Toolbox SBCM

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Toolbox SBCM www.toolbox.sbcm.nl"

Transcriptie

1 Toolbox SBCM Praktische activiteiten Werk en Cultuur 0-2 uur voorbereidingstijd 1

2 Inhoudsopgave 0 2 UUR VOORBEREIDINGSTIJD NAAR EEN LAGER ZIEKTEVERZUIM!... 3 COLLAGE: WERKBELEVING... 7 Bijlage: Collage Werkbeleving... 8 TEAM-BRAINSTORM ALTERNATIEVEN VOOR LEEGLOOPTIJD... 9 Voorbeeld werkwijze teambespreking leeglooptijd PLEZIER EN LAST BIJ SAMENWERKEN PLEZIER EN LAST BIJ SAMENWERKING Goede samenwerking is PRETKAART LASTKAART Verbeter ieders rol bij samenwerken MOPPER TOP MOPPER TOP KWALITEITEN IN BEELD Opdracht Kwaliteiten (bijlage 1) Spelvorm Kwaliteitenspel (bijlage 2) Kwaliteitenspel (bijlage 3) TOOLBOX RESPECT Inhoud Toolbox Respect E-LEARNING CURSUS: JIJ EN JE OMGEVING UUR VOORBEREIDINGSTIJD DE GEZONDLEVENCHECK EN DE 30 MINUTEN BEWEGEN-TEST EFFECTIEF EN EFFICIËNT WERKEN: WAAR KAN HET BETER? Werkvormen bij Effectief en efficiënt werken: waar kan het beter? EXTRA OOG VOOR VEILIG EN GEZOND WERKEN Voorbeelden werkvormen veilig en gezond werken Vragenlijst Persoonlijke beschermingsmiddelen MMER DAN 4 UUR VOORBEREIDINGSTIJD GEZONDSHEIDSDAG IN HET BEDRIJF Bijlage Gezondheidsdag SAMEN MEUBELS OPKNAPPEN VOOR DE VERKOOP Evaluatie Opknappen van meubels Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 2

3 Naar een lager ziekteverzuim! Korte uitleg: Ziekteverzuim in de SW-sector is een actueel thema. In deze bijeenkomst komt het thema aan de orde en bedenken de deelnemers met elkaar hoe het ziekteverzuim in het bedrijf verlaagd kan worden. Individueel/groep (aantal): Individueel 2-6 personen 7-12 personen Doel: Bewustwording van de negatieve gevolgen van hoog ziekteverzuim, mede verantwoordelijk maken voor terugbrengen ziekteverzuim. Resultaat: Bouwstenen voor vernieuwing verzuimbeleid Randvoorwaarden uitvoering Eisen aan de begeleiding: De begeleiding moet kennis hebben van ziekteverzuim in de organisatie, het verzuimbeleid en de maatregelen voor terugdringen van verzuim. De begeleiding moet op een inspirerende wijze het thema ter sprake kunnen brengen en een bijeenkomst kunnen begeleiden. Voorbereidingstijd begeleiding Voorbereiding activiteit: 0-2 uur Duur activiteit: 2-4 uur Ruimte: Groepsruimte Materialen: Flipovers + stiften Bijlage: instructie begeleiders. Kosten: geen Verkrijgbaar bij: n.v.t. Referenties: n.v.t. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 3

4 Instructie activiteit Naar een lager ziekteverzuim. Vorm: Groepsgesprek. Voorbereiding: - Doel van de bijeenkomst: Formuleer voor uzelf wat u aan het einde van de bijeenkomst bereikt wilt hebben. (bijvoorbeeld bewustwording, medewerkers informeren, afspraken voor de toekomst) - Inhoudelijke voorbereiding: Verzamel de actuele verzuimcijfers van de organisatie/de afdeling, huidige beleid en afspraken ten aanzien van ziekte en verzuim, huidige maatregelen om het ziekteverzuim te verlagen. Wellicht kunt u ook een deskundige die meer weet, uitnodigen (arbocoordinator, bedrijfsarts, iemand van P&O) - Programma en aanpak in de bijeenkomst -Bedenk voor uzelf op welke wijze u inspirerend de bijeenkomst opent en organiseert, zodat het gewenste doel ook wordt gerealiseerd Voorbeeld Programma: Stap 1: Bewustwording van hoogte van en consequenties ziekteverzuim 1. Start met prikkelende vragen bijvoorbeeld: Hoe hoog is het ziekteverzuim in onze organisatie? Is dat veel in vergelijking met de rest van Nederland? Is dat veel in vergelijking met andere SW-bedrijven? Hoeveel zou ziekteverzuim zuiver medisch gezien gemiddeld zijn? (gemiddeld één keer per jaar ziek, gemiddeld 10 dagen, dan +/- 4%). Maar: In de SW werken veel mensen met een zwakkere gezondheid. Het is daarom niet zo gek dat het ziekteverzuim wat hoger ligt dan bij andere bedrijven. Het is alleen de vraag of het ziekteverzuim zo hoog moet zijn als dat het is. Dat geldt niet alleen voor SW-bedrijven, maar voor alle bedrijven in Nederland. 2. Waarom is een lager ziekteverzuim belangrijk? Hieronder staan een aantal voorbeelden. Schrijf op flap de antwoorden uit de groep. Hieronder een paar voorbeelden van antwoorden Voor het bedrijf: minder verzuim en uitval, meer inzetbaarheid voor het werk verbeterde productie en dienstverlening hogere kwaliteit van producten en diensten verbeteren van de concurrentiepositie positiever en aantrekkelijker bedrijfsimago Voor medewerkers: als weinig mensen ziek zijn, is dat meestal een teken dat het goed gaat op de afdeling werk eerlijk samen delen, voor iedereen een beetje minder werkdruk ziek zijn is gewoon niet leuk, dat wil je liever niet. Ziek worden door werk is nog erger. Stap 2: Informatie ten aanzien van aanpak ziekteverzuim Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 4

5 3. Wat doet het bedrijf al om ziekteverzuim te verlagen: Voorbeelden van wat het bedrijf al doet. Eventueel aanpassen met de eigen verzuimpreventie. veilige en gezonde werkomgeving vergroting van het werkvermogen, ook op langere termijn werkplezier, motivatie en betrokkenheid goede werksfeer andere Stap 3: Verbeterpunten voor verlagen ziekteverzuim 4. Wat kun je doen om ziekteverzuim te verlagen: Wat kan bijvoorbeeld: 1. de bedrijfsleiding 2. individuele werknemers 3. de bedrijfscultuur 4. de arbeidsomstandigheden Verdeel de groep in subgroepen die met een thema aan de slag gaan. 1. bedrijfsleiding Wat kan de bedrijfsleiding doen om tot een lager ziekteverzuim te komen? Stuur zo min mogelijk, maar komt er te weinig uit gebruik dan onderstaande onderwerpen om het gesprek op te gang te krijgen. Voorbeelden om te inspireren, en het gesprek op gang te helpen: - werken procedures rond ziekmelden mee aan verlaging ziekteverzuim? Bij wie moet je je bv. ziekmelden? - Is het makkelijk of moeilijk om je ziek te melden, en hoe draagt dat bij tot verlagen ziekteverzuim? - hoe reageren leidinggevenden op ziekteverzuim, kan dat beter? - Wat kunnen leidinggevenden eraan doen dat het niet tot een ziekmelding komt? - Kan het bedrijf activiteiten organiseren waar mensen gezonder van worden? - Kunnen er in het bedrijf dingen anders georganiseerd worden zodat een gezondere leefstijl wordt gestimuleerd (bv. aanbod eten in de kantine gezonder, bewegen stimuleren tijdens het werk) 2. individuele werknemers Hoe kunnen individuele werknemers zelf meewerken aan het verlagen van hun eigen ziekteverzuim? Stuur zo min mogelijk, maar komt er te weinig uit gebruik dan onderstaande onderwerpen om het gesprek op te gang te krijgen. Voobeelden om te inspireren - stimuleren dat ziekmelden alleen gebeurt als iemand echt ziek is, en ziekteverzuim niet voor andere dingen wordt gebruikt zoals zorg voor anderen, privéproblemen, tijd inhalen om het werk af te kunnen maken etc. - je houden aan de arbeidsomstandighedenwet - met je leidinggevende in gesprek gaan als je het werk niet aan kunt - bij collega s signaleren als het niet lekker loopt, en iemand dreigt uit te vallen - goed voor je lichaam en geest zorgen, zorgen dat je fit en energiek blijft Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 5

