Eindrapportage EUROPESE NETWERKEN, fase II, Pilotproject MijnBoer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eindrapportage EUROPESE NETWERKEN, fase II, Pilotproject MijnBoer"

Transcriptie

1 Eindrapportage EUROPESE NETWERKEN, fase II, Pilotproject MijnBoer Mieke Eppink (AFSG) Joost Snels (AFSG) Erik Koekebakker (BCI) Marco Duineveld (MijnBoer) Den Haag, Wageningen, oktober 2009 pagina 1

2 Inhoud Samenvatting Inleiding Transumo: setting, kader en vertrekpunten van de MijnBoer Pilot Introductie MijnBoer MijnBoer Pilot: doelstelling, onderzoeksvragen en aanpak Doelstelling & Onderzoeksvragen Aanpak van de MijnBoer Pilot Resultaten van de MijnBoer pilot Het toetsen en ontwerpen van de MijnBoer visie en het vaststellen van bijbehorende sourcingcriteria Ondersteuning MijnBoer in praktische pilots Operationele ondersteuning rondom houdbaarheid van versproducten Het toetsen Europese Netwerken Tools in de pilot Resultaten in perspectief - Reflectie Over de Paradox regionale initiatieven en internationale productstromen Over het consolideren van internationaal gefragmenteerde stromen en partnerselectie: logistieke en organisatorische complexiteit Over kwaliteitsbeheersing en transparantie in gefragmenteerde internationale biologische productstromen De betekenis van deze resultaten voor Transumo Evaluatie en vervolgonderzoek Organisatie Vervolgstappen en vervolgonderzoek Bijlagen Bijlage 1 MijnBoer Visie document Bijlage 2 Testprotocol 6.3 Bijlage 3 Lime Pilot Rapportage pagina 2

3 Samenvatting Binnen Transumo Europese Netwerken is MijnBoer ondersteund in het ontwikkelen en realiseren van een logistieke grondvorm gericht op ketentransparantie, kwaliteitsborging en het combineren van verschillende assortimentsgroepen uit verschillende herkomstgebieden vanuit een geheel andere ideologie en businessmodel dan gangbare systemen. Binnen huidige businessmodellen wordt ingezet op concentratie, terwijl Mijn Boer nu juist inzet op het organiseren en/of consolideren van de fragmentatie. Door de fysiek grotere afstand tussen productie en consumptie is het voor de (inter)continentale producten noodzakelijk dat er een robuust en betrouwbaar systeem/concept wordt neergezet en getest met als uitgangspunt het regionale model (kwaliteit en smaakbeleving, duurzaamheid en transparantie). Hiertoe is ingezet op: 1. Kennisoverdracht door het toetsen en ontwerpen van de MijnBoer visie en het vaststellen van bijbehorende sourcingcriteria en logistieke model. De nadruk lag daarbij op internationale sourcing van versproducten 2. Ondersteuning in praktische pilots, waarbij bovenstaande kennis wordt getoetst op het internationaal sourcen vanuit Brazilië, Chili en Zuid-Afrika. 3. Operationele ondersteuning rondom houdbaarheid en consolidatie van versproducten door het toepassen van -Technische innovaties op het gebied van shelf life verlenging van onbespoten en/of biologische producten. -Technische en productkennis aangaande combinatiemogelijkheden van producten tijdens transport 4. Het toetsen van de tools die ontwikkeld zijn binnen Transumo KP1 ( multimodaal vervoer, scenarioplanning en samenwerking) in de pilot pagina 3

4 1 Inleiding 1.1 Transumo: setting, kader en vertrekpunten van de MijnBoer Pilot Het doel van fase 2 van het gehele project EUROPESE NETWERKEN is: Het onderzoeksmatig en concreet ondersteunen en onderbouwen van het (her)ontwikkelen van logistieke ketens en netwerken op Europese schaal, ten gunste van een verbeterde score in termen van People,Planet en Profit. De hypothese daarbij is dat innovatie bereikt kan worden door: a. bundeling van lading, b. samenwerking tussen mensen, bedrijven en overheden, c. vermindering van institutionele barrières, en d. het organiseren van transitieprocessen. Deze hypothese is getoetst in beide Transumo kennisprojecten en vier pilots. Eén van de pilots is de MijnBoer pilot. Deze pilot wordt in deze rapportage beschreven. Binnen MijnBoer wordt een praktische serviceorganisatie ontwikkeld die producenten van voedingsmiddelen ondersteund in het aanbieden van producten direct vanaf de producent aan de consument. Hierbij zorgt MijnBoer voor communicatie/vermarkting, kwaliteitsborging, kennisoverdracht, procesbegeleiding en ondersteuning van de fysieke productstromen en informatiestromen. MijnBoer doet dit vanuit een geheel andere ideologie en businessmodel dan gangbare systemen en binnen de Transumo pilot is MijnBoer ondersteund in deze transitie. De MijnBoer pilot richt zich met name op ketentransparantie, kwaliteitsborging en het uitvoeren van praktische pilots (procesbegeleiding) om de kennis en werkwijze te toetsen. pagina 4

5 1.2 Introductie MijnBoer MijnBoer is een service organisatie met als doel om een kwalitatief goed, zuiver, lekker, betrokken product direct van de boer aan de consument aan te bieden. Hiervoor voorziet MijnBoer zowel producent als retailer van kennis, procesbegeleiding en ondersteuning rond zowel de fysieke product- als informatiestromen. Veel van de afzet van versproducten wordt binnen traditionele ketens sterk gedreven door schaalgrootte, uniformiteit en bijkomende kostenreductie. MijnBoer biedt telers, producenten en retailers ondersteuning om de consument juist variatie, kwaliteit en smaak te bieden. Een praktisch voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld het herintroduceren van smaakrassen. (Denk bijvoorbeeld aan het kiezen voor een Lambada aardbei i.p.v. een Elsanta, een ras dat weliswaar veel langer houdbaar is, maar in smaak niet kan tippen aan de Lambada). Een ander voorbeeld is de veelvuldige rotatie op een retailcategorie met een hoge omzetsnelheid, hardlopers, zoals appels waarin Mijn Boer het komende jaar een 10-tal Nederlandse appels gefaseerd in haar assortiment zal opnemen. In het huidige retailkanaal is de selectie van producten primair gedreven door houdbaarheid en productiviteit. Smaak is ondergeschikt, waardoor bijvoorbeeld producten als de eerder genoemde Lambada niet meer te krijgen zijn. Ook is landbouw veelal de uitwisselbare factor en de mate waarin de prijs omlaag gebracht kan worden het onderscheidend criterium. Met als gevolg een weinig gezonde bedrijfsvoering en innovatiekracht aan de producentenzijde en smaakloze, anonieme producten aan de zijde van de consument. MijnBoer poogt nu juist door rechtstreekse inkoop (korte lijnen), innovatie, kennis en samenwerking, een omgekeerde spiraal te creëren waarin prijs en kwaliteit elkaar weer in positieve zin gaan beïnvloeden. Figuur 1 Leveranciers en afnemers van MijnBoer ( begin 2009, exclusief internationale sourcing) Het initiatief MijnBoer heeft inmiddels diverse marktkanalen voor afzet van producten waaronder de supermarkt Marqt, het cateringbedrijf Vitam, La Place en diverse Horeca ondernemingen. Om het onderscheid met het reguliere handelskanaal sterk te kunnen duiden heeft Mijn Boer er in beginsel voor gekozen sterk te sturen op het aantal foodmiles. Immers door producten van dichtbij te halen is de controleerbaarheid voor de consument maximaal. Regionale sourcing stelde Mijn Boer in staat consument en producent fysiek bijeen te brengen, zowel bij de producent als in de winkel. Door deze onconventionele benadering ontstond vertrouwen en wederzijdse inspiratie. MijnBoer is gestart in Noord-Holland, Flevoland en de Haarlemmermeer met telers en producenten van zowel onbewerkte als als bewerkte aardappelen, groente, fruit, zuivel, vlees en sappen. Inmiddels is deze telersbasis van het eerste uur uitgebreid met telers uit andere regio s zowel nationaal als internationaal. Echter, pagina 5

6 steeds weer staat het regionale model van interactie en logistiek centraal, waarbij uiteraard in een aantal gevallen vormen van fysieke interactie veel meer vanuit een systeembenadering (bijvoorbeeld inzet van nieuwsbrieven, internet en/of zelfs community sites zoals Hyves). Omdat in voorliggend voorstel vooral de logistieke operatie centraal staat, zal eerst kort ingegaan worden op het onderscheidende netwerk. Door het ontbreken van reeds aanwezig volume en de expliciete keuze het handelskanaal zoveel als mogelijk te passeren, heeft Mijn Boer moeten kiezen voor het ontwikkelen van een specifiek of eigen logistiek systeem. In dit systeem staat de zogenaamde netwerkorganisatie centraal. MijnBoer heeft zich hiertoe laten inspireren vanuit een logistiek en commercieel model dat bijvoorbeeld wordt gehanteerd door het Japanse Toyota. De kwaliteitsbewaking van de brand in combinatie met het uitbesteden van productie en innovatie aan gespecialiseerde leveranciers zorgt voor een constante drive naar productverbetering en uiteindelijk klanttevredenheid. Net als het Japanse Toyota streeft Mijn Boer de ontwikkeling van een zogenaamd Brand of Merk na, dat bij MijnBoer gevormd wordt door haar vier belangrijkste pijlers namelijk: sustainability; transparantie; kwaliteit en smaak. Alle nieuw in het assortiment op te nemen producten, dienen minimaal aan deze vier criteria te voldoen. Sustainability staat volgens Mijn Boer voor zowel economische, ecologische als sociale sustainability. Ofwel producten dienen zoveel mogelijk in de aarde geteeld te worden zonder bestrijdingsmiddelen. De voorkeur gaat uit naar biologisch geteelde producten. De prijs die voor de producten betaald wordt dient fair te zijn en de kostprijs om het product te produceren altijd te overstijgen. Ook dient zorg gedragen te worden voor goede sociale omstandigheden voor het personeel. Kwaliteit staat voor versheid en zorg voor de producten in de keten. Aansluitend dienen de producten lekker te zijn, waarbij het gaat om zowel smaak als om smaakbeleving. Leveranciers worden nauw betrokken in het aanbieden en leveren van kwalitatief hoogstaande producten. Transparantie staat voor de korte keten, ofwel de directe relatie met de teler of coöperatie van telers. Het staat daarnaast ook voor transparantie tussen ketenonderdelen van producent tot consument. Niet alleen zorgt transparantie voor het bewaken van kwaliteit in de keten en het benutten van kennis van leveranciers, het zorgt uiteindelijk ook voor verwaarding van kwaliteit wanneer deze transparantie wordt ingezet richting de consument. MijnBoer zal middels het presenteren van de transparantie van zijn kwalitatieve, duurzame producten in staat moeten zijn om de consument, die vaak een snelle visuele keuze maakt, te verleiden. Om dit te bewerkstelligen streeft MijnBoer de ontwikkeling van een netwerkorganisatie na, waarin de producent en MijnBoer door uitwisseling van activiteiten zeer sterk met elkaar worden verbonden. MijnBoer werkt met een netwerk van telers waarin zogenaamde eerste lijns telers worden benoemd. Deze telers vormen het centrale aanspreekpunt in een specifieke regio, voeren kwaliteitscontroles uit, consolideren eigen product met product van andere telers, ofwel voeren een brede range van toegevoegde waarde activiteiten uit. Door combinatie van producten en consolidatie op regionale schaal wordt MijnBoer in staat gesteld frequenter de respectievelijke regio s aan te doen en bovendien minder drops te maken. Bovendien ontstaat saamhorigheid en wordt het meedenkend vermogen van de respectievelijke telers gestimuleerd. pagina 6

