Rapportage Zilveren Kracht Brabant

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rapportage Zilveren Kracht Brabant"

Transcriptie

1 Rapportage Zilveren Kracht Brabant

2

3 Rapportage Zilveren Kracht Brabant drs. M. Knegtel drs. J. Wielders PON Instituut voor advies, onderzoek en ontwikkeling in Noord-Brabant juni 2008

4 PON Postbus LA Tilburg Telefoon: (013) Fax: (013) Internet:

5 Inhoud 1 Achtergrond 5 2 Conferentie Zilveren Kracht 7 3 Nieuwsbrief Zilveren Kracht 9 4 Proefpolder Laarbeek Innovatie en creativiteit staan centraal De werkpraktijk Conclusies en procesbeschrijving 14 5 Proefpolder Breda Ambities en behoeften van vrijwilligers staan centraal De werkpraktijk Opbrengsten Algemeen: de HRM-vrijwilligersrotonde Specifieke succes- en verbeterpunten Conclusies en procesbeschrijving 36 6 Algemene conclusies Proefpolder Laarbeek Proefpolder Breda Afsluitend 42

6

7 1 Achtergrond Het algemene motto van het landelijke traject van Zilveren Kracht is het mobiliseren van mensen met levenservaring. Het Noord-Brabantse traject van Zilveren Kracht richt zich op een deelaspect van dit onderwerp: het versterken van de intermediaire organisaties die werkzaam zijn binnen deze werksoort. Het gaat hier om welzijnsorganisaties, ouderenbonden, vrijwilligersorganisaties, vrijwilligerscentrales en gemeenten. Het doel van dit project is bij te dragen aan het vermogen van deze organisaties om de bovenomschreven mobilisatie succesvol uit te voeren. Alvorens hier specifiek op in te gaan starten we met een schets van de algemene context van het project. Achtergrondschets 1 Probleem vanuit de cijferkant bezien Brabant vergrijst. Vergrijzing betekent: relatief minder jongeren en relatief meer senioren. Deze dwarsdoorsnede geldt logischerwijs ook voor vrijwilligerswerk. Een belangrijke constatering is echter dat de vergrijzing binnen het vrijwilligerswerk sneller gaat. De groep van mensen tussen de 55 en 80 jaar beslaat 23% van alle Nederlanders. Deze groep verricht echter 47% van al het vrijwilligerswerk dat op dit moment wordt gedaan. De bijdrage van senioren aan het vrijwilligerswerk is dus beduidend meer dan je op grond van hun aandeel in de bevolking zou mogen verwachten. Achtergrondschets 2 Probleem vanuit de inhoud bezien Oké: de cijfers spreken voor zich, maar is er eigenlijk aan de inhoudskant een echt probleem? De inzet van (oudere) vrijwilligers is toch al jaren hoog en stabiel? Noord-Brabant staat toch bekend om de hoge graad van maatschappelijke participatie? Ja, op dit moment zit alles wel snor. Maar hoe zit het in de toekomst? De senioren van morgen zijn niet meer de ouderen van gisteren. Hun gezondheid is beter en hun inkomen, particulier vermogen en opleiding is hoger. Ze zijn vitaler en hebben beduidend meer keuzemogelijkheden. Vrijwilligerswerk wordt daarmee één van de vele opties die voor hen openliggen: vrijwilligerswerk concurreert met mantelzorg, vormen van betaalde arbeid, een huis in het zonnige zuiden, educatieve wereldreizen, oppassen op de kleinkinderen en al die andere leuke dingen waarvoor ik nooit tijd had. PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT 5

8 Achtergrondschets 3 Probleem vanuit de arbeidsmarkt bezien De arbeidsmarkt in Nederland wordt beheerst door krapte. De vraag naar bekwaam personeel overtreft het aanbod. Werven en behouden van personeel (vinden en binden) is hoofdonderwerp op menige directievergadering. Bedrijven moeten nog meer hun best doen om sollicitanten voor zich te winnen. Hoe trek je aandacht? Hoe lok je sollicitanten? Hoe voorkom je dat je mensen gaat aannemen die (eigenlijk) niet voldoen. Wat moet de kern van de ruilactie zijn? Wat voor het commerciële bedrijfsleven geldt, is waarschijnlijk ook in hoge mate van toepassing voor de sector van vrijwilligerswerk. Hoe gaan zij om met de krapte op de markt voor vrijwilligers? De uitdaging op de vrijwilligersmarkt Het vinden en binden van mensen met levenservaring Als de cijfers met de inhoudelijke problematiek worden gecombineerd, dan zijn de contouren van een forse uitdaging zichtbaar: de komende jaren zullen heel veel mensen actief bevraagd moeten worden op eventuele deelname aan maatschappelijk vrijwilligerswerk, terwijl er tegelijkertijd hard gewerkt moet worden aan voor vrijwilligers aantrekkelijke organisaties en werkplekken. Het toekomstige vrijwilligerswerk dient immers te concurreren met andere vormen van tijdsbesteding. Kortom: het gaat erom om mensen te vinden, én hen te binden. De werkzaamheden die nodig zijn om mensen te vinden en te binden zullen opgepakt moeten worden door maatschappelijke organisaties, in samenwerking met de diverse geledingen van de overheid. Alleen dán kan het talent en de levenservaring van senioren voor maatschappelijke doelen worden aangeboord. 6 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT

9 2 Conferentie Zilveren Kracht Op vrijdagnamiddag 27 april 2007 heeft in de Statenzaal van de provincie Noord-Brabant de startconferentie Zilveren Kracht Brabant plaatsgevonden. De conferentie had als doel om het (landelijke) concept van Zilveren Kracht in Noord-Brabant te introduceren, om te reflecteren op de actiedoelen van het project en om het project Zilveren Kracht Brabant, inclusief de twee proefpolders te introduceren. In de derde nieuwsbrief van het project is verslag gedaan van inhoudelijke bijdragen op de conferentie. In deze eindrapportage vermelden we alleen kort de hoofdlijnen. Twee inleidingen De conferentie is bijgewoond door ongeveer zeventig geïnteresseerden; vertegenwoordigers van gemeenten en ouderenbonden, medewerkers van vrijwilligerscentrales en welzijnsinstellingen en mensen op persoonlijke titel. In een constructieve en geanimeerde sfeer is het concept Zilveren Kracht besproken en is bekeken wat een Noord-Brabantse vertaling kan inhouden. Onderstaand hoofdpunten uit de bijdragen: - Brigite van Haaften, gedeputeerde provincie Noord-Brabant: Van ouderbeleid naar participatie- en generatiebeleid. Het nieuwe College van Gedeputeerde Staten zal iedereen in Noord-Brabant uitdagen om mee te doen aan de samenleving. Jong én oud. De gerichte focus op ouderenbeleid dient dan ook vervangen te worden door participatie- en generatiebeleid. Het is zaak om jongeren te verbinden met Noord- Brabant en de Noord-Brabantse samenleving. En om ouderen te verleiden tot blijvend investeren in Noord-Brabant. Willen we als samenleving een stap vooruit komen, dan is het goed als de onderlinge verbindingen tussen groepen en generaties versterkt worden en ieder zijn talent kan benutten. Een belangrijk bindmiddel tussen generaties is de verbondenheid met de streek. Streekproducten, taal, regionale televisie en radio zijn daar voorbeelden van. Ook voor ontspanning en vrijetijdsbesteding heeft de regio veel te bieden: natuur, cultuur, rust en vermaak voor alle leeftijden. Zilveren Kracht kan daar wellicht bij aanhaken. - Kees Penninx, projectleider MOVISIE: Bevorderen van kansen op tweede carrière, nieuwe burgerinitiatieven en bruis. De inzet van het landelijke programma Zilveren Kracht is: oudere werknemers oriëntatie bieden op een tweede carrière ; nieuwe burgerinitiatieven van en met ouderen stimuleren; jong en oud verbinden in vrijwilligersorganisaties; bruis in de woonomgeving bevorderen. Stimulering en aanvullende activiteiten op bovengenoemde terreinen zijn hard nodig want nog altijd zijn senioren op velerlei terrein niet of onvoldoende in beeld en wordt over hen gesproken vanuit lage verwachtingen. Ondanks alle initiatieven is er sprake van een beleidsvacuüm en tegelijk een forse bureaucratie rondom senioren die dingen willen. Niet vreemd, dat - positieve uitzonderingen daargelaten - het zelfvertrouwen van de groep dan ook niet bijster hoog is. We zien met name problemen bij 75+ers, ouderen in de groep sociaal-economisch zwakkeren, ouderen met een klein PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT 7

