Doe mij ook zo n huis!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doe mij ook zo n huis!"

Transcriptie

1 Doe mij ook zo n huis! interview door Han van de Wiel Ed Nijpels Borgingscommissie SER Energieakkoord Joost Nelis BAM woningbouw Erwin van Laethem Essent 38 DE STAAT VAN HET KLIMAAT 2014

2 De bouwsector speelt een belangrijke rol bij het slagen van het Energieakkoord. Bestaande woningen worden de komende jaren aanzienlijk energiezuiniger, nieuwe woningen op termijn zelfs energieneutraal. BAM Woningbouw heeft een concept dat ook bestaande sociale huursectorwoningen in een klap energieneutraal maakt. Duvelstoejager Ed Nijpels, voorzitter van de Borgingscommissie van het Energieakkoord, spitst de oren. Dit is de ideale wereld van Adam en Eva. Vorig jaar september sloten rond de vijftig partijen (werkgevers, vakbonden en maatschappelijke organisaties) het Energieakkoord. Dat plan bevat ambitieuze doelstellingen over energiebesparing, hernieuwbare energie, het sluiten van kolencentrales. Maar het belangrijkste is misschien nog wel dat het akkoord een einde maakt aan het zwabberende en inconsistente energiebeleid van de afgelopen jaren, zegt Ed Nijpels. Nijpels, voormalig politicus, minister, burgemeester en Commissaris van de Koningin, is de voorzitter van de zogeheten Borgingscommissie, die erop moet toezien dat de 175 afspraken en maatregelen uit het akkoord worden uitgevoerd. Nijpels: Ik ben een soort bewaker, aanjager, bemiddelaar, duvelstoejager en regisseur. En soms een hardvochtig mens. Joost Nelis is directeur BAM Woningbouw. De woningbouw is een van de belangrijkste sectoren in het Energieakkoord. De gebouwde omgeving neemt meer dan dertig procent van het energieverbruik voor haar rekening. Een van de ambities uit het Energieakkoord is dat in 2050 de gebouwde omgeving energieneutraal is. Nelis: Je moet uitlokken dat partijen het anders gaan doen, met radicale stappen. Het Energieakkoord is negen maanden oud. Wanneer gaan we er iets van merken? Nijpels: Het ligt voor de hand dat de burger daar weinig van merkt. Het succes van het Energieakkoord in de gebouwde omgeving hangt in belangrijke mate af van wat er gebeurt tussen de heilige drie-eenheid van installateurs, bouwers en gemeenten. En dát moeten burgers wel gaan merken. Ze kunnen tegen een zachte rente geld lenen uit het Energiebesparingsfonds. Er zijn honderden miljoenen euro beschikbaar voor de sociale huursector. Gemeenten krijgen geld om informatieloketten te openen. De instrumenten staan dus klaar. Het ingewikkelde aan deze sector is dat het gaat om duizenden bedrijven en 403 gemeenten. Die moeten samenwerken en de mensen ontzorgen: niet wachten tot iemand naar je toekomt, maar op de burgers afstappen. Nelis: Wij hebben dat vorig jaar in de gemeente Westland gedaan, samen met de gemeente, de Rabobank en een architect. Het leverde veel reuring op, maar weinig resultaat. Bewoners zijn nog voorzichtig met het aangaan van financiële verplichtingen voor de lange termijn. Dat is niet raar, want je kunt een bewoner niet verleiden met alleen een hoger energielabel, dan koopt hij liever een nieuwe keuken. Een bewoner wil comfortabel en betaalbaar wonen, dáár moet je hem mee verleiden. Wat doet de bouwsector om die houding te veranderen? Nelis: Dat vinden we lastig. Bouwers willen mensen overtuigen op basis van tekeningen en berekeningen. Dat werkt niet. We hebben iets nieuws bedacht: bij corporatiewoningen laten we ze beleven hoe een ultiem gerenoveerde woning is. Met een voorzetgevel, nieuw dak, nieuwe badkamer, keuken en toilet en met nul op de energiemeter. We nodigen de mensen uit om te komen ervaren hoe het is, bij voorkeur in de winter. Ze voelen dat ze geen koude voeten krijgen, dat het niet tocht in de slaapkamer. Dan zeggen ze: doe mij ook zo n huis. Wat kost me dat? Per saldo niets, want de woonlasten blijven gelijk. Dan creëer je een heel andere situatie. DOE MIJ OOK ZO N HUIS! 39

