wonen. Mensen met een beperking willen zo zelfstandig mogelijk kunnen leven. Dat kan door de langdurige zorg anders te organiseren. Zowel voor mensen die thuis ondersteuning nodig hebben als voor mensen die verblijven in een instelling. De ondersteuning is bedoeld voor mensen die dat het meest nodig hebben. Dat zijn mensen die het zelf niet kunnen regelen. Voor deze kwetsbare mensen moet ondersteuning en zorg toegankelijk blijven. Nu en in de toekomst. Maar de overheid moet ook op de kosten letten. Als er niets verandert, wordt de langdurige zorg onbetaalbaar. Tegelijk met de nieuwe wet wordt er daarom bezuinigd. Wij kunnen ons voorstellen dat dit veel vragen bij u oproept zoals: krijg ik straks wel de juiste zorg, is er voldoende geld, krijg ik nog zorg als het geld bij de gemeente op is en bij wie moet ik zijn met deze vragen? Heeft u een vraag om hulp of ondersteuning? Dan komen we bij u thuis om samen naar uw situatie te kijken. Samen zoeken we naar een oplossing. Misschien kunt u zelf zaken anders organiseren, eventueel met hulp van familie, vrienden of een zorgverleners. Een gesprek met iemand die getraind is om naar uw situatie te kijken kan soms al heel verhelderend werken. Als iemand echt hulp of zorg nodig heeft en daar zelf niet voor kan zorgen, dan zorgt de gemeente ervoor dat er zorg komt. Kernboodschap: Inwoners van Langedijk Ouderen willen het liefst zo lang mogelijk thuis blijven wonen. Mensen met een beperking willen zo zelfstandig mogelijk kunnen leven. Dat kan door de langdurige zorg anders te organiseren. Zowel voor mensen die thuis ondersteuning nodig hebben als voor mensen die verblijven in een instelling. Wij geloven in de eigen kracht van mensen. Wij vragen u om eerst zelf of samen met familie en vrienden een oplossing te zoeken. Lukt dat niet, dan kijken we samen naar ondersteuning die past. Op die manier besteden we het geld waar het echt nodig is. We geven ondersteuning op een manier die mensen helpt zelf de touwtjes over hun leven in handen te houden. De gemeente stimuleert en ondersteunt, maar we nemen het niet zomaar van u over. Kernboodschap: Zorg en welzijnsorganisaties Per 2015 gaat de gemeente over ondersteuning. Dat is geregeld in de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Tegelijkertijd wordt bezuinigd en er is een verandering in denken waarbij meer wordt uitgegaan van eigen kracht en sociale netwerken. Dat is een grote verandering voor mensen die werkzaam zijn in de zorg. Hoe de toegang en de doorverwijzing naar zorgverleners er precies uit komt te zien is nog niet bekend. Wij kunnen ons voorstellen dat 9

10 zorgorganisaties of kleine zelfstandige zorgaanbieders veel vragen en zorgen hebben of zij in de toekomst een rol zullen en kunnen blijven spelen. Samen met de gemeenten in de regio werken wij hard aan de voorbereiding daarvan. In de regio is besloten om de zorginkoop samen op te pakken. Het inkoopproces met betrekking tot de AWBZ/Wmo van de regio Alkmaar is te volgen via Niet alleen veranderen structuren en samenwerkingsvormen, maar er kunnen ook personele consequenties aan verbonden zijn. Regionaal bereiden we de overgang voor en ook lokaal zal gemeente Langedijk keuzes moeten maken. Wij realiseren ons dat werken in een onzekere situatie niet eenvoudig is. Medewerkers van zorg- en welzijnsorganisaties hebben nog geen zekerheid over hun baan op langere termijn. En in de contacten met cliënten kunnen zij vaak nog geen antwoorden geven op de vele vragen over de toekomst. De manier waarop de zorg is georganiseerd verandert. Dat heeft gevolgen voor het dagelijks werk. Misschien wel voor je baan of de banen van je collega s. Als professional heb je contact met cliënten die óók gevolgen (gaan) ondervinden. Zij zijn gebaat bij een duidelijk verhaal over wat de veranderingen in de zorg inhouden. En wat deze voor hén betekenen. Vertel dit vanuit jouw professionele houding. Jij kunt ervoor zorgen dat mensen deze verandering begrijpen. En dat ze de toekomst met vertrouwen tegemoet zien, met hulp van de gemeente als dat nodig is. Jij kunt met ze meedenken en hen bewust maken van hun mogelijkheden. En ook van wat ondersteuning vanuit de directe omgeving kan opleveren. Want waar mensen voor elkaar zorgen, ontstaat verbondenheid, vermindert eenzaamheid en verbetert de leefbaarheid. Je hoeft zeker niet voorbij te gaan aan boosheid, onzekerheid of twijfel van je cliënt. Toon begrip. Maar realiseer je dat jouw cliënt er het meest bij is gebaat als jij je professioneel opstelt. Tegelijkertijd met de transitie wordt bezuinigd,. Dit kan voor organisaties grote gevolgen hebben. Budgetten die er waren verdwijnen misschien. De transitie biedt daarin ook een kans. Er komen ook financiële middelen mee die bestemd zijn voor innovatie. Dat vraagt van organisaties om anders te denken, andere producten of samenwerkingen aan te gaan. Door te vernieuwen komen organisaties tegemoet aan de wens van de overheid om het sociaal domein te transformeren. Zo slaan wij samen een brug naar een sterke en sociale samenleving in de gemeente Langedijk. Kernboodschap: Verwijzers Per 2015 gaat de gemeente over begeleiding die nu nog geregeld is in de AWBZ. Dat is vastgesteld in de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015). Tegelijkertijd wordt bezuinigd en er is een verandering in denken waarbij meer wordt uitgegaan van eigen kracht en sociale netwerken. Als welzijnswerker kunt u eraan bijdragen dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig leven. Cliënten komen vaak bij u met een concrete vraag gericht op uw vakgebied. Waar komt deze vraag vandaan en zit er meer achter? Wat is van invloed op de vraag? U kunt een oplossing bieden voor de specifieke hulpvraag. Maar u kunt óók met uw cliënt het probleem ontleden en samen nadenken over de beste oplossing. Een oplossing die niet alleen is gericht op uw patiënt, maar ook op zijn/haar netwerk. Is er een netwerk en welke rol speelt dit? Is er mantelzorg en hoe zwaar is deze belast? Een oplossing die misschien verder gaat dan uw praktijk. Weet u wat er mogelijk is buiten uw vakgebied? Heeft u afstemming met andere eerstelijns professionals? Sta ook stil bij (ondersteunings)mogelijkheden in de wijk. Zorg en ondersteuning wordt dichter bij de burger georganiseerd. In samenwerking met organisaties onderling, met gemeenten en met burgers. Als welzijnswerker kunt u, samen, het verschil maken! Wij realiseren ons dat er een hoge werkdruk is. Wij zullen u daarom zoveel mogelijk schriftelijk informeren. Aan het einde van dit jaar zullen wij voor u de veranderingen in de gemeente Langedijk in kaart brengen. Wij voorzien u van een duidelijk proces voor doorverwijzing. Kernboodschap: Gemeentelijke organisatie De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) verandert. Vanaf 1 januari 2015 gaat de 10