7 De telersbasis van het eerste uur van MijnBoer (Noord-Holland, Flevoland en de Haarlemmermeer), is uitgebreid met telers uit andere regio s zowel nationaal als internationaal. Inmiddels kent Mijn Boer een 9 tal van deze regio s waaronder nationaal: 1 West Friesland West 2 West Friesland Oost 3 Beemster 4 Haarlemmermeer 5 Brabant 6 Venlo 7 Zeeland En internationaal: 8 Ceres Valei in Zuid Afrika (gedroogd fruit) 9 Sicilië, Italië (bloedsinaasappels) De bovenstaande doelstellingen zijn te vertalen naar de volgende maatschappelijke en bedrijfseconomische voordelen: - aanbod van kwalitatief hoogstaande producten tegen een reële prijs - bestaansrecht voor specialisten, voorkomen van machtspositie ketenpartijen - niet streven naar acceptabel maar naar topproduct, continu innovatie i.p.v. prijsspiraal - veel minder foodmiles -transparantie, zorgt ervoor dat er langdurige relaties worden opgebouwd (grotere betrouwbaarheid) pagina 7

8 2 MijnBoer Pilot: doelstelling, onderzoeksvragen en aanpak Centraal in de MijnBoer pilot staat de vraag hoe men middels een logistiek model door het koppelen van verschillende niveaus van sourcing bestaansrecht kan creëren voor een van oorsprong regionaal initiatief. In onderstaande figuur wordt het logistieke model van MijnBoer grafisch weergegeven.. Figuur.2 Drie schillenmodel MijnBoer van streekgebonden producten Het integreren van internationale productstromen voegt zeer duidelijk complexiteit toe aan het businessmodel van MijnBoer. Nationaal is het verzenden van één of enkele pallets vrij eenvoudig en kan men eventueel gebruik maken van groupage vervoer. In een internationale en met name overzeese context is dat vrijwel onmogelijk. Geïnteresseerde telers voor dit soort volumes zijn vrijwel niet te vinden en het is veelal logistiek onmogelijk te organiseren. De logistieke kosten vormen hierin veelal een belangrijk breekpunt, waardoor inkoop via de handel wordt verkozen. Zo ontstaat de noodzaak om de truck of de container zoveel mogelijk te vullen door meer product op voorraad te nemen (voor langere periode inkopen) of door meerdere soorten product gelijktijdig in te kopen. Door de expliciete keuze voor versheid zijn het aantal vrijheidsgraden om product op voorraad te nemen voor MijnBoer beperkt. Bovendien speelt hierin de geringere shelf life van onbespoten en/of biologische producten een belangrijke beperking. Daar waar bijvoorbeeld reguliere citrus met chemische wax wordt geleverd (met als resultaat dat schimmels en bacteriën worden gedood en uitdroging wordt verminderd), ontbreekt dit vaak bij biologische producten. Het is daarom belangrijk mogelijkheden van shelf life verlenging te verkennen door biologische varianten te onderzoeken (bijvoorbeeld het inzetten van biologische wax, verpakkingsmateriaal, warm water dompelen van de citrus) mede aangevuld met onderzoek naar logistieke consolidatiemogelijkheden (welke producten kunnen bijeengebracht worden in een container, zowel technisch als seizoenmatig). Immers, door combinatie van de 2 ontstaat sneller een basis om volle wagen- en/of containerladingen te creëren en zodoende het ontstaan van directe inkoop via regionale consolidatiepunten in een internationale context. pagina 8

9 2.1 Doelstelling & Onderzoeksvragen Doelstelling Het ontwikkelen van een concreet en praktisch netwerkmodel voor verschillende niveaus van sourcing, gericht op ketentransparantie, sustainability, kwaliteit- en smaakwaarborging, en bijbehorende logistieke grondvorm voor de MijnBoer organisatie De transitie die is nagestreefd ligt hem in nauwe betrokkenheid tussen producent en retailer (ketenverkorting), de nadruk op kwaliteit, uniek product, smaakbeleving en een heldere marketingformule (transparantie). Juist het feit dat men een compleet en transparant assortiment wil aanbieden, biedt marktkansen ten opzichte van de huidige niche markt van lokale producten (met enkel lokale producten in het assortiment). Onderzoeksvragen De volgende centrale vragen zijn van belang voor ondersteuning van MijnBoer in de praktische pilot: 1. Hoe kan men de MijnBoer visie vertalen naar internationale sourcing criteria, rekening houdend met de marktvraag voor deze producten en het ontstijgen van een nichemarkt van regionaal product. 2. In welke mate kan de huidige logistieke grondvorm welke gebaseerd is op regionale consolidatiecentra vertaald worden naar de internationale inkoop van MijnBoer? Hierbij rekening houdend met aspecten als: - Partnerselectie (voorkeur voor biologische teeltwijze) -Voorraadbeheer -Technische kennis rondom houdbaarheid 3. Hoe zorgt men voor transparantie van aspecten, zoals duurzaamheid, smaak, en kwaliteit, bij het verwaarden hiervan in internationale gefragmenteerde stromen? 4. Wat zijn de voor- en nadelen van internationaal sourcen op de MijnBoer manier, ofwel direct sourcen? Naast de onderzoeksvragen zijn ook enkele specifieke technische vragen gespecificeerd: Kunnen de geselecteerd producten technisch gezien, gecombineerd worden in één ladingdrager en komen daarmee in aanmerking voor consolidatie in één ladingdrager? Welke biologische middelen / technische innovaties kunnen worden ingezet voor het verlengen van de houdbaarheid van onbespoten en biologische (onbehandelde) producten? Hoe kan men effectief ketensimulatie toepassen, waarbij de shelflife van biologische producten wordt getest en geoptimaliseerd? pagina 9

10 2.2 Aanpak van de MijnBoer Pilot Voor de internationale expansie van het logistieke model van MijnBoer was er sterke behoefte aan kennis en ondersteuning rond: Ł Het ontwikkelen van sourcing criteria voor een internationaal MijnBoer model Ł Logistieke kennis als toets op het huidige model als uitbreidingsvariant voor internationale expansie Ł Partnerselectie en het opbouwen van een netwerk internationaal Ł Het creëren van een testomgeving waarin enkele uitwerkingsvarianten getest kunnen worden. Ł Methoden om de houdbaarheid van (internationale biologische) producten te verlengen om zodoende meer volume per keer te kunnen afnemen Ł Consolidatiemogelijkheden van producten binnen ladingdragers om zodoende meer product en derhalve volume uit specifieke internationale regio s te kunnen betrekken om op deze manier te voldoen aan de marktvraag voor een compleet assortiment met korte ketens. Om die reden waren/zijn externe organisaties bij dit samenwerkingsverband betrokken: Buck Consultants International (BCI) heeft relevante ervaring opgedaan in diverse (agro)logistieke projecten. Vanuit BCI is kennis worden ingebracht op gebied van ketensamenwerking en het doorrekenen van mogelijke logistieke grondvormen. De ervaring uit andere kennisprojecten van Transumo zijn in deze pilot toegepast. Agrotechnology & Food Sciences Group (AFSG) van Wageningen Universiteit heeft relevante kennis en ervaring op het gebied van kwaliteitwaarborging van versproducten, logistiek en informatie management. AFSG heeft diverse internationale projecten uitgevoerd waarbij ketenverkorting en kwaliteitwaarborging een hoofdrol speelden. In de Transumo MijnBoer pilot heeft AFSG kennis ingebracht rondom o.a. kwaliteitwaarborging en bijbehorende protocollen. In de MijnBoer pilot is gekozen voor een praktische aanpak in de ondersteuning van de transitie die MijnBoer realiseert. De pilot had een doorlooptijd van minder dan een jaar. De pilot had daarbij een praktische benadering om MijnBoer optimaal te ondersteunen in de dynamische (groeiende) omgeving en op operationeel niveau. Gekozen is om MijnBoer te ondersteunen door te focussen op kernvraagstukken in het internationaal sourcen en consolidatie van deze stromen met: 1. Kennisoverdracht door het toetsen en ontwerpen van de MijnBoer visie en het vaststellen van bijbehorende sourcingcriteria en logistiek model. De nadruk lag daarbij op internationale sourcing van versproducten 2. Ondersteuning in praktische pilots, waarbij bovenstaande kennis wordt getoetst op het internationaal sourcen vanuit Brazilië, Chili en Zuid-Afrika. 3. Operationele ondersteuning rondom houdbaarheid en consolidatie van versproducten 4. Het toetsen van KP1 tools in de pilot pagina 10