3 Een woningcorporatie mag pas op grotere schaal renoveren als minimaal zeventig procent van de huurders daarmee instemt. Veel corporaties hebben moeite die norm te halen. Met de BAM-aanpak bestaat dat probleem niet, zegt Nelis. We gaan op volgorde van binnenkomst aan de slag. Wie zich laat meldt, moet wellicht een paar jaar wachten. Daarmee is het geteut van onderhandelingen in een keer over. De corporaties hoeven ons geen voorbereidings- en engineeringskosten te betalen als wij die zeventig procent niet halen. Dit zijn gewilde woonproducten. BAM renoveert een woning in tien dagen, de bewoners hoeven niet tijdelijk te verkassen. Maar ze zitten wel even echt in de rotzooi, zegt Nelis. Nijpels is aangenaam verrast door de BAMaanpak. Het lijkt me interessant om Joost Nelis binnenkort bij de Borgingscommissie uit te nodigen voor een presentatie. Dit is een prachtig project daarvoor. Met lichte ironie: Dit is de ideale wereld, zoals Adam en Eva die hadden willen hebben. Nul-op-de-metergarantie Tijdens het gesprek kruipt Nijpels meer en meer in de rol van vragensteller. Gaan bewoners na die investering meer huur betalen? wil hij weten. Nelis: Nee. We vragen ze hun energielasten niet meer aan het energiebedrijf te betalen maar aan de corporatie. De corporatie kan op basis van die kasstroom een lening aangaan, en met die investeringsstroom laat je bouwers gegarandeerde producten leveren, met een nul-op-de-metergarantie. Gas heb je niet meer nodig. Nijpels: Dus de energieleverancier wordt betaald door de woningbouwcorporatie? Nelis: De energieleverancier krijgt zijn vastrecht betaald. Maar de woningen die wij renoveren leveren meer op aan energie dan ze kosten. Op de meter komt nul te staan, idealiter zelfs een negatief bedrag: als een bewoner heel slim omgaat met zijn woning kan hij geld overhouden. Met deze complexgewijze aanpak willen vier bouwbedrijven (VolkerWessels, Ballast Nedam, Dura Vermeer en BAM) en zes woningcorporaties de komende tweeënhalfjaar elfduizend woningen uit de jaren zestig en zeventig renoveren. Ongeveer 40 procent van alle bestaande woningen is toen gebouwd. Die moeten allemaal worden aangepakt. Nelis: Met dit project willen we laten zien dat het werkt. En we denken zoveel kennis en ervaring op te doen, dat we daarna de slag kunnen maken naar de particuliere markt van 4,2 miljoen woningbezitters. Is de bouwsector klaar voor deze ambitieuze stappen? Nelis: Deels. Het mooie van het Energieakkoord is dat het omschrijft waar we naartoe willen. Onze mensen, ook de technici, vinden het prettig om vanuit dat perspectief te kijken naar vandaag. Dat is een nieuwe manier van kijken in de bouwwereld, waarin veel mensen met de kennis uit het verleden naar de toekomst kijken, en geen flauw idee hebben hoe ze hiermee aan de gang moeten gaan. Waarom zou een bouwer een prestatiegarantie geven terwijl hij dat nooit heeft gedaan? Wat moet er nog gebeuren om de neuzen dezelfde kant op te krijgen? Nelis: Sommige partijen lukt dat niet. Bij ons werken hier acht man continu en projectongebonden aan. Dat kost veel geld. Sommige partijen hebben het vermogen conceptueel, in systemen te kunnen denken, en goede mensen daarvoor vrij te maken. Andere kunnen ervoor kiezen leverancier van onderdelen van het systeem te worden. Weer andere partijen moeten zich specialiseren op de particuliere markt, die behoefte heeft aan maatoplossingen die iets meer mogen kosten. 40 DE STAAT VAN HET KLIMAAT 2014

4 Er is voor ieder wat wils. Als de bouw dat beseft, dan kan het. Salderen Er komt een Nationale Investeringsinstelling, NII, die Nederlandse investeringsprojecten geschikt gaat maken als belegging voor pensioenfondsen en verzekeraars. Stel nou, zegt Nijpels, dat BAM voorstelt alle woningen in de sociale sector aan te passen en te financieren met geld uit het nieuwe NII. Is dat een goed idee? Nelis: Dat is heel wel mogelijk. De belangrijkste belemmering voor institutionele beleggers is de onzekerheid dat de overheid op termijn het beleid verandert. Wij hebben met institutionele beleggers gepraat die meteen in zouden stappen als ze zeker wisten dat de overheid het verdienmodel op termijn niet om zeep zou helpen. Als de overheid het salderen (het verrekenen van de zelf geproduceerde en verbruikte elektriciteit; red.) blokkeert, wordt de business case slechter. Nijpels: Hoelang moet de saldering worden gegarandeerd? Nelis: Tien, vijftien jaar. We moeten de institutionele beleggers ervan kunnen overtuigen dat wij binnen die tijd een betaalbare oplossing hebben, ook zonder saldering. Met de miljoenen van het NII kun je echt meters maken, zegt Nelis. In de jaren zestig en zeventig zijn 150 duizend woningen per jaar gebouwd. Die moeten allemaal gerenoveerd worden. In totaal gaat het om anderhalf miljoen corporatiewoningen. Nijpels: Stel, je krijgt die opdracht, hoeveel jaar zou je bezig zijn met die anderhalf miljoen woningen? Nelis: Als we ons best doen, dus de vier bouwbedrijven samen, kunnen we er maximaal honderdduizend per jaar renoveren. Maar ik verwacht dat er véél meer van dit soort initiatieven komen, niet alleen van ons. Nijpels: Waarom vent Bouwend Nederland, de vereniging van bouw- en infrabedrijven, dit verhaal niet uit? Nelis: Dat doen ze wel, maar ze zitten een beetje klem. Sommige bouwers zien dit als een bedreiging voor hun business. Wat is bedreigend? Nelis: Dat ze denken: dit kunnen we niet, laten we lekker klusjes blijven doen voor de corporaties. Had BAM voor deze aanpak het Energieakkoord nodig? Nelis: Nee, maar het helpt wel. Wat helpt is de visie, de perceptie dat dit een gigantische transitie is. Het Energieakkoord stimuleert ons andere stakeholders op te zoeken. Een van de grootste plussen is dat de verzuiling is doorbroken, dat al die partijen samen aan tafel zaten. Bij ons heeft dat er bijvoorbeeld toe geleid dat we samen met de netbeheerders een slimme energieaansluiting gaan maken. Dan hebben we de slimme meters niet meer nodig. We gaan ervoor zorgen dat bewoners hun energie in de woning en in de buurt kunnen bufferen in bijvoorbeeld accu s. Daarmee kunnen we de piek in de vraag opvangen. Er blijft nog een heel dun linkje naar het fossiele net, om de buffers aan te vullen. De netwerkkosten kunnen dus sterk omlaag, want een bewoner kan niet meer uit het net trekken dan dat hele kleine beetje. Nijpels, tevreden: Het Energieakkoord gaat dus voor deze dynamiek zorgen. Het wordt in de praktijk uitgevoerd, dat kun je niet bedenken aan een onderhandelingstafel. U wordt hier blij van? DOE MIJ OOK ZO N HUIS! 41