11 gemeente over de begeleiding die nu nog geregeld is in de AWBZ. De begeleiding wordt opgenomen in de Wmo. Tegelijkertijd wordt bezuinigd en er is een verandering in denken waarbij meer wordt uitgegaan van eigen kracht en sociale netwerken. Dat brengt een grote verandering met zich mee voor de medewerkers van de gemeente Langedijk die te maken hebben met Wmo-cliënten. Het huidige cliëntenbestand wordt uitgebreid met cliënten die tot 1 januari 2015 onder de AWBZ vallen. De groei van het cliëntenbestand brengt extra werkdruk met zich mee. Daarbij speelt dat met de nieuwe Wmo ook een andere benaderingswijze van de klant meekomt. Niet iedereen die om zorg vraagt, krijgt vanzelfsprekend die zorg. Wij geloven in de eigen kracht van mensen. Wij vragen cliënten om eerst zelf of samen met familie en vrienden een oplossing te zoeken om mee te kunnen doen in de samenleving. Lukt dat niet, dan kijken we samen met hen naar ondersteuning die past bij hun situatie. Tegelijkertijd met de nieuwe taak wordt er namelijk ook bezuinigd. Het maakt dat we duidelijke richtlijnen moeten hebben wanneer we wel en niet welke hulp kunnen bieden. Vanuit de regio werken we samen om de nieuwe taak goed uit te kunnen voeren. Ook intern bereiden velen de overgang voor. Het is belangrijk om informatie met elkaar te delen. Daarvoor wordt een deelsite op ingericht In reguliere werkoverleggen voor de betrokken afdelingen vindt ook kennis- en informatieoverdracht plaats. De transitie AWBZ maakt onderdeel uit van de drie grote taken die op 1 januari naar de gemeente komen. Deze drie decentralisaties zijn afzonderlijk en samen complex en tijdrovend. We vragen veel van onze medewerkers om dat in korte tijd goed voor te bereiden. We realiseren ons dat niet alles per 1 januari perfect geregeld is. We zien 2015 daarom als een overgangsjaar om processen helder te krijgen, te verfijnen en de puntjes op de i te zetten. Dat ontslaat ons allemaal echter niet van de verplichting om op 1 januari 2015 er klaar voor te zijn om onze cliënten goed te kunnen ondersteunen. Heb je een vraag over de overgang AWBZ en de nieuwe Wmo 2015? Mail dan naar Ria Späth of spreek haar zelf aan. Heb je een vraag over de decentralisaties in het algemeen? Dan kun je terecht bij Eric van Tatenhove. Kernboodschap: Gemeenteraad en bestuur De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) verandert. Vanaf 1 januari 2015 gaat de gemeente over de begeleiding die nu nog geregeld is in de AWBZ. De begeleiding wordt opgenomen in de Wmo. Tegelijkertijd wordt bezuinigd en is er een verandering in denken waarbij meer wordt uitgegaan van eigen kracht en sociale netwerken. Dat brengt een grote verandering met zich mee voor de inwoners van de gemeente en een grote verantwoordelijkheid voor u als raadslid. Op inhoudelijk, procesmatig en financieel gebied komt de verantwoordelijkheid immers bij de gemeente te liggen. Het is belangrijk dat inwoners met een hulpvraag weten waar ze terecht kunnen en dat bestaande cliënten hun zorg houden als ze die nodig hebben. Het is ook belangrijk dat we samen koersen op een sterke sociale samenleving in Langedijk. In een samenleving waarin het heel normaal is om elkaar te helpen, zal het aantal ondersteuningsvragen aan de gemeente immers lager liggen dan in een samenleving waarin iedereen leeft voor zichzelf. Langedijk kent een sterke sociale cohesie. Dat is onze kracht in deze decentralisatie. Per 1 januari zijn we als gemeente nog niet klaar, er is nog veel te doen. Het jaar 2015 is niet voor niets een overgangsjaar. Voor de voorbereiding betekent dat wel: op orde wat op orde moet zijn. Voor inwoners betekent het dat op een hulpvraag de juiste hulp vanuit de gemeente kan worden geboden. Langedijk staat niet alleen, maar werkt actief samen in de regio. Veel deelprojecten zullen tussen nu en 1 januari door de regio worden opgeleverd. In maandelijks informatiebijeenkomsten wordt u door de regio geïnformeerd over de voortgang. Inmiddels is duidelijk welke financiële middelen er met de transitie meekomen. Op basis daarvan kunnen regionaal en lokaal keuzes worden gemaakt. Daarin heeft de gemeenteraad een belangrijke rol. Door de krappe voorbereidingstijd moeten die keuzes niet alleen zorgvuldig, maar ook snel worden 11

12 gemaakt. Daarbij komt dat er over dit onderwerp heel veel informatie geboden worden op landelijk, regionaal en lokaal niveau. Wij, het college, zullen u zo goed mogelijk van de relevante informatie voorzien die nodig is om te komen tot de juiste keuzes voor inwoners van Langedijk, gezien vanuit uw verantwoordelijkheid. 2.3 Kernboodschappen Participatiewet Kernboodschap: Gemeentelijke organisatie Vanaf 1 januari 2015 treedt de nieuwe Participatiewet in werking. Vanaf dat moment is de gemeente verantwoordelijk om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan een betaalde baan te helpen. De Participatiewet is onderdeel van de 3 decentralisaties en voegt de Wet werk en bijstand, de Wet sociale werkvoorziening en een deel van de Wajong samen. Er is straks dus één regeling voor iedereen die in staat is om te werken, waarbij een groot deel van de uitvoeringstaken is gedelegeerd naar de gemeente. Voor mensen die helemaal niet kunnen werken, blijft er een sociaal vangnet in de vorm van een bijstandsuitkering. De Participatiewet wil voorkomen dat mensen onnodig in dit vangnet blijven. Het betekent nieuwe werkwijzen, nieuwe procedures maar vooral ook een andere manier van denken. Samen met de cliënt moeten we kijken naar mogelijkheden en kansen om weer aan het werk te gaan. We zullen hen ondersteunen in het wegnemen van belemmeringen. Als dit een te grote stap is, begeleiden we hen in kleinere stapjes. Dat kan zijn: door dagbesteding of vrijwilligerswerk toe leiden naar een betaalde baan. Het betekent dat we met elke cliënt zullen meedenken. Dat is een heel andere manier van werken. Dit vraagt veel inlevingsvermogen en creativiteit van onze klantmanagers. Zij zijn een schakel tussen de cliënt en de werkgever. Het is denkbaar dat de ISD HAL op enig moment de uitvoering overneemt. Hoe en wanneer dat precies gebeurt is nog niet bekend. Heb je vragen over de veranderingen door de Participatiewet dan kun je die stellen aan Monique Wong-Chung of kijk op de gemeentelijke website onder leven in Langedijk, sociaal domein. Er moet nog veel gebeuren voor 1 januari Op verschillende plekken in de gemeentelijke organisatie wordt daaraan gewerkt. Om kennis te delen en informatie over te dragen wordt een Pleio deelsite ingericht. Hier kun je ook je vragen stellen of een discussie starten. Kernboodschap: Klantmanager Het werk van de klantmanager gaat veranderen door de nieuwe Participatiewet. De wet gaat per 1 januari 2015 in. Dat is snel. Tegelijkertijd speelt de vorming van de regionale sociale dienst (ISD). Er moet nog veel duidelijk worden over de ISD en de Participatiewet, maar we kunnen niet stil blijven zitten. Dat zijn veel veranderingen voor de klantmanagers. We zien dat jullie je zorgen maken over continuïteit van je werk, over werkdruk en je nieuwe rol naar klanten en werkgevers. We hebben hier oog voor. We willen jullie zorgen graag wegnemen en zullen dat doen door het geven van informatie over inhoud en proces van zowel de nieuwe wetgeving als de vorming van de ISD HAL. Het kan betekenen dat je straks ook klanten krijgt uit Alkmaar en Heerhugowaard. Dan is het ook belangrijk voor je om te weten welke verwijsmogelijkheden je hebt voor je cliënten. We werken aan duidelijkheid en overzicht. Daarvoor worden mogelijk werkbezoeken georganiseerd en kun je binnenkort kennis maken met je nieuwe collega s uit de regio. Ook zullen wij je zo goed mogelijk faciliteren op het gebied van vaardigheden met coaching, opleiding en training. Een goede klantmanager staat stevig in zijn schoenen, in de organisatie en naar de klant toe. Vraag ons om die persoonlijke begeleiding, vraag naar informatie als je die ontoereikend vindt, deel je emoties en spreek ons aan als je het gevoel hebt dat zaken anders gaan dan je verwacht. De cliënt staat centraal, niet wijzelf als gemeente. Daar werken we samen aan! Het is in ieders belang dat je slaagt in je nieuwe rol en een visitekaartje bent voor de gemeente Langedijk. 12