11 3 Resultaten van de MijnBoer pilot 3.1 Het toetsen en ontwerpen van de MijnBoer visie en het vaststellen van bijbehorende sourcingcriteria Binnen dit onderdeel is onderzocht aan welke eisen internationale producenten (schil 3) moeten voldoen om te passen binnen de eisen die MijnBoer stelt in haar visie. Figuur 3. Verschillende criteria die vertaald worden naar sourcingcriteria* * Transparantie, Onderscheiden / Uniek Product en Wettelijke eisen zijn hierbij randvoorwaardelijk en daarom de punt van de piramide. Via Passie, Professioneel en Prijs worden de overige gelijkwaardige uitgangspunten benaderd. Uitgangspunt voor het vaststellen van de MijnBoer sourcingcriteria was de visie die MijnBoer heeft. Waar de fundamenten van de visie vaststaan werd de vertaling naar bijvoorbeeld de bedrijfsstrategie nog wel verder uitgewerkt. Thema s als communicatie, protocollen/ richtlijnen voor medewerkers en ketenpartners worden gaandeweg uitgewerkt en bijgesteld om te voldoen aan de visie. Zodoende kunnen medewerkers in de praktijk beslissingen maken en onderbouwen aan de hand van een meetlat. In feite is de visie van MijnBoer gematched met de praktijk van het internationaal sourcen. Het gaat daarbij niet enkel om controle, het gaat er net zo om dat men met ketenpartners en medewerkers de visie steeds beter binnen bereik krijgt. Soms zullen op korte termijn concessies gedaan moeten worden om op langere termijn de visie te realiseren. In de afgelopen periode is gebleken dat niet alle ketens in de praktijk in één keer over kunnen stappen en aan alle MijnBoer eisen kunnen voldoen. MijnBoer werkt dan ook door samenwerking met deze partijen actief aan realisatie van de visie. MijnBoer opereert daarnaast als nieuwe organisatie in een volwassen retail en horeca markt waarbij een volwassen assortiment noodzakelijk is voor een minimaal volume/omzet en bijpassende gezonde bedrijfsvoering. In praktijk zorgt dit ervoor dat men zich niet kan richten op één enkel regionaal product. Juist de combinatie van verschillende productcategorieën maakt het mogelijk meer regionale producten af te zetten. Een compleet maar kritisch assortiment maakt daarbij regionaal product mogelijk, financieel en logistiek. Daar de sourcingscriteria een directe vertaling vormen van de mijnboer visie is eerst een start gemaakt met het bijeenbrengen / vaststellen van de voorliggende visie en deze (interactief) te vertalen naar het internationale sourcingsmodel. In bijlage 6.1 is de visie en uitwerking naar criteria beschreven.. De sourcingcriteria zijn gericht op duurzaamheid, kwaliteit, smaak, transparantie en de directe keten. pagina 11

12 3.2 Ondersteuning MijnBoer in praktische pilots Toetsen op sourcingcriteria De sourcingcriteria zijn in praktische pilots getoetst op: Leveranciers/producten uit Chili (olie, azijn) Leveranciers/producten uit Brazilië (citrus, m.n. limoen) Leveranciers/producten uit Thailand (mango) Leveranciers/ producten uit Zuid-Afrika (citrus, m.n. sinaasappel en gedroogd fruit) In deze ondersteuning zijn in eerste instantie met MijnBoer, AFSG en BCI verkennende gesprekken uitgevoerd met leveranciers uit Chili, Brazilië, Zuid-Afrika en Thailand. Getoetst is in hoeverre de bedrijven kunnen voldoen aan de internationale sourcingcriteria. Daarbij lag de nadruk op transparantie, logistieke organisatie, kwaliteitwaarborging en professionaliteit. 3.3 Operationele ondersteuning rondom houdbaarheid van versproducten Voor het vers en lekker kunnen leveren van duurzame producten is kwaliteitsbewaking essentieel. Voor producten uit Nederland is dit relatief eenvoudig, maar voor het internationaal sourcing van producten, en zeker bij biologische producten is kwaliteitsbewaking essentieel. De biologische producten zijn bijvoorbeeld niet behandeld met fungiciden of gewaxed, zoals de citrus in het gangbare segment. Voor MijnBoer is het als serviceplatform en zeker ook als merk van groot belang dat producten worden aangeboden die ook daadwerkelijk voldoen aan de visie van MijnBoer. Producten dienen een goede kwaliteit te hebben, lekker, duurzaam en transparant te zijn. MijnBoer moet de kwaliteit kunnen garanderen en vandaar dat er een behoefte is om de producten te testen. Het gaat daarbij zowel om het testen van de hele logistiek en kwaliteitwaarborging als om het uittesten van nieuwe technische mogelijkheden om (biologische) producten (gecombineerd) te vervoeren en te behandelen Vereenvoudigde omschrijving van het Testprotocol voor biologische citrus Om de verse internationale producten te kunnen testen op kwaliteit en smaak in een ketensimulatie is er een protocol opgesteld. In dit protocol zijn ook de mogelijk te onderzoeken behandelmethoden opgenomen om de shelf life van biologische producten, indien nodig, te verlengen. De ketensimulatie is gebaseerd op de bewaarcondities en lengte van bewaring en uitstallen bij MijnBoer. Onderstaand protocol is opgesteld voor een mogelijke pilot met een Braziliaanse leverancier. Doel: Voor biologische citrus een alternatieve wax-methode ontdekken, die biologisch is en waarbij de shelf life van de citroenen lang genoeg is voor de reguliere doorlooptijd bij MijnBoer (Marqt). De smaak mag niet door de alternatieve wax-methode worden beïnvloed. Met behulp van informatie van de leverancier en MijnBoer is de reguliere keten en doorlooptijd achterhaald van de biologische citrus uit Brazilië. pagina 12

13 1. Verschillende behandelmethoden die kunnen worden getoetst: 2. Ongewaxt 3. Biologische wax: carnauba (van palm), shellac, bijenwas 4. Verpakt ongewaxt (voorkomt uitdrogen; bijv. 5-10% O % CO 2 ) 5. Ondergedompeld in warm water (2-3min. in C water) Als referentie zal altijd een standaard gewaxt product in de test mee moeten worden genomen. Alle producten dienen hetzelfde oogstmoment, rijpheid, perceel, ketenverloop etc. te hebben, om zo het effect van de behandelmethode te kunnen beoordelen. Het perceel, oogstmoment etc. heeft namelijk een groter effect op de limoen dan de ( wax )behandelmethode. Tabel 1: Keten van biologische citrus uit Brazilië naar de Winkel in Nederland Ketendeel Temperatuu r ( 0 C) Tijd (dagen) Relatieve Luchtvochtigh eid (RV%) Licht aan/uit (tijdstip aan/uit) Oogst Daglicht Behandelen Na behandelen opgeslagen in koude opslag (8-10) 90% 2-3 Onbekend Transport naar haven ? 1-2 (Oogst, behandelen en beladen ~4 dagen) Uit Samen met andere producten? Zeetransport Brazilië % Uit Nee Nederland Wegtransport naar 8-10? 0,5 Uit Bravis/LBP Opslag bij Bravis/LBP (8-) % Max 1 week, Aan? Samen met kan ook 3 andere dagen, of minder producten Wegtransport van Bravis (8-)10 Geen controle ~1 uur Uit naar de retailer Opslag bij de retailer 5? hoog Min. 7 Uit Ja Max. 14 Winkelschap 18 Aanname 75% ~ 7 Aan: 8am 8pm Ja In de test zijn de ketenstappen opslag bij de retailer en het winkelschap nagebootst. Een deel van de citrus zal op de gangbare manier worden opgeslagen (7dagen) en het andere deel van de zal maximaal volgens de MijnBoer keten opgeslagen worden (14 dagen). Na de opslag periode bij de retailer, volgt voor beide citrusproducten een winkelschap periode van 7 dagen. Er zijn hiermee twee ketens gesimuleerd: (a) 1 met 1 week opslag en 1 week winkelschapsimulatie en b) 1 met 2 weken opslag en 1 week winkelschapsimulatie. Op deze manier worden 2 logistieke alternatieven getoetst. Op basis van dit testprotocol zijn de verschillende pilots uitgevoerd. In Bijlage 6.2 is het uitgebreide testprotocol weergegeven. pagina 13

14 Pilot met Brazilië Met een Braziliaanse partij is een pilot uitgevoerd waarin biologische citrus: limoenen vervoerd werden naar Nederland. Een belangrijk aandachtspunt was daarbij kwaliteitwaarborging en het uittesten van verschillende behandelmethoden. De limoenen zijn getest, zowel biologisch ongewaxed als regulier gewaxed, zoals beschreven in het testprotocol (zie bijlage 6.2) Hieruit bleek dat de shelf life van de ongewaxte biologische limoenen iets tekort was voor de MijnBoer keten qua visuele aspecten (uitdrogingsverschijnselen). De smaak daarentegen was wel vergelijkbaar. Belangrijkste aanbeveling is dan ook op als vervolg op deze pilot verschillende (wax) behandelmethoden en combinatieladingen te gaan testen. Hiertoe zal niet alleen gekeken worden naar limoen / citroen, maar zal mede gekeken worden naar andere soorten citrus. Een dergelijke test zal naar alle waarschijnlijkheid niet vanuit Brazilië worden uitgevoerd. Dit door de geringe coöperatie op detailniveau. Zaak is namelijk dat alle informatie rond de herkomst, oogstmoment, etc. etc. gedeeld wordt. Echter, dit bleek door de omvang van de Braziliaanse partner welhaast onmogelijk. Derhalve is een alternatieve partij uit Zuid-Afrika geselecteerd. In Bijlage 6.3 zijn opzet en resultaten van de pilot beschreven. Pilot met Zuid-Afrika Op basis van het eerder ontwikkelde testprotocol is er een testprotocol ontwikkeld voor een ketensimulatie gebaseerd op het aanbieden van biologische citrus uit Zuid-Afrika in de MijnBoer afzetkanalen. Deze test wordt in het najaar van 2009 uitgevoerd. Inmiddels is deze zending bij AFSG / WUR in goede orde gearriveerd. Naar verwachting worden de resultaten van deze pilot in het najaar van 2009 bekendgemaakt. 3.4 Het toetsen Europese Netwerken Tools in de pilot In begin 2009 zijn met MijnBoer gesprekken gevoerd naar de mogelijke toepassing van de binnen transumo ontwikkelde kennis tools voor MijnBoer. Het gaat daarbij om de multimodale rekentool, de scenario tool en de partnerselectie en samenwerkingstool. Gebleken is dat op dit moment multimodaal vervoer (binnen Nederland) niet haalbaar is voor distributie van producten. Het scenario en de samenwerkingstool worden getoetst bij MijnBoer in 2009 zodra deze definitief zijn. Ondanks de korte doorlooptijd van deze pilot (minder dan een jaar) zijn de partijen overtuigd van het nut van de samenwerking en kennisoverdracht die heeft plaatsgevonden binnen Transumo Europese Netwerken Deze MijnBoer bedrijvenpilot heeft het volgende opgeleverd: 1. Inzicht in het koppelen van verschillende sourcingniveaus van gefragmenteerde stromen en het belang van (internationale) consolidatiecentra hierin 2. Praktisch inzicht in het matchen van bedrijfsvisies aan (internationale) sourcingcriteria 3. Praktisch en theoretisch inzicht in het ondersteunen van bedrijven met internationale sourcingambities (partner selectie). 4. Praktisch en theoretisch inzicht in kwaliteitwaarborging van biologisch fruit (m.n. citrus) pagina 14