5 Nijpels: Ja, dit beogen we met het Energieakkoord. Je wilt maatschappelijke dynamiek krijgen. Die kun je niet dicteren of planmatig regelen, het is afhankelijk van organisaties en mensen. Ziet u die dynamiek ook in andere sectoren? Nijpels. Ja. De energiemarkt is sterk in beweging. Door decentrale opwekking wordt het traditionele beeld van de opwekker en de leverancier volledig onderuit gehaald. Het beste voorbeeld is Google, dat een thermostatenfabriek heeft opgekocht voor 2,3 miljard euro omdat ze zich gaan richten op energiediensten. Door decentralisatie komt de macht bij de burger te liggen, dat is de grote omwenteling die eraan komt. Dat gaat veel sneller dan je verwacht. Labelstappen Het Energieakkoord zet sterk in op labelstappen. Hoe verhouden die zich tot de BAM-aanpak? Nelis: Ik ben bang dat labelstappen partijen de gelegenheid geven te blijven doen wat ze al deden. Dat ze naar de letter van het Energieakkoord gaan werken, niet naar de geest. Dat zag je ook met de aanscherping van de energieprestatiecoëfficiënt (EPC), een index die de energetische efficiëntie van nieuwbouw aangeeft: veel bouwers installeerden het goedkoopst mogelijke bodempompje in huizen, in plaats van het beter isoleren van de woning. Op papier leidde dat tot een verbetering van de EPC, maar in het verbruik niet. In het Energieakkoord worden niet alleen die kleine stappen omschreven maar ook de grote, zoals de energie-nulwoning. Het is en-en. Wij kunnen hiermee uit de voeten. Wind op land: knopen doorhakken Het Energieakkoord zet zwaar in op wind op land: er komen tot 2020 circa 1000 windmolens op land extra, samen goed voor 6000 MW. Tot nu toe is wind op een land een moeizaam verhaal: bijna overal verzetten bewoners zich, meestal met succes. Wind op land gaat steeds over draagvlak, zegt Nijpels. Daar word ik wel eens een beetje moe van, omdat draagvlak vaak een vluchtheuvel is voor bestuurders met te weinig ruggengraat. Bij wind op land zal nooit iedereen staan te juichen, bestuurders moeten dus knopen doorhakken. Bewoners moeten wel kunnen participeren, dat is ook afgesproken in het Energieakkoord. Bewoners moeten iets terugkrijgen. Er is ook een gedragscode voor bouwers en exploitanten hoe ze met bewoners moeten omgaan. Toch zie je weer dat wind op land top-down wordt ingevoerd. Provincies bedenken een getal per regio en participatie komt achteraan. Moet je dat niet omdraaien? Nijpels. Daar is geen tijd meer voor. Besturen is dikwijls het toevoegen van leed. Dat lef moet je hebben. Eind dit jaar moet alles voor wind op zee en land in wetgeving zijn vastgelegd. Dat gaat ook gebeuren. Maar iedere investeerder die bewoners willen laten meedoen heeft mijn zegen. 42 DE STAAT VAN HET KLIMAAT 2014

6 Energiebedrijf op weg naar een ander verdienmodel Wat in het verleden werkte zal in de toekomst niet meer werken. Erwin van Laethem, CEO van energiebedrijf Essent, windt er geen doekjes om. Het historische verdienmodel van energie bedrijven gaat sowieso onderuit. De marges op elektriciteit en gas staan onder druk, klanten verbruiken minder energie, en dat blijft zo. Wij moeten ons aanpassen aan de markt door ook producten en diensten te leveren die op het eerste oog niets te maken hebben met gas en elektriciteit, wél met energie. In 2020 wil Essent 30 procent van zijn inkomsten halen uit niet-gas en nietelektriciteit. De energiemarkt verandert razendsnel. Energiebesparing is dankzij het Energieakkoord weer hot. Lokale energiecoöperaties schieten als paddenstoelen uit de grond en demonstreren de wil van burgers om het heft in eigen handen nemen. Wat betekent dat voor een bedrijf als Essent? Volgens Van Laethem verstaat Essent deze tekenen des tijds. Wij bieden nieuwe diensten aan, zoals de e-thermostaat. Die registreert of er bewoners thuis zijn en past de temperatuur daaraan aan. De klant neemt daardoor weliswaar minder energie af, maar blijft langer bij ons. Essent wil klanten inzicht geven in en controle over hun energieverbruik. Het is betrokken bij demonstratieprojecten als PowerMatching City in Groningen, om het gedrag van klanten beter te begrijpen, zodat energievraag en -aanbod slimmer aan elkaar gekoppeld kunnen worden. Laat de klant bijvoorbeeld zijn wasmachine een wasje draaien als het aanbod van groene stroom groot is, of kan dat hem eigenlijk niet zo veel schelen? Een wezenlijke vraag nu stroom steeds vaker twee kanten uit kan. Die kennis moet leiden tot nieuwe energiebesparende producten en diensten, waarbij grote investeringen worden betaald via de energierekening. Dat gaat in een soort leaseconstructie. De klant hoeft geen investering te doen, maar merkt dat zijn energierekening daalt. Of de klant daarbij kiest voor honderd procent elektriciteit of een mix van stroom en gas, maakt Essent niet uit. Wij geloven dat hij de keuze moet houden. We hopen de elektriciteit verder te vergroenen, onder meer via de decentrale opwekking van burgers in energiecoöperaties. Van Laethem vindt het noodzakelijk om die lokaal opgewekte energie te integreren met die van Essent. Wij moeten ons businessmodel veranderen op basis van partnerschappen. Dat kan bijvoorbeeld door samenwerking met energiecoöperaties, waarbij we hun producten en diensten aanbieden die toegang geven tot de markt. Dat gaat over vraagstukken als de piekvraag of de afzet van energie als je te veel produceert: doe je dat in de buurt of op het net? Niet verwonderlijk dat Van Laethem positief is over het Energieakkoord. Wij pleiten al langer voor een sectoroverstijgend akkoord, omdat wij een stabiel investeringsklimaat en een stabiel regelgevend kader belangrijk vinden, over een regeerperiode heen. Dat het werkt, blijkt volgens Van Laethem uit het windpark Zuidwester, in de Noordoostpolder, waarvoor recent de eerste spade de grond in is gegaan. Er komen 12 grote turbines, met ieder een vermogen van 7,5 MW. De duidelijkheid die het Energieakkoord biedt heeft ervoor gezorgd dat het windpark er nu komt. Het werd tijd dat die duidelijkheid er kwam, want het is twee voor twaalf wat betreft windenergie. We moeten haast maken willen we de doelstelling halen: de doorlooptijd voor vergunningen en realisatie is gemiddeld zeven jaar. Dat het draagvlak voor wind op land gering is, beseft hij. Daarom proberen we de bevolking er zo veel mogelijk bij te betrekken, zodat het hun windmolen wordt. Dan is een molen plots een ander gevoel, leert de ervaring in Duitsland, en worden projecten een stuk gemakkelijker realiseerbaar. DOE MIJ OOK ZO N HUIS! 43