13 Kernboodschap: Raad (en bestuur) Vanaf 1 januari 2015 treedt de nieuwe Participatiewet in werking. Vanaf dat moment is de gemeente verantwoordelijk om meer mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan een betaalde baan te helpen. In 2025 moeten in totaal mensen met een beperking aan het werk worden geholpen. De Participatiewet is onderdeel van de 3 decentralisaties en voegt de Wet werk en bijstand, de Wet sociale werkvoorziening en een deel van de Wajong samen. Er is straks dus één regeling voor iedereen die in staat is om te werken, waarbij een groot deel van de uitvoeringstaken is gedelegeerd naar de gemeente. Voor mensen die helemaal niet kunnen werken, blijft er een sociaal vangnet in de vorm van een bijstandsuitkering. De Participatiewet wil voorkomen dat mensen onnodig in dit vangnet blijven. In het Sociaal Akkoord hebben sociale partners afspraken gemaakt over de vorming van 35 Werkbedrijven (per arbeidsmarktregio) en het vrijwillig voldoen aan het gestelde werkgeversquotum voor het in dienst nemen van mensen met een arbeidsbeperking. Voor de realisatie van de opgaven uit de Participatiewet bouwen we voort op de bestaande lokale en regionale infrastructuur. In de regio Alkmaar speelt tegelijkertijd de vorming van de regionale sociale dienst: ISD HAL en de transitie WNK. Er moet nog veel duidelijk worden over de ISD, het leerwerkbedrijf en de Participatiewet, maar we kunnen niet stil blijven zitten. We bouwen voort op wat we in Langedijk aan reintegratieprojecten hebben, zoals Veldzorg (Oosterdel), Aan tafel (Sint Pancras) en De Factorie (Oudkarspel). We zetten ons netwerk van werkgevers in om nieuwe reintegratieplekken te vinden. Het uiteindelijke doel is zoveel mogelijk mensen in een reguliere baan te laten uitstromen. Het college zal u voorzien van relevante en tijdige informatie zodat u uw kaderstellende en controlerende rol, evenals uw rol van volksvertegenwoordiger, op een goede manier kunt uitvoeren. We zullen u steeds zo goed mogelijk informeren via de gebruikelijke middelen en via een nieuw te introduceren maandelijkse raadsmemo. De basis voor de informatievoorziening ligt in de bestuurlijke kalender, waarin u de verschillende besluitvormingsmomenten aantreft. Kernboodschap: Partners Vanaf 1 januari 2015 treedt de nieuwe Participatiewet in werking. Vanaf dat moment is de gemeente verantwoordelijk om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan een betaalde baan te helpen. De gemeente heeft haar partners hard nodig om dat te bereiken. Onder partners verstaan wij andere overheden, uitvoerende organisaties zoals leerwerkbedrijf en reïntegratiebedrijven maar ook vrijwilligersorganisaties en netwerken. De nieuwe wet gaat al snel in. Tegelijkertijd speelt de vorming van de regionale sociale dienst (ISD). Er moet nog veel duidelijk worden over de ISD en de Participatiewet, maar we kunnen niet stil blijven zitten. We werken in regionaal verband aan een goede voorbereiding van de uitvoering van de wet. Ook in Langedijk zelf treffen we voorbereidingen. Het is een complexe opdracht waarvan onderdelen nog uitgewerkt worden. We proberen u daarom steeds zo goed mogelijk te informeren en vragen u om ook ons zo goed mogelijk te informeren over veranderingen in uw organisatie. Kernboodschap: Werkgevers Vanaf 1 januari 2015 treedt de nieuwe Participatiewet in werking. Vanaf dat moment is de gemeente verantwoordelijk om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan een betaalde baan te helpen. De Rijksoverheid hevelt taken over naar de gemeente om ze efficiënter te maken en dichterbij de inwoners te brengen. Daarbij komt dat de verzorgingsstaat zoals we die hadden onbetaalbaar is geworden door vergrijzing en korter werken. We gaan daarom met z n allen aan de slag om een sterke economie te bouwen met minder lasten en meer baten. In 2025 moeten in totaal mensen met een beperking aan het werk worden geholpen. In het Sociaal Akkoord hebben werkgevers en de overheid afspraken gemaakt over de vorming van 35 Werkbedrijven (per arbeidsmarktregio) en het vrijwillig voldoen 13

14 aan het gestelde werkgeversquotum voor het in dienst nemen van mensen met een arbeidsbeperking. De baanafspraak is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Het inzetten van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt kan positieve effecten hebben voor u als werkgever. U kunt een bijdrage leveren aan maatschappelijk ondernemen. Wilt u graag een sociale houding uitdragen en stimuleren? Als u een personeelsbehoefte heeft, vullen wij die graag voor u in. Het succes van de match moet uiteindelijk in de praktijk blijken. Het plaatsen van een arbeidsbeperkte werknemer blijft immers mensenwerk. Er is een mogelijkheid tot loonkostensubsidie. Deze subsidie komt u tegemoet in eventuele verlies van inkomsten door een lagere productiviteit van een werknemer met een arbeidsbeperking. Voor u als werkgever kan dit een (groot) voordeel zijn. Wij beantwoorden graag uw vragen en begeleiden u graag in het vinden van een passende match. Tot 1 januari 2015 kunt u met vragen of verzoeken terecht bij de accountmanager van de gemeente Langedijk, de heer A. ter Hart. Daarna is de accountmanager van de momenteel in oprichting zijnde regionale sociale dienst (ISD HAL) u graag van dienst. Kernboodschap: Maatschappelijke organisaties Gemeenten krijgen per 1 januari 2015 de verantwoordelijkheid om meer mensen aan een betaalde baan te helpen. Dit is geregeld in de nieuwe Participatiewet. Voor een deel van onze uitkeringsgerechtigden is betaald werk op korte termijn te realiseren. Voor een groter deel niet. Zij hebben een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt en een betaalde baan is dan niet direct mogelijk. Maar zij kunnen misschien wel dagbesteding of vrijwilligerswerk doen. Dit biedt kansen voor uw organisatie of uw vereniging. Vrijwel elke organisatie, of deze drijft op vrijwilligers of op professionele krachten, kan wel hulp gebruiken. U staat middenin de Langedijker samenleving en ziet wat er nodig is. U heeft ook veel te bieden. Door dagbesteding of vrijwilligerswerk kunnen we samen mensen op weg helpen naar een betaalde baan. De gemeente kijkt met de cliënt naar zijn of haar situatie en persoonlijke mogelijkheden en kansen. We ondersteunen de cliënt in het wegnemen van belemmeringen om weer aan het werk te gaan. Samen met u kunnen wij naar oplossingen zoeken. Door bezuinigingen valt het niet mee alles betaalbaar te houden. Ook op dat gebied biedt de nieuwe wet uitdagingen en kansen. Misschien vereist het in eerste instantie wat lef en doorzettingsvermogen om iemand met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans te bieden in uw organisatie. Maar iedereen verdient een kans om mee te doen in Langedijk. Wilt u met ons meedenken over kansen en mogelijkheden? Neem contact op met Monique Wong-Chung, beleidsmedewerker Werk, Inkomen en Zorg van de gemeente Langedijk. Kernboodschap: Cliënten* Vanaf 1 januari 2015 is er een nieuwe wet die bepaalt dat de gemeente meer mensen aan betaald werk moet helpen (de Participatiewet). Deze wet zal ook meer vragen van u als u nu een uitkering ontvangt. De klantmanager van de gemeente zal u uitnodigen voor een gesprek over uw mogelijkheden om te gaan werken. Wanneer u bij ons komt zal de klantmanager vragen wat u al heeft gedaan om werk te vinden en wat u nog gaat doen. Daarna gaan wij samen met u kijken naar uw situatie en uw mogelijkheden en kansen. We zullen u ondersteunen in het wegnemen van belemmeringen om weer aan het werk te gaan. Als het nodig is, kan een training of opleiding uitkomst bieden. Ons gezamenlijk doel is om u weer aan een betaalde baan te helpen. Als dit een te grote stap is, begeleiden we u stap voor stap. Misschien kunt u wel vrijwilligerswerk doen of kan een zinvolle dagbesteding u helpen uw kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. We vragen van u dus meer dan voorheen. Als u een uitkering ontvangt, verwachten we een tegenprestatie. Dat betekent dat wij verwachten dat u de maatschappij iets teruggeeft door vrijwillig of betaald werk te doen. U moet dus iets doen voor uw uitkering. Bent u daartoe niet bereid, dan zien wij ons genoodzaakt u een maatregel op te leggen. Het korten op uw uitkering kan zo n maatregel zijn. Wij begrijpen 14

