Geld moet rollen. Liever één aandeel met rendement, dan tien met dividend. van beleggers voor beleggers.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Geld moet rollen. Liever één aandeel met rendement, dan tien met dividend. van beleggers voor beleggers. www.iex.nl"

Transcriptie

1 I n d i t n u m m e r : H a g e m e y e r, A i r F r a n c e - K L, C T a c i e x m a g a z i n e j a a r g a n g 3 n u m m e r 8 n o v e m b e r - d e c e m b e r A E X 4 9 7, n o v e m b e r m a g a z i n e van beleggers voor beleggers Dag van de Belegger Live beleggingsles door zeven iex-experts De balanskrakers De kunst van het stockpicken volgens drie financiële tovenaars % rendement De wondere wereld van het beleggen met computermodellen De formule ol Hoe een internetmiljonair Formule Eén-baas werd jaargang 3 nummer 8 november-december 2006 m 4,95 Geld moet rollen Liever één aandeel met rendement, dan tien met dividend

2 I N H O U D Bergen geld en nul ideeën aex-fondsen sluizen dit jaar ruim 27 miljard euro richting de aandeelhouders. Het zou zinnig gewenst zijn als een deel van dat bedrag in onderzoek en ontwikkeling werd geïnvesteerd, want de index dreigt langzaam te veranderen in een fantasieloze verzameling one trick ponies. Vijf innovatieve bedrijven gaan echter tegen de stroom in: asml, Philips, Akzo Nobel, dsm en Unilever Balanskrakers Het is vaak de moeite waard om verder te kijken dan een persbericht lang is. iex nam een kijkje in de keuken bij drie balanslezers: Syb van Slingerland, Frans Faas en Ron Belt. A a n d e l e n i n d i t n u m m e r Air Berlin: 19 Air France-KL: 18 Akzo Nobel: 36 American Airlines: 21 ASL: 36 BP: 20 British Airways: 19 Chevron: 21 ConocoPhillips: 21, 68 Continental Airlines: 21 Crucell: 26 Ctac: 14 Danone: 22 DS: 36 Easyjet: 19, 21 Exxonobil: 20, 68 Fording: 21 Genmab: 26 Getronics: 29 Hagemeyer: 16 Lufthansa: 19 arathon Oil: 21 ittal: 29, 36 Nestlé: 22 Petrobras Energia: 21 Philips: 36 Royal Dutch Shell: 68 Ryanair: 18, 21 Unilever: 18, % rendement Sommige beleggers laten zich puur leiden door beleggingsmodellen. Jim Simons rendement van % blijkt echter niet echt haalbaar voor zijn concurrenten. v a n b e l e g g e r s 20 Exotisch in olies Jasper Oeberius Kapteijn 22 Achter aansluiten Jacques Potuijt 26 Two to Tango arcel Wijma 46 Winnen en wegen Arie Buijs en Dirk Gerritsen 64 Eindspel in zicht ark Glazener v o o r b e l e g g e r s 14 Bedrijfsbezoek Ctac 16 Aandeel van de aand Hagemeyer en Europese luchtvaart 70 Formule ol Lost Boys-oprichter ichiel ols wheelde en dealde autofabriek Spyker en zichzelf de Formule 1 in: ik vind gewoon alles wat voorkomt uit natuur- en scheikunde leuk. dag van de belegger 45 Superrendementen arcel Tak 46 Beleggen of speculeren Frank van Dongen 48 Top down en bottoms up Corné van Zeijl 50 Een trend is een trend Geert Jan Nikken 52 iex presenteert... p l u s 5 Editorial 6 Snapshots 14 Centerfold 61 iex Top Warrum Buffet

3 E D I T O R I A L D e p o e n s c h e p p e r s Het eerste coverontwerp van dit magazine bestond uit een donker vlak met daarop de tekst Bakken met geld, 0 ideeën. Uiteindelijk werd het, zoals u ziet, een iets vrolijker tekst op een wat frisser achtergrond. Er zijn nu eenmaal van die bladenmakerswetten die stellen dat tijdschriften en zeker beleggingsbladen met een tekst als nul ideeën op de cover niet echt als warme broodjes gaan. En aangezien we dit blad ook nog eens verspreiden op de Dag van de Belegger, kozen we toch maar voor een iets prikkelender invalshoek. Dat neemt niet weg dat die eerste werktitel perfect weergeeft wat er aan de hand lijkt op de beurs. Bedrijven bulken van het geld, private equityfondsen ook en de koersen blijven vrolijk stijgen althans, nog wel op het moment dat ik dit schrijf. Er wordt met het grootste gemak geschoven met miljarden. Bedrijven worden van de beurs gekocht en weer doorverkocht aan anderen, aandelen keren superdividenden uit of kopen met hun overtollige kasgeld aandelen terug. Prima, en leuk voor de koers, maar er ligt wel iets verontrustends aan ten grondslag: een stuitend gebrek aan nieuwe ideeën. Want waarom wordt dat geld niet geïnvesteerd in nieuwe producten of markten? Kennelijk loont dat minder dan een beetje schuiven met bestaande activa. Op de korte termijn is dat niet zo n ramp, maar met het oog op de verdere groei van de economie en de winsten zou een beetje investeringsdrift wel welkom zijn. Waar zijn de grote innovaties, waar zijn de spannende nieuwe avonturen? Als de fantasie van bestuurders niet verder reikt dan het verveeld pingpongen met hun bezittingen, zijn ze moeilijk nog te omschrijven als ondernemers. Die hebben namelijk ideeën en durven risico te nemen. Zolang die ondernemers met een lampje te zoeken zijn mogen we ons best een beetje zorgen maken. Pieter Kort Hoofdredacteur iex Zijn zij nou zo slim? Durft er nog iemand te beweren dat het winnen van beleggingsspelletjes een kwestie van geluk is? Tijdens het groot opgezette spel De Slimste Belegger van abn Amro gaat het in de laatste weken tussen vijf beleggers, die in de weken daarvoor de hoogste rendementen in een veld van meer dan tienduizend deelnemers behaalden. Die finale om euro is net van start gegaan terwijl ik dit schrijf ik ben zelf na ronde twee roemloos afgevoerd en het kán geen toeval zijn dat twee spelers die consequent hoog eindigen in onze iex-competities ook hier weer in de top meedraaien. ike Beyer, werkzaam in de gevangenis in het Noord-Hollandse Zwaag, won al eerder de Euronext Optiecompetitie en laat wederom heel beleggend Nederland zijn hielen zien. If you re so smart, how come you ain t rich, is de typische sneer richting bijdehante droogbeleggers. Als Beyer of een van zijn companen er straks met een kwart ton vandoor gaat kunnen we zelfs dat niet meer zeggen. In Uit Waarom? aex 600! Crash op komst! De laatste bears worden bulls, wat op zich weer een heel bearish signaal is iex-lezers Experts De iex Bull/Bear Enquête bewijst: de stemmng onder lezers is een betere voorspeller voor de aex dan die onder experts Large caps Small caps Als private equity 40 miljard kan ophoesten voor een (niet uitgebracht) bod op Vivendi, blijft de grote fantasie voorlopig in de hoofdfondsen

4 H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P Psst, huisje kopen? Om maar meteen met de deur in huis te vallen: Help! De huizenprijzen in de Verenigde Staten dalen. aar, ho even, is er reden tot paniek? Stort er een kaartenhuis in of is de Amerikaanse huizenmarkt bezig een donszachte landing te maken? De Amerikaanse huizenprijzen dalen fors bron: datastream raad te slijten. Als gevolg daarvan is ook de prijs van bestaande huizen gedaald (zie grafiek). ark Glazener, beheerder van het Robeco-fonds en lid van de iex agnificent Seven is dat niet ontgaan. Volgens hem staat de huizenmarkt onder druk en blijft dat in bepaalde regio s zeker zo tot in de loop van De prijzen van nieuwe gebouwde huizen zijn met 10% gedaald, voor de totale markt geldt een daling van 2 à 2,5% in het derde kwartaal. De onverkochte voorraden worden agressief aan de man gebracht, met kortingen tot soms wel 20%. Informatievoorziening Uit de derdekwartaalcijfers blijkt verder dat de nieuwbouw behoorlijk stilgelegd is. Dat is volgens analisten dan ook de hoofdreden dat de economische groei in de Verenigde Staten teruggelopen is van 3% naar 1,5%. aar dat komt allemaal niet heel onverwacht, eigenlijk verloopt het als voorzien, stelt Glazener. Aandelen van huizenbouwers gaan dan ook hard omhoog. Voor 2007 speelt een ander probleem. De Amerikaanse overheid is druk bezig met plannen om nieuwe vormen van hypothecaire leningen strakker te reguleren. Het gaat daarbij vooral om informatievoorziening bij hypotheken met een variabele rente. In ons land is dat gemeengoed, maar in Amerika is het nog een relatief nieuw product. Tot voor enkele jaren werd 90% van de hypotheken afgesloten met een lange, vaste rente. Pas na de rentedalingen van de laatste jaren is de Adjustable Rate mortgage in zwang gekomen. Bij een oplopende rente kan dat de huizenkoopkracht behoorlijk in de weg komen te staan. Voor een deel is een en ander misschien verkiezingsretoriek, maar er worden daadwerkelijk plannen gemaakt en dat gaat impact hebben. De huizenmarkt is één van de belangrijke pijlers onder de Amerikaanse economie. Het is de vraag of we ons nu echt zorgen moeten maken over de situatie daar. Glazener denkt dat de Amerikaanse markt over de hele linie niet zo veel slechter is dan de Europese. De loan to value (leningen ten opzichte van de waarde van de huizen) is er naar internationale maatstaven erg laag, rond de 45%. Hier ligt dat vele malen hoger. Het betekent dat Amerikanen altijd meer kunnen lenen ten opzichte van hun huis. De Amerikaanse huizenmarkt staat er daarmee niet slechter voor dan de Europese. Het risico zit m vooral in enkele regio s (California, Florida en Arizona) waar de financiering tegen de huizen enorm is toegenomen. Dát is wel een risico. Fonzenrally Op iex.nl is sinds juli de modelportefeuille van de Beleggings-Fonz te volgen. Wie zijn eigenlijk die Fonz-beheerders? Sommige kinderen worden onder een gelukkig gesternte geboren. Dat geldt zeker voor de nieuwste modelportefeuille op iex.nl, de Funds of Fonz genoemd naar de ultracoole anti-held Arthur Fonzerelli, kortweg The Fonz uit de sitcom Happy Days. Funds of Fonz is een beleggingsfondsenmodelportefeuille die beheerd wordt door redacteuren Peter van Kleef (links) en ichiel Pekelharing (rechts). En die portefeuille kent sinds de lancering eind juli een vliegende start. In die drie maanden sprokkelde de Beleggings-Fonz een rendement van 8% bij elkaar. Enige smet op het blazoen van Fonz is dat de benchmark, de msci World, het net een tikkie beter doet. De portefeuille bestaat volledig uit fondsen met een notering op Euronext een forse inperking van de beleggingsmogelijkheden. Desondanks surfen de modelportefeuillebeheerders vooralsnog met twee armen in de nek heerlijk mee met de fonzenrally. Timing is alles, stelt Fonz, terwijl hij op zijn laptop de beleggingsfondsenmodelportefeuille van Willem iddelkoop op sns Fundcoach aanklikt. Kijk, die staat op 7%. aar ja, die startte twee dagen voordat de markt in mei in elkaar zakte. Timing is alles. Of had ik dat al gezegd? Aandeel Aankoopkoers Koers Antonov 0,57 0,56 Isotis 1,23 1,06 Kendrion 1,82 1,89 Laurus 3,31 2,55 Qurius 0,89 0,78 Rood Testhouse 0,78 0,59 Sopheon 0,29 0,29 7,72 Startkapitaal 10 euro, rendement 22,8% Small Cap Saloon Duidelijk is dat er deze zomer angst in de markt geslopen is, maar het lijkt er nog niet op dat we ghost towns langs de Amerikaanse goudkusten gaan zien. In de Global Snapshot van Henderson Global Investors (november 2006) wordt fijntjes gewezen op de oplopende hypotheekrente in de Verenigde Staten. Die leidt tot een afzwakking van de groei in de vraag naar huizen. Huizenbouwers smeten daarop met kortingen om de voor- Herstelwerkzaamheden De lente lijkt nu echt door te breken in de Small Cap Saloon. Het verlies van de speculatieve ramsj-portefeuille werd in oktober teruggebracht van 29,7% naar 23%. Heel erg breedgedragen was het herstel nou ook weer niet. Zo deed Sopheon helemaal niks en zakte Qurius, de omgebouwde loodgieter die vroeger als agnusje-van-alles door het leven ging, zelfs wat verder weg. Dat er toch een fuif georganiseerd werd in de Small Cap Saloon was vooral te danken aan de kruidenier op de hoek van de hoofdstraat, Laurus. Een wisseling van de wacht, waarbij de oud-bestuurders werden uitgeleid met vers fruit en tomaten, zorgde voor een koersstijging van 2,02 naar 2,55 euro. Dan Antonov, de bouwer van traploze versnellingsbakken voor postkoetsen, dat kwakkelde maar wat aan tot 1 november. Toen zette het bericht over een versnellingsloze trapbak in een showroom-hummer voor een koerssprong van 20%. In de schaduw van de kleine grootgrutter deden ook Isotis en Kendrion ein-de-lijk wat een aandeel moet doen: stijgen. Ondanks de herstelwerkzaamheden in de Saloon is van een vreugdevuur nog geen sprake. Op Kendrion na staan alle fondsen in de min. En dat terwijl volgens alle beleggingscowboys en -girls de smallcaprally voorbij is.