15 5. Daadwerkelijke afzet van verschillende internationaal gesourcste productgroepen in MijnBoer afzetkanalen in Nederland zoals supermarkt Marqt, het cateringbedrijf Vitam, La Place vestigingen en diverse Horeca ondernemingen 6. Kennisuitwisseling tussen MijnBoer, Kennisinstellingen en de andere Transumo Pilots. Inzicht in het ondersteunen van opstartende bedrijven en de mogelijkheden van ondersteuning door kennisinstellingen in de dynamiek van een dergelijk bedrijf. In het volgende hoofdstuk worden de praktische resultaten vertaald naar een breder perspectief. pagina 15

16 4 Resultaten in perspectief - Reflectie 4.1 Over de Paradox regionale initiatieven en internationale productstromen Ketenverkorting betekenis Mijn boer richt zich op het realiseren van korte ketens tussen producent en consument. Korte ketens heeft in de betekenis van dit project twee ingangen : a) Verkorten van de relatie tussen consument en producent (transparantie). De consument moet weten wat men eet, moet weten waar het product vandaan komt, moet de mogelijkheid hebben om de producent te leren kennen. Dit leidt onwillekeurig tot het uitgangspunt dat de kleinere producenten, de bijzondere rassen, de uitgesproken smaken en kwaliteit de boventoon moeten voeren. b) Het tweede is de keten zonder onnodige tussenschakels, d.w.z. schakels die géén waarde toevoegen. Het streven is naar directe levering van producent naar consument. Dit voert logischerwijs te ver, immers de consument koopt over het algemeen zijn of haar producent bij een winkel. Dus gaat het over op directe levering van producten naar retail/outlet. Een van de doelen hierbij is de prijs die de producent krijgt voor zijn producten de verbeteren. Noodzaak koppelen verschillende sourcingniveau s De klanten van MijnBoer vragen naar een totaal assortiment van producten en jaarrondlevering van producten. Consumenten zijn niet meer gewend om enkel regionaal voedsel te eten en willen daarom ook bijvoorbeeld sinaasappels en bananen in het assortiment terug zien. Daarnaast is het belangrijk dat het assortiment jaarrond compleet is en het Nederlandse aanbod van groente en fruit is ontoereikend in de winter. Biologische producten zijn daarbij extra gevoelig voor seizoenen. Om die reden koppelt MijnBoer regionale sourcing met internationale sourcing, maar weegt daarbij wel fundamenteel af wanneer welke producten wel en niet regionaal gesourced worden. Hierbij speelt zowel het regionale aanbod (qua kwaliteit en smaak) als het seizoen een belangrijke rol. De korte keten wordt daardoor niet enkel fysiek (regionaal) gerealiseerd. De praktijk Om internationaal voor elkaar te krijgen wat MijnBoer regionaal heeft bereikt, heeft MijnBoer een efficiënt logistiek systeem nodig. Wegens beperkte volume afname is het noodzakelijk dat stromen worden geconsolideerd. Dit kunnen stromen zijn voor verschillende afnemers, maar kunnen ook verschillende stromen zijn voor MijnBoer uit dezelfde regio. Bijvoorbeeld gedroogde vruchten en sinaasappels. Ook bij de internationale sourcing wil MijnBoer hetzelfde logistiek systeem toepassen met consolidatie centra en netwerkorganisaties. Daarbij gaat de aandacht uit naar het creëren van zo kort mogelijke ketens, met zoveel mogelijk overdracht van informatie van de producent naar de consument. Daarnaast sourced men een duurzaam geteeld product, waarbij de teler een reële prijs krijgt voor zijn product en het product een goede smaak en kwaliteit heeft. pagina 16

17 Paradox Het lijkt een tegenstelling, korte ketens, regionale producten en internationaal sourcen. Toch blijkt dat door het deels koppelen van verschillende niveaus van sourcing, uiteindelijk de korte keten op regionaal niveau gerealiseerd kan worden voor internationale producten. De internationale stromen maken daarmee een robuust regionaal netwerk mogelijk. Één van de tegenstellingen van internationaal sourcen lijkt duurzaamheid. Echter sourced MijnBoer internationaal in vergelijking met het reguliere handelskanaal meer duurzaam. Voor het internationale sourcen gelden voor MijnBoer dezelfde product/producent voorwaarden als voor het regionaal sourcen. De keten dient transparant te zijn, en zonder tussenhandelaar, de producten vers, goed en een lekkere smaak en de producten dienen bij voorkeur in de volle grond en zonder bestrijdingsmiddelen geteeld te zijn. In het bepalen van duurzaamheid is de teeltwijze (bij kasteelt bijvoorbeeld verwarming, verlichting, substraat versus volle grond, etc.) en de keuze voor een duurzame modaliteit, vaak sterk bepalend voor het doorstaan van de duurzaamheidtest van MijnBoer. Voorlopige Conclusie Voor het ontwikkelen van robuuste regionale duurzame concepten gericht op biologische versproducten (in bijzonder groente en fruit) is koppeling van verschillende sourcing niveaus noodzakelijk om aan de huidige marktvraag die gekenmerkt wordt door diversiteit en alomtegenwoordigheid te voldoen. Daarbij is de fysieke afstand niet zozeer doorslaggevend voor het bepalen van duurzaamheid, maar eerder de wijze waarop geproduceerd en ingekocht wordt. Duidelijk is wel dat de strategie om eerst in te zetten op fysieke nabijheid cruciaal is. Immers, het heeft mijnboer in staat gesteld om het concept van 'nabijheid' op praktische wijze te introduceren. Hiertoe zijn telers uitgenodigd hun producten te verkopen bij verschillende van de mijnboer outlets (bijvoorbeeld Marqt of Vitam) en hebben consumenten van deze respectievelijke outlets tijdens zogenoemde mijnboer - events enkele van de telers bezocht. Vervolgens is het concept van nabijheid veel meer vanuit de emotie uitgebouwd. Door dezelfde informatie rond de buitenlandse teelten / telers te ontsluiten naar de consument ontstaat op het buitenlands product dezelfde gevoelsbasis. Als gevolg biedt mijnboer niet alleen een duurzamer, maar tevens een fatsoenlijk of aantrekkelijk alternatief. pagina 17

18 4.2 Over het consolideren van internationaal gefragmenteerde stromen en partnerselectie: logistieke en organisatorische complexiteit Vanuit de noodzaak om deels internationaal te sourcen, ontstaat tevens de noodzaak de logistiek vanuit andere landen en werelddelen te organiseren. Omdat het bij deze stromen (biologisch, van gespecialiseerde vaak kleinere producenten) gaat om kleine zendingen, veelal LTL ladingen, is er een noodzaak tot consolidatie van internationale stromen uit verschillende regio s. Een alternatief voor eigen consolidatiepunten is dat men eigen stromen vervoert samen met andere afnemers of leveranciers. Dit heeft als nadeel dat kwaliteit, kosten maar zeker ook transparantie moeilijk te beheersen zijn. Een ander alternatief is dat men eigen product sourced met een langere houdbaarheid en opslagtijd, zodat men grotere volumes tegelijk (FTL ladingen) kan vervoeren van producent(en) naar MijnBoer. Dit zorgt echter ervoor dat men niet aan de kwaliteit/versheid eis kan voldoen, wat in strijd is met de eigen filosofie. Uit de pilot blijkt dan ook dat het koppelen van internationale gefragmenteerde stromen (LTL zendingen) vraagt om een extra ketenschakel voor consolidatie. Die internationale ketenschakel die noodzakelijkerwijs tussen producent en afnemer moet zitten, is noodzakelijk daar waar Mijnboer niet aanwezig is in het productieland. In deze regio s moet een serviceprovider zijn met de intentie om kleinere producenten te helpen hun unieke smaakvolle, regionale producten getransporteerd te krijgen. Doordat het MijnBoer concept zich onderscheidt door de wijze van opereren, denken, etcetera van de grote retailers in Nederland en Europa matched MijnBoer vaak niet met de service providers die ingericht zijn om juist die grote Nederlandse en Europese retailers te bedienen. Het gaat daarbij niet enkel om een korte keten, maar ook om een keten met kleinere, slagvaardige, gemotiveerde mede ketenschakels, die duurzaam product kunnen leveren met een betere prijs voor de boer en meer transparantie. Tussen a. en b. zit een bepaald spanningsveld. Kleine producenten genereren kleine volumes product. Zeker Europees en Mondiaal gezien zijn kleine volume stromen zeer kostbaar en inefficiënt geredeneerd vanuit de logistiek. Zeker wanneer er, zoals bij MijnBoer, gekozen wordt voor het milieuvriendelijke varen i.p.v. vliegen. Het concept van MijnBoer zoals dat in Nederland wordt toegepast en binnen dit project ook op Europees en mondiaal niveau wordt getoetst, is het bundelen van stromen (van hetzelfde product of van meerdere producten) in een (regionaal) consolidatiepunt waar vervolgens een substantiëlere volume stroom gegenereerd kan worden richting de afnemer. MijnBoer is hierbij een noodzakelijke ketenschakel tussen producent en afnemer/consument die de functie heeft van service provider en dus niet van handel. Ook in exporterende landen als Brazilië, Chili, Zuid-Afrika zal er een locale, regionale, vooruitgeschoven MijnBoer gevestigd moeten worden, die zoals in deze pilot de mate van bundeling organiseert. Dit gaat om zowel bundeling van één type product, als de mogelijkheid van verschillende producten in één container. Hiermee ontstaan rendabele, efficiënte stromen richting Nederland en opent de Nederlandse markt zich voor dit type internationale leveranciers. Op deze wijze kunnen de kleinere producenten toch de Nederlandse markt op en blijft het directe, transparante, smaakvolle karakter, etcetera behouden. Hierboven wordt gesproken over een vooruitgeschoven Mijnboer. Dit is met reden gedaan. Ervaring in de pilots leert dat de MijnBoer organisatie in Nederland moet matchen met de pagina 18