10 netwerk, ouderen in aandachtswijken en op het platteland en ook bij de allochtone ouderen. Presentatie proefpolders Laarbeek en Breda Proefpolder Laarbeek en Breda hebben hun situatie en beoogde inzet aangegeven. De informatie hierover staat elders in deze voortgangsnotitie. Vier werkgroepen - Werkgroep 1: Binden en boeien van vrijwilligers en medewerkers Een werkgroep waarin enerzijds de visie en ervaringen vanuit SOB en anderzijds de werkpraktijk van derden met betrekking het werkgroeponderwerp centraal stond. Enkele karakteristieke punten uit de werkgroep: Respecteer een neen van vrijwilligers. Het werken met vrijwilligersprofielen kan hierbij helpen. Hiërarchische verhoudingen dienen bij voorkeur te worden vermeden. Mensen zijn vaak bang om actief te worden. Ga persoonlijke contacten met hen aan. Maak mogelijk dat mensen zich via hun vrijwilligerswerk kunnen uiten. Hoe je mensen werft is erg belangrijk. Je moet dat op een positieve manier doen, laat zien wat er mogelijk is. Laat mensen hun eigen verhaal gebruiken om bij anderen binnen te komen. Veel contacten met vrijwilligers ontstaan toevallig. Probeer toeval op te nemen in je zoekbeleid. - Werkgroep 2: De kracht van creatief groepsdenken: In de werkgroep zijn de achtergronden van het creatief denken besproken. Hoe kun je ouderen stimuleren om maatschappelijk actief te worden. In het bestek van dit verslag is het niet zinvol om de precieze antwoorden op deze vraag te herhalen; duidelijk is wel dat de groep verrast was door het aantal en de breedte van ideeën die de groep naar boven heeft gehaald. - Werkgroep 3: Mag ik het voor mezelf doen? Eigenbelang speelt altijd mee bij het aannemen van vrijwilligerswerk. Volgens de werkgroep is dat goed; anders hou je het niet vol. Bij het aantrekken van nieuwe vrijwilligers moet een organisatie zich realiseren dat er verschillende doelgroepen zijn die verschillend moeten worden benaderd. Bij het werven van nieuwe vrijwilligers dient dit eigenbelang dan ook onderwerp van gesprek te zijn. - Werkgroep 4: Betaald/onbetaald werk: Mensen boven de vijftig hebben het vaak moeilijk bij het vinden van nieuw werk. Ze komen vaak niet meer aan de bak. Oorzaken: vastgeroeste negatieve beelden over oudere de werknemer. Ze zouden star, eigenzinnig, weinig flexibel en duur zijn. Terwijl het vaak juist flexibele mensen zijn met veel kennis en ervaring. Een deel van hen begint na een aantal jaren uit pure frustratie vaak een eigen bedrijf. De ervaring leert overigens dat mensen die (gedeeltelijk) voor betaald werk kiezen daarom niet minder vrijwilligerswerk doen; een eyeopener voor een aantal in de werkgroep. Werkgroepaanbeveling 1: Probeer op een mediagenieke wijze aan positieve beeldvorming te doen over senioren en werk. Werkgroepaanbeveling 2: Betaald of onbetaald : het doet er niet toe. De goed betaalden zijn vaak tegelijkertijd de onbetaalde krachten die veel werk verzetten. Blijf werken aan verbindingen tussen het betaald en onbetaald circuit. 8 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT

11 3 Nieuwsbrief Zilveren Kracht Het Zilveren Kracht project is ontwikkeld vanuit de landelijke organisatie Movisie. Om het gedachtegoed van dit project onder de doelgroep te stimuleren en om de ervaringen vanuit de proefpolders direct met iedereen te delen is een nieuwsbrief ontwikkeld. Er is gekozen voor een relatief eenvoudige en traditionele nieuwsbrief op gedrukt papier. Deze wordt rondgezonden aan 350 instellingen, organisaties en privépersonen. Aanvankelijk lag de oplage net onder de 300, maar na de conferentie hebben zich extra gegadigden gemeld. De nieuwsbrief wordt in PDF-vorm ter beschikking gesteld via de Zilveren Kracht website van MOVISIE. Ook worden de nieuwsbrieven binnenkort via de PON-site beschikbaar gesteld. In 2007 hebben we vier nieuwsbrieven Zilveren Kracht gemaakt: - Nieuwsbrief 1: over Zilveren Kracht algemeen - Nieuwsbrief 2: informatie vooraf over de conferentie en informatie over de proefpolders - Nieuwsbrief 3: verslag van de conferentie - Nieuwsbrief 4: voortgangsbericht proefpolder Laarbeek PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT 9

12 4 Proefpolder Laarbeek Als we mensen met levenservaring willen mobiliseren, moeten we hen aanspreken. Hiervoor is het nodig om te weten wat hen motiveert (en wat hen afstoot). We moeten weten hoe ze benaderd willen worden, en welke eisen en voorwaarden ze hebben. In twee proefpolders onderzoeken we hoe in de praktijk deze zaken worden opgepakt. De proefpolders zijn Laarbeek en Breda. 4.1 Innovatie en creativiteit staan centraal Eind april 2007, direct na de startconferentie Zilveren Kracht Brabant is de proefpolder Laarbeek gestart. Laarbeek is een gemeente in het zuidoosten van Noord-Brabant met inwoners. Laarbeek kent vier kernen: Aarle-Rixtel (5.685 inwoners), Beek en Donk (9.790), Lieshout (4.430) en Mariahout (1.865). Stichting Welzijn Ouderen Laarbeek (SWOL) is het kloppend hart van het vrijwilligers- en ouderenwerk. Laarbeek kent een rijk arsenaal aan vrijwilligers, in een rond SWOL zijn er 300 actief, maar de groep begint naar eigen zeggen langzaam maar zeker te vergrijzen en richt zich vooral op het ouderenwerk. Als vraagstelling voor het project is het navolgende vastgesteld. In de proefpolder Laarbeek hebben de gemeente Laarbeek, SWOL en het PON in mei de keuze gemaakt om innovatie en creativiteit centraal te stellen. Om verzekerd te zijn van voldoende kennis en ervaring op het terrein van creativiteitsontwikkeling is een creatief facilitator ingehuurd: Judith de Bruijn. Judith heeft ruime ervaring in het bijstaan van instellingen die hun creatieve potentieel beter willen benutten. Projectdoelstelling Zilveren Kracht Laarbeek Simpel: gewoon 50 erbij! Bedenk een manifestatie voor jonge senioren waarin zij ontdekken welk vrijwilligerswerk perfect past bij hun dromen, wensen en kwaliteiten. De doelgroep bestaat uit mensen die zich graag nuttig willen maken voor Laarbeek, gewoon een leuke tijdsbesteding zoeken, willen integreren, of die via het vrijwilligerswerk een opstap naar werk willen maken. Mensen uit de doelgroep en aanbieders van vrijwilligerswerk, vertegenwoordigd door mensen die al actief zijn, komen samen op een inspirerende bijeenkomst. De manifestatie en de activiteit daarna dienen uiteindelijk te leiden tot 50 extra mensen die zich actief inzetten voor Laarbeek. 10 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT

13 Allereerst: waarom is creativiteitsontwikkeling van belang? Zilveren Kracht Laarbeek wil met gerichte inspanningen een grotere groep jongere senioren activeren. Het doel is het mobiliseren van mensen met levenservaring. Om dit te bereiken is vernieuwing essentieel. Het uitgangspunt van creativiteitsontwikkeling is dat verbeelding in combinatie met betrokkenheid en kennis leidt tot de gewenste vernieuwing. Creativiteit beperkt zich niet tot muziek of beeldende kunst. Het heeft alles te maken met een manier van denken en op een andere manier naar de wereld kijken. Achterstevoren, ondersteboven, binnenstebuiten, gewone dingen zien er ineens heel anders uit. Zo ontstaan nieuwe ideeën, nieuwe producten en nieuwe werkwijzen. Creëer ruimte en experimenteer In de leeftijd van 4-7 jaar verliest een kind 90% van zijn creativiteit. De behoefte zich te conformeren aan de geldende gedragregels is daar grotendeels verantwoordelijk voor. Veel mensen raken daardoor zo vastgeroest in hun manier van leven en werken dat het niet eens meer bij ze op komt om buiten het vaste stramien te denken of te handelen. Er is nauwelijks nog ruimte voor nieuwe ideeën, een andere visie of invalshoek. Wenselijk is dus om: - geïnspireerd te worden; - uitgedaagd te worden; - jezelf (en anderen) te verrassen; - je dingen af te vragen; - te onderzoeken; - talenten te ontwikkelen; - je fantasie te gebruiken; - te experimenteren; Kortom: te creëren. Welke instelling heb je daarvoor nodig? Ontspannen en toch alert zijn. Open staan voor anderen. Tolerant en humoristisch zijn. Durven experimenteren. Opnieuw nieuwsgierig zijn. Je verbeelding laten werken. Het hart op de tong hebben. Anderen en jezelf waarderen. Plezier hebben in samenwerking. Jezelf willen ontwikkelen. Fouten durven maken. Creatieve mensen leven langer! In het Magazine Psychologie uit april 2005 staat de stelling Creatiefactieve-mensen leven langer! Judith de Bruijn heeft de tips voor een gezonder en langer leven uit dit artikel verbonden met de creatieve basisvaardigheden, technieken en attitudes en met de inhoudelijke doelen van het project Zilveren Kracht Laarbeek. - Ga niet met de stroom mee: Verzet u tegen stereotype denkbeelden over ouder worden. Deze ontnemen u niet alleen het zicht op uw eigen mogelijkheden, ze zijn ook nog eens zeer schadelijk voor de gezondheid en levensverkortend. - Beschouw uw leven als een ontdekkingsreis: Overschrijdt de grenzen van het bekende, sla nieuwe wegen in en neem risico s. - Doe eens dingen die u denkt helemaal niet te kunnen: Ondervind hoe leuk dat is, leer verborgen kwaliteiten van uzelf kennen. PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT 11