6 3. de bedrijfscultuur Hoe kan een bedrijfscultuur er aan bijdragen dat het ziekteverzuim omlaag gaat? Leg bedrijfscultuur uit als: de manier we met elkaar omgaan, hoe doen we het hier? Stuur zo min mogelijk, maar komt er te weinig uit gebruik dan onderstaande onderwerpen om het gesprek op te gang te krijgen. - hoe wordt er in het bedrijf aangekeken tegen mensen die vaak ziek zijn? Werkt dat mee of tegen een lager ziekteverzuim? - Moet er anders tegen ziekteverzuim aangekeken worden, en hoe dan? - Wat vindt men in het bedrijf onterecht ziekteverzuim? Of worden er nooit vragen gesteld bij welk ziekteverzuim ook? Of weet men welk dat iemand niet echt ziek is, maar wordt het normaal gevonden dat hij/zij zich ziek meldt? - Durf je te praten over onterecht ziekteverzuim van een collega? Hoe kun je onterecht ziekteverzuim bespreekbaar maken, met je leidinggevende, of met collega s? - Hoe wordt in het bedrijf aangekeken tegen gezond en ongezond? Wat is normaal: tv kijken en chips eten of een lange wandeling maken? Hoe helpt de visie op gezond en ongezond aan het bijdragen tot een lager ziekteverzuim? Wat zou je kunnen veranderen? - Wat is ziek? Wanneer is er sprake van een ziekmelding? Als je kind ziek is, ben jij dan ook ziek? Zijn er alternatieve vormen om zo n probleem op te lossen, bv. buitengewoon verlof, of gewoon verlof aanvragen? Waar is ziekteverlof eigenlijk voor bedoeld? 4. arbeidsomstandigheden Hoe kunnen arbeidsomstandigheden eraan bijdragen dat het ziekteverzuim omlaag gaat? Leg arbeidsomstandigheden uit als: de omstandigehden waaronder we ons werk doen, bv. in kou of juist warmte, met beschermende kleding, maar ook of er veel werkdruk is bv. Stuur zo min mogelijk, maar komt er te weinig uit gebruik dan onderstaande onderwerpen om het gesprek op te gang te krijgen. - kunnen mensen in ons bedrijf veilig werken als het gaat om bescherming tegen pesten of intimidatie door anderen? - Is het werk voldoende aangepast een handicaps die mensen hebben? - Wordt er voldoende beschermd bij werk dat fysiek gevaarlijk is? Bv. het gebruik van machines bij Industrie, het gebruik van gereedschappen om te snoeien bij Groen etc. - Wordt er voldoende beschermd bij werken met gevaarlijke stoffen? - Doet de organisatie genoeg tegen werkdruk? 5. Verzamel alle ideeën en sluit af met actiepunten en afspraken. Stap 4: Afspraken voor vervolg Maak duidelijke afspraken wat er gedaan wordt met de uitkomsten van de bijeenkomst, wanneer wie wat gaat doen en wanneer de medewerkers ook een vervolg te horen/zien krijgen. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 6

7 Collage: Werkbeleving Korte uitleg: Praten over werkbeleving met medewerkers met beperkte verstandelijke vermogens is vaak lastig. Het maken van een collage kan helpen op een andere manier in gesprek te komen over het thema. Individueel/groep (aantal): Individueel 2-6 personen Doel: Reflecteren en in gesprek gaan over hoe je in je werk staat, zonder dat gebrek aan talig vermogen dat onmogelijk maakt. Resultaat: Collages geven inzicht in de beleving van de medewerker. De collage kan aanleiding zijn ook verander- of verbeterpunten aan te pakken. Randvoorwaarden uitvoering Eisen aan de begeleiding: In staat zijn om de doelgroep aan te spreken op visuele aspecten, met talig onvermogen kunnen werken Voorbereidingstijd begeleiding Voorbereiding activiteit: 0-2 uur Indien van toepassing: houd de eerste keer rekening met levertijd. Duur activiteit: 2-4 uur Ruimte: groepsruimte Materialen: Materiaal om te verwerken in collages: behangresten, tijdschriften, gekleurd papier etc. Plaksel en schorten. Vellen blanco papier. Bijlage: instructie voor de begeleider Kosten: materiaalkosten Verkrijgbaar bij: n.v.t Referenties: n.v.t. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 7

8 Bijlage: Collage Werkbeleving Instructie voor de begeleider Deze activiteit is gericht op medewerkers die niet zo goed kunnen praten over emotionele, abstracte zaken als werkbeleving. Toch moeten zij ook kunnen reflecteren op hoe zij hun werk beleven, zodat anderen weten hoe zij zich eigenlijk voelen in hun werk. Deze activiteit probeert hiervoor een vorm aan te reiken. Voorbereiding: Verzamel knip- en plakmateriaal. Knip een aantal voorbeeldplaatjes voor blij, boos en verdrietig.. Start: groepsgesprek Thema: hoe voel je je als je op je werk bent? - Ben je altijd blij? - Hoe ziet het er uit als je blij bent? (Plak voorbeeldplaatsjes op een flipover of bord: lachende mensen, bloemetjes, vrolijke kleuren, spelende kinderen) - Ben je soms ook niet blij? Ben je dan boos? - Hoe ziet het er uit als je boos bent? (Zie je dan allemaal donkere wolken? Of donkere kleuren? Plak voorbeeldplaatjes op flipover of bord) - Of voel je je wel eens verdrietig? - Hoe ziet het er uit als je verdrietig bent? Laat ze nu zelf verdrietig - plaatjes zoeken uit de plaatsjes die je ter voorbereiding hebt geknipt en ev. uit het materiaal dat er verder al ligt en op de flip-over het bord plakken. Aan de slag: Hoe voel jij je meestal als je aan het werk bent? Probeer het maar met plaatjes en kleuren duidelijk te maken. (leg nog wat verder uit: Denk aan hoe je je voelt als je s ochtends wakker wordt en denkt: ik ga vandaag werken. Denk aan hoe je je voelt als je je collega s s ochtends weer ziet. Denk aan hoe je je voelt als je samen tussen de middag zit te eten, of als je misschien tussendoor een rookpauze hebt. Zijn de kleuren dan vrolijk of niet, schijnt de zon of niet, zijn het mooie vormen of is het een beetje een rommeltje??? Zoek bij je gevoel de goede plaatjes en kleuren, en maak er een mooie collage van. Tip: ga zelf ook een collage maken, en help ondertussen de deelnemers met het visualiseren van hun gevoelens. Nu mag iedereen zijn eigen collage gaan maken. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 8

9 Team-brainstorm alternatieven voor leeglooptijd Korte uitleg: Leeglooptijd kan veel onrust en onzekerheid geven bij de SW-medewerkers. Het onderwerp leegloop/ te kort aan werk kan ook in het team bespreekbaar worden gemaakt. Voordelen van deze werkwijze: Onderwerpen die door de SW-medewerkers zijn ingebracht kunnen ook worden ingepland, vaak zien zij best verbeterpunten en kansen die kunnen worden opgepakt in vrijvallende tijd. Er ontstaat meer draagvlak bij de SW-medewerkers voor het anders invullen van de werktijd. Individueel/ groep (aantal): Onbeperkt. Bij voorkeur werken met het hele team. Wanneer team erg groot is kan men overwegen in twee subgroepen te werken. Doel: Het reduceren van onrustgevoel. Het verzamelen van ideeën. Het creëren van draagvlak voor een andere invulling van de werktijd. Resultaat: Alle SW-medewerkers weten hoeveel werk er is, wat de alternatieven kunnen zijn. Iedereen is betrokken bij het alternatieve plan, de SW-medewerkers zijn niet verrast. Idealiter ontstaat naast een lijst van ideeën ook een planning welke activiteiten wanneer voor/ door wie worden gedaan. Randvoorwaarden uitvoering Eisen aan de begeleiding: De begeleider leidt het thema rustig in: welk werk is voor handen op de korte en middellange termijn. De begeleider maakt zichtbaar hoeveel tijd er bijvoorbeeld in de komende vier weken vrij valt. De vrijvallende tijd wordt gepresenteerd als een kans: Alles wat we altijd al wilden, maar waar nooit tijd voor was. In de bijeenkomst helpt het als de begeleider(s) goed voorbereid is en voorbeelden van alternatieven kan geven. Dit helpt om het denkproces op gang te brengen en geeft vertrouwen. De toolbox crisis en arbeidsontwikkeling kan inspiratie geven voor voorbeelden van alternatieve invulling van tijd. Voorbereidingstijd begeleiding: Voorbereiding activiteit: 0-2 uur. Levertijd: n.v.t. Duur activiteit: 0-2 uur. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 9

10 Ruimte: Een rustige ruimte waar deelnemers met elkaar in gesprek kunnen gaan. Materialen: Voorbereiding teambespreking (bijlage). Zie ook ideeën in de toolbox crisis en arbeidsontwikkeling via Kosten: n.v.t. Verkrijgbaar bij: n.v.t. Referenties: n.v.t. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 10

11 Voorbeeld werkwijze teambespreking leeglooptijd Voorbereiding - regelen geschikte ruimte voor overleg - voorwerk over mogelijke suggesties voor anders omgaan met tijd - evt. extra begeleider/collega, die de bijeenkomst voorzit, zodat werkleiding in het gesprek kan deelnemen. Uitvoering Stap 1: De begeleider geeft aan hoe het staat met werkvoorraad op de afdeling voor de weken/maanden. Uitleg wat het doel van de bijeenkomst is: In gesprek om ideeën te verzamelen hoe de vrijvallende tijd nuttig en prettig kan worden ingevuld. Medewerkers werken elke dag en zien vaak goed wat beter zou kunnen. Iedereen kan zo meedenken. Stap 2: Korte opdracht alleen of in 2-tallen: Wat zou een goede invulling van de vrijkomende tijd zijn: voor jezelf, voor een groepje binnen de afdeling of voor het hele team? (voorbeelden: stage bij een andere afdeling, afdeling poetsen, leren hoe de machine werkt, ) Stap 3: Alle ideeën verzamelen op flap. Stap 4: Reactie op de ideeën: wat zou men zelf leuk vinden, wat zou men nuttig vinden? Stap 5: Geef duidelijkheid wanneer je terugkomt met een plan, geef daarbij ook aan dat de leiding van het bedrijf ook kijkt naar haalbaarheid. (en dat misschien niet alle ideeën ook worden uitgevoerd). Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 11

