Netwerklunch Duurzame Inzetbaarheid 2016

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Netwerklunch Duurzame Inzetbaarheid 2016"

Transcriptie

1 Netwerklunch Duurzame Inzetbaarheid 2016 Burnout bij jonge medisch specialisten Een bijdrage aan het verminderen van patiëntveiligheidsrisico s als gevolg van burnout bij jonge medisch specialisten Erik Drenth Utrecht, 6 oktober 2016

2 Begin maart 2016: presentatie afstudeeronderzoek Master Risicomanagement Universiteit Twente

3 Inhoud 1. Eerder onderzoek van VvAA en Triple i vormt de aanleiding voor dit onderzoek 2. Vooronderzoek heeft geleid tot een theoretisch model, een concrete onderzoeksvraag en een aanpak van het onderzoek in drie delen 3. De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 4. Conclusie: er is verandering nodig! 5. Leiderschap, erkenning en het vergroten van het risicobewustzijn zijn belangrijke stappen om te zetten

4 Eerder onderzoek van VvAA en Triple i (Schaufeli & Schaufeli, 2014) vormt de aanleiding voor deze master thesis De bezieling in de zorg staat onder druk

5 Vooronderzoek heeft geleid tot een theoretisch model, een concrete onderzoeksvraag en een aanpak van het onderzoek in drie delen

6 Vooronderzoek heeft geleid tot een theoretisch model, een concrete onderzoeksvraag en een aanpak van het onderzoek in drie delen Vooronderzoek gericht op het verkennen van het onderwerp Methode: expert-interviews Competency failures contributing to accidents (Aviation) Geldt dit ook voor de zorg? En andere sectoren? Bron: NLR 2015

7 Vooronderzoek heeft geleid tot een theoretisch model, een concrete onderzoeksvraag en een aanpak van het onderzoek in drie delen Vooronderzoek gericht op het verkennen van het onderwerp Methode: expert-interviews Theoretisch model Figuur 1. Relatie ontwikkeling burnout en het ontstaan van ongewenste effecten als gevolg van burnout

8 Vooronderzoek heeft geleid tot een theoretisch model, een concrete onderzoeksvraag en een aanpak van het onderzoek in drie delen Vooronderzoek gericht op het verkennen van het onderwerp Methode: expert-interviews Ambitie Figuur 2. Doel interventies

9 Vooronderzoek heeft geleid tot een theoretisch model, een concrete onderzoeksvraag en een aanpak van het onderzoek in drie delen

10 De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen

11 De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 1. Literatuuronderzoek Definitie burnout (o.a. Maslach, Leiter & Schaufeli 2001, Prins 2009, Alarcon 2011, Taris, Houtman & Schaufeli 2013, Bakker & Costa 2014) Drie kernelementen 1. Emotional exhaustion (extreme vermoeidheid, uitputting) 2. Depersonalisation (afstand nemen, cynisme) 3. Reduced personal accomplishment (verminderde persoonlijke bekwaamheid) De werkomgeving speelt een belangrijke rol in het ontstaan van een burnout Een burnout: ontstaat stapsgewijs kan lange tijd niet als zodanig herkend worden (Schaufeli 2007) Het burnoutproces: Neerwaartse spiraal van verlies aan energiebronnen gekoppeld aan een toename van klachten waardoor een negatieve vicieuze cirkel ontstaat (Alarcon 2011, Schaufeli & Taris 2013)

12 De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 1. Literatuuronderzoek Het Job Demands Resources model vormt een belangrijk wetenschappelijk kader voor het begrip burnout en geeft inzicht in de oorzaken en gevolgen van burnout Figuur 3. Vereenvoudigde variant JD-R model, gebaseerd op het uitgebreide JD-R model (Schaufeli & Taris 2013, p. 185)

13 De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 1. Literatuuronderzoek De prevalentie van burnout onder jonge medisch specialisten in Nederland is substantieel Tabel 1. Burnoutprevalentie Medisch Specialisten in Nederland, % verhoogd burnout risico 2014 (n=1.241) 2015 (n=2.810) Medisch professionals 15,6% 12,7% Medisch specialisten 14,9% 12,4% NL beroepsbevolking 14,6% bron: onderzoek VvAA en Triple i (Schaufeli & Schaufeli 2014 en 2015) Burnoutprevalentie AIOS in Nederland: 20,6% (Prins e.a. 2010) Onderzoek AIOS 2016: 15% (Van den Heijkant, Tomlow, Prins & Van der Heijden, 2016)

14 De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 1. Literatuuronderzoek Diverse factoren liggen ten grondslag aan stress en bevlogenheid onder medisch specialisten in Nederland Tabel 2. Oorzaken voor stress en bevlogenheid onder Medisch Specialisten in Nederland Oorzaken voor stress werk-privé conflict emotionele dissonantie emotionele belasting rolconflict verandering Oorzaken voor bevlogenheid passend werk leren en ontwikkelen hulpmiddelen waardering patiënten communicatie bron: onderzoek VvAA en Triple i (Schaufeli & Schaufeli 2014 en 2015)

15 bron populatie, type onderzoek relatie patiëntveiligheid conclusies Shanafelt e.a. 2002, Annals of Internal Medicine West e.a. 2006, Journal of the American Medical Association Fahrenkopf e.a. 2008, BMJ (British Medical Journal) Toral-Villanueva e.a. 2009, Occupational Medicine Prins e.a. 2009, Psychology, Health & Medicine Shanafelt e.a. 2010, Annals of Surgery de Oliveira Jr. e.a. 2013, Anesthesia & Analgesia Chen e.a. 2013, International Journal of Medical Science Block e.a. 2013, Postgraduate Medical Journal Welp e.a. 2015, Frontiers in Psychology 115 AIOS interne geneeskunde (VS) cross-sectioneel onderzoek 184 AIOS interne geneeskunde (VS) prospectief longitudinaal onderzoek 123 AIOS kindergeneeskunde (VS) prospectief longitudinaal onderzoek 312 AIOS (diverse specialisaties, Mexico) cross-sectioneel onderzoek AIOS (diverse specialisaties, NL) cross-sectioneel onderzoek 7905 chirurgen (VS) cross-sectioneel onderzoek AIOS anesthesiology (VS) cross-sectioneel onderzoek 839 medisch specialisten (diverse specialisaties, Taiwan) cross-sectioneel onderzoek 55 eerste jaars AIOS interne geneeskunde, VS) cross-sectioneel onderzoek IC specialisten en verpleegkundigen (Zwitserland) cross-sectioneel onderzoek zelfgerapporteerde suboptimale patiëntenzorg zelfgerapporteerde medische fouten gemeten medicatiefouten en zelfgerapporteerde medische fouten zelfgerapporteerd suboptimaal medisch handelen en zelfgerapporteerde suboptimale attitude t.a.v. patiëntenzorg zelfgerapporteerde medische fouten zelfgerapporteerde medische fouten toepassen van best practices anesthesiologie, zelfgerapporteerde medische fouten en zelfgerapporteerde verleende kwaliteit van zorg zelfgerapporteerde ervaring met medisch verkeerd handelen zelfgerapporteerde medische fouten en perceptie m.b.t. patiëntveiligheid twee objectieve maatstaven (sterftecijfer (HSMR) IC en verblijfsduur patiënt) en één subjectieve maatstaf (zelfgerapporteerde perceptie m.b.t. veiligheid op de IC) AIOS met burnout rapporteren significant vaker dat ze minstens eens per maand een vorm van suboptimale patiëntenzorg leveren dan AIOS zonder burnout Significante positieve relatie tussen burnout en zelfgerapporteerde medische fouten, zowel met betrekking tot fouten uit de afgelopen 3 maanden als fouten in de komende 3 maanden Geen significant verschil t.a.v. gemeten medicatiefouten tussen AIOS met en zonder burnout. Burned out AIOS rapporteren significant meer medische fouten dan AIOS zonder burnout AIOS met burnout rapporteren significant vaker suboptimaal medisch handelen en een suboptimale attitude t.a.v. patiëntenzorg dan AIOS zonder burnout AIOS met burnout rapporteren significant meer medische fouten dan AIOS zonder burnout. Zeer bevlogen AIOS rapporteren significant minder medische fouten dan minder bevlogen AIOS Chirurgen met hoge burnout scores rapporteren meer medische fouten dan chirurgen met lage burnout scores. Mate van stress of burnout is volgens 13% van de chirurgen de belangrijkste oorzaak voor gemaakte medische fouten AIOS met burnout passen best practices minder vaak toe en rapporteren meer medische fouten en een lagere kwaliteit van zorg dan AIOS zonder burnout. Significante relatie tussen twee dimensies van burnout (uitputting en verminderde persoonlijke bekwaamheid) en ervaring met medisch verkeerd handelen AIOS met hoge burnout scores rapporteren meer medische fouten en scoren de patiëntveiligheid lager Een hoge score op emotionele uitputting (1 van de 3 burnout dimensies) hangt samen met een hoog sterftecijfer op de IC. Geen van de 3 burnout dimensies hangt samen met de verblijfsduur van de patiënt. Hoge scores op alle 3 dimensies van burnout hangen samen met een lagere perceptie t.a.v. de patiëntveiligheid op de IC De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 1. Literatuuronderzoek Burnout bij (jonge) medisch specialisten en risico s op het gebied van de patiëntveiligheid: een systematische review Gerichte search op PubMed longlist: 224 artikelen resultaat: 10 artikelen Conclusie: positieve relatie tussen burnout bij (jonge) medisch specialisten en (zelfgerapporteerde) medische fouten negatieve relatie tussen burnout bij (jonge) medisch specialisten en perceptie kwaliteit en veiligheid van geleverde zorg Beperkingen: meeste onderzoeken cross sectioneel opgezet: oorzaakgevolg relatie burnout en medische fouten?? veelal subjectieve meting van medische fouten Opvallend: in PubMed geen overzichtsstudie gevonden ten aanzien van dit specifieke onderwerp (augustus-december 2015)

16 De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 1. Literatuuronderzoek Uitkomst literatuuronderzoek: vereenvoudigde variant JD-R model specifiek gericht op (jonge) Nederlandse medisch specialisten Figuur 4. Vereenvoudigde variant JD-R model (jonge) Nederlandse medisch specialisten (cursief weergegeven data heeft specifiek betrekking op AIOS, overige data op medisch specialisten)

17 De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 1. Literatuuronderzoek Conclusie literatuuronderzoek: voldoende ondersteuning uit de wetenschappelijke literatuur voor het theoretisch model

18 De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 2. Deskresearch Deskresearch beleid Nederlandse ziekenhuizen met behulp van een random gestratificeerde steekproef (n = 12) Wordt er melding gemaakt van beleid dat gericht is op het voorkomen van patiëntveiligheidsrisico s als gevolg van burnout bij medisch specialisten in het algemeen en jonge medisch specialisten in het bijzonder? Als betreffend beleid wordt beschreven in de jaarverslagen of het strategisch- of jaarplan, wat zijn dan de specifieke kenmerken van dit beleid? N.V.T. Enigszins schokkend.?

19 De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 3. Empirisch onderzoek Vier groepsdiscussies in twee Nederlandse ziekenhuizen (n=17) tabel 3. Samenstelling groepsdiscussies Groep 1: jonge medisch specialisten medisch specialist ANIOS Ziekenhuis 1 Ziekenhuis 2 2 jonge medisch specialisten 3 AIOS Groep 2: directe werkomgeving medewerker Kwaliteit & Veiligheid medewerker HR/coach AIOS medisch specialist / medisch manager OK assistent Verpleegkundige manager P & O manager groep medisch specialisten manager Kwaliteit & Veiligheid medisch specialist / coach OK-assistent Wat zijn volgens de deelnemers aan het onderzoek de belangrijkste kenmerken van de huidige situatie met betrekking tot het signaleren van burnoutklachten bij jonge medisch specialisten? Wat zijn de belangrijkste aanbevelingen die de deelnemers aan het onderzoek doen voor interventies die eraan bijdragen om burnoutklachten van jonge medisch specialisten zo vroeg mogelijk te signaleren?

20 De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 3. Empirisch onderzoek De werkomgeving is eerder een extra risicofactor dan dat ze ondersteuning biedt bij het signaleren en bespreekbaar maken van burnoutklachten Tabel 4. Risicofactoren jonge medisch specialist ten aanzien van burnout bespreekbaar maken persoonlijke factoren persoonlijkheid attitude ten aanzien van ziek zijn angst voor de gevolgen bij melden burnout omgevingsfactoren hoge werkdruk hoge verwachtingen uit de werkomgeving hoge verwachtingen uit de privé-omgeving attitude ten aanzien van burnout Tabel 5. Risicofactoren werkomgeving niet of (te) laat ingrijpen bij burnoutklachten jonge medisch specialisten persoonlijke factoren persoonlijke normen en waarden beperkte handelingsmogelijkheden zelfbescherming omgevingsfactoren hoge werkdruk beperkingen werksysteem cultuur werkomgeving normen privé-omgeving attitude ten aanzien van burnout In lijn met de verwachtingen, opvallend of toch enigszins schokkend?

21 De resultaten: opvallend, enigszins schokkend en toch ook in lijn met de verwachtingen 3. Empirisch onderzoek De cultuur, attitude en het gedrag binnen de werkomgeving van jonge medisch specialisten kunnen als stressoren gezien worden binnen de context van het JD-R model Figuur 5. Vereenvoudigde variant JD-R model (jonge) Nederlandse medisch specialisten

22 Conclusie: er is verandering nodig!

23 Conclusie: er is verandering nodig! Conclusies Het is nodig om de negatieve vicieuze cirkel te doorbreken om de risico s op het gebied van de patiëntveiligheid als gevolg van burnout bij jonge medisch specialisten te verminderen

24 Conclusie: er is verandering nodig! Conclusies Het is nodig om de negatieve vicieuze cirkel te doorbreken om de risico s op het gebied van de patiëntveiligheid als gevolg van burnout bij jonge medisch specialisten te verminderen Toename risico s patiëntveiligheid

25 Conclusie: er is verandering nodig! Conclusies Het is nodig om de negatieve vicieuze cirkel te doorbreken om de risico s op het gebied van de patiëntveiligheid als gevolg van burnout bij jonge medisch specialisten te verminderen Hoe kan dit proces doorbroken worden?

26 Leiderschap, erkenning en het vergroten van het risicobewustzijn zijn belangrijke stappen om te zetten

27 Leiderschap, erkenning en het vergroten van het risicobewustzijn zijn belangrijke stappen om te zetten Aanbevelingen interventies Er zijn diverse interventies gericht op verschillende doelgroepen in het systeem nodig

28 Leiderschap, erkenning en het vergroten van het risicobewustzijn zijn belangrijke stappen om te zetten Procesmodel De onderzoeksresultaten hebben geleid tot een procesmodel van te beïnvloeden factoren binnen de werkomgeving figuur 6. Procesmodel te beïnvloeden factoren om signaleren burnoutklachten bij jonge medisch specialisten te stimuleren

29 Leiderschap, erkenning en het vergroten van het risicobewustzijn zijn belangrijke stappen om te zetten Prototype interventie Op basis van het procesmodel is een prototype voor een interventie binnen de werkomgeving ontworpen Stap 1 Meting burnoutprevalentie medisch specialisten met behulp van model Quick Scan VvAA / Triple i Stap 2 Bespreken en communiceren uitkomsten meting binnen het ziekenhuis, onder leiding van het stafbestuur Stap 3 Structureel betrekken van verpleegkundigen en assistenten bij IFMS en uitbreiden IFMS vragenlijst m.b.t. het meten van de mentale batterij Advies aan VvAA Neem het initiatief om samen met partners een congres te organiseren over burnout bij jonge medisch specialisten, om het risicobewustzijn op maatschappelijk- en sectorniveau te vergroten

30 Leiderschap, erkenning en het vergroten van het risicobewustzijn zijn belangrijke stappen om te zetten Advies aan management ziekenhuizen Durf leiderschap te tonen, neem de regie en erken dat burnout onder (jonge) medisch specialisten vóórkomt Advies aan medisch stafbestuur en raad van bestuur ziekenhuizen 1. Neem burnout bij (jonge) medisch specialisten als risico op in de risicomatrix van het ziekenhuis. 2. Voer prevalentie-onderzoek uit om de omvang van het risico te bepalen en bepaal met behulp van een riskassessment de mogelijke impact. 3. Betrek verpleegkundigen en assistenten bij dit riskassessment en maak deze groep tevens structureel onderdeel van het IFMS-proces. 4. Versterk met behulp van voorbeeldgedrag en een goed intern communicatieprogramma de erkenning en bewustwording van burnout onder (jonge) medisch specialisten. 5. Ontwikkel beleid gericht op burnoutpreventie, het signaleren en bespreekbaar maken van burnoutklachten en het beheersen van gerelateerde risico s op het gebied van de patiëntveiligheid. 6. Ga in samenwerking met andere ziekenhuizen de dialoog op sector- en politiek niveau aan om de bewustwording van burnoutrisico s bij (jonge) medisch specialisten te vergroten en meer ruimte en flexibiliteit in het werksysteem te realiseren. Geldt dit ook voor andere sectoren?

31 Twee vragen, maar dan aan jullie.. 1. Stel: je weet dat de medisch specialist die binnenkort die lastige operatie bij jou of één van je familieleden moet uitvoeren, die ene van de acht is. 2. Wie is er verantwoordelijk voor het wel of niet inroosteren van deze specialist?

32 De zorg in Nederland is goed! The Netherland stays the European Champion and the only country reaching above the 900 points level. Health Consumer Powerhouse 2015 Dit onderzoek is bedoeld om een bijdrage te leveren aan het verder verbeteren van de gezondheidszorg in Nederland

33 Contactgegevens Erik Drenth: Linkedin: 10 februari 2017 congres over dit onderwerp. Zie

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners Colloquium psychosociale risico s Brussel, 23-09-2014 dr Sofie Vandenbroeck 2 Opdrachtgevers Federale

Nadere informatie

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven?

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Bevlogenheid en burn-out in de zorgsector Lode Godderis Projectverantwoordelijken: Prof. Dr. Lode Godderis 1,4 Projectleider: Dr. Sofie Vandenbroeck 1,4 ONDERZOEKSTEAM

Nadere informatie

Wat is burnout? Omschrijving, oorzaken, gevolgen en oplossingen. Inhoud presentatie. 1.1. Wat is burnout? ( opgebrand, uitgeblust ) Verschil met...

Wat is burnout? Omschrijving, oorzaken, gevolgen en oplossingen. Inhoud presentatie. 1.1. Wat is burnout? ( opgebrand, uitgeblust ) Verschil met... Wat is burnout? Omschrijving, oorzaken, gevolgen en oplossingen Prof. Dr. Hans De Witte WOPP O2L Fac. Psychologie & Ped. Wet. - KU Leuven Vervolmakingscyclus Verzekeringsgeneeskunde 18 Februari 2015 Gasthuisberg,

Nadere informatie

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij artsen en verpleegkundigen in Belgische ziekenhuizen

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij artsen en verpleegkundigen in Belgische ziekenhuizen In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij artsen en verpleegkundigen in Belgische ziekenhuizen Nationale Dagen Arbeidsgeneeskunde 29-11-2013 Dr Sofie

Nadere informatie

De kunst bevlogen te blijven

De kunst bevlogen te blijven De kunst bevlogen te blijven De rol van persoonlijke hulpbronnen in het welbevinden van jonge veterinaire professionals Nederlandstalige samenvatting Het psychisch welzijn van dierenartsen en andere zorgprofessionals

Nadere informatie

/hpm. Onderzoek werkstress, herstel en cultuur. De rol van vrijetijdsbesteding. 6 februari 2015. Technische Universiteit Eindhoven

/hpm. Onderzoek werkstress, herstel en cultuur. De rol van vrijetijdsbesteding. 6 februari 2015. Technische Universiteit Eindhoven Onderzoek werkstress, herstel en cultuur De rol van vrijetijdsbesteding 6 februari 2015 Technische Universiteit Eindhoven Human Performance Management Group ir. P.J.R. van Gool prof. dr. E. Demerouti /hpm

Nadere informatie

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij artsen en verpleegkundigen in Belgische ziekenhuizen

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij artsen en verpleegkundigen in Belgische ziekenhuizen In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij artsen en verpleegkundigen in Belgische ziekenhuizen Studiedag pijnverpleegkundigen NVKVV 28/03/2014 Mevr. Stefanie

Nadere informatie

Vertrouwelijk GROEPSRAPPORTAGE EINDMETING Voorbeeldteam Aantal deelnemers: 8 15-11-2015

Vertrouwelijk GROEPSRAPPORTAGE EINDMETING Voorbeeldteam Aantal deelnemers: 8 15-11-2015 Vertrouwelijk GROEPSRAPPORTAGE EINDMETING Voorbeeldteam Aantal deelnemers: 8 15-11-2015 1 Dit rapport geeft een overzicht op groepsniveau van hun bevlogenheid, energie- en stressbronnen en de gemiddelde

Nadere informatie

Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae

Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae Dutch Summary Acknowledgements Curriculum Vitae 184 Welbevinden en hoofdpijn bij adolescenten: de rol van zelfregulatie In dit proefschrift is de rol van zelfregulatie processen voor het welbevinden van

Nadere informatie

de jaren van de vorige eeuw lag de focus op de beschrijving van stressreacties en onderzoek van de (karakteristieken van) stimuli die een

de jaren van de vorige eeuw lag de focus op de beschrijving van stressreacties en onderzoek van de (karakteristieken van) stimuli die een Samenvatting Werkstress bij verpleegkundigen is al jaren wereldwijd een probleem. Werkstress kan negatieve gevolgen hebben voor de geestelijke en lichamelijke gezondheid en kan het plezier in het werk

Nadere informatie

Cover Page. Author: Beuzekom, Martie van Title: Latent risk factors in operating theatres and intensive care units Issue Date:

Cover Page. Author: Beuzekom, Martie van Title: Latent risk factors in operating theatres and intensive care units Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19916 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Beuzekom, Martie van Title: Latent risk factors in operating theatres and intensive

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19103 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Pisanti, Renato Title: Beyond the job demand control (-support) model : explaining

Nadere informatie

SUR-V.com. HR Monitor. Stel snel en eenvoudig een wetenschappelijk verantwoord HR onderzoek op.

SUR-V.com. HR Monitor. Stel snel en eenvoudig een wetenschappelijk verantwoord HR onderzoek op. SUR-V.com HR Monitor Stel snel en eenvoudig een wetenschappelijk verantwoord HR onderzoek op. Onze unieke HR Monitor Weet u wat er speelt binnen uw organisatie? Waar uw medewerkers energie van krijgen

Nadere informatie

Vervolgonderzoek omtrent de psychosociale gesteldheid van politiepersoneel

Vervolgonderzoek omtrent de psychosociale gesteldheid van politiepersoneel Vervolgonderzoek omtrent de psychosociale gesteldheid van politiepersoneel Prof. dr. W.B. Schaufeli (Universiteit Utrecht) en Prof. dr. T.W. Taris (Universiteit Utrecht) Samenvatting In 2013 is in opdracht

Nadere informatie

Burn-out hype of symptoom? Ontstaan, preventie, aanbevelingen

Burn-out hype of symptoom? Ontstaan, preventie, aanbevelingen Burn-out hype of symptoom? Ontstaan, preventie, aanbevelingen Denkoefening: stresssymptomen Stress Stress + stress = 2 Stress + stress = 2 Stress = reflexmatige lichamelijke reactie op een psychologisch

Nadere informatie

Bevlogen aan het werk!

Bevlogen aan het werk! Bevlogen aan het werk! Werkplezier binnen de zorgsector Scholingsdag CNV Utrecht, 16 november 2010 Mark van de Grift, MSc Ons werk is veranderd Van Naar Fysieke arbeid Mentale en emotionele arbeid Extern

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38701 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Visschedijk, Johannes Hermanus Maria (Jan) Title: Fear of falling in older patients

Nadere informatie

arbo 42 11-10-2013 17:27:30

arbo 42 11-10-2013 17:27:30 arbo 42 11-10-2013 17:27:30 e brengen een hoge werkdruk vaak in verband met een breed scala aan gezondheids- en veiligheidsrisico s, variërend van vermoeidheid en fysieke klachten tot hartziekten of ongelukken

Nadere informatie

MEDEWERKERSONDERZOEK 2017

MEDEWERKERSONDERZOEK 2017 MEDEWERKERSONDERZOEK 2017 STICHTING IKPOB RAPPORTAGE Beste lezer, Voor u ligt de rapportage van het medewerkersonderzoek binnen het openbaar bestuur. De resultaten in deze rapportage zijn gebaseerd op

Nadere informatie

De psychosociale gezondheid van politiepersoneel

De psychosociale gezondheid van politiepersoneel De psychosociale gezondheid van politiepersoneel I. van Beek, MSc (Universiteit Utrecht) Prof. dr. T.W. Taris (Universiteit Utrecht) Prof. dr. W.B. Schaufeli (Universiteit Utrecht) Samenvatting van I.

Nadere informatie

Switching on and off. office hours. Internet is booming. Normen vervagen ;-); The Do s and Don ts of E-mail during jjk

Switching on and off. office hours. Internet is booming. Normen vervagen ;-); The Do s and Don ts of E-mail during jjk Switching on and off De impact van smartphone gebruik op het welzijn van de werknemer Daantje Derks Erasmus Universiteit Rotterdam Opzet presentatie Algemeen theoretisch kader Aanleiding/observaties Begripsverheldering

Nadere informatie

Master Thesis. Early Career Burnout Among Dutch Nurses: Comparing Theoretical Models. Using an Item Response Approach.

Master Thesis. Early Career Burnout Among Dutch Nurses: Comparing Theoretical Models. Using an Item Response Approach. 1 Master Thesis Early Career Burnout Among Dutch Nurses: Comparing Theoretical Models Using an Item Response Approach. Burnout onder Beginnende Nederlandse Verpleegkundigen: een Vergelijking van Theoretische

Nadere informatie

Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?*

Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?* Zijn distress en ziektestatus gerelateerd aan lichamelijke en emotionele problemen bij vrouwen met ovariumkanker?* Floor Ploos van Amstel, RN, MSc, verpleegkundig expert, afd. Medische Oncologie Maaike

Nadere informatie

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot

Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid. Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Bedrijfskundige opbrengsten van investeren in Vitaliteit en Gezondheid Prof. Dr. Gerard I.J.M. Zwetsloot Programma Workshop Eerste deel: Presentatie Visie op Gezond Ondernemen Een paar voorbeelden van

Nadere informatie

Psychosociale belasting en bevlogenheid

Psychosociale belasting en bevlogenheid Psychosociale belasting en bevlogenheid Landelijke VGWM dag 8 maart 2007 Willem van Rhenen Chief medical officer ArboNed Programma 1 psychosociale belasting in de traditionele arbozorg 2 psychosociale

Nadere informatie

MINDFULNESS EN ACT INTERVENTIES ALS E-HEALTH: EEN META-ANALYSE

MINDFULNESS EN ACT INTERVENTIES ALS E-HEALTH: EEN META-ANALYSE MINDFULNESS EN ACT INTERVENTIES ALS E-HEALTH: EEN META-ANALYSE MARION SPIJKERMAN VGCT CONGRES, 13 NOVEMBER 2015 OVERZICHT Introductie Methode Resultaten Discussie Mindfulness en ACT interventies als ehealth:

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

Hoe kiezen patiënten een zorgaanbieder? De rol van objectieve en subjectieve kwaliteitsinformatie

Hoe kiezen patiënten een zorgaanbieder? De rol van objectieve en subjectieve kwaliteitsinformatie Hoe kiezen patiënten een zorgaanbieder? De rol van objectieve en subjectieve kwaliteitsinformatie Presentatie literatuur- en praktijkonderzoek Invitational Nivel: Judith de Jong Kim Out Romy Bes Kim van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het is een uitdaging om ouderen te identificeren die baat kunnen hebben bij een interventie gericht op de preventie van beperkingen in het dagelijks leven op het moment dat dergelijke

Nadere informatie

Integraal risicomanagement

Integraal risicomanagement Samenvatting Integraal risicomanagement in 40 Nederlandse ziekenhuizen Inhoud Inleiding 3 Onderzoeksvragen 3 Integraal risicomanagement onvoldoende beschreven 4 Aanbevelingen 5 Over VvAA 7 2 VvAA Risicomanagement

Nadere informatie

Dr. Daantje Derks Associate Professor Erasmus University Rotterdam. WERKEN IN DE TOEKOMST Performance Management 3.0

Dr. Daantje Derks Associate Professor Erasmus University Rotterdam. WERKEN IN DE TOEKOMST Performance Management 3.0 Dr. Daantje Derks Associate Professor Erasmus University Rotterdam WERKEN IN DE TOEKOMST Performance Management 3.0 INTRODUCTIE Competitief voordeel Werknemers maken het verschil Innovatie Creativiteit

Nadere informatie

Psychosociale arbeidsbelasting

Psychosociale arbeidsbelasting Psychosociale arbeidsbelasting Een positieve benadering Wilmar Schaufeli Universiteit Utrecht Drie perspectieven Smal: Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Breder: Werkstress Breedst: Duurzame inzetbaarheid

Nadere informatie

Stress en motivatie in het werk op de IC: last of lust?

Stress en motivatie in het werk op de IC: last of lust? Stress en motivatie in het werk op de IC: last of lust? Margo van Mol MSc Psycholoog en IC- verpleegkundige 21-04- 2017 Intensive Care Volwassenen, Erasmus MC The Netherlands InsFtute for Health Sciences

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Burnout, een toestand van mentale uitputting door chronische stress in de werksituatie, vormt een ernstig maatschappelijk probleem dat momenteel veel aandacht krijgt. In

Nadere informatie

Analyse Mentaal Kapitaal. Stimuleren van energie en veerkracht als antwoord op stress en burn-out in uw organisatie

Analyse Mentaal Kapitaal. Stimuleren van energie en veerkracht als antwoord op stress en burn-out in uw organisatie Analyse Mentaal Kapitaal Stimuleren van energie en veerkracht als antwoord op stress en burn-out in uw organisatie De analyse die Better Minds at Work heeft gemaakt werd vertaald in een concreet actieplan.

Nadere informatie

Succesvol Job Craften Hoe maak je je werk leuk(er)? Interventie bij een Politiekorps

Succesvol Job Craften Hoe maak je je werk leuk(er)? Interventie bij een Politiekorps Succesvol Job Craften Hoe maak je je werk leuk(er)? Interventie bij een Politiekorps Dhr. Karel de Groot, Politie Brabant-Noord Drs. Maggie (Machteld) van den Heuvel, UU Prof. dr. Eva Demerouti, Dr. Maria

Nadere informatie

Chronische zieke werknemers: Werkbeleving & ziekteverzuim

Chronische zieke werknemers: Werkbeleving & ziekteverzuim Chronische zieke werknemers: Werkbeleving & ziekteverzuim dr. Nathalie Donders drs. Karin Roskes dr. Joost van der Gulden Afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Centrum voor Huisartsgeneeskunde, Ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Prof Dr Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC, Rotterdam Gezondheid van uitkeringsgerechtigden

Nadere informatie

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies Center of Research on Psychology in Somatic diseases Lonneke van de Poll Franse, Integraal Kankercentrum

Nadere informatie

Transformationeel leiderschap. Bevlogenheid creëren in veranderprocessen

Transformationeel leiderschap. Bevlogenheid creëren in veranderprocessen Transformationeel leiderschap Bevlogenheid creëren in veranderprocessen Auteur Harry Jonker Datum 23 september 2016 Verandering voor iedereen Veranderingen in organisaties vragen over het algemeen nogal

Nadere informatie

BELEVING. Is beleving van nierziekte en behandeling te beïnvloeden? Disclosure. Beleving en beinvloeding. Ziekte- en behandelpercepties

BELEVING. Is beleving van nierziekte en behandeling te beïnvloeden? Disclosure. Beleving en beinvloeding. Ziekte- en behandelpercepties Disclosure Is beleving van nierziekte en behandeling te beïnvloeden? Subsidies voor onderzoek van de Nierstichting en Novartis. Emma K. Massey, PhD e.massey@erasmusmc.nl Erasmus MC Department of Internal

Nadere informatie

Komt een dokter bij de coach. Medical coaching in Nederland Drs. Anouk Bogers 16 november 2017

Komt een dokter bij de coach. Medical coaching in Nederland Drs. Anouk Bogers 16 november 2017 Komt een dokter bij de coach Medical coaching in Nederland Drs. Anouk Bogers 16 november 2017 Opbouw Voorstellen: Anouk Bogers Bezieling in de zorg 2017 Terugblik? Energie Coaching artsen in Nederland

Nadere informatie

De psychosociale gezondheid van politiepersoneel

De psychosociale gezondheid van politiepersoneel De psychosociale gezondheid van politiepersoneel Hoe staat het? Wat maakt het? En wat kraakt het? Prof.dr. Toon Taris 1 Introductie Politie is in beweging (bv overgang Nationale Politie) en staat in het

Nadere informatie

Bevlogenheid op de werkvloer: Werkstress L à werkplezier! J

Bevlogenheid op de werkvloer: Werkstress L à werkplezier! J Bevlogenheid op de werkvloer: Werkstress L à werkplezier! J Dr. Daantje Derks Smart Government, 18 juni 2015 Focus psychologie Negatief Ziekteverzuim, verslaving, afwezigheid op het werk, trainingen Meer

Nadere informatie

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER Noortje Wiezer Themagebieden van TNO Waarom is het belangrijk om over werkdruk, werkstress en werkplezier te praten? Wat is stress? Een (noodzakelijke) reactie op een bedreigende

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012

Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen. 7 mei 2012 Uitkomsten onderzoek Controle en Vertrouwen 7 mei 2012 Voorwoord Onderwerp: resultaten onderzoek Controle en Vertrouwen Geachte heer, mevrouw, Hartelijk dank voor uw medewerking aan het onderzoek naar

Nadere informatie

Inzetbaar worden Inzetbaar blijven Inzetbaarheid verhogen

Inzetbaar worden Inzetbaar blijven Inzetbaarheid verhogen Wie ben ik Inzetbaar worden Inzetbaar blijven Inzetbaarheid verhogen Integrale aanpak Wie staat waar? Gezondheidsmatrix Obv 1000 FTE Vitaal 110% 15% Gezond 100% 20% Potential at risk 90% 30% At risk 80%

Nadere informatie

Achtergrond informatie Mentale Vitaliteit Quickscan Bevlogenheid

Achtergrond informatie Mentale Vitaliteit Quickscan Bevlogenheid Achtergrond informatie Quickscan Bevlogenheid Bezoek onze website op Twitter mee via @Activeliving93 Linken? Linkedin.com/company/active-living-b.v. Bezoekadres Delta 40 6825 NS Arnhem Altijd ~ Overal

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4. Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4. Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Samenvatting SAMENVATTING 189 Depressie is een veelvoorkomende psychische stoornis die een hoge ziektelast veroorzaakt voor zowel de samenleving als het individu. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)

Nadere informatie

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren?

Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Doorbreken cirkel van geweld! Hoe kunnen we een duurzame veilige situatie thuis creëren? Effectonderzoek naar de aanpak huiselijk geweld in de G4 Majone Steketee Katinka Lünnemann Bas Tierolf Belangrijkste

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 179 In dit proefschrift werden de resultaten beschreven van studies die zijn verricht bij volwassen vrouwen met symptomen van bekkenbodem dysfunctie. Deze symptomen komen frequent voor en kunnen de kwaliteit

Nadere informatie

Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen

Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen SAMENVATTING Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen klinische populaties, waaronder ook de Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD). Ook al wordt

Nadere informatie

Compassie of professionele afstand?

Compassie of professionele afstand? Compassie of professionele afstand? Ziel en zakelijkheid in de zorg Monique Harskamp 30 november Compassie of professionele afstand? Compassie Compassiemoeheid en compassievoldoening. Oorzaken van compassiemoeheid.

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Burn-out: de rol van psychische werkbelasting

Burn-out: de rol van psychische werkbelasting Burn-out: de rol van psychische werkbelasting Christianne Hupkens Ongeveer een op de tien werkenden heeft last van burnout klachten. Burn-out blijkt samen te hangen met diverse aspecten van psychische

Nadere informatie

Vertrouwelijk GROEPSRAPPORTAGE Voorbeeld teamrapportage 1 Aantal deelnemers: 10 26-10-2014

Vertrouwelijk GROEPSRAPPORTAGE Voorbeeld teamrapportage 1 Aantal deelnemers: 10 26-10-2014 Vertrouwelijk GROEPSRAPPORTAGE Voorbeeld teamrapportage 1 Aantal deelnemers: 10 26-10-2014 1 Dit rapport geeft een overzicht op groepsniveau van hun bevlogenheid, energie- en stressbronnen en de gemiddelde

Nadere informatie

Hart voor de Zorg Programma. Hartcoherentie training voor zorgverleners

Hart voor de Zorg Programma. Hartcoherentie training voor zorgverleners Hart voor de Zorg Programma Hartcoherentie training voor zorgverleners HeartMath Hart voor de Zorg Programma De hedendaagse hectische, steeds veranderende en veeleisende zorgomgeving vraagt veel energie

Nadere informatie

Werkbeleving onder hoogbegaafde werkers

Werkbeleving onder hoogbegaafde werkers Werkbeleving onder hoogbegaafde werkers Toelichting onderzoeksmodel en opzet onderzoek Toon Taris Universiteit Utrecht congres hoogbegaafdheid en werk, 27/6/2014 1 Opzet Aanleiding Achtergrond van het

Nadere informatie

Is zelfstandigheid in het werk onmisbaar voor bevlogen ziekenhuismedewerkers?

Is zelfstandigheid in het werk onmisbaar voor bevlogen ziekenhuismedewerkers? Is zelfstandigheid in het werk onmisbaar voor bevlogen ziekenhuismedewerkers? Workshop HRM in de Zorg 2015 Astrid Ridderbos, senior adviseur Arbeid & Organisatie SKB Nienke Huitema, P&O-adviseur Deventer

Nadere informatie

Samenvatting Hoofstuk 2 Hoofdstuk 3 130

Samenvatting Hoofstuk 2 Hoofdstuk 3 130 127 Onder de paraplu van het Arboconvenant UMC is het Preventieprogramma Fysieke Belasting ingevoerd. Aanleiding voor het afsluiten van het Arboconvenant betrof het hoge ziekteverzuim in diverse branches,

Nadere informatie

30-5-2012. Gezond en vitaal langer doorwerken?! Programma. Inleiding. Inleiding

30-5-2012. Gezond en vitaal langer doorwerken?! Programma. Inleiding. Inleiding Programma Gezond en vitaal langer doorwerken?! Allard van der Beek Hoogleraar Epidemiologie van Arbeid & Gezondheid Afdeling Sociale Geneeskunde,, EMGO + Instituut Onderzoekscentrum Body@Work TNO-VU/ VU/VUmcVUmc

Nadere informatie

Wat is en doet BaroMed? Samenvatting:

Wat is en doet BaroMed? Samenvatting: Samenvatting: BaroMed is een online instrument om in kaart te brengen hoe het gaat met een vakgroep en met individuele specialisten. Na invulling van de vragenlijst (maximaal 25 minuten) krijgt elke deelnemer

Nadere informatie

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Ernstige Psychische Aandoeningen (EPA) Definitie consensus groep EPA¹ - Sprake van psychische stoornis

Nadere informatie

Handleiding Veiligheidsrondes

Handleiding Veiligheidsrondes Utrecht, maart 2006 Handleiding Veiligheidsrondes Project Veiligheidsmanagement Bouwen aan Veiligheid in de Zorg Auteurs: drs. I. van der Veeken, drs B. Heemskerk, E. Nap Inleiding Niet alleen de Raad

Nadere informatie

Wel of geen AOA in het JBZ?

Wel of geen AOA in het JBZ? Wel of geen AOA in het JBZ? Maartje van de Vrugt CHOIR seminar 13 november 2015 Facts and figures JBZ Topklinisch ziekenhuis 4000 medewerkers 240 medisch specialisten 730 bedden Incl. Intensive care: 26

Nadere informatie

Kwaliteit en bevlogenheid

Kwaliteit en bevlogenheid Kwaliteit en bevlogenheid Wilmar Schaufeli Universiteit Utrecht Congres Werk Gezondheid 2 okt. 2012-1 Onderwerpen 1. Ontwikkelingen 2. Mega-trends 3. Bevlogenheid Congres Werk Gezondheid - 2 Werk Van Naar

Nadere informatie

Publiekssamenvatting PRISMO. - De eerste resultaten-

Publiekssamenvatting PRISMO. - De eerste resultaten- Publiekssamenvatting PRISMO - De eerste resultaten- Inleiding In maart 2005 is de WO groep van de Militaire GGZ gestart met een grootschalig longitudinaal prospectief onderzoek onder militairen die werden

Nadere informatie

Job Crafting: Zelf sleutelen aan je motivatie

Job Crafting: Zelf sleutelen aan je motivatie Job Crafting: Zelf sleutelen aan je motivatie Van theorie via onderzoek naar praktijk Dr. Maria Peeters Vakgroep Sociale en Organisatiepsychologie Universiteit Utrecht Lezing leergang Motivatie, NIP 14

Nadere informatie

Onderzoeksrapport professionals en burn-outs

Onderzoeksrapport professionals en burn-outs Onderzoeksrapport professionals en burn-outs Lysanne van Schaik Master Strategisch Human Resource Management Universiteit Utrecht Bron: masterscriptie professionalism als uitdaging tegen burn-out 06-19853602

Nadere informatie

Incidentie. Adjuvante endocriene therapie; het zorgenkind van de mammae. Transitie van voorlichting onder de maat, naar voorlichting op maat.

Incidentie. Adjuvante endocriene therapie; het zorgenkind van de mammae. Transitie van voorlichting onder de maat, naar voorlichting op maat. Adjuvante endocriene therapie; het zorgenkind van de mammae. Transitie van voorlichting onder de maat, naar voorlichting op maat. Incidentie Jaarlijks 13.000 vrouwen diagnose borstkanker Bij elke vrouw

Nadere informatie

Het meten van ziektespecifieke kwaliteit van leven

Het meten van ziektespecifieke kwaliteit van leven Het meten van ziektespecifieke kwaliteit van leven Meetproblemen bij Tukkers Job van der Palen Universiteit Twente, Faculteit Gedragswetenschappen Vakgroep Onderzoeksmethodologie, meetmethoden en dataanalyse

Nadere informatie

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling.

Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Rapport Systematische review naar effectieve interventies ter preventie van kindermishandeling. Auteurs: F.J.M. van Leerdam 1 K. Kooijman 2 F. Öry 1 M. Landweer 3 1: TNO Preventie en Gezondheid Postbus

Nadere informatie

Onderzoek heeft aangetoond dat een hoge mate van herstelbehoefte een voorspellende factor is voor ziekteverzuim. Daarom is in de NL-SH ook de relatie

Onderzoek heeft aangetoond dat een hoge mate van herstelbehoefte een voorspellende factor is voor ziekteverzuim. Daarom is in de NL-SH ook de relatie Samenvatting Gehoor en de relatie met psychosociale gezondheid, werkgerelateerde variabelen en zorggebruik. De Nationale Longitudinale Studie naar Horen Slechthorendheid is een veelvoorkomende chronische

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen

Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Handhygiëne in Nederlandse ziekenhuizen Elise van Beeck Maatschappelijke Gezondheidszorg & Medische Microbiologie en Infectieziekten Erasmus MC Rotterdam Overzicht presentatie Introductie: waar is het

Nadere informatie

Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem

Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem Masterclass Veiligheidsmanagementsysteem PART zorg 13 mei 2014 Agenda 1 2 3 4 5 Introductie VMS - huiswerkopdracht Introductie VIM Casus en gespreksoefening Taken VIM-team Discussie + afsluiting Plaats

Nadere informatie

Zorg voor de mantelzorger

Zorg voor de mantelzorger Zorg voor de mantelzorger Het geven van zorg aan je naasten is een taak van ons allen. Dat verwacht de overheid ook van ons. Maar voor zorgmedewerkers is mantelzorg verlenen een extra gezondheidsrisico.

Nadere informatie

Bevlogenheid: Bevlogenheid geeft je vleugels! Arboplaats BV 1

Bevlogenheid: Bevlogenheid geeft je vleugels! Arboplaats BV 1 Bevlogenheid: Bevlogenheid geeft je vleugels! Welkom allemaal Arboplaats BV 1 Wie ben ik? Mizzi Middelweerd: Sociaal- en Gezondheidspsycholoog Wild van positieve psychologie Magisch jaartal: 1997 Richt

Nadere informatie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Zoals beschreven in hoofdstuk 1, is artrose een chronische ziekte die vaak voorkomt bij ouderen en in het bijzonder

Nadere informatie

het psychisch functioneren van de ouder, de tevredenheid van de ouders met de (huwelijks)relatie en de gezinscommunicatie. Een beter functioneren van

het psychisch functioneren van de ouder, de tevredenheid van de ouders met de (huwelijks)relatie en de gezinscommunicatie. Een beter functioneren van 9 Samenvatting 173 174 9 Samenvatting Kanker is een veel voorkomende ziekte. In 2003 werd in Nederland bij meer dan 72.000 mensen kanker vastgesteld. Geschat wordt dat het hier in 9.000 gevallen om mensen

Nadere informatie

Organisatie en werken in de zorg

Organisatie en werken in de zorg Arbeidsorganisatie Organisatie en werken in de zorg De perceptie van de arbeid in Nederland Tummers, G.E.R., Van Merode, G.G. & Landeweerd, J.A. 1 (2002), Organisatie, werk en werkreacties in de verpleging

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier De invloed van reorganisaties op werkdruk en werkplezier Huub Pennock, Ergo-balans Noortje Wiezer TNO Alex van der Wal, Dexis Arbeid 1 Verzekeraars en werkdruk? 3 Programma

Nadere informatie

Vitaliteit en Het Nieuwe Werken Tinka van Vuuren Proeverij HNW en Vitaliteit 11 november 2013

Vitaliteit en Het Nieuwe Werken Tinka van Vuuren Proeverij HNW en Vitaliteit 11 november 2013 Vitaliteit en Het Nieuwe Werken Tinka van Vuuren Proeverij HNW en Vitaliteit 11 november 2013 2 Inhoud presentatie Wat is vitaliteit? Welke factoren beïnvloeden de vitaliteit van werknemers? Wat zijn de

Nadere informatie

Introductie in talentdenken

Introductie in talentdenken Introductie in talentdenken Peter Beschuyt Uitdaging: Een duurzame match vinden tussen organisatiedoelen en persoonlijke aspiraties 1& Hoeveel % van de tijd op het werk word jij ingezet op datgene waar

Nadere informatie

Ruimte voor vernieuwing, in control veranderen?

Ruimte voor vernieuwing, in control veranderen? Ruimte voor vernieuwing, in control veranderen? ZKN Congres, 5 juni 2013 drs. F.H. (Erik) Drenth, directeur VvAA Risicomanagement voor de gezondheidszorg Inhoud 1. VvAA in het kort 2. De sector in de media:

Nadere informatie

Omgaan met verschillen in de klas: Onderzoeksresultaten

Omgaan met verschillen in de klas: Onderzoeksresultaten Omgaan met verschillen in de klas: Onderzoeksresultaten Jolien Geerlings PhD Onderzoeker J.Geerlings@uu.nl Overzicht 1) Inleiding 2) Wat hebben we precies onderzocht? 3) Hoe gaan we om met verschillen

Nadere informatie

Symposium Provinciale raad Antwerpen 10/05/2014. De levenskwaliteit van onze artsen, knipperlichten en oplossingen.

Symposium Provinciale raad Antwerpen 10/05/2014. De levenskwaliteit van onze artsen, knipperlichten en oplossingen. Symposium Provinciale raad Antwerpen 10/05/2014 De levenskwaliteit van onze artsen, knipperlichten en oplossingen. Dokter Jos Vandekerkhof Voorzitter Medische raad Jessaziekenhuis Hasselt Demografie

Nadere informatie

Nationaal AYA Jong & Kanker Platform

Nationaal AYA Jong & Kanker Platform Nationaal AYA Jong & Kanker Platform www.aya4net.nl Kanker gerelateerde vermoeidheid Een aanhoudend, subjectief gevoel van uitputting gerelateerd aan kanker of aan de behandeling ervan, dat interfereert

Nadere informatie

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten

Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Jonge werknemers en werkstress: een beknopte weergave van de feiten Irene Houtman & Ernest de Vroome (TNO) In het kort: Onderzoek naar de ontwikkeling van burn-outklachten en verzuim door psychosociale

Nadere informatie

Jeugdzorg 7 juni 2013. RAPPORTAGE totaalset

Jeugdzorg 7 juni 2013. RAPPORTAGE totaalset Jeugdzorg 7 juni 2013 RAPPORTAGE totaalset Resultaten voordezorg.nl Zes jeugdzorgorganisaties hebben meegedaan aan voordezorg.nl. Medewerkers hebben antwoord gegeven op de vragen: Hoe denkt u over uw werk?

Nadere informatie

Burnout onder studenten: risico's en sociale steun

Burnout onder studenten: risico's en sociale steun Burnout onder studenten: risico's en sociale steun Student: Romy Kaebisch (0261165) Docent: Ruud Abma Woorden: 12.750 Pagina's: 32 Datum: 29 januari 2011 1 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE...2 1. INLEIDING

Nadere informatie

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs The Relationship between Existential Fulfilment, Emotional Stability and Burnout

Nadere informatie

Overmatige werkstress en burn-out

Overmatige werkstress en burn-out Overmatige werkstress en burn-out Muriël Van Langenhove Coach Psycholoog Cel Welzijn Personeel UZ Gent DEFINITIES 2 Werkdruk: definitie Werkdruk kan ontstaan wanneer iemand niet in staat is om zijn taakeisen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Vitaal personeel. Wilmar Schaufeli. Universiteit Utrecht. Workshop Vitaal Personeel - GGZ kennisdag 2009 1

Vitaal personeel. Wilmar Schaufeli. Universiteit Utrecht. Workshop Vitaal Personeel - GGZ kennisdag 2009 1 Vitaal personeel Wilmar Schaufeli Universiteit Utrecht Workshop Vitaal Personeel - GGZ kennisdag 2009 1 Curatie Preventie Amplitie Workshop Vitaal Personeel - GGZ kennisdag 2009 2 Leidt geluk tot succes

Nadere informatie

Zinnig gebruik van ROM data. NEDKAD congres 3 oktober 2014 Martin de Heer (Mentaal Beter) en Anouk Vorselman (Achmea)

Zinnig gebruik van ROM data. NEDKAD congres 3 oktober 2014 Martin de Heer (Mentaal Beter) en Anouk Vorselman (Achmea) Zinnig gebruik van ROM data NEDKAD congres 3 oktober 2014 Martin de Heer (Mentaal Beter) en Anouk Vorselman (Achmea) 2 Agenda I Context van de pilot II Pilot III Resultaten IV ROM bij Mentaal Beter V Toekomst

Nadere informatie

LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT:

LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT: Op weg naar een Kamer Mondzorg Josef Bruers LUSTRUMPROGRAMMA OPLEIDING MONDZORGKUNDE UTRECHT: Quality for the future 4 oktober 2013 Kamer Mondzorg Werktitel voor een initiatief om in Nederland te komen

Nadere informatie

Deel 1: Positieve psychologie

Deel 1: Positieve psychologie Deel 1: Positieve psychologie Welkom bij: Positieve gezondheid. Jan Auke Walburg 2 Carla Leurs 3 4 Bloei Bloei is de ontwikkeling van het fysieke en mentaal vermogen. Welbevinden en gezondheid Verschillende

Nadere informatie

Workshop Veiligheidscultuur

Workshop Veiligheidscultuur Universiteit Hasselt Onderzoeksgroep Patiëntveiligheid Faculteit Geneeskunde en Levenswetenschappen Faculteit Bedrijfseconomische Wetenschappen Annemie Vlayen annemie.vlayen@uhasselt.be Workshop Veiligheidscultuur

Nadere informatie