De oplossingsgerichte benadering

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De oplossingsgerichte benadering"

Transcriptie

1 Inhoud Inleiding 19 Leeswijzer 21 Deel I De oplossingsgerichte benadering 1 Principes van oplossingsgericht begeleiden 27 Inleiding De oplossingsgerichte benadering in het onderwijs De basisprincipes Focus niet op het probleem, maar op de oplossing Richt je op de toekomst Iedereen heeft beschikbare hulpbronnen Er zijn altijd succesvolle uitzonderingen Praktische uitgangspunten voor een oplossingsgerichte benadering in het onderwijs Als iets werkt, doe het dan vaker Als iets werkt, leer het aan/van een ander Als iets niet stuk is, ga het dan niet repareren Probeer iets nieuws als iets niet werkt De invloed van perceptie Self-generating beliefs Zintuiglijke gewaarwording en innerlijke beleving Hoe denk ik? De vijf G s Het verhaal en de belevingswereld van het kind Oplossingsgericht taalgebruik 45 Samenvatting 46 Vragen 46

2 2 Samenwerkingsrelatie en interactie 49 Inleiding Positieve aannames over kinderen en leerkrachten Samenwerking leerkracht - kind Rekening houden met het kind De juiste grondhouding Samenwerking school - ouders De pedagogische driehoek Het belang van samenwerking Vertrouwen en verwachtingen Vertrouwen Verwachtingen van succes 62 Samenvatting 64 Vragen 65 3 Bouwstenen van de begeleiding 67 Inleiding Bouwsteen 1 Herbeschrijven Dialoog met het kind Herkaderen Vormen van herkaderen De centrale rol van herkaderen Bouwsteen 2 Doelen formuleren Richtlijnen voor het formuleren van doelen Toekomstgerichte vragen De wondervraag Hoog gegrepen doelen en wonderen Binnen de context kleine stappen nemen Bouwsteen 3 Hulpbronnen zoeken Informatie verstrekken en suggesties aanreiken Interesses en rolmodellen Helpen zoeken naar hulpbronnen en belemmeringen Bouwsteen 4 Successen en uitzonderingen Successen Uitzonderingen Het vergrootglas op details Observatie Bouwsteen 5 Taakontwikkeling en opdrachten Uitbreiding naar andere terreinen Generalisatie en huiswerkopdrachten 106

3 3.6 Bouwsteen 6 Vooruitgang meten Schaalvragen Vooruitgang zichtbaar maken aan anderen Hindernissen en tegenslagen Successen regelmatig vieren Bouwstenen combineren 117 Samenvatting 121 Vragen 123 Deel II Vaardigheden en werkvormen 4 Vaardigheden 129 Inleiding Gespreksvaardigheden Complimenteren Aanmoedigen en versterken Vragen stellen Gebruik van stilte Humor Zelfonthulling Interpretatievaardigheid Attributiefouten Vormen van betekenisgeving Luisteren Verhalen van kinderen De woordenschat van kinderen Reageren Omgaan met emoties en weerstand Taal en emotie Emoties in de context zien Omgaan met weerstand Intuïtie, actie en reflectie Intuïtie als hulpmiddel en referentiekader Actie en reflectie 160 Samenvatting 162 Vragen 163

4 5 Breng de begeleiding tot leven 165 Inleiding Visualiseren en beelddenken Rollenspelen De werkwijze Voorbeeldgedrag Praktische tips Tekeningen maken Beweging Psychomotorische oefeningen Muziek Ontspanning en zelfbeheersing Puzzels, raadsels en woordspelletjes 190 Samenvatting 193 Vragen 194 Deel III Specifieke probleemgebieden 6 Sociale vaardigheden 197 Inleiding De ontwikkeling van sociale competentie Flexibiliteit Sociale cognitie Empathie Het geheugen van kinderen en het geven van betekenissen Sociale competenties herkennen en erkennen Kids Skills Cooldown 207 Samenvatting 209 Vragen Regels en grenzen stellen 211 Inleiding Morele ontwikkeling De theorie van Kohlberg De theorie van Piaget 213

5 7.2 Waarden en normen Verschillende contexten, verschillende normen Wat zijn grenzen? Formele en informele regels Kinderen verkennen grenzen Verantwoordelijkheidsgevoel ontwikkelen Sancties Benadrukken wat goed gaat en samenwerkend leren Regels in de klas 220 Samenvatting 225 Vragen Boosheid en agressie 227 Inleiding Verschillen in normen bij boosheid en agressie Invloed van interpretatie bij agressief gedrag Elk gedrag heeft een positieve bedoeling Aandacht richten op de context en op uitzonderingen Bevordering van verantwoordelijkheidsgevoel Zelfbeheersing Externaliseren Hoe ga ik met mijn eigen boosheid om? Tips voor omgaan met boosheid en agressie in de schoolsituatie 238 Samenvatting 241 Vragen Pesten 243 Inleiding Pesten, plagen en stoeien De context waarin pesten plaatsvindt Perspectief van het kind over pesten Sterkten en verantwoordelijkheidsgevoel van kinderen aanspreken De kracht van de groep gebruiken Structurele aanpak: de Support Group Method 253 Samenvatting 255 Vragen 256