5 H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. S N A P Klare taal / Hedge hunters Terwijl de wereld zich het hoofd breekt over energiefiasco s en andere hedge fund-uitwassen, neemt de rol van hedge funds binnen het grote vermogensbeheer nog altijd sterk toe. Een respectabele bank als Goldman Sachs is de grootste hedge fund-operator ter wereld. En er is geen serieus te nemen financieel instituut zonder eigen hedge fund-desk. Hoe vinden die instituten hun weg in de traditioneel mistige hedge fund-wereld? Vijf vragen aan Aarnout Snouck Hurgronje, directeur alternative investments van axa Investment anagers. Wat hebben institutionele beleggers toch te zoeken in die ondoorzchtige hedge fund-wereld? Instituten zijn geïnteresseerd in hedge funds uit oogpunt van diversificatie; ze hebben vaak een lage correlatie met andere beleggingen. En hedge funds houden van institutionele beleggers. Die raken niet in paniek bij slecht nieuws. Institutionele beleggers hebben ook betere researchcapaciteiten en kunnen daardoor betere due diligence doen. Hoe ziet die due diligence er dan uit? Bij axa doen we het in twee delen. Het eerste deel is strategische due diligence. Dat bestaat uit het bestuderen van rendementen en strategieën en het uitgebreid spreken met de fondsbeheerders. Het tweede onderdeel kijkt puur naar de operationele organisatie. Dat is heel belangrijk. Zes van de tien blow-ups komen voort uit een gebrekkige organisatie. Dat gaat meestal over waardering. Als de assets van een fonds niet onafhankelijk gewaardeerd worden, creëer je ruimte voor problemen. Als de beloning van de partij die de waardering doet direct afhankelijk is van de waarde, ontstaat het risico dat er overgewaardeerd wordt. En als het jullie niet zint, wat dan? Dan investeren we niet, maar ik moet zeggen dat beheerders tegenwoordig steeds meer geneigd zijn naar grote beleggers te luisteren. Een partij als axa is met een beheerd vermogen van meer dan een biljoen euro bijna net zo groot als de hele hedge fund-markt exclusief leverage. Dus we kunnen onze invloed wel laten gelden. De beste fondsen zijn vaak gesloten voor nieuwe beleggers, maar wij krijgen daar wel toegang. Kunnen jullie makkelijk uitstappen als een fonds niet meer in portefeuille past? Ja. In mei hebben we bijvoorbeeld ons belang in Vega verkocht. Dat is een groot Europees hedge fund, dat daarna in de problemen raakte. De reden om te verkopen was dat hun beleggingsstrategie in onze ogen niet langer consistent was. Het paste niet meer in ons gewenste risico-rendementsprofiel. Hoe ziet dat er dan uit? Wij hebben een geconcentreerde portefeuille van maximaal 35 managers. Het merendeel daarvan doet arbitrage-achtige strategieën; ze nemen posities in op relatief kleine bewegingen. Zij lopen minder marktrisico dan bijvoorbeeld global macrofondsen, die inzetten op grote economische bewegingen. aar ook die fondsen hebben we, omdat ze juist nodig zijn om het risico te beperken in geval van een marktschok als in 1998, toen ltcm omviel. Strategieën als global macro beschermen de portefeuille dan juist. Checklist voor hedge fundbeleggers 1. Hoe snel kun je uit het fonds stappen? 2. Wat is de managementstructuur? 3. Is er een onafhankelijke raad van toezicht? 4. Hoe zijn de backup-systemen geregeld? 5. Wordt de waardering voldoende onafhankelijk bepaald? 6. Wat is de achtergrond van de fondmanagers? 7. Hoe lang is de uitstapperiode? 8. Welke gate (een beperking van de uitstroom per exitperiode) wordt er toegepast? 9. Is er een hard of een soft lockup? 10. Welke kosten worden er buiten de management-fees berekend? Bron: Aarnout Snouck Hurgronje, Axa Investement anagers Vijf jaar IEX Bull/Bear Enquête! iex heerscht U wilt weten wat de beurs in de komende maand doet? Lees dan de uitslag van de iex Bull/Bear Enquête, die jarig is en vijf kaarsjes op de taart mag uitblazen. De enquête is een aardige windvaan voor de aex en de top- en flopaandelen laten een mooie out- of juist underperfomance zien. A ex 530 in plaats van die lousy 490 die er eind oktober op het bord stond? Het had gekund, als de indexstand had afgehangen van die kleine duizend iexlezers die iedere maand een paar minuten de tijd nemen om de iex Bull/Bear Enquête in te vullen. Hulde voor hen: een outperfomance die menige professional maar wat graag zijn baas en klanten had voorgeschoteld. In die aardedonkere november 2001 hield iex haar eerste online Bull/Bear Enquête op de laatste handelsdag van de maand om te zien hoe de bezoekers van de site aankijken tegen de beurs in de komende maand. Van meet af aan sloeg de enquête aan met gemiddeld zo n duizend deelnemers met enkele uitschieters naar 1250 en 250. Overbodig te zeggen welke aex-stand hierbij hoorde? et name onder de bezielende regie van datawizard Lukas Daalder werd de enquête al snel geprofessionaliseerd met: De iex Bull/Bear Indicator Het Nederlands beurssentiment uitgedrukt in een getal op dezelfde manier als de ism Index: 50 is het neutrale niveau, daarboven is het sentiment bullish, daaronder bearish. De iex Bull/Bear Portefeuille, ofwel de roemruchte toppers en floppers Iedere enquête weer mogen de stemmers hun top- (long) en flopaandeel (short) aanwijzen, wat resulteert in de uit ieder vier aandelen bestaande Top- en Flopportefeuille. Speciale dank op deze verjaardag gaat ten slotte uit naar ook in deze volgorde Van der oolen (vdm), Getronics en Unilever Scorebord Het begint een klein beetje een genante veegpartij te worden. Of de pr-afdeling van Galapagos heeft de strijd opgegeven, of er wordt op papier bezuinigd bij de biotechonderneming. In elk geval is de persberichtentweestrijd tussen moeder Crucell en dochter Galapagos geen strijd van gelijken meer. Waar Galapagos met zichtbare tegenzin nog één schamel persberichtje uit de fax wist te persen tussen 19 september en 1 november, daar ratelde het persberichtenkanon van Crucell aan één stuk door. Liefst tien communiqués werden er verspreid en het kan niet lang meer duren of de Leidse biotechbabe gaat over tot een zondagse versie van haar nieuwsberichten. Galapagos hield het bij één berichtje over de samenwerking met leo Pharma. Aardig om te weten, maar het zette geen knalfuif op de koersenborden in gang. Crucell luidde de klok zoals gezegd liefst tien keer. Een aankondiging van een analistendag (zo doe je dat!), de start van onderzoek naar een vaccin tegen tuberculose en de verplichte nummers als per.c6 en dochter Berna. Had het spervuur nog wat koersstijgingen tot gevolg? Zeker, Crucell steeg sinds eind september exact 6% (0,6% per persbericht). En Galapagos? Dat won 0,1%. Zou er een lampje gaan branden daar? voor consequent floppen, om het in Bull/ Bear-jargon te zeggen. et name vdm was, tot ze uit de aex werd geknikkerd, een zekerheidje in de flopportfolio. Die kreet toppers en floppers is trouwens uitgegroeid tot Algemeen Beschaafd Nederlands Beursjargon. Nieuwsgierig geworden? Kijk op donderdag 30 november op iex, want dan kunt u de hele dag stemmen.

6 H O T S. S N A P S H O T S. S N A P S H O T S. De tennistruc door Frank van Dongen Ik woon in t Gooi en mijn hele gezin (behalve ikzelf) speelt tennis. Ik heb de affaire rond tennisgoeroe Van den Berg dan ook met iets meer interesse dan gemiddeld gevolgd. Los hiervan, ben ik ook geïnteresseerd in de menselijke emoties. En vanuit dat oogpunt is dit een interessant studieobject, waar een psycholoog jaren zijn tanden op zou kunnen breken. ensen zijn namelijk gewoon hebberig, nieuwsgierig en toch ook angstig (voorzichtig). Als je 100% beloofd, dan krijg je los van een paar gekken die mogelijk denken; laat het de helft zijn van wat hij beloofd en dan doe ik het nog steeds beter dan een spaarrekening niet heel veel mensen mee. Balletje-balletje Als je een leuk rendement uitbetaald aan de speculanten die net mee doen en je laat zien dat je zelf een winnaar ben, dan is ook de voorzichtigheid bevredigd en kan je rekenen op een heel grote groep die de remmen losgooit. Simpel gezegd is dus de perfect uitgevoerde truc een combinatie van de bovengenoemde zaken als een hoog rendement, veiligheid en iets dat niet iedereen kent. Nu heeft de veroordeelde ex-tennissponsor op dat laatste zeker niet het alleenrecht. De truc wordt al jaren door veel verkopers, van heel veel producten gebruikt. Denk maar aan het simpele balletje-balletje in de Kalverstraat in Amsterdam, de organisatoren van het spel laten 10 enkel hun eigen mensen winnen. Doordat er winnaars zijn, durven anderen mee te spelen. Zo kan ik nog veel meer voorbeelden bedenken, maar ik beperk me hier tot financiële markten en producten. Super hoog Zo kreeg ik van een lezer een vastgoed-cv gestuurd, die hoge rendementen voorspiegelt met woningbouw in Polen. Er staan veel vastgoedmannen in de Quote 500 en stenen zijn veilig, dus het zal wel goed zitten. Polen is een land dat economisch groeit, behoort tot Europa en net te ver is om er zelf te gaan kijken. Het rendement moet ook wel goed zitten. Immers in de vereenvoudigde prospectus wordt reeds twee maanden na storting 8% uitgekeerd van je totale inleg. Dat belooft wat voor de komende jaren! Die zijn echter niet zo concreet omschreven, maar zelfs als de volgende jaren niet 8% wordt uitgekeerd, heeft u sowieso de 8% van het eerste jaar al binnen en is het dus niet zo slecht gedaan. Is er niemand die denkt: Waarom geven ze direct weer 8% terug? Want 8% in twee maanden dat is rekenkundig gezien een astrologisch hoog rendement op jaarbasis. Is dit 8% van uw eigen inleg en gaan ze na twee maanden verder met nog maar 92%. Als dat zo is moeten ze, los van alle prospectus- en verkoopkosten in het eerste jaar al meer dan 8,6% rendement maken om op uw inleg terug te komen. Als een remisier (aanbrenger) 5% aanbrengfee krijgt moeten ze het eerste jaar los van de 8% al veel meer goedmaken. Dit soort producten kúnnen best enorme rendementen opleveren, maar ik durf het niet aan omdat het mij toch iets te veel op de tennistruc lijkt. klik hier... Blijf schrijven naar over beleggers in en aanbieders van gouden tips. Insider Het beroep van financieel directeur staat niet hoog op het lijstje jongensdromen. Op die van meisjesdromen evenmin, trouwens. Hoewel je met zo n titel op de hockeyclub echt wel voor vol wordt aangezien, is de hoofdboekhouder toch altijd omgeven door een zweem van tragiek. De cfo is het hulpje van de topman, die diens ronkende visioenen met creatief kunst- en vliegwerk mogelijk moet maken. ooi zolang het goed gaat, maar zodra de pleuris uitbreekt, is de dappere numbercruncher slachtoffer nummer één. Bij Ahold kreeg ichiel eurs zó n sympathieke man botweg alle boekhoudkundige malversaties in zijn schoenen geschoven door zijn gewaardeerde ex-collega s. Laurus, dat zo mogelijk nog spectaculairder faalde onder een hele serie ceo s, nam dit jaar afscheid van hoogste baas Harry Bruijniks, maar ook cfo Kenaad Tewarie droop zonder fanfare af. Volgens kenners is hij de reden dat Laurus überhaupt nog bestaat. Toch komt in de annalen achter zijn naam niet de toevoeging bedrijvendokter te staan. Leo Pruis van Van der oolen verdween na een winstwaarschuwing. Daar had het niets mee te maken, luidt het officiële verhaal, maar wat er dan wel aan de hand was, bleef vaag. Hoe dan ook, niemand kan beweren dat Pruis bij Van der oolen een bedrijfseconomisch mirakel heeft bewerkstelligd. John Kuik van vastgoedfonds Corio was duidelijker bij zijn vertrek, in oktober. Althans, de magische frase verschil van inzicht in het te voeren beleid met topman Jan de Kreij gaf voldoende aan waar de pijn zat. Kuik, afkomstig van boekhoudersbastion Deloitte, weigerde zich te schikken in zijn rol als financiële inkopper van De Kreijs voorzetten. Hij had kunnen weten wie er dan het veld moet ruimen: Kuik was de derde financieel directeur bij Corio in vier jaar tijd.

7 D E W E R E L D V O L G E N S I E X ,6 18,9 15,3 14,9 19,9 19, ,9 31,7 17,2 4,4% 16,1 2,8% 22 1,8% 1,9% Groot-Brittannië London SE 2,7% Nederland Euronext Amsterdam 2,3% 1,7% 2,6% Canada TSX Group Ierland Irish SE 23,5 Frankrijk Euronext Paris Zweden OX Stockholm 2,4% Turkije Istanbul SE China Hong Kong Exchanges 16,2 21,8 27,2 20,3 Polen Warsaw SE 2,1% 1,4% 12,7% 18,4 17,4 33,2 21,7 18,2 19 Verenigde Staten S&P 500 3,1% 15,1 1,3% Verenigde Staten Dow Jones 13,8 Verenigde Staten American SE 1,5% Portugal Euronext Lisbon 2,3% 2,6% 2,8% 3,6% 1,1% exico exican Exchange Spanje BE Spanish Exchange Italië Borsa Italiana 3,2% 11,1% 16,8 2,7% Japan Tokyo SE 3,3% Columbia Columbia SE België Euronext Brussels 17,4 3,2% Egypte Cairo & Alexandria SE Israël Tel Aviv SE 5,8 1,2% India Bombay SE 9,5 3,3% Singapore Singapore Exchange 15,4 Australië Australian SE 3,7% 7,1% 12,9 22,7 Thailand Thailand SE 14,1 2,8% 2,2% Griekenland Athens Exchange Iran Teheran SE aleisië Bursa alaysia Hoogste K/W Tokyo SE 51,9 Athens Echange 33,2 OX Riga SE 32 Laagste K/W Teheran SE 5,8 auritius SE 8 Thailand 9,5 Hoogste dividendrendement Colombia SE 12,7% Teheran 11,1% Nieuw-Zeeland 7,1% 3,3% Chili Santiago SE 2,5% Argentinië Buenes Aires SE Brazilië Sao Paulo SE Zuid-Afrika JSE Koers-winstverhouding Dividendrendement Bron: World Federation of Exchanges Nieuw-Zeeland New Zealand SE Ko o p j e s j a c ht Om te bepalen of een aandeel duur of goedkoop is, wordt vaak naar de koers-winstverhouding gekeken. Dat kan natuurlijk ook voor een hele beurs en wat dan opvalt is dat de Japanse beurs met afstand de meest prijzige aandelenmarkt ter wereld is. Voor deze wereldkaart zijn de gerealiseerde winst en het uitgekeerde dividend uit 2005 gebruikt.

8 B E D R I J F S B E Z O E K Wij streven ernaar duurzame toegevoegde waarde door ondernemerschap, marktkennis en productkennis te combineren in het Ctac Powerhouse Wil Huijben Statutair directeur van Ctac Ctac installeert, implementeert, host en beheert software van het Duitse sap bij klanten die daarmee hun bedrijfsprocessen kunnen stroomlijnen. De onderneming is in 1992 opgericht en sindsdien is Ctac uitgegroeid tot de grootste sap-reseller voor middelgrote bedrijven in Nederland. Het concern is in maart 1998 naar de beurs gekomen. Opvallend? Elk bedrijfsonderdeel heeft een grote mate van onafhankelijkheid, wat het eenvoudig maakt om kleine overnames in de zogenoemde Powerhouse-structuur in te passen. Het management van de overgenomen partijen houdt een belang in het ingelijfde bedrijf en profiteert dus mee van de groei. Nog meer opvallend? Ctac streeft er volgens het eigen jaarverslag naar om 30 tot 40% van de winst als dividend uit te keren. Vorig jaar werd zelfs de volledige winst per aandeel van 0,12 euro uitgekeerd. De groei lijkt daardoor overigens niet in gevaar te komen, want in het derde kwartaal van 2006 steeg de omzet met 71%. Omzet 2005: 22,7 miljoen euro (+75%) Nettowinst 2005: 1,0 miljoen euro (+900%) Werknemers: 257 Beurswaarde: 41,1 miljoen euro Aandeelhouders: n.v.t. door ichiel Pekelharing/fotografie Ruud Binnekamp 14 15