19 organisatie in de andere landen. Op zich niet nieuw, maar opvallend is dat er twee wegen bewandeld zijn: 1. Aansluiting bij de ervaring, efficiëntie en grootschaligheid van een internationaal opererende organisatie met als doel een gewilde professionaliteit. Dit is in eerste instantie getoetst in de praktijk. De gezochte pluspunten brachten met zich mee dat deze organisaties ouderwets denken. Deze organisaties denken in volumes voor grote internationale retailers (niet pallets, maar containers per week) en in commodities (er is slechts plaats voor de grote bekende rassen die uitermate geschikt zijn voor transport richting Europa/Nederland). Tevens is men gewend aan bestaande verhoudingen tussen producenten en de andere schakels in de keten. De denkwijze, raskeuze, volumes, etcetera vragen om een transitie binnen dit type bedrijven die lastig voor hen is, zeker in een situatie waar er niet gewacht kan worden op deze transitie. Deze grotere organisaties zijn vaak goed ingericht om FTL ladingen direct te verzenden naar afnemers in Europa. De producten, het volume en transparantie die men historisch voert, sluit daarentegen niet goed aan op het assortiment dat MijnBoer beoogt en het is veel moeilijker dit binnen een grote organisatie te veranderen. 2. Aansluiting bij een organisatie vinden zoals MijnBoer. Een organisatie die als service provider richting een grote groep van kleine telers opereert en deze ondersteunt in het bereiken van de Europese/Nederlandse markt. Een organisatie die werkt vanuit de niche, interessante smaken, duurzaamheid, regionaal, etc. M.a.w. bijna een gelijke van MijnBoer. In de eerste resultaten vanuit de pilots blijkt dat dit in praktijk beter werkt. Wel is dit nog een voorlopige conclusie. Uit de pilots blijkt dat het opstarten van een pilot lang duurt o.a. i.v.m. de logistieke complexiteit en het creëren van commitment bij internationale bedrijven. Met een soortgelijke netwerkorganisatie als MijnBoer aan de afzetkant lijkt dit sneller te gaan. De hiërarchie en prioriteiten van de grotere bedrijven blijken tegen de transitie te werken die MijnBoer beoogt bij het sourcen van internationale stromen, ondanks dat men enthousiast is over het concept. pagina 19

20 4.3 Over kwaliteitsbeheersing en transparantie in gefragmenteerde internationale biologische productstromen. Biologische producten en in bijzonder producten waarbij smaak centraal staat (i.p.v. bijvoorbeeld houdbaarheid) zijn extra gevoelig voor seizoenen. Dit verschilt sterk per productgroep en gewas, maar in het algemeen kan gesteld worden dat het productieseizoen van biologische producten korter is. De piek in productie die men ziet bij gangbare teelt is in veel gevallen extremer bij biologische producten. Daarnaast verschillen de mogelijkheden om producten te conserveren gedurende het transport en opslag tussen producent en consument. De voor citrus reguliere behandelmethode van wax met een fungicide, is bijvoorbeeld niet mogelijk voor biologisch product en duurzame middelen en technieken zijn vaak nog niet (uit)ontwikkeld of worden (nog) niet toegepast. Al met al kan geconcludeerd worden dat met deze nieuwe assortimentsfocus de lat van kwaliteitsbeheersing een stuk hoger gelegd wordt en dat nieuwe technieken ontwikkeld moeten worden om deze producten te vermarkten. Daarbij is onze constatering dat veel oude methoden maar ook bijvoorbeeld de rasselectie historisch zo gegroeid zijn, maar dat het zeker mogelijk is om deze producten en methoden met andere kwaliteitseisen aan het assortiment toe te voegen. Technisch zijn er zeer veel mogelijkheden. Zo kan als voorbeeld, bij het uitwerken van het logistieke systeem de inzet van nieuwe ladingdragers, multi-compartment systemen worden verkend. Naast het ontwikkelen van de logistieke operatie en kwaliteitsprotocollen vergt het ook een speciale samenwerking met internationale bedrijven waarbij gezamenlijk de kwaliteitseisen worden nagestreefd die MijnBoer beoogt. De praktische pilots zijn belangrijk omdat MijnBoer de consument een product wil leveren waarvan men weet dat het voldoet aan de Merkeisen van MijnBoer. Zodoende kan men negatieve ervaringen van producten die getest worden op de consument voorkomen. Vertalen niet optische eisen als kwaliteit, duurzaamheid en smaak naar consumentenaankopen. In de MijnBoer pilot speelt als een belangrijke vraag, hoe men transparantie kan creëren van producent tot consument m.b.t. de kwaliteit van de producten (vers, duurzaam, smaakvol, biologisch) en hoe men deze kan verwaarden naar de consument. De consument zal vaak visueel moeten besluiten tot de aankoop van een product. Het product moet door MijnBoer daarom geassocieerd worden met de kwaliteitseisen die vaak niet direct zichtbaar zijn. MijnBoer organiseert dit door het creëren van een merk, door het betrekken van leveranciers in haar category management en door het creëren van transparantie tussen verschillende ketenschakels. Zeker internationaal is dit een uitdaging en vergt het een grote betrokkenheid van verschillende partijen. De complexiteit van kwaliteitsbeheersing en transparantie zorgt er wel voor dat MijnBoer zich duidelijk kan onderscheiden van andere marktpartijen. pagina 20

21 4.4 De betekenis van deze resultaten voor Transumo Binnen het Transumo Europese Netwerken wordt gekeken naar het ondersteunen in duurzame transitie. Bij het beoordelen van duurzaamheid zijn de effecten onder te verdelen naar People, Planet en Profit factoren. De visie van MijnBoer richt zich sterk op de People factor, door verbetering van het productaanbod en verduurzaming van dit aanbod (transparant, sociaal duurzaam). MijnBoer streeft hierin actief naar verduurzaming met ketenpartijen. De positieve effecten op Planet factoren zijn met name gericht op het verminderen van transport door een groot aanbod van regionale producten, de keuze voor biologisch product of op andere wijze duurzaam geteeld en de keuze voor modaliteiten (bijvoorbeeld geen luchtvracht). MijnBoer geeft de voorkeur aan biologisch geteelde producten of producten uit volle grond die niet met gewasbeschermingsmiddelen zijn behandeld. Een totaal regionaal aanbod is niet haalbaar zowel vanuit de klant als vanuit financieel oogpunt (Profit) MijnBoer streeft naar een financieel gezonde formule en hiervoor is een bepaalde omzet noodzakelijk. Als men enkel regionale producten aanbiedt is de omzet onvoldoende om producten tegen concurrerende kosten aan te bieden en om een alternatief te zijn voor bestaande formules. MijnBoer kiest daarmee duidelijk om zich niet te richten op een nichemarkt, onderscheidt zich daarmee van veel regionale concepten en kan daarmee een voorbeeldfunctie zijn. Het MijnBoer concept kan ook voor de export van Nederland een voorbeeld zijn. Juist de transparantie en verduurzaming van de keten (biologisch, sociaal duurzaam, lekker) in combinatie met een financieel gezonde bedrijfsvoering kan voor bestaande gangbare bedrijven een voorbeeld zijn. Nederland heeft een enorme agrarische export en handel die groot geworden zijn vanuit een focus op uniformiteit, productiviteit, een visueel goed product en lage kosten. De verschuiving naar meer duurzame productie, logistiek en goede smaak en kwaliteit biedt ook voor de export of distributie van overzeese producten marktkansen. De MijnBoer organisatie sourced en ondersteunt internationale producenten met focus op smaak, duurzame logistiek en duurzame productiemethoden. In bepaalde regio s is dit niet vanzelfsprekend. Waar in Europa de groei in afzet van biologische producten een maatschappelijke trend is, is dit bijvoorbeeld in Zuid-Amerika en Zuid-Afrika veel minder het geval. Door kennisoverdracht (congressen, werkbezoeken) draagt MijnBoer ook internationaal bij aan een verduurzaming van het productaanbod. pagina 21

22 5 Evaluatie en vervolgonderzoek 5.1 Organisatie Voor het uitvoeren van het MijnBoer project is een projectteam samengesteld van 5 onderzoekers en 4 verschillende werknemers van MijnBoer. Deze zijn in de periode van half 2008 tot september 2009 twee tot vierwekelijks bijeengekomen afhankelijk van de voortgang en kennisbehoefte op elk moment. Gedurende de looptijd van het project hebben de onderzoekers deelonderzoeken uitgewerkt en de praktische pilots uitgevoerd met medewerkers van MijnBoer. In het projectteam werd verschillend soortige expertise met de kennis van MijnBoer verenigd: Kennis rondom kwaliteitbeheersing in versketens en logistieke ketens (AFSG), transportnetwerken, agrologistiek(bci) Evaluatie en Lessons Learned Wat liep goed De MijnBoer organisatie kent veel vraagstukken die relevant zijn voor transitieonderzoek. Daarnaast is het enorm stimulerend dat deze organisatie daadwerkelijk in praktijk stappen zet, waardoor snel resultaten worden behaald. In het begin zijn de deelonderzoeken groot projectmatig opgezet maar al snel bleek dat het efficiënter was om de onderzoekers in te zetten op deelvragen die op dat moment relevant waren voor de zich snel ontwikkelende MijnBoer organisatie. Dit bleek cruciaal voor de toepasbaarheid van kennis in een dergelijke bedrijvenpilot. Een tweede punt is dat MijnBoer veel meer behoefte had aan overleg, reflectie en mondelinge kennisuitwisseling of kleine specifieke deelonderzoeken dan meer fundamenteel theoretische en vaak strategische grotere onderzoeken. Wat kon beter De termijn van het project was tekort, waardoor een transitie die meerdere jaren vergt maar beperkt ondersteund en gevolgd kon worden. Juist internationale sourcing en de internationale samenwerking vergen een langere tijd dan in deze pilot voorzien. Het is complex om operationele zaken van een dynamisch opstartend bedrijf als MijnBoer te matchen met de meer projectmatige aanpak van kennis en onderzoeksinstellingen als BCI en AFSG. Dit komt zeker ook door de focus op operationele doelen bij een opstartende organisatie. Het komt geregeld voor dat onderzoeksvraagstukken achterhaald worden door de praktijk of dat er de tijd niet is om te wachten op de theoretische inzichten. pagina 22

23 5.2 Vervolgstappen en vervolgonderzoek Met het afronden van het Transumo onderzoek zijn de praktijkprojecten nog niet afgerond en blijft er behoefte aan kennisondersteuning. Zo zal MijnBoer in de loop van 2009 bijvoorbeeld het sourcen van internationale citrus uit Zuid-Afrika verder testen. De ontwikkeling van internationale consolidatiepunten en de samenwerking met partijen zal een langere termijn vergen met daarbij ook verschillende kennisvragen. Mogelijke vervolgstappen in zowel praktijkonderzoek als theoretisch onderzoek zijn onder andere: Het verkennen van mogelijkheden voor het inzetten van nieuwe ladingdragers, zoals multi-compartment systemen. Het verkennen van mogelijkheden rondom het combineren van verschillende producten en productgroepen in één ( FTL) ladingdrager Kwaliteitwaarboring onderzoek, zoals het verkennen van behandelmethoden voor biologische producten om op deze manier de houdbaarheid te verlengen. Het verkennen van bundeling van verschillende regionale initiatieven op verschillende sourcing niveaus, om te komen tot efficiënte logistieke netwerken tegen concurrerende tarieven met een hoge mate van transparantie Het verkennen van het verwaarden van niet visuele aspecten als duurzaamheid en smaak in versstromen. Het verkennen van financiële logistiek tussen verschillende regionale consolidatie centra om onder andere risico s van voorfinanciering te delen Het verkennen van mogelijkheden van categorymanagement vanuit internationale sourcingregio s pagina 23

Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten

Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten RAPPORTAGE QUICK SCAN Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten in de provincie Overijssel maart 2010 RAPPORTAGE QUICK SCAN Aangrijpingspunten voor beleid inzake streekproducten in de provincie

Nadere informatie

Workshop Logistiek en Voedselveiligheid

Workshop Logistiek en Voedselveiligheid Workshop Logistiek en Voedselveiligheid Wat is regionaal, een logistieke visie 06 november 2013, Joost Snels Aanleiding: Kleinschalige Logistiek Hofwebwinkel, Landwinkel, de Grote Verleiding, Mijn Boer,

Nadere informatie

Presentatie versproducten

Presentatie versproducten Presentatie versproducten Een goede presentatie bevordert de verkoop! Verkoop van A.G.F. kan vanuit een aantal invalshoeken bevorderd worden. Door: Betere presentatie Vakkundiger bediening Zelfbediening

Nadere informatie

Informatiepaper starten Voedselcollectief

Informatiepaper starten Voedselcollectief Informatiepaper starten Voedselcollectief Stichting Samen Rooien Boer en consument vinden elkaar Ontstaan van Groenteclub en BioRomeo De Groenteclub (www.groenteclub.nl) is ontstaan vanuit de wens biologisch

Nadere informatie

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept Bark Verpakkingen Outsourcing Concept Outsourcing Bark Verpakkingen BV als uw partner in strategisch verpakkingsmanagement. De win-win relatie tussen 'outsourcing' en uw 'core business efficiency'. Met

Nadere informatie

1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven:

1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven: 26-02-2011 ZLTO AGENDA 1. Even voorstellen 2. Van Producent naar consument, of 3. Hoe denkt Retail de komende jaren in te vullen? 4. De vragen die regelmatig leven: Is er voor de supermarkt een belang

Nadere informatie

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven!

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Postbus 711 3900 AS Veenendaal Kerkewijk 26 3901 EG Veendaal (T) 0318-55 19 60 (F) 0318-55 19 61 (M) info@ingeniousvastgoed.nl (I) www.ingeniousvastgoed.nl Haar

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen 2015-2016 Van verbruik naar gebruik Pagina 1 van 5 Inleiding: Voor u ligt het MVO beleid van ABIRD Industrial Rental Services. Maatschappelijk Verantwoord en Duurzaam

Nadere informatie

Eric Moor. - Directeur/ Eigenaar Sion - Voorzitter Decorum Company - Werkgroep Topteam tuinbouw (Holland Branding) - De Lier (Westland)

Eric Moor. - Directeur/ Eigenaar Sion - Voorzitter Decorum Company - Werkgroep Topteam tuinbouw (Holland Branding) - De Lier (Westland) Eric Moor - Directeur/ Eigenaar Sion - Voorzitter Decorum Company - Werkgroep Topteam tuinbouw (Holland Branding) - De Lier (Westland) Sion - Volledig gespecialiseerd in Phalaenopsis. -Breeding en Selectie

Nadere informatie

Klanten stellen steeds hogere eisen aan responsiviteit en de versheid van producten. Hoe kunnen hubs en vooruitgeschoven voorraden hierin helpen?

Klanten stellen steeds hogere eisen aan responsiviteit en de versheid van producten. Hoe kunnen hubs en vooruitgeschoven voorraden hierin helpen? Klanten stellen steeds hogere eisen aan responsiviteit en de versheid van producten. Hoe kunnen hubs en vooruitgeschoven voorraden hierin helpen? Hubs voor kwaliteitsgestuurde logistiek De Supply Chain

Nadere informatie

Samenwerken aan een gezonde business

Samenwerken aan een gezonde business Samenwerken aan een gezonde business The Greenery 2 Gezonde ideeën The Greenery is een internationaal groente- en fruitbedrijf. We leveren jaarrond een compleet en dagvers assortiment verse groente en

Nadere informatie

LEKKER BETROKKEN! Copyright VHVG / Phyllis den Brok- Phliss, jan. 2012 Lekker Betrokken! 1

LEKKER BETROKKEN! Copyright VHVG / Phyllis den Brok- Phliss, jan. 2012 Lekker Betrokken! 1 LEKKER BETROKKEN! Projectvoorstel voor het verduurzamen van de zorgsector wat betreft het aanbod van duurzame producten alsmede verduurzaming van de processen en de mens daarbinnen, uitgaande van het brede

Nadere informatie

Transparantie in Transporttarieven. Informatie brochure 2014. Transparantie en inzicht in uw wegtransport tarieven. Dat bieden wij u!

Transparantie in Transporttarieven. Informatie brochure 2014. Transparantie en inzicht in uw wegtransport tarieven. Dat bieden wij u! Transparantie in Transporttarieven Informatie brochure 2014 Transparantie en inzicht in uw wegtransport tarieven. Dat bieden wij u! 2014 Transport Tender 1 Nederland telt ruim 10.000 vervoersbedrijven.

Nadere informatie

EINDVERSLAG. FLOWERS en FOOD. Blauwdruk voor ketenregie in de aspergeteelt

EINDVERSLAG. FLOWERS en FOOD. Blauwdruk voor ketenregie in de aspergeteelt EINDVERSLAG FLOWERS en FOOD Blauwdruk voor ketenregie in de aspergeteelt 30 september 2014 Inhoudsopgave 1. Aanleiding... 3 2. Uitgevoerde activiteiten en behaalde resultaten... 3 Fase A voorbereiding

Nadere informatie

Omslag notitie. Datum aanvraag 1 februari 2012. Naam aanvrager VGB Trade Services. Naam ontvanger van de bijdrage VGB

Omslag notitie. Datum aanvraag 1 februari 2012. Naam aanvrager VGB Trade Services. Naam ontvanger van de bijdrage VGB Omslag notitie Vergadering van de sectorcommissie Bloemkwekerijproducten Datum vergadering 5 maart 2012 Agendapunt 7b Voorbereid door Jerre de Blok Totaal aantal pagina s 5 17 februari 2012 1. Project

Nadere informatie

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Duurzaamheidk mpas Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Inleiding Het Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-, klimaat-, voedsel- en economische

Nadere informatie

MPS-Fruit & Vegetables

MPS-Fruit & Vegetables MPS-Fruit & Vegetables MPS-FRUIT & VEGETABLES: De garantie voor duurzaamheid, betrouwbaarheid, hygiëne en transparantie Duurzaamheid, betrouwbaarheid, hygiëne en transparantie spelen een belangrijke rol

Nadere informatie

Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs. December 2011

Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs. December 2011 Meer betalen voor duurzaam? Alleen als de consument weet waarom Duurzaamheidkompas #7 thema: Ken de prijs December 2011 Inleiding Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-,

Nadere informatie

De toekomst van het fruitcluster in Rivierenland

De toekomst van het fruitcluster in Rivierenland De toekomst van het fruitcluster in Rivierenland Geef fruit de ruimte & innovatie Frank Engelbart 30 september 2015 Werkbezoek Provinciale Staten Provincie Gelderland Over Fruitpact Agenda 2020 Sinds 2007

Nadere informatie

Gebiedscoöperatie Oregional. Gerard Titulaer Stichting Streekgala

Gebiedscoöperatie Oregional. Gerard Titulaer Stichting Streekgala Gerard Titulaer Stichting Streekgala Achtergrond/aanleiding: - Ontwikkelingen in de landbouw, maatschappij, vraag vanuit de markt, ontwikkelingen in de keten - Project Grenzeloos Vermarkten - Gangbare

Nadere informatie

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012

Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Rapport enquête en workshop (Bio Vak Zwolle 2012) Locale rassen; het juiste ras locatie teler concept Bertus Buizer & Kitty de Jager, december 2012 Inleiding: De veredeling van gewassen heeft onder andere

Nadere informatie

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients.

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients. 27/11/2015 Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020 Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients 26 November 2015 1 Introductie Tom Wiegmans Internationale Agrarische handel gestudeerd

Nadere informatie

MPS-Fruit & Vegetables

MPS-Fruit & Vegetables MPS-Fruit & Vegetables MPS-FRUIT & VEGETABLES: De garantie voor duurzaamheid, betrouwbaarheid, hygiëne en transparantie Duurzaamheid, betrouwbaarheid, hygiëne en transparantie spelen een belangrijke rol

Nadere informatie

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1 Bestemd voor: Klant t.a.v. de heer GoedOpWeg 27 3331 LA Rommeldam Digitale offerte Nummer: Datum: Betreft: CO 2 -Footprint & CO 2 -Reductie Geldigheid: Baarn, 24-08-2014 Geachte heer Klant, Met veel plezier

Nadere informatie

Over Smaak. Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop.

Over Smaak. Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop. Over Smaak Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop. Frank van Oirschot Oprichter online supermarkt Smaak Wat is het? Smaak

Nadere informatie

Uw totaalpakket in logistiek. www.packntrace.nl

Uw totaalpakket in logistiek. www.packntrace.nl Uw totaalpakket in logistiek www.packntrace.nl Uw totaalpakket in logistiek Als dienstverlener op het gebied van pakketlogistiek, biedt packntrace eersteklas diensten die betrekking hebben op alle aspecten

Nadere informatie

Wissenraet & Van Spaendonck. Resultaatmeting AKK Co-innovatie-programma Professionalisering van de biologische afzetketen. Monitoringsronde 2002

Wissenraet & Van Spaendonck. Resultaatmeting AKK Co-innovatie-programma Professionalisering van de biologische afzetketen. Monitoringsronde 2002 Resultaatmeting AKK Co-innovatie-programma Professionalisering van de biologische afzetketen Monitoringsronde 2002 Wissenraet & Van Spaendonck Advies en Projecten 29 april 2003 AKK.RAP.BIO.rapportage2002

Nadere informatie

Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com

Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com Inhoudsopgave Samenwerken aan initiatieven 3 Wat kan FloraHolland voor u betekenen 5 Van producttafel naar productmarktplan

Nadere informatie

Een bewezen peer met toekomst! Een presentatie over Oksana Xenia

Een bewezen peer met toekomst! Een presentatie over Oksana Xenia Een bewezen peer met toekomst! Een presentatie over Oksana Xenia De spelers. Van Rijn & De Bruin, boomkweker Fruittelers TVX (Telersvereniging) met bestuur en werkgroepen Xenia Europa bv, als ketenregiseur

Nadere informatie

Een nieuw ketenmodel voor langoustines

Een nieuw ketenmodel voor langoustines Een nieuw ketenmodel voor langoustines Ab Post (GPM Seafoods) en Wim Zaalmink (LEI Wageningen UR) Urk, 6 oktober 2012 Inhoud Economische betekenis langoustine visserij Consumptie van langoustines Keten