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013 Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel 4 maart 2013 Verduurzamingsambitie woningcorporaties onder druk Het belang van verduurzaming van het corporatiebezit wordt erkend: Convenant Energiebesparing

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen A. Opbrengsten zonnepanelen Hoeveel brengen de zonnepanelen op en kunnen jullie dat garanderen? De te verwachten opbrengst van een installatie is een indicatie. De werkelijke opbrengst kan iets hoger of

Nadere informatie

Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter.

Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter. Even voorstellen. Net al kennis gemaakt met mij en mijn collega Doris bij de ervaringenronde. Nu een introductie uitleg nul op de meter. Stap voor stap gaan we er doorheen. 1 We beginnen bij de woonlasten.

Nadere informatie

Grote en kleine stappen naar een klimaatneutrale gebouwde omgeving

Grote en kleine stappen naar een klimaatneutrale gebouwde omgeving Grote en kleine stappen naar een klimaatneutrale gebouwde omgeving Op dinsdag 17 juni 2014 organiseerde 'Spaar het Klimaat' de 2e beleidstafel in 2014 en de 10e beleidstafel in een reeks die startte in

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT

ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT ENERGIEZUINIG HUREN IN AMERSFOORT Hoe krijgen we de sociale woningvoorraad energieneutraal in 2030 Terugblik en vooruitblik Donderdag 4 juni 2015 WELKOM! ACHTERGROND VAN DEZE AVOND Samenwerking van diverse

Nadere informatie

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT VAN DOM-STAD NAAR NOM-STAD? Hoe krijgen we de sociale woningvoorraad energieneutraal in 2030? Dinsdag 26 mei 2015 WELKOM! LANDELIJK Convenant uit 2012; Woonbond,

Nadere informatie

Samenwerking met Greenchoice

Samenwerking met Greenchoice Samenwerking met Greenchoice Dit document is onderdeel van de Buurten met Energie toolbox, een project van Nudge. Deze toolbox is samengesteld om initiatiefnemers te ondersteunen bij het starten van een

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT

ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT ENERGIE-ZUINIG HUREN IN DE STAD UTRECHT VAN DOM-STAD NAAR NOM-STAD? Hoe krijgen we de sociale woningvoorraad energieneutraal in 2030? Dinsdag 26 mei 2015 WELKOM! LANDELIJK Convenant uit 2012; Woonbond,

Nadere informatie

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp JBR Organisatie-adviseurs bv Energiebedrijven kunnen vóór 2020 in 4 mln. woningen 30% energie besparen Energiebedrijven

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving

Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving Toelichting doorrekening Energieakkoord - Gebouwde omgeving Casper Tigchelaar Marijke Menkveld Den Haag, SER 2 oktober 2013 www.ecn.nl Instrumenten gericht op eigenaar-bewoners Bewustwording en informatie

Nadere informatie

GEVOLGEN VERHUURDERSHEFFING investeringsmonitor corporaties 2013. Stec Groep B.V. 25 Februari 2013

GEVOLGEN VERHUURDERSHEFFING investeringsmonitor corporaties 2013. Stec Groep B.V. 25 Februari 2013 GEVOLGEN VERHUURDERSHEFFING investeringsmonitor corporaties 2013 Stec Groep B.V. 25 Februari 2013 INHOUDSOPGAVE INVESTERINGSMONITOR WONINGCORPORATIES 2013: VERHUURDERSHEFFING 1 3 Uitgaven verlagen 6 Inkomsten

Nadere informatie

Regelingen energiebesparing woningen

Regelingen energiebesparing woningen Regelingen energiebesparing woningen Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord-Holland (Nationale) Energiebespaarlening Stimuleringsregeling energieprestatie huursector (STEP) Fonds energiebesparing