15 dat dit nieuw voor u is. Wij houden rekening met uw persoonlijke situatie en mogelijkheden, maar we verwachten van u ook inzet en motivatie. Gezamenlijk werken we eraan dat u weer gemotiveerd en zonder belemmeringen kunt werken en meedoen in de Langedijker samenleving. een regionale sociale dienst (ISD) op te zetten. De ISD zal in de toekomst een rol spelen in de uitvoering van de nieuwe Participatiewet. Houd onze website en Langedijk informeert in de gaten voor actuele informatie. *N.B. Dit betreft de huidige cliënten met afstand tot de arbeidsmarkt en niet de nieuwe instroom omdat dit communicatieplan reikt tot 1 januari Kernboodschap: Inwoners Meer mensen met een betaalde baan. Dat is de opdracht die de gemeente krijgt per 1 januari met de nieuwe Participatiewet. Doel van de wet is zoveel mogelijk mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te helpen. Bij voorkeur in een gewone baan of eventueel op een beschutte werkplek. De centrale gedachte is zoveel mogelijk mensen de gelegenheid te geven in hun eigen levensonderhoud te voorzien. Met de invoering van de Participatiewet komt er één regeling voor mensen die een grote afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Nu zijn hier nog drie wetten voor. Dat zijn de Wet werk en bijstand (WWB), de Wet sociale werkvoorziening (WSW) en de Wajong (voor jonggehandicapten). De WSW en de Wajong blijven wel bestaan, maar alleen voor mensen die er nu al gebruik van maken of ook op de lange termijn niet in staat zijn arbeid te verrichten. De gemeente Langedijk wil dat zoveel mogelijk mensen meedoen in de maatschappij. Werken hoort daar bij. Wie straks financiële ondersteuning (een uitkering) krijgt van de gemeente, krijgt dat niet zomaar. De gemeente verwacht daar iets voor terug in de vorm van inzet en motivatie om weer aan het werk te gaan. Als het mensen niet (meteen) lukt om volledig en betaald te werken, begeleidt de gemeente mensen stap voor stap naar een betaalde baan via dagbesteding of vrijwilligerswerk. Er moet nog veel gebeuren voor 1 januari De gemeente werkt daar, samen met werkgevers en maatschappelijke organisaties, hard aan. We werken ook samen in de regio Alkmaar om de wettelijke taken op een goede en efficiënte manier uit te voeren. In de regio Alkmaar worden plannen gemaakt om 15

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij De bibliotheek actief in het sociale domein Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij Programma Wetten op een rij: Wet Langdurige Zorg (Wlz) Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo

Nadere informatie

Veranderingen in de Jeugdzorg Zeeland: Vraag- en antwoord

Veranderingen in de Jeugdzorg Zeeland: Vraag- en antwoord Veranderingen in de Jeugdzorg Zeeland: Vraag- en antwoord Algemeen Wat verandert er vanaf volgend jaar in de jeugdzorg? Per 1 januari 2015 wordt de gemeente in plaats van het Rijk en de provincie verantwoordelijk

Nadere informatie

Zozijn en de Stelselwijzigingen. Zozijn participeert!

Zozijn en de Stelselwijzigingen. Zozijn participeert! Zozijn en de Stelselwijzigingen Zozijn participeert! Doel van deze bijeenkomst Informeren over belangrijke veranderingen De impact hiervan op de dienstverlening en cliënten De aanpak van Zozijn Vragen

Nadere informatie

Communicatie aanpak. Sociaal Domein regio Maastricht-Heuvelland

Communicatie aanpak. Sociaal Domein regio Maastricht-Heuvelland Communicatie aanpak Sociaal Domein regio Maastricht-Heuvelland Van visie naar opgave - beleidsdoel Vanuit de visie op 3D Meedoen en meetellen : transitie 3D = transformatie = cultuuromslag De visie Meedoen

Nadere informatie

Het sociaal domein. Renate Richters Els van Enckevort

Het sociaal domein. Renate Richters Els van Enckevort Het sociaal domein Renate Richters Els van Enckevort Om te beginnen vijf stellingen Zijn ze waar of niet waar? - 2 - Stelling 1 Ongeveer 5% van de jeugdigen in Nederland heeft met (een vorm van) jeugdzorg

Nadere informatie

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Ondersteuning en hulp in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Voorwoord Dichtbij, bereikbaar en aanspreekbaar Het klinkt zo vanzelfsprekend en simpel: biedt mensen ondersteuning en hulp dichtbij, in

Nadere informatie

Kwaliteit. 1 Inleiding. 2 De wettelijke voorwaarden. 2.1 Jeugdwet

Kwaliteit. 1 Inleiding. 2 De wettelijke voorwaarden. 2.1 Jeugdwet Kwaliteit 1 Inleiding Wat is kwaliteit van zorg en wat willen we als gemeenten samen met onze zorgaanbieders ten aanzien van kwaliteit afspreken? Om deze vraag te beantwoorden vinden twee bijeenkomsten

Nadere informatie

1 van 5. Registratienummer: Bijlage(n) 2 Onderwerp. Beleidsplan Participatiewet. Middenbeemster, 30 september 2014. Aan de raad

1 van 5. Registratienummer: Bijlage(n) 2 Onderwerp. Beleidsplan Participatiewet. Middenbeemster, 30 september 2014. Aan de raad VERG AD ERING GEM EENT ER AAD 20 14 VOORST EL Registratienummer: 1150476 Bijlage(n) 2 Onderwerp Beleidsplan Participatiewet Aan de raad Middenbeemster, 30 september 2014 Inleiding en probleemstelling Gemeenten

Nadere informatie

Burgemeester en wethouders

Burgemeester en wethouders Burgemeester en wethouders Memo Aan : gemeenteraad Van : College van burgemeester en wethouders Datum : 17 december 2013 In afschrift aan : Saskia Visser, Ted Benschop, Wilma van Wensem Zaaknummer : 8754

Nadere informatie

ALGEMEEN WMO VEELGESTELDE VRAGEN OVER WMO EN JEUGDHULP

ALGEMEEN WMO VEELGESTELDE VRAGEN OVER WMO EN JEUGDHULP VEELGESTELDE VRAGEN OVER WMO EN JEUGDHULP Vanaf 2015 krijgt de gemeente er zorgtaken bij. Een deel van de zorg die nu via het zorgkantoor vanuit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) loopt, gaat

Nadere informatie

Buurtsportcoaches en de grote transformaties van het sociale domein. Robby Aldenkamp.

Buurtsportcoaches en de grote transformaties van het sociale domein. Robby Aldenkamp. Buurtsportcoaches en de grote transformaties van het sociale domein Robby Aldenkamp. Drie decentralisaties in het sociale domein: 1. AWBZ WMO 2. Participatiewet 3. Jeugdwet Wat verandert er met ingang

Nadere informatie

postbusŵgemëeñfeňoořdëľnveldľnl- uèťheenïe NOORDENVELD

postbusŵgemëeñfeňoořdëľnveldľnl- uèťheenïe NOORDENVELD G E M E E N T E R15.00047 III N O O R D E N V E L D B E Z O E K A D R E S t Raadhuisstraat 1 9301 AA Roden P O S T A D R E S Ť Postbus 109 9300 AC Roden î W E B S I T E / E - M A I L t www.gemeentenoordenveld.nl

Nadere informatie

Weten wat er verandert in de jeugdhulp in 2015? Deze lijst geeft antwoord op de meest gestelde vragen.

Weten wat er verandert in de jeugdhulp in 2015? Deze lijst geeft antwoord op de meest gestelde vragen. Weten wat er verandert in de jeugdhulp in 2015? Deze lijst geeft antwoord op de meest gestelde vragen. Vanaf 1 januari 2015 zijn wij als gemeente verantwoordelijk voor de jeugdhulp in Hendrik-Ido- Ambacht.