6 10 Andere culturen 257 Inleiding Wat verstaan we onder cultuur? Culturele gevoeligheid en bereidheid om te leren Persoonlijke cultuur en een eigen werkelijkheid Culturele dimensies Groepsoriëntatie versus individuele oriëntatie Actieve coping versus passieve coping Emotionele expressiviteit versus emotionele inperking Autoritaire attitudes versus gelijkwaardige attitudes De ouders Oplossingsgerichte richtlijnen voor het omgaan met cultuurverschillen 264 Samenvatting 265 Vragen 265 Deel IV Ouders en school 11 Ouders als deel van de oplossing 269 Inleiding Interactie tussen school en ouders Aannames over ouders Uitdaging en motivatie van kind en ouders Doelen stellen en bereiken Doelen Successen en uitzonderingen Omgaan met weerstand bij ouders Hulpvraag en interactieniveau Bezoekertypische interactie Klaagtypische interactie Klanttypische interactie Strategieën om ouders te motiveren Ondersteuning van ouders 285 Samenvatting 289 Vragen 290

7 12 Inbedden van een oplossingsgerichte benadering op school 291 Inleiding De oplossingsgerichte school TEAM: Together Each Achieves More Creativiteit komt niet zomaar Houd het SMART Herkaderen als effectieve methode Verborgen hulpmiddelen Het reteaming-model 298 Samenvatting 301 Vragen 302 Slotopmerkingen 303 Begrippenlijst 305 Literatuur 311 Register 316

Inhoud. counseling. Opleidingen, cursussen, workshops

Inhoud. counseling. Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud counseling Opleidingen, cursussen, workshops LES 1 LES 2 GESPREKSTHERAPIE Doel van de cursus gesprekstherapie Cliëntgerichte of non-directieve therapie Therapeutische houding De psychologisch gezonde

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 11. Deel I Fundament 19

Inhoud. Inleiding 11. Deel I Fundament 19 Inhoud Inleiding 11 Deel I Fundament 19 1 De onderleggers 21 1.1 Het systemische model 21 1.2 Het cliëntgerichte model 24 1.3 Het resource-georiënteerde model 26 1.4 Het model van de veerkracht 28 1.5

Nadere informatie

Oplossingsgerichte gesprekken. Met kinderen

Oplossingsgerichte gesprekken. Met kinderen Oplossingsgerichte gesprekken Met kinderen VANDAAG Geeft meer richting in je gesprekken met kinderen. Leer je loslaten dat jij de oplossing moet hebben. Vanaf NU: Ga je anders handelen. Ben je gericht

Nadere informatie

Oplossingsgerichte benadering MBO platformdag, 9 april 2015

Oplossingsgerichte benadering MBO platformdag, 9 april 2015 Oplossingsgerichte benadering MBO platformdag, 9 april 2015 Joost Iserief & Ingrid Kroezen Waarom oplossingsgerichte gespreksvoering? Praten over problemen leidt vaak niet tot oplossingen, praten over

Nadere informatie

Als wij dit soort vragen stellen dan gaan wij uit van de talenten en mogelijkheden van cliënten.

Als wij dit soort vragen stellen dan gaan wij uit van de talenten en mogelijkheden van cliënten. Hand-out Workshop oplossingsgericht gesprekvoeren. Wat is oplossingsgericht werken? Volgens Mahlberg&Sjöblom (2011) wordt er over het algemeen uit gegaan van een probleem gerichte benadering. Een probleem

Nadere informatie

Inhoud Inleiding DEEL 1 THEORIE 23

Inhoud Inleiding DEEL 1 THEORIE 23 Inhoud Inleiding 1 Waar dit boek over gaat 17 2 Waar dit boek niet over gaat 18 3 Een patiëntgerichte attitude 19 4 Doelgroep 20 5 Opzet van het boek en leeswijzer 20 Noten 21 Dank 21 Literatuur 22 DEEL

Nadere informatie

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Algemeen: Uw ROC wil door middel van eenduidige trainingen pesten structureel aanpakken. Trainingen en cursussen als maatwerk. Doelstelling: Het doel van de training

Nadere informatie

Zorgboekje. Kindgegevens

Zorgboekje. Kindgegevens Zorgboekje De pedagogisch medewerker vult dit boekje behorende bij het overdrachtdocument peuter kleuter in als er een zorgbehoefte bij het kind is gesignaleerd. Zij/ hij vult in wat van toepassing is

Nadere informatie

Oplossingsgericht werken. Arteveldehogeschool 19 maart 2015

Oplossingsgericht werken. Arteveldehogeschool 19 maart 2015 Oplossingsgericht werken Arteveldehogeschool 19 maart 2015 Vragen Waaraan zou jij morgen kunnen opmerken dat deze workshop vandaag zinvol voor jou was? Wat zou je zelf kunnen doen om het zinvol te maken?