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

Zonnestroom in Enspijk

Zonnestroom in Enspijk Zonnestroom in Enspijk Waarom zonnestroom? Wat is zonnestroom? Wat levert zonnestroom op? Hoe begin ik er aan? De zon straalt in 1 uur evenveel energie op aarde als het jaarlijkse wereldwijde energieverbruik

Nadere informatie

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen

Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen KLIMAATGARANT Een nieuwe woning in Zoetermeer 42 woningen De Blauwe Tuinen De energie van morgen vandaag in huis Project in Rijswijk Een energieneutrale woning: het kan! Binnenkort start de verkoop van

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

Stroomversnelling is het ei van Columbus

Stroomversnelling is het ei van Columbus Woningcorporaties en duurzaamheid Stroomversnelling is het ei van Columbus In 2020 hebben corporatiewoningen gemiddeld energielabel B. Dat is een van de afspraken in het Energieakkoord voor duurzame groei.

Nadere informatie

Ir. G.N. Sweringa (Truus)

Ir. G.N. Sweringa (Truus) Verduurzaming Woningmarktdebat woningbestand Apeldoorn 15 april 2010 Ir. G.N. Sweringa (Truus) Directeur Bestuurder 7-5-2010 1 MISSIE OFW Het bieden van een kansrijke woon- en leefomgeving voor mensen

Nadere informatie

Proposities voor Comfortabel leven

Proposities voor Comfortabel leven Proposities voor Comfortabel leven Concrete concepten voor installateurs en andere partijen in de markt Juni 2012 1 De zeven proposities voor comfortabel leven in één oogopslag 2 3 Patrick en Jolanda zijn

Nadere informatie

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015 Technisch-economische scenario s voor Nederland Ton van Dril 20 mei 2015 Overzicht Energieplaatje in historisch perspectief Hoeveel en hoe gebruiken we energie? Wat gebeurt er met verbruik en uitstoot

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Relatie tussen energielabel en energiegebruik

Nadere informatie

USP Energie Monitor. Februari 2014

USP Energie Monitor. Februari 2014 USP Energie Monitor Februari 2014 Rapportage Thema: Windenergie Ir Gerald Snoei Annemiek van de Burgt MA Februari 2014 - i14uemmvk2 Inhoudsopgave 1 Achtergrond onderzoek 2 2 Monitor: Februari 2014 4 3

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen. 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider

Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen. 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider Aanpak energiebesparing woningvoorraad Portaal Nijmegen 13 mei 2014 Stephan Huisman afdeling Strategie & Vastgoed Senior projectleider Wat loopt er allemaal? Duurzaamheid is: Energiebesparing Gezond wonen

Nadere informatie

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Naam huurder: Adres: Huurcontractnummer: Ingangsdatum huur: U heeft een overeenkomst met Portaal voor

Nadere informatie

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want:

Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Marktanalyse Markt functioneert nu mondjesmaat, er is meer potentieel dan nu wordt gerealiseerd, want: Onbekendheid gebouweigenaren & gebruikers met de mogelijkheden en winst die te behalen valt Ondoorzichtige

Nadere informatie

Woonlasten in Haaglanden. Ron Lazaroms sector Milieu Ludolf de Boer sector Wonen

Woonlasten in Haaglanden. Ron Lazaroms sector Milieu Ludolf de Boer sector Wonen Woonlasten in Haaglanden Ron Lazaroms sector Milieu Ludolf de Boer sector Wonen Opbouw verhaal 1. Achtergrond Woonlastenonderzoek Builddesk/Rigo Stadsregio Rotterdam en Stadsgewest Haaglanden 2. Rapportage

Nadere informatie

Het plaatsen van zonnepanelen op een woning

Het plaatsen van zonnepanelen op een woning es Het plaatsen van zonnepanelen op een woning Zijn alle woningen geschikt voor zonnepanelen? Bijna alle woningen zijn geschikt, er is slechts een klein aantal voorwaarden. Er moet voldoende stevig en

Nadere informatie

Kennissessie. Energietransitie. Willem Altena John Kerkhoven

Kennissessie. Energietransitie. Willem Altena John Kerkhoven Kennissessie Energietransitie Willem Altena John Kerkhoven 2 Programma Kennissessie Introductie Toelichting Energieakkoord Uitleg Pauze Toepassen ETM 3 Programma Kennissessie Introductie Toelichting Energieakkoord

Nadere informatie

USP Energie Monitor. Maart 2014

USP Energie Monitor. Maart 2014 USP Energie Monitor Maart 2014 Rapportage Thema: Jaarrekening energie Ir Gerald Snoei Annemiek van de Burgt MA Maart 2014 - i14uemmvk3 Inhoudsopgave 1 Achtergrond onderzoek 2 2 Monitor: Maart 2014 4 3

Nadere informatie

Energiesprong. @greenspirator. bouwlokalen

Energiesprong. @greenspirator. bouwlokalen Energiesprong @greenspirator bouwlokalen Somewhere in the North of Paris...extreme urban fuel poverty OPWARMING VERGRIJZING 13 miljard ENERGIEVERBRUIK WONINGBOUW Bron: PHI Bij 2000 m3 gasverbruik en

Nadere informatie

Potentieel zon corporatiesector 25-11-2013 1. Zonnig huren: Ronald Franken r.franken@atrive.nl

Potentieel zon corporatiesector 25-11-2013 1. Zonnig huren: Ronald Franken r.franken@atrive.nl Zonnig huren: Ronald Franken r.franken@atrive.nl ODE Voorzitter zon-sectie zon@duurzameenergie.org 06-31685246 25-11-2013 1 Potentieel zon corporatiesector 1,2 Miljoen eengezinswoningen 0.6 Miljoen goed