14 - Leef in het moment Mensen die zich richten op het proces van hun activiteiten verscherpen hun beoordeling. Zij ontdekken daardoor spelenderwijs meer onverwachte oplossingen en mogelijkheden. - Volg uw passies: volg uw authentieke wensen, stel doelen die helemaal uit jezelf voortkomen. - Laat u nooit aanpraten dat u ergens te oud voor bent. Wanneer mensen ook maar iets ongewoons doen als ze ouder worden, zeggen we dat ze excentriek zijn, of seniel. Binnen zulke restrictieve opvattingen zijn groei, flexibiliteit en nieuwe initiatieven onmogelijk. Om onszelf te kunnen blijven vernieuwen, moeten we dus niet bang zijn voor het oordeel van anderen, onszelf niet met anderen vergelijken en vooropgezette meningen naast ons neerleggen. - Heb lief, maak contact: Sociaal isolement is dodelijker is dan roken! - Verruim uw perspectief: Mensen die alles maar van één kant bekijken, zijn kwetsbaar. Doordat zij beperkt zijn in hun keuzes, kunnen zij bij het minste of geringste al de controle over hun leven verliezen. - Plan geen pensioen, blijf productief: Productiviteit is doorslaggevend voor het behouden van lichamelijke en geestelijke vitaliteit. - Maak plezier! Down-aging is een vrolijke aangelegenheid, zegt trendvoorspeller Faith Popcorn. Eens lekker kinderlijk gek doen, je helemaal laten gaan, en kromliggen van het lachen: het is ja zeggen tegen het leven. 4.2 De werkpraktijk De gemeente Laarbeek, SWOL en PON hebben in juni een stuurgroep ingesteld. SWOL en PON zijn verantwoordelijk voor de activiteiten en resultaten vanuit deze stuurgroep. Onderstaand zijn de concrete activiteiten die zijn opgepakt: - Er is een introductieavond verzorgd voor geïnteresseerden (juni). - Er is een werkgroep samengesteld van 15 mensen, divers qua leeftijd, nieuwe gezichten plus mensen uit bestaande netwerken (augustus). - er is een doel vastgesteld; we willen 50 extra vrijwilligers in de leeftijdscategorie jaar in Laarbeek. - Er zijn drie bijeenkomsten geweest in een atelier van een kunstenaar. - Er zijn interviews met 50-plussers gehouden. - Er is een opsomming gemaakt van wat mensen motiveert om hun levenservaring als vrijwilliger in te zetten. - Er is een opsomming gemaakt van wat hen weerhoudt om actief te worden. - (En mede daarmee) de doelgroep is al knippend en plakkend verbeeld. - Er zijn allerlei vormen van mogelijke activiteiten voor Laarbeek besproken. - Er is gekozen voor een manifestatie als werkvorm. - Er zijn allerlei vormen van manifestaties besproken. - We hebben een brainstorm gehad over de manier waarop we de talenten van mensen (de bezoekers van de manifestatie) centraal kunnen stellen. - Er is een presentatie van de plannen richting wethouder verzorgd. - En een activiteitengroep vastgesteld die de plannen gaat uitwerken (deze groep is sinds begin november aan de slag onder leiding van SWOL). 12 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT

15 Ik wil gevraagd worden! De enige echte manier om mensen aan ter spreken De doelgroep van Zilveren Kracht. bestaat uit meerdere deelgroepen: - Zelfstandigen willen het best naast hun werk doen, en vinden het prettig om meer contacten te hebben, collega s, samen te werken. - Niet-werkenden of werkzoekenden vinden het fijn als het vrijwilligerswerk kenmerken heeft van een baan: regelmaat, status, een titel. Ze zien het als een opstap naar betaald werk en een goede tijdsbesteding. - Werkenden hebben vaak nog geen tijd, tenzij. het ter ontspanning is of interessant is voor het netwerk of de ervaring, zoals een bestuursfunctie. Als ze iets doen, dan een afgebakende klus met eigen regie en geen doorlopende verplichting. - De gepensioneerde of vutter wil graag in het werkritme blijven, contact blijven houden met het vak en mensen die erbinnen actief zijn. Voor alle groepen geldt dat: het werk moet zinnig of zingevend zijn, het werk moet tegemoet komen aan een eigen belang, mensen willen graag waardering krijgen, maar bovenal: mensen willen graag persoonlijk gevraagd worden om vrijwilligerswerk te doen. Wat betekent dit voor de manifestatie? Mensen willen gevraagd worden, liefst vanuit de erkenning van hun persoonlijke kwaliteiten. Ga uit van de aanwezige kwaliteiten van iemand en zoek daar vervolgens een passende functies bij. Biedt hen afgebakende taken en klussen aan; stel het plezier en de betekenis van het werk voorop. Organiseer een leuke en betekenisvolle activiteit (jaarlijks of tweejaarlijks). Ga voor een happening waar iets te doen valt en waar je bij wil zijn. Doe dit gezamenlijk (organisaties en gemeente) en haak de activiteit aan een bestaande organisatie. Probeer daarbij te bouwen op het specifieke karakter van een gemeenschap (de gemeente). Geen vrijwilligers, maar mensen die zich actief inzetten Nieuwe woorden gezocht De term vrijwilliger en vrijwilligerswerk heeft een lage status. We zien een brave burger voor ons, iemand die zich zwoegend inzet voor zijn medemens. Liefst jaren achtereen, op weg naar een lintje van de koningin In plaats van vrijwilligers spreken we binnen dit project dan ook liever over mensen die zich actief inzetten voor Laarbeek. PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT 13

16 Het uiteindelijke voorstel: Lekker actief, proeven aan vrijwilligerswerk In Laarbeek komen op een grote locatie allerlei verschillende restaurants met daarin werkers uit het veld (huidige vrijwilligers) die samen met de geïnteresseerde gasten mensen (de doelgroep vrijwilligers van jaar) eten en praten over hun activiteiten in het welzijnswerk. Tijdens het eten ontstaan er zo contacten en bij voorkeur ook concrete bemiddelingen om met iemand mee te gaan om zijn activiteit te aanschouwen. Het idee van de Roefeldag 1 maar dan vrijblijvender. Er zijn verschillende soorten restaurants (bijvoorbeeld): - Een wegrestaurant voor snelle korte vrijwilligersklussen. - Een Michelin-ster voor sjiek, bestuurlijk werk. - Een vegetarisch restaurant voor vrijwilligerswerk in de natuur. - Een restaurant met buitenlands eten specifiek voor klussen die iets met integratie te maken hebben. Een propper (een soort gids) brengt de mensen naar het juiste restaurant. De menukaart bestaat uit twee of drie gangen; mensen kunnen dan ook twee of drie restaurants bezoeken gedurende de activiteit. Fase 2: geïnteresseerden bezoeken de vrijwilligersorganisaties op locatie De vrijwilligersorganisaties uit Laarbeek worden gevraagd om actief aan het geheel deel te nemen en (gezamenlijk met anderen) een restaurant te maken, waar gasten gaan aanschuiven. Op moment van schrijven zijn er ruim 300 organisaties aangeschreven. Met hulp van de gemeente zijn er vervolgens 5000 ouderen persoonlijk aangeschreven om de manifestatie te bezoeken. In de periode na de manifestatie Lekker Actief worden gasten (de geïnteresseerde vrijwilligers) verwelkomd binnen de afzonderlijke vrijwilligersorganisaties in Laarbeek. Dit kunnen we zien als een fase 2 van het project. Deze organisaties rapporteren na de zomer aan de projectleiding over hoe dit gegaan is en wat de resultaten hiervan zijn. 4.3 Conclusies en procesbeschrijving Conclusie 1 Mobiliseren gericht op participeren doe je door te activeren In een relatief korte tijd is het gelukt om een totaalconcept te ontwikkelen voor een nieuwe aanpak voor de werving van nieuwe mensen voor bestaande vrijwilligersorganisaties in de gemeente Laarbeek. Het is gelukt om buiten vaste structuren en los van bestaande belangen een nieuwe dynamiek te organiseren gericht op mobiliseren, participeren en activeren. 1 Een Roefeldag is een bekend fenomeen in Laarbeek: een jaarlijkse dag waarin kinderen kunnen kennismaken met bedrijven in Laarbeek. Hun ouders vergezellen hen, en ze kunnen samen aan allerlei korte activiteiten deelnemen. 14 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT

17 Conclusie 2 Mix collectieve kracht met een persoonlijke benadering De gekozen aanpak in Laarbeek is een combinatie van een collectieve actie (samen voor en vanuit de gemeenschap een manifestatie organiseren) en mensen persoonlijk aanspreken (op de manifestatie en in het traject daarna). Door de collectieve actie genereer je publiciteit en een buzz door het dorp. Door de persoonlijke benadering heb je ruimte om stil te staan bij de competenties en kwaliteiten van mensen en haal je mensen echt over de streep. Conclusie 3 Mix durf en creativiteit met bestaande kennis Met (deels) nieuwe mensen uit de doelgroep en ervaren mensen uit de werksoort is een nieuwe weg ingeslagen. Nieuwe inzichten zijn aan bestaande ervaringen gekoppeld. Door nadrukkelijk een fase van creatief denken te programmeren zijn nieuwe inzichten ontstaan over de motivatie en wijze van activeren en aanspreken van de verschillende doelgroepen Dat is pure winst. Conclusie 4 Een prikkel van buiten kan energie vrijmaken Een nieuw concept (Zilveren Kracht), een relatief bescheiden stimuleringsbudget (van de Provincie Noord-Brabant) en externe aanzwengeling (van PON) waren voldoende als startimpuls voor de take-off van een lokale initiatief met in potentie structurele doorwerking. Ofwel: het sneeuwbaleffect. Provincie en gemeenten kunnen een positieve rol (blijven) vervullen door voor prikkels van buitenaf te blijven zorgen Procesbeschrijving van proefpolder Laarbeek Het werkproces dat is doorlopen in Laarbeek berust voor een groot deel op traditionele fundamenten. De vernieuwing die Zilveren Kracht Laarbeek heeft doorgevoerd zit met name in fase 3: een ontwerpfase op basis van de werkmethodiek creatief denken. Fase 1 Een initiatief ontstaat Op basis van een aantal bewegingen en ontwikkelingen ontstaat een initiatief: de provincie en het PON, zien het landelijke Zilveren Kracht concept, als een mogelijkheid om in Noord-Brabant een stimuleringsproject op te zetten. De gemeente Laarbeek en de uitvoeringsorganisatie SWOL ervaren de Zilveren Kracht problematiek en de Zilveren Kracht kansen van onderop. Men vindt elkaar in de projectgroep Zilveren Kracht Laarbeek. Initiatieffase Projectgroep ZKL Het waarom Werken aan gelijke beelden De afbakening (wat wel/wat niet) Wie doet mee, in welke rol? Resultaat: vaststellen projectgroep PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT 15