Nadere informatie

Ik kan dat niet! praktisch aanpak van faalangst bij autisme

Ik kan dat niet! praktisch aanpak van faalangst bij autisme praktisch aanpak van faalangst bij Zelf-Determinatieheorie, Deci & Ryan (2000) Vitamines van groei, Vansteenkiste & Soenens ZOWEL ACTIEVE ALS PASSIEVE FAALANGST KUNNEN TOT EEN NEGATIEF ZELFBEELD LEIDEN

Nadere informatie

Traject Welzijn; Communicatie PW. Inhoudsopgave (concept)

Traject Welzijn; Communicatie PW. Inhoudsopgave (concept) Traject Welzijn; Communicatie PW Inhoudsopgave (concept) 1 Traject Welzijn; Communicatie PW Inhoudsopgave (concept) THEMA 1 Communicatie Hoofdstuk 1 Aspecten van communicatie 1.1 Communicatie en interactie

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Pouw, Lucinda Title: Emotion regulation in children with Autism Spectrum Disorder

Nadere informatie

Competenties systeemtherapeutisch werker (STW) versie 15 januari 2015

Competenties systeemtherapeutisch werker (STW) versie 15 januari 2015 1 Competenties systeemtherapeutisch werker (STW) versie 15 januari 2015 Inleiding De NVRG maakt een onderscheid tussen de systeemtherapeut (ST) en de systeemtherapeutisch werker (STW). Beide profielen

Nadere informatie

SWPBS: meer dan behaviorisme? W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

SWPBS: meer dan behaviorisme? W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g SWPBS: meer dan behaviorisme? Programma Welkom & intro: de kern Pedagogische kwaliteit: de opdracht & keuzes in de uitvoering Theoretische kaders De functie & kwaliteit van feedback Belonen/ erkennen/

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Het gezin centraal. Handboek voor ambulante hulpverleners. Arjan Bolt

Het gezin centraal. Handboek voor ambulante hulpverleners. Arjan Bolt Het gezin centraal Handboek voor ambulante hulpverleners Arjan Bolt Het gezin centraal Handboek voor ambulante hulpverleners Arjan Bolt ISBN-10: 90 6665 655 7 ISBN-13: 978 90 6665 655 0 NUR 847 2006 B.V.

Nadere informatie

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ...

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ... P1 VOORBEELD OBSERVATIE-INSTRUMENT GROEP klantgerichtheid klanteninzicht groepsdynamica omgaan met diversiteit PRESENTATIE stemgebruik taalvaardigheid non-verbaal communiceren professionele houding PERSOON

Nadere informatie

Traject Welzijn; Communicatie MZ. Inhoudsopgave (concept)

Traject Welzijn; Communicatie MZ. Inhoudsopgave (concept) Traject Welzijn; Communicatie MZ Inhoudsopgave (concept) 1 Traject Welzijn; Communicatie MZ Inhoudsopgave (concept) THEMA 1 Communicatie Hoofdstuk 1 Aspecten van communicatie 1.1 Inleiding 1.2 Communicatie

Nadere informatie

NLP PRACTITIONER 2015

NLP PRACTITIONER 2015 2015 ERKEND, PRAKTIJKGERICHT EN VERBREDEND De erkende NLP Practitioner opleiding van the Sphere is praktijkgericht en verbredend. Het biedt een uitstekende structuur voor effectieve communicatie, persoonlijke

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Pubers van Nu! Praktijkboek voor iedereen die met pubers werkt. Klaas Jan Terpstra en Herberd Prinsen

Pubers van Nu! Praktijkboek voor iedereen die met pubers werkt. Klaas Jan Terpstra en Herberd Prinsen Pubers van Nu! Pubers van Nu! Praktijkboek voor iedereen die met pubers werkt Klaas Jan Terpstra en Herberd Prinsen Bohn Stafleu van Loghum Houten 2009 2009 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer

Nadere informatie

Waarom zijn we hier. Hoe kan je als bezorgde en gedreven ouders, positief coachen zonder zelf onder de stress te lijden?

Waarom zijn we hier. Hoe kan je als bezorgde en gedreven ouders, positief coachen zonder zelf onder de stress te lijden? Waarom zijn we hier Hoe kan je als bezorgde en gedreven ouders, positief coachen zonder zelf onder de stress te lijden? Waar gaat het over Coachen Uitlokken en ondersteunen van leren* * Verschillende leerdomeinen:

Nadere informatie

Inhoud. 1 Oriëntatie op de psychologie 15

Inhoud. 1 Oriëntatie op de psychologie 15 Inhoud 1 Oriëntatie op de psychologie 15 1.1 Inleiding 15 1.2 Wetenschap 16 1.3 Psychologie 19 1.3.1 Object van de psychologie 20 1.3.2 Object en theorie 23 1.4 Relatie tussen de psychologie en andere

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 13. Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19

Inhoud. Inleiding 13. Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19 Inhoud Inleiding 13 Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19 1 Reflecteren 21 1.1 Wat is reflecteren? 21 1.2 STARRT 25 1.3 Zelfhantering 26 1.4 Johari-venster 28 1.5 Evalueren 29 1.6 Opdrachten 29 1.7 Reflectie

Nadere informatie

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen

Menslievende Professionalisering. Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering. Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Menslievende Professionalisering Onderzoek naar de training Menslievende Professionalisering juni 2015 Petri Embregts, Maaike Hermsen & Lisanne van Alphen Achtergrond Zorgverleners werkzaam in het primaire

Nadere informatie

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Inleiding 2 INLEIDING DANS Leerlingen in het basisonderwijs dansen graag. Het sluit aan bij hun natuurlijke creativiteit, fantasie en bewegingsdrang.