12 Plezier en last bij samenwerken Korte uitleg: In een bijeenkomst van twee uur met de afdeling aan slag met de leuke en de vervelende dingen van het werken op de afdeling. Door het maken van een inventarisatie en het zoeken naar oplossingen voor lasten van medewerkers ontstaat een prettiger sfeer op de afdeling. Individueel/ groep (aantal): 7-12 personen. Doel: Werken aan het verbeteren van de samenwerking en de werksfeer. Resultaat: Medewerkers zien elkaar weer eens op een andere manier en horen op een gestructureerde manier van elkaar waar iedereen van houdt en waar iedereen last van heeft. Resultaat is dat men hierdoor meer bereid zal zijn rekening met elkaar te houden. Randvoorwaarden uitvoering Eisen aan de begeleiding: Begeleider heeft de informatie goed doorlezen en in staat zijn medewerkers uit te nodigen tot gesprek. Voorbereidingstijd begeleiding: Voorbereiding activiteit: 0-2 uur. Levertijd: n.v.t. Duur activiteit: 2-4 uur. Ruimte: Een trainings- of vergaderruimte. Materialen: Werkboekje Plezier en last bij samenwerken (bijlage) Kosten: n.v.t. Verkrijgbaar bij: n.v.t. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 12

13 Referenties: PSW W: E: T: Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 13

14 Plezier en last bij samenwerking Inleiding Weet je dat mensen met werk gelukkiger zijn dan mensen zonder werk? En mensen met plezier in hun werk zijn weer gelukkiger dan degenen die er de pest in hebben. Tja, en geluk wie wil het niet? Hoe zit het met jou? Ga jij fluitend naar je werk? En ook fluitend naar huis? Dit werkboek Trots op onze afdeling! gaat over jou en jouw collega s. Samen zorgen jullie voor een leuke werksfeer. Zodat jij fluitend naar je werk komt. En fluitend naar huis gaat. In het werkboek staan opdrachten en hulpbladen om te werken aan de sfeer op de afdeling. In groepjes van maximaal 12 mensen kom je vier keer bij elkaar. De nadruk ligt dan op samen dingen doen en afspreken. Daarnaast is er nog een grote bijeenkomst met alle collega s en een feestelijke afsluiting. Dit werkboek helpt je om opdrachten te maken en rustig na te lezen. Trots op onze afdeling! Leuk dat ook jij mee doet! PSW Training & coaching Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 14

15 Goede samenwerking is Respect voor elkaar; Iets voor elkaar over hebben; Dat iedereen de taken serieus opneemt; Luisteren naar elkaar; Elkaar helpen bij leuke en minder leuke dingen; Op elkaar vertrouwen; Op elkaar kunnen bouwen; Doen wat je belooft; Geintjes maken en humor met elkaar kunnen hebben; Zo werken dat ieders sterke kanten naar voren komen; Positief op elkaar instellen; Open en eerlijk zijn. Dit betekent dus: - Ik wil mij prettig en veilig voelen op het werk. Daarom roddel en pest ik niet. - Ik heb leuke collega s, daar doe ik graag een stapje extra voor. - Mijn collega is net als ik, daarom ga ik met collega s om zoals ik wil dat zij met mij omgaan. - Ik hou mij aan afspraken. Mijn collega s natuurlijk ook. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 15

16 Bijeenkomst Plezier en last bij samenwerken duur 2 uur Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 16

17 PRETKAART Daar word ik nou trots van! Dit zeiden mijn collega s Hier word ik trots van 18

18 LASTKAART Hier heb ik last van Dan voel ik me/mijn Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 19

19 Verbeter ieders rol bij samenwerken De beste samenwerking is er als de verschillen van mensen worden gewaardeerd en benut. Dan krijg je een team dat echt als een gezamenlijk team speelt en waar binnen elk individu zijn beste kwaliteiten tot uitdrukking kan brengen. De begeleider De begeleider van de bijeenkomst geeft iedereen de gelegenheid om de eigen pret en de eigen last kaart in te vullen. Eerst 5 minuten alleen en dan 10 minuten in tweetallen. Zo beide kaarten laten invullen. Daarna in de groep bespreken. Zet alles op een flap. Probeer van iedereen één last te verminderen door er samen over te praten en samen naar een passende oplossing te zoeken. Samen praten over wat er leuk is en wat er niet leuk is verbeterd vaak al de sfeer. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 20

20 Mopper top-10 Korte uitleg: De medewerkers op sommige afdelingen hebben de gewoonte gekregen om veel te mopperen. Zee klagen over het eten, het werk, de radio en de collega s. Met het opstellen van een mopper top-10 en het zoeken naar verbeteracties worden de medewerkers uit de klaagrol gehaald. Individueel/ groep (aantal): 7-12 personen. Doel: Het in kaart brengen van alle irritaties op de afdeling. Het opstellen van verbeteracties. Resultaat: Medewerkers worden door deze bijeenkomst geattendeerd op hun moppergedrag. Vaak doorbreekt deze methode dit gedrag. Randvoorwaarden uitvoering Eisen aan de begeleiding: Voorbereidingstijd begeleiding: Voorbereiding activiteit: 0-2 uur. Levertijd: n.v.t. Duur activiteit: 2-4 uur. Ruimte: Trainings- of vergaderruimte. Materialen: Werkwijze Mopper top-10 (bijlage) Kosten: n.v.t. Verkrijgbaar bij: n.v.t. Referenties: PSW W: E: T: Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 21

21 MOPPER TOP 10 stap 1 Leg uit dat jullie vandaag gaan werken aan het gemopper op de afdeling. Dat het jammer is wanneer er veel geklaagd wordt. Klagen helpt niet zo. stap 2 Laat iedereen in 2-tallen hun eigen mopper top tien samenstellen. Ze hoeven niet echt hun grootste mopper op 1 te zetten en de minst grootste mopper op 10, maar gewoon 10 moppers op een rij. stap 3 Inventariseer op een flap alle moppers (vergeet niet hierbij af en toe een grap te maken. haal de kou wat uit de lucht). stap 4 Iedereen mag 5 punten uitdelen. Iedereen mag zelf weten hoe: 5 punten voor de ergste mopper of de 5 ergste moppers allemaal 1. Op deze manier kan de mopper top 10 van de afdeling samengesteld worden. De mopper met de meeste punten op 1. stap 5 Welke verbeteracties zijn aan te brengen bij de eerste 3 moppers (of meer) Sluit af met een afspraak met elkaar hoe jullie elkaar gaan aanspreken op het moppergedrag. Mopper top Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 22

22 Kwaliteiten in beeld Korte uitleg: Iedereen heeft kwaliteiten. Voor iedereen zijn deze verschillend. Kennen van je kwaliteiten geeft vertrouwen en leert je waar je nog aandacht aan moet besteden, waarin je nog kunt groeien. Soms is het lastig de eigen kwaliteiten te benoemen. Door middel van het kwaliteitenspel komen de kwaliteiten van de verschillende medewerkers in het team aan bod. Individueel/ groep (aantal): Onbeperkt (2-6 spelers per tafel, werken met meerdere tafels tegelijk is mogelijk). Doel: SW-medewerkers bewust maken van eigen kwaliteiten en kwaliteiten van collega s. Vergroten van zelfwaardering bij SW-medewerkers. Vergroten van waardering voor collega s. Zoeken van aanknopingspunten voor loopbaanontwikkeling aan de hand van aanwezige, soms onvermoede kwaliteiten. Resultaat: Meer zelfwaardering bij SW-medewerkers. Zicht op de eigen sterke punten in het kader van loopbaanontwikkeling. Betere samenwerking tussen SW-medewerkers op de werkvloer door meer begrip voor elkaar. Meer openheid naar elkaar en teambuilding. Randvoorwaarden uitvoering Eisen aan de begeleiding: De begeleider van het groepsgesprek is in staat het gesprek in goede banen te leiden, met respect voor ieders bijdrage. De begeleider creëert een veilige gesprekssituatie. De begeleider is in staat om de medewerkers uit te dagen en te stimuleren om positieve dingen over elkaar te zeggen en te voorkomen dat negatieve feedback gegeven wordt. Voorbereidingstijd begeleiding: Voorbereiding activiteit: 0-2 uur. Levertijd: Houd rekening met de levertijd van materialen. Duur activiteit: 2-4 uur. Ruimte: Een rustige gespreksruimte waar deelnemers in gesprek kunnen gaan met elkaar. Materialen: Opdracht Kwaliteiten (bijlage). Spelvorm Kwaliteitenspel (bijlage). Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 23

23 Kwaliteitenspel van P. Gerrickens. Handleiding spelvorm op: Meer tips voor spelvormen: Kosten: Kwaliteitenspel: 27,95 per kaartenset van 140 kaarten, incl. 3 spelvormen Verkrijgbaar bij: de betere boekhandel Referenties: WSD-groep, Boxtel N. Moviat E: Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 24

24 Opdracht Kwaliteiten (bijlage 1) Uitleg. Kwaliteiten zijn goede eigenschappen die mensen kunnen hebben. Kwaliteiten zeggen ook hoe je bent. Bijvoorbeeld: je bent vrolijk. En dat ben je niet alleen als je gedronken hebt, maar eigenlijk meestal. Je hoeft er geen moeite voor te doen, want je bent zo. Het is een kenmerk van jou. Met kwaliteiten kun je iets goeds doen, ze zijn positief. Daar gaan we eens verder naar kijken: welke kwaliteiten heb jij? Opdracht. Hieronder zie je een lijst met allerlei kwaliteiten die mensen kunnen hebben. Vul achter elke kwaliteit in of je die kwaliteit bezit of niet. Kruis vervolgens in de laatste kolom aan of je die kwaliteit ook (vaak) gebruikt. Kwaliteit Ik bezit deze kwaliteit Ik doe er ook iets mee avontuurlijk behulpzaam belangstellend bescheiden betrouwbaar creatief eerlijk duidelijk enthousiast gevoelig genieter gul handig humoristisch ijverig krachtig kritisch levendig makkelijke prater moedig nieuwsgierig nuchter ordelijk organisator oplettend praktisch rustig speels spontaan tevreden veelzijdig verantwoordelijk voor jezelf opkomen Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 25