18 Fase 2 Een initiatief verhelderen, omschrijven en inkaderen Definiëren en in algemene termen vaststellen wat het gewenste eindresultaat is. De projectgroep verdeelt verantwoordelijkheden. Definitiefase Vastleggen resultaat door projectgroep ZKL Wat is het algemene doel/doelgroep? Wie doet wat om het doel te bereiken? Resultaat: vaststellen projectresultaat Resultaat: verantwoordelijkheden benoemen Fase 3 Ontwerpen op basis van creatief denken De ontwerpfase stond centraal in het project. Er is nadrukkelijk tijd voor genomen; er is expliciet een budget verbonden aan de noodzakelijk input; er heeft een proces van expliciete werving plaatsgevonden om de juiste mix aan mensen voor de ontwerpfase te verkrijgen. Ontwerpfase Via creatief denken Inhuren facilitator Creatief denken Vernieuwing, verbeelding, groepskracht Out of the box -denken Aanpak en ontwerp specificeren Resultaat: een specifiek projectresultaat Resultaat: advies aan projectgroep Fase 4 Voorbereiden en uitvoeren Voor de voorbereiding en uitvoering is vanuit de groep die heeft meegedaan aan fase 3 een nieuwe groep vastgesteld: de werkgroep uitvoering. De groep bestond uit een combinatie van vrijwilligers en professionals. Voorbereidings- en uitvoeringsfase Werkgroep uitvoering Toetsing advies door projectgroep Opdracht aan werkgroep Begroting, activiteitenplan en tijdpad Resultaat: plan van aanpak Resultaat: uitvoering 16 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT

19 Fase 5 Evalueren en borgen van opbrengsten in een nazorgfase Specifiek voor Zilveren Kracht Laarbeek is gesteld: kunnen we het geheel zo inrichten en verbinden met bestaande organisaties (het SWOL en de Vrijwilligerscentrale) dat continuïteit gewaarborgd is, bijvoorbeeld in de vorm van een tweejaarlijkse activiteit? Rond de zomer van 2008 kan deze vraag beantwoord worden. Evaluatie- en nazorgfase Werkgroep uitvoering en stuurgroep PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT 17

20 5 Proefpolder Breda In Breda is de Stichting Ouderenwerk Breda (SOB) actief. De SOB is een welzijnsorganisatie die diensten levert aan Bredase burgers vanaf 55 jaar. SOB telt in 2007 in totaal 780 vrijwilligers en zestig betaalde medewerkers. SOB heeft begin 2001 gekozen om Human Resource Management (HRM) als inspiratiebron te kiezen voor veranderingen in haar personeelsbeleid richting betaalde en onbetaalde medewerkers. SOB heeft nadrukkelijk gekozen voor een veranderingstrategie met als kern Binden en boeien: op weg naar een HRM-beleid voor medewerkers en vrijwilligers. De inzet is het personeelsbeleid zodanig te verbeteren, dat ieder die voor SOB werkt zeer tevreden is met het werk dat zij doen. Het zijn immers de tevreden medewerkers (betaald/ onbetaald) die voor kwaliteit en optimale klanttevredenheid kwaliteit zorgen bij de senioren als klanten. HRM en vrijwilligerswerk: een onbeschreven blad Binnen het bedrijfsleven wordt sinds jaar en dag studie gemaakt van de vraag hoe efficiënter en effectiever te werken en hoe klanten optimaal kunnen worden bediend. Vanuit het perspectief van kapitaal en arbeid zijn hier vele handboeken over geschreven. In de zeventiger jaren is Human Resource Management (HRM) als een specifieke invulling van personeelsbeleid in zwang gekomen. Een kernopvatting binnen HRM-management is de visie, dat mensen binnen een organisatie geen kostenpost maar juist baten zijn. Een beter gebruik van de mogelijkheden en kwaliteiten van de medewerkers leidt tot betere prestaties en hogere opbrengsten voor de organisatie. Projectdoelstelling Zilveren Kracht Breda Een nieuwe impuls voor vrijwilligersmanagement Het project Zilveren Kracht Breda heeft het SOB-vrijwilligersmanagement als onderwerp. Wat is de achterliggende visie? Welke interventies hebben plaatsgevonden? Wat kunnen we zeggen over de resultaten van de interventies? Waar zitten verbeterpunten? En wat kunnen derden hiervan opsteken? Als projectdoelstelling is geformuleerd het benoemen van een nieuwe impuls voor vrijwilligersmanagement. 2 2 Aanvankelijk was het idee om de geformuleerde impuls ook daadwerkelijk in concrete actie om te zetten binnen het Zilveren Kracht Brabant-project binnen SOB of elders in Breda. In de loop van het project is op inhoudelijke gronden gesteld om dit (toch) niet te doen. De HRM-vrijwilligersmanagement aanpak van SOB heeft reeds vele concrete interventies gekend en is een gefaseerd proces met een sterke interne dynamiek. Een Zilveren Kracht actieplan met een bijbehorend tijdpad zou mogelijk een negatieve impact hebben. 18 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT

21 Human Resource Management wordt toegepast in een deel van het bedrijfs-leven en de instellingen die werkzaam zijn binnen de publieke sector. HRM-denken en HRM-praktijk is niet of nauwelijks doorgedrongen in het vrijwilligerswerk. In de tienduizenden vrijwilligersorganisaties die ons land kent is de HRM-filosofie een onbekende: Vrijwilligers gaan en komen, wij zijn al blij dat ze er überhaupt zijn, vrijwilligers zijn moeizaam te sturen, vrijwilligers willen geen gestructureerde vormen van begeleiding of sturing : deze en andere opvattingen liggen vaak ten grondslag aan het ontbreken van een expliciete sturingsvisie op (de inzet) vrijwilligers. Zoals in de inleiding gesteld: SOB probeert hierop een uitzondering te zijn. SOB heeft nadrukkelijk gekozen voor het versterken van haar organisatie met de inzet van HRM-beleid in de richting van betaalde en onbetaalde medewerkers. 5.1 Ambities en behoeften van vrijwilligers staan centraal Willen we de nieuwe generatie vrijwilligers binden en boeien dan moeten we volgens de SOB veel nadrukkelijker dan tot nu toe het geval is geweest, de ambities, de wensen en de behoeften van die mensen centraal stellen. Vrijwilligerswerk, gedefinieerd als het werk dat in enig verband onverplicht en onbetaald voor anderen of de samenleving wordt verricht, concurreert immers met de vele andere vormen van leuke of interessante vrijetijdsbesteding. Denk hierbij aan reizen, cursussen, oppaswerk voor kleinkinderen, fitness of culturele activiteiten. Maar evengoed kan gedacht worden aan een bijbaan of het starten van een eigen bedrijf als invulling van een tweede carrière. Vandaag de dag kan ook betaald werk een invulling zijn van maatschappelijk engagement op het terrein van wonen, zorg of welzijn. Andere eisen en andere belangstelling Veranderingen in de vrijwilligerspopulatie Dit stelt bijzonder eisen aan de werving van vrijwilligers, omdat de belangstelling voor vrijwilligerswerk geleidelijk verandert. De klassieke generalisten die altijd en overal inzetbaar zijn maken plaats voor jongere opvolgers die specifieke vrijwilligersfuncties zoeken waarin zij zich verder kunnen ontplooien en kunnen rekenen op goede begeleiding. Kwamen in het verleden vrijwilligers vaak voort uit klantengroepen, de laatste jaren vindt een verschuiving plaats en hebben vrijwilligers veel minder of helemaal geen vertakkingen meer in de klantengroep. Vrijwilligers hebben in toenemende mate alleen nog zakelijk met de klanten te maken en opereren daardoor ook zakelijker. Bedrijfsplan SOB, 2006 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT 19

22 Vrijwilligers binden is hen behouden door hen tevreden te stellen. Ontevreden vrijwilligers stappen immers op. Het gaat om het creëren van een positief en constructief engagement. SOB spreekt over een ruilactie. Het uitgangspunt is dat vrijwilligers, net als betaalde medewerkers, worden ingezet om de doelen van het bedrijf te realiseren, zodanig dat de SOB zowel als de vrijwilligers er voordeel bij ondervinden. 3 In deze ruilactie spelen diverse facetten een belangrijke rol: - Wat zijn de voorwaarden waaronder vrijwilligers bereid zijn tot het aangaan van een verbintenis. - Wat moet je doen om hen uit te dagen en te prikkelen? - Welke materiële en immateriële zaken hebben zij nodig? - Welke verbindingen tussen vrijwilligersbeleid en andere beleidsvelden binnen de organisatie zijn relevant (personeelsbeleid en opleidingsbeleid van betaalde krachten, planning en control)? Vacatures vullen? Of zorgvuldige matching? De traditionele organisatie die werkt met vrijwilligers is, zwart/wit gesteld, vooral actief in het vullen van vacatures. Als de openstaande functies gevuld zijn met mensen, dan is het goed, toch? Ruilactie binnen HRM-vrijwilligersbeleid Een sterk merk neerzetten Wat we nadrukkelijk gedaan hebben vanuit onze visie op HRMvrijwilligersmanagement, is het nadrukkelijk uitdragen van al die werkzaamheden die door vrijwilligers opgepakt worden. In onze communicatie geven we aan dat de SOB-prestaties eigenlijk SOBvrijwilligers-prestaties zijn. We zijn trots op het grote aantal mensen dat onbetaald aan de slag is. Maar ook omgedraaid belichten wij de voordelen voor vrijwilligers als zij met óns aan de slag gaan. Een ruilactie dus. Hierbij wijzen we zowel naar de binnenkant; de intrinsieke kant als naar de buitenkant. Het werk is leuk, leerzaam, je ontvangt waardering en we nemen je serieus, maar tegelijk stralen wij het beeld uit van SOB als een vrijwilligersorganisatie met een positief en betrouwbaar imago. Je moet jezelf als sterk merk neerzetten. Ten aanzien van dit laatste punt zitten we in een groeifase. Hoe maak je die mooie SOB etalage? En dat bedoel ik letterlijk en figuurlijk. Zorg dat je aansluiting hebt bij de wensen en dromen van de kandidaatvrijwilligers. Zeker bij de nieuwe, de iets jongere generatie speelt dat. En zorg ervoor dat, daar waar je letterlijk fysiek als organisatie verschijnt, bijvoorbeeld een informatiezuil van de SOB, dat die er mooi, helder en fris uitziet. De tijd van grijze foldertjes is in ieder geval lang voorbij John Beckers, directeur SOB, november 2007, Breda 3 Bedrijfsplan , pag. 27, SOB, 2006 Breda. 20 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT

23 De bovenstaande visie leidt tot een andere werkmethode. Nieuwe vrijwilligers dienen vanuit hun competenties en talenten bekeken te worden. Wat willen, en wat kunnen ze? Een matching met een eventuele vacature is in deze optiek pas in tweede instantie aan de orde. En bij de vrijwilligers die al actief zijn in de organisatie draait het om ondersteuning, facilitering en ontplooiing. De keuze voor een meer fundamentele inzet Vrijwilligers binnen de SOB hebben altijd in het hart van de organisatie gestaan. De organisatie heeft in de 45 jaar van zijn bestaan veel expertise opgebouwd in werving, begeleiding en coaching van vrijwilligers, inclusief de werkprocessen die daarbij horen. Op basis van de verworven inzichten en tegen de achtergrond van scenario-analyses is na de eeuwwisseling binnen de SOB de overtuiging gegroeid dat een (nog) meer fundamentele inzet op beleid richting medewerkers noodzakelijk was. Meer dan in de periode daarvoor is ingezet op reflectie, studie, onderzoek en discussie over personeel en organisatie en veranderingsprocessen gericht op kwaliteitsgroei. De komst van een nieuwe directeur met ambities op het terrein van organisatieontwikkeling was vervolgens nog eens een extra impuls voor dit proces. In 2001 is door SOB expliciet gesteld dat vrijwilligersmanagement veel voordeel kan hebben van Human Resource Management. Sterker nog, als een organisatie zich zoals SOB ten doel stelt optimale klanttevredenheid te bereiken en dit wil realiseren met de inzet van vrijwilligers (naast betaalde medewerkers), dan zijn Human Resource Management - werkwijzen onontbeerlijk. 4 In de daaropvolgende jaren is HRM-management in het hart van de organisatie geplaatst. In eerste instantie richting betaalde staf, in tweede instantie richting de vrijwilligers. Het bestaande beleid is versterkt, aangevuld en gewijzigd, en er hebben diverse interventies plaatsgevonden gericht op gedrag, gedragsverandering en werkuitvoering. 5.2 De werkpraktijk In de periode die ligt tussen 2001 en 2007 heeft SOB vele interventies op de rails gezet die direct en indirect gerelateerd zijn HRM-management en meer specifiek: HRM-vrijwilligersmanagement. In deze rapportage gaan we niet inhoudelijk in op de achtergronden, de aanpak en de resultaten van al deze afzonderlijke interventies. Daar is de periode en de werklijst te lang voor. Toch is enig zicht op de breedte van het werkterrein van belang. Onderstaand geven we allereerst een opsomming van kerngegevens. Vervolgens presenteren we in een algemeen overzicht de SOB-acties, gerelateerd aan HRM-management. De eerste opsomming is vanuit het perspectief van instrumenten voor HRM-management. De tweede opsomming heeft het zogenoemde 7 s model als perspectief (uitleg onderstaand). 4 Beckers, J., Binden en boeien van vrijwilligers, op zoek naar een excellent HRMbeleid voor SOB-vrijwilligers. Breda: SOB, januari PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT 21

24 Enkele cijfers over de SOB en haar dienstverlening SOB kent drie activiteitengroepen: Regie-ondersteuning: > klanten: 776 in 2006 (537 in 2004) > contacten: in 2006 (3.927 in 2004) Sociaal contact en versterken netwerken en ontmoeting: > ontmoeting: klanten in 2006 (2.566 in 2004) > Meer bewegen voor ouderen: klanten in 2006 (1.531 in 2004) > cursussen: 723 klanten in 2006 (632 in 2004) Concrete hulp aan klanten: > maaltijdbezorging: 829 klanten in 2006 (919 klanten in 2004) > alarmering: 147 in 2006 (141 in 2004) > hulp bij administratie: 732 klanten in 2006 (311 in 2006) > hand- en spandiensten: 361 kanten in 2006 (88 in 2004) SOB heeft aanvang 2008 in totaal 780 vrijwilligers SOB werkt met 60 functionarissen (40 fte) Jaarverslag SOB 2006, Breda Cijfers bedrijfsadministratie, 2008 Opsomming activiteiten, vanuit perspectief instrumenten HRM- management De indeling is gebaseerd op zeven instrumenten (aangevuld met een categorie algemeen). Let wel: het betreft hier een opsomming op basis van passages uit jaarverslagen, teksten die ten behoeve van dit Zilveren Kracht project zijn gemaakt en uitlatingen tijdens interviews. De opgesomde activiteiten zijn door het PON niet afzonderlijk besproken en bestudeerd. Opsomming van relevante activiteiten en interventies, SOB, Algemeen: Vertalen van de bedrijfsstrategie in smart doelen voor werving en selectie, takenpakket, voortgang meten en resultaten communiceren. - Werving en selectie:. Werving via (bestaande) persoonlijke contacten (van vrijwilligers), de fakkel doorgeven.. De markt op, flyer-actie.. Werving via vrijwilligersadvertenties in wekelijkse eigen pagina in huis-aan-huis-blad De Bode.. Identificeren van ideale kandidaat-vrijwilligers met hun belangstelling en behoeften en de werkomgeving hier perfect op aanpassen.. Creëren van adviserende, begeleidende, regelende en leidinggevende vrijwilligersfuncties. 22 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT

25 - Begeleiding, coaching, training en opleiding:. Zorgen voor adequate opleiding, training en coaching van leidinggevenden.. Introductiecursussen voor nieuwe vrijwilligers over ouderen, activiteiten en bedrijfswaarden.. Persoonlijke introductie nieuwe vrijwilligers (onder andere mentorschap instellen).. Elke vrijwilliger voorzien van coach en voorzien in voldoende capaciteit voor coaching.. Zorgen voor meer diversiteit in taken, bevoegdheden, verantwoordelijkheden; zorgen voor algemene raamovereenkomsten en daarbinnen permanent bewaken van wederzijds voordeel vrijwilliger en SOB. - Beoordeling:. Gebeurt informeel op basis van expliciete normen met betrekking tot klantvriendelijkheid, vermogen om als gastheer/vrouw te functioneren, inlevingsvermogen en luister- en hulpvaardigheid.. Bij adviesdiensten zijn er aanvullende vaktechnische normen.. Adviesdiensten kennen regelmatig overleg en intervisie op basis waarvan betaalde medewerkers (impliciet) conclusies trekken over functioneren van adviesvrijwilligers.. Individuele gesprekken vinden alleen plaats bij ernstige misstanden en hebben als doel bij de vrijwilliger een gedragscorrectie te bewerkstelligen. - Beloning:. Zorgen voor waardering door klanten, collega-vrijwilligers en betaalde medewerkers (bijvoorbeeld door ziekenbezoek).. Jaarlijkse reis of etentje, viering van jubilea, eindejaarpresentje.. Onkostenvergoeding.. Publiciteit, aandacht voor activiteiten van vrijwilligers in SOBpublicaties en lokale media.. Extra verantwoordelijkheid voor taken met status.. Deelname aan cursus.. Persoonlijke ontplooiing door werk.. Erop letten dat extra inzet ook extra beoordeeld wordt.. Taakverrijking en opwaardering functies.. Vrijwilligers werkruimte en gereedschappen geven en hen daarmee in staat stellen om vakmanschap te etaleren. - Participatie en bevoegdheden: Betrekken van vrijwilligers bij campagnes, inwerk- en scholingsprogramma s, werkplanning, et cetera. - Sociaalpsychologisch contract, imago:. Goede arbeidsvoorwaarden, vaktechnische scholing, stevig verankerde bedrijfswaarden rond positie van vrijwilligers.. Verrijken van functies, aanbieden van interessant werk.. Verruimen van verantwoordelijkheden en bevoegdheden. PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT 23

26 - Vrijwilligersmarktbeleid:. Taken in steunpunten verrijken en aantrekkelijk maken voor investeringsgemotiveerde vrijwilligers.. Ontwikkeling van vrijwilligersmap en agenda voor vrijwilligers.. Zorgen voor een breed gamma aan functies en veel begeleiding en aandacht.. Identificeren, verbeteren en breed uitdragen van de voordelen die SOB de vrijwilligers biedt.. Voortdurend uitdragen welke prestaties de SOB dankzij de vrijwilligers kan realiseren. Opsomming activiteiten, vanuit perspectief 7-s model Het 7-s model is een systeem dat is ontworpen om organisaties te diagnosticeren en om verandering te begeleiden. Tegelijk kunnen de prestaties van een instelling ermee verhelderd worden. 7-s staat voor zeven relevante factoren die allen met de letter s beginnen. Deze zeven factoren zijn verdeeld in drie harde factoren (strategie, structuur en systemen) en vier zachte factoren (stijl, shared values, skills, staf). Opsomming van relevante activiteiten en interventies, SOB, Strategie: bedrijfsopvatting, missie, voorgenomen acties en doelen:. Expliciete keuze voor voorkeursklant de risico-oudere : helderheid voor alle betaalde en onbetaalde medewerkers.. Geen projectencarrousel, maar concentratie op primair proces waarbij missie voorop staat en niet de financieringswijze. - Structuur: inrichting organisatie:. Structuurwijziging: integraal opererende districtsteams.. Heldere, schriftelijke mandatering.. Medewerkers zelf functieomschrijvingen laten maken.. Afschaffen MT, invoeren RvT.. Organisatie van maatwerk richting klanten is in handen van coördinerende vrijwilligers gelegd. - Staff: aantallen, type en profiel van medewerkers:. Leidinggevenden en medewerkers rol van co-producent geven bij belangrijke beslissingen, idem voor vrijwilligers in districtsteams.. Van functioneringsgesprek naar zelf-assesment. - Systemen, werkwijzen, procedures:. Invoeren van permanente tevredenheidmeting van vrijwilligers en betaalde staf met directe feedback.. Introductie controller: het tonen van de zaken die we belangrijk vinden (intern en zeker ook extern).. SOB-profiles: digitale nieuwsbrief gericht op collega s bij andere instellingen over wat SOB doet en bezighoudt. 24 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT

27 - Stijl: omgang met elkaar:. Delegeren van bevoegdheden: ruimte geven, maar tegelijk ook plicht om keuzes te verantwoorden.. De nieuwe SOB profileren: taalgebruik, bedrijfsplan, modern management, consequent visie uitdragen. - Skills: kracht, vaardigheid van de organisatie, sleutelbekwaamheden:. Opakken van managementopleidingen. Oppakken van opleiding gericht op begeleiding en coaching van vrijwilligers.. Evaluatie van organisatieverandering, inclusief aanzet tot verbetergedrag.. Regelmatig ervaringen evalueren: intervisies aan de hand van casussen, kwartaalevaluaties aan de hand van prestatie-indicatoren en persoonlijke evaluaties aan de hand van klantenfeedback. - Shared values (centrale overtuiging, bedrijfscultuur):. Iedereen bij de les houden, afspraak is afspraak.. Verantwoordelijk gedrag eisen.. Naar aanleiding van actuele concrete gebeurtenissen altijd sturen op klantwaarde, eigen regie en rekenschap.. Hameren op principe van interne klant, prestatiemetingen, betere evaluaties, en echt leiden (medewerkers dwingen om hun eigen werk te sturen).. Continu leer- en veranderproces waarin vrijwilligers, medewerkers en teams verantwoordelijkheid nemen voor het eigen functioneren (actorschap).. Voorbeeldgedrag directeur en coördinatoren. SOB vrijwilligersmanagement Immer aanwezig, maar niet altijd zichtbaar De afgelopen jaren heeft SOB haar vrijwilligersbeleid versterkt. Als voorbeelden hiervan kunnen we aanhalen de introductiecursussen, het instellen van mentorschap en het zorgvuldig screenen van kandidaatvrijwilligers op hun belangstelling, behoeften en capaciteiten. Onze vrijwilligerscoördinatoren spelen een centrale rol in dit proces. Het punt is dat veel van de (nieuwe) gedragingen en activiteiten verweven zijn met wat je al langer doet. Dat maakt vervolgens dat we de verworvenheden op dit punt niet altijd scherp in beeld hebben. Een voorbeeld. Laatst sprak een beheerder over zijn omgang met een vrijwilliger die een tijdje daarvoor een lichte beroerte had gehad. Het is altijd heel moeilijk om in een dergelijke situatie te peilen wat de gevolgen hiervan zijn. Voor de persoon in kwestie zelf, maar ook voor zijn/haar vermogen om als vrijwilliger voor anderen te werken. Onze beheerder ging daar heel contentieus mee om. Duidelijk over datgene wat was gebeurt praten, maar tegelijk heel zorgzaam zijn. Ook kijken of een aanpassing van de werkzaamheden nodig was. Een duidelijk voorbeeld van wat we willen met ons vrijwilligersbeleid: mensen constant aan de pols voelen. Hoe gaat het? Wat kan en wat wil je? Wat spreken we af? Wat mij betreft een duidelijke vorm van vrijwilligersmanagement, maar PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT 25

28 niet expliciet en een-twee-drie zichtbaar. Gerty Vorsselmans, districtscoördinator december 2007 Strategische keuzes De klanten sturen het bedrijf SOB heeft nadrukkelijk gekozen voor een expliciete bedrijfssturing, met in het hart de opvatting dat de SOB-klanten het bedrijf sturen. SOB zet in op een verhoging van de klantwaarde. Klantsturing betekent onder andere dat de uitvoerende medewerkers die de klantcontacten hebben de leidinggevenden inzetten om de bedrijfsdoelen te halen. De SOB-medewerkers en leidinggevenden gaan hierbij uit van een aantal spelregels: - De concrete vraag van de klant staat voorop. - De medewerkers (afzonderlijk en in teams) leggen rekenschap af voor hun activiteiten en hun beslissingen. - Ieder levert een persoonlijke inzet om de wensen van de klanten en de bedrijfsambities te realiseren. - Ieder toetst zijn eigen functioneren in zelf-assessments die zijn gebaseerd op het verkrijgen van feedback over zijn/haar taakvervulling (er zijn geen functioneringsgesprekken meer). Continu leerproces SOB heeft in aanvulling daarop ingezet op een continu leer- en veranderproces waarin vrijwilligers, medewerkers en teams verantwoordelijkheid nemen voor eigen functioneren (het principe van actorschap). In dit leerproces staat het regelmatig evalueren van ervaringen centraal. Soms staan concrete casussen centraal (proces van intervisie), op een ander moment vinden besprekingen plaats rond de persoonlijke evaluaties aan de hand van feedback van klanten. Ook worden evaluaties opgezet rond kwartaalevaluaties aan de hand van prestatie-indicatoren. In haar leerproces maakt SOB gebruik van theoretische modellen voor analyse en het onderbouwen van interventies: - het Human Resource Management; - het 7-sModel; - het Kleurenmodel van De Caluwé en Vermaak 5 - Knoster 6 5 Caluwe en Vermaak onderscheiden vijf veranderstijlen. Redenerend vanuit het bekende blauwdrukdenken hebben zij andere benaderingen geformuleerd die vervolgens met kleuren zijn aangeduid: de rood, geel, groen en witdrukbenadering. 6 Knoster stelt dat een project alleen dán kans van slagen heeft en ook daadwerkelijk geaccepteerd wordt indien aan een aantal randvoorwoorden wordt voldaan. Het gaat hierbij om onderliggende visie, consensus, vaardigheden, prikkels, middelen en plan van aanpak. Het model van Knoster kan gebruikt worden binnen verandertrajecten. 26 PON-rapportage: RAPPORTAGE ZILVEREN KRACHT BRABANT

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

!"# $!" # % # & '() '*+ #, - # $. / ## 0) " )!" # 1 2 3 " 3 4 4)!" 5 ') ) # 6

!# $! # % # & '() '*+ #, - # $. / ## 0)  )! # 1 2 3  3 4 4)! 5 ') ) # 6 1 !"# $!" # % # & '() '*+ #, - # $. / ## 0) " )!" # 1 2 3 " 3 4 4)!" 5 ') ) # 6 2 De Bijspringer-methode is ontwikkeld om op grote schaal, in een dorps- of wijk, participatie van burgers in het vrijwilligerswerk

Nadere informatie

Vinden en binden van senioren voor vrijwillige inzet

Vinden en binden van senioren voor vrijwillige inzet Zin in meedoen! Vinden en binden van senioren voor vrijwillige inzet Kees Penninx ActivAge Themabijeenkomst Senioren en het nieuwe vrijwilligerswerk Pluspunt Rotterdam 21 november 2012 Senioren Mensen

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

De nieuwe vrijwilliger

De nieuwe vrijwilliger VAN INSPIREREN NAAR ACTIVEREN 15 NOVEMBER 2012 De nieuwe vrijwilliger VRIJWILLIGERS CENTRALE ZWOLLE Steunpunt voor vrijwilligerswerk en informele zorg 1 Discrepantie: Door bezuinigingen minder personeel,

Nadere informatie

ArbeidsFit BLIJVEND INZETBAAR IN VERANDERENDE ORGANISATIES

ArbeidsFit BLIJVEND INZETBAAR IN VERANDERENDE ORGANISATIES ArbeidsFit BLIJVEND INZETBAAR IN VERANDERENDE ORGANISATIES 1 Zijn uw medewerkers ArbeidsFit? Blijvend inzetbaar in veranderende organisaties Meebewegen met de toekomst Welzijn Nieuwe Stijl, kantelingen

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleid ASZ

Vrijwilligersbeleid ASZ Vrijwilligersbeleid ASZ Versie vastgesteld in de bestuursvergadering van 8 juli 2013. Doelgroep: (1) bestuurders en (2) geïnteresseerde leden/vrijwilligers van de ASZ Waarom vrijwilligersbeleid? De Algemene

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid?

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid? EmployabilityDriver Waarom een strategische discussie over employability beleid? We weten al een tijd dat door vergrijzing en ontgroening de druk op de arbeidsmarkt toeneemt. Het wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

Een kennis- en netwerkorganisatie voor professionals¹ >>

Een kennis- en netwerkorganisatie voor professionals¹ >> Een kennis- en netwerkorganisatie voor professionals¹ >> die organisaties adviseren over en begeleiden bij uiteenlopende innovaties op het gebied van organisatie- en werkvormen, arbeidsrelaties, leiderschap

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 13R5271 13bst00404 Beslisdatum B&W 12 maart 2013 Dossiernummer 13.11.551 RaadsvoorstelVerbindende kracht - Samen voor elkaar: de ontwikkeling van samenkracht

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Profiel. Strategisch HR adviseur. 8 december 2015. Opdrachtgever Stichting Openbaar Onderwijs Noord

Profiel. Strategisch HR adviseur. 8 december 2015. Opdrachtgever Stichting Openbaar Onderwijs Noord Profiel Strategisch HR adviseur 8 december 2015 Opdrachtgever Stichting Openbaar Onderwijs Noord Voor meer informatie over de functie Erik Frieling, adviseur Leeuwendaal Telefoon (070) 414 27 00 evt. mobielnummer

Nadere informatie

Gandhitraining. Ongekende effecten in de praktijk

Gandhitraining. Ongekende effecten in de praktijk Gandhitraining Ongekende effecten in de praktijk Van persoonlijk naar inspirerend leiderschap Wil je jouw persoonlijke leiderschap verdiepen tot inspirerend leiderschap; je ambities vormgeven en anderen

Nadere informatie

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers Expertisecentrum Plato van werk-naar-werk en loopbaancoaching Voor medewerkers inhoud wij maken er werk van! 04 Onze dienstverlening voor jou 09 Loopbaanoriëntatie en Loopbaancoaching 05 over expertisecentrum

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Speerpunten Veenscentrale in 2015 :