Nadere informatie

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2 Nieuwsbrief sociaal domein, #1 Vernieuwing welzijn, (jeugd)zorg en werk Inhoud Voorbereiden door krachten te bundelen... 2 Visie op nieuwe taken... 2 Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014

Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014 Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014 Op donderdag 16 oktober organiseerde de gemeente Amersfoort een netwerkbijeenkomst communicatie over de beweging

Nadere informatie

De Wmo en de decentralisaties

De Wmo en de decentralisaties De Wmo en de decentralisaties Presentatie Alice Makkinga Adviseur programma Aandacht voor Iedereen Inhoud Landelijk programma Aandacht voor iedereen Belangrijke maatschappelijke trends? Belangrijkste wettelijke

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Veranderingen in de zorg

Informatiebijeenkomst Veranderingen in de zorg Informatiebijeenkomst Veranderingen in de zorg Welkomstwoord Wethouder Homme Geertsma Wethouder Erik van Schelven Wethouder Klaas Smidt Inhoud Doel & programma bijeenkomst Veranderingen in de zorg Visie

Nadere informatie

DECENTRALISATIES SOCIAAL DOMEIN. Raadsvoorstellen 2014

DECENTRALISATIES SOCIAAL DOMEIN. Raadsvoorstellen 2014 DECENTRALISATIES SOCIAAL DOMEIN Raadsvoorstellen 2014 Presentatie: 11-12 12-20132013 Planning raadsbesluiten Beleidskader (nieuwe Wmo en Jeugdwet): januari 2014 Transitiearrangement Zorg voor Jeugd: :

Nadere informatie

De Wmo en de decentralisaties

De Wmo en de decentralisaties De Wmo en de decentralisaties Presentatie Alice Makkinga Adviseur programma Aandacht voor Iedereen Inhoud Landelijk programma Aandacht voor iedereen Belangrijke maatschappelijke trends? Belangrijkste wettelijke

Nadere informatie

Communicatieplan Ondersteuning, zorg en werk dichtbij

Communicatieplan Ondersteuning, zorg en werk dichtbij Communicatieplan Ondersteuning, zorg en werk dichtbij Fase II: Communicatie met de Rotterdammer Christel de Valk Mei 2014 1. Ondersteuning, zorg, werk dichtbij 1.1. Wat verandert? Vanaf 1 januari 2015

Nadere informatie

Presentatie Nuenense buurt- en wijkverenigingen 17 november 2014 Wethouder Paul Weijmans, portefeuillehouder coördinatie Transities

Presentatie Nuenense buurt- en wijkverenigingen 17 november 2014 Wethouder Paul Weijmans, portefeuillehouder coördinatie Transities De drie transities Jeugdwet, Wmo 2015 en Participatiewet Presentatie Nuenense buurt- en wijkverenigingen 17 november 2014 Wethouder Paul Weijmans, portefeuillehouder coördinatie Transities Nieuwe verantwoordelijkheden

Nadere informatie

WELKOM Informatiebijeenkomst wetsvoorstel jeugd

WELKOM Informatiebijeenkomst wetsvoorstel jeugd WELKOM Informatiebijeenkomst wetsvoorstel jeugd Transitiebureau Jeugd September 2013 Stand van zaken jeugdwet en landelijke ontwikkelingen 2 Voorlichtingsbijeenkomst nieuwe jeugdwet Het gebeurt per 1 januari

Nadere informatie

Transitie Jeugdzorg. 2 april 2014 Ronald Buijs Directeur Yulius KJP

Transitie Jeugdzorg. 2 april 2014 Ronald Buijs Directeur Yulius KJP Transitie Jeugdzorg 2 april 2014 Ronald Buijs Directeur Yulius KJP 2 Vragen van het organisatiecomité De transities in het sociale domein, een antwoord op? Wat is de transitie Jeugdzorg precies? Hoe ziet

Nadere informatie

Veranderingen rond werk en zorg. Informatie voor ouders van kinderen in het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs

Veranderingen rond werk en zorg. Informatie voor ouders van kinderen in het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs Veranderingen rond werk en zorg Informatie voor ouders van kinderen in het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs Veranderingen rond werk en zorg Jongeren in het praktijkonderwijs (pro) en

Nadere informatie

Betreft: Veranderingen in de jeugdhulp en het overgangsrecht - informatie voor ouders en verzorgers van kinderen in jeugdhulp

Betreft: Veranderingen in de jeugdhulp en het overgangsrecht - informatie voor ouders en verzorgers van kinderen in jeugdhulp 10 november 2014 Betreft: Veranderingen in de jeugdhulp en het overgangsrecht - informatie voor ouders en verzorgers van kinderen in jeugdhulp Geachte heer, mevrouw, Op 1 januari 2015 gaat de nieuwe Jeugdwet

Nadere informatie

Alle vragen en antwoorden over de veranderde zorg op een rij

Alle vragen en antwoorden over de veranderde zorg op een rij Alle vragen en antwoorden over de veranderde zorg op een rij Hoe krijg ik zorg en ondersteuning op Urk? U woont op Urk en u heeft een vraag over zorg, jeugd of werk. De eerste vraag is dan: Wat kunt u

Nadere informatie

Een nieuwe taak voor gemeenten

Een nieuwe taak voor gemeenten Een nieuwe taak voor gemeenten Vanaf 1 januari 2015 treedt de Participatiewet in werking. Het doel van de wet is om meer mensen, ook mensen met een arbeidsbeperking, aan de slag te krijgen. De gemeente

Nadere informatie

Veranderingen in het sociale domein en de rol van kerken Samenvatting

Veranderingen in het sociale domein en de rol van kerken Samenvatting Veranderingen in het sociale domein en de rol van kerken Samenvatting We bevinden ons midden in een grote verandering van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving. Waar voorheen de overheid op het

Nadere informatie

Visie en uitgangspunten (1)

Visie en uitgangspunten (1) Visie en uitgangspunten (1) Iedereen moet kunnen meedoen als volwaardig burger en bijdragen aan de samenleving. Participatiewet streeft naar een inclusieve arbeidsmarkt, voor jong en oud, en voor mensen

Nadere informatie

De wereld van het sociaal domein. Raadsbijeenkomst 28 januari 2014 Eerste bespreking beleidsplannen en De Verbinding

De wereld van het sociaal domein. Raadsbijeenkomst 28 januari 2014 Eerste bespreking beleidsplannen en De Verbinding De wereld van het sociaal domein Raadsbijeenkomst 28 januari 2014 Eerste bespreking beleidsplannen en De Verbinding Presentatie: Bestaat uit twee onderdelen : Inhoudelijk Financieel Wat komt er op ons

Nadere informatie

Wat gaat er in de zorg veranderen en waarom?

Wat gaat er in de zorg veranderen en waarom? Wat gaat er in de zorg veranderen en waarom? Het ministerie van VWS heeft wee websites in het leven geroepen die hierover uitgebreid informatie geven www.dezorgverandertmee.nl en www.hoeverandertmijnzorg.nl

Nadere informatie

Verslag informatiebijeenkomstjeugdzorg Winsum, 3 juni 2015

Verslag informatiebijeenkomstjeugdzorg Winsum, 3 juni 2015 Verslag informatiebijeenkomstjeugdzorg Winsum, 3 juni 2015 Op 3 juni jl. was er op het AOC Terra college een informatiebijeenkomst over de jeugdzorg. De bijeenkomst werd georganiseerd door de WMO-adviesraad

Nadere informatie

Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting. Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting DOEN. wat nodig is. Managementsamenvatting -

Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting. Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting DOEN. wat nodig is. Managementsamenvatting - Kadernota Sociaal Domein Managementsamenvatting Kadernota Sociaal Domein Managementsamenvatting DOEN wat nodig is Managementsamenvatting - 1 - Kadernota sociaal domein 2 Doen wat nodig is De gemeente Almere

Nadere informatie

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, versie 2 2013 1

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, versie 2 2013 1 Werk, inkomen & sociale zekerheid versie 2013 www.departicipatieformule.nl, versie 2 2013 1 Inleiding... 3 Participatiewet, geplande invoerdatum 1 januari 2014... 4 Wet Wajong (sinds 2010)... 6 Wet Werk

Nadere informatie

Participatiewet. Veranderingen voor de Oosterschelderegio. 2 juni 2014 Door: Jaap Schipper.

Participatiewet. Veranderingen voor de Oosterschelderegio. 2 juni 2014 Door: Jaap Schipper. Participatiewet Veranderingen voor de Oosterschelderegio 2 juni 2014 Door: Jaap Schipper www.goes.nl Inhoud Huidige situatie Wwb, Wsw en Wajong Veranderingen Participatiewet Wet maatregelen Wwb Regionale

Nadere informatie

Hoe regelt Heerlen de toegang tot zorg?

Hoe regelt Heerlen de toegang tot zorg? Hoe regelt Heerlen de toegang tot zorg? Zo regelt Heerlen de toegang tot de Wmo, jeugdhulp en participatie Bent u professional in de zorg of heeft u in uw (vrijwilligers)werk met de zorg te maken? Wilt

Nadere informatie

Wethouder Johan Coes Gemeente Hellendoorn. Wethouder Jan Binnenmars Gemeente Twenterand. Wethouder Dianne Span Gemeente Wierden

Wethouder Johan Coes Gemeente Hellendoorn. Wethouder Jan Binnenmars Gemeente Twenterand. Wethouder Dianne Span Gemeente Wierden INLEIDING: Veel bijeenkomsten bezocht en meegedacht die gaan over de transitie. Inschrijven en verkrijgen van een raamovereenkomst met de 14 Twentse gemeenten De planning voor 2015 maken tot zover de indicatie

Nadere informatie

Sociaal domein. Decentralisatie AWBZ-Wmo. Hoofdlijnen nieuwe Wmo KIDL 27-11-2014. H. Leunessen, gem. Landgraaf 1. Wmo / Jeugzorg / Participatiewet

Sociaal domein. Decentralisatie AWBZ-Wmo. Hoofdlijnen nieuwe Wmo KIDL 27-11-2014. H. Leunessen, gem. Landgraaf 1. Wmo / Jeugzorg / Participatiewet Sociaal domein Wmo / Jeugzorg / Participatiewet Wat verandert er per 1 januari 2015? Hoofdlijnen nieuwe Wmo Wmo 2007: 1. Welzijnswet 2. Wet voorzieningen Gehandicapten 3. Hulp bij het Huishouden (HbH)

Nadere informatie

Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt.

Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt. VRAGENLIJST Quickscan voorbereiding decentralisatie begeleiding Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt. Vraag

Nadere informatie

Vandaag neem ik u mee op een rondleiding door de 3 Decentralisaties in het sociaal domein.

Vandaag neem ik u mee op een rondleiding door de 3 Decentralisaties in het sociaal domein. Mijn naam is Vera Pfundt. Ik ben in de Regio Alkmaar programmamanager Vandaag neem ik u mee op een rondleiding door de 3 Decentralisaties in het sociaal domein. Één verzoek om clementie aan de oudgediende

Nadere informatie

De Participatiewet. Raad op Zaterdag Den Haag, 21 september 2013. Edith van Ruijven

De Participatiewet. Raad op Zaterdag Den Haag, 21 september 2013. Edith van Ruijven De Participatiewet Raad op Zaterdag Den Haag, 21 september 2013 Edith van Ruijven De participatiewet Naar een inclusieve arbeidsmarkt jobcoach No risk polis Compensatie lagere productiviteit (loonkostensubsidie)

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over de decentralisatie van de jeugdzorg

Veelgestelde vragen over de decentralisatie van de jeugdzorg Veelgestelde vragen over de decentralisatie van de jeugdzorg Decentralisatie 1. Wat is de gedachte achter de decentralisatie van de jeugdzorg? De kerngedachte is het samenbrengen van alle zorg voor jeugd

Nadere informatie

Deelplan Participatiewet Beleidsplan sociaal domein 2015-2018

Deelplan Participatiewet Beleidsplan sociaal domein 2015-2018 Deelplan Participatiewet Beleidsplan sociaal domein 2015-2018 Gemeente Noordoostpolder 19 augustus 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 2. groep... 4 3. en en uitgangspunten... 5 3.1.

Nadere informatie

Participatiewet. 1 januari 2015

Participatiewet. 1 januari 2015 Participatiewet 1 januari 2015 Agenda Uitgangspunten Participatiewet - Sjak Vrieswijk De WVK-groep - Gerard van Beek De ISD/Werkplein de Kempen - Sjak Vrieswijk Kempenplus - Gerard van Beek Het regionaal

Nadere informatie

Zorg goed voor elkaar Communicatieplan 3 decentralisaties

Zorg goed voor elkaar Communicatieplan 3 decentralisaties Zorg goed voor elkaar Communicatieplan 3 decentralisaties November 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1 Nieuwe taken gemeente...3 1.2 Doelstellingen...3 1.3 Projectdoelstellingen...3 2. Doelgroepen...4

Nadere informatie

Wie ben ik? Turgut Hefti Arbeidsdeskundige en jurist UWV, Achmea DossierMeester

Wie ben ik? Turgut Hefti Arbeidsdeskundige en jurist UWV, Achmea DossierMeester De Participatiewet Wie ben ik? Turgut Hefti Arbeidsdeskundige en jurist UWV, Achmea DossierMeester Wat komt aan bod? Ontwikkelingen Participatiewet Rol arbeidsdeskundige Ontwikkelingen Van verzorgingsstaat

Nadere informatie

Kadernota decentralisaties sociaal domein. Van transitie naar transformatie

Kadernota decentralisaties sociaal domein. Van transitie naar transformatie Kadernota decentralisaties sociaal domein Van transitie naar transformatie Juni 2014 PAGINA 2 VAN 12 1. Inleiding In het sociale domein voltrekt zich in hoog tempo een aantal fundamentele veranderingen.

Nadere informatie

Zorg en Ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking. Wat verandert er in de zorg in 2015

Zorg en Ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking. Wat verandert er in de zorg in 2015 Zorg en Ondersteuning aan mensen met een verstandelijke beperking Wat verandert er in de zorg in 2015 De zorg in beweging Wat verandert er in 2015? In 2015 verandert er veel in de zorg. Via een aantal

Nadere informatie

COMMUNICATIE & PARTICIPATIE. Samenleven in Leiderdorp. Met elkaar voor een sterke samenleving

COMMUNICATIE & PARTICIPATIE. Samenleven in Leiderdorp. Met elkaar voor een sterke samenleving 3D COMMUNICATIE & PARTICIPATIE Samenleven in Leiderdorp Met elkaar voor een sterke samenleving 1 Inhoud De opgave... 3 Communicatiedoelstellingen... 3 Communicatieaanpak... 5 Doelgroepen, belangen en invloed...

Nadere informatie

Hervorming Langdurige Zorg. Rian van de Schoot expert wijkgericht werken Vilans

Hervorming Langdurige Zorg. Rian van de Schoot expert wijkgericht werken Vilans Hervorming Langdurige Zorg Rian van de Schoot expert wijkgericht werken Vilans Hervorming langdurige zorg Waarom? 1. Meer voor elkaar zorgen 2. Betere kwaliteit ondersteuning en zorg 3. Financiële houdbaarheid

Nadere informatie

Meest gestelde vragen en antwoorden Van AWBZ naar WMO

Meest gestelde vragen en antwoorden Van AWBZ naar WMO Meest gestelde vragen en antwoorden Van AWBZ naar WMO In 2015 gaat er veel veranderen in de zorg. De gemeente krijgt er nieuwe taken bij. Wat betekenen deze veranderingen voor u? 1. Wat gaat er veranderen

Nadere informatie

Transitieavond Maandag 16 april 2012 19.30 uur 22.00 uur. 1.Inleiding 2.Jeugdzorg 3.AWBZ 4.WWNV

Transitieavond Maandag 16 april 2012 19.30 uur 22.00 uur. 1.Inleiding 2.Jeugdzorg 3.AWBZ 4.WWNV Transitieavond Maandag 16 april 2012 19.30 uur 22.00 uur 1.Inleiding 2.Jeugdzorg 3.AWBZ 4.WWNV Kabinet Rutte Gemeenten zijn in staat de eigen kracht en de mogelijkheden van burgers en hun sociale netwerk

Nadere informatie

Over zorg voor de jeugd en de Jeugdwet. hoorn.nl

Over zorg voor de jeugd en de Jeugdwet. hoorn.nl Over zorg voor de jeugd en de Jeugdwet hoorn.nl Wmo Partici patiewet Jeugdwet gemeente Aanleiding Jeugdwet huidige stelsel versnipperd samenwerking rond gezinnen schiet tekort druk op gespecialiseerde

Nadere informatie

Heel het Kind Samenvatting van de concept kadernota

Heel het Kind Samenvatting van de concept kadernota Heel het Kind Samenvatting van de concept kadernota 2 Samenvatting van de concept kadernota - Heel het Kind Heel het Kind Op 18 februari 2014 heeft de Eerste Kamer de nieuwe Jeugdwet aangenomen. Daarmee

Nadere informatie

Sociale werkbedrijven de toekomst

Sociale werkbedrijven de toekomst & Sociale werkbedrijven de toekomst Sociale werkbedrijven 2.0 De Participatiewet vraagt om een nieuwe manier van werken. Er zijn nieuwe doelen vastgelegd en overal ontstaan nieuwe samenwerkingsverbanden.

Nadere informatie

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Versie: 31 maart 2014 1. Inleiding: Wij kunnen ons in Nederland gelukkig prijzen met een van de sterkste sociale stelsels ter wereld.

Nadere informatie

Er is voldaan aan de verplichting in de Jeugdwet om een beleidsplan en een verordening vast te stellen.

Er is voldaan aan de verplichting in de Jeugdwet om een beleidsplan en een verordening vast te stellen. Datum: 28-10-14 Onderwerp Beleidsplan jeugd en verordening jeugdhulp Status Besluitvormend Voorstel 1. het regionale beleidsplan jeugd vast te stellen 2. het lokale beleidsplan jeugd gemeente Boxtel 2015

Nadere informatie

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015 Inhoud Waarom moest het veranderen? Wat is veranderd? Wat heeft de gemeente gedaan? Wat betekent dat voor jullie? Wat voor ondersteuning? Waar zijn

Nadere informatie

Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, subsidies en inkoop

Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, subsidies en inkoop Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, s en Piet Haker Platform Netwerk Vrijwilligerswerk 13 mei 2014 2 Aanleidingen transitie Nieuwe taken voor gemeenten per 2015 Decentralisatie Awbz Decentralisatie

Nadere informatie

BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY

BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY INLEIDING Met ingang van 1 januari 2015 krijgen gemeenten een groot aantal taken overgeheveld, de zogeheten decentralisaties AWBZ-Wmo, de Jeugdwet en de

Nadere informatie

De decentralisatie van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) gaat vooral vorm krijgen via de sociale wijkteams en dorpsdagvoorziening.

De decentralisatie van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) gaat vooral vorm krijgen via de sociale wijkteams en dorpsdagvoorziening. Raadsinformatiebrief Onderwerp: Drie decentralisaties Informatie voor de raad, ter kennisgeving. Burgemeester en wethouders van Bergen, De secretaris, De burgemeester, Datum, oktober 2013. Samenvatting

Nadere informatie

Toekomstmodel Jeugdstelsel. Waarom het anders moet & hoe het anders kan

Toekomstmodel Jeugdstelsel. Waarom het anders moet & hoe het anders kan Stip aan de horizon Toekomstmodel Jeugdstelsel Waarom het anders moet & hoe het anders kan Quirien van der Zijden gemeenteraden Holland Rijnland april/mei 2013 Hoe het nu kan gaan Jeugd & Opvoedhulp Zorg

Nadere informatie

Kompassie met elkaar Wmo 2015. 15 maart 2014 Jacqueline van der Bos Inge van Dommelen

Kompassie met elkaar Wmo 2015. 15 maart 2014 Jacqueline van der Bos Inge van Dommelen Kompassie met elkaar Wmo 2015 15 maart 2014 Jacqueline van der Bos Inge van Dommelen In deze presentatie 1. Hoe is het nu geregeld? 2. Hoe is het straks geregeld? De nieuwe Wmo 2015 Participatiewet Jeugdwet

Nadere informatie

De nieuwe Jeugdwet op hoofdlijnen. André Schoorl Programma stelselherziening jeugd

De nieuwe Jeugdwet op hoofdlijnen. André Schoorl Programma stelselherziening jeugd De nieuwe Jeugdwet op hoofdlijnen André Schoorl Programma stelselherziening jeugd Aanleiding Conclusies Parlementaire werkgroep 2011: - Huidige stelsel is versnipperd - Samenwerking rond gezinnen schiet

Nadere informatie

Maatschappelijke ondersteuning. November 2014 Dirk van der Schaaf, wethouder van Spijkenisse

Maatschappelijke ondersteuning. November 2014 Dirk van der Schaaf, wethouder van Spijkenisse Maatschappelijke ondersteuning November 2014 Dirk van der Schaaf, wethouder van Spijkenisse Drie decentralisaties per 2015: - Jeugdwet - Wmo 2015 - Participatiew Achtergrond decentralisaties Overzichtelijk

Nadere informatie

Raadsvoorstel 26 september 2013 AB13.00685 RV2013.058

Raadsvoorstel 26 september 2013 AB13.00685 RV2013.058 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 september 2013 AB13.00685 RV2013.058 Gemeente Bussum Vaststellen nota 'Naar een lokale transitieagenda sociaal domein (2013-2015)'

Nadere informatie

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE Hoe word ik als cliënt geïnformeerd over de veranderingen? Met een brief van de gemeente Met een persoonlijk gesprek in 2015

Nadere informatie

Oktober 2013. Participatiewet; kansen in samenwerking

Oktober 2013. Participatiewet; kansen in samenwerking Oktober 2013 Participatiewet; kansen in samenwerking In 1952 gaat de Gemeentelijke Sociale Werkvoorzieningsregeling (1950) gelden voor het opzetten van speciale werkplaatsen voor gehandicapten. Gehandicapten

Nadere informatie

Nieuwsbrief Centrum voor Jeugd en Gezin Roosendaal

Nieuwsbrief Centrum voor Jeugd en Gezin Roosendaal Nieuws voor professionals op het gebied van opvoeden en opgroeien 10 Nieuwsbrief Centrum voor Jeugd en Gezin Roosendaal In deze nieuwsbrief vindt u als professional, informatie over de ontwikkelingen van

Nadere informatie

Regiemodel Jeugdhulp 2015

Regiemodel Jeugdhulp 2015 Regiemodel Jeugdhulp 2015 Visie op de inrichting van een nieuw stelsel voor jeugdhulp na de decentralisatie versie 1 november 2012 Registratienr. 12.0013899 1 INLEIDING... 2 1.1 Schets van de opbouw van

Nadere informatie

Het college van burgemeester en wethouders geeft in zijn reactie aan de conclusies van de rekenkamer te herkennen.

Het college van burgemeester en wethouders geeft in zijn reactie aan de conclusies van de rekenkamer te herkennen. tekst raadsvoorstel Inleiding Vanaf januari 2015 (met de invoering van de nieuwe jeugdwet) worden de gemeenten verantwoordelijk voor alle ondersteuning, hulp en zorg aan kinderen, jongeren en opvoeders.

Nadere informatie

Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken

Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken (in)formatieblad - eenvoudig verteld Nieuwe wetten voor zorg en ondersteuning bij wonen en werken november 2014 3 De Participatiewet 23 Heb je een beperking en heb je begeleiding nodig bij het werk? Dan

Nadere informatie

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland september 13 Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg. (Albert Einstein, 1879-1955) M e r k c o a

Nadere informatie

Bijlage - Communicatieplan. Communicatiestrategie + uitwerking Decentralisaties Krimpen aan den IJssel

Bijlage - Communicatieplan. Communicatiestrategie + uitwerking Decentralisaties Krimpen aan den IJssel Bijlage - Communicatieplan Communicatiestrategie + uitwerking Decentralisaties Krimpen aan den IJssel 7Versie 0.1 september 2014 Inhoud 1. Inleiding...3 2. Doel plan...3 3. Visie...4 4. Ambitie...4 5.