Nadere informatie

Impulsklas aan de slag met gedrag

Impulsklas aan de slag met gedrag Impulsklas aan de slag met gedrag workshop-aanbod 2014-2015 De Impulsklas workshops voor teams & Lezingencyclus voor ouders en onderwijsprofessionals Het workshop-aanbod van Impuls sluit aan bij het werken

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor, WMO en Jeugdwet, consulenten om eigen initiatief en

Nadere informatie

Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking

Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking Herkennen van en omgaan met mensen met een lichte verstandelijke beperking Doelgroep s Heeren Loo, Almere: Alle leeftijden: kinderen, jongeren & volwassenen (0 100 jaar) Alle niveaus van verstandelijke

Nadere informatie

Executieve functies Leermogelijkheden afstemmen met leerling, leraar en ouders

Executieve functies Leermogelijkheden afstemmen met leerling, leraar en ouders 12 september 2013 Workshop Executieve functies Leermogelijkheden afstemmen met leerling, leraar en ouders Lucie Spreij en Geke Klapwijk Programma Executieve functies: toelichting concept en EF s via SFI

Nadere informatie

Principles of AI. Images of the Future Positive Images Positive Actions. Stories unite across generations

Principles of AI. Images of the Future Positive Images Positive Actions. Stories unite across generations Principles of AI Constructionist Principle Principle of Simultaneity Open Book Poetic Principle Anticipatory Principle Positive Principle Narrative Principle Words Create Worlds: We move in the direction

Nadere informatie

GEDRAGSPROTOCOL. (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren

GEDRAGSPROTOCOL. (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren GEDRAGSPROTOCOL (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren Mei 2014 Gedragsprotocol de Boomgaard I. Doel van dit gedragsprotocol: Alle kinderen van De Boomgaard moeten zich veilig voelen, zodat

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

AGRESSIE EN WEERBAARHEID. Overzicht Elementen Training

AGRESSIE EN WEERBAARHEID. Overzicht Elementen Training AGRESSIE EN WEERBAARHEID Overzicht Elementen Training Voorwoord Hier is een overzicht van Agressie en Weerbaarheid Wat leuk dat je interesse hebt in onze training Agressie en Weerbaarheid! In deze training

Nadere informatie

NLP PRACTITIONER 2016

NLP PRACTITIONER 2016 2016 ERKEND, PRAKTIJKGERICHT EN VERBREDEND De erkende NLP Practitioner opleiding van ISEMI is praktijkgericht en verbredend. Het biedt een uitstekende structuur voor effectieve communicatie, persoonlijke

Nadere informatie

Als het misgaat.. bel ik jou Steun voor kinderen van 0-18 jaar die getuige zijn geweest van huiselijk geweld. JSO Marjanne van Esveld

Als het misgaat.. bel ik jou Steun voor kinderen van 0-18 jaar die getuige zijn geweest van huiselijk geweld. JSO Marjanne van Esveld Als het misgaat.. bel ik jou Steun voor kinderen van 0-18 jaar die getuige zijn geweest van huiselijk geweld JSO Marjanne van Esveld Programma Huiselijk geweld: beleving, cijfers, gevolgen, thema s Doelen

Nadere informatie

Solution focused tuning (SFT) instrument

Solution focused tuning (SFT) instrument Scoring mijn executieve functies Naam: Datum: Omcirkel het gekozen cijfer achter elk item. Tel de cijfers van de drie items van elke executieve functie bij elkaar en zet het aantal punten in het lichtblauwe

Nadere informatie

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas 17 juni 2015 13.30 16.00 uur Madeleine Vreeburg Miranda Noom Leerlijn Omgaan met

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Inzet maatschappelijk werk voor tinnitusbegeleiding

Inzet maatschappelijk werk voor tinnitusbegeleiding Inzet maatschappelijk werk voor tinnitusbegeleiding Marieke Rutgers Maatschappelijk werker Dag der Akoepedie 24 april 2014 Inhoud van presentatie Tinnitusspreekuur Kerntaak maatschappelijk werk Model somato-psychische

Nadere informatie

PROGRAMMA van de training DE SOCIALE PSYCHOLOGIE VAN VERANDEREN

PROGRAMMA van de training DE SOCIALE PSYCHOLOGIE VAN VERANDEREN PROGRAMMA van de training DE SOCIALE PSYCHOLOGIE VAN VERANDEREN drs. Ad van der Made, psycholoog, coach, docent De training Sociale Psychologie van Veranderen is bedoeld voor professionals voor wie de

Nadere informatie

Onderwijsinspectie. Opbrengstgericht werken! Socialiseringsfunctie scholen Sociale cohesie en burgerschap

Onderwijsinspectie. Opbrengstgericht werken! Socialiseringsfunctie scholen Sociale cohesie en burgerschap Staat van het Nederlandse onderwijs WERKEN MET GROEPSPLAN GEDRAG Dr. Kees van Overveld @kvoverveld Beleid OCW Terug naar de kern: taal en rekenen Opbrengstgericht werken Excellentie Passend onderwijs (Pesten)

Nadere informatie

Oplossingsgericht en waarderend coachen.

Oplossingsgericht en waarderend coachen. Oplossingsgericht en waarderend coachen. Coaching is die vorm van professionele begeleiding waarbij de coach als gelijkwaardige partner de cliënt ondersteunt bij het behalen van zelfgekozen doelen. Oplossingsgericht

Nadere informatie

Huid en hersenen de actieve rol van de verpleegkundige

Huid en hersenen de actieve rol van de verpleegkundige Huid en hersenen de actieve rol van de verpleegkundige L I L I A N F I G E E S E N I O R V E R P L E E G K U N D I G E P O L I D E R M A T O L O G I E U M C / W K Z U T R E C H T Kwaliteit van leven Definitie

Nadere informatie

Bijlage 1: Opdrachten bij het boek Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding. Per groepje van 2/3 uitwerken.