Speerpunten Veenscentrale in 2015 : Speerpunten centrale in 2015 : Ondersteuning mantelzorgers via ontmoeting, informatie en advies Opstart en uitvoering mantelzorgwaardering: groepsgerichte bijeenkomsten en Twinkelingen. Vrijwilligers College:

Nadere informatie

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR

PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Vastgesteld in de bestuursvergadering van 24 mei 2007 PROFIEL COLLEGE VAN BESTUUR Binnen de voor de stichting geldende statuten en reglementen, is het College van Bestuur het bevoegd gezag van de stichting,

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Blijvend beter inzetbaar. Levensfasegericht personeelsmanagement: een praktische uitwerking

Blijvend beter inzetbaar. Levensfasegericht personeelsmanagement: een praktische uitwerking Blijvend beter inzetbaar Levensfasegericht personeelsmanagement: een praktische uitwerking mogelijkheden Aanleiding Door vergrijzing en ontgroening kan in de nabije toekomst het aantal mensen dat met pensioen

Nadere informatie

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma Young Professional programma Voorbeeld van de opbouw van een YP programma 1 Flow van het programma: Het programma Intake (½ dag) Ik & mijn leiderschap (2 dagen groepsprogramma) Ik & de ander (2 dagen groepsprogramma)

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Leren hoe je leren kunt

Leren hoe je leren kunt Leren hoe je leren kunt Als manager stimuleer je de ontwikkeling van medewerkers en draag je zorg voor een goede onderlinge communicatie. Managers en medewerkers wisselen ervaringen uit en leren van elkaar.

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan

Uitvoeringsprogramma Vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan Uitvoeringsprogramma Vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan Kantelen naar vrijwilligers Gemeente Oostzaan 22-12-2011 Joost Nellen, JongeHonden Anne Vrieze, WWZ Consultancy Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1.

Nadere informatie

Ik ben. Eerlijk. Geduldig. Creatief. Gestructureerd. Communicatief. Geïnteresseerd. Geeft aandacht WWW.IKBENHARRIE.NL

Ik ben. Eerlijk. Geduldig. Creatief. Gestructureerd. Communicatief. Geïnteresseerd. Geeft aandacht WWW.IKBENHARRIE.NL Ik ben Geïnteresseerd Creatief WWW.IKBENHARRIE.NL Communicatief Geeft aandacht Eerlijk Gestructureerd Geduldig Harrie is ontwikkeld door CNV Jongeren en Vilans, met dank aan de support van UWV en Instituut

Nadere informatie

Introductie, mentorschap & coaching

Introductie, mentorschap & coaching Hoofdstuk 8 Extra informatie Introductie, mentorschap & coaching Een goede introductie is van wezenlijk belang voor een goede samenwerking tussen de nieuwe medewerker en de organisatie. Niet alleen is

Nadere informatie

Goed werkgeverschap loont. Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Bijeenkomst personeelsgeleding CMR, 9 april 2008

Goed werkgeverschap loont. Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Bijeenkomst personeelsgeleding CMR, 9 april 2008 Goed werkgeverschap loont Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Bijeenkomst personeelsgeleding CMR, 9 april 2008 Opzet van de presentatie 1. Leeftijdsopbouw Hoger onderwijs 2. Ontwikkelingen

Nadere informatie

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS duurzame plaatsing van werknemers met autisme 1 Welkom bij toolbox AUTIPROOF WERKT Autiproof Werkt is een gereedschapskist met instrumenten die gebruikt kan worden bij

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Onderwijs. Achtergrond. Corporate Communicatie Scan. www.godding-co.nl

Onderwijs. Achtergrond. Corporate Communicatie Scan. www.godding-co.nl Onderwijs Corporate Communicatie Scan Godding & co corporate communicatie Bredaseweg 86 5038 NH Tilburg 013-518 6158 013-518 6159 info@godding-co.nl De communicatiescan geeft inzicht in uw communicatiebeleid.

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN ACHTERGROND De International Association of Facilitators (IAF) is een internationale organisatie met als doel om de kunst en de praktijk van het professioneel faciliteren

Nadere informatie

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Stichting VraagWijzer Nederland Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Per 1 januari 2015 hebben de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wmo 2015 hun intrede gedaan. De invoering van deze

Nadere informatie

De informatie uit deze stappenwijzer is in heel veel situaties te gebruiken. Bijvoorbeeld:

De informatie uit deze stappenwijzer is in heel veel situaties te gebruiken. Bijvoorbeeld: Inleiding Deze Loopbaan-stappenwijzer is bestemd voor OBP-medewerkers en geeft praktische tips over loopbaanpaden, carrièremogelijkheden en mobiliteit. Ben je toe aan nieuwe uitdaging? Heb je behoefte

Nadere informatie

Duurzame Inzetbaarheid met resultaat. Presteren met Passie

Duurzame Inzetbaarheid met resultaat. Presteren met Passie Duurzame Inzetbaarheid met resultaat Presteren met Passie Duurzame Inzetbaarheid voor meer rendement Investeren in duurzame inzetbaarheid loont Doen waar je goed in bent en samen met je collega s gaan

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Academie voor Talent en Leiderschap Veiligheidsregio s. Leiderschapsprofiel strategisch leidinggevende

Academie voor Talent en Leiderschap Veiligheidsregio s. Leiderschapsprofiel strategisch leidinggevende Leiderschapsprofiel strategisch leidinggevende Leidinggevende*: er zijn 6 hoofdrollen geïdentificeerd voor de leidinggevende en 3 niveaus van leiderschap, te weten strategisch, tactisch en operationeel.

Nadere informatie

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

Inspirerend Management. in de zorg. Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap

Inspirerend Management. in de zorg. Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap Inspirerend Management Development in de zorg Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap Behoefte aan effectief leiderschap Vergroting van de invloed van de politiek en zorgverzekeraars

Nadere informatie

Borgen/ proces van vrijwilligerswerk binnen de RIBW K/AM

Borgen/ proces van vrijwilligerswerk binnen de RIBW K/AM Borgen/ proces van vrijwilligerswerk binnen de RIBW K/AM Deel 1: Hoe was het? Situatie vrijwilligerswerk 2013 Minimaal vrijwilligersbeleid 24 woonvormen Sportmaatjesproject Totaal 120 externe vrijwilligers

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Stichting Challenges. Beleidsplan 2015-2018 2015-2018. 13 januari 2015

Stichting Challenges. Beleidsplan 2015-2018 2015-2018. 13 januari 2015 Stichting Challenges Beleidsplan 2015-2018 2015-2018 13 januari 2015 ADRES KVK MAIL WEB Diergaardesingel 58, 3014 AC Rotterdam 24422803 info@stichtingchallenges.nl www.stichtingchallenges.nl Inhoudsopgave

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie

Leef je Leven met Zin!

Leef je Leven met Zin! Leef je Leven met Zin! Geef zin aan het Leven, dan geeft het Leven zin aan jou Voor veel mensen is werk belangrijk. Niet alleen als bron van inkomen, maar ook als middel om je zelf te ontwikkelen en te

Nadere informatie

Vereniging Kleine Kernen Limburg (VKKL) 24 april 2014 Hay Engels

Vereniging Kleine Kernen Limburg (VKKL) 24 april 2014 Hay Engels Vereniging Kleine Kernen Limburg (VKKL) 24 april 2014 Hay Engels Inhoud Voorstellen Doel van presentatie De vrijwilliger en het vrijwilligerswerk Organisatie/Taken/Verantwoordelijkheden Door wie laten

Nadere informatie

Maak je eigen professionaliseringsplan!

Maak je eigen professionaliseringsplan! DAG VAN DE LERAAR 5 OKTOBER 2013 Maak je eigen professionaliseringsplan! Een minicursus Sectorraad Hoger Onderwijs CNV Onderwijs Academie Maak je eigen professionaliseringsplan! 1. Inleiding In de CAO

Nadere informatie

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES Mentale veerkracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES In de (top)sport is het een vast gegeven; wil je succesvol zijn als sporter dan investeer je in techniek en conditie, maar ook in mentale

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

vooral ook het management en HRM bij betrokken hoog op de agenda, omdat ze op zoek zijn

vooral ook het management en HRM bij betrokken hoog op de agenda, omdat ze op zoek zijn goed werken Ons nieuwe kantoor wordt een inspirerende ontmoetingsplek, waarbij we tijden plaatsonafhankelijk werken Klaas Bakker, Manager Facilities en Real Estate TenneT TSO B.V. Het nieuwe werken start

Nadere informatie

BIJLAGE 1: OVERZICHT LEVENSFASEN

BIJLAGE 1: OVERZICHT LEVENSFASEN BIJLAGE 1: OVERZICHT LEVENSFASEN 1. Twintigers Jonge starters 20 tot 30 jaar verzuim Positief ingesteld, willen graag snelle stappen maken en kennis maken met de verschillende facetten van hun baan en

Nadere informatie

Test: carrière-ankers

Test: carrière-ankers Test: carrière-ankers Wat is de reden dat je werkt? Wat motiveert je in je werk? Welke elementen moeten je werk bevatten om het je echt naar de zin te maken zodat je met plezier en productief kunt functioneren?