Nadere informatie

Portefeuillehouder: W. Zorge Behandelend ambtenaar Tina Bollin, 0595-447776 gemeente@winsum.nl (t.a.v. Tina Bollin)

Portefeuillehouder: W. Zorge Behandelend ambtenaar Tina Bollin, 0595-447776 gemeente@winsum.nl (t.a.v. Tina Bollin) Vergadering: 11 maart 2014 Agendanummer: 9 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: W. Zorge Behandelend ambtenaar Tina Bollin, 0595-447776 E-mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. Tina Bollin) Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Een hoop nieuwe verantwoordelijkheden. Decentralisaties in het Sociaal Maatschappelijk Domein

Een hoop nieuwe verantwoordelijkheden. Decentralisaties in het Sociaal Maatschappelijk Domein Louis Litjens - Projectdirecteur Ramon Testroote - Wethouder Louis Louis Litjens Ramon Testroote - Wethouder Ramon Testroote Litjens - Projectdirecteur Projectdirecteur Wethouder Een hoop nieuwe verantwoordelijkheden

Nadere informatie

De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen. Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012

De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen. Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012 De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012 Waar gaan we het over hebben? 1. Waarom decentraliseren? 2. Decentralisatie Jeugdzorg 3. Decentralisatie

Nadere informatie

Wijkraad Vleuten - De Meern Transities Sociaal Domein

Wijkraad Vleuten - De Meern Transities Sociaal Domein Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Wijkraad Vleuten - De Meern Transities Sociaal Domein Maandag 14 april 2014 Voortgang transformaties sociale domein 1. Wet en transities 2. Hoe is het nu? 3. Wat gaan

Nadere informatie

Jeugdhulp in Nissewaard

Jeugdhulp in Nissewaard Jeugdhulp in Nissewaard Projectleider decentralisatie jeugdhulp Angela van den Berg Regisseur jeugd en gezin JOT kernen Jolanda Combrink Inhoud 1. Wat verandert er? 2. Beleidskaders 3. Jeugdhulpplicht

Nadere informatie

COMMUNICATIEPLAN SOCIAAL (WIJK)TEAM

COMMUNICATIEPLAN SOCIAAL (WIJK)TEAM COMMUNICATIEPLAN SOCIAAL (WIJK)TEAM 1. Inleiding In dit PR en communicatieplan is te lezen op welke wijze invulling gegeven wordt aan de PR en communicatie voor de invoering van Sociaal (wijk) Teams in

Nadere informatie

Ik heb een vraag over. zorg... ondersteuning... opvoeding... jeugdhulp... mijn arbeidsbeperking... mijn uitkering... werk...

Ik heb een vraag over. zorg... ondersteuning... opvoeding... jeugdhulp... mijn arbeidsbeperking... mijn uitkering... werk... Ik heb een vraag over zorg... ondersteuning... opvoeding... jeugdhulp... mijn arbeidsbeperking... mijn uitkering... werk... 1 Ik heb een laag inkomen en vind het moeilijk om werk te vinden... Ik wil me

Nadere informatie

ouderenzorg Informatiebijeenkomsten Jacqueline Poelen Jolande Schevers

ouderenzorg Informatiebijeenkomsten Jacqueline Poelen Jolande Schevers Veranderingen Veranderingen zorg in en de en werk ouderenzorg Informatiebijeenkomsten [Naam 24 en bijeenkomst] 25 november [Datum] 2014 Jacqueline Poelen Jolande Schevers Programma 1. Voor welke zorg moet

Nadere informatie

Van school en dan? Veranderingen in zorg, werk en inkomen en de gevolgen voor uw kind. Maart 2015 Neeltje Huvenaars

Van school en dan? Veranderingen in zorg, werk en inkomen en de gevolgen voor uw kind. Maart 2015 Neeltje Huvenaars Van school en dan? Veranderingen in zorg, werk en inkomen en de gevolgen voor uw kind Maart 2015 Neeltje Huvenaars Mogelijkheden na school tot nu toe Vervolgopleiding Werk Baan bij werkgever Baan via sociale

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 10 mei 2012 Agendapuntnummer : VIII, punt 6 Besluitnummer : 389 Portefeuillehouder : Wethouder Mirjam Pauwels Aan de gemeenteraad Onderwerp: Programma Decentralisaties.

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het sociale domein

Ontwikkelingen in het sociale domein Ontwikkelingen in het sociale domein Wat zijn de gevolgen van de decentralisaties September 2013 Welkom De 3 decentralistatie in het sociale domein AWBZ naar Wmo Participatiewet Jeugdwet De 3 decentralistatie

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Participatiewet. 9 september 2014. raadscommissie EM - 1 -

Participatiewet. 9 september 2014. raadscommissie EM - 1 - Participatiewet raadscommissie EM 9 september 2014-1 - Inhoud achtergrond wijzigingen sociale zekerheid hoofdlijnen Participatiewet 1 januari 2015 financiering Rijk wetswijzigingen WWB 1 januari 2015 voorbereidingen

Nadere informatie

Kaders voor continuïteit en vernieuwing op het sociale domein.

Kaders voor continuïteit en vernieuwing op het sociale domein. RIS.6468 Kaders voor continuïteit en vernieuwing op het sociale domein. Beleid voor de invoering van de drie decentralisaties in Emmen. Januari 2014. 2 1. Inleiding. Op 1 januari 2015 worden de nieuwe

Nadere informatie

Samenvatting reacties regionale raadsbijeenkomst 2 oktober 2013 van 19.30 tot 22.00 uur

Samenvatting reacties regionale raadsbijeenkomst 2 oktober 2013 van 19.30 tot 22.00 uur Samenvatting reacties regionale raadsbijeenkomst 2 oktober 2013 van 19.30 tot 22.00 uur Aanwezig: 27 raadsleden ( 3 uit Boekel, 5 uit Landerd, 3 Sint-Oedenrode, 8 uit Uden, 8 uit Veghel 5 wethouders jeugdbeleid

Nadere informatie

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, 2011 1

Werk, inkomen. sociale zekerheid. www.departicipatieformule.nl, 2011 1 Werk, inkomen & sociale zekerheid www.departicipatieformule.nl, 2011 1 Inhoudsopgave Wet Wajong (sinds 2010)... 3 Wet Werk en Bijstand (WWB)... 5 Wet investeren in jongeren (Wij)... 6 Wet Sociale Werkvoorziening

Nadere informatie

Persoonsgebonden budget (pgb) Informatiebijeenkomst Gemeente Houten

Persoonsgebonden budget (pgb) Informatiebijeenkomst Gemeente Houten Persoonsgebonden budget (pgb) Informatiebijeenkomst Gemeente Houten Welkomstwoord door Michiel van Liere, wethouder Jeugd Toelichting op het persoonsgebonden budget (pgb) Jeugd door Aagje Meijer, projectleider

Nadere informatie

Toegang tot de zorg: hoe is het geregeld en hoe loopt het in de praktijk?

Toegang tot de zorg: hoe is het geregeld en hoe loopt het in de praktijk? Toegang tot de zorg: hoe is het geregeld en hoe loopt het in de praktijk? Presentatie voor het Achterhoeks Netwerk door Lisette Sloots, manager Adviespunt Zorgbelang Gelderland 29 oktober 2015 Achtergrond

Nadere informatie

Wmo-adviesraad West Maas en Waal. 24 november 2014

Wmo-adviesraad West Maas en Waal. 24 november 2014 Wmo-adviesraad West Maas en Waal 24 november 2014 1. Welkom, 2. Agenda 3. Wmo adviesraad, wat doen wij. 4. Hoe ziet de toekomst er uit? 5. Doel van vanavond. Agenda: Opening Onno Siegers Introductie avondprogramma

Nadere informatie

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht)

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) De vier cursisten, die aanwezig waren, begonnen zich aan elkaar voor te stellen onder leiding van de cursusleidster. Van de vier cursisten waren

Nadere informatie

Is er plek voor tegenprestatie in uw organisatie? Aschwin van den Abeele Directeur SWH

Is er plek voor tegenprestatie in uw organisatie? Aschwin van den Abeele Directeur SWH Is er plek voor tegenprestatie in uw organisatie? Aschwin van den Abeele Directeur SWH 10/25/2013 Programma 1. Opening en welkom 2. Test je kennis! - Quiz 3. De tegenprestatie en Talent Verplicht! in een

Nadere informatie