Bijlage 1: Opdrachten bij het boek Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding. Per groepje van 2/3 uitwerken. Bijlage 1: Opdrachten bij het boek Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding. Per groepje van 2/3 uitwerken. Hoofdstuk 1: Opdracht 1: Groepsprofiel en de puberteit Bespreek en noteer kort: Hoe je

Nadere informatie

RUZIE MET VRIENDEN, LIEFDESVERDRIET EN DE RELATIE TOT DE OUDERS AAN DE LIJN OF OP HET SCHERM BIJ AWEL.

RUZIE MET VRIENDEN, LIEFDESVERDRIET EN DE RELATIE TOT DE OUDERS AAN DE LIJN OF OP HET SCHERM BIJ AWEL. RUZIE MET VRIENDEN, LIEFDESVERDRIET EN DE RELATIE TOT DE OUDERS AAN DE LIJN OF OP HET SCHERM BIJ AWEL. HALLO Hallo. Ik ben een meisje van 12, mijn ouders zijn gescheiden en mijn moeder heeft nu een nieuwe

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 8. Leeswijzer 10

Inhoud. Inleiding 8. Leeswijzer 10 Inhoud Inleiding 8 Leeswijzer 10 1 Motiverende gespreksvoering: een introductie 14 1.1 Wat is motiverende gespreksvoering? 14 1.2 Kenmerken van motivatie 15 1.3 Waarom werkt motiverende gespreksvoering?

Nadere informatie

Workshop Up to date agressiebeleid

Workshop Up to date agressiebeleid 1 Workshop Up to date agressiebeleid Van beleid naar praktijk 27 mei 2015 William Bertrand w.bertrand@radarvertige.nl Programma Introductie Feiten en cijfers enquête Knelpunten uit de praktijk Kijk op

Nadere informatie

Deel 1 Over het wat en hoe 15. 1 Over het wat 17

Deel 1 Over het wat en hoe 15. 1 Over het wat 17 Inhoud Deel 1 Over het wat en hoe 15 1 Over het wat 17 Alles is sociaal: sociale competentie in schema 17 De activiteiten 19 Geen methode, maar een methodiek 19 De opzet van het boek 21 2 Over het hoe

Nadere informatie

aandacht, informatieverwerking, geheugen, sturingsvaardigheden zelfvertrouwen, stemming, reacties door frustraties wisselwerking tussen emoties en factoren uit de omgeving drive hebben, nodige energie

Nadere informatie

EFFECTIEF & VERBINDEND COMMUNICEREN DIRECTIECONGRES HOUFFALIZE, Lieke Kuijte Sint-Franciscusinstituut

EFFECTIEF & VERBINDEND COMMUNICEREN DIRECTIECONGRES HOUFFALIZE, Lieke Kuijte Sint-Franciscusinstituut EFFECTIEF & VERBINDEND COMMUNICEREN DIRECTIECONGRES HOUFFALIZE, 2015-10-14 Lieke Kuijte Sint-Franciscusinstituut Het leven zoals het (nu en dan) is een oudercontact loopt uit de hand en eindigt in een

Nadere informatie

Workshop Oplossingsgericht werken, een krachtige aanpak! Annemarie de Koning, huisarts en kaderarts GGZ Annemie Hanssen, POH-GGZ en trainer/coach

Workshop Oplossingsgericht werken, een krachtige aanpak! Annemarie de Koning, huisarts en kaderarts GGZ Annemie Hanssen, POH-GGZ en trainer/coach Workshop Oplossingsgericht werken, een krachtige aanpak Annemarie de Koning, huisarts en kaderarts GGZ Annemie Hanssen, POH-GGZ en trainer/coach Oplossingsgericht werken, een krachtige aanpak praten over

Nadere informatie

Studiedag: in de kijker. workshop: de ergotherapeut als coach

Studiedag: in de kijker. workshop: de ergotherapeut als coach Studiedag: in de kijker workshop: de ergotherapeut als coach Opbouw workshop Korte duiding van de theorie ( theorie wordt aangehaald) Kennismaking adhv exploreren Zelf in de ervaring stappen: oefenen op

Nadere informatie

De Schoolbrug: De Schoolbrug verbindt en versterkt ouders, leerlingen en schoolteams in functie van een succesvolle schoolloopbaan.

De Schoolbrug: De Schoolbrug verbindt en versterkt ouders, leerlingen en schoolteams in functie van een succesvolle schoolloopbaan. KORTE VOORSTELLING Karima Aissaoui en Nasira Kandoussi De Schoolbrug: De Schoolbrug verbindt en versterkt ouders, leerlingen en schoolteams in functie van een succesvolle schoolloopbaan. Projecten binnen

Nadere informatie

Communicatie tips WPG Academie & Kirstin Op het Veld - Leren door Ervaren

Communicatie tips WPG Academie & Kirstin Op het Veld - Leren door Ervaren C Communicatie tips WPG Academie & Kirstin Op het Veld - Leren door Ervaren Transparant Samenwerken Focus op Talent Gespreksvaardigheden Bespreekbaar maken van Verschillen In de samenwerking is het belangrijk

Nadere informatie

Werken met het 8 fasenmodel. Programma dag 1. Nogmaals de Basistechnieken. Frank Meeuwsen & Menno Zwart