25 vriendelijk Kwaliteit Ik bezit deze kwaliteit Ik doe er ook iets mee vrolijk zelfverzekerd zorgzaam zorgvuldig Zet hieronder de kwaliteiten die je hebt eens op een rijtje. Valt het mee? Valt het tegen?.. Variatie op de uitvoering Vraag de deelnemers welke kwaliteiten ze toekennen aan collega s. Bijvoorbeeld: Noem drie kwaliteiten die je collega bezit.. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 26

26 Spelvorm Kwaliteitenspel (bijlage 2) 1) Kwartet (2 tot 6 spelers). Het spel wordt gespeeld met de kaarten waarop de kwaliteiten staan. a) De kwaliteiten worden geschud en elke speler krijgt willekeurig vijf kaarten. De overige kaarten komen op een stapel te liggen. b) Vervolgens begint het spel. De bedoeling is dat iedere deelnemer om de beurt een kaart van de stapel pakt, die bij de andere kaarten in zijn hand voegt en vervolgens een kaart uit zijn hand pakt en die bij een andere speler neerlegt. Je legt de kaart die het minst bij je past weg. c) Als je een kaart bij een medespeler neerlegt, geef je daarbij een toelichting. Waarom is die kaart van toepassing op die ander. d) Dan is de volgende speler aan de beurt. e) Dit gaat zo door tot de stapel kwaliteiten op is. f) Tot slot legt iedereen zijn 5 handkaarten op tafel en geven 1 voor 1 een toelichting hierop. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 27

27 2) Hoe zien anderen zichzelf? a) Leg alle kaarten, kwaliteiten en vervormingen, open op tafel. b) Iedereen kiest een vantevoren afgesproken aantal kwaliteiten en vervormingen (b.v. ieder 5) uit die hij het meest op zichzelf vindt slaan. Deze schrijf je op een lijstje, zonder dat de anderen het zien. c) De begeleider verzameld alle lijstjes en haalt de kaarten die op de lijstjes staan uit het spel. De deelnemers mogen dit niet zien. d) Deze kaarten worden geschud en in een dichte stapel op de tafel gelegd. Alle andere kaarten doen niet mee aan dit spel. e) De spelers pakken om beurt een kaart van de stapel en leggen hem open op tafel. Iedereen schat in wie deze kaart op zijn lijstje heeft staan en geeft daar een toelichting bij. Als iemand deze kaart toebedeeld krijgt en hij heeft hem niet op zijn lijstje staan, dan moet die apart erbij gezet worden. (Je kunt dit met punten doen, dat diegene die het goed raad, een punt krijgt.) f) Zo speel je door tot alle kaarten op zijn. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 28

28 3) Spelvorm: Vervormingen. a) Spel wordt gespeeld met de kaarten vervormingen. Iedereen krijgt 5 vervormingen in handen. De overige gaan op stok. Om beurten pakt iemand een vervorming van stok en kijkt of deze beter bij hem past, dan de vervormingen die hij al in handen heeft. b) De vervorming die hij weg wil geven, legt hij open op tafel. c) De volgende speler, mag kiezen of hij een vervorming van tafel pakt, of dat hij een nieuwe van de stok pakt. d) Het spel wordt gespeeld totdat alle kaarten aan de beurt zijn geweest. e) Als afsluiter kan er nog gekeken worden of iedereen door de overige groepsleden 1 vervormingskaart toegewezen kan krijgen. Belangrijk dat dit op een goede manier gebeurt, met een toelichting waarom. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 29

29 Kwaliteitenspel (bijlage 3) KWALITEITENSPEL 'Thema: Wie ben ik?' HANDLEIDING KWALITEITENSPEL Als u van plan bent het Kwaliteitenspel in uiteenlopende situaties in groepen of teams te gaan gebruiken, is het raadzaam ook de Handleiding Kwaliteitenspel aan te schaffen. Een kleurrijk persoonlijkheidsspel dat helpt om meer zicht te krijgen op de vraag: Wie ben ik? Door het spelen van het Kwaliteitenspel kunt u een antwoord vinden op vragen als: Wat zijn mijn sterke en minder sterke kanten? Hoe zien anderen mij? Welke kwaliteiten wil ik ontwikkelen? TOELICHTING TOELICHTING Deze ringband behoort bij het Kwaliteitenspel en bevat 20 spelvormen die met het spel kunnen worden gespeeld. Voorbeelden toepassingsmogelijkheden: het geven van feedback samenwerking kennismaking coaching functioneringsgesprekken Het Kwaliteitenspel bestaat uit twee sets van 70 kaarten met daarop karaktereigenschappen van mensen. Op de ene helft staan woorden die kwaliteiten van mensen aanduiden, bijvoorbeeld: flexibel, betrouwbaar, initiatiefrijk. Op de andere helft staan woorden die vervormingen (of valkuilen) aanduiden, bijvoorbeeld: arrogant, slordig en pietluttig. Tevens zijn bij de meeste spelvormen vervolgopdrachten opgenomen, vaak gekoppeld aan het boek Kwaliteiten. Dit boek is een heel geschikt hulpmiddel om u verder te verdiepen in de theorie over kwaliteiten. Het spel is ook geschikt voor kinderen vanaf 10 jaar. Het is dan wel wenselijk een voorselectie te maken uit de kaarten. Het Kwaliteitenspel is in 12 talen vertaald en is een van de meest gebruikte kaartspellen voor traininig, coaching, opleiding en management in Europa. Download spelregels Kwaliteitenspel (pdf, 73 kb) Lees ervaringen met Kwaliteitenspel TITELGEGEVENS KWALITEITENSPEL Download inhoudsopgave Handleiding Kwaliteitenspel (pdf, 34 kb) TITELGEGEVENS HANDLEIDING Ringband (52 pag.) Auteur: Peter Gerrickens Prijs: 31,50 (incl. 6 % BTW) ISBN: Doosje met 140 kaarten en spelregels voor drie spelvormen Auteur: Peter Gerrickens Prijs: 27,95 (incl. 19 % BTW) ISBN: Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 30

30 Toolbox Respect Korte uitleg: De Toolbox Respect bestaat uit een set kaarten over het onderwerp respect en een handleiding voor een begeleider om dit onderwerp in één uur met een groep medewerkers te bespreken. Individueel/groep (aantal): Onbeperkt. Doel: Inzicht geven in gedrag, daar waar het raakt aan respectloosheid. Resultaat: De leidinggevende heeft het thema Respect besproken met zijn/ haar afdeling. Elke medewerker heeft gelegenheid gekregen iets te vertellen m.b.t. dit onderwerp. De afdeling heeft gezamenlijk één actie afgesproken om respect op de afdeling te bevorderen. Randvoorwaarden uitvoering Eisen aan de begeleiding: In de bijeenkomst helpt het wanneer de begeleiding goed voorbereid is en voorbeelden kan geven van alternatieven. Dit helpt om het denkproces op gang te brengen. De begeleider moet in staat zijn een veilige omgeving voor het gesprek te creëren. Voorbereidingstijd begeleiding Voorbereiding activiteit: 0-2 uur. Levertijd: n.v.t. Duur activiteit: 0-2 uur. Ruimte: Vergader- of trainingsruimte. Materialen: Agenda Toolbox Respect (bijlage) Kosten: Er zijn kosten aan verbonden. De Hameland Groep heeft dit zelf ontwikkeld en zal kosten in rekening willen brengen. Verkrijgbaar bij: Hameland Groep Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 31

31 Referenties: Hameland Groep, Groenlo Ida Sluiskes W: E: T: F: Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 32

32 Inhoud Toolbox Respect De toolbox bestaat uit voorbereidingsmateriaal voor de begeleider van de bijeenkomst. Er zitten kaarten in waar discussievragen op staan, kaarten met respecttips die uitgedeeld kunnen worden, een test: hoe respectvol ben je zelf. Allerlei leuke manieren om het onderwerp op de kaart te zetten. Voor de begeleider zitten er veel tips bij om het gesprek goed te leiden en het onderwerp bij de medewerker te brengen. De groepsgrootte is bij voorkeur niet groter dan 20 personen. Voorbeeld kaart Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 33

33 E-learning cursus: Jij en je omgeving Korte uitleg: Op de site staat een aantal cursussen. Deze cursussen worden met gesproken tekst en sprekende plaatjes ondersteund. Jij en je omgeving bestaat uit drie hoofdstukken die afzonderlijk in te zetten zijn: Persoonlijke hygiëne (over schoon naar het werk en besmettingsgevaar); Milieu (hoe gaan we met het milieu om en wat zegt de wet); Omgaan met geld (uitgaven, inkomsten schulden, schuldbemiddeling enzovoorts). Individueel/ groep (aantal): Individueel of 2-6 personen. Doel: Medewerkers met behulp van de cursus het onderwerp laten bespreken. Medewerkers bewust maken van de mogelijkheden rondom het onderwerp omgaan met geld. Medewerkers met eenvoudige taal weer eens op het onderwerp milieu wijzen. Resultaat: Medewerkers zijn zich meer bewust van de deze onderwerpen. Randvoorwaarden uitvoering Eisen aan de begeleiding: Begeleiders hebben het cursusmateriaal zelf bekeken. Begeleiders kennen de mogelijkheden rondom begeleiding van financiële problemen in de gemeente. Begeleiders zijn aanwezig bij de nabespreking nadat het hoofdstuk is bekeken. Voorbereidingstijd begeleiding Voorbereiding activiteit: 0-2 uur. Levertijd: Houd de eerste keer rekening met levertijd van materiaal Duur activiteit: 0-2 uur. Ruimte: Een ruimte met een computer, die beschikt over luidsprekers. Materialen: Te downloaden Kosten: n.v.t. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 34

34 Verkrijgbaar bij: n.v.t. Referenties: n.v.t. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 35

35 Toolbox SBCM Praktische activiteiten Werk en Cultuur 2-4 uur voorbereidingstijd Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 36

36 De gezondlevencheck en de 30 minuten bewegen-test Korte uitleg Op de site van de Hartstichting kunnen mensen individueel een testje maken waarin ze hun eigen leefstijl testen. De site 30minutenbewegen.nl test hoeveel iemand beweegt, en geeft vervolgens tips hoe je je resultaat kunt verbeteren. Aan de hand van de uitslag van de testen krijgen mensen een praktisch advies voor verbetering in de leefstijl. Individueel/ groep (aantal): Individueel Doel: De werknemer krijgt meer inzicht in hoe gezond of ongezond zijn eigen leefstijl is. Resultaat: Een beter inzicht in hoe gezond de werknemer leeft. Die krijgt advies over verbeteringen. Randvoorwaarden uitvoering: Eisen aan de begeleiding: De begeleiding tijdens het maken van de test vereist geen specifieke kennis. De nabespreking met de werknemer vereist gezondheidskundige kennis (bedrijfsarts of verpleegkundige, diëtist). Het advies moet aansluiten bij de leefwereld van de werknemer, daarom ook kennis van de doelgroep vereist. Voorbereidingstijd begeleiding Voorbereiding activiteit: 2-4 uur. Levertijd: n.v.t. Duur activiteit: 2-4 uur. Ruimte: Ruimte met een computer om de test te maken, ruimte om na te bespreken. Materialen: Kosten: Ev. extra inzet van bedrijfsarts c.q. verpleegkundige of diëtist o.i.d. Verkrijgbaar bij: n.v.t. Referenties: Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 37

37 n.v.t. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 38

38 Effectief en efficiënt werken: waar kan het beter? Korte uitleg: Wanneer de productiedruk lager is, ontstaat ruimte om met elkaar te kijken hoe het werk slimmer of beter georganiseerd kan worden. Het investeren in effectiever en efficiënter werken levert voordeel op als straks de productie weer aantrekt. Vrijvallende werktijd wordt een investering voor de toekomst. Vaak hebben medewerkers wel ideeën, in de bijlage staan voorbeelden van werkvormen om deze ideeën te inventariseren. Individueel/ groep (aantal): 7-12 personen, bij groter team eventueel werken in twee subgroepen of werkvorm aanpassen. Doel: Door samen met medewerkers de blik op het werkproces, de werkomgeving en de organisatie van het werk te richten, ontstaat gedeeld verantwoordelijkheidsgevoel en draagvlak voor eventuele veranderingen. Resultaat: Een verbeterde inrichting van werkomgeving, samenwerking of andere relevante productiekenmerken. Randvoorwaarden uitvoering Eisen aan de begeleiding: De uitvoering van de activiteit in het team vraagt een begeleider die het gesprek kan faciliteren met een open blik: elke suggestie is het onderzoeken waard. De begeleider nodigt de medewerkers uit om zoveel mogelijk ideeën te brengen. Vooraf wordt wel duidelijk uitgelegd het uiteindelijke besluit over te nemen stappen bij de leiding van het bedrijf ligt en niet bij de medewerkers zelf. Voorbereidingstijd begeleiding: 2-4 uur. Levertijd: n.v.t. Duur activiteit: 2-4 uur (mede afhankelijk van de gekozen werkvorm). Ruimte: Een ruimte om met team in gesprek te gaan, eventueel is een deel van de eigen werkomgeving geschikt. Materialen: Werkvormen bij Effectief en efficiënt werken (bijlage) Flapover en stiften. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 39

39 Kosten: n.v.t. Verkrijgbaar bij: Referenties: n.v.t. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 40

40 Werkvormen bij Effectief en efficiënt werken: waar kan het beter? Werkvorm 1: Scan de afdeling Korte uitleg Het hele team wordt gevraagd mee te denken en kijken naar effectiever en efficiënter werken, door een hele dag in het licht te zetten van het verbeteren werkproces. Voorbereiding Werkleiding bereidt een korte introductie van het doel en het programma van de dag voor. Werkleiding zorgt voor flaps en stiften. Werkleiding zorgt bijvoorbeeld voor iets extra s bij de koffie, maakt er een speciale dag van. Uitvoering Stap 1: Kort werkoverleg bij het begin van de dag om de opdracht uit te leggen. Deze luidt: Iedereen let vandaag op wat kan anders, handiger, beter in het werk of in het leren op het werk?. Punten die opvallen schrijf je op op flaps die op handige plekken op de afdeling worden opgehangen. NB: Wanneer lopen naar de flaps voor onveilige of onrustige situaties zorgt, kunnen ook verbeterkaartjes mee gegegeven worden, zodat tips op de werkplek opgeschreven kunnen worden en de kaarten aan het eind van de dag verzameld kunnen worden. Stap 2: Iedereen begint gewoon te werken. Verbeterpunten worden op de flaps geschreven. De werkleiding loopt rond en bevraagt medewerkers: gaat het zo handig? Zijn er ook andere manieren? De werkleiding of een collega schrijft eventueel voor medewerkers die moeite hebben met schrijven. Stap 3: Na de eerste pauze worden al wat voorbeelden van de flaps genoemd, deze kunnen anderen inspireren om nog weer anders te kijken. Stap 4: Laatste anderhalf uur van de dag worden de flaps verzameld en de resultaten besproken. Belangrijk is goed door te vragen wat bedoeld wordt, suggesties met het team te bedenken hoe je zou kunnen verbeteren? Stap 5: De werkleiding sluit af door uit te leggen wat er gebeurt met de flaps, en wanneer de medewerkers een reactie krijgen. Voor direct uitvoerbare verbeteringen worden smart afspraken gemaakt. Stap 6: Korte evaluatie: wat vond men van deze dag? Wat viel op? Complimenten voor ieders rol! Verbeterpunten voor een volgende keer? Werkvorm 2: Observatieopdracht voor 2 medewerkers Korte uitleg: Twee collega s uit het team krijgen een speciale opdracht: zij gaan als agent slimmer werken een dag op de afdeling opletten op dingen die volgens hen anders, beter of slimmer georganiseerd kunnen worden. De overige collega s worden ingelicht en kunnen de agenten ook tips geven. Aan het einde van de dag worden de tips gepresenteerd aan het team, en kan gezamenlijk worden nagedacht over oplossingen om het werkproces, de instructie of de inrichting van de ruimte te verbeteren. Deze vorm kan bijvoorbeeld maandelijks worden herhaald. Voor het overige: zie boven. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 41

41 Extra oog voor veilig en gezond werken Korte uitleg Veiligheid en werkinstructies zijn thema s die in elk bedrijf van belang zijn. In de ruimte die ontstaat als er even minder werk is, is er een goede gelegenheid dit onderwerp nog eens extra aandacht te geven. Vanzelfsprekend kunnen de veiligheidsinstructies nog eens worden besproken, maar met de bijgevoegde voorbeeldmaterialen kan het gesprek ook komen op ieders rol en bijdrage aan veiligheid en gezond werken. Individueel/ groep (aantal): 7-12 personen. Bij een groter team afwegen of in 2 subgroepen gewerkt kan worden. Doel: Kennis en bewustzijn van veilig en gezond werken weer ophalen. Iedereen mee verantwoordelijk maken voor het creëren van een veilige en gezonde werkomgeving. Resultaat: Veiligheid & gezondheid wordt een gedeelde verantwoordelijkheid en is weer (even) actueel in het denken van mensen. Randvoorwaarden uitvoering: Eisen aan de begeleiding: Begeleiding is zelf goed op hoogte van veiligheid, arbo-normen en bijvoorbeeld ergonomie die betrekking heeft op de taken in de afdeling. Begeleiding kan ook overdragen aan medewerkers wat waarom belangrijk is. Voorbereidingstijd begeleiding: 2-4 uur. Levertijd: n.v.t. Duur activiteit: 2-4 uur Ruimte: Eigen afdeling, eventueel een groepsruimte voor voorbereiding/nabespreking. Materialen: Voorbeelden werkvormen veilig en gezond werken (pdf, 96Kb) Vragenlijst Persoonlijke beschermingsmiddelen (pdf, 76Kb) Checklist veiligheidsbewustzijn (pdf, 122Kb) Deze checklist is ontwikkeld door het Ministerie van SZW. Delen daaruit zijn zeer goed bruikbaar om het thema veiligheid bespreekbaar te maken in het team. Werkinstructies en veiligheidsinstructies in het eigen bedrijf Kosten: Geen. Verkrijgbaar bij: n.v.t. Referenties: n.v.t Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 42

42 Voorbeelden werkvormen veilig en gezond werken Het thema veilig en gezond werken kan op diverse manieren in gesprek worden gebracht. Voorbeelden zijn: 1. stellingenlijst: visie op eigen gedrag als aanleiding voor gesprek in het team 2. aangepaste stellingenlijst per team invullen als aanleiding voor gesprek 3. werken met een stille observatie, om vervolgens de resultaten te bespreken in het team Werkvorm 1: stellingenlijst gebruik persoonlijke bescherming Korte uitleg: Het Ministerie van Sociale zaken heeft een checklist veiligheidsbewustzijn ontwikkeld. Het is een uitgebreide vragenlijst met stellingen over veilig werken. De verschillende onderdelen uit de vragenlijst zijn een goede aanleiding om het thema gezond en veilig werken bespreekbaar te maken. Als voorbeeld zijn in een aparte bijlage een aantal stellingen uitgelicht om het thema gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen bespreekbaar te maken. De verkorte lijst kan door iedereen apart ingevuld worden, waarna in een team bijeenkomst de totaalscore wordt besproken, en de verbeterafspraken kunnen worden gemaakt. Voorbereiding: - Alle medewerkers vullen de vragenlijst in (evt in tweetallen wanneer lezen/schrijven moeilijk is - Begeleiding telt de scores per item - Begeleiding bepaalt alvast welke thema s volgens hem/haar aanleiding zijn voor bespreking en verbetering Uitvoering bijeenkomst Stap 1: Inleiding doel bijeenkomst: in gesprek over thema, uitkomst scores en maken van actieplan voor verbetering Stap 2: Presentatie uitkomsten Stap 3: Reactie medewerkers op de uitkomsten: wat valt op? Verrassingen? Grote verschillen: hoe kan dat? Stap 4: Wat kan anders beter? Vooral op de thema s die verbetering vragen. Stap 5: Afspraken voor vervolg Stap 6: Korte evaluatie Werkvorm 2: aanpassing van werkvorm 1: in de groep invullen van scores, allemaal op 1 flap Korte uitleg In plaats van het individueel invullen van de stellingenlijst en score door de werkleiding, kan ook een stelling op een flap worden geschreven, met daaronder de scoremogelijkheden. Iedere medewerker zet in de bijeenkomst het kruisje op de plek waar hij/zij staat tussen helemaal eens/helemaal oneens. Deze werkvorm geeft in de groep gelijk een mooi overzicht waar men het eens is, en waar de meningen verdeeld zijn. Het vervolg kan gelijk zijn aan de stappen in de vorige werkvorm. Voorbereiding Flap met stelling en lijn eronder van helemaal eens tot helemaal oneens. Waarschijnlijk is het maximale aantal flappen ongeveer 4 om in een bijeenkomst van ca. 2 uur te kunnen bespreken. Interessant is om flappen te maken over stelllingen waar de meningen verschillen. Uitvoering Stap 1: Inleiding doel bijeenkomst: in gesprek over thema, en uitleg werkwijze actieplan voor verbetering Stap 2: Invullen van de mening/score op de flaps Stap 3: Bespreken uitkomsten flaps + reactie medewerkers op de uitkomsten: wat valt op? Verrassingen? Grote verschillen: hoe kan dat? Stap 4: Wat kan anders beter? Vooral op de thema s die verbetering vragen. Stap 5: Afspraken voor vervolg Stap 6: Korte evaluatie Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 43

43 Werkvorm 3: afdelingsscan veilig en gezond werken Korte uitleg Het hele team wordt gevraagd mee te kijken naar aandachtspunten voor gezond en veilig werken, door een hele dag in het licht te zetten van het verbeteren werkproces. Voorbereiding Werkleiding bereidt een korte introductie van het doel en de aandachtspunten van de dag voor. Werkleiding zorgt voor flaps en stiften. Werkleiding zorgt bijvoorbeeld voor iets extra s bij de koffie, maakt er een speciale dag van. Uitvoering Stap 1: Kort werkoverleg bij het begin van de dag om de opdracht uit te leggen. Deze luidt: Iedereen let vandaag op Veilig en gezond werken, wat kan beter?. Punten die opvallen schrijf je op op flaps die op handige plekken op de afdeling worden opgehangen. Voorbeelden waar men op kan letten: gebruik veiligheidskleding, veilig werken met machines, opgeruimde ruimte (ook kabels, open lades), gezond werken volgens til-instructie, beeldscherminstructie, communicatie en overleg, etc. NB: Wanneer lopen naar de flaps voor onveilige of onrustige situaties zorgt, kunnen ook verbeterkaartjes mee gegegeven worden, zodat tips op de werkplek opgeschreven kunnen worden en de kaarten aan het eind van de dag verzameld kunnen worden. Stap 2: Iedereen begint gewoon te werken. Verbeterpunten worden op de flaps geschreven. De werkleiding loopt rond en bevraagt medewerkers: Valt al iets op? Geeft eventueel kleine tips wat hem of haar opvalt. De werkleiding of een collega schrijft eventueel voor medewerkers die moeite hebben met schrijven. Stap 3: Na de eerste pauze worden al wat voorbeelden van de flaps genoemd, deze kunnen anderen inspireren om nog weer anders te kijken. Stap 4: Laatste anderhalf uur van de dag worden de flaps verzameld en de resultaten besproken. Belangrijk is goed door te vragen wat bedoeld wordt, suggesties met het team te bedenken hoe je zou kunnen verbeteren? Stap 5: De werkleiding sluit af door uit te leggen wat er gebeurt met de flaps, en wanneer de medewerkers een reactie krijgen. Voor direct uitvoerbare verbeteringen worden smart afspraken gemaakt. Stap 6: Korte evaluatie: wat vond men van deze dag? Wat viel op? Complimenten voor ieders rol! Verbeterpunten voor een volgende keer? Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 44

44 Werkvorm 4: 3 aangepast: observatie door externe deskundige of 2 geheime observeerders Korte uitleg: Een externe deskundige of twee collega s uit het team krijgen een speciale opdracht: zij gaan als agent slimmer werken een dag op de afdeling opletten op dingen die volgens hen anders, beter of slimmer georganiseerd kunnen worden. De collega s worden ingelicht en kunnen de agenten ook tips geven. Wanneer een externe deskundige komt, kan deze wellicht gelijk ook individuele tips aan medewerkers geven. Aan het einde van de dag worden de tips gepresenteerd aan het team, en kan gezamenlijk worden nagedacht over oplossingen om de werkomgeving veiliger te maken. Deze vorm kan bijvoorbeeld maandelijks worden herhaald. Voor het overige: zie boven. Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 45

45 Vragenlijst Persoonlijke beschermingsmiddelen Kruis aan wat voor u van toepassing is: 0) Ik denk dat ik veilig werk Helemaal Enigszins Niet eens, Enigszins Helemaal oneens oneens niet oneens eens eens O O O O O 1) Ik gebruik altijd persoonlijke beschermingsmiddelen als dat nodig is Helemaal Enigszins Niet eens, Enigszins Helemaal oneens oneens niet oneens eens eens O O O O O 2) De persoonlijke beschermingsmiddelen die ik nodig heb voor mijn werk zijn makkelijk beschikbaar in dit bedrijf? Helemaal Enigszins Niet eens, Enigszins Helemaal oneens oneens niet oneens eens eens O O O O O 3) In dit bedrijf gebruiken we beschermingsmiddelen van goede kwaliteit Helemaal Enigszins Niet eens, Enigszins Helemaal oneens oneens niet oneens eens eens O O O O O 4) Mijn collega's stimuleren mij om veilig te werken Helemaal Enigszins Niet eens, Enigszins Helemaal oneens oneens niet oneens eens eens O O O O O 5) Ik stimuleer mijn collega's om veilig te werken Helemaal Enigszins Niet eens, Enigszins Helemaal oneens oneens niet oneens eens eens O O O O O 6) Mensen in dit bedrijf wijken af van de veiligheidsprocedures Helemaal Enigszins Niet eens, Enigszins Helemaal oneens oneens niet oneens eens eens O O O O O Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 46

46 7) Ik gebruik andere manieren van werken, die niet volgens de regels zijn, maar bij mijn werk van pas komen Helemaal Enigszins Niet eens, Enigszins Helemaal oneens oneens niet oneens eens eens O O O O O Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 47

47 Toolbox SBCM Praktische activiteiten Werk en Cultuur Meer dan 4 uur voorbereidingstijd Werk en Cultuur (www.toolbox.sbcm.nl) 48

Toolbox SBCM www.toolbox.sbcm.nl

Toolbox SBCM www.toolbox.sbcm.nl Toolbox SBCM www.toolbox.sbcm.nl Praktische activiteiten Werk en Cultuur 0-2 uur voorbereidingstijd 1 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE 2 0-2 uur voorbereidingstijd THEMA-FILMS 4 Bijlage bij Themafilms 5 SMOELENBOEK

Nadere informatie

Toolbox SBCM. www.toolbox.sbcm.nl. Praktische activiteiten Werk en Cultuur

Toolbox SBCM. www.toolbox.sbcm.nl. Praktische activiteiten Werk en Cultuur Toolbox SBCM www.toolbox.sbcm.nl Praktische activiteiten Werk en Cultuur Inhoudsopgave 0 2 UUR VOORBEREIDINGSTIJD HET GROOT WERKVORMENBOEK...5 KLEUR BEKENNEN: IN GESPREK OVER GEWENST EN ONGEWENST GEDRAG...6

Nadere informatie

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE Werkplezier Spel Heb je plezier in je werk? Dat is een vraag die regelmatig wordt gesteld. Is je antwoord ja, dan is de kunst dit zo te houden.

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS Versie in eenvoudig Nederlands Kwaliteitenspel PLUS is een vereenvoudigde versie van het Kwaliteitenspel en is bestemd voor mensen die bijvoorbeeld begrippen als flexibel,

Nadere informatie

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7

SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7 SPEELWIJZE KWALITEITENSPEL PLUS - Bladzijde 1 / 7 SPEELWIJZE Kwaliteitenspel PLUS Versie in eenvoudig Nederlands KWALITEITENSPEL PLUS is een vereenvoudigde versie van het KWALITEITENSPEL en is bestemd

Nadere informatie

Handleiding SHARE. Regio College. Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO. Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr.

Handleiding SHARE. Regio College. Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO. Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr. Regio College Handleiding SHARE Een spel bij het onderzoek Juf het is school! 2012 Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr. Tirza Bosma 1

Nadere informatie

SPEELWIJZE EIGEN WIJSHEDEN SPEL - Bladzijde 1 / 6

SPEELWIJZE EIGEN WIJSHEDEN SPEL - Bladzijde 1 / 6 SPEELWIJZE EIGEN WIJSHEDEN SPEL - Bladzijde 1 / 6 SPEELWIJZE Eigen Wijsheden Spel Citaten zijn sinds mensenheugenis voor velen een inspiratiebron: het is de kunst om met weinig woorden veel te zeggen.

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

SPEELWIJZE VAARDIGHEDENSPEL

SPEELWIJZE VAARDIGHEDENSPEL SPEELWIJZE VAARDIGHEDENSPEL Met dit spel kun je op speelse wijze nagaan of je over de juiste vaardigheden beschikt om de omgang met anderen zo prettig en effectief mogelijk te maken. Het Vaardighedenspel

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl.

SPELVARIANTEN. Heb je vragen, feedback of wil je op weg geholpen worden, neem contact met ons op. info@talentengenerator.nl. SPELVARIANTEN Je ontdekt meer in een uur spelen dan in een jaar converseren Plato Het klinkt zo simpel we gaan bouwen aan het vertrouwen maar is het wel zo simpel? Zomaar vanuit het niets het thema vertrouwen

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Help! Verzuim voorkomen

Help! Verzuim voorkomen TIP: dit is een interactieve pdf. de inhoudsopgave en het menu onder aan de pagina s zijn clickable. Help! Verzuim voorkomen Een leidraad voor werkoverleg met medewerkers over verzuim Deze publicatie is

Nadere informatie

Workshop Ontdek je talent

Workshop Ontdek je talent Workshop Ontdek je talent Effective talentmanagement Mariska Karcher Tel.nr. 06 18 08 01 59 20-3- 2015 Opdracht: Successen Doel Inzicht krijgen in kwaliteiten van jezelf in verschillende omstandigheden

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werknemer Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wat is een functioneringsgesprek?... 7 Waarom is een functioneringsgesprek

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

De nieuwe zorgmedewerker

De nieuwe zorgmedewerker Werkblad De nieuwe zorgmedewerker De zorg verandert in snel tempo. Ook jouw rol als verzorgende of helpende verandert: meer aandacht voor individuele cliënten en hun netwerk. Werken met een zorg-leefplan

Nadere informatie

Relatiespel SPEELWIJZE. www.crearepartners.com. SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9

Relatiespel SPEELWIJZE. www.crearepartners.com. SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9 SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9 SPEELWIJZE Relatiespel De meesten van ons besteden een flink deel van hun tijd aan relaties met anderen. Het is dan ook van groot belang deze contacten zo prettig

Nadere informatie

Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo

Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo Handleiding bij de LOB-scan voor het mbo Inleiding Voor u ligt de handleiding bij de LOB-scan voor het mbo. De LOB-scan voor het mbo is in opdracht van MBO Diensten ontwikkeld en is te vinden op www.mbodiensten.nl.

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

Docentenhandleiding. CP15 het functioneringsgesprek. dh15-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved

Docentenhandleiding. CP15 het functioneringsgesprek. dh15-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Docentenhandleiding CP15 het functioneringsgesprek dh15-v2.0 INBURGEREN daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Het functioneringsgesprek CP15 Waar gaat het over?

Nadere informatie

Handleiding Verbetercheck in teams

Handleiding Verbetercheck in teams Handleiding Verbetercheck in teams Praktisch hulpmiddel om de Verbetercheck in een team toe te passen 22 maart 2011 Betrokken partijen: Teksten en advies: Huub Pennock en Alex van der Wal 1 Inleiding De

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)?

Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)? ACTIES Hoe overleef jij... je beste vriend(in)? Deze acties horen bij aflevering 3 Hoe overleef ik... je beste vriend(in)? De vriendschapstest waar Sascha Rosa toe dwingt verloopt niet zo best. Op het

Nadere informatie

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

WERKVORMEN MAGAZIJN. Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo WERKVORMEN MAGAZIJN Wat is netwerken? Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Voorwoord Voor u heeft u Thema boekje 1 Wat is netwerken? Dit themaboekje is een onderdeel van de lessenserie Netwerken.

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL

SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL SPEELWIJZE LEKKER BLIJVEN WERKEN SPEL De huidige arbeidsmarkt ziet er heel anders uit dan die van vroeger: we veranderen vaker van baan of de inhoud ervan verandert, banen zijn minder zeker en de groei

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL

MEDEWERKERS VRAGENLIJST BRANCHE-RIE TECHNISCHE GROOTHANDEL 1 Betrekken medewerkers bij de uitvoering van de RI&E. Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Signalen van werkdruk en energie

Signalen van werkdruk en energie Signalen van werkdruk en energie Uitkomsten deelnemers 23 juni 2011 - Seminar arbocatalogus VVT / Erna van der Weerd 1 juli 2011 Deze overzichten geven weer wat de deelnemers als signalen van te hoge en

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Samen in gesprek over plezier in het werk

Samen in gesprek over plezier in het werk Samen in gesprek over plezier in het werk Gesprekshandleiding Samen in gesprek over plezier in het werk Inleiding Werkdruk is een ervaring. Twee mensen in dezelfde situatie, in dezelfde organisatie kunnen

Nadere informatie

SPEELWIJZE KENNISMAKINGSSPEL - Bladzijde 1 / 5

SPEELWIJZE KENNISMAKINGSSPEL - Bladzijde 1 / 5 SPEELWIJZE KENNISMAKINGSSPEL - Bladzijde 1 / 5 SPEELWIJZE Kennismakingsspel De bedoeling van KENNISMAKINGSSPEL is je op een verrassende manier kennis te laten maken met anderen. Een leuke en uitnodigende

Nadere informatie

Voorwoord 1. Hoofdstuk 1: Waarden 2. Hoofdstuk 2: Ontdek je talent! 3. Hoofdstuk 3: Keuzestijlen 5. Hoofdstuk 4: Kwaliteiten 7

Voorwoord 1. Hoofdstuk 1: Waarden 2. Hoofdstuk 2: Ontdek je talent! 3. Hoofdstuk 3: Keuzestijlen 5. Hoofdstuk 4: Kwaliteiten 7 Extra opdracht LOB Inhoudsopgave: Inhoud: Pagina: Voorwoord 1 Hoofdstuk 1: Waarden 2 Hoofdstuk 2: Ontdek je talent! 3 Hoofdstuk 3: Keuzestijlen 5 Hoofdstuk 4: Kwaliteiten 7 Hoofdstuk 5: Beschrijving van

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Medewerker interne dienst. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4

Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4 Lesvoorbereiding Leef! Sociaal-emotionele vaardigheden klas 3-4 Hoofdstuk Vaardigheid: Leerdoel: 1 Geluk Weten wat geluk is en dit kunnen omschrijven De leerling kan: zijn definitie van geluk geven; feiten

Nadere informatie

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn

Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn 1 Kaders bij zelfsturing: financieel gezond zijn Zelfsturende teams hebben in de meeste organisaties 4 doelen: Tevreden cliënten Tevreden medewerkers Kwaliteit van zorg Financieel gezond zijn Financieel

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt Instructie 1 De relatie met je cliënt Heb jij je voelsprieten uitstaan? Met behulp van dit werkblad onderzoek je of je je voelsprieten hebt uitstaan naar de cliënt. Kies een cliënt en vul met die cliënt

Nadere informatie

Medewerkerstevredenheidsonderzoek

Medewerkerstevredenheidsonderzoek Medewerkerstevredenheidsonderzoek november - december 2015 Effectory E: info@effectory.com T: +31 (0)20 30 50 100 Uitleg, Medewerkerstevredenheidsonderzoek november - december 2015 Uitleg 3 , Medewerkerstevredenheidsonderzoek

Nadere informatie

Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E

Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E Het betrekken van medewerkers bij de uitvoering van de RI&E Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie over veiligheid en gezondheid op het werk. Zij hebben belang bij veilige en gezonde werkomstandigheden.

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Opdracht U bekijkt uw leven tot nu toe en denkt na over wat u allemaal heeft meegemaakt.

Opdracht U bekijkt uw leven tot nu toe en denkt na over wat u allemaal heeft meegemaakt. Uw levensweg U bekijkt uw leven tot nu toe en denkt na over wat u allemaal heeft meegemaakt. a Kijk naar de levensweg. Waar bent u nu? Wat bent u op uw weg tegengekomen? Mist u nog iets op de tekening?

Nadere informatie

12-11-2014. HGW..gezien vanuit het perspectief van ouders

12-11-2014. HGW..gezien vanuit het perspectief van ouders 12-11-2014 HGW..gezien vanuit het perspectief van ouders 1 Wat wensen ouders voor hun kind? 2 De drie G s Geluk Gezondheid Goede toekomst 3 4 Alle ouders willen.. zich welkom voelen Contact gaat voor contract

Nadere informatie

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport Sanne Gielen Inleiding Starten met een nieuwe sport is voor iedereen spannend; Hoe zal de training eruit zien? Zal de coach aardig zijn? Heb ik een klik met mijn teamgenoten? Kán ik het eigenlijk wel?