Nadere informatie

achtergrond Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. FORUM 25.09.14

achtergrond Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. FORUM 25.09.14 Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. 18 De stroom valt uit. Eén dag windstilte plus een flink wolkendek en de stroomtoevoer stokt. Ineens zitten we zonder licht, computers,

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Stroomversnelling Paddepoel

Stroomversnelling Paddepoel Stroomversnelling Paddepoel Groningen, 22 januari 2015 Welkom, even voorstellen Dura Vermeer Ronald Haafkes projectmanager Ronald Krommendijk bewonersbegeleider Jeroen de Blok bewonersbegeleider Lefier

Nadere informatie

Nul-op-de-Meter. Woningen inclusief energielasten Betaalbaar, comfortabel en rendabel een nieuwe propositie voor bewoners en corporaties

Nul-op-de-Meter. Woningen inclusief energielasten Betaalbaar, comfortabel en rendabel een nieuwe propositie voor bewoners en corporaties Nul-op-de-Meter Woningen inclusief energielasten Betaalbaar, comfortabel en rendabel een nieuwe propositie voor bewoners en corporaties 12 november, OTB wooncongres Peter Sluijs Programma Energiesprong

Nadere informatie

De kracht van delen in lokale wind- en zonprojecten

De kracht van delen in lokale wind- en zonprojecten De kracht van delen in lokale wind- en zonprojecten Menno van Rossum De Windcentrale Jeroen Vanson Greenchoice 21 November 2014 AGENDA Greenchoice Over Greenchoice Lokale initiatieven en coöperaties De

Nadere informatie

Vragen en antwoorden over WoonEnergie

Vragen en antwoorden over WoonEnergie Vragen en antwoorden over WoonEnergie Hier vindt u vragen en antwoorden over de volgende thema s: - Vragen over WoonEnergie en hun aanbod - Vragen over klant worden, het contract en contactgegevens - Vragen

Nadere informatie

Hoe werkt conceptueel bouwen? Verschillende standaarden

Hoe werkt conceptueel bouwen? Verschillende standaarden Conceptueel Bouwen 40 Tekens van Transitie Hoe werkt conceptueel bouwen? Bij conceptueel bouwen ontwikkelen architecten, projectontwikkelaars, bouwbedrijven en toeleveranciers samen een standaardconcept

Nadere informatie

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen.

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen De maatregelen verdienen zichzelf terug. Daar valt met de huidige lage rentestand niet tegenop te sparen. aldus Henk Brouwer (VVE Beheerder) van

Nadere informatie

USP Energie Monitor. Januari 2014

USP Energie Monitor. Januari 2014 USP Energie Monitor Januari 2014 Rapportage Thema: Elektrisch rijden Ir Gerald Snoei Annemiek van de Burgt MA Januari 2014 - i14uemmvk1 Inhoudsopgave 1 Achtergrond onderzoek 2 2 Monitor: Januari 2014 4

Nadere informatie

DEventer Energieke Verbinding Pilot ESCo

DEventer Energieke Verbinding Pilot ESCo DEventer Energieke Verbinding Pilot ESCo Inhoud 1. Inleiding 2. Wat is een ESCo? 3. Wat is de meerwaarde van een ESCo? 4. Organisatie en positionering 5. Belemmeringen en risico s 1.1 DEventer Energieke

Nadere informatie

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD Over Greencrowd Greencrowd structureert en financiert duurzame-energie-projecten. Greencrowd richt zich hierbij op projecten waarbij lokale, duurzame energieproductie wordt

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd Regelingen en voorzieningen CODE 5.1.4.22 Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd bronnen vraag en antwoord ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), 23.2.2011, www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie Flexibele & Rendabele Zonne-energie Voor Verenigingen van Eigenaren Herman is een product van LENS Inleiding Zonne-energie is duurzaam én winstgevend. Wij geloven in een wereld waar mensen hier samen de

Nadere informatie

regie thema uit eerdere adviezen van de Leidse Milieuraad

regie thema uit eerdere adviezen van de Leidse Milieuraad regie thema uit eerdere adviezen van de Leidse Milieuraad Jan Pieters Bijeenkomst Wonen, 4 februari 2014, Nieuwe Energie, Leiden Leidse Milieuraad Onafhankelijk adviesorgaan van B&W Eerdere adviezen over

Nadere informatie

Enquete(s) van Stichting Huurdersorganisatie Omnia Wonen

Enquete(s) van Stichting Huurdersorganisatie Omnia Wonen Enquete(s) van Stichting Huurdersorganisatie Omnia Wonen Eenvoudige statistieken: (Energieneutraal Wonen) Enquete Energie Neutraal Wonen oktober 2013 Algemene filters Respons filters Statistieken Resultaten

Nadere informatie

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

Energieakkoord: Wij zijn aan zet!

Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord in het kort - Akkoord over energiebesparing binnen de SER tussen overheid, natuur- en milieuorganisaties, vakbonden, energieproducenten, netbeheerders,

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

dutch nrgy EEN ENERGIENEUTRALE BUURT. HET KÁN SAMEN!

dutch nrgy EEN ENERGIENEUTRALE BUURT. HET KÁN SAMEN! dutch nrgy EEN ENERGIENEUTRALE BUURT. HET KÁN SAMEN! STREEF ZELF NAAR NUL OP UW ENERGIEREKENING! Zou het niet geweldig zijn om geen energierekening meer te hebben? Of om die rekening in ieder geval drastisch

Nadere informatie

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Besluit van gedeputeerde staten van Noord-Holland van, nr., tot vaststelling van de Uitvoeringsregeling

Nadere informatie

Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013

Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013 Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013 Welkom allemaal! Om te beginnen fantastisch dat we met zo n grote groep en uit diverse geledingen hier bij elkaar zijn

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

BUDGETENERGIE MEEST VOORDELIGE AANBIEDER

BUDGETENERGIE MEEST VOORDELIGE AANBIEDER NATIONAAL BESPAARONDERZOEK ENERGIE NOVEMBER 2013 BespaarWijzer.nl Conclusies Nederlandse huishoudens kunnen gemiddeld 283 per jaar besparen op de energiekosten Veel consumenten hebben nog een traditionele

Nadere informatie

Route naar een Duurzame Energievoorziening

Route naar een Duurzame Energievoorziening Route naar een Duurzame Energievoorziening Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Bijeenkomst: 25 november 2013, Power Lab 5 / USI & KIVI-NIRIA Inhoud Energie-transitie Energieakkoord voor duurzame groei

Nadere informatie

JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN

JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN Foto: Jeroen Mul/Flickr, Creative Commons JA: STEVIG INZETTEN OP BETAALBAAR EN GOED WONEN VOOR IEDEREEN! De afgelopen jaren is er dankzij

Nadere informatie

USP Energie Monitor. November 2014

USP Energie Monitor. November 2014 USP Energie Monitor November 2014 Rapportage Thema: Groene stroom drs. Henri Busker Jeroen de Gruijl MA November 2014 - i14uemmvk11 Inhoudsopgave 1 Achtergrond onderzoek 2 2 Monitor: November 2014 4 3

Nadere informatie

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand?

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte 3 Hoe komt de prijs tot stand? De energierekening is voor vrijwel iedereen een belangrijk onderdeel van de maandelijkse

Nadere informatie

Energieneutraal business case en nieuwe rollen

Energieneutraal business case en nieuwe rollen Energieneutraal business case en nieuwe rollen Deal? Belastingen op energie 1,9 miljard 4,2 miljard FINANCIERING Belastingen op renovaties 2 miljard 60/80 miljard 10 miljard economische dynamiek Rekenen

Nadere informatie

Participeren moet je leren NWEA, 23 januari 2015

Participeren moet je leren NWEA, 23 januari 2015 ... Participeren moet je leren NWEA, 23 januari 2015 Anne Melchers Projectontwikkelaar Eneco Wind Agenda... Introductie Eneco Energietransitie Transformatie binnen Eneco Effecten Eneco Wind Participatie

Nadere informatie

Stelling 1: Energie is geld voor Fryslân

Stelling 1: Energie is geld voor Fryslân Gebruik de lokale, Friese kracht voor meer duurzame energie en werkgelegenheid Vijf stellingen voor een duurzamer Fryslân Steeds meer Friezen kiezen er voor om zelf duurzame energie op te wekken, thuis

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken

Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Informatiebijeenkomst: 7 Bildtse Zonnedaken Woensdag 29 juni 2016 Wat gaan we bespreken? Waarom duurzame energie? Wat is Mienskips Energie? Zonnecollectief 7 Bildtse Zonnedaken Vragen? Waarom duurzame

Nadere informatie

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014 Energiecafé BECO 16 Oktober 2014 Programma Welkom Introductie Presentatie Voorzitter BECO Peer Verkuijlen Waarom BECO? Gemeente Bernheze wethouder Wijdeven Energiemarkt in beweging DE Unie Rense van Dijk

Nadere informatie

Links van netbeheerders om de slimme meter aan te vragen (kies wie uw netwerkbeheerder is):

Links van netbeheerders om de slimme meter aan te vragen (kies wie uw netwerkbeheerder is): Uw slimme meter Iedereen krijgt gratis de komende jaren in plaats van een gewone energiemeter een zogenaamde slimme meter. Dat is een digitale energiemeter voor het gasverbruik en het elektriciteitsverbruik,

Nadere informatie

Energiesprong Nul op de meter. Waarom zou je dat willen? Is het haalbaar? Alleen voor hele milieubewuste mensen? Wat is het precies?

Energiesprong Nul op de meter. Waarom zou je dat willen? Is het haalbaar? Alleen voor hele milieubewuste mensen? Wat is het precies? Energiesprong Nul op de meter Waarom zou je dat willen? Is het haalbaar? Alleen voor hele milieubewuste mensen? Wat is het precies? Energiesprong Waarom zou je dat willen? omdat de buitenschil lek en tochtig

Nadere informatie

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Zonder Energieopslag geen Energietransitie Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Duurzame Energie Koepel 6 brancheorganisaties (wind, zon, bodemenergie, bio, warmtepompen,

Nadere informatie

Onderwerpen presentatie

Onderwerpen presentatie Community of Prac/ce LOKALE DUURZAME ENERGIEBEDRIJVEN Onderwerpen presentatie - Welke kaders geeft het Energieakkoord voor energiebesparing en efficiency? Welke doelen zijn gesteld en welke instrumenten/regelingen

Nadere informatie

Investeer in een duurzame toekomst: 100% Pure Energie voor Amsterdam

Investeer in een duurzame toekomst: 100% Pure Energie voor Amsterdam Investeer in een duurzame toekomst: 100% Pure Energie voor Amsterdam foto: Cris Toala Olivares Amsterdam die mooie stad is gebouwd op palen. Als die stad nu duurzamer wordt, dan kan zij nog meer stralen!

Nadere informatie

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis Energiebesparingswijzer STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012 Geld besparen met handige energietips voor thuis Energie besparen, snel verdiend! Ieder jaar betaal je veel geld voor een warm huis,

Nadere informatie

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over:

Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: Veel gestelde vragen over zonnepanelen gaan over: 1. Opbrengst zonnepanelen 2. Huurverhoging en energiekosten 3. Teruglevering 4. Techniek 5. Plaatsing 6. Gebruik 7. De slimme meter 1. Opbrengst zonnepanelen

Nadere informatie

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016

Zon op VVE. Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Zon op VVE Wormerveer Eric de Lange 19 mei 2016 Waarom doen we dit? Wereldwijde klimaatcrisis Klimaat top Parijs Energie Akkoord Nederland Klimaatzaak Urgenda Maar er gebeurt nog steeds te weinig en te

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

Energiebesparing bestaande koopwoningen. Effecten stimuleringspakket

Energiebesparing bestaande koopwoningen. Effecten stimuleringspakket Energiebesparing bestaande koopwoningen Effecten stimuleringspakket Notitie Delft, juli 2013 Opgesteld door: Cor Leguijt Frans Rooijers 2 2 juli 2013 3.B17.1 Energiebesparing bestaande koopwoningen 1 Inleiding

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

Business Case Windpark Lage Weide. Raadsinformatie avond 20 maart

Business Case Windpark Lage Weide. Raadsinformatie avond 20 maart Business Case Windpark Lage Weide Raadsinformatie avond 20 maart 1 Doelstelling presentatie Aspecten het sociaal ondernemen Energie-U Inzicht in de algemene financiële haalbaarheid van een windpark Inzicht

Nadere informatie

USP Energie Monitor. April 2014

USP Energie Monitor. April 2014 USP Energie Monitor April 2014 Rapportage Thema: Lokale duurzame energie-initiatieven Ir Gerald Snoei Annemiek van de Burgt MA April 2014 - i14uemmvk4 Inhoudsopgave 1 Achtergrond onderzoek 2 2 Monitor:

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

Kennisdebat. 28 februari 2013. T.S. de Boer. Onze wereld vraagt erom.

Kennisdebat. 28 februari 2013. T.S. de Boer. Onze wereld vraagt erom. Kennisdebat 28 februari 2013 T.S. de Boer Is collectieve financiering mogelijk bij verduurzaming? Wanneer de business case sluit, wil dat nog niet zeggen dat je het geregeld hebt! 2 Te behandelen Recente

Nadere informatie

WAT IS DE BIJDRAGE VAN DE ENERGIEPRESTATIEVERGOEDING AAN NUL-

WAT IS DE BIJDRAGE VAN DE ENERGIEPRESTATIEVERGOEDING AAN NUL- WAT IS DE BIJDRAGE VAN DE ENERGIEPRESTATIEVERGOEDING AAN NUL- OP-DE-METER NIEUWBOUW? Amerongen, 13-10-2015 ONZE UITDAGING 1 VOOR NUL-OP-DE-METER WONINGEN MAG ER EEN ENERGIE- PRESTATIEVERGOEDING GEVRAAGD

Nadere informatie

Visie 2012 > Showtime! Onze wereld vraagt erom.

Visie 2012 > Showtime! Onze wereld vraagt erom. Visie 2012 > Showtime! Onze wereld vraagt erom. VOORWOORD In dit boekje vind je onze visie beschreven. We vertellen dit verhaal aan de hand van een metafoor. We maken een vergelijking met de theaterwereld.

Nadere informatie

Energiebundel. handleiding. Energiebundel. Status. Auteur. Revisie historie. Ewald Hafkenscheid, Zelziuz BV - Werkgroep Prestatiegarantie.

Energiebundel. handleiding. Energiebundel. Status. Auteur. Revisie historie. Ewald Hafkenscheid, Zelziuz BV - Werkgroep Prestatiegarantie. Energiebundel handleiding Status Concept Auteur Ewald Hafkenscheid, Zelziuz BV - Werkgroep Prestatiegarantie Revisie historie 0.3 9-3-2015 eerste concept zonder rekenvoorbeeld 0.5c 31-3-2015 opmerkingen

Nadere informatie

Voorjaarssessies. Woningen inclusief energielasten betaalbaar en comfortabel, een nieuwe propositie voor bewoners

Voorjaarssessies. Woningen inclusief energielasten betaalbaar en comfortabel, een nieuwe propositie voor bewoners Voorjaarssessies Woningen inclusief energielasten betaalbaar en comfortabel, een nieuwe propositie voor bewoners De aftrap! Energiemeter=0 gegarandeerd Energiekosten ín vernieuwbouw Businesscase corporatie

Nadere informatie

Welkom. Ledenvergadering ZMf 26 november 2013

Welkom. Ledenvergadering ZMf 26 november 2013 Welkom Ledenvergadering ZMf 26 november 2013 Programma 1. Opening en visie voorzitter 2. Mededelingen 3. Vaststellen notulen 4. Terugblik 2013 5. Vooruitblik 2014 6. Bestuurswijziging 7. Rondvraag Opening

Nadere informatie

USP Energie Monitor. September 2014

USP Energie Monitor. September 2014 USP Energie Monitor September 2014 Rapportage Thema: Energielabel drs. Henri Busker Jeroen de Gruijl MA September 2014 - i14uemmvk9 Inhoudsopgave 1 Achtergrond onderzoek 2 2 Monitor: September 2014 4 3

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 30 196 Duurzame ontwikkeling en beleid Nr. 256 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Het Energieakkoord voor duurzame groei

Het Energieakkoord voor duurzame groei Het Energieakkoord voor duurzame groei wat is het en hoe werkt het? CO2 Wat staat er in het Energieakkoord? Kijk voor een overzicht van de domeinen aan de binnenzijde van deze flap CO2 De partijen die het

Nadere informatie