Werken met het 8 fasenmodel. Programma dag 1. Nogmaals de Basistechnieken. Frank Meeuwsen & Menno Zwart Werken met het 8 fasenmodel Frank Meeuwsen & Menno Zwart www.frankmeeuwsen.nl www.mennozwart.nl Programma dag 1 Gesprekstechnieken Flowchart Structuur in de hulpverleningsgesprekken Sturing d.m.v. reflecties

Nadere informatie

Leve het jonge kind! 2 e jaarcongres 28 mei Dr. Louise Berkhout

Leve het jonge kind! 2 e jaarcongres 28 mei Dr. Louise Berkhout Leve het jonge kind! 2 e jaarcongres 28 mei 2013 Dr. Louise Berkhout Is dit spelen? Is dit spelen? Is dit spelen? Verschillende spelvormen (ivm privacy geen filmfragment): Meisje op hobbelpaard- bewegingsspel

Nadere informatie

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit

Ronde van Vlaanderen 2008. Omgaan met Diversiteit Ronde van Vlaanderen 2008 Omgaan met Diversiteit Omgaan met diversiteit Diversiteitstest Referentiekader: omgaan met diversiteit Screeningsinstrument Doe de diversiteitstest! Vul de test individueel in.

Nadere informatie

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2 Essentiële waarden... 21. Hoofdstuk 3 Management en leidinggevende structuur... 23

Inleiding... 9. Hoofdstuk 2 Essentiële waarden... 21. Hoofdstuk 3 Management en leidinggevende structuur... 23 Inhoud Inleiding... 9 Hoofdstuk 1 Visie op leidinggeven... 13 1.1. Organisatiecultuur... 13 1.2. Noodzaak van cultuuromslag... 15 1.3. Structuur-, cultuurdiscussie... 15 1.4. Organisatiecultuur... een

Nadere informatie

Woord vooraf bij de tweede druk 1 1

Woord vooraf bij de tweede druk 1 1 Inhoud Woord vooraf bij de tweede druk 1 1 i context en begrippen 15 1 Inleiding 1 7 1.1 Geschiedenis 1 7 1.2 Toepassingen en doelgroepen 1 9 1.2.1 Eenvoudig of complex? 1 9 1.2.2 Diversiteit aan toepassingsgebieden

Nadere informatie

Het belang van (ondersteuning van) communicatie bij personen met een verstandelijke handicap

Het belang van (ondersteuning van) communicatie bij personen met een verstandelijke handicap Het belang van (ondersteuning van) communicatie bij personen met een verstandelijke handicap Prof. dr. Bea Maes, Onderzoekseenheid Gezins- en Orthopedagogiek, K.U.Leuven 1. Centrale rol van taal en communicatie

Nadere informatie

Inhoud. coaching. Opleidingen, cursussen, workshops

Inhoud. coaching. Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud coaching Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud Les 1. Wat is coaching? Coaching: verwezenlijk je dromen en ervaar succes! Stappenplan Het beroep Wat is coaching en wat is het niet? De verschillen

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor consulenten in het sociaal domein om eigen initiatief

Nadere informatie

Maar helaas. Die meerwaarde komt niet vanzelf, want: Voorkeur voor zelfde Last van cultuur- en taalverschil Verblind door beelden en verwachtingen

Maar helaas. Die meerwaarde komt niet vanzelf, want: Voorkeur voor zelfde Last van cultuur- en taalverschil Verblind door beelden en verwachtingen Sjiera de Vries Diversiteit Meer creativiteit Meer flexibiliteit Meer plezier in het werk Bredere visie Beter aansluiten op wensen afzetmarkt/cliënten Leerzaam en inspirerend Veel organisaties streven

Nadere informatie

Bijlagen. Bijlage I Product. Handleiding training Seksualiteit. Carlijn Boomars en Nadine Houvast

Bijlagen. Bijlage I Product. Handleiding training Seksualiteit. Carlijn Boomars en Nadine Houvast Bijlagen Bijlage I Product Handleiding training Seksualiteit Carlijn Boomars en Nadine Houvast Mei 2015 8 Format training Seksualiteit Deze training is uitgesplitst in twee dagdelen. In dagdeel 1 staat

Nadere informatie

Manual: handleiding opstarten Skills Lab

Manual: handleiding opstarten Skills Lab Manual: handleiding opstarten Skills Lab Dit is een handleiding voor professionals die zelf een Skills Lab willen starten. Skills Lab wil de werkmogelijkheden voor mensen met ASS vergroten door hen te

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering cursusbijeenkomst 1: Het wiel van verandering

Motiverende gespreksvoering cursusbijeenkomst 1: Het wiel van verandering Motiverende gespreksvoering cursusbijeenkomst 1: Het wiel van verandering Afdeling Vroege Psychose AMC Marijke Krikke Carin Meijer Voorstellen / Achtergrond werken MI Inventariseren MI versus hoe eerder

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 12. 7124_Oplossingsgericht management.indd 7

Inhoud. Inleiding 12. 7124_Oplossingsgericht management.indd 7 Inleiding 12 1 Op de schouders van reuzen 19 1.1 Het oorzaak-gevolgmodel 19 1.1.1 De appel die op Newtons hoofd viel 19 1.1.2 Voor- en nadelen van het oorzaak-gevolgmodel 20 1.2 Het problem-solving model

Nadere informatie

Systeemdenken in de klas

Systeemdenken in de klas Systeemdenken in de klas Systeemdenken en denkgewoonten Jan Jutten www.natuurlijkleren.org 1 1. Inleiding Het onderwijs in onze tijd houdt onvoldoende gelijke tred met wat er nodig is aan kennis, vaardigheden

Nadere informatie

Mensvisie als uitgangspunt

Mensvisie als uitgangspunt Emotionele veerkracht in psychotherapie Inhoud Voorwoord 11 Hoofdstuk 1: Mensvisie als uitgangspunt 17 Wat gebeurt er in therapie? 17 A. Mensvisie in pessotherapie 18 Belang van een mensvisie in therapie

Nadere informatie

Workshop SWPBS en Pestpreventie. Angeline van der Kamp MA

Workshop SWPBS en Pestpreventie. Angeline van der Kamp MA Workshop SWPBS en Pestpreventie Angeline van der Kamp MA SWPBS Conferentie Vrijdag 14 november 2014 De Staatsecretaris van OCW: Pestpreventie op school MOET!. en hoe gaan we dat doen met SWPBS? Workshopleider

Nadere informatie

TRAINING VOOR VERTROUWENSPERSONEN Over integriteit en vertrouwelijkheid

TRAINING VOOR VERTROUWENSPERSONEN Over integriteit en vertrouwelijkheid TRAINING VOOR VERTROUWENSPERSONEN Over integriteit en vertrouwelijkheid Training voor medewerkers die binnen hun bedrijf als vertrouwenspersoon optimaal willen functioneren. Training vertrouwenspersonen

Nadere informatie

Bijlage 2. Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015. Summatief docentoordeel: voldoende (7)

Bijlage 2. Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015. Summatief docentoordeel: voldoende (7) Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015 Bijlage 2 BEOORDELING: Naam: Marieke Schuurmans Studentnummer: 2200843 Docenten: Gerrie van de Ven / Lonneke Schilders Datum: 2 april 2015 Summatief

Nadere informatie

Hedendaagse opvattingen over emoties. Emotie en gewetensvorming in de behandeling. Welke emoties? Emotie en moraliteit. Welke emoties?

Hedendaagse opvattingen over emoties. Emotie en gewetensvorming in de behandeling. Welke emoties? Emotie en moraliteit. Welke emoties? Emotie en gewetensvorming in de behandeling Hedy Stegge Vrije Universiteit Amsterdam PI Research Duivendrecht Hedendaagse opvattingen over s Functioneel (belangenbehartigers) Persoonlijk welbevinden Kwaliteit

Nadere informatie

Inleiding 1 Introductie 1 Ervaringsleren 9 Het geven en ontvangen van feedback 15. Inleiding 23 Doelen 23 Opzet van de module 23

Inleiding 1 Introductie 1 Ervaringsleren 9 Het geven en ontvangen van feedback 15. Inleiding 23 Doelen 23 Opzet van de module 23 Inhoud Woord vooraf V Bij de vijfde druk VII Inleiding 1 Introductie 1 Ervaringsleren 9 Het geven en ontvangen van feedback 15 M O D U L E I C O N F L I C T S T I J L E N Inleiding 23 Doelen 23 Opzet van

Nadere informatie

Leergang Psychodynamisch Coachen en Adviseren

Leergang Psychodynamisch Coachen en Adviseren Leergang Psychodynamisch Coachen en Adviseren voor professionals die met professionals werken START SEPTEMBER 2016 Werken met professionals Psychodynamisch coachen en adviseren is branche dan ook, een

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Inleiding... 9. Hoofdstuk 3 Management en leidinggevende structuur... 35

Inleiding... 9. Hoofdstuk 3 Management en leidinggevende structuur... 35 Inhoud Inleiding... 9 Hoofdstuk 1 Visie op leidinggeven... 13 1.1. Beïnvloeding van de organisatiecultuur... 13 1.2. Organisatiecultuur en organisatieklimaat... 15 1.3. Noodzaak van cultuuromslag... 16

Nadere informatie

Leerplan OVSG. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen

Leerplan OVSG. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen 2014 2015 Leerplan OVSG Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen THOMAS MORE KEMPEN VORSELAAR INHOUDSOPGAVE 1 Wereldoriëntatie...

Nadere informatie

Pedagogisch beleid. kinderdagverblijf

Pedagogisch beleid. kinderdagverblijf Pedagogisch beleid kinderdagverblijf maatwerk kinderopvang voor elk gezin Voorwoord Dit pedagogisch beleid is met het doel geschreven om duidelijkheid te geven aan de inhoud van een pedagogisch beleidsplan.

Nadere informatie

Oplossingsgerichte groepstherapie

Oplossingsgerichte groepstherapie Oplossingsgerichte groepstherapie Met SGLVG cliënten Aanleiding: Beleefde positieve resultaten bij een groep van 6 SGLVG mannen (door deelnemers én personeel) Beleefde negatieve sfeer op een groep SGLVG

Nadere informatie

Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke

Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke Van activerend ondersteunen naar gedeelde verantwoordelijke Evoluties in maatschappij en onderwijs Achtergrond (Toekomstige) leraren voelen zich niet voorbereid (o.a. Cook 2001, Loreman e.a., 2005) Handelingsverlegenheid

Nadere informatie

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2 Bijlage Romeo Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Romeo, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

KENNISMAKING. Motiveren kan je leren 23/01/2015. 5 manieren om te beïnvloeden. Wanneer Plaats Doelstelling. Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen

KENNISMAKING. Motiveren kan je leren 23/01/2015. 5 manieren om te beïnvloeden. Wanneer Plaats Doelstelling. Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen Motiveren kan je leren Marc Tack& NeleDe Laender KENNISMAKING 5 manieren om te beïnvloeden Wanneer Plaats Doelstelling Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen Modelling Permanent Gehele theater Gewenste

Nadere informatie

Contextmapping met kinderen

Contextmapping met kinderen Contextmapping met kinderen Design story garden Carolin Altenkirch & Tjeerd IJtsma 2008 Mathieu Gielen Faculteit Industrieel Ontwerpen, TU Delft m.a.gielen@tudelft.nl www.studiolab.io.tudelft.nl/gielen

Nadere informatie

een korte introductie

een korte introductie een korte introductie Uitgeverij Bontekoe Zijpendaalseweg 91 6814 CG Arnhem 026 751 8901 info@uitgeverijbontekoe.nl Uitgebreide informatie vindt u op: www.uitgeverijbontekoe.nl Interveniërende methodiek

Nadere informatie

Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie.

Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie. Psychogeriatrie of gerontopsychiatrie. Psychogeriatrie : geneeskunde cognitieve beperkingen Gerontopsychiatrie psychiatrische ziekenhuizen - curatief Bedenkingen Binnen gerontopsychiatrie goede balans

Nadere informatie

Autisme en lessen sociale competentie

Autisme en lessen sociale competentie Autisme en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met een stoornis in het autisme spectrum in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN TEAMNASCHOLING OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN KIDS SKILLS DE KIDS SKILLS METHODE Iedereen die met kinderen werkt mist wel enkele vaardigheden, of zou ergens beter in willen worden. Met behulp van

Nadere informatie

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd

Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren. Bouwen aan zelfvertrouwen. Jeugd Weerbaarheid en zelfsturing voor particulieren Bouwen aan zelfvertrouwen Jeugd 1. Weerbaarheidstrainingen voor kinderen Heeft uw kind moeite met voor zichzelf op te komen? Of is uw kind wellicht te weerbaar?

Nadere informatie

Workshop Superusers Mondriaan

Workshop Superusers Mondriaan Workshop Superusers Mondriaan Gespreksvaardigheden John van der Baaren Marjo Stalmeier Iwan Wopereis Juli-augustus 2012 Onderwerpen Taken superuser Kwaliteiten superuser Gespreksvaardigheden een voorbeeld

Nadere informatie

Welkom op de ouderavond!

Welkom op de ouderavond! Welkom op de ouderavond! ROTS & WATER Heiloo, 20 januari 2016 Mary van Doorn Rots en Water trainer HVO-leerkracht obs Meander Programma Rots & Water 20.10 20.30 Opening: Wie ben ik? Wat doe ik? 20.10 20.30

Nadere informatie

TMA Talentenanalyse. Talent- en competentiepaspoort. Jan Prins 7 november 2013

TMA Talentenanalyse. Talent- en competentiepaspoort. Jan Prins 7 november 2013 TMA Talentenanalyse Talent- en competentiepaspoort Jan Prins 7 november 2013 Stadionweg 37A 3077 AR Rotterdam T 010-3409955 I www.priman.nl E info@priman.nl Inleiding De TMA Talentenanalyse meet de drijfveren

Nadere informatie

Diversiteit in de zorg

Diversiteit in de zorg www.otiz.be Diversiteit in de zorg EXPO60+ 9 oktober 2015 Josephine Roos & Wim Sucaet www.otiz.be Overzicht Diversiteit in de zorg: - Diversiteit: Wat? Belang? - Zelfdeterminatietheorie als kapstok - Organisatiecultuur

Nadere informatie

Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen

Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen De leerling heeft zicht op wat hij/zij kan. (1) De leerling gaat op een gepaste manier om met dingen die hij/zij niet

Nadere informatie

Komt de straat de school binnen?

Komt de straat de school binnen? Komt de straat de school binnen? Werkmiddag op Mundus College 16 april 2014 Monique Sanders Bert de Vos Komt de straat de school binnen? Programma Introductie en wat zou je doen als.. Informatie In gesprek

Nadere informatie

TMA Talentenanalyse. Talent- en competentiepaspoort. Sara Berger 15 april 2013

TMA Talentenanalyse. Talent- en competentiepaspoort. Sara Berger 15 april 2013 TMA Talentenanalyse Talent- en competentiepaspoort Sara Berger 15 april 2013 Zuid-Hollandlaan 7 2596 AL Den Haag T 070 361 17 60 I www.dynamischbureau.nl E info@dynamsichbureau.nl Inleiding De TMA Talentenanalyse

Nadere informatie

Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN

Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN Anti pestprotocol OBS DE BOUWSTEEN Anti pestprotocol Pagina 1 Dit pestprotocol heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen.

Nadere informatie

Wacht maar tot ik groot ben!

Wacht maar tot ik groot ben! www.geerttaghon.be Wacht maar tot ik groot ben! Omgaan met agressie bij kleine kinderen Geert Taghon 2013 Ontwikkeling kleine kind De wereld leren kennen en zich hieraan aanpassen (adaptatie) Processen

Nadere informatie