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

Samen Ondernemen met de Natuur

Samen Ondernemen met de Natuur Samen Ondernemen met de Natuur Henk Gerbers Kleinschalig maakt gelukzalig, of is bulk beter? Naar een Voedselbeleid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) Verhaal over Ondernemen

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS

Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Vergroening van de landbouw: hoe maken we stappen/ hoe maken we sprongen? Jolanda Wijsmuller, BCS Markt trends Vraag naar veilig en duurzaam geteeld voedsel Sterkere focus op voedselkwaliteit en gezonde

Nadere informatie

Voedselcollectief Emmeloord

Voedselcollectief Emmeloord Voedselcollectief Emmeloord Boer en consument vinden elkaar De themagroep Voedsel van Stichting Pioniers van de Toekomst heeft de wens om een voedselcollectief te starten in Emmeloord. Een voedselcollectief

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

Inleiding Logistiek, Inleiding 13 april 2007

Inleiding Logistiek, Inleiding 13 april 2007 Inleiding Inleiding Logistiek Inleiding Logistiek in het leven van alledag Doel van de cursus Wat is logistiek? Plannen en beheersen Waarom logistiek? Logistiek is maatwerk Kosten en baten van logistiek

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

Organisatie principes

Organisatie principes Organisatie principes Een overzicht van organisatie principes die als richtsnoer dienen bij het vormgeven van flexibele, innovatieve organisaties. Deze principes zijn gebaseerd op de Moderne Sociotechniek.

Nadere informatie

Er is een toenemend marktaandeel van buitenlandse zuivelverwerkers

Er is een toenemend marktaandeel van buitenlandse zuivelverwerkers De vereniging de Noardlike Fryske Wâlden (NFW) is al enige jaren op zoek naar mogelijkheden om voor agrariërs in de Noardlike Fryske Wâlden meer rendement te halen uit producten, die afkomstig zijn uit

Nadere informatie

BioDuurzaam - EKO. Bavo van den Idsert - Bionext

BioDuurzaam - EKO. Bavo van den Idsert - Bionext BioDuurzaam - EKO Bavo van den Idsert - Bionext Inhoud - Introductie Bionext - BioDuurzaam en EKO 2012-2020 Bionext De hele keten van boer tot consument: 1.000 bio-boeren & telers (Biohuis) 100 bio-handel

Nadere informatie

Minder logistieke zorgen én efficiëntere zorg

Minder logistieke zorgen én efficiëntere zorg Minder logistieke zorgen én efficiëntere zorg De logistieke scan van CB ontdekt het verbeterpotentieel van uw goederenlogistiek Een efficiëntere logistiek levert (soms onverwacht) belangrijke bijdragen

Nadere informatie

Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst

Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst Instructiedocument Samenwerkingsovereenkomst Samengesteld op basis van verkenningen binnen het programma Sggv, 2009-2012. Dit geanonimiseerde document is in licentie gegeven op basis van een Creative Commons

Nadere informatie

Centrale label management systemen

Centrale label management systemen Centrale label management systemen Data-driven versus layout-driven label management Datum: 03-november-2010 Auteur: Jack de Hamer M.Sc. Versie: 2.1 Status: Final Pagina 1 van 7 Introductie Simpel gezegd

Nadere informatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie

Advies. Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie DIENST Advies over en ondersteuning bij het (initieel) inrichten/optimaliseren van de structuur van de(it Service Management)organisatie Advies over en ondersteuning bij het initieel inrichten/optimaliseren

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Smaakonderzoek komkommer aan Nederlands en Spaans product

Smaakonderzoek komkommer aan Nederlands en Spaans product Smaakonderzoek komkommer aan Nederlands en Spaans product M. Kersten, L. Voorbij en W. Verkerke Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector Glastuinbouw april 2002 PPO nr 420029 2002 Wageningen, Praktijkonderzoek

Nadere informatie

Ketenmangement Bloemen 2003-2009

Ketenmangement Bloemen 2003-2009 Ketenmangement Bloemen 2003-2009 Overheid, Bedrijfsleven en Maatschappelijke organisaties werken samen om de markt te stimuleren en geeft hiermee uitvoering aan het convenant marktontwikkeling Biologische

Nadere informatie

ISO Crises! What Crises?

ISO Crises! What Crises? 30 maart 2006 ISO Crises! What Crises? kennisteam kwaliteitsmanagement Agenda 13.00 uur opening DB ISO, crises, what crises GB discussie olv DB afronding/conclusies 15.00 uur einde GB 1 Onderwerp KKT-enquête

Nadere informatie

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan.

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. JAARPLAN 2014 Inleiding Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. De vereniging heeft vertrouwen in

Nadere informatie

E-commerce en vastgoed: nieuwe wijn in oude vaten? Ontbijtseminar Dinalog, 13 juni 2013, Entrada Tilburg 9026X091/MvK/ld

E-commerce en vastgoed: nieuwe wijn in oude vaten? Ontbijtseminar Dinalog, 13 juni 2013, Entrada Tilburg 9026X091/MvK/ld E-commerce en vastgoed: nieuwe wijn in oude vaten? Ontbijtseminar Dinalog, 13 juni 2013, Entrada Tilburg 1 Groenewout 45 jaar logistieke historie Logistiek > 5 jaar e-commerce logistieke vraagstukken Internationaal

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 1 Dit is een voorproefje in druk van het digitale Cosun MVO-verslag over 2011. Wilt u meer gegevens raadplegen over wat wij zoal ondernemen met het oog op onze maatschappelijke

Nadere informatie

Praktijkplein Titel: Toepassing: Koppeling met het Operational Excellence Framework: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen.

Praktijkplein Titel: Toepassing: Koppeling met het Operational Excellence Framework: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen. Praktijkplein Titel: Implementatiemethodieken: ontwerpen en ontwikkelen. Toepassing: Beknopte samenvatting van twee implementatiemethodieken en hun toepassing bij het implementeren van een operational

Nadere informatie

Een toekomstperspectief op versketens EFMI BUSINESS SCHOOL NOVEMBER 2013 DRS. MELANIE MURK MURK@EFMI.NL

Een toekomstperspectief op versketens EFMI BUSINESS SCHOOL NOVEMBER 2013 DRS. MELANIE MURK MURK@EFMI.NL Een toekomstperspectief op versketens EFMI BUSINESS SCHOOL NOVEMBER 2013 DRS. MELANIE MURK MURK@EFMI.NL Even voorstellen. murk@efmi.nl ACADEMISCH ONDERZOEKSINSTITUUT GERICHT IN DE FOOD BRANCHE MANAGEMENTOPLEIDINGEN

Nadere informatie

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case 18 mei 2011 Inhoud Inhoud beschrijving Kern van de tool Aanpak Mensen & middelen Resultaat Case beschrijving / best practice Toepassing

Nadere informatie

Bureauprofiel. Work, flow, fun

Bureauprofiel. Work, flow, fun Bureauprofiel Work, flow, fun Onze missie Bouwen aan betrouwbare overheidsorganisaties Met een heldere strategie Elke dag een stapje beter Door overdracht van kennis en ervaring Omdat verbeteren en ontwikkelen

Nadere informatie

Sinaasappels van een meter doorsnede bestaan niet, een betrouwbare versleverancier voor de horeca gelukkig wel!

Sinaasappels van een meter doorsnede bestaan niet, een betrouwbare versleverancier voor de horeca gelukkig wel! Sinaasappels van een meter doorsnede bestaan niet, een betrouwbare versleverancier voor de horeca gelukkig wel! Freshweb.nl uw totaalleverancier voor vers Horeca & Freshweb.nl een perfecte combinatie!

Nadere informatie

ik deel daar wordt iedereen beter van eten

ik deel daar wordt iedereen beter van eten daar wordt iedereen beter van eten 1 Achtergrond 2 Onderzoek en Reflectie 3 Acties 4 Activiteiten in het Schooljaar ikdeel.be Een project van Met de steun van De Vlaamse overheid kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

Internationale agrologistiek Inspiratiesessie 13 september

Internationale agrologistiek Inspiratiesessie 13 september Internationale agrologistiek Inspiratiesessie 13 september Peter Colon Managing Partner Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Trends agrologistiek 3 Marktkansen 4 Bilaterale Initiatieven 5 Marktbenadering 1: Sourcing

Nadere informatie

Trends en ontwikkelingen in de voedselketen

Trends en ontwikkelingen in de voedselketen Trends en ontwikkelingen in de voedselketen Eisen van consumenten, kansen voor ondernemers Dik Goorhuis Economielezing 2 juni 2015: Voedsel voor de economie, kansen voor ondernemers CV Dik Goorhuis 25

Nadere informatie

Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling

Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling Toine Timmermans, Programma manager duurzame voedselketens Bart Groesz, PLUS Klaassen supermarkt Overzicht workshop Innovatie & ondernemerschap

Nadere informatie

Vers van de Visser. Resultaten LEI-enquête. Kees Taal en Mike Turenhout. April 2014

Vers van de Visser. Resultaten LEI-enquête. Kees Taal en Mike Turenhout. April 2014 Vers van de Visser Resultaten LEI-enquête Kees Taal en Mike Turenhout April 2014 Europees Visserij Fonds: Investeren in een duurzame visserij. Vers van de Visser is geselecteerd in het kader van het Nederlands

Nadere informatie

Een bestemming voor elke partij

Een bestemming voor elke partij Een bestemming voor elke partij Initiatief tegen voedselverspilling en vóór creatieve afzetmogelijkheden van restpartijen en reststromen. 5 februari 2014, Urk Waar een wil is, is een weg Voedsel wordt

Nadere informatie

Concept uitgeefgroep Bouwstenen van Management en Organisatie

Concept uitgeefgroep Bouwstenen van Management en Organisatie Case Entrance & Security Systems - case, analyse en conclusies (OLO) Hoofdstuk 7 Strategie: samenwerking In het vorige deel van de strategische verkenning hebt u de positioneringsmogelijkheden voor ESS

Nadere informatie

GREAT COFFEE MADE EASY

GREAT COFFEE MADE EASY GREAT COFFEE MADE EASY HÉt koffieconcept dat iedereen perfect past Dat is de uitdaging! We hebben goed naar uw wensen geluisterd 1... Wisselende kwaliteit De vraag naar variatie Afval Tijdrovend Ingewikkelde

Nadere informatie

Persconferentie 18 juni 2013

Persconferentie 18 juni 2013 Programma persconferentie 15.00 uur Welkom door Robert Bouten - PR Fooddrome 15.10 uur Droom en uitgangspunten Fooddrome door PLUS ondernemer Geert Benders 15.30 uur Partnership Fooddrome en PLUS Retail