9 A A N D E E L V A N D E A A N D Hagemeyer Behouden vaart door ichiel Pekelharing/illustratie Nico den Dulk Topman Rudi de Becker heeft Hagemeyer naar veilig water geloodst. Nu staat hij voor de keuze om op zoek te gaan naar een nieuwe groeimotor, of om in een rustiger tempo op te stomen. Hagemeyer is onder Rudi de Becker uitgegroeid van verschoppeling van het Damrak tot echte beurslieveling. Enorme problemen bij de implementatie van een nieuw it-systeem en een zwakke economie hadden het handelshuis tot de rand van de afgrond gebracht, maar sinds zijn aantreden in april 2004 wist De Becker het concern tussen de ijsschotsen door naar veilig water te loodsen. Een dergelijke turnaround brengt vaak de fantasie terug bij een aandeel en de koers van Hagemeyer is ruimschoots verdubbeld. Inmiddels wordt weer een gezonde winst gemaakt en voor beleggers wordt het nu zaak om te kijken waar een nieuwe koersimpuls vandaan kan komen. Hagemeyer is een technische groothandel, waarvan het grootste deel van de omzet gevormd wordt door de distributie van vrije val elektrotechnische apparaten, veiligheidsproducten en onderhoudsactiviteiten. De bouwsector is de grootste klant en in Europa goed voor bijjna driekwart van de omzet. Deze bedrijfstak is echter vrij cyclisch en De Becker probeert zijn onderneming daarom meer richting het industriële segment te loodsen. In de Verenigde Staten, goed voor bijna een kwart van de omzet, is dat al prima gelukt. Daar is al 85% van de inkomsten afkomstig uit de industriële sector. Dat betekent echter helaas nog niet dat de grillige Omzet Amerikaanse woningmarkt geen invloed meer heeft op de resultaten. In het derde kwartaal daalde de omzetgroei in de Verenigde Staten van 14 naar 5%. Een deel van deze terugval wordt Aan de enorme koersdaling is begin 2004 een eind gekomen toen banken financieel bijsprongen en Rudi de Becker aantrad als topman. Zoals zo vaak lijkt de weg omhoog nu een stuk moeilijker te worden dan de weg naar beneden. verklaard doordat wat grote opdrachten zijn afgerond, maar de daling is opvallend aangezien Amerikaanse branchegenoten juist met mooie cijfers naar buiten waren gekomen. Een nieuwe toename van de winstgroei laat waarschijnlijk nog zeker een half jaar op zich wachten, maar dat hoeft geen bezwaar te zijn omdat de onderneming prima zaken doet in Europa. Daar groeide de omzet met 15%, wat vooral te danken was aan goede verkopen in de Noordelijke landen. Onder de motorkap De autonome omzetgroei van 12,1 procent oogt indrukwekkend, maar een kijkje onder de motorkap wijst uit dat deze toename niet echt maatgevend is. De koperprijs is scherp gestegen en Hagemeyer heeft dat doorberekend aan de klanten. Dit verklaart maar liefs 60% van de omzetgroei. Deze trend speelt het concern al langere tijd in de hand, want de koperprijs is sinds eind 2001 maar liefst vervijfvoudigd. Zodra de prijsstijging van het metaal stilvalt, is het groeipotentieel van Hagemeyer 6 of 7% per jaar. Dat oogt niet echt sprankelend, maar het kan meer dan genoeg zijn voor een mooie winstgroei. Vaste kosten vormen ongeveer 80% van de kostenbasis van de onderneming, zodat er hefboompje planten Vaste kosten zoals personeel, vervoer en onderhoud van distributiecentra vormen 80% van alle uitgaven voor Hagemeyer. Dat betekent dat de inkomsten bij een groeiende omzet veel sneller toenemen dan de uitgaven. In de grafiek is dan ook mooi te zien hoe fel de vrije kasstroom reageert op de bewegingen van de omzet, alhoewel de enorme daling na 2001 voor een deel ook het gevolg is van hogere kosten die de mislukte implementatie van een nieuw it-systeem met zich meebracht. Beleggers kunnen zich in ieder geval een goed beeld vormen wat er gebeurt als de omzetgroei de komende jaren doorzet. onderaan de streep steeds meer overblijft als de inkomsten toenemen. In het lopende jaar lijkt Hagemeyer af te stevenen op een winst van ongeveer 100 miljoen euro. Als de omzet in 2007 met 8% toeneemt kan de winst volgens analistenschattingen met maar liefst 75% groeien naar 175 miljoen euro. De kracht van deze hefboomwerking lijkt op de huidige koers-winstverhouding van ruim twintig al grotendeels in de waardering te zijn verwerkt en het kan dan ook geen kwaad om te kijken waardoor de koers nog meer in beweging kan komen. Witte vlek De overname van het Breva kan al een beetje de fantasie prikkelen. In augustus maakte Hagemeyer bekend dat het de Belgische groothandel en distributeur van elektrotechnische materialen gaat inlijven. Breva boekte vorig jaar een omzet van 40 miljoen euro en is niet beursgenoteerd en het prijskaartje is niet bekendgemaakt. De transactie kwam niet helemaal als een verrassing. De Becker had eerder al aangegeven dat België een witte vlek op de kaart was die hij graag wilde opvullen omdat grote internationale klanten ook graag in dat land zaken wilden (Omzet en vrije kasstroom zijn geïndexeerd 1999 = 100) doen met Hagemeyer. Als de topman woord houdt, valt er in dit opzicht weinig vuurwerk meer te verwachten. De onderneming kijkt nog wel naar kleine aankopen in Italië of Oost-Europa, maar een grote overname is de komende jaren niet aan de orde. Niet te koop Kan Hagemeyer zelf dan misschien een overnameprooi worden? De onderneming heeft in ieder geval geen beschermingsconstructies meer zoals de certificering van de aandelen of een eigen administratiekantoor. De Becker heeft echter al verschillende keren benadrukt dat het bedrijf zelfs met een zeer hoge overnamepremie niet te koop is. Hij is ervan overtuigd dat Hagemeyer op eigen kracht veel meer waarde kan genereren. Een vijandig bod valt natuurlijk nooit uit te sluiten, maar de zekerheid dat het concern zich tegen elke overname zal verzetten betekent dat geïnteresseerde partijen terughoudend zijn met het uitbrengen van een bod. Voor een deel van Hagemeyer geldt dat echter niet. De onderneming heeft nog een kleine tak die zich onder de naam ace richt op de verkoop van consumentenelektronica en luxeartikelen. Deze activiteiten vormen ongeveer 8% van de omzet en liet in de eerste helft van het jaar een organische groei zien van bijna 20 procent. Dat was echter vooral te danken aan een explosieve toename van de verkoop van lcd-televisies en digitale camera s in de aanloop naar het wereldkampioenschap voetbal in Duitsland. Hagemeyer heeft al aangegeven dat ace bepaald geen kernactiviteit is en geïnteresseerde kopers wordt dan ook verzocht zich te melden bij het management. Op basis van de omzet van ruim 400 miljoen euro en een bedrijfsresultaat van 20 miljoen zou een prijskaartje van 100 miljoen euro niet misstaan. Het grote probleem is dat Hagemeyer in alle contracten een clausule heeft ingebouwd die de leverancier ontslaat van de verplichting om producten tegen de afgesproken prijs te leveren als ace in nieuwe handen komt. Een nieuwe eigenaar zou dus met alle toeleveranciers opnieuw in onderhandeling moeten gaan. Dat lijkt een enorm struikelblok voor veel partijen. Opstomen De kans lijkt dus heel groot dat de huidige structuur van Hagemeyer de komende jaren niet drastisch gaat veranderen. Dat kan betekenen dat de koers niet meer als een speedboot vooruit schiet, maar eerder als een vrachtschip rustig opstoomt. Bovendien bestaat er altijd de kans dat er plotseling een flinke ijsschots opduikt. Omdat klanten de producten vaak binnen een etmaal in huis willen hebben, kan Hagemeyer moeilijk meer dan een paar dagen vooruit kijken. Zonder grote risico s te nemen wordt het voor de onderneming dan ook moeilijk genoeg om na volgend jaar een winstgroei vast te houden waar beleggers langzamerhand aan gewend raken. De cijfers Omzet: 5,59 miljard euro Verwachte wpa: 0,19 euro Verwachte k/w: 20,9 Beurswaarde: Analisten: 6x kopen, 4x houden, 0x verkopen Gemiddelde koersdoel: 4,70 euro Laatste 3 koersdoelen: 4,55 euro - SNS 4,55 euro - Petercam 5,50 euro Theodoor Gilissen 16 17

10 A A N D E E L V A N D E A A N D Europese luchtvaartsector Gevleugelde winsten door ichiel Pekelharing/illustratie Nico den Dulk De Europese luchtvaartsector is steeds meer een markt voor prijsvechters geworden. De traditionele maatschappijen hebben daar een goed antwoord op gevonden en laten de nieuwkomers op de beursvloer soms al achter zich. In de luchtvaartsector heeft de spectaculaire opkomst van prijsvechters zoals Easyjet en Ryanair ervoor gezorgd dat traditionele maatschappijen meer en meer gezien worden als ouderwetse ondernemingen die door de nieuwe marktdynamiek buiten spel komen te staan. Ryanair haalde in een reclamecampagne nog flink uit naar Air France-klm. De laatstgenoemde maatschappij heeft als slogan maak van de hemel de mooiste plaats op aarde en dat werd door de concurrent omgebogen in maak van de hemel de goedkoopste plaats op aarde. Ryanair werd in mei door de rechter teruggefloten en moest een boete betalen van 250 duizend euro. aar in het luchtruim en op de beurs hebben de bestaande ondernemingen niemand nodig om de prijsvechters terug te fluiten. hoogvliegers Traditionele luchtvaartmaatschappijen zoals Lufthansa en British Airways hebben met een koerssttijging van 50% in de voorgaande twaalf maanden een prima periode achter de rug. Air France klm is waarschijnlijk het grootste succesverhaal in de branche. De koers is ruimschoots verdubbeld en dat is zelfs meer dan Easyjet (+72%) kan zeggen. Er zijn meer dan genoeg argumenten voor deze opmars. De synergievoordelen van de fusie die in 2004 werd doorgevoerd worden nu duidelijk en als grootste speler in Europa profiteert Air France-klm volop van de groei van het luchtverkeer. Volgens de International Air Transport Association is het aantal passagiers wereldwijd vorig jaar met 7,6% gegroeid. Dat ligt in lijn met de historische trend van een toename die anderhalf tot twee keer zo groot is als de economische groei. In dat opzicht zijn de vooruitzichten goed, want de consensus is dat de wereldeconomie tot 2010 met ongeveer 4,5% per jaar kan toenemen. De marktomstandigheden zijn dus goed en de grote winst van spelers zoals Air France-klm is dat daar volop van geprofiteerd kan worden aangezien ze een methode hebben gevonden om de prijsvechters te lijf te gaan. Eigen prijsvechters De eerste reactie op de opkomst van Easyjet en later Ryanair was weinig succesvol. Bestaande maatschappijen richten hun eigen prijsvechters op, die veelal de kracht misten om serieus de slag aan te gaan met de echt gespecialiseerde nieuwkomers. Het is tekenend dat klm zijn dochter Buzz in 2003 heeft verkocht aan Ryanair. De nieuwe tactiek is om op korte vluchten zelf rechtstreeks de concurrentie aan te gaan. Alle grote maatschappijen hebben de luxe in de economyclass teruggeschroefd, de mogelijkheid ingebouwd om via het internet te boeken en bezuinigd op de catering. Op veel vluchten bestaat het cabinepersoneel nog maar uit drie stewards of stewardessen, terwijl dat er in het verleden vaak vier waren. Op het eerste gezicht lijkt het alsof hiermee het bedrijfsmodel van de prijsvechters volledig gekopieerd wordt, maar een groot verschil is dat de grote spelers deze korte vluchten gebruiken als aanvoer voor de grote intercontinentale routes (de long haul). De concurrentie op dat vlak is ondanks dat Virgin transatlantische vluchten is gaan uitvoeren veel minder fel, zodat aan deze activiteiten goed verdiend wordt. Dat geldt helemaal voor de duurdere business- en firstclass, die bovendien nu volop profiteren van de economische groei. Niet van belang Dat bleek ook uit de cijfers die Air Franceklm eind augustus bekendmaakte. In het voorgaande kwartaal was de omzet met 11,9 procent gestegen naar 5,8 miljard euro, wat zich onderaan de streep vertaalde in een ruimschootse verdubbeling van de nettowinst naar 244 miljoen euro. Dat doet haast vermoeden dat de hoge olieprijs totaal niet van belang is voor de winstgevendheid, maar dat is vooral te danken aan de brandstofopslag die werd doorgevoerd en die een miljard euro opleverde. Uitgaven aan kerozine vormen ongeveer een kwart van de totale kosten binnen de sector, terwijl dat in het verleden 16% was. De operationele winst van zoveel passagiers- als vrachtvervoer verdubbelde in het kwartaal en Air France klm zag kans om de nettoschuldpositie in het kwartaal met 660 miljoen euro af te bouwen. Zorgen op termijn Het zijn dus prachtige tijden binnen de sector, maar op de langere termijn zijn er meer dan voldoende redenen voor beleggers om zich zorgen te maken over Air France-klm, British Airways en Lufthansa. Ze hoeven zich geen illusie te maken dat de concurrentie op de markt voor korte vluchten ooit af zal nemen. Het aantal nieuwkomers op deze markt groeit voortdurend, wat onderstreept wordt door de beursgang van Air Berlin in mei van dit jaar. Volgens brancheorganisaties is het marktaandeel van prijsvechters gegroeid van 24% vorig jaar naar 27% nu en in 2009 kan dat al 33% zijn. Bestaande aatschappij Beurswaarde Vervoerde passagiers k/w 2006 Winstgroei 2006 Air France-KL 7,6 miljard euro 70 miljoen 11,4 10% Lufthansa 8,3 miljard euro 51 miljoen 17,1 29% British Airways 7,8 miljard euro 33 miljoen 10,9 9% Easyjet 2,2 miljard euro 30 miljoen 24,1 43% Ryanair 6,8 miljard euro 33 miljoen 22,1 25% Air Berlin 0,9 miljard euro 14 miljoen 21,1 72% maatschappijen leunen dus steeds meer op de long haul, maar het is goed mogelijk dat deze strategie gekopieerd wordt door de grote prijsvechters, net zoals de traditionele spelers de tactiek hebben afgekeken van de nieuwkomers. In dat opzicht wordt het vooral erg interessant om te zien wat een overname van het Ierse Air Lingus door Ryanair op zal leveren. Dat zou het bedrijf een aantal langeafstandsroutes opleveren, zodat er ook binnen dat segment een flinke prijzenslag kan ontstaan. Voorlopig lijkt het erop dat de overnamepoging vooral is ingegeven doordat Air Lingus bij de beursgang in het najaar erg goedkoop geprijsd was en omdat een aankoop Ryanair in een goede positie zou brengen om de expansieplannen van Dublin Airport tegen te gaan. Dat is de thuisbasis van de maatschappij en de kans is groot dat de toeslagen na de expansie flink gaan stijgen. Daarnaast lijkt het een kwestie van tijd voordat de sector geconfronteerd wordt met een forse daling van het luchtverkeer. De industrie is berucht door de diepe dalen waarin telkens een flink aantal zwakkere spelers failliet gaat. Hierdoor wordt de vervoerscapaciteit gereduceerd, zodat de overgebleven partijen prima zaken doen als de markt weer aantrekt. Deze cyclus duurt gemiddeld tien jaar en aangezien de periode na de terroristische aanslagen in 2001 de bodem markeren. Het omslagpunt in de cyclus lijkt dus nog een paar jaar weg, wat onderstreept wordt door de verwachting van een economische groei van circa 4,5 procent tot eegolven met de cyclus Het is altijd raar om te beleggen in een bedrijfstak waarvan bijna vaststaat dat er op termijn een enorm omslagpunt komt, maar dat kan het ook bijzonder lucratief maken. Tussen 1991 en 1997 schoten de koersen van veel Europese luchtvaartmaatschappijen met 500% en soms meer omhoog en in historisch perspectief hoeft de rally van Air France-klm nog lang niet ten einde te zijn. Op 23 november maakt het concern de cijfers over de eerste helft van het gebroken boekjaar 2006/2007 bekend en elke meevaller zal de huidige rally nieuwe energie geven. De vooruitzichten zijn vooralsnog uitstekend, maar daarbij moet natuurlijk niet vergeten worden om deze sector over ongeveer drie jaar weer van de hand te doen voordat het omslagpunt in de cyclus is bereikt

11 S t o c k p i c k s door Jasper Oeberius Kapteijn Exotisch in Olies Jasper Oeberius Kapteijn is vermogensbeheerder bij Today s Beheer & Brokers en adviseur bij f.f.b. Investment Counsel. Kapteijn schrijft zijn columns op persoonlijke titel. 20 Beleggers worden alsmaar cynischer over Amerikaanse aandelen. Ik niet en daarom maak ik een mooie spagaat tussen de olie- en de luchtvaartsector. Een gedachte die ik om te beginnen als contrair belegger aan u wil meegeven richting 2007 is de volgende. Op de achterkant van het Financieele Dagblad vond ik laatst een advertentie voor een bijeenkomst voor beleggingsadviseurs. Investment breakfast heet het, beleggingsontbijt klonk kennelijk niet sexy genoeg. Van de dertien sprekers over aandelen hebben er maar liefst acht een waardestrategie. De rest heeft een emerging markets-strategie, een thema als ster ceo s, energie, financials of een algemene wereldwijde aandelenstrategie. Niet één van de aanwezige sprekers heeft dus een groeistrategie! Zelf ben ik altijd meer gecharmeerd van waarde geweest en daar ga ik niet te erg van afwijken. Het mooiste is het natuurlijk wanneer waarde met groei gecombineerd kan worden. En iets zegt me dat deze laatste categorie het stiekem wel eens erg goed zou kunnen gaan doen in Bij Today s Beheer houden we niet van crowded trades en de waardestrategie lijkt dat nu te worden. Iets anders wat me opvalt is dat beleggers steeds cynischer worden waar het beleggen in Amerika betreft. Zelfs de normaal gesproken patriottische Amerikanen willen nu opeens wereldwijd beleggen. Het verschil in waardering tussen Amerikaanse en aandelen uit de rest van de wereld is hierdoor reeds sterk teruggelopen. Spreidstand Les één als het gaat om het verminderen van risico in aandelenbeleggingen is het aanbrengen van spreiding. De open deur op dit gebied is dat u niet al uw eieren in hetzelfde mandje wilt hebben. Achterliggende gedachte is dat de rendementen van verschillende aandelen in verschillende sectoren weinig samenhang vertonen. Te weinig focus is overigens ook niet goed, maar daarover een andere keer meer. Het standaard voorbeeld van sectorspreiding is dat de koersen van olieaandelen en vliegmaatschappijen niet gecorreleerd zijn en zich daardoor uitstekend lenen voor het spreiden van risico s. Immers: de airlines zijn minder winstgevend als de olie duur is terwijl de oliemaatschappijen dan juist zeer goed verdienen en andersom. In theorie zou u dan altijd in één van beide sectoren geld moeten kunnen verdienen. De praktijk kan echter nogal eens weerbarstiger blijken. Halve koersen Als ik de performance van deze twee sectoren in Amerika historisch bekijk, zie ik dat ze inderdaad geheel los van elkaar bewegen (zie de grafiek). De correlatie op maandbasis sinds 1995 bereken ik op -0,04 waarmee het spreidingsmotief volstrekt wordt gelegitimeerd. Tot zover het goede nieuws. Wie namelijk onder het mom van spreiding in beide sectoren belegde heeft de afgelopen jaren in de airlinesector een dramatische performance te verduren gekregen. Na 11 september 2001 werden de koersen gehalveerd om vervolgens in 2003 tijdens het inzakken van de economie nog een keer te halveren. Ondertussen waren de rendementen in de oliesector in dezelfde periode wel zeer aantrekkelijk onder aanvoering van bedrijven als Exxon obil en bp. Inmiddels is de luchtvaartsector weer wat opgekrabbeld, de koersen zijn weer terug rond het niveau van oordende concurrentie heeft geleid tot veel efficiëntere bedrijfsvoering. De komst van prijsvechters zoals Southwest Airlines en in Europa Ryanair en Easyjet gaven wat dat betreft het goede voorbeeld aan de rest van de sector. Bovendien dekken veel bedrijven zich inmiddels in tegen grote olieprijsstijgingen waardoor de resultaten daar minder afhankelijk van worden. Zo zijn de winstmarges nu wat meer betrouwbaar en moet een groeiende economie voor aanwas van zowel zakelijke als toeristische passagiers zorgen. Stockpicks Luchtvaart Binnen de sector zouden twee stockpicks Continental Airlines en American Airlines kunnen zijn (geen positie). Beide doen rond zeven keer de verwachte winst over 2007 en rond een kwart van de omzet. Daarmee zijn ze fundamenteel goedkoop te noemen. Wel is het zo dat analisten inmiddels ook al wat positiever geworden zijn over deze aandelen. Dat geeft vanuit contrair oogpunt weinig extra drive achter koersstijging door potentiële adviesverhogingen. Binnen de oliesector zijn de analisten iets voorzichtiger geworden na de recente terugval van de olieprijzen. Toch is de verwachting dat de olieprijs zich boven de 50 dollar zal kunnen Amex Airline- en Olie-Index handhaven fundamenteel gerechtvaardigd. De winstgevendheid van de grotere oliemaatschappijen zou hiermee niet al teveel onder druk moeten komen staan. Als de prijs De winstmarges in de luchtvaartsector zijn meer betrouwbaar en de groeiende economie zorgt voor meer passsagiers De twee sectoren Airlines (blauw) en Olie (rood) bewegen historisch gezien geheel los van elkaar. toch weer verder oploopt richting de 70 dollar en hoger kan de vlag alsnog uit. Alleen niet voor u en mij aan de pomp vrees ik. Stockpicks Olie Een goedkoop olieaandeel is op dit moment bijvoorbeeld Chevron op negen keer de verwachte winst over 2007 (zakelijk en privé long). Wat kleinere namen zijn Conoco Philips (cop) (geen positie) en arathon Oil (mro) (geen positie) die rond zeven keer de winst noteren. Deze laatste twee zouden bij consolidatie in de sector wel eens voorwerp van overnamespeculatie kunnen worden. Net zoals dit jaar in de staalsector met Corus en Arcelor gebeurde. Wie nog exotischer wil in de energiesector kan ook de kolenboer Fording (fdg) (zakelijk en privé long) en Petrobras Energia (pze) (zakelijk en privé long) overwegen op nog lagere waarderingen. Wie vertrouwen heeft in de verdere groei van de wereldeconomie in 2007 kan dus met twee mandjes van luchtvaart- en olieaandelen aardig profiteren en tegelijkertijd het risico binnen de perken houden. klik hier... eer stockpicks van Jasper Oeberius Kapteijn staan op magazine.iex.nl/kapteijn 21

12 f u n d a m e n t e l e a n a l y s e door Jacques Potuijt Achter aansluiten Jacques Potuijt was analist, fondsmanager en fusiespecialist bij abn amro en hoofd particulier vermogensbeheer en hoofd beleggingsresearch bij Deutsche organ Grenfell in Amsterdam. Begin 1996 richtte hij de Provest Group op. Potuijt schrijft regelmatig fundamentele analyses op iex.nl. Hij belegt privé uitsluitend in beleggingsfondsen. Unilever is al tien jaar niet vooruit te branden, terwijl de koers van Danone en Nestlé door het dak ging. De onderneming offert marge op voor omzet en zet de achtervolging in. De cijfers van Unilever over het derde kwartaal zijn op de beurs goed gevallen. De operationele marge viel weliswaar wat terug ten opzichte van het zelfde kwartaal van 2005 maar daar staat tegenover dat de omzetgroei hoger uitviel dan waarop de markt had gerekend. Een extra dividend en de aankondiging van een forse uitbreiding van de inkoop van eigen aandelen deden de rest. et een spurt van 4% tikte de koers dan eindelijk weer eens het niveau van 20 euro aan. Of het koersherstel duurzaam is, valt echter te bezien. Het is vaak halen en brengen bij Unilever. Natte vingers Aan de nieuwe en altijd enthousiaste bestuursvoorzitter Patrick Cescau zal het niet liggen. Nooit verlegen om een prikkelende uitspraak, prognosticeerde hij afgelopen juni in Parijs dat Unilever harder zou groeien dan de markt. aar een maand later, toen de povere groeicijfers over het tweede kwartaal werden gerapporteerd, bleek dat vooral peptalk. et de nu gemelde versnelling van de omzetgroei is iets van de gêne goedgemaakt, maar Unilever scoort nog lang niet de groeicijfers die Nestlé en Danone al jarenlang rapporteren. Dat komt duidelijk in de beursprestaties tot uitdrukking. Al bijna zo n tien jaar is die koers van Unilever niet omhoog te branden. Voor diezelfde 20 euro van vandaag kon het aandeel ook begin 1998 worden aangeschaft. Dan Nestlé en Danone. De koers van Nestlé verdubbelde in dezelfde periode ruim wat exclusief dividenduitkering goed was voor een gemiddeld jaarlijks rendement van 8,4%. Danone deed het met een bijna verdrievoudigde koers nog beter, jaarlijks gemiddeld 12,4%. Voordat beleggers zich weer met een natte vinger door Patrick Gescau laten lijmen, is het goed de prestaties van de drie genoemde bedrijven nog eens nader onder de loep te nemen. Unilever boekte over de eerste negen maanden van het lopend boekjaar een 7% hoger operationeel resultaat bij een met 4% toegenomen omzet uit de te continueren activiteiten. Tegenover de beter dan verwachte autonome omzetgroei van 4,8% in het derde kwartaal stond een operationele marge van 14,8%, een vrij forse daling ten opzichte van de 15,6% van het dezelfde kwartaal in orele gelijk De margedruk moet verklaard worden uit hogere reclameuitgaven. Hieruit blijkt dat Unilever voor de korte termijn bereid is marge op te offeren aan omzetgroei. De nettowinst daalde in het derde kwartaal met 48% tot nog slechts 0,25 euro per aandeel. Die daling moet deels verklaard worden door een incidenteel hogere belastingdruk en een voorziening van 300 miljoen euro die Unilever in het derde kwartaal heeft getroffen om de houders van de in 1999 uitgegeven preferente aandelen tegemoet te komen. et die voorziening lijkt dan eindelijk de kogel door de kerk en ziet het er naar uit dat de zeer controversiële zaak van de preferente aandelen nog dit jaar wordt opgelost. Unilever houdt nog wel even vast aan zijn morele gelijk door niet te zwichten voor de gehele claim van 400 miljoen euro die de houders van de preferente aandelen hebben neergelegd en te kiezen voor een tegemoetkoming van 75%. Of dat realistisch is, zal nog moeten blijken. Er moet rekening mee gehouden worden dat Unilever uiteindelijk ook de laatste 100 euro nog wel zal ophoesten. Om de bittere pil voor de gewone aandeelhouders wat te vergulden, keert Unilever een extra dividend Nestlé (koers op 2 november 2006: 431,50 Zwitserse frank) * 2007* Omzet (in miljoen euro) EBIT Nettowinst EBIT-marge 11,00% 13,40% 13,60% 14% Winst per aandeel 0,94 1,19 1,18 1,38 Koers, ultimo in euro 16,44 19, * 2007* Omzet (in miljoen Zwitserse frank) EBIT Nettowinst EBIT-marge 12,70% 12,90% 12,80% 13% Winst per aandeel 16,65 20,39 22,75 24,42 Koers, ultimo in Zwitserse frank ,88 Koers-winstverhouding 18 18, ,7 Danone (koers op 2 november 2006: 114,90 euro) * 2007* Omzet (in miljoen euro) EBIT Nettowinst EBIT-marge 12,70% 13,10% 13,60% 14% Winst per aandeel 1,79 5,87 5,32 6,31 Koers, ultimo in euro 65,6 86,74 Koers-winstverhouding 36,6 14,8 21,6 18,2 Unilever (koers op 2 november 2006: 20,00 euro) Koers-winstverhouding 17,4 14,9 16,9 14,5 uit van 0,26 euro per aandeel waarmee een totaal bedrag is gemoeid van 750 miljoen euro. Daarnaast wordt vanaf 2007 het inkoopprogramma van eigen aandelen opgevoerd. et de extra 1,5 miljard euro die daarvoor wordt uitgetrokken kan het aantal uitstaande aandelen met zo n 3% worden gereduceerd. Niet erg enthousiast De financiering is al rond. Unilever gebruikt daarvoor immers de 1,7 miljard euro voor de diepvriesactiviteiten die onlangs werden verkocht. Die transactie zal ook nog een eenmalige boekwinst van 1 miljard euro opleveren. De afstoting van de qua omzet krimpende en laag winstgevende diepvriesactiviteiten vergroot de haalbaarheid van de doelstelling om in 2010 een autonome groei in de bandbreedte tussen de 3 en 5% te realiseren bij een operationele winstmarge tot boven de 15%. Voorzover de zaken er nu voor staan zal de autonome groei dit jaar precies in het midden van deze range uitkomen. De operationele marge lijkt dit jaar met twintig basispunten tot 13,6% te zullen stijgen. De doelstelling voor 2010 lijkt haalbaar maar de sterk defensieve wijze waarop die moet worden gerealiseerd maakt bij mij toch niet veel enthousiasme los. Duizelingwekkend Wie Unilever al een complexe onderneming vindt, zal het helemaal gaan duizelen bij het onder ogen nemen van de zeer uitgebreide productmix van Nestlé. Na uitdunning van haar merkenporteuille kent Unilever nog zo n 450 verschillende merken. Nestlé daarentegen onderhoudt niet minder dan 22 23

13 f u n d a m e n t e l e a n a l y s e 7000 merken, verdeeld over sterk uiteenlopende productgroepen zoals Dranken (27% van de omzet), elk/voeding/ijs (27%), Kanten-klaarmaaltijden/Ingrediënten (18%), Chocolade/Snoepgoed/ Koekjes (11%), Dierenvoeding (12%) en Pharma (7%). Ondanks de brede diversificatie is Nestlé in staat over de gehele linie een stevige omzetgroei te realiseren. Over de eerste negen maanden van dit jaar nam de omzet toe met 9,1% waarvan 6,1% langs autonome weg, net iets boven de range van de voor het gehele jaar nagestreefde autonome omzetgroei van 5 tot 6%. Fikse groeier Anders dan Unilever, dat continu delen afstoot waardoor de omzet sinds 2001 met ruim 13 miljard euro is afgenomen, is Nestlé nog aan te merken als een fikse groeier. Dit jaar blijft de omzet nog net onder de 100 miljard Zwitserse franken maar die grens zal in 2007 met een verwachte omzetgroei van 8% ruim worden overschreden. Qua winstgevendheid, in termen van operationele winstmarge, scoort Unilever hoger dan Nestlé, maar de forse omzetgroei maakt de laatste toch aantrekkelijker. Ten slotte Danone, de kleinste van de drie met een omzet dit jaar van ruim 14 miljard euro. Hier zien we juist een scherpe focus op een beperkt aantal merken, niet meer dan een vijftigtal, in drie overzichtelijke markten, te weten verse zuivelproducten, (de befaamde toetjes), goed voor 47% van de omzet, de drankendivisie (overwegend het mineraalwater Evian) met 30% en Biscuits 23% van de omzet. Terwijl Unilever tamelijk onhandig manoeuvreert met speciale dieetvoeding en weinig vooruitgang lijkt te boeken met de Amerikaanse dochter SlimFast, voelt Danone zich in haar element met een reeks gezondheidsbevorderende yoghurts. Danone sleutelt ook wel aan haar bedrijf waardoor de netto winst in 2004 en 2005 wat grillig op en neer sprong, maar langs de Ondanks de verschillen in strategie delen de drie bedrijven de defensieve kenmerken van de voedingsmiddelensector Opmerkelijk is de stevig autonome omzetgroei in Dranken (+7,9%, vooral in mineraal water), Dierenvoeding (6,9%) en Pharma (11,0%). Alleen Chocolade/Snoep liet over de eerste negen maanden een timide groei zien van slechts 1,7%. 24 elk jaar gerealiseerde operationele verbetering met veertig tot vijftig basispunten kan een liniaal worden gelegd. Danone is qua groei al jarenlang de hoogvlieger van de drie bedrijven en ook het lopende jaar vormt daarop geen uitzondering. Over de zes maanden steeg het bedrijfsresultaat met 13,4% over een met 9% toegenomen omzet. Een steeds verder verbeterende financiële structuur met navenant dalende rentelasten zorgde voor een netto winststijging van 22,3%. Dankzij de inkoop van eigen aandelen nam de winst per aandeel met 25% toe. et de inkoop van eigen aandelen is Danone al in 2001 begonnen. Jaarlijks wordt circa 2,5% ingekocht waardoor het aantal sindsdien met 13,4% is verminderd. Waarderingsverschil In termen van koers-winstverhoudingen is Unilever met 14,5 gebaseerd op de voor 2007 getaxeerde winst per aandeel, laag gewaardeerd terwijl Danone met een koers-winstverhouding van 18,2 al snel als prijzig wordt beschouwd. Nestlé zit er tussen in met een koers-winstverhouding van 17,7. aar die waarderingsverschillen zijn door de jaren heen zeer stabiel gebleken. Ondanks de verschillen in strategie en groeiprofiel deelt elk van de drie bedrijven de defensieve kenmerken van de voedingsmiddelensector. Toch zijn er nog wel verschillen wat de gevoeligheid betreft voor de sterk gestegen grondstofkosten. et stijgende energieprijzen hebben alle drie te kampen maar Unilever, met haar zware nadruk op margarine, olie en bakvet, schijnt zwaarder dan de andere twee last te hebben van fors oplopende noteringen voor oliehoudende gewassen waarvan de prijs wordt opgejaagd door stimulering van het gebruik van biobrandstoffen door overheden. En de winnaar is... Ten slotte zou de sector binnenkort wat meer in de belangstelling van beleggers kunnen komen wanneer er twijfel begint te ontstaan over de houdbaarheid van het tempo van de groei van de wereldeconomie. Elk van de drie bedrijven is tamelijk ongevoelig voor conjuncturele invloeden maar gegeven die prettige eigenschap blijft het aardiger om een bedrijf uit te kiezen dat qua omvang en scope nog over een behoorlijk groeipotentieel beschikt. De op zich aardige cijfers van Unilever over het derde kwartaal overtuigen ons nog niet dat het bedrijf in dat opzicht op korte termijn zich kan voegen bij het gezelschap van Nestlé en Danone.

14 b i o t e c h Door arcel Wijma Two to Tango Crucell s startechnologie drijft de koers weer op arcel Wijma is de farmacie- en biotechspecialist van IEX. Hij begon z n carrière als financieel analist bij iris en werkte later voor Petercam Nederland en Bank Oyens & Van Eeghen. omenteel is Wijma senior analist Europese biotech bij SNS Securities. Een aantal bedrijven in de biotechsector moet ook in 2007 op de radar van beleggers staan. Voor mijn twee favorieten blijf ik dichtbij huis: het Nederlandse Crucell en het Deense Genmab. Er zijn genoeg redenen om aan te nemen dat 2007 voor beide concerns een goed jaar wordt. In 2006 hebben Crucell en Genmab namelijk belangrijke stappen richting winstgevendheid gezet. Dit jaar is per saldo niet een van de beste jaren geworden voor beleggers in Crucell. Vooral in de eerste helft van het jaar moest de koers flink terug. Deels had dit te maken met het minder goede sentiment op de beurzen, maar grotendeels was dit mijns inziens ook terug te voeren naar de afwachtende houding die veel beleggers hadden na de overname van het Zwitserse Berna Biotech. Berna Biotech had namelijk geen goed track record en veel beleggers dachten dat Crucell hiermee een kat in de zak had gekocht. Ik denk dat het tegendeel waar is. et Berna heeft Crucell belangrijke knowhow en capaciteit in huis gehaald om zelfstandig vaccines te produceren en te verkopen. Dat maakt het bedrijf minder afhankelijk van de grote vaccineproducenten en kan per saldo een hogere marge behaald worden. Daar komt bij dat met de overname van Berna een aantal vaccines is binnengehaald die direct al omzet genereren. Verder is het vaccine Quinvaxem, dat in ontwikkelingslanden een groot potentieel heeft om gebruikt te worden bij vijf kinderziektes (difterie, tetanus, kinkhoest, Hepatitis B en een bepaalde vorm van griep) een belangrijk product, dat inmiddels al op een lijst van gekwalificeerde vaccines van de World Health Organization (who) is gekomen. Dit is erg belangrijk omdat Crucell nu ook binnenkomt bij organisaties als unicef en aan tafel zit bij de Bill and elinda Gates Foundation. Dit alles leidt er weer toe dat het bedrijf al in 2007 richting zwarte cijfers gaat komen. Veel duurder Daarnaast is er dit jaar ook meer nieuws te verwachten van de evaluatie die het Amerikaanse biotechconcern Genentech op Crucell s Star-technologie uitvoert. Deze technologie laat in diverse tests een verbetering van de productie van eiwitten zien. Een positief rapport verhoogt fors de marktwaarde van Star en nieuwe licenties liggen dan ook in de lijn der verwachting. In verhouding tot de vergunningen die Crucell nu afgeeft op haar technologie per.c6 zijn die op Star vele malen duurder. Dat komt ook omdat Star in tegenstelling tot per.c6 ook kan worden toegepast op bestaande medicijnen. Dit maakt de markt voor Star veel groter. Crucell is continue bezig met het verder opwaarderen van deze technologie. Een ontwikkeling om sterk in de gaten te houden en een mogelijk sterke koersdrijver voor Grootste ter wereld ijn tweede tip voor 2007 is Genmab. Weliswaar een Deens bedrijf, maar met een sterke link naar Nederland doordat het management deels Nederlands is en een groot deel van de Research & Development-activiteiten in Utrecht zitten. Het concern houdt zich voornamelijk bezig met het ontwikkelen van antistoffen tegen diverse aandoeningen zoals kanker, infecties, reuma en anders ontstekingsziekten. Genmab is voortgekomen uit het Amerikaanse edarex en dat bedrijf heeft nog steeds een kwart van het aandelenkapitaal van Genmab in handen. edarex heeft een sterke technologie in huis voor de productie van antistoffen in muizen en Genmab maakt ook gebruik van deze technologie. Gunstig is dat Genmab op veel van haar producten in ontwikkeling allianties heeft afgesloten met sterke partners zoals het Zwitserse Serono, Amgen, Roche en edarex. Genmab is naar mijn mening een van de zeer weinige Europese biotechbedrijven die daadwerkelijk de sprong kan maken om een van de grootste biotechbedrijven ter wereld te worden. Als je kijkt naar succesvolle Amerikaanse bedrijven zoals Genentech en Amgen dan blijkt dat het begin van de grote koersstijgingen pas begon nadat men erin slaagde om een belangrijk medicijn op de markt te zetten waarmee een sterke kasstroom op gang is gekomen. Deze kasstroom bleek vervolgens de basis om de eigen productenportefeuille versneld te ontwikkelen waarmee het vliegwiel van nog meer winst en omzet in gang werd gezet. Bij Amgen was dat epo, dat gebruikt wordt als onderdeel van kankertherapie en bij nierpatiënten. En bij Genentech kwam eigenlijk de eerste grote doorbraak met Rituxan tegen onder andere lymfklierkanker. Overnamekandidaat Welnu, ook Genmab staat naar mijn mening op de drempel om haar eerste grote succesvolle middel op de markt te zetten. Dat is het middel Huax cd20 dat momenteel in de laatste fase van ontwikkeling is tegen Non Hodgkin s Lymphoma, de meest voorkomende kanker van de lymfklieren en tegen bepaalde vormen van leukemie. Daarnaast wordt het middel nu ook uitgebreid getest tegen reuma. Het concern staat op het punt om een majeure deal af te sluiten met een grote partner. Deze deal, die Genmab honderden miljoenen aan eerste betalingen kan opleveren en daarnaast ook nog eens hoge royalties, kan Genmab in een klap winstgevend maken en houden voor de de koers van Genentech kan nog verder omhoog komende jaren. En het concern heeft nog een ander middel in de laaste fase van ontwikkeling, waar ook een belangrijke deal op te verwachten is. Dit is het middel Hu- ax egfr tegen hoofd- en nekkanker. egfr is een bepaalde stof die een belangrijke rol speelt bij de groei van veel kankers. Genmab heeft voor Huax egfr inmiddels een fasttrack-goedkeuring gekregen van de Amerikaanse gezondheidsautoriteit fda. Deze goedkeuring houdt in dat het middel erkend is als mogelijk middel tegen een zeldzame levensbedreigende aandoening en zal bij evaluatie door de fda voorrang krijgen. Het middel zou dus sneller op de markt kunnen komen. Zowel de bekendmaking van deals op Huax cd20 als Huax egfr zijn belangrijke zaken die de koers verder kunnen laten stijgen. Daar komt nog eens bij dat Genmab met zijn rijkgevulde pijplijn gezien wordt als een interessante overnamekandidaat. Genoeg triggers dus om de koers verder in beweging te zetten. klik hier... eer columns en informatie over beleggen in biotech staan op magazine.iex. nl/biotech 26 27

15 i n d e x c a r r o u s e l door Arie Buijs en Dirk F. Gerritsen Zes hypothesen Wegen en winnen Prof.dr Arie Buijs is hoogleraar Financiering en drs. Dirk Gerritsen is docent bij de Utrecht School of Economics. et dank aan drs. Jonathan van Geelen voor het verzamelen en verwerken van de data voor het recente onderzoek naar het effect van opname in de AEX. Wat nieuw is, is vaak goed. Dat geldt echter niet voor de aex, want bij de herweging van de index zijn nieuwkomers eerder doodlopers dan hardlopers. Is de samenstelling van de aex of idkap wel van invloed op de koers van een aandeel? Als er een nieuw aandeel in de index komt, dan zal dat dus massaal moeten worden bijgekocht, wat een koersverhogend effect zou kunnen hebben. Omgekeerd zou door een degradatie een fonds uit de gratie raken met als gevolg een verder koersdaling. Zoals zo vaak is de praktijk behoorlijk anders. Van de beursindex wordt verwacht dat deze een goed beeld geeft van de actuele situatie op de Amsterdamse beurs. Om die reden wordt eenmaal per jaar bekeken of de indexcijfers nog steeds de juiste samenstelling hebben. Dat gebeurt doorgaans in de eerste week van maart. De index achterna Twee vragen zijn dan van belang, namelijk of er nieuwe fondsen in toe- en uittreders aex-index De koersen van de toereders dalen enorm na de indexwijziging 28 de index worden opgenomen en andere fondsen worden verwijderd en of de gewichten nog kloppen met de realiteit. Zodra de beursautoriteiten hebben vastgesteld wat de procentuele gewichten moeten zijn voor alle fondsen, past men nog een rekenprocedure toe om die gewichten te vertalen naar een aantal aandelen van ieder fonds. Deze aanpak heeft zijn wortels in de ontstaansgeschiedenis van de aex-index. Toen in de jaren tachtig op de toenmalige eoe-optiebeurs een begin werd gemaakt met de handel in indexopties werd gezocht naar een manier waarop de optiehandelaren hun optieposities konden afdekken in de onderliggende aandelenmarkt. De bedenker van de aexindex, de vroegere eoe-voorzitter Westerterp, vond het een vereiste dat de index kan worden weergegeven als een mandje aandelen. Dankzij die eigenschap kunnen optiehandelaren op de beursvloer de juiste aantallen aandelen kopen of verkopen om hun positie in indexopties te hedgen. Passief beleggen Er zijn in beleggingsland diverse partijen die het heel belangrijk vinden dat zij een aandelenportefeuille aanhouden die qua samenstelling overeenkomt met het beursindexcijfer. Dit zijn de indexvolgers of passieve beleggers. Wat nu als de samenstelling van de index verandert? In dat geval moeten beleggers aandelen gaan verkopen van fondsen die uit de index verdwijnen of waarvan het gewicht wordt gereduceerd. Anderzijds moet men van toetredende fondsen aandelen in de portefeuille gaan opnemen en aandelen gaan bijkopen van fondsen die meer gewicht krijgen in de index. Er wordt veel gesproken over de effecten die zo n toevoeging of reductie kan hebben op het prijsverloop van de onderliggende aandelen. Voor de Nederlandse markt is het onderzoek van Doeswijk (2004) de bekendste publicatie. Zijn onderzoek wees uit dat een portfolio bestaande uit promoverende aandelen de aex met 7% verslaat in de weken vóór de indexwijziging. Zelfs tot een maand ná de indexwijziging blijft dit effect gehandhaafd. Nieuwkomers onderuit Dit jaar zijn de gevolgen van toeen uittreding op de koers (gecorrigeerd voor marktbewegingen) en de liquiditeit opnieuw onderzocht. In een periode van veertig dagen voor de wijziging (execution day, ed) lijken toetreders ongeveer 5% te stijgen (zie de grafiek). Deze positieve stemming slaat vlak voor de wijziging om: de koers blijft dalen tot het einde van de meetperiode. Dat is opmerkelijk, want het ligt juist voor de hand dat een aandeel profiteert na opname in de aex. Omgekeerd is het ook opvallend dat de koers van de uittreders Er zijn verschillende hypothesen die het koersverloop van aandelen rond een indexwijziging kunnen verklaren. De eerste is de prijsdrukhypothese. Rond de wijziging zal bij indexvolgers een grote vraag ontstaan naar het fonds. Arbitrageurs kopen het aandeel daarom in de periode tot aan de wijziging, waar een koersopdrijvend verloop vanuit gaat. Vervolgens komen de indexbeleggers in de markt aan wie de aandelen weer worden verkocht. Omdat de initiële stijging niets fundamenteels in zich had, is de tendens dat de koers weer terugvalt richting het evenwichtsniveau. Een tweede is de imperfecte substitutie-hypothese: aandelen zijn geen perfecte substituten van elkaar, ing is geen abn Amro en Crucell is geen Galapagos. Als een aandeel promoveert, moeten indexfondsen veel aandelen in portefeuille nemen en vervolgens houden. Het totale aanbod neemt hiermee af, en volgens de wetten van vraag en aanbod, zal de koers stijgen. Een andere hypothese is de liquiditeitshypothese. eer handel, leidt tot een kleinere bied-laatspread en dus lagere indirecte transactiekosten. De belegger betaalt hier graag een premie voor. Een vierde hypothese betreft de informatiehypothese. Door een toetreding zal het fonds door meer analisten worden gevolgd. Dit leidt tot meer informatie over het fonds, waardoor het risico om er in te beleggen lager wordt. De vijfde hypothese is de attentiehypothese. Door de mediaaandacht rondom indexwijzigingen, staan de in- en uittredende fondsen in de schijnwerpers. Intredende fondsen worden door nieuwe beleggers ontdekt, het en masse instappen zorgt voor stijgende koersen. Ten slotte is er de selectiehypothese. Hierin wordt gesteld dat een toetreding slechts verbeterde fundamenten weergeeft. Oftewel, door de goede gang van zaken bij het bedrijf stijgt de koers. Ook de handel neemt toe, waardoor het aandeel promoveert. gemiddeld gedurende de gehele meetperiode stijgt. Het onderzoek wijst echter uit dat deze beweging in tegenstelling tot de daling van nieuwkomers niet statistisch significant is. Er kunnen dus geen statistisch verantwoorde conclusies worden verbonden. Terugkijkend naar de geformuleerde hypotheses (zie het kader), kunnen we stellen dat zowel de prijsdruk- als de attentiehypothese gedeeltelijk opgaat. Het stijgende koersverloop van de aextoetreders vóór de daadwerkelijke wijziging, gevolgd door de correctie erna, kan verklaard worden door de prijsdruk. Uittreders laten echter een heel ander patroon zien. Dit valt meer te rijmen met de attentiehypothese. Uittreding heeft niet direct tot gevolg dat beleggers het fonds niet meer volgen en je ziet dan ook geen significant koerseffect rondom deze gebeurtenis. Dolle handel Voorts kijken we naar het effect van een indexwijziging op het handelsvolume. Er is hierbij gebruik gemaakt van volumeratio s, het dagvolume wordt vergeleken met het gemiddelde volume in het voorgaande half jaar. De piek rond de wijzigingsdatum valt onmiddellijk op. Zowel bij toe- als uittreders is hier een abnormaal hoog handels- volume. Het volume van beide groepen is gemiddeld gezien in de gehele meetperiode hoger dan in de voorgaande periode. Wanneer we de veertig dagen voor en na de wijziging met elkaar vergelijken, zien we bij de winnaars een statistisch significante toename in volume. Bij de verliezers echter zijn er geen bijzondere verschillen tussen beide perioden. Dit is goed te verklaren: fondsen die tot de aex toetreden, worden bekender en deze zullen daardoor meer beleggers aanspreken. De bekendheid van de uittredende fondsen neemt niet direct af en beleggers zullen hier (voorlopig) in blijven handelen. Er is bij deze groep overigens wel een kleine afname te zien, deze is echter niet significant. Aftellen tot maart Op wordt bijgehouden hoe de stand van zaken is met betrekking tot de eerstkomende revisie van de aex en idkap. De midkapfondsen Randstad en Nutreco staan op de drempel van toetreding tot de aex, maar helemaal zeker is hun positie nog niet. Staalgigant ittal is een duidelijke kandidaat voor opname in de aex. Interessant is dat we hierbij weer een debat kunnen verwachten over de vraag of ittal eigenlijk wel een Amsterdams fonds is. Enkele jaren geleden speelde een soortgelijke discussie bij het aandeel Gucci. Destijds werd Gucci in eerste instantie niet opgenomen, maar nu lijkt voor ittal opname een stuk waarschijnlijker. Waar nieuwelingen komen, dienen degradanten te verdwijnen. et name het veel geplaagde fonds Getronics lijkt genoegen te moeten gaan nemen met een plaats in de idkap. 29

16 h e d g e f u n d s Verkeerd gokje aar werkt wat in de denksport functioneert ook in de financiële wereld? Het antwoord op die vraag ligt bij de managed future hedge funds en de cta s (Commodity Trading Advisors) hedge funds die, met een hefboom, in een hele rits van futures beleggen. Van euro-dollar futures tot ter- In de zoektocht naar het maximale rendement moeten fouten worden uitge- Het is een wereld die heel ver verwijderd is mijncontracten voor de levering van graan. bannen. enselijke fouten. En daarom van het traditionele beleggen in de stijl van zouden computermodellen een beter rendement moeten maken dan menselijke beheer- lang wegleggen. Het zijn trades van enkele Warren Buffett. Niks aandeel kopen en heel ders. Een model kan immers beter en sneller uren of minuten, soms zelfs van enkele secondes en dat met soms duizelingwekkende rekenen en laat zich niet beïnvloeden door menselijke zwakheden als angst, voorzichtigheid of overmoed. odellen zouden ook dit razendsnelle spel is Ravi ehra van het bedragen. De grootste Europese speler in de inefficiënties in de markt sneller moeten Spaanse Vega Asset management. ehra, lokaliseren. Snel toeslaan en wegwezen. Die een voormalig trader van Banco Santander, gedachtegang lijkt niet meer dan logisch, is een vriendje van de Nederlandse beursgoeroe Rienk Kamer en maakte vooral tot sinds de schier onverslaanbare schaakgrootheid (en destijds wereldkampioen) Garry twee jaar geleden furore met dubbelcijferige Kasparov in 1997 door Deep Blue werd rendementen in moeilijke markten, en dat verslagen in een tweekamp. Dat de strijd alles met dank aan zijn secondentrades. tussen het menselijke brein en het kunstmatige brein door de laatste gewonnen odelbeleggen werd, was niet meer dan logisch. Deep Blue Vega s kantoor in een adrileens kasteel werd aangedreven door vierhonderdtachtig is volgestouwd met schermen waarop processors en kon twaalf miljoen zetten per constant koersbewegingen oplichten. Als seconde berekenen. Bovendien dacht Deep een havik houdt de Indiër elke minuscule Blue twaalf zetten (24 ply s) vooruit. Daar beweging in de gaten om toe te slaan op kwam nog bij dat hij weinig last van zenuwen kende, terwijl Kasparov mede daardoor voor de Indische magiër en veranderde zijn het juiste moment. Vorig jaar keerde het tij enkele kostbare fouten maakte. De vraag is rozenbed in een spijkerbed. Het Vega Select overigens of Kasparov relaxter op zijn stoel Opportunities Fund, het vlaggenschip van gezeten had, als hij plaats had genomen ehra verloor dat jaar 9,2%. Over de eerste tegen Alexandra Kosteniuk (openingsfoto), drie kwartalen van dit jaar leverde het fonds de voormalig vrouwelijke schaakwereldkampioene. Ondertussen zijn we tien jaar verkeerd op de valutamarkt (yen versus nog eens 16% en een beetje in. ehra gokte et dank aan een model 12000% ren dement het rendement van de modelgestuurde derivaten hedge funds niet over. Dit jaar is er nauwelijks een fonds te vinden dat de voeten droog houdt en dat terwijl een simpele belegging in de aex-index toch al gauw 10% heeft opgeleverd (peildatum eind oktober). In de tabel staat een greep uit de database van orningstar, die weliswaar niet volledig is, maar wel een aardige indicatie geeft van de stand van zaken. De cijfers behoeven enige toelichting. Zo staat Quadriga Superfund in dit staatje bijna 6% in de min. Dat is geen indrukwekkende prestatie. Begin dit jaar werd het fonds nog in het zonnetje gezet op iex.nl vanwege de goede prestaties, maar terwijl de digitale inkt nog nat was, kelderde het fonds hard naar beneden. Verontwaardigde reacties op het stuk ( de cijfers kloppen niet ) waren het gevolg. Zo hard kan het gaan, zowel op als neer. Daarmee onderscheidt Superfund zich wel van een concurrent als het aastrichtse Global Future Fund, dat betrouwbaarder en beter voorspelbaar is dan de atoomklok in Keulen. Grootste vijand Elke week verlies je als belegger een paar tienden van een procent. Daar kun je de spot mee drijven, maar de grootste vijand van een belegger is de verrassing en die wordt vakkundig buiten de deur gehouden. In nummer 6 van iex magazine pakten we uit met het grootste, meest actuele overzicht van in Nederland geregistreerde hedge funds. Dit keer nemen we een heel bijzondere subcategorie onder de loep, de future managed funds. Want hoeveel beter is het model dan een man achter de knoppen? door Peter van Kleef verder en zijn computermodellen er niet op achteruit gegaan. euro en Amerikaanse dollar versus Nieuw- Zeelandse dollar) én de obligatiemarkt. Het beheerd vermogen slonk nog veel forser. Veel fans hebben ehra de rug toegekeerd. In twee jaar tijd kromp zijn portefeuille van 12 miljard dollar tot het huidige niveau van rond de 5 miljard, een vermindering van een slordige 60%. De problemen zijn de managed futures funds in Nederland ook niet vreemd, al wordt er met wat kleinere inzet gespeeld. aar ook in Nederland houdt aar toegegeven, wie de prestaties van het Nederlandse totaalaanbod ziet, zal niet snel met een grote zak geld de deur bij future funds platlopen. Je wordt er als belegger niet heel erg vrolijk van. Zeker niet omdat je het beleggen aan een model overlaat om zo tot het maximale rendement te komen. Als diezelfde modellen dan steeds op het verkeerde been worden gezet, is Leiden in last. Een van de verklaringen die gehoord worden voor de underperformance, is die van Amaranth

17 h e d g e f u n d s premier 40 cta index koers global future fund Blauw = Global Future Fund Rood = AEX Amaranth is het gas-hedge fund dat 6 miljard verloor in een gastrade. Zulke situaties zorgen voor gekke capriolen van grondstof- of energieprijzen, omdat hele grote posities glad getrokken moeten worden. Op zulke onverwachte bewegingen zijn de modelgestuurde hedge funds en cta s niet berekend. jaar is niet echt de pot met goud aan het einde van de regenboog, maar er zijn beleggers, asset classes en sectoren die het minder goed deden in die periode. Er waren er ook die het beter deden. Veel beter. De koers van Warren Buffets Berkshire Hathway steeg in dezelfde periode van 8200 dollar naar beheerfee en 44% incentive fee. Cumulatief komt zijn rendement uit op een slordige % (afgerond naar beneden) over die periode en daarmee is het edallion Fund de absolute nummer één in hedge fundland. Het fonds is behoorlijk intransparant en wordt beheerd vanaf East Setauket, Long Island. Valutatrades, commodity futures en obligaties, alles behoord tot het speelveld van Simons en zijn twintig handelaren. Daarnaast teert Renessaince op meer dan zestig wiskundigen, statistici en kenners van nog hogere wiskunde en mathematica. Zijn modellen Geen goudpot Is daarmee het oordeel geveld over deze industrie? Dat lijkt wat kort door de bocht. Ja, goeroe Ravi ehra hoort dag en nacht de tandjes van de handzaag onder zijn bureaustoel piepen en schuren. De hoopjes zaagsel groeien. En ja, de in Nederland geregistreerde managed future funds kampen met zware tegenwind. Dat komt de instroom van vers kapitaal niet ten goede. aar zoals met alles, is er ook een zonniger zijde aan het geheel. Zo lepelt de database van het Amerikaanse International Traders Research (itr) een heel ander beeld op. itr houdt een index bij van veertig van de grootste cta s, de Premier 40 cta Index. itr heeft alle cijfertjes van die veertig grote spelers vanaf 1990 in hun rekenmodules geladen, en goochelt met één druk op de knop de linker grafiek tevoorschijn. Als u een liniaal langs dat kartelrandje legt, ontwaart u toch een mooie, steady uptrend. Goed, 400% rendement in zeventien Rendementen Future Trading hedge funds ABN Amro Internationaal Derivaten Fonds 11,30% Quadriga Superfund Futures EUR 1,30% 32 dollar, een rendement van 1274%. Zulke vergelijkingen zijn leuk, maar waardeloos omdat je over totaal verschillende financiële vehikels praat. aar hoe deed bijvoorbeeld Jim Simons het? Simons is Amerikaan en hij is wat Ravi ehra voor Europa is, maar dan in het kwadraat in Amerika is nu eenmaal álles groter. Zo streek Simons in 2005 liefst 1,5 miljard dollar aan salaris op. Geheim fonds Het edallion Fund, onderdeel van Renessaince Technologies, laat sinds de oprichting in 1989 een geannualiseerd rendement van 35% (het Quantum Fund van George Soros deed 22%, de S&P-500 9%) zien, na aftrek van kosten. En die zijn niet misselijk: 5% Sinds 1 januari AN Diversified arkets -0,60% Robeco Diversified Trading -2,90% Quadriga Superfund Futures GCT -5,80% Global Future Fund -10,30% peildatum Zijn trades zijn op sommige dagen goed voor 10% van het volledige volume van de Nasdaq zijn dan ook volledig computergestuurd, zijn trades zijn volgens het geruchtencircuit op sommige dagen goed voor 10% van het volledige volume in de Nasdaq. Vanwege de hoge volumes en vele trades, worden posities met kleine winstmarges gesloten, waardoor het neerwaarts risico beperkt wordt. Veel meer weten zelfs de financiële experts van Wall Street niet te melden over het edallion Fund. Simons beheert de geheimen van het fonds even vakkundig als de portefeuille. Niemand weet hoe hij het flikt. Voor wie zich afvraagt hoe onwaarschijnlijk groot zijn hedge fund moet zijn na % rendement Niet heel groot. Om succesvol te blijven keert Simons met regelmaat winst uit aan zijn cliënten. Het fonds is al meer dan twaalf jaar dicht voor nieuwe klanten. Het beheerd vermogen ligt rond de 5 miljard dollar. Dat wil zeggen nu. Over tien seconden kan het een beetje meer zijn. Volgens de hedgers van axa Investment anagers is de duur van de gemiddelde positie van Simons fonds af en toe drie seconden, afgerond. Dat lijkt kort, maar vergeet niet dat Deep Blue in die tijd 36 miljoen zetten analyseert.

18 I n n o v a t i e Bergen geld en nul ideeën Geld moet rollen en op het Damrak rolt het nu helaas de verkeerde kant op. Bedrijven weten zich geen raad met de groeiende kasvoorraad en dat vertaalt zich in hoge dividenden en een toenemende inkoop van eigen aandelen. Grote kans dat diezelfde ondernemingen over een paar jaar wensen dat ze iets minder gul geweest waren en iets meer in innovatie hadden geïnvesteerd. Voor beleggers dreigt ondertussen een verschraling van de aex. door ichiel Pekelharing/illustratie Nico den Dulk Het zijn geweldige tijden voor het Nederlandse bedrijfsleven. De aex heeft een goede periode achter de rug en de historisch gezien beste beleggingsmaand van het jaar is nog niet eens begonnen. De bedrijven die de index vormen stevenen in 2006 af op een winst van 36 miljard euro en de aandeelhouders profiteren daar volop van mee. Ongeveer 16 miljard euro wordt als (super)dividend uitgekeerd en aex-fondsen gebruiken nog eens 11 miljard euro voor de inkoop van eigen aandelen. Ondernemingen hebben in de jaren na de terugslag van 2001 de bedrijfsvoering gestroomlijnd en de balans op orde gebracht. De index bestaat hierdoor uit een bataljon geldmachines die zich steeds minder raad weten met de groeiende inkomstenstroom. Een hoog dividendrendement wordt weliswaar vaak gezien als een teken van kracht, maar het voert wel heel ver om driekwart van de winst terug te geven aan de aandeelhouders. Bedrijven moeten eindelijk maar eens wat meer fantasie aan de dag gaan leggen bij het zoeken naar een goede bestemming van de groeiende kasvoorraad. Zagen of doorverkopen Als er al fantasie is op de beurs, dan is dat bijna altijd overnamefantasie. Private equity-maatschappijen hebben meer geld dan ooit en meer dan een kwart van de aexfondsen zou naar verluidt al op de verlanglijst van deze partijen staan. Na een overname wordt een bedrijf vervolgens in stukken gezaagd of met schulden overladen doorverkocht of opnieuw naar de beurs gebracht. Op het Damrak is Wavin hier het meest recente voorbeeld van. Het vreemd vermogen was bij de beursgang drie keer zo groot als het eigen vermogen, de introductiekoers lag aan de onderkant van de bandbreedte en er werden minder aandelen geplaatst dan gepland. Het is tekenend dat het herfinancieren van de schuldenlast een van de eerste dingen was die Wavin na de beursgang heeft gedaan. Inmiddels is de koers iets opgelopen, maar geen enkele belegger zal zich voor het hoofd slaan omdat hij het aandeel niet meteen bij de introductie in portefeuille heeft genomen. Of zich haasten om dat alsnog te doen. Ondernemingen die niet opgesplitst worden door durfkapitalisten doen dat vaak zelf al. Unilever heeft eerder dit jaar de diepvriesactiviteiten van de hand gedaan en tnt verkocht zijn logistieke divisie. In beide gevallen werden de opbrengsten grotendeels doorgesluisd naar de aandeelhouders. Akzo Nobel heeft bovendien eerder dit jaar al aangekondigd dat het de farmaceutische activiteiten apart naar de beurs gaat brengen. Wolters Kluwer overweegt om de educatieve divisie van de hand te doen en Ahold heeft hetzelfde voornemen met us Foodservice. Het is niet meer dan logisch dat de kater die volgde op de grote, strategische fusies tussen bedrijven uit verschillende branches (zoals de mislukte combinatie van aol met Time Warner) een reactie oproept. aar als de huidige lijn wordt vastgehouden, bestaat de Nederlandse beurs over een aantal jaar uit een fantasieloze verzameling one trick ponies. Innovatiedroogte Het Amerikaanse blad BusinessWeek waarschuwde in oktober dat er een grote innovatiedroogte aan dreigt te komen. Voor grote bedrijven is bezuinigen op onderzoek en ontwikkeling een aantrekkelijke manier om de winstmarge op korte termijn op te krikken. Dit soort uitgaven kan namelijk teruggeschroefd worden zonder dat de huidige omzet in gevaar komt. In Nederland kan in dat opzicht weinig meer bespaard worden. Gemiddeld besteedt een aex-fonds iets meer dan 1% van de omzet aan onderzoek en ontwikkeling. Dat is maar iets meer dan de helft van wat in omliggende Europese landen gebruikelijk is. Startende ondernemingen kost het juist steeds meer moeite om de financiële middelen te vinden om de periode naar winstgevendheid te overbruggen. In de Verenigde Staten ligt de weg naar de beurs vooral open voor grote bedrijven zoals astercard en Chipotle exican Grill (zie pagina 66) en niet voor start-ups. In de eerste negen maanden van het jaar kregen in de Verenigde Staten slechts 37 beginnende bedrijven een eerste notering aan de beurs. Afgezien van de introductie van Google in 34 35

19 I n n o v a t i e 2004 markeert dat het al het vijfde opeenvolgende slechte jaar voor starters is sinds In Nederland is Tom Tom de meest in het oog springende nieuwkomer, maar het kost veel moeite om meer recente en succesvolle introducties van innovatieve bedrijven te noemen. In het verleden werden beginnende ondernemingen die een veelbelovende technologie in huis hadden in dit soort periodes vaak opgeslokt door grote bedrijven. Sommige beursfondsen met de Amerikaanse netwerkgigant Cisco als meest uitgesproken voorbeeld bouwden daar in de jaren negentig zelfs de complete strategie omheen. Tussen 1992 en 2000 werden maar liefst 70 bedrijfjes opgekocht door Cisco, dat daarmee de eigen technologie versterkte en nieuwe markten aanboorde. Hoewel het concern net als iedereen een knauw heeft opgelopen tijdens de internetcrash is Cisco met een beurswaarde van 150 miljard dollar en een jaarwinst van ruim 6 miljard dollar nog steeds een van de toonaangevende spelers in de technologiesector. In de aex zit maar een handjevol bedrijven dat zich bewust versterkt via overnames van starters. Bovendien zijn dat vooral de fondsen die al relatief veel in onderzoek investeren zoals Philips en dsm. Als een bedrijf zich al aan een overname waagt, is dat meestal om meer van hetzelfde aan de bestaande activiteiten toe te voegen. De aankoop van Arcelor door ittal is daar een tekenend voorbeeld van. Hoogmoed en val Het is niet vreemd dat aex-fondsen niet staan te popelen om meer geld uit te geven aan onderzoek en ontwikkeling. In goede tijden lijkt dit vaak onnodig omdat bedrijven dan al een groeiende klantenbasis hebben, net als een grote naamsbekendheid die garant staat voor een toenemende omzet. Dat was precies de situatie waarin spijkerbroekenfabrikant Levi Strauss zichzelf in 1996 terugvond. De broeken van de onderneming verkochten ongeveer zichzelf en dat leverde een jaaromzet van 7,1 miljard dollar op. De enige vernieuwing die indertijd werd doorgevoerd was de introductie van een aparte lijn voor vrouwen die overigens gebasseerd was op een patroon van de bestaande broekenlijn. In de volgende jaren stortten de inkomsten steeds verder in totdat de onderneming in 2001 nog maar 4,3 miljard dollar omzette. De onderneming wees als reactie Philip arineau aan als nieuwe topman. arineau was afkomstig van PepsiCo, waar hij bekend stond als de ideeënmachine die onder meer Als de huidige lijn wordt vastgehouden, bestaat de Nederlandse beurs over een aantal jaar uit een fantasieloze verzameling one trick ponies. gevonden. Internationaal is de ipod van Apple waarschijnlijk het beste voorbeeld van een succesvolle innovatie. Volop voorbeelden van hoe nieuwe producten tot een groeiende omzet kan leiden. Dit verklaart ook waarom innoverende bedrijven binnen de aex het beter doen dan de index (zie kaders). Kleren aan Als aex-fondsen nu eens 1% van de winst niet uitkeerden als dividend of gebruikten voor de inkoop van aandelen, maar investeerden in de ontwikkeling van nieuwe producten. Aandeelhouders zouden dan alsnog voor 23,7 miljard euro (een rendement van 4,7%!) meedelen in de winst en bovendien een grotere zekerheid hebben dat de grote bedrijven in toekomst voldoende bronnen voor nieuwe groei kunnen ontdekken. Tot die tijd is het beste alternatief om vooral te kiezen voor bedrijven die onderzoek en ontwikkeling niet verwaarlozen. En ondertussen hopen dat de aex-fondsen zichzelf niet verder (laten) uitkleden. Ontdekkers in de index Het is even zoeken, maar de aex herbergt wel degelijk een aantal innovatieve ondernemingen. Philips staat het meest bekend als echte uitvinder. Het bedrijf heeft al meer dan patenten wereldwijd en in grote laboratoria op drie verschillende continenten werken meer dan wetenschappers eraan om dat aantal voortdurend te laten groeien. Vorig jaar investeerde Philips 2,3 miljard euro in onderzoek en ontwikkeling. Dat was 8,4% van de jaaromzet en in dat opzicht was alleen asml guller (11,1% van de omzet). Akzo Nobel, dsm en Unilever maken de lijst met meest-innovatieve indexfondsen compleet. Tom Tom is een verrassende afwezige, wat veroorzaakt wordt doordat de onderneming onderzoek en ontwikkeling heeft uitbesteed. Als het technologieconcern dat in eigen hand had gehouden, was een plaats in de top-5 zo goed als zeker geweest. De 4,6 miljard euro die het vijftal aan onderzoek en ontwikkeling besteedde vormt echter nog geen vijfde van de 27 miljard euro die de ondernemingen in de aex-index via dividend of aandeleninkoop naar de aandeelhouders toesluisden. Bedrijf R&D als percentage van de omzet R&D uitgaven 2005 ASL 11,1 247 miljoen euro Philips 8,4 2,3 miljard euro Akzo Nobel 6,4 834 miljoen eur DS 3,5 290 miljoen euro Unilever 2,5 953 miljoen euro Innovatie loont Innovatie loont. Dat is de logische conclusie als het gemiddelde rendement van asml, Philips, Akzo Nobel, dsm en Unilever (research index) wordt afgezet tegen de aex. Het innovatieve vijftal heeft over de afgelopen vijf jaar een aanzienlijk hoger rendement gehaald dan de aex. Het verschil komt op ruim 20%, wat zich vertaalt in een voorsprong van meer dan 4% per jaar. Zoals de kaarten nu liggen komt ittal Steel in aanmerking voor een plaats in de aex bij de volgende herweging (zie ook pagina 28). De staalindustrie staat bepaald niet bekend om de enorm vernieuwende driften en de kans lijkt groot dat de voorsprong van het innovatieve vijftal alleen maar zal toenemen. 36 verantwoordelijk was voor het succes van de caloriearme Pepsi One. Bij Levi Strauss lanceerde hij nieuwe modellen en zette hij Dockers als een alternatief merk in de markt dat zich vooral richte op hippe jongeren. De veranderingen kwamen echter te laat. De spijkerbroekenfabrikant had al een te groot marktaandeel verloren en zag de omzet gestaag verder dalen naar minder dan 4 miljard dollar in Scheermesjes en thuistappen Er tekent zich zo een droevige toekomst voor de Nederlandse beursindex af. Er zijn gelukkig ook veel voorbeelden van geslaagde nieuwe producten en diensten. De thuistap van Heineken vindt gretig aftrek er staat zelfs een op het kantoor van iex en een van de oorzaken van de bovengemiddelde winstgroei in het lopende jaar. ing plukt volop de vruchten van het succes van ing Direct het internetplatform voor internetdiensten dat overal ter wereld wordt uitgerold. En dan zijn er natuurlijk de gezonde zuiveldrankjes, scheermesjes met telkens meer bladen en vaatwastabletten met allemaal toeters en bellen die hun weg naar de supermarktschappen hebben

20 j a a r r e k e n e n Kraak de balans Een bedrijf is tegenwoordig zo goed of zo slecht als het laatste persbericht. De koers wordt steeds meer bepaald door de nieuwsstroom rondom een aandeel en het is makkelijk om te vergeten dat de financiële verslaglegging vaak heel veel kan vertellen over de kansen en risico s van een onderneming. iex nam daarom een kijkje in de keuken van echte balanslezers: Syb van Slingerlandt, Frans Faas en Ron Belt. door ichiel Pekelharing/fotografie Robert Elsing en ark van den Brink Databasebeleggen Syb van Slingerlandt je een huis gaat kopen, wil je natuurlijk eerst weten wat het Als waard is. Dan kijk je naar de locatie, de oppervlakte, de tuin en naar wat andere huizen in de buurt hebben gekost. aar als de meeste beleggers een aandeel kopen doen ze dat omdat de onderneming bijvoorbeeld een mooi product maakt zonder daarbij te kijken wat het bedrijf eigenlijk waard is. Daarmee snijdt Van Slingerlandt meteen een interessant punt aan, want hoe bereken je hoeveel een onderneming waard is? De groei van de winst per aandeel lijkt daarvoor een logisch startpunt, maar dat is ongeveer het laatste waar hij naar kijkt: Want dat is een stuurbare maatstaf. klm heeft bijvoorbeeld een aantal jaren geleden het reserveringssysteem verkocht en de inkomsten gebruikt voor de inkoop van eigen aandelen. Als de winst over minder aandelen verdeeld wordt, is het logisch dat de winst Aan één jaarverslag heeft Syb van Slingerlandt niet genoeg en met een term als winst per aandeel kan hij al helemaal niets. Een onderneming moet stabiele en voorspelbare bedrijfsresultaten laten zien. Om dat te beoordelen kijkt hij bij voorkeur tien of meer jaar terug. Syb s Favorieten per aandeel stijgt. aar dat betekent niet dat er opeens meer vliegtuigstoelen bezet zijn. Voor Van Slingerlandt is alleen van belang wat een onderneming doet met het geïnvesteerd vermogen: Als ik aandelen koop, verschaf ik vermogen en het gaat mij erom hoeveel geld het bedrijf daarmee verdient. De maatstaf waar alles om draait is dus het rendement op het eigen vermogen. Al drie jaar in de portefeuille van Van Slingerlandt Sligro ING Van Lanschot Oneerlijk beeld Het rendement op het eigen vermogen is simpel te berekenen aan de hand van elk jaarverslag, maar dat geeft volgens Van Slingerlandt lang niet altijd een eerlijk beeld. Het was mogelijk dat de bij een overname betaalde goodwill in één keer ten laste van het eigen vermogen werd gebracht. Hierdoor wordt het eigen vermogen aanzienlijk kleiner, zodat het rendement op het eigen vermogen bij een gelijkblijvende resultaat zou stijgen. Ik gebruik dan ook niet het eigen vermogen zoals dat in het jaarverslag staat, maar ik zie het als alle middelen die door het management zijn geïnvesteerd. Ik pas de officiële cijfers aan voor bijvoorbeeld uitgaven aan goodwill, herstructureringskosten en uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling. Dat betekent dat Van Slingerlandt elk jaar flink aan de slag moet als beursfondsen rond maart de jaarverslagen publiceren. Dan moet immers de database bijgewerkt worden die voor Nederlandse bedrijven teruggaat tot Ik ben in 1986 begonnen met de aanleg van mijn database. In die tijd stond ik vaak rond acht 38 39

Voorkennis. IEX redactie

Voorkennis. IEX redactie Voorkennis 2007 Van iex-columnisten wordt méér gevraagd dan alleen het schrijven van scherpe beleggingsanalyses en diepgravende columns. Aan het eind van elk jaar krijgen ze in iexmagazine een mooi podium

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8 Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,97 0,97% DOW JONES 17958,73 0,31% NASDAQ CMP 4974,565 0,48% NASDAQ -100 4403,953 0,64% NIKKEI 225 19907,63-0,15%

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-135 2 juli 2002 9.30 uur Aandelen hard onderuit in tweede kwartaal De koersen van Nederlandse aandelen zijn hard onderuit gegaan in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Analyse AirFrance-KLM

Analyse AirFrance-KLM Analyse AirFrance-KLM 10-11-2010 door het Bestuur Alle zwarte tekst is vooraf gemaakt. Rode tekst is commentaar toegevoegd n.a.v. de analyseavond Algemene informatie Air France-KLM is een Frans-Nederlandse

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. 447 miljard dollar gaat Obama uitgeven voor banen. Tijd 09:03 uur. Vanaf vijf voor negen gaat de FTI snel omhoog van 281,20 tot nu 282,80. Dat is zuur

Nadere informatie

LYNX Beleggersdebat 2016

LYNX Beleggersdebat 2016 LYNX Beleggersdebat 2016 BELEGGERSDEBAT 2016 V.l.n.r.: Jim Tehupuring, Willem Middelkoop, Janneke Willemse, André Brouwers en Corné van Zeijl BELEGGERSDEBAT 2016 Tip 1 Jim Tehupuring BELEGGERSDEBAT 2016

Nadere informatie

Luxempart: defensief, groeipotentie en prima track record

Luxempart: defensief, groeipotentie en prima track record Luxempart: defensief, groeipotentie en prima track record In Luxemburg bedraagt het netto vermogen per inwoner ruim 700.000. Daarmee is het Groot Hertogdom het meest welvarende land in het Euro-gebied.

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Persbericht Aantal pagina s: 4

Persbericht Aantal pagina s: 4 Persbericht Aantal pagina s: 4 Brunel: sterke groei omzet en winst Kernpunten verslagjaar 2004 Omzet 313 miljoen; 27% groei EBIT 11,0 miljoen; toename van 8,1 miljoen Nettowinst 7,3 miljoen; toename van

Nadere informatie

Hof Hoorneman China Value Fund

Hof Hoorneman China Value Fund Hof Hoorneman China Value Fund UW VERMOGEN IS HET WAARD 1 China is en blijft de groeimotor van de wereld. Waarom beleggen in China? De Chinese economie groeit met ruim 7%. Dit groeipercentage is aanzienlijk

Nadere informatie

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT

Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Amsterdam, 21 januari 1997 Jaarbericht 1996 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 39 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in 1996 gegroeid

Nadere informatie

Beursdagboek 12 September 2013.

Beursdagboek 12 September 2013. Beursdagboek 12 September 2013. De Amerikanen lieten tijdens de herdenking van 9-11 de markten voor de derde achtereenvolgende dag fors stijgen. Gisterenavond Tijd 22:10 uur. Zoals ik al schreef in mijn

Nadere informatie

Advanced Battery Tech Inc.

Advanced Battery Tech Inc. TIP 1: Advanced Battery Tech Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten ABAT US00752H1023 Industrial Electrical Equipment Advanced Batteries (ABAT) ontwikkelt, fabriceert en

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Is het tijd om te (gaan) beleggen??

Is het tijd om te (gaan) beleggen?? Is het tijd om te (gaan) beleggen?? De afgelopen weken konden we weer verschillende angstaanjagende berichten in de media lezen waarom u vooral nú niet zou moeten beleggen. Maar is dat nu wel zo. Wij lieten

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

LYNX BELEGGERSDEBAT 2015

LYNX BELEGGERSDEBAT 2015 LYNX BELEGGERSDEBAT 2015 Lynx Beleggersdebat 2015 BELEGGERSDEBAT 2015 V.l.n.r.: Lukas Daalder, Jim Tehupuring, Janneke Willemse, André Brouwers en Karel Mercx -86,44% Resultaten tips beleggersdebat 2014

Nadere informatie

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012

Persbericht. Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management. Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Persbericht Jaarcijfers 2012 Triodos Investment Management Triodos Beleggingsfondsen groeien met 7% in 2012 Zeist, 28 februari 2013 Het totaal aan vermogen van de door Triodos Investment Management beheerde

Nadere informatie

The good, the bad and the ugly

The good, the bad and the ugly The good, the bad and the ugly Rendement, risico en domheid Eelco Hessling Manager Retail Investor Services NYSE Euronext 2007 NYSE Euronext. All Rights Reserved. Vecon dag Amsterdam 3 april 2008 2007

Nadere informatie

Sprinters Club 22/03/2011

Sprinters Club 22/03/2011 Sprinters Club 22/03/11 PORTEFEUILLE SPRINTERS Aankoop Sprinters Verkoop Sprinters Datum Markt LNG of SHT koers aantal totaal datum koers totaal AEX LNG 2 AEX SHT 9 9/3/11 OLIE LNG 69..02 71 2486.42 34.68

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste!

Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! Vaak is de eenvoudigste oplossing ook de beste! 12 december 2014 Martijn Rozemuller Thinketfs.nl Wat is indexbeleggen? Indexbeleggen is passief beleggen Ac8ef beleggend fonds Er wordt geprobeerd een hoger

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Indexabonnement analyse 20 mei 2006

Indexabonnement analyse 20 mei 2006 Indexabonnement analyse 20 mei 2006 20 mei 2006 Vanaf vandaag voegen we een onderdeel toe aan het marktbericht, namelijk de financiele astrologie. Niet dat we nu denken dat dit het helemaal is, maar we

Nadere informatie

Beursdagboek 20 Juni 2013.

Beursdagboek 20 Juni 2013. Beursdagboek 20 Juni 2013. Het persbericht om 20.00 uur kan aangeven dat er eind 2013 begin 2014 met tapering wordt begonnen. Gisterenavond Tijd 20:14 uur. Op het persbericht ging de Dow eerst van 6 naar

Nadere informatie

Nooit meer verliezen is een op/e

Nooit meer verliezen is een op/e Nooit meer verliezen is een op/e 12 december 2014 André Brouwers beleggingsinstituut.nl André Brouwers Educa6e en Informa6e Start 2011 15.000 beleggers getrained Training, coaching en beleggersinforma6e

Nadere informatie

CFD s van TradersOnly zijn OTC contracten die het rendement van het onderliggende aandeel, inclusief dividenden en corporate actions opleveren.

CFD s van TradersOnly zijn OTC contracten die het rendement van het onderliggende aandeel, inclusief dividenden en corporate actions opleveren. Wat zijn CFD s? CFD s van TradersOnly zijn OTC contracten die het rendement van het onderliggende aandeel, inclusief dividenden en corporate actions opleveren. Anders omschreven is het een overeenkomst

Nadere informatie

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange

Media Relations. UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange Media Relations 27 januari 2016 Persbericht UBS Asset Management noteert 52 ETF's aan de Euronext Amsterdam Stock Exchange UBS is hiermee gelijk goed voor 25% van het totale aantal ETF s genoteerd in Amsterdam

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

NEVIR IR AWARDS 2016. Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards

NEVIR IR AWARDS 2016. Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards NEVIR IR AWARDS 2016 Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards De NEVIR Nederlandse Vereniging voor Investor Relations heeft in november 2015 een onderzoek laten doen door Citigate First Financial

Nadere informatie

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 1 Wie zijn de schuldenaren? Bedrijven zij lenen om te investeren Gezinnen zij lenen om een huis te kopen (of om de aankoop

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor later

Vermogen opbouwen voor later BeleggingsRekening U wilt geld opzij zetten voor later en een vermogen opbouwen. Omdat uw kinderen nog gaan studeren, u graag die verre reis wilt maken, een tweede huis wilt kopen, eerder wilt stoppen

Nadere informatie

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI Trade van de Week Meeliften op het succes van BESI Wanneer we de in Nederland genoteerde aandelen bekijken sinds de start van 2009, dan komen we toch wel tot de conclusie dat BE Semiconductor N.V. (BESI)

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011. Wordt ook China afgewaardeerd door de rating bureaus? Tijd 09:40 uur. Vanochtend rond acht uur zat ik voor de koersschermen. De opening van de futures

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Dinsdag 22 september 2015 Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Wie geven deze presentatie? Tycho Schaaf Beleggingsspecialist LYNX Martijn Rozemuller Oprichter en directeur Think ETF s 1 De agenda

Nadere informatie

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen NN Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de NN Fondsen wellicht iets voor u. NN Fondsen als een moderne, heldere

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2012 Op de financiële markten keerde de rust enigszins terug in het vierde kwartaal. In de VS hield de zogenoemde fiscal cliff de beleggers nog wel geruime tijd in haar

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Wijnimport Nederland naar regio

Wijnimport Nederland naar regio DO RESEARCH Wijnimport Nederland naar regio Sterke opmars wijn uit Chili Jeroen den Ouden 1-10-2011 Inleiding en inhoudsopgave Pagina I De invoer van wijn in Nederland 1 II De invoer van wijn naar herkomst

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Eenvoudig beleggen met trackers

Eenvoudig beleggen met trackers Eenvoudig beleggen met trackers Rabobank Rijn en Veenstromen 14 Oktober 2010 Gertjan Dorrepaal Directoraat Private Banking Beleggingscompetence Agenda 1. Wat zijn Trackers? Explosieve groei Geschiedenis

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies De Vries Investment Services is een onafhankelijk en objectief beleggingsadvieskantoor. Wij begeleiden beleggers bij het realiseren van hun financiële doelstellingen en bieden een service die banken niet

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Ik durf het hardop te zeggen: Griekenland gaat failliet en verlaat de Eurozone. Tijd 08:10 uur. Met de S&P 500 futures rond 1145 en dus weer een 12,50

Nadere informatie

Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs

Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs Nog geen terugkeer van huishoudens op de beurs Inleiding De Nederlandse huishoudens zijn de afgelopen decennia steeds meer gaan beleggen in effecten. Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-063 2 april 2003 9.30 uur Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord In het eerste kwartaal van 2003 is de rente op de kapitaalmarkt gedaald tot het laagste

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

Beleggen op uw manier

Beleggen op uw manier Beleggen op uw manier 2 Professioneel beleggen U wilt uw vermogen snel laten groeien; sneller dan op een spaarrekening. U durft daarbij risico te lopen, maar u houdt wel graag zelf de controle over uw

Nadere informatie

Netflix: overwaardering biedt kansen voor actieve beleggers

Netflix: overwaardering biedt kansen voor actieve beleggers Netflix: overwaardering biedt kansen voor actieve beleggers Beleggers kunnen niet alleen geld verdienen als aandelen stijgen, maar ook als aandelen dalen. Dat kan met zogeheten short-posities. In feite

Nadere informatie

Kenmerken: XS0362112962. Munteenheid

Kenmerken: XS0362112962. Munteenheid Kenmerken: Uitgevende instelling ISIN Munteenheid ING Bank N.V. (rating: Aa1:AA) XS0362112962 Euro Nominale waarde per note 1.000,- Uitgifteprijs 1.020,- Kosten Onderliggende waarde Inschrijfperiode De

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

Premium Special Report

Premium Special Report The Leading Authority on Value Research 15 Juni 2009 Bedrijfsomschrijving: Berkshire Hathaway De kredietcrisis heeft een schokgolf verzoorzaakt van verkopen op de effectenbeurzen die slechts zelden gebeurt.

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Beleggersrekening. Beleggen om uw geld te laten groeien.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Beleggersrekening. Beleggen om uw geld te laten groeien. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Beleggersrekening Beleggen om uw geld te laten groeien. Wilt u beleggen om uw geld te laten groeien? Kies dan voor goede prestaties en flexibiliteit met

Nadere informatie

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro Top speler in Europa BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro 1 Wij denken dat dit een goed moment is om in Europese ondernemingen te beleggen en wel om de volgende redenen: Ze zijn momenteel sterk: ondanks

Nadere informatie

Titans Fund. Deelnemen in de fondsen van de beste beleggers van de wereld. Fonds met absolute rendementsdoelstelling tot 18 topstrategieën

Titans Fund. Deelnemen in de fondsen van de beste beleggers van de wereld. Fonds met absolute rendementsdoelstelling tot 18 topstrategieën Deelnemen in de fondsen van de beste beleggers van de wereld e= estimate (=schatting) Jan Feb 2002 0,95% 9,08% 2003 3,20% 1,41% 2004 2,69% 2,08% 2005 2,82% 0,79% 2006 2,65% 2,53% 2007 1,75% 3,93% 2008-4,93%

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Ontslaggolf op komst. Resultaten december 2008

Ontslaggolf op komst. Resultaten december 2008 Resultaten december 2008 Ontslaggolf op komst Foto Carel Richel De Nederlandse autodealers maken zich op voor een uitzonderlijk zwaar jaar. De verkopen nieuw blijven achter, de occasionmarkt is ingestort

Nadere informatie

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland?

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? 1. In het politieke debat in Nederland (en overigens ook in andere Europese landen) is beleggen in eigen land een hot topic. Dat is ongetwijfeld

Nadere informatie

Succesvol beleggen met BeursBulletin

Succesvol beleggen met BeursBulletin Succesvol beleggen met BeursBulletin door Harm van Wijk 10 april 2010 HCC Culemborg 1 Wat gaan we doen? Wat is BeursBulletin Hoe succesvol beleggen? Resultaten BeursBulletin Spreiding Hoe transacties uitvoeren

Nadere informatie

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i.

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #kpnjaarcijfers2011 Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #hoofdpunten Turbulent 2011 Financiële doelen grotendeels gehaald Strategie neergezet voor komende jaren Internationaal gaat heel goed Nederland

Nadere informatie

IG voorziet voor de AEX rond 08.30u een 0,2 procent hogere opening

IG voorziet voor de AEX rond 08.30u een 0,2 procent hogere opening Nieuwsbrief: donderdag 1 augustus 2013 IG voorziet voor de AEX rond 08.30u een 0,2 procent hogere opening Het Damrak gaat vanochtend naar verwachting hoger openen nadat Aziatische beurzen positief reageerden

Nadere informatie

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën Euronext.liffe Inleiding Optiestrategieën Vooraf De inhoud van dit document is uitsluitend educatief van karakter. Voor advies dient u contact op te nemen met uw bank of broker. Het is verstandig alvorens

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 5-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 5-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 5-8-2011. Geven de Amerikanen zich over? Capituleren ze? Tijd gisterenavond 20:21 uur Dit is de tickgrafiek van de Dow. Op dit moment staat de Dow 400 punten in

Nadere informatie

Persbericht. 2001 slechtste beursjaar sinds oliecrisis. Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. 2001 slechtste beursjaar sinds oliecrisis. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-001 3 januari 2002 9.30 uur 2001 slechtste beursjaar sinds oliecrisis Het afgelopen jaar is het op een na slechtste beursjaar geweest in de naoorlogse

Nadere informatie

Premium Special Report

Premium Special Report Premium Special Report The Leading Authority on Value Research 15 Juni 2010 Hoog dividend als alternatief voor obligaties De grote problemen die zijn ontstaan bij de banken tijdens de kredietcrisis, scheppen

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

Technology Semiconductor Integrated Circuits

Technology Semiconductor Integrated Circuits TIP 1: Amkor Technology Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten AMKR US0316521006 Technology Semiconductor Integrated Circuits Amkor Technology (AMKR) is het op één na grootste

Nadere informatie

For Tomorrow Beleggen voor Morgen 26 november 2015

For Tomorrow Beleggen voor Morgen 26 november 2015 For Tomorrow Beleggen voor Morgen 26 november 2015 Wie ben ik Wie zijn wij Zonder grote risico s beleggen? Aandachtspunten Performance Conclusie Gewerkt voor diverse grootbanken (ABN Amro, Mees-Pierson,

Nadere informatie

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management Finance Avenue, 14 november 2015 Christophe Palumbo, Senior Business Development Manager Benelux Aberdeen Asset Management

Nadere informatie

Beursupdate september 2015 Is het weer net zo erg als in 2008?

Beursupdate september 2015 Is het weer net zo erg als in 2008? Beursupdate september 2015 Is het weer net zo erg als in 2008? Karel Mercx Sinds september weer terug bij Beleggers Belangen Beleggingsspecialist RTL Z Beursspel (2015) Beurstwitteraar van het jaar (2014)

Nadere informatie

Trade van de Week. Traden, BAM, cashen!

Trade van de Week. Traden, BAM, cashen! Trade van de Week Traden, BAM, cashen! De titel doet het wellicht al vermoeden. Ik sprak vandaag een klant die een mooie winst behaalde door het handelen in BAM. Een trade die met recht Trade van de Week

Nadere informatie

Market Update. Gold&Discovery Fund. Edelmetalen bevinden zich al ruim tien jaar in een sterke bullmarkt

Market Update. Gold&Discovery Fund. Edelmetalen bevinden zich al ruim tien jaar in een sterke bullmarkt Market Update Gold&Discovery Fund Na twee zeer sterke hersteljaren is er dit jaar sprake van een wereldwijde groeivertraging Hierdoor staan de prijzen van veel grondstoffen onder druk. Toch noteert goud

Nadere informatie

Tarieven- en conditieoverzicht BinckBank N.V. Aberfeld Asset Management B.V.

Tarieven- en conditieoverzicht BinckBank N.V. Aberfeld Asset Management B.V. Tarieven- en conditieoverzicht BinckBank N.V. Aberfeld Asset Management B.V. Aandelen/obligaties/warrants Euronext (Amsterdam, Brussel, Parijs, Lissabon) Provisie 5.50 + 0.09 % (minimum 10.00) Obligaties,

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011. Kunnen de financiële markten vandaag verder van de rand van de afgrond komen? Amerika deed gisterenavond zijn uiterste best. Vandaag de rest van de wereld.

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011. We zijn als Nederlanders inderdaad niet helemaal wijs als we 4,7 miljard al aan de Grieken hebben weggegeven. Na het kwartje van Kok is dit de 4,7 miljard

Nadere informatie

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrenterekening. Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen.

Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz. Lijfrenterekening. Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen. Allianz Nederland Asset Management B.V. Allianz Lijfrenterekening Beleggen voor de aanvulling op uw pensioen. Beleggen voor een aanvulling op uw pensioen? Kies dan voor goede prestaties met de Allianz

Nadere informatie

Binaire opties termen

Binaire opties termen Binaire opties termen Bij het handelen in binaire opties zijn er termen die bekend of onbekend in de oren klinken. Als voorbereiding is het dan ook handig om op de hoogte te zijn van de verschillende termen

Nadere informatie

Financial Markets weekly 17 oktober 2011

Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Algemeen Het herstel in de financiële markten zette zich ook in de voorbije week verder door. Onder beleggers was sprake van een grotere bereidheid tot meer risk

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Reglement Finles/IEX Hollandse hedge fund indices

Reglement Finles/IEX Hollandse hedge fund indices Reglement Finles/IEX Hollandse hedge fund indices Mei 2010 1 1. Voorwoord Finles Capital Management heeft zich ten doel gesteld de Nederlandse hedge fund industrie te stimuleren. Een van de pijlers in

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Ik kies voor lage maandlasten, met de Opstap Hypotheek

Ik kies voor lage maandlasten, met de Opstap Hypotheek Opstap Hypotheek 2 Hypotheken 2 Naam product Opstap Hypotheek 3 Ik kies voor lage maandlasten, met de Opstap Hypotheek Een huis kopen. Een spannend avontuur. Daarbij gaat u niet over één nacht ijs. Bij

Nadere informatie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie Ieder kwartaal peilen VKW Limburg en UNIZO-Limburg naar het aanvoelen van de Limburgse ondernemers en bedrijfsleiders over de economische gang van zaken in de bedrijven. De resultaten van deze bevraging

Nadere informatie