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Inzetbaarheidsscan 2 Ben jij duurzaam inzetbaar? Blijf van waarde in de wereld van werk Iedereen wil graag gezond, productief en met plezier

Nadere informatie

Communicatie onderzoek Team haarverzorging

Communicatie onderzoek Team haarverzorging Communicatie onderzoek Team haarverzorging Introductiebrief behorende bij de enquête over de interne communicatie Beste collega s, Gedurende het schooljaar doen wij ons uiterste best om de taken te vervullen

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Haal het beste uit uw mensen. Vandaag èn morgen. Rapportage 2 medewerkersenquête. September 2013

Haal het beste uit uw mensen. Vandaag èn morgen. Rapportage 2 medewerkersenquête. September 2013 1 Haal het beste uit uw mensen. Vandaag èn morgen Rapportage 2 medewerkersenquête September 2013 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Samenvatting... 4 1 De respons... 5 2 Overzicht van de rapportcijfers...

Nadere informatie

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken!

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! Dé expert in praktische apotheektrainingen E-PAPER Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! 1 Inhoudsopgave De cliënt en ik 3 Weet jij nog waarom je in de apotheek wilde

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

Onderwijs naar 2020 Asperen, 3 oktober 2014

Onderwijs naar 2020 Asperen, 3 oktober 2014 6-10-2014 Onderwijs naar 2020 Asperen, 3 oktober 2014 Leerlingen Laten Leren over Zichzelf Vormen voor hun toekomst! Lennart Visser Onderwijs en persoonlijkheidsvorming? Bespreek met degene die naast je

Nadere informatie

Het Functioneringsgesprek

Het Functioneringsgesprek Het Functioneringsgesprek Augustus 2010 Het Functioneringsgesprek Inleiding Een functioneringsgesprek heeft tot doel de kwaliteit van het werk te verhogen en daarnaast zorgt het voor een verhoging van

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werkgever Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Waarom een functioneringsgesprek?... 7 Wat is een functioneringsgesprek?...

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Competenties Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Competenties (QPN) 2 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op de competenties

Nadere informatie

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg

Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Wie doet wat hij deed, krijgt wat hij kreeg Voor wie? Waarom? Wat? Hoe? Voor Omdat leiding Ervaringsgerichte Door middel van leidinggevenden, geven, adviseren en coaching en werkvormen waarbij het adviseurs

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

Interessen: Wat vind ik leuk?

Interessen: Wat vind ik leuk? Interessen: Wat vind ik leuk? Opdracht 1: Zet een kruisje bij de punten die je leuk vindt om te doen. Omcirkel vervolgens drie punten die je het allerleukst vindt om te doen. Ik vind het leuk om iets van

Nadere informatie

Beleidsplan Leerlingenraad o.b.s. de Schuthoek 2012-2013

Beleidsplan Leerlingenraad o.b.s. de Schuthoek 2012-2013 Document leerlingenraad Beleidsplan Leerlingenraad o.b.s. de Schuthoek 2012-2013 Inhoud: 1. wat verstaan we onder een leerlingenraad? 2. opzet en organisatie van een leerlingenraad a. samenstelling van

Nadere informatie

Profielschets. Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd

Profielschets. Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd Profielschets Algemene informatie: Geslacht: man / vrouw Geboortejaar:. Functie: Werkverband: voltijd / deeltijd Overzicht: Score hoog = 4-5 Score gemiddeld = 3 Score laag = 1-2 Deel 1: Gezondheid. Gemiddelde

Nadere informatie

Workshop Overtuigend en Ontspannen Presenteren. Voor technische professionals. Donderdag 20 juni 2013

Workshop Overtuigend en Ontspannen Presenteren. Voor technische professionals. Donderdag 20 juni 2013 Workshop Overtuigend en Ontspannen Presenteren Voor technische professionals Donderdag 20 juni 2013 Programma We behandelen achtereenvolgens de volgende thema's: 0. Kwaliteiten en presenteren 1. Omgaan

Nadere informatie

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES MODULE #6 DREAMBOARD PROCES Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Docentenhandleiding CP27 OMGAAN MET ARBOVOORSCHRIFTEN. dh27-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved

Docentenhandleiding CP27 OMGAAN MET ARBOVOORSCHRIFTEN. dh27-v2.0. daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Docentenhandleiding CP27 OMGAAN MET ARBOVOORSCHRIFTEN dh27-v2.0 INBURGEREN daar gaan we werk van maken! 2007 ITpreneurs Nederland BV. All Rights Reserved Handel en Dienstverlening Arbo-voorschriften CP27

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6

Samenvatting. Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6 Samenvatting Scores Interactie Informatiewaarde Werkrelevantie Totale waardering 8,6 8,7 8,7 8,6 Uit de opmerkingen van de deelnemers blijkt dat zij de training als leerzaam, interactief en praktijkgericht

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind

1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind 1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind 1. Wat kijk je graag op tv? 2. Wat is je lievelingsfilm? 3. Wat doe je op internet? 4. Welke games speel je? 5. Waar praat je over op facebook, twitter, enzo? 6. Wat doe

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

OnzeLes Samen met leerlingen elke dag een beetje beter Mei 2016

OnzeLes Samen met leerlingen elke dag een beetje beter Mei 2016 OnzeLes Samen met leerlingen elke dag een beetje beter Mei 2016 AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD Gebruik van dit materiaal alleen met uitdrukkelijke toestemming van stichting leerkracht Overzicht Doel sessie

Nadere informatie

Werkboek LINTSTAGE NAAM: KLAS:

Werkboek LINTSTAGE NAAM: KLAS: Werkboek LINTSTAGE NAAM: KLAS: Inhoudsopgave Gegevens van het talent, de school en het leerbedrijf... 1 Belangrijke regels... 3 Wat wordt er van je verwacht als je stageloopt?... 4 Verslagonderdeel A...

Nadere informatie

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek,

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, 4 INZICHTEN De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, waarbij 37 trainers en coaches een seizoen lang intensief zijn gevolgd. Dit onderzoek

Nadere informatie

Meningsvorming: jij en vluchtelingen

Meningsvorming: jij en vluchtelingen Meningsvorming: jij en vluchtelingen Korte omschrijving Het kan uw leerlingen bijna niet ontgaan zijn dat de Europese Unie te maken heeft met een grote stroom vluchtelingen. Sinds een paar maanden is dit

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Draaiboek vorming oudercontact

Draaiboek vorming oudercontact Draaiboek vorming oudercontact Doel van de avond: - De juiste informatie over uw kind uit het oudercontact kunnen halen en zelf de juiste informatie aan de leerkracht tijdens het oudercontact kunnen geven

Nadere informatie

WERKVORM HIER IS MIJN GRENS

WERKVORM HIER IS MIJN GRENS WERKVORM HIER IS MIJN GRENS Stel, een cliënt vraagt je om een kopje koffie te drinken. Of om na werktijd nog even extra bij hem door te werken. Of om die tillift nou eens even niet te gebruiken. Zou je

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET INTERCOLLEGIALE CONSULTATIE HANDREIKING VOOR ZORGGROEPEN

AAN DE SLAG MET INTERCOLLEGIALE CONSULTATIE HANDREIKING VOOR ZORGGROEPEN AAN DE SLAG MET INTERCOLLEGIALE CONSULTATIE HANDREIKING VOOR ZORGGROEPEN Deze handreiking is opgesteld in samenwerking met: COLOFON InEen Leden van InEen kunnen dit document voor eigen gebruik vrijelijk

Nadere informatie

Hand-out behorende bij de training. Werkoverleg. Voor iedereen, door iedereen

Hand-out behorende bij de training. Werkoverleg. Voor iedereen, door iedereen Hand-out behorende bij de training Werkoverleg Voor iedereen, door iedereen Itasc Nederland B.V. Itasc Nederland B.V. Strijp-S, Videolab 3.038 WTC Amsterdam Torenallee 20 Toren C, level Level 14 5617 BC

Nadere informatie

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken?

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Thema 1: Oorzaken van werkstress Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Welke situaties op het werk veroorzaken bij jou stress? Welke dingen in het

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Stageverslag klas 9 Parcival College 2013 Inhoudsopgave Stages Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Tijdens je stage Doel van de stage Stageprogramma Voorbereiding en afsluiting Waar moet je op letten

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

Arbocatalogus Grafimedia

Arbocatalogus Grafimedia Arbocatalogus Grafimedia Van werkdruk naar werkplezier Presentatie voor gebruik in eigen bedrijf Arbocatalogus Grafimedia Van Werkdruk naar Werkplezier Presentatie voor gebruik in het eigen bedrijf Deze

Nadere informatie

READER STUDENTENCOACH EERSTEJAARS

READER STUDENTENCOACH EERSTEJAARS READER STUDENTENCOACH EERSTEJAARS MBO 1 Inleiding Voor jullie ligt de reader die hoort bij het project studentencoach(het coachen van eerstejaars studenten door ouderejaars). In deze reader vind je veel

Nadere informatie

11 werkvormen die helpen loslaten

11 werkvormen die helpen loslaten 11 werkvormen die helpen loslaten voor en door coaches met passie voor transformatie eindredactie: Hens van Soest COLOFON Uitgeverij: Auteurs: FOTOMISSIE Hens van Soest, Evelien Stadt, Yvonne Drieduite,

Nadere informatie

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment

Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment Studenten handleiding Competentie Ontwikkel Moment MBO en HBO studenten 3 de en 4 de jaars, HBO studenten verkorte opleiding en cursisten vervolgopleidingen Jeroen Bosch Ziekenhuis 1 Juni 2014, Jeroen

Nadere informatie