Nadere informatie

vruchtbare bodem the soil initiative

vruchtbare bodem the soil initiative vruchtbare bodem the soil initiative Frank Brinkman - Bakker Barendrecht Werken aan bodemkwaliteit is essentieel voor de smaak en vooral de houdbaarheid van onze mango s uit Mali Maria Oliveira - Van Oers

Nadere informatie

Innovatieagenda Melkveehouderij

Innovatieagenda Melkveehouderij Innovatieagenda Melkveehouderij stappen naar een nieuwe melkweg samen met ketenpartijen in de melkveehouderij INLEIDING NL 20 Waarom een innovatieagenda? Innovatie is een belangrijke voorwaarde voor de

Nadere informatie

Presentatie 4 februari 2010

Presentatie 4 februari 2010 Presentatie 4 februari 2010 Een snelle, efficiënte en effectieve locale overheid met behulp van Lean Thinking Methodiek om bedrijfsprocessen snel, efficiënt en effectief in te richten Erik Faber Inhoud

Nadere informatie

Foodstep Marktontwikkeling

Foodstep Marktontwikkeling Foodstep Marktontwikkeling Onze filosofie Ons doel is mensen en organisaties in food en services stap voor stap te verbeteren door inzicht te geven in de markt en uw marktpositie en de basis te leggen

Nadere informatie

freight is our trade www.neele.nl Nederlands

freight is our trade www.neele.nl Nederlands freight is our trade www.neele.nl Nederlands Full service logistieke dienstverlening Neele Logistics ontzorgt uw complete logistiek. Of u nu een vervoerder zoekt die goed de weg weet in Europa of een partij

Nadere informatie

Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen. Kevin Lyen

Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen. Kevin Lyen Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen Kevin Lyen Senior consultant, Rebelgroup Advisory Belgium www.oostwestpoort.eu 1 Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres:

Nadere informatie

Leveranciersrelatiemanagement: relatietypen volgens Bensaou

Leveranciersrelatiemanagement: relatietypen volgens Bensaou pag.: 1 van 5 Leveranciersrelatiemanagement: relatietypen volgens Bensaou Wil leveranciersrelatiemanagement effectief zijn, dan moet inkoop vanuit de eigen organisatie (Kraljic-portfolio) én vanuit de

Nadere informatie

Parallelle sessie ronde 1: Logistiek voor multichannelling -Logistieke innovaties. Door Victor Ponsioen Districon

Parallelle sessie ronde 1: Logistiek voor multichannelling -Logistieke innovaties. Door Victor Ponsioen Districon Parallelle sessie ronde 1: Logistiek voor multichannelling -Logistieke innovaties Door Victor Ponsioen Districon SUPPLY CHAIN CARGO LOGISTICS FACILITIES Apeldoorn, November 1 st 2013 Agenda 1 Voorstellen

Nadere informatie

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm

de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm de beste producten mede mogelijk gemaakt door agrifirm Onze veehouders zorgen voor prachtige en heerlijke producten. Van melk en kipfilet tot eieren en subliem varkensvlees van eigen bodem. Vele mensen

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

VGB - LTO glaskracht Nederland GreenCHAINge houdbaarheid Roos in de keten

VGB - LTO glaskracht Nederland GreenCHAINge houdbaarheid Roos in de keten VGB - LTO glaskracht Nederland GreenCHAINge houdbaarheid Roos in de keten Anton Bril 3 juli 2014 Nederlandse Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijprodukten 270 importeurs & exporteurs Leden vertegenwoordigen

Nadere informatie

Teaser. Pieter Vermeer Exit ready E: pc.vermeer@exitready.nl T: + 31(0)85 0600 320 M: + 31(0)6 1011 8222 Teaser Milan InnoVincY Pagina 1

Teaser. Pieter Vermeer Exit ready E: pc.vermeer@exitready.nl T: + 31(0)85 0600 320 M: + 31(0)6 1011 8222 Teaser Milan InnoVincY Pagina 1 Teaser T: + 31(0)85 0600 320 M: + 31(0)6 1011 8222 Teaser Milan InnoVincY Pagina 1 Missie Transformeren van landbouw waardeketens en verhogen van de productie van gewassen door het verstrekken van betaalbare

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gezond-gemak.nl week 29-2014

Nieuwsbrief Gezond-gemak.nl week 29-2014 Nieuwsbrief Gezond-gemak.nl week 29-2014 Deze week in de nieuwsbrief: Inhoud Gezond- Gemak Boxen... 2 Bewaaradvies producten... 3 Adviesrecepten voor de HealthyBox, Proefbox en CombiBox... 5 Gezond-Gemak.nl

Nadere informatie

Derks & Derks Detachering Uw partner voor tijdelijke professionals in Life Sciences

Derks & Derks Detachering Uw partner voor tijdelijke professionals in Life Sciences Derks & Derks Detachering Uw partner voor tijdelijke professionals in Life Sciences Interim Detachering Payrolling Derks & Derks Detachering Breed aanbod Life Sciences professionals Derks & Derks Detachering

Nadere informatie

Tips& Tricks HOE KOOP JE ÉCHT DUURZAAM IN?

Tips& Tricks HOE KOOP JE ÉCHT DUURZAAM IN? Tips& Tricks HOE KOOP JE ÉCHT DUURZAAM IN? Op zoek naar een nieuwe cateraar? En je vindt duurzaamheid belangrijk? Vergeet niet de juiste balans te vinden tussen duurzame, gezonde en gewenste voeding. Alleen

Nadere informatie

Managementsamenvatting

Managementsamenvatting Managementsamenvatting Erasmus Universiteit Rotterdam: CSR paper De route naar Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in algemene ziekenhuizen. De strategische verankering van MVO in de dagelijkse activiteiten

Nadere informatie

Branding. Ronde Tafel bijeenkomst. Fundamental changes in branding. Met Dino Lobbes Kruidenier Foodservice. Eric van Summeren Sligro Food Group

Branding. Ronde Tafel bijeenkomst. Fundamental changes in branding. Met Dino Lobbes Kruidenier Foodservice. Eric van Summeren Sligro Food Group Onderwerp Fundamental changes in branding Met Dino Lobbes Kruidenier Foodservice Joost Rietveld Nestlé Professional Eline Vrielink Servex BV Ton van de Goor Bonduelle Food Service Eric van Summeren Sligro

Nadere informatie

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN Klanten verwachten tegenwoordig een grotere leverbetrouwbaarheid, tegen lagere kosten, met betere kwaliteit en dat allemaal tegelijk. Diegenen

Nadere informatie

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen

Verkenning Next DLO VU. Overzicht Alternatieve Systemen Verkenning Next DLO VU Overzicht Alternatieve Systemen Onderwijscentrum VU Amsterdam 8 oktober 2009 2009 Vrije Universiteit, Amsterdam Overzicht Alternatieve Systemen 2 Auteur Opdrachtgever Status Versie

Nadere informatie

Leren bedrijfseconomische problemen op te lossen door het maken van vakspecifieke schema s

Leren bedrijfseconomische problemen op te lossen door het maken van vakspecifieke schema s Leren bedrijfseconomische problemen op te lossen door het maken van vakspecifieke schema s Bert Slof, Gijsbert Erkens & Paul A. Kirschner Als docenten zien wij graag dat leerlingen zich niet alleen de

Nadere informatie

Gebiedscoöperatie Oregional

Gebiedscoöperatie Oregional Afzet regionale producten en diensten Onderwerpen (30 juni 2011) Aanleiding en achtergrond Gebiedscoöperatie Oregional Stappenplan Omgevingsanalyse Omgevingsanalyse: 7 belangrijke opgaven Landbouw en voedsel

Nadere informatie

Biologische landbouw en voeding barst van de ambities

Biologische landbouw en voeding barst van de ambities Bionext Meerjarenambities Biologische landbouw en voeding 2012-2017 Biologische landbouw en voeding barst van de ambities De biologische landbouw- en voedingsketen heeft iets te bieden. Iets wat aansluit

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules Kracht door samenwerking VDL Industrial Modules IN DE HIGH-TECH WERELD WAARIN U EN WIJ OPEREREN, DRAAIT ALLES OM EFFICIENCY: STREVEN NAAR REDUCTIE VAN KOSTEN EN UITBESTEDING VAN NIET KERNCOMPETENTIES.

Nadere informatie

Duurzaamheid in de melkveehouderij Perspec7ef van de consument en retail

Duurzaamheid in de melkveehouderij Perspec7ef van de consument en retail Duurzaamheid in de melkveehouderij Perspec7ef van de consument en retail 21 november 2013 Marc Jansen Centraal Bureau Levensmiddelenhandel CBL Het CBL is de belangenbehar7ger en spreekbuis van de 4300

Nadere informatie

Van onderbuik naar onderbouwing. DaVinc 3 i slotconferentie 19 februari 2015, Den Haag/Nootdorp

Van onderbuik naar onderbouwing. DaVinc 3 i slotconferentie 19 februari 2015, Den Haag/Nootdorp Van onderbuik naar onderbouwing DaVinc 3 i slotconferentie 19 februari 2015, Den Haag/Nootdorp #davinc3i Programma Korte introductie over het waarom, hoe en wat van DaVinc 3 i 2 Inhoudelijke sessies (40

Nadere informatie

Ontdek de toegevoegde waarde bij medische artikelen

Ontdek de toegevoegde waarde bij medische artikelen Ontdek de toegevoegde waarde bij medische artikelen Assortiment Als farmaceutische en medische groothandel biedt Brocacef Intramuraal een compleet en kwalitatief hoogwaardig assortiment geneesmiddelen,

Nadere informatie

Efficiency Monitor Onderwijsondersteunende diensten primair onderwijs De Anculus organisatiescan

Efficiency Monitor Onderwijsondersteunende diensten primair onderwijs De Anculus organisatiescan 1 Efficiency Monitor Onderwijsondersteunende diensten primair onderwijs De Anculus organisatiescan Anculus b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen

Nadere informatie

De 17 principes van lean working

De 17 principes van lean working De 17 principes van lean working Lean working kan samengevat worden in 17 basis principes. De totale aanpak is hieruit opgebouwd. Het kennen en beheersen van de principes is belangrijk voor de continu

Nadere informatie

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID

ONZE VERANTWOORDELIJKHEID ONZE VERANTWOORDELIJKHEID CORPORATE RESPONSIBILITY POLICY I Inhoud Voorwoord 1 Waardering medewerkers 2 Ketenverantwoordelijkheid 3 Behoud van natuurlijke hulpbronnen 4 Maatschappelijke betrokkenheid

Nadere informatie