Nadere informatie

Cultuurverandering. Van Oort & Ros Partners bij ontwikkeling. Inhoudsopgave 1. Visie op cultuurverandering 2. Schema Afstemming individu organisatie 5

Cultuurverandering. Van Oort & Ros Partners bij ontwikkeling. Inhoudsopgave 1. Visie op cultuurverandering 2. Schema Afstemming individu organisatie 5 Van Oort & Ros Partners bij Ontwikkeling Adres: Kerkedijk 11, 1862 BD Bergen Website: www.vanoort-ros.nl E-mail: info@vanoort-ros.nl Telefoon: 072-5814749 Cultuurverandering Inhoudsopgave 1 Visie op cultuurverandering

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Vaardigheids- trainingen

Vaardigheids- trainingen Vaardigheids- trainingen Het solliciteren is voor een loopbaan misschien wel de minst gebruikte en tegelijkertijd meest belangrijke vaardigheid. Ter versnelling van de doorlooptijd van onze outplacementtrajecten

Nadere informatie

Functieprofiel Young Expert

Functieprofiel Young Expert 1 Laatst gewijzigd: 20-7-2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Ervaringen opdoen... 3 1.1 Internationale ervaring in Ontwikkelingssamenwerkingsproject (OS)... 3 1.2 Nieuwe vaardigheden... 3 1.3 Intercultureel

Nadere informatie

Overheid in Verbinding. Workshop: Talentmanagement

Overheid in Verbinding. Workshop: Talentmanagement Overheid in Verbinding Workshop: Talentmanagement Door wie? Helma Verhagen Organisatieadviseur HR/Ontwikkeling/Verandering ipv. Martine Peper Organisatie Adviseur HR / Ontwikkeling Désirée Veer Strategisch

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

Mensen maken het verschil. Driessen HRM

Mensen maken het verschil. Driessen HRM Mensen maken het verschil Driessen HRM Bas van Leeuwen Programma manager Onderzoek Thema s Publicaties HRM-advies en ondersteuning Actief in 3 domeinen Driessen: brengt mens en werk bij elkaar; zorgt via

Nadere informatie

Regie. van. Fantasie 24 1 CREATIVITEIT IN BEDRIJF

Regie. van. Fantasie 24 1 CREATIVITEIT IN BEDRIJF 24 1 CREATIVITEIT IN BEDRIJF de Regie Fantasie van de Regie Fantasie van TRAINING CREATIVITEIT IN BEDRIJF 3 Blijven Vernieuwen heeft Toekomst DDe wereld verandert elke dag. Reorganiseert, ontwikkelt. Wat

Nadere informatie

Vrijwilligersbeleidsplan

Vrijwilligersbeleidsplan Vrijwilligersbeleidsplan Nieuw-Buinen, juli 2012 Voorwoord Een vereniging staat of valt met de hulp die een vereniging krijgt van vrijwilligers. Heel kort; zonder vrijwilligers geen v.v. Nieuw Buinen.

Nadere informatie

Professionele en persoonlijke groei?

Professionele en persoonlijke groei? + Professionele en persoonlijke groei? Samen naar meer resultaat, meer gemak en meer plezier! Han Oei Oei voor Groei - www.oeivoorgroei.nl info@oeivoorgroei.nl 0633794681 + Meer resultaat, meer gemak en

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

Presentatie d.d. 23/4/2013 Huis van de Buurt Huis van.

Presentatie d.d. 23/4/2013 Huis van de Buurt Huis van. Presentatie d.d. 23/4/2013 Huis van de Buurt Huis van. Logo Huis van de Buurt Caroline van Gessel, coördinator Huis van de Buurt St. Zorgcentra de Betuwe Stel U wordt nu geboren, hoe zou u de zorg en welzijn

Nadere informatie

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals FOCUS ON THE FUTURE Je bent een HR professional met veel ambitie en je wilt succesvol(ler) zijn. Je bent gericht op de nieuwste HR ontwikkelingen en nieuwsgierig naar hoe andere HR professionals zaken

Nadere informatie

Visie GroenLinks Leiden in 2018

Visie GroenLinks Leiden in 2018 Visie GroenLinks Leiden in 2018 Inleiding GroenLinks afdeling Leiden staat stevig in haar schoenen. Afgelopen jaar is opnieuw bewezen dat wij, ondanks politieke tegenwind, als afdeling een goede verkiezingsuitslag

Nadere informatie

Gevraagd: Bekwame praktijkopleiders!

Gevraagd: Bekwame praktijkopleiders! Gevraagd: Bekwame praktijkopleiders! Leerbedrijven geven leerlingen de kans om ervaring op te doen in het beroep waarvoor zij opgeleid worden. Zij vervullen daarmee een belangrijke en onmisbare rol voor

Nadere informatie

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein Beleid 2012-2013 Inleiding Dit beleidsstuk is geschreven om in beeld te brengen wat onze organisatie doet, waar we voor staan en waar we goed in zijn, hoe we

Nadere informatie

3.6 Werving en selectie van leden voor de familieraad

3.6 Werving en selectie van leden voor de familieraad 3.6 Werving en selectie van leden voor de familieraad Een familieraad binnen een GGZ-instelling kan op verschillende manieren georganiseerd zijn: één familieraad voor de hele instelling, een centrale familieraad

Nadere informatie

Vrijwilligersonderzoek 2011. Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting

Vrijwilligersonderzoek 2011. Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting Vrijwilligersonderzoek 2011 Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente Groningen Meting 2 Samenvatting Vrijwilligersonderzoek 2011 Een onderzoek naar vrijwilligersorganisaties in de gemeente

Nadere informatie

Harrie m/v. Harrie. Harrie. Harrie. Kortom: Harrie!

Harrie m/v. Harrie. Harrie. Harrie. Kortom: Harrie! Harrie m/v Harrie Werken met Wajongeren is goed mogelijk! Maar de beperking van een Wajonger brengt met zich mee dat er extra ondersteuning en begeleiding op de werkplek nodig is. Een directe collega kan

Nadere informatie

verbeteren omzet & winst: 10 praktische tips

verbeteren omzet & winst: 10 praktische tips verbeteren omzet & winst: 10 praktische tips Hoe kun je op een snelle manier je financiële resultaten aanzienlijk verbeteren? Welke ingangen kun je daarvoor zoal gebruiken? financiële eindcijfers op zich

Nadere informatie

19. Reflectie op de zeven leerfuncties

19. Reflectie op de zeven leerfuncties 19. Reflectie op de zeven leerfuncties Wat is het? Wil een organisatie kennisproductief zijn, dan heeft zij een leerplan nodig: een corporate curriculum dat de organisatie helpt kennis te genereren, te

Nadere informatie

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang

Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang. Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Zontrainingen Specialist in trainingen voor de kinderopvang Zontrainingen Het beste bieden aan kinderen, ouders en collega s in de kinderopvang Inhoud Pagina 1. Inleiding 3 2. Over zontrainingen 3 3. Over

Nadere informatie

Levend Project Leiderschap

Levend Project Leiderschap De Eik Natuurlijk Leren & In Evenwicht bieden aan: Training Levend Project Leiderschap één project twee trainers drie trainingsblokken vier maanden doorlooptijd vijf projectmatige invalshoeken Je leert:

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Mobiliseren van mensen met levenservaring

Mobiliseren van mensen met levenservaring Mobiliseren van mensen met levenservaring Zo lang mogelijk je kennis, kunde en levenservaring inzetten. Dat is de beste manier om gezond en plezierig ouder te worden. Ook de samenleving vaart er wel bij

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Trainingen. Leiderschapstraining Inspirerend leiderschap Gedragsinzichtgevende training Reflect Intervisie

Trainingen. Leiderschapstraining Inspirerend leiderschap Gedragsinzichtgevende training Reflect Intervisie Trainingen Wij bieden diverse trainingsmogelijkheden op organisatieniveau, directieniveau (M-T s), hoger en middenkader en op teamniveau. Alle trainingen worden zowel op basis van open inschrijving als

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

LEIDERS VAN MORGEN MD NETWERK VOOR HR EN MD PROFESSIONALS

LEIDERS VAN MORGEN MD NETWERK VOOR HR EN MD PROFESSIONALS LEIDERS VAN MORGEN MD NETWERK VOOR HR EN MD PROFESSIONALS Graag vertel ik u in deze brochure over Leiders van Morgen, een Management Development (MD) netwerk dat october 2010 van start gaat. Voor meer

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie

Goed werkgeverschap loont. Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Themabijeenkomst Management FMR, 31 januari 2008

Goed werkgeverschap loont. Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Themabijeenkomst Management FMR, 31 januari 2008 Goed werkgeverschap loont Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Themabijeenkomst Management FMR, 31 januari 2008 Leeftijdsopbouw HBO, overheid en totaal in 2005 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5%

Nadere informatie

Basis Individuele Coaching (BIC)

Basis Individuele Coaching (BIC) Basis Individuele Coaching (BIC) 5 stappen tot het Persoonlijk OntwikkelingsPlan (POP) Voorbereiding, uitgangspunten en stappenplan POP, competentielijst en checklist www.liannevandriel.nl Lianne van Driel

Nadere informatie

Werkboek. Van 360 feedback naar Persoonlijk Ontwikkelplan

Werkboek. Van 360 feedback naar Persoonlijk Ontwikkelplan Werkboek Van 360 feedback naar Persoonlijk Ontwikkelplan Easy360.nl is een webapplicatie van ixly 2012 Van 360 feedback naar POP p. 1 Van 360 graden feedback naar een Persoonlijk Ontwikkelingsplan Voor

Nadere informatie

Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: leiding geven samenvatten verbeelden

Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: Jij bent een kei in: leiding geven samenvatten verbeelden Begeleiden - Werkbladen 133 Werkblad 14 Daar ben jij goed in!!! Doel: benoemen van de gaven die vrijwilligers inbrengen en het waarderen van hun inzet, bijvoorbeeld op een vrijwilligersavond. Benodigdheden:

Nadere informatie

Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers

Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers Kansen voor jongeren bij u op de werkvloer Menukaart voor werkgevers Voorwoord Een wereld van verschil maken voor jong talent én voor uzelf. Wie wil dat nu niet? Niet iedereen heeft hiertoe de mogelijkheid.

Nadere informatie

Doel. Visie. Een aanbod van Bernard Velthuis. Missie. Groeien door je innerlijke dialoog. Dialoog onderzoekt van binnen naar buiten

Doel. Visie. Een aanbod van Bernard Velthuis. Missie. Groeien door je innerlijke dialoog. Dialoog onderzoekt van binnen naar buiten Een aanbod van Bernard Velthuis Doel Visie Groeien door je innerlijke dialoog Dialoog onderzoekt van binnen naar buiten Missie Spreek tot elkaars verbeelding Talent Gesprek Creatie Gesprek Spiegel Gesprek

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie