be.international VBO FORUM FEB

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "be.international VBO FORUM FEB 17.09.2012 www.beinternational.be"

Transcriptie

1 be.international VBO FORUM FEB

2

3 be.international VBO FORUM FEB

4 Woord vooraf Daniel Rys Daniel Rys Pieter TIMMERMANS Pierre Alain DE SMEDT Het vizier internationaal uitbreiden Beste, Door deel te nemen aan ons VBO-Forum be.international getuigt u van een internationale visie en van het feit dat u beseft dat de internationale handel voor de Belgische ondernemingen een enorm economisch potentieel biedt. Wanneer u door deze conferentiebrochure bladert, zal u merken dat internationaal zakendoen niet langer een vrijblijvende opportuniteit is voor veel ondernemers, maar een onomkeerbare voorwaarde voor bedrijven die consistent willen groeien. Die kennis zou tot gevolg moeten hebben dat elke onderneming, van klein tot groot, een duidelijke visie uitbouwt over het internationaliseren van haar bedrijfsactiviteiten. De stap naar het buitenland is echter niet vanzelfsprekend. Ingrijpende keuzes moeten worden gemaakt op maat van de onderneming, vaak rekening houdend met de sectorspecifi citeit, opportuniteiten en risico s. Hierbij speelt de uitwisseling tussen ondernemers van informatie, ervaringen en contacten een sleutelrol voor het welslagen. Vandaar het belang van een Forum zoals Be international. Internationaliseren stimuleert productiviteit De openheid van de Belgische economie en de cruciale strategische ligging zijn fundamenten van de welvaart in ons land. Enkele decennia terug kwamen de multinationale ondernemingen zich graag vestigen in België, met gunstige spillover -effecten voor onze gehele economie. Vandaag de dag is de uitdaging om buitenlandse ondernemingen en investeerders aan te trekken heel wat groter. Het behoud van de economische activiteiten in België lijkt immers een grotere prioriteit geworden dan het aantrekken van nieuwe spelers. Andere landen en continenten mengen zich in de strijd. Ze beschikken over specifi eke troeven, zoals meer grondstoffen of een grotere interne afzetmarkt. Dat neemt niet weg dat België voluit de kaart moet blijven trekken van de bedrijfsvriendelijke gastheer en dat de beleidsmakers zich moeten blijven inspannen om het ondernemingsklimaat in België aantrekkelijker en eenvoudiger te maken. Ook de Belgische bedrijven moeten hun rol spelen. Het is aan hen om nieuwe bronnen van groei aan te boren om zo banen te creëren en de economische welvaart te waarborgen. De ruimte is er bewijzen de cijfers: nog geen 4% van de Belgische ondernemingen neemt het geheel van de exportactiviteiten voor zijn rekening. Internationaal ondernemen mag dan wel een uitdagende evidentie of een economische noodzaak zijn, voor nog te veel ondernemingen blijft het braakliggend terrein. Vreemd, want belangrijke buitenlandse markten met sterke groeicijfers of een sterk groeipotentieel bieden aanzienlijke mogelijkheden. Bovendien blijkt dat hoe actiever een onderneming is op de internationale markten, hoe groter en productiever ze is. 4 be international - VBO FORUM FEB

5 Pad effenen voor nieuwe (kmo)exporteurs Zoomen we in op de Belgische exportbedrijven, dan stellen we een sterke concentratie vast, waarbij de top 10% van de exportbedrijven liefst 85% van de uitvoer realiseert. Het zijn in hoofdzaak de multinationals die de bestaande exportactiviteiten op hun conto schrijven. De nieuwe exportactiviteiten worden vooral gerealiseerd door kmo s, die internationaal almaar actiever worden. Toch botsen de kmo s nog altijd op specifi eke obstakels die hen de toegang tot de wereldmarkt bemoeilijken, niet in het minst tijdens hun zoektocht naar marktinformatie, potentiële klanten en waardevolle partners. België en Europa moeten meer nog dan vandaag al gebeurt, het pad effenen voor deze nieuwe exporteurs. Er is nood aan een strategie om het internationaliseringsproces te stimuleren, met het oog op de economische groei in het kielzog ervan. Gezien de groeivertraging en het verlies aan marktaandeel van ons land moet de relance van de economische expansie een prioriteit blijven. Zeker in een kleine economie als die van België, waar de internationale handel een essentiële motor van groei en van jobcreatie is. Het spreekt voor zich dat internationale handelsmissies, met hun doeltreffendheid en voorbeeldige resultaten, van levensbelang zijn voor onze economie. Zoeken naar nieuwe en groeiende markten Uiteraard blijven de activiteiten van veel ondernemingen inherent lokaal van aard. Niet-exportgerichte sectoren handhaven volkomen terecht een binnenlandse visie. Bovendien wordt een gerichte import van goederen en diensten almaar belangrijker voor veel lokale ondernemers. Maar binnen sectoren met innovatieve productiemethoden of creatieve bedrijfstakken is het de uitdaging om te zoeken naar nieuwe en groeiende markten, meer exportinkomsten en verbetering van de productiviteit. Elke onderneming moet zelf haar meest geschikte strategie bepalen: export, directe investeringen in het buitenland, samenwerking met buitenlandse partners, rekening houdend met het fundamentele onderscheid tussen de internationale handel van producten en diensten. Ook de visie, de mentaliteit en de internationale vaardigheden binnen de onderneming zijn bepalend voor het succes. Op dit Forum wil het VBO al de bovenstaande facetten van internationaal ondernemen aan bod brengen en vertalen naar praktische aanbevelingen voor de bedrijfswereld en de verschillende beleidsniveaus. Op die manier willen we helpen om de grenzen van het ondernemerschap te verleggen. We zijn ervan overtuigd dat deze unieke bijeenkomst met ervaren ondernemers uit België een inspiratiebron zal zijn voor alle deelnemers. Wat belet ons immers om opnieuw een fi ere exportnatie te worden? Het VBO is overtuigd van het belang van het Forum om u, ondernemer, te informeren, te motiveren en te ondersteunen bij de uitbouw van uw internationaal businessmodel. Daarom ons motto: Be international! Wij wensen u veel leesplezier! Met vriendelijke groeten, Pieter Timmermans Gedelegeerd bestuurder VBO Pierre Alain De Smedt Voorzitter VBO be international - VBO FORUM FEB 5

6 EDENRED EEN UNIVERSUM VAN OPLOSSINGEN Edenred, uitvinder van Ticket Restaurant en wereldleider in voorafbetaalde diensten aan bedrijven, ontwikkelt en levert oplossingen die het leven van werknemers vergemakkelijken en de doeltreffendheid van organisaties verbeteren. De oplossingen voorgesteld door Edenred garanderen dat de fondsen toegekend door bedrijven worden aangewend voor specifiek gebruik. Edenred ondersteunt eveneens openbare instanties bij het beheer van hun sociale programma s. Meer 6 be informatie international - VBO FORUM op FEB

7 Leeswijzer Internationalisering is cruciaal voor groei van bedrijven. Misschien zelfs nog belangrijker dan innovatie? Claire Tillekaerts (CEO, Flanders Investment & Trade) Wat vindt u in deze conferentiebrochure? Deze brochure wil de lezer inspireren en bijstaan bij zijn plannen om internationaal te ondernemen. Ze is een mix van theoretisch onderbouwde stellingen en aanbevelingen, aangevuld met praktische getuigenissen en nuttige, leerrijke informatie. Ze weerspiegelt de vele facetten van internationaal ondernemen, die ruimschoots aan bod komen tijdens het VBO Forum be.international op 17 september In het eerste deel van de brochure focussen we op de resultaten van de studie International Business for Belgium, uitgevoerd door de professoren Carine Peeters (Solvay-ULB) en Leo Sleuwaegen (Vlerick- KULeuven). Beiden verdiepen zich in de rijke variatie van mogelijkheden tot internationaal ondernemen binnen de Belgische context. Bijzondere aandacht gaat naar de trends in offshoring van diensten en naar de risico s en voordelen verbonden aan zo n strategie. Maar de echte meerwaarde van de studie ligt in de concrete aanbevelingen die het expertsduo de ondernemers en het beleid aanreikt. In een tweede deel analyseert het VBO het belang van de internationale handel voor de Belgische concurrentiekracht. Hoe positioneert België zich op een globale schaal? Welke lessen kunnen worden getrokken uit de groeivertraging en het verlies van marktaandeel van ons land? Het VBO stelt een aantal bouwstenen voor om de concurrentiepositie van de Belgische ondernemingen te versterken. Dwars doorheen de brochure laten we ondernemers en ervaringsdeskundigen getuigen over hun visie over en praktijkervaring met internationaal zakendoen. Soms volstaat een gebalde quote om de essentie van hun boodschap weer te geven. Maar in acht uitgebreide cases laten we evenveel Belgische bedrijven uitgebreid aan het woord over hun internationale knowhow. Die jarenlange ervaring confronteren we met het jonge enthousiasme van vier studententeams die met hun businessplan meedingen naar de Go Business Award (p. 72). België mag dan wel een exportland bij uitstek zijn, het vormingsaanbod voor kaderleden die in hun bedrijf verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen van activiteiten in het buitenland, is beperkt. Hoe het recent opgerichte International Business Institute die nood lenigt, leest u op p. 66. Uitermate handig en nuttig ten slotte zijn de contactgegevens van de meer dan 70 CEO s die op ons Forum een table talk leiden (p. 12). Net als de pagina s met praktische adressen van instellingen en organisaties die u kunnen steunen bij het succes uw internationale ambities (p. 81). be international - VBO FORUM FEB 7

8 Inhoud Woord vooraf 04 Het vizier internationaal uitbreiden Leeswijzer 07 Wat vindt u in deze conferentiebrochure? CASE FRANCO DRAGONE ENTERTAINMENT GROUP 10 Overstijg voortdurend jezelf CEO s rond de tafel 12 Table Talks met 71 captains of industry CASE KYOTOenergy 16 Groeien door eliminatie en partnerships Studie International Business Door dr. Leo Sleuwaegen (Vlerick Mananagement School) & dr. Carine Peeters (Solvay Brussels School of Economics and Management) België in de nieuwe wereldeconomie: Internationalisering // België verliest marktaandeel in wereldexportmarkten 21 2// Invoer van goederen en diensten in België: twee snelheden 33 CASE LANO 50 Intercontinentale nichespeler worden was een must VBO-analyse 52 Nood aan een competitiviteitsplan Door Geert Vancronenburg, chief economist van het VBO 8 be international - VBO FORUM FEB

9 Door de opwaardering van de yuan en de infl atie werd China de voorbije jaren minder competitief als sourcingland voor onze sector van bedrukt textiel. John Rollier (CEO, FYBO Group) CASE MITHRA PHARMACEUTICALS 64 Met respect lokaal integreren International Business Institute 66 Internationaal ondernemen kun je leren CASE ORFIT INDUSTRIES 70 Ik zie geen grenzen Go Business Award 72 Jong businessgeweld met sterke ideeën. Klaar om de wereld te veroveren CASE ELECTRAWINDS 78 Eerst verkennen, daarna diversifi ëren Survival Kit 81 Het buitenland is groter dan het binnenland CASE CES GROUP % made in America CASE BNP PARIBAS FORTIS 90 De belangrijkste risicofactor is de tegenpartij be international - VBO FORUM FEB 9

10 Case FRANCO DRAGONE ENTERTAINMENT GROUP Simon Pieret CEO Franco Dragone Entertainment Group Overstijg voortdurend jezelf Franco Dragone Entertainment Group heeft als missie het ontwerp, de productie en regie van shows die artistieke hoogstandjes met technologisch meesterschap combineren, en waarin alle disciplines van de podiumkunsten aan bod komen. Oprichter Franco Dragone laat geen twijfel bestaan over zijn ambitie: de meest ongelofelijke shows ter wereld creëren. Vandaag rekent de internationale spektakel- en eventproducent onder meer Lawrence Ho, Voorzitter en CEO van Melco (Macao), Wang Jianling, Voorzitter van de Dalian Wanda Group (marktleider in bouw en luxehotellerie in China), Steve Wynn (Las Vegas), Disney, Céline Dion, Britney Spears, DreamWorks Animation tot zijn klanten en genoten wereldwijd reeds meer dan 75 miljoen mensen van hun indrukwekkende shows. Het cultiveren van zijn unieke knowhow is een van de voornaamste pijlers voor het duurzaam internationaal succesverhaal van de groep. Wie Franco Dragone Entertainment Group zegt, kan niet voorbij zijn gelijknamige stichter en bezieler. Als zoon van een Italiaanse immigrant trekt hij na jaren van theaterwerk in België naar Quebec waar hij begin jaren tachtig les geeft aan de circusschool van Montréal. Hij ontmoet er Guy Laliberté die net Cirque du Soleil uit de grond heeft gestampt. Het klikt meteen en Dragone tekent tussen 1985 en 1999 voor liefst 10 shows van het wereldberoemde circusspektakel. In 2000 keert hij terug naar België om in La Louvière de internationale eventproducent Franco Dragone Entertainment Group te starten. Vandaag staat de groep onder leiding van CEO Simon Pieret, die als geen ander de magie beheerst om kunst en creatie te koppelen aan doordachte businessstrategie en fi nanciële groei. Onze slaagkansen proberen we optimaal te verzekeren door onze partners dagelijks(!) te ondersteunen en te begeleiden. Door de aard van haar diensten is onze groep een natuurlijke born global. De shows die we produceren, worden vooral verkocht aan hotelketens, vastgoed- of vrijetijdsgroepen. De budgetten zijn aanzienlijk en bovenop de productie van de show zijn grote investeringen in onthaalstructuur nodig om de zalen uit te rusten met de meest geavanceerde technologie. De globalisering van de economie maakt dat die potentiële investeerders vooral in Azië en het Midden-Oosten en in de opkomende landen te vinden zijn. 10 be international - VBO FORUM FEB

11 Wie niet gedreven wordt door de ambitie om de wereld te veranderen, zal niets bereiken. Kleine stapjes zijn onmogelijk. Franco Dragone (bezieler en stichter van de gelijknamige eventproducent) Nieuwsgierigheid cultiveren Operationeel vertaalt de internationale scoop van de groep zich in eenvoudige dienstverleningscontracten tot de oprichting van een dochteronderneming die zich toelegt op de productie van de show, of zelfs de oprichting van een joint venture met de eindklant. De keuze hangt af van de feitelijke omstandigheden en het verloop van de onderhandelingen. Maar ik merk dat de trend evolueert naar de oprichting van rechtspersonen (dochteronderneming of joint venture) en dat ons aanbod uitgroeit tot dat van een echte integrator van alle diensten met betrekking tot de productie en exploitatie van shows. Dat sluit wonderwel aan bij onze middellangetermijnstrategie om het merk Franco Dragone op een duurzame wijze te integreren in de wereld. Om internationaal succesvol te zijn, moet de ondernemer zichzelf voortdurend opnieuw in vraag stellen en zijn nieuwsgierigheid cultiveren om de lokale zeden en gewoonten beter te begrijpen en te beheersen. Het spreekt vanzelf dat fl exibiliteit, pragmatisme, aanpassingsvermogen en respect voor de partners, klanten en eindgebruikers fundamenteel zijn. Onze slaagkansen proberen we optimaal te verzekeren door onze partners dagelijks(!) te ondersteunen en te begeleiden. Tips & tricks? Pieret hoeft niet lang na te denken: Eerst luisteren, dan doen. Probeer te begrijpen door blijk te geven van nederigheid. Wees nieuwsgierig. Omring je met specialisten en experts. Laat je respecteren en stel je partners en klanten gerust. Franco Dragone Entertainment Group FRANCO DRAGONE ENTERTAINMENT GROUP Event, spektakel en entertainment Actief in 5 landen: België, Zwitserland, Canada, Nevada en Macau (China) Omzet 2011: 30 miljoen euro Sterke buitenlandse markten vandaag en morgen: China, Midden-Oosten, BRIC-landen be international - VBO FORUM FEB 11

12 CEO s rond de tafel Table Talks met 71 captains of industry Liefst 71 captains of industry getuigden op het Forum over hun ervaringen en de internationale weg die zij hebben afgelegd. Deze Table Talks vormden een uitgelezen moment om meningen te delen en waardevolle kennis te verzamelen. Wie allemaal een tafel leidde, vindt u hieronder. Charles Beauduin Chief Executive Offi cer MICHEL VAN DE WIELE Manu Brehmen Tax Partner DELOITTE BELGIUM GDF SUEZ Steven Cuypers Chief Executive Offi cer ORFIT INDUSTRIES sonicangel Bart Becks Founder & CEO SONICANGEL & ANGEL.ME Chris Buyse Chief Financial Offi cer THROMBOGENICS Alain De Cat Managing Director- Chief Executive Offi cer SIEMENS LIMITED NIGERIA GDF SUEZ Dirk Beeuwsaert Executive Vice President GDF SUEZ Beckaert Paul Buysse Voorzitter van de raad van bestuur BEKAERT Yvan De Cock Head of Corporate & Public Bank Belgium BNP PARIBAS FORTIS DEME Alain Bernard Chief Executive Offi cer DEME Anette Böhm Chief Human Resources Offi cer SD WORX Maxime Boulvain Chief Executive Offi cer AUTOMATIC SYSTEMS Soudal Deloitte VKWLimburg Luc Cardinaels Voorzitter VKW LIMBURG André Claes Tax Partner DELOITTE BELGIUM Dirk Coorevits Algemeen directeur SOUDAL De Nul Deloitte Wouter De Geest Gedelegeerd bestuurder BASF ANTWERPEN Rik De Nolf Afgevaardigd bestuurder ROULARTA MEDIA GROUP Jan Pieter De Nul Chief Executive Offi cer ONDERNEMINGEN JAN DE NUL René Branders Chief Executive Offi cer FIB BELGIUM Cottyn Marc Cottyn Stichtend vennoot en bestuurder COTTYN Bart De Smet Chief Executive Offi cer AGEAS 12 be international - VBO FORUM FEB

13 Deceuninck Tom Debusschere Chief Executive Offi cer DECEUNINCK Jacques Evrard Managing Director BRUSSELS INVEST & EXPORT Eric Lauwers Business Unit President BENEFRALUX AB INBEV BELGIUM Koen Dejonckheere Chief Executive Offi cer GIMV François Fornieri Chief Executive Offi cer MITHRA PHARMACEUTICALS & UTERON Brice Le Blévennec Chief Visionary Offi cer EMAKINA Wim Dejonghe Global Managing Partner ALLEN & OVERY Bernard Gilliot Executive Vice President Strategy & Marketing TRACTEBEL ENGINEERING Thomas Leysen Voorzitter KBC GROUP/UMICORE Bernard Delvaux Gedelegeerd bestuurder SONACA Dominique Godin Managing Director TRAITEX Michel Lorge Adjunct algemeen directeur UNICEF BELGIUM Jean-Pierre Delwart Afgevaardigd bestuurder EUROGENTEC Michel Hanson General Manager FABRICOM International Operations & President FABRICOM Oil, Gas & Power Marcel Miller Voorzitter & Gedelegeerd bestuurder ALSTOM BELGIUM Hein Deprez Chairman of the Board of Directors UNIVEG BNP Paribas Fortis Jean-François Heris Voorzitter & Chief Executive Offi cer AGC GLASS EUROPE Yves Noël Voorzitter NMC Roch Doliveux Chief Executive Offi cer UCB BNP Paribas Fortis Max Jadot Chief Executive Offi cer, Chairman of the Executive Board BNP PARIBAS FORTIS Herman Paridaens Onafhankelijk bestuurder in diverse kmo s PARDIA Jos Donvil Chief Executive Offi cer KPN GROUP BELGIUM BNP Paribas Fortis Thierry Josz Global Head of Global Trade Solutions BNP PARIBAS FORTIS Remo Pellichero Voorzitter van de raad van bestuur SABCA Sabine Everaet Chief Information Offi cer COCA-COLA SERVICES Francis Lambilliotte Chief Executive Offi cer HAMON THERMAL EUROPE Jean-Max Pratx Chief Executive Offi cer THALES ALENIA SPACE ETCA be international - VBO FORUM FEB 13

14 experience is our capital - VBO FORUM FEB

15 CEO s rond de tafel Nathalie Renaudin Public Affairs Director EDENRED Philippe Suinen Algemeen bestuurder AWEX Pol Vanbiervliet Managing Director CISCO Martine Reynaers Chief Executive Offi cer REYNAERS ALUMINIUM Dirk Terweduwe Chief Executive Offi cer Nationale Delcrederedienst- ONDD Rik Vanpeteghem Chief Executive Offi cer DELOITTE BELGIUM Christian Salez Chief Executive Offi cer DELVAUX Johnny Thijs Gedelegeerd bestuurder BPOST Luc Vansteenkiste Vicevoorzitter RECTICEL Wim Sarens Chief Executive Offi cer SARENS Claire Tillekaerts Chief Executive Offi cer FLANDERS INVESTMENT & TRADE Philippe Vlerick Chief Executive Offi cer VLERICK GROUP Nicolas Saverys Chief Executive Offi cer EXMAR Bart Turtelboom Portfolio Manager, Co-Head of Emerging Markets GLG PARTNERS LP Vyncke Energietechniek Peter Vyncke Chief Executive Offi cer VYNCKE Jean Schréder Voorzitter van de raad van bestuur SCHREDER Jan Valcke Afgevaardigd bestuurder VASCO DATA SECURITY Christophe Weber Voorzitter GSK VACCINES Erik Spillemaeckers Afgevaardigd bestuurder PROMAT INTERNATIONAL ETEX GROUP Carl Van Camp Senior Vice-President POLYMERS TOTAL REFINING & CHEMICALS Hans Wilmots Chief Executive Offi cer BDO BELGIUM Jean Stéphenne Special advisor to the CEO GSK & Former Chairman & President GSK BIOLOGICALS Hans Vanackere Chief Executive Offi cer CES GROUP be international - VBO FORUM FEB 15

16 Case KYOTOenergy Links: Michel Buron CEO Kyotoenergy Groeien door eliminatie en partnerships KYOTOenergy ondersteunt bedrijven bij het uitwerken van een koolstofarme energie- en milieustrategie. Aan de aanbodzijde helpt het om emissiereducties (*) van projecten te identifi ceren, uit te werken en te commercialiseren. Aan de vraagzijde verleent het bedrijf koolstofadvies en levert het koolstofkredieten aan de industrie zodat die haar verplichte of vrijwillige doelstellingen kan bereiken. Michel Buron is CEO van deze rasechte born global. KYOTOenergy is een schoolvoorbeeld van de born global? Vanwege de aard van onze business werken we al van bij onze start (2005) grensoverschrijdend. Onze portefeuille bevat meer dan 120 projecten in 15 landen in de Mekong-regio, Zuidoost-Azië, Latijns-Amerika en recenter Afrika. Aan de ene kant knopen we aan met lokale projecten, terwijl we aan de andere kant onderhandelen met wereldwijde spelers, zoals handelaars, certifi cerende instellingen en regeringen. Die aanpak weerspiegelt zich duidelijk in ons wervingsproces: ons team is uitermate multicultureel ingesteld, autonoom en fl exibel. U opereert via een netwerk van lokale kantoren? Het gros van onze taken kunnen we overal in de wereld uitvoeren. Kwaliteitscontrole en planning zijn onze grootste uitdagingen en daarom werven we onze mensen aan in loondienst. Zo verzekeren we de resultaten van onze projecten. KYOTOenergy is uitgegroeid tot de belangrijkste CDM-projectontwikkelaar (Clean Development Mechanism) in de Mekong-regio, waar ook ons grootste kantoor is gevestigd. Het kantoor in Hanoi is een mix van autochtone medewerkers en expats die elkaar doeltreffend en economisch aanvullen. Het overige personeel werkt in het hoofdkantoor in Singapore en in Londen. Gezien de complexiteit van het werk, hebben we verschillende specialisten nodig (fi nanciën, milieu, duurzaamheid, wetenschap en wiskunde). Ieder doet zijn taak onder het beheer van een projectingenieur. De kwaliteitscontrole doorheen het volledige proces gebeurt door wederzijdse toetsing. Kyotoenergy Kyotoenergy Deins er niet voor terug een markt snel de rug toe te keren als ze niet winstgevend blijkt te zijn. 16 be international - VBO FORUM FEB

17 De middelen zijn beperkt, wees er zuinig mee! Falen is aanvaardbaar, herhaaldelijk falen niet! Michel Buron (CEO, KYOTOenergy) Hoe selecteert u nieuwe markten? Onze geografi sche uitbreiding steunt vooral op eliminatie. Landen met sterke concurrentie of kleine winstmarges mijden we. Bovendien focussen we op relevante industrieën en projecttypes die slechts in bepaalde landen aanwezig zijn. Daarbij spitsen we ons toe op langetermijnsamenwerking met wereldwijde marktleiders en emissiehandelaars, zoals Vitol (energie), Cargill en Bunge (agro-industrie). Ze zijn bepalend voor ons bedrijfsmodel aangezien ze fi nancieel gezonde en betrouwbare inkopers van koolstofkredieten zijn binnen een heel speculatieve markt. Dankzij dit model kunnen we een langetermijnvisie ontwikkelen en de koolstofactivawaarde voor onze klanten optimaliseren. Omdat de vraag naar koolstofkredieten op middellange termijn onder druk staat van politieke beslissingen (de eurocrisis en de update van het Kyoto-protocol) verbreden we momenteel ons actieterrein naar gerelateerde domeinen zoals hernieuwbare energie. Internationaal ondernemen = opportuniteiten én valkuilen? Internationaliseren biedt de kans om onontgonnen opportuniteiten te vinden. Als pionier kun je snel en voordelig modellen toepassen die elders hun deugdelijkheid al hebben bewezen. Braakliggend gebied heeft echter ook nadelen, zoals het gebrek aan gekwalifi ceerd personeel, hoogwaardige dienstverleners, een rechtvaardig en volwassen rechtssysteem, Wat zijn do s and don ts om internationaal succesvol te zijn en te blijven? Een bedrijf moet zeker zijn van de voordelen van de opportuniteiten en zich indekken tegen de risico s van een veranderende operationele omgeving. Dat is voor alle bedrijven zo, maar de hindernissen voor internationals zijn nog vele malen groter. Deins er daarom niet voor terug een markt of opportuniteit snel de rug toe te keren als ze niet winstgevend blijkt te zijn. De middelen zijn beperkt, wees er dus zuinig mee! Falen is aanvaardbaar, herhaaldelijk falen niet! En onderschat de administratieve, wettelijke en fi scale aspecten niet. Plan zorgvuldig zodat ze niet al uw aandacht opslorpen, en u zich kunt toeleggen op winst maken, niet op het oplossen van problemen. (*) KYOTOenergy beheert de gereglementeerde en commerciële aspecten van emissiereductieprojecten die geregistreerd zijn onder het Clean Development Mechanism (een mechanisme om de uitstoot in ontwikkelingslanden onder het Kyoto-protocol te compenseren). Projecten in ontwikkelingslanden kunnen Gecertifi ceerde Emissiereducties (CER s of koolstofkredieten) krijgen, die verhandeld kunnen worden onder de EU-regeling voor de emissiehandel. KYOTOenergy Koolstofarme energie-efficiëntie Kantoren in Singapore (HQ), Hanoi en Londen Omzet 2011: 1,4 miljoen euro Sterke buitenlandse markten: Mekong-regio, Zuidoost-Azië en Centraal-Amerika Toekomst: CDM in Least Developed Countries, koolstof- en watercertificeringsbusiness, investeren in hernieuwbare energieprojecten binnen de EU be international - VBO FORUM FEB 17

18 Studie International Business reporters KULeuven Carine PEETERS Leo SLEUWAEGEN België in de nieuwe wereldeconomie: Internationalisering 4.0 Studie uitgevoerd in opdracht van VBO-FEB en Deloitte Belgium door Vlerick Management School en Solvay Brussels School of Economics and Management Wie is Carine Peeters? Dr. Carine Peeters is professor International Business and Strategy aan de Université Libre de Bruxelles (ULB) aan de Solvay Brussels School of Economics and Management. Na een doctoraat Managementwetenschappen aan de ULB trok ze naar de Fuqua School of Business van Duke University. Als onderzoeker werkte ze mee aan de oprichting van het Offshoring Research Network waarvan zij in 2006 de Belgische leader werd. Op datzelfde moment trad ze toe tot de Solvay Brussels School. Carine Peeters onderzoekt vooral welke kansen offshoring kan bieden bij het leveren van diensten aan bedrijven en ondernemingen van alle formaten. Ze organiseert ook workshops en opleidingen voor leidinggevenden en bedrijfsleiders. Ze schreef als co-auteur diverse artikelen in internationale tijdschriften en is lid van verschillende universitaire verenigingen. In 2010 vervoegde ze de Raad van de European Outsourcing Association in België, evenals het redactiecomité van de Global Strategy Journal. 18 be international - VBO FORUM FEB

19 Wie is Leo Sleuwaegen? Dr. Leo Sleuwaegen is professor in de Bedrijfseconomie, Strategie en Internationaal Ondernemen aan de Katholieke Universiteit Leuven (KUL) en professor-partner van de Vlerick Management School. Hij behaalde een doctoraat economie aan de KUL en de Academy of International Business van New York kende zijn thesis in 1985 de titel van Best doctoral dissertation toe. Als consultant en expert was hij al actief voor de Europese Commissie, de Wereldbank, de OESO, de Verenigde Naties, de Belgische en Vlaamse overheid evenals grote internationale groepen. Hij schreef ook artikelen in talrijke internationale tijdschriften en is lid van de redactie van de International Journal of the Economics of Business en Journal of International Business Studies. Recent nog was hij gastdocent aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, het Europacollege (Brugge), de University of California (Irvine), de Bocconi University (Milaan), de Université de Paris (Panthéon- Sorbonne) en de New York University. België en de herbalancering van de wereldeconomie De wereldeconomie is onderhevig aan grondige structurele wijzigingen met nieuwe groeipolen voor consumptie en productie, waaronder vooral de BRIC-landen. Nieuwe groeilanden ontpoppen zich tot essentiële handelspartners en trekken een groter aandeel van de wereldhandel naar zich toe, als in- en uitvoerders. Samen met de snelle technologische vooruitgang leidt dit tot een mondialisering van waardeketens en tot grotere grensoverschrijdende stromen van onder meer goederen, diensten en fi nanciële middelen. Tegelijk dwingt de toenemende schaarste van grondstoffen overheden en ondernemingen tot nadenken over toekomstige ontwikkelingskansen. Ontwikkelde economieën zoals België zien zich bovendien geconfronteerd met de kosten van een verouderende bevolking. De huidige economische moeilijkheden wijzen op de complexe mondiale verwevenheid van de nationale economieën. Dit geldt vooral voor België, dat in de naoorlogse periode tot een van de meest geglobaliseerde economieën ter wereld uitgroeide. Zowel op het vlak van handel, buitenlandse investeringen, migratie, als in de rol van gastland van belangrijke internationale instellingen, is ons land een bijzonder open economie geworden. Deze openheid heeft een belangrijke impact op het gedrag en de performantie van de bedrijven die er gevestigd zijn. De snelle wijzigingen in de mondiale economie creëren tal van nieuwe strategische uitdagingen voor ondernemingen om succesvol te kunnen doorgroeien. Twee elementen van die globalisering traden recent in het publiek debat op de voorgrond, en worden vaak als zorgwekkende evoluties aangeduid: de competitieve positie van de Belgische ondernemingen op de wereldexportmarkt en de toegenomen sourcing van activiteiten van verre landen. Om een meer gefundeerd inzicht in deze evoluties te verwerven, werd in opdracht van het VBO en Deloitte een studie uitgevoerd naar de micro-economische realiteiten die onderliggend zijn aan beide fenomenen. In een eerste deel onderzoekt het Vlerick Management School-team onder leiding van professor Leo Sleuwaegen de prestatie van Belgische ondernemingen op de wereldexportmarkt. Vanuit een morfologische benadering worden de prestaties van verschillende groepen van ondernemingen (grote en kleine ondernemingen, multinationale ondernemingen en jonge versus oudere ondernemingen) op de wereldexportmarkt toegelicht. In het tweede deel onderzoekt het Solvay Brussels School-team onder leiding van professor Carine Peeters hoe Belgische ondernemingen betrokken zijn in de sourcing van activiteiten, vooral diensten, vanuit het buitenland. be international - VBO FORUM FEB 19

20 Speak as you live Intensieve taalcursussen in een volledige onderdompeling LINGUA INTERNATIONAL Arabisch Duits Engels Frans Italiaans Japans Mandarijn Chinees Nederlands Portugees Russisch Spaans Meer dan 35 jaar ervaring Beproefde methode Gepersonaliseerd onderricht «Native» docenten Snelle vooruitgang Opleidingscentra in België (Spa en Brussel) en in Frankrijk (Provence) Multiculturele omgeving Ook voor YOUNG ADULTS en JUNIORS Graphisme : Visible.be - Photos : CERAN be international - VBO FORUM FEB T. +32 (0)

21 Studie International Business 1// België verliest marktaandeel in wereldexportmarkten Onder invloed van de mondiale structurele tendensen krimpt het aandeel van geavanceerde economieën in de wereldhandel. Nieuwe groeilanden zijn belangrijke spelers in de wereldhandel geworden. Omwille van de stijgende concurrentie worden ontwikkelde landen gestimuleerd om zich te heroriënteren op nieuwe sectoren. Door deze verschuivingen zien de geavanceerde economieën hun aandeel in de wereldhandel dalen, ondanks hun positieve absolute groeitrends. Binnen de groep van ontwikkelde landen en binnen Europa bestaan er echter grote onderlinge verschillen. Zo daalde over een periode van tien jaar het belang van België in de wereldexport van goederen met 21% (aandeel dalend van 3,14% in 2002 tot 2,62% in 2011); voor diensten gaf België 9% prijs (aandeel dalend van 2,30% in 2002 tot 2,09% in 2011). Met die cijfers presteert België slechter dan Nederland en Duitsland (cfr. grafi ek 1). Daarbij is van belang dat van de Belgische export amper 22% voor rekening van de dienstensectoren is. Op Europees niveau bezetten diensten enkel in Duitsland, Nederland en Italië een nog kleiner percentage van de totale handel. Grafiek 1 Procentuele verandering in aandeel van wereldexport ( ) (samengestelde veranderingspercentages op jaarbasis in waarde) 50,00% 40,00% 30,00% 20,00% 10,00%,00% -10,00% -20,00% -30,00% -40,00% -50,00% GRIEKENLAND NEDERLAND DUITSLAND SPANJE OOSTENRIJK PORTUGAL EUROZONE-12 BELGIË LUXEMBURG ITALIË FRANKRIJK FINLAND IERLAND goederen diensten Bron: NBB Handelsstatistieken be international - VBO FORUM FEB 21

22 Studie International Business In Duitsland, Finland, Ierland en Luxemburg wordt de daling van het belang in goederenexport deels opgevangen door sterkere prestaties in dienstenexport (grafi ek 1). De Belgische ontwikkeling daarentegen wordt gekenmerkt door verlies op beide terreinen. Uit een vergelijking met de goederenexport van andere EU-lidstaten werd vastgesteld dat slechts de helft van de omvang van de relatieve terugval van het Belgische marktaandeel t.o.v. deze landen kan verklaard worden door een oververtegenwoordiging van export in langzaam groeiende landen of sectoren in de Belgische exportstructuur 1. Bijgevolg spelen andere interne factoren een rol. Deze elementen die de prestaties van de export in grote mate aansturen en niet bepaald worden door de groei van markten of sectoren, worden gevat onder de noemer concurrentiekracht. Inzake de sectorspecialisatie daalde de voorbije tien jaar de exportspreiding tussen de grote sectoren van de Belgische economie. Vooral in de innovatieve sectoren (telecom, machinebouw, elektronica, informatica en bureaumaterialen) moest België aandeel prijsgeven in de wereldhandel en groei t.o.v. de Europese concurrenten. Slechts in enkele sectorgroepen kan een toename voor goederen vastgesteld worden. Vooral minerale brandstoffen, chemie en farmacie maken een opmerkelijke groei door. Figuur 2 Procentuele verandering van waarde van goederenexport van 2000 tot 2011, per sector (de omvang van de cirkels stelt het percentage in de Belgische export voor, in waarde) 400% Exportgroei België % WINST MARKTAANDEEL 200% 100% VERLIES MARKTAANDEEL 0% Voedingsproducten Grondstoffen Mineralen en aanverwanten Chemicaliën en aanverwanten Machines en vervoersuitrusting Andere goederen 0% 100% 200% 300% Bron: NBB Handelsstatistieken Exportgroei EU be international - VBO FORUM FEB 1 Baugnet, V., Burggraeve, K., Dresse, L., Piette, Ch., Vuidar, B., Positie van België in de wereldhandel, NBB Economisch Tijdschrift 2010.

23 Dankzij de internationale dimensie kunnen we ons onderscheiden van de andere, traditioneel lokale advocatenkantoren. Marc Cottyn (advocaat-vennoot Cottyn) Inzake de geografi sche spreiding slaagde België er het voorbije decennium niet in zijn achterstand op de buurlanden weg te werken door zich sterker te oriënteren op de groeilanden, op de BRIC-landen in het bijzonder. Voor de export van goederen naar BRIC-landen bleef de achterstand op Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk vrijwel gelijk tussen 2004 en Een kleine voorsprong werd gerealiseerd ten opzichte van Nederland, maar de kloof met Duitsland groeit. De achterstand van België specifi ek in de handel in diensten met BRIC-landen is wel kleiner geworden. In de handel in diensten met BRIC-landen bedroeg in 2004 de Nederlandse export het zevenvoudige van de Belgische export. Hoewel in recente jaren de achterstand verkleinde, hinkt België nog altijd achterop de buurlanden. Deels hangt de geringe export naar BRIC-landen samen met het geringe percentage hightech exportgoederen vanuit België. In het algemeen laat België met betrekking tot de handel in hoogtechnologische goederen een persistente achterstand optekenen t.o.v. de buurlanden en de Scandinavische landen. De dienstenexport bevat een hoger percentage van kennisintensieve diensten, maar ook op dat vlak is er een onderbenutting van het potentieel. Grafiek 3 Percentage van hightech in totale goederenexport (eurozone-12, ) 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% LUXEMBURG IERLAND FRANKRIJK V.K. ZWEDEN NEDERLAND DENEMARKEN OOSTENRIJK DUITSLAND FINLAND BELGIË ITALIË GRIEKENLAND PORTUGAL SPANJE Bron: Eurostat, Community labour force survey be international - VBO FORUM FEB 23

24 24 be international - VBO FORUM FEB

25 Studie International Business Niemand zit op ons te wachten in het buitenland. Wees daarom zelfzeker en niet te bescheiden. Albert Cluckers (directeur opleidingsprogramma, International Business Institute) Nochtans hangt de groei van landen samen met hun specialisatie in hoogproductieve activiteiten en producten waarbij kennis en immateriële activa een grotere rol spelen. Dat is typisch voor hoogontwikkelde economieën, gekarakteriseerd door een hoge exportproductiviteit. De exportsofi sticatie-index geeft op basis van deze uitgangspunten weer in welke mate landen gespecialiseerd zijn in hoogproductieve export. Hoe sterker een land zich zou specialiseren in deze activiteiten en producten, hoe hoger ook de toekomstige groei die kan gerealiseerd worden. Een eerdere studie toonde aan dat België uiterst gematigd scoorde op het vlak van exportsofi sticatie: beduidend lager dan Duitsland en kleinere landen zoals Ierland. Opvallend in de handelsstatistieken is dat België in toenemende mate evolueerde tot een middle-man in globale aanbodketens. Getuige hiervan is de sterke stijging in het aandeel van intermediaire goederen in de totale invoer: dat bedraagt 79% van de totale invoer. Ook het hoge percentage intermediaire goederen, meer dan 60% van de goederenexport, bevestigt dit. Grafiek 4 Intermediaire goederen als percentage van Belgische import ( ) Grafiek 5 Intermediaire goederen als percentage van Belgische export ( ) 100% 100% 80% 80% 60% 60% 40% 40% 20% 20% 0% 0% Verbruiksgoederen Uitrustingsgoederen Andere goederen Intermediaire goederen Bron: NBB Handelsstatistieken Verbruiksgoederen Uitrustingsgoederen Andere goederen Intermediaire goederen Bron: NBB Handelsstatistieken be international - VBO FORUM FEB 25

26 Studie International Business Deze rol als middle-man betekent onder meer dat het bijzonder misleidend kan zijn om de exportwaarde van België uit te drukken t.o.v. het bbp als maatstaf van export-belang. Stel dat we in de plaats van de totale verkoopwaarde (omzet-export) als teller in de ratio de Belgische toegevoegde waarde van de exportproducten opnemen, dan zou de openheid van België volgens deze nieuwe maatstaf dalen van 89% naar 44% (gemeten in 2005). Ter vergelijking: voor Duitsland daalt de waarde veel minder: van 35% in omzet-export naar 25% in toegevoegde-waarde export. Voor België is het dus de uitdaging om blijvend nieuwe waarde te creëren met zijn exportproducten, en zodoende een belangrijke toegevoegde waarde als knooppunt in het globale netwerk van handelsstromen uit te bouwen. Kmo s (< 250 werknemers) waren in 2010 goed voor 93% van het totale aantal uitvoerders. Wie exporteert? In 2010 exporteerden ondernemingen vanuit België. Dat is ongeveer 23% van alle commerciële bedrijven in ons land (exclusief micro-ondernemingen met minder dan 10 werknemers). In 2000 was dat 29% en in 2005 nog 27% van alle ondernemingen. Grote ondernemingen, d.w.z. bedrijven met meer dan 250 werknemers, staan in voor het gros van de Belgische export. In 2010 vertegenwoordigden ze amper 7% van het aantal uitvoerders, maar hun totale export bedroeg 55% van de totale Belgische exportwaarde. Van de grote ondernemingen is 38% dochteronderneming van een multinational. Die groep staat echter in voor meer dan de helft (51%) van de export van grote ondernemingen. Multinationale dochterondernemingen zijn vooral actief in sectoren waar België een exportsurplus genereert (cfr. fi guur 6). Zij gebruiken België dikwijls als een exportplatform om andere Europese landen te bedienen. Recent zijn wel enkele sectoren waar multinationale ondernemingen domineren naar een exportdefi cit geëvolueerd. Voor deze sectoren (motorvoertuigen, informatica-uitrusting) neemt het gevaar van delokalisatie van multinationale ondernemingen toe (bv. Renault en General Motors in de automobielsector). Dergelijke delokalisaties kunnen snel clusters van lokale bedrijvigheid uitdunnen en zodoende een cumulatief negatief effect hebben op de verdere ontwikkeling ervan, inclusief het aantrekken van nieuwe investeerders in deze sectoren. 50% De helft van de exporterende kmo s gaat heel vroeg, of zelfs onmiddellijk na hun oprichting, internationaal. 26 be international - VBO FORUM FEB

27 Internationaal ondernemen is dé toekomst voor Belgische bedrijven. De globalisering geeft Belgische ondernemers immers de kans om op grotere schaal te innoveren. Businessideeën hoeven niet enkel op Belgisch grondgebied te renderen, maar kunnen ook hun potentieel bewijzen op internationaal niveau. Anette Böhm (Chief HR Offi cer, SD WORX) Sectoren met een exportsurplus waar Belgische ondernemingen domineren, zijn meer verankerd. Voeding en textiel en metaalproducten bijvoorbeeld behoren tot die groep. De sectoren met een handelsdefi cit waar Belgische ondernemingen domineren, zijn bedreigd door stopzetting van activiteiten of delokalisatie naar het buitenland. Figuur 6 Buitenlandse ondernemingen en exportsurplus - goederen (2009) (de omvang van de cirkels stemt overeen met het percentage van de sector in de Belgische export, in waarde) 30% primaire metalen leer textiel voeding dranken 20% mineralen chemie Netto handelsbalans drukkerijen hout kleding 10% -10% papier kunststoffen tabak motorvoertuigen transportmiddelen informatica 80% 0% 20% metaalproducten 40% 60% 0% elektronica farma cokes & aardolie 100% -20% -30% Percentage werkgelegenheid in buitenlandse dochterondernemingen Bron: NBB Handelsstatistieken, Vlerick MNO databank be international - VBO FORUM FEB 27

28 First in Business Geniet van uniek comfort aan boord van onze revolutionaire nieuwe Business Class Ruim: zetel kan veranderd worden in een volledig horizontaal bed van 2m voor superieur comfort Luxueus: pneumatische technologie waarmee u de zachtheid van uw zetel kan instellen en ontspannende massagefuncties Innovatief: zetel wordt bediend met een touchscreen; aanpasbare blauwe sfeerverlichting Boeiend: extra groot 15.3 touchscreen; met meer dan 100 uur video on demand Geleidelijke implementatie op onze volledige langeafstandsvloot in 2012 brusselsairlines.com/experience 28 be international - VBO FORUM FEB

29 Studie International Business Kmo s (bedrijven met minder dan 250 werknemers) zijn veel talrijker (93% van het totale aantal uitvoerders in 2010), maar hebben minder gewicht in de totale exportwaarde van België (45%). Deze momentopname geeft echter een misleidend beeld over het belang van kmo s. In de nieuwe export die gerealiseerd werd over de periode 2000 tot 2010 namen zij netto de helft voor hun rekening. Nog belangrijker is dat kmo s die exporteren productiever zijn dan niet-exporterende kmo s en procentueel meer toegevoegde waarde en werkgelegenheid genereren dan grote ondernemingen en niet-exporterende kmo s. Grote ondernemingen die exporteren laten een signifi cante terugloop in werkgelegenheid zien, wellicht door een sterkere kapitaalinzet en offshoring van activiteiten over deze periode. Bij de exporterende kmo s zijn de meest dynamische groep de kmo s die starten met exporteren. Deze nieuwe uitvoerders realiseren groeicijfers in export, toegevoegde waarde en werkgelegenheid die een veelvoud zijn van wat andere groepen van ondernemingen presteren in de Belgische economie. Kmo s die exporteren zijn productiever dan niet-exporterende kmo s. Tussen deze nieuwe uitvoerders maken we een onderscheid naar de leeftijd van onderneming en de scoop of reikwijdte betreffende het aantal landen waarnaar zij exporteren bij de start. Ondernemingen die op jonge leeftijd (minder dan 5 jaar oud) starten met exporteren en dit naar minimum vijf landen, waarvan minstens één buiten de EU, worden Born Globals genoemd. Ondernemingen die eveneens op jonge leeftijd exporteren, maar dit doen op beperktere schaal, krijgen het label Born International. Ondernemingen die op latere leeftijd starten met export en dan nog uiterst beperkt zijn Traditional Exporters. Born-again Globals ten slotte zijn ondernemingen die laat starten met export, maar zich onmiddellijk richten op een groot aantal landen. Zoals de Born Globals hanteren ze een Sprinkler-exportstrategie (onmiddellijk naar vele landen), terwijl de Born Internationals en zeker de traditionele exporteerders een watervalstrategie hanteren, met een geleidelijke en opeenvolgende opbouw van exportbestemmingen. Figuur 7 Types kmo s die starten met export scope global narrow 1583 (175)* Born Global Sprinkler strategy 2603 (231)* Waterfall strategy Born International early timing 147 Born-again Global 4150 Traditional Exporter late *Als gevolg van de verandering van de aangiftedrempels, de uitbreiding van de EU en het ontbreken van exportdata na 2010 is er een sterke daling van het aantal geregistreerde nieuw exporterende kmo s die werden opgericht na Van de Born Globals werden er opgericht t.e.m en 175 tussen 2006 en Van de Born Internationals t.e.m en 231 tussen 2006 en Bron: NBB Handelsstatistieken be international - VBO FORUM FEB 29

30 Studie International Business Born Globals en Born Internationals zijn geen marginale groepen (respectievelijk 19% en 31% van het totaal) en tonen de sterkste groei in export, toegevoegde waarde en werkgelegenheid. Het belang van de Born Globals is sterk verbonden met de voortschrijdende globalisering, waardoor sommige bedrijfstakken heel open geworden zijn. De globalisering met een verruiming van de relevante markten naar de wereldmarkt en een scherpere concurrentie verklaren tevens waarom kmo s reeds vroeg in hun bestaan moeten internationaliseren. 96% Van de Born Globals exporteert 96% diensten en 88% van hen importeert diensten. Figuur 8 toont aan hoe het percentage van de Born Globals in het totaal van nieuwe exporteerders hoog is in bedrijfstakken met een grotere openheid 2. Born globals en Born Internationals zijn behalve belangrijke uitvoerders, ook belangrijke invoerders van producten en diensten uit het buitenland. Ongeveer 86% van de Born Globals en 50% van de Born Internationals voeren goederen in. Born Globals zijn bovendien heel actief in de buitenlandse handel van diensten. Liefst 96% van de Born Globals exporteert diensten en 88% importeert diensten. Dat laatste illustreert hun inbedding in globale waardeketens, een aspect dat tevens hun sterke productiviteitswinsten kan verklaren (cfr. deel 2 van deze studie). Figuur 8 Born Globals per sector Globalisering van de sector clothing + leather metal products printing minerals motor vehicles elec. mach. food paper furniture computers plastic recycling metals medical eq. machinery textile chemicals telecom eq % Born Globals in totaal aantal nieuw exporterende kmo s Bron: NBB Handelsstatistieken 30 be international - VBO FORUM FEB 2 Gedefi nieerd als de som van export en import als percentage van de omzet van de sector en het aandeel van de handel buiten de EU in de totale handel van de sector.

31 Belgen moeten meer waarde leren hechten aan hun merk of brand en hun producten beter commercialiseren. Marie Martens (Managing director, Twist) Een beperkte bevraging van exporterende kmo s (Onkelinx, Sleuwaegen, 2011) leert ons dat er belangrijke verschillen zijn tussen de Born Globals en de Traditional Exporters. Born Globals exporteren vooral nicheproducten (79%), terwijl de meerderheid van traditionele exporteerders (52%) standaardproducten of een mix van standaardproducten en nicheproducten (30%) maakt. Born Globals spenderen ook meer aan Onderzoek en Ontwikkeling. De meerderheid spendeert meer dan 2% van de omzet aan O&O. De manier waarop de eerste export tot stand komt, verschilt eveneens grondig. Born Globals starten vooral via actieve prospectie naar buitenlandse markten (55%) en samenwerking met buitenlandse partner (18%), terwijl bij de Traditional Exporters een even belangrijke groep start met exporteren vanuit een spontane bestelling vanuit het buitenland (40%) als vanuit actieve prospectie (40%). Beleid Over de exportondersteuning door de overheid en haar promotieagentschappen valt uit het onderzoek op dat kmo s nog veel noden hebben die door het bestaande aanbod slechts gedeeltelijk ingevuld worden. Vooral vragen over de aanpassing van het product aan de buitenlandse markt, helpen zoeken naar buitenlandse partners en marktonderzoek duiden ze aan als probleemgebieden. Born Globals hebben een grotere behoefte aan ondersteuning inzake internationale managementvaardigheden en hulp bij het omgaan met exportreguleringen. Traditional Exporters daarentegen hebben een sterke nood aan binnenlandse netwerking met internationale ondernemingen. Enkele landen namen specifi eke maatregelen om kmo s, en in het bijzonder de Born Globals, beter te ondersteunen. Interessante voorbeelden zijn Finland, Ierland en Denemarken. De exportondersteuning van Finse kmo s vertrekt vanuit een grondige analyse van de onderneming, waarna op basis van de producten, landen en concurrentievoordelen, op maat van de onderneming een exportstrategie en een ontwikkelingsprogramma opgesteld worden. Ierland mikt vooral op het verbeteren van het klimaat voor ondernemerschap, en specifi ek voor ondernemerschap met groeipotentieel. Dat moet niet enkel Ierse ondernemingen stimuleren, er wordt ook actief werk gemaakt van het aantrekken van buitenlandse ondernemers en start-ups met een sterk groeipotentieel. Denemarken biedt naast strategisch advies ook diensten aan op het vlak van marktanalyse, partneridentifi catie, opstarten van buitenlandse productie en aantrekken van personeel in het buitenland. Daarnaast zijn er ook initiatieven ter bevordering van innovatie en ondersteuning op het vlak van sourcing. Op basis van de bevindingen in het eerste deel van de studie en de voorbeelden uit het buitenland doen we enkele generieke aanbevelingen voor zowel het bedrijfsleven als de overheid. be international - VBO FORUM FEB 31

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen. Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt

7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen. Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt PERSBERICHT Hasselt, 12 april 2012 Onderzoek UNIZO-Limburg en VKW Limburg: 7 op 10 internationale bedrijven ondervinden problemen Vlaamse exportondersteuning onvoldoende gekend en gebruikt UNIZO-Limburg

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

VBO-ANALYSE. Buitenlandse handel: Overzicht belangrijkste tendensen

VBO-ANALYSE. Buitenlandse handel: Overzicht belangrijkste tendensen VBO-ANALYSE Buitenlandse handel: Overzicht belangrijkste tendensen Morgane Haid Juni 2015 EXECUTIVE SUMMARY België is en blijft een zeer open economie. Het aandeel van de export van goederen en diensten

Nadere informatie

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014

Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 Export-update Noord- en Zuid-Amerika - juli 2014 1. Samenvatting en conclusies De Nederlandse uitvoerwaarde is in 2013 met 1,0% gestegen t.o.v. dezelfde periode in 2012 tot 433,8 miljard euro. De bescheiden

Nadere informatie

Bilaterale handel Vlaanderen - Colombia

Bilaterale handel Vlaanderen - Colombia Bilaterale handel Vlaanderen - Colombia Handelsbalans Vlaanderen - Colombia Onze handel met Colombia is steevast in een handelstekort geëindigd. Dat tekort was op zijn hoogst in 2008: zowat een half miljard

Nadere informatie

De buitenlandse handel van België - 2009 -

De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België - 2009 - De buitenlandse handel van België in 2009 (Bron: NBB communautair concept*) Analyse van de cijfers van 2009 Zoals lang gevreesd, werden in 2009 de gevolgen van

Nadere informatie

Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011

Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011 Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011 Auteurs: P. M. Walison MSc, Trainee Internationaal Ondernemen Dhr. P. van Kuijen, Sectormanager Zoetermeer, 24 januari 2011 Hoewel aan de

Nadere informatie

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut.

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. ONDERZOEKSRAPPORT Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. Introductie In het Human Capital 2015 report dat het World

Nadere informatie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie De Global Entrepreneurship Monitor (GEM) is een jaarlijks onderzoek dat een beeld geeft van de ondernemingsgraad van een land. GEM

Nadere informatie

Zakendoen met China via Hong Kong

Zakendoen met China via Hong Kong Zakendoen met China via Strategische Overwegingen en Praktijkvoorbeelden Bart Horsten 3 mei 2011 Steenweg op Mol 129 B-2360 Oud-Turnhout Belgium Tel: +32 (0)14 720275 Fax: +32 (0)14 720299 www.horsten.be

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

Onderzoek naar de employer brands van de grootste Belgische bedrijven

Onderzoek naar de employer brands van de grootste Belgische bedrijven Onderzoek naar de employer brands van de grootste Belgische bedrijven Persconferentie Randstad Award 2013 Jan Denys & Patrick Dupont Brussel, 21 maart 2013 Waarom is Randstad Award uniek? 1. Om bedrijven

Nadere informatie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie

Polsslag Ondernemend Limburg juli 2015: +4,8 Ondernemersvertrouwen op hoogste peil in 4 jaar Nog geen hitterecords voor Limburgse economie Ieder kwartaal peilen VKW Limburg en UNIZO-Limburg naar het aanvoelen van de Limburgse ondernemers en bedrijfsleiders over de economische gang van zaken in de bedrijven. De resultaten van deze bevraging

Nadere informatie

Nederlandse exportgroei houdt aan

Nederlandse exportgroei houdt aan M200712 Nederlandse exportgroei houdt aan Exportthermometer 2007 drs. B.H.G. Jansen Zoetermeer, oktober 2007 Nederlandse exportgroei houdt aan Net als in de voorgaande jaren realiseert het Nederlandse

Nadere informatie

Ondernemerschap in België: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in België: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in België: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap is een van de drijfveren van economische groei en heeft als studiedomein de laatste jaren internationaal heel wat aan

Nadere informatie

HET VERTROUWEN IN HET WERELDWIJDE ECONOMISCHE KLIMAAT BLIJFT STIJGEN

HET VERTROUWEN IN HET WERELDWIJDE ECONOMISCHE KLIMAAT BLIJFT STIJGEN Met dank aan: Flanders Investment & Trade presenteert de derde editie van de EXPORTbarometer, deze keer in samenwerking met Agoria, essenscia, Fevia, UNIZO en Voka. In juni 2015 hielden we een grootschalige

Nadere informatie

Voortgangsrapportage Onderwijs en Opleiding 2010 Beschrijving prestaties Nederland en andere lidstaten op EU benchmarks

Voortgangsrapportage Onderwijs en Opleiding 2010 Beschrijving prestaties Nederland en andere lidstaten op EU benchmarks ANNEX Voortgangsrapportage Onderwijs en Opleiding 21 Beschrijving prestaties Nederland en andere lidstaten op EU benchmarks 1. Deelname voor- en vroegschoolse educatie (VVE) De Nederlandse waarde voor

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

FARMACIJFERS 2014. De geneesmiddelenindustrie in België : een vector voor groei. De kerncijfers

FARMACIJFERS 2014. De geneesmiddelenindustrie in België : een vector voor groei. De kerncijfers FARMACIJFERS 214 De geneesmiddelenindustrie in België : een vector voor groei De kerncijfers Verantwoordelijke uitgever : Catherine Rutten voor pharma.be, Algemene Vereniging van de Geneesmiddelenindustrie

Nadere informatie

Onderzoeksrapport World Economic Forum: The Leveraging Entrepreneurial Ambition and Innovation Report 2014-2015

Onderzoeksrapport World Economic Forum: The Leveraging Entrepreneurial Ambition and Innovation Report 2014-2015 Ondernemerschap in Nederland blijft achter Hoge mondiale concurrentiepositie geen garantie voor een sterk ondernemerschapsklimaat Rotterdam, 21 januari 2015 Onlangs heeft het World Economic Forum (WEF)

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Hoe ondernemend zijn onze Vlaamse studenten? Prof Hans Crijns en Sabine Vermeulen

Hoe ondernemend zijn onze Vlaamse studenten? Prof Hans Crijns en Sabine Vermeulen Hoe ondernemend zijn onze Vlaamse studenten? Prof Hans Crijns en Sabine Vermeulen Inleiding Vlaanderen kent de laatste jaren een lage ondernemerschapsgraad. De resultaten voor Vlaanderen in de Global Entrepreneurship

Nadere informatie

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context As % of total European pharmaceutical industry De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context Terwijl België slechts 2,6 % vertegenwoordigt van het Europees BBP, heeft de farmaceutische

Nadere informatie

Exporteren naar en kopen in het buitenland. Prof. Dr. José Bloemer

Exporteren naar en kopen in het buitenland. Prof. Dr. José Bloemer Exporteren naar en kopen in het buitenland Prof. Dr. José Bloemer Relatiemanagement Dé strategie naar succesvol ondernemerschap in een internationale context Relatiemanagement Het ontwikkelen en verstevigen

Nadere informatie

Internationale handel in goederen van Nederland 2012

Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Webartikel 2013 Internationale handel in goederen van Nederland 2012 Wiel Packbier 11-11-2013 gepubliceerd op cbs.nl Samenvatting De internationale handel in goederen is in 2012 wederom minder hard gegroeid.

Nadere informatie

Internationale Kansen & Knelpunten

Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport Internationale Kansen & Knelpunten Onderzoeksrapport van- en voor de Nederlandse Life Sciences & Health sector Versie 2015 Mede mogelijk gemaakt door: www.tfhc.nl Task Force Health Care

Nadere informatie

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET NIEUW-ZEELAND

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET NIEUW-ZEELAND HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET NIEUW-ZEELAND De handelsbetrekkingen van België met Nieuw-Zeeland 0 Inhoudstafel 1. Enkele economische indicatoren - 2011... 3 2. Index van de eenheidsprijs van goederen

Nadere informatie

Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst. Brussel, 27 februari 2013

Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst. Brussel, 27 februari 2013 Gimv Health & Care fonds Investeren in de gezondheids- en zorgsector van de toekomst Brussel, 27 februari 2013 Inhoud 1. Health & Care fonds zorgt voor kritische massa en multiplicatoreffect (Urbain Vandeurzen)

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Instituut voor de nationale rekeningen

Instituut voor de nationale rekeningen Instituut voor de nationale rekeningen 2015-02-17 Links: Publicatie BelgoStat Online Algemene informatie Broos herstel in 2013 na krimp in 2012 in Brussel en Wallonië; verdere groeivertraging in 2013 in

Nadere informatie

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

Bilaterale handel Vlaanderen Polen

Bilaterale handel Vlaanderen Polen Bilaterale handel Vlaanderen Polen Handelsbalans Vlaanderen Polen (2010 2014) Sinds 2002, het jaar waarin een aanvang werd genomen met Vlaamse in- en uitvoercijfers, is de totaalhandel tussen Vlaanderen

Nadere informatie

Leading Professional Recruitment in the Technology Industry

Leading Professional Recruitment in the Technology Industry Leading Professional Recruitment in the Technology Industry People Linking Performance Strategy Wie is Top Job TOP JOB is een Belgisch, internationaal wervings-en selectiekantoor gespecialiseerd in het

Nadere informatie

Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei

Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei Persbericht Met een bijdrage van meer dan 1.000 miljard euro aan de Europese economie, zijn mid-market bedrijven de stuwende kracht achter de Europese groei Hoewel de Europese mid-market in 2014 slechts

Nadere informatie

Uittocht uit de industrie onstuitbaar? Prof. Dr. J. Konings VIVES - KULeuven

Uittocht uit de industrie onstuitbaar? Prof. Dr. J. Konings VIVES - KULeuven Uittocht uit de industrie onstuitbaar? Prof. Dr. J. Konings VIVES - KULeuven Overzicht Stylized Facts Theoretisch kader Sterke en zwakke sectoren in Vlaanderen? De supersterren van de Vlaamse economie

Nadere informatie

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête DigitasLBi presenteert nieuwe enquête over wereldwijd winkelgedrag en onthult enkele belangrijke trends voor Belgische markt Brussel, 24 april, 2014 M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag

Nadere informatie

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten.

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten. Ecofys Perskit Ecofys Experts in Energy Inleiding Ecofys is al meer dan 25 jaar een toonaangevend internationaal consultancybedrijf in energie en klimaatbeleid. De visie van Ecofys is "sustainable energy

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel

Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel M200515 Stijging van export en exportkansen in industrie, diensten en groothandel Exportthermometer drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, januari 2006 Exportprestaties en exportpotentieel van de industrie, de

Nadere informatie

De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden

De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden De Staat van Nederland Innovatieland: een gouden ei? Walter Manshanden Van der Zee, F., W. Manshanden, F. Bekkers, T. van der Horst ea (2012). De Staat van Nederland Innovatieland 2012. Amsterdam: AUP

Nadere informatie

Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010

Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010 Samenvatting Internationaliseringsmonitor 2010 1. Inleiding Globalisering is een onderwerp dat regelmatig in het maatschappelijke debat opduikt. Het gaat dan om de gevolgen van de internationale economische

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Feedback en interactie met klanten en stakeholders. 12 juni 2014 Netwerk organisatiebeheersing Caroline Ampe Ariane De Vriendt

Feedback en interactie met klanten en stakeholders. 12 juni 2014 Netwerk organisatiebeheersing Caroline Ampe Ariane De Vriendt Feedback en interactie met klanten en stakeholders 12 juni 2014 Netwerk organisatiebeheersing Caroline Ampe Ariane De Vriendt Agenda 1. Wat doet FIT? 2. Historiek belanghebbenden bij FIT 3. Klantenpanels

Nadere informatie

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen 1 Innovatiekompas Inspiratie Sessies Contacteer ons voor: Een voordracht om kennis te maken met het kompasmodel. Een workshop om het toepassen van

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Delokalisatie, een element van industriële dynamiek

Delokalisatie, een element van industriële dynamiek Delokalisatie, een element van industriële dynamiek Mommaerts, G.; Pennings, E.; Sleuwaegen, L.; Van Den Cruyce, B.; Van Sebroeck, H. (2000), Syntheserapport: Delokalisatie, een element van industriële

Nadere informatie

Speech Gwenn SONCK 23/11/2015 Opportuniteiten voor Vlaamse bedrijven in China

Speech Gwenn SONCK 23/11/2015 Opportuniteiten voor Vlaamse bedrijven in China Speech Gwenn SONCK 23/11/2015 Opportuniteiten voor Vlaamse bedrijven in China Mijnheer de gouverneur, vice-gouverneur, dames en heren, goede namiddag. Het is voor de Vlaams-Chinese Kamer van Koophandel

Nadere informatie

De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale dienstenhandel

De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale dienstenhandel De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale handel De Nederlandse architect die gebouwen ontwerpt in Frankrijk en Portugal is net zoals de Bulgaarse datatypist die vanuit Sofia werkt voor een

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Sleutelvragen & antwoorden voor een beter begrip van de jaarresultaten over 2013

Sleutelvragen & antwoorden voor een beter begrip van de jaarresultaten over 2013 Sleutelvragen & antwoorden voor een beter begrip van de jaarresultaten over 2013 Hoe kan het jaar 2013 worden geanalyseerd? In 2013 heeft de Groep, ondanks de situatie van de Europese energiemarkten, goede

Nadere informatie

Bilaterale handel Vlaanderen Italië

Bilaterale handel Vlaanderen Italië Bilaterale handel Vlaanderen Italië Handelsbalans Vlaanderen - Italië 2007 is tot heden het jaar dat de handel tussen Vlaanderen en Italië zijn historische hoogtepunt kende: de som van de uiten de invoer

Nadere informatie

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET DE VERENIGDE STATEN

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET DE VERENIGDE STATEN HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET DE VERENIGDE STATEN Los Angeles, San Francisco/Silicon Valley HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET DE VERENIGDE STATEN HANDELSBETREKKINGEN 3 Inhoudstafel 1 Enkele economische

Nadere informatie

Werkloosheid in de Europese Unie

Werkloosheid in de Europese Unie in de Europese Unie Diana Janjetovic en Bart Nauta De werkloosheid in de Europese Unie vertoont sinds 2 als gevolg van de conjunctuur een wisselend verloop. Door de economische malaise in de jaren 21 23

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband WESTHOEK BUSINESS DISTRICT een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband AGENDA 1. Missie, doelstellingen en taakstellingen van Westhoek Business District 2. Inspirerende

Nadere informatie

M200612. Positieve exportontwikkeling zet door. Exportthermometer 2006. drs. S.C. Oudmaijer

M200612. Positieve exportontwikkeling zet door. Exportthermometer 2006. drs. S.C. Oudmaijer M200612 Positieve exportontwikkeling zet door Exportthermometer 2006 drs. S.C. Oudmaijer Zoetermeer, november 2006 Exportthermometer Het gaat goed met de Nederlandse export, zowel in het grootbedrijf als

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Tewerkstelling. pharma.be vzw asbl

Tewerkstelling. pharma.be vzw asbl Tewerkstelling In 2012e werkten in de sector meer dan 32.500 personen. Dat is 6,7 % van de totale tewerkstelling in de verwerkende industrie en 1,2 % van de totale tewerkstelling in de private sector.

Nadere informatie

Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse schone technologie sector

Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse schone technologie sector Wereld Natuur Fonds Driebergseweg 10 Postbus 7 3700 AA Zeist Tel: +31 30 693 7333 Direct: Fax: +31 30 691 2064 Info@wnf.nl www.wnf.nl Schone technologie voor een levende aarde Bouwen aan de Nederlandse

Nadere informatie

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. OESO Wetenschap, technologie en industrie: scorebord 2005. Samenvatting en toelichting

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. OESO Wetenschap, technologie en industrie: scorebord 2005. Samenvatting en toelichting OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005 Summary in Dutch OESO Wetenschap, technologie en industrie: scorebord 2005 Samenvatting in het Nederlands Samenvatting en toelichting De lange termijn

Nadere informatie

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 PERSBERICHT Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 Het jaar 2007 kan voor de kledingsector worden samengevat als een stabiel jaar. De omzetdaling was

Nadere informatie

Changes in employment in the pharmaceutical industry 31.745 30.729. 1995 2000 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011e

Changes in employment in the pharmaceutical industry 31.745 30.729. 1995 2000 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011e Tewerkstelling In 2011e werkten in de sector bijna 32.200 personen. Dat is 6,4 % van de totale tewerkstelling in de verwerkende industrie en 1,3 % van de totale tewerkstelling in de private sector. In

Nadere informatie

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Bevindingen Erasmus Innovatiemonitor Zorg Eindhoven, 5 oktober 2012 TOP INSTITUTE INSCOPE

Nadere informatie

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen AANLEIDING De creatieve industrie is een sector die de economische en culturele waarde van betekenis centraal stelt en exploiteert. Deze

Nadere informatie

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 28 oktober 67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk Tegen 2020 moet 75% van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar aan het werk zijn.

Nadere informatie

Creativiteit is prioriteit

Creativiteit is prioriteit PERSBERICHT Hasselt, 9 november 2011 Creativiteit is prioriteit Creativiteit noodzakelijk voor toekomst Limburgse bedrijven Onderzoek VKW Limburg en UNIZO-Limburg: 4 op 5 bedrijven acht creativiteit noodzakelijk

Nadere informatie

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 België in de Europese informatiemaatschappij Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 Bezit en gebruik van ICT en Internet 1 Luxemburg 2 Litouwen 3

Nadere informatie

Creëren van een innovatief Europa Verslag van de Onafhankelijke Expertengroep inzake O&O en innovatie, aangesteld na de top van Hampton Court

Creëren van een innovatief Europa Verslag van de Onafhankelijke Expertengroep inzake O&O en innovatie, aangesteld na de top van Hampton Court Creëren van een innovatief Europa Verslag van de Onafhankelijke Expertengroep inzake O&O en innovatie, aangesteld na de top van Hampton Court SAMENVATTING Januari 2006 Het volledige verslag is beschikbaar

Nadere informatie

Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie voor de media Klantgerichtheid is de belangrijkste aanjager voor economische groei in Europa

Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie voor de media Klantgerichtheid is de belangrijkste aanjager voor economische groei in Europa Voor nadere informatie, neem contact op met: Wilma Buis Algemeen Directeur van Mercuri Urval b.v. Tel: 033 450 1400 of 06 5025 3038 wilma.buis@mercuriurval.com Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie

Nadere informatie

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

M200614. Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties M200614 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties Jolanda Hessels Dick Snel Zoetermeer, november 2006 Exporterende starters: starters met meer ambities en betere prestaties

Nadere informatie

2011 7,842 5,235 2,606. Handel Vlaanderen - India (x EUR miljard)

2011 7,842 5,235 2,606. Handel Vlaanderen - India (x EUR miljard) Bilaterale handel Vlaanderen India Handelsbalans: Vlaanderen - India Sinds 2002, het jaar waarin er voor het eerst handelscijfers beschikbaar waren op het niveau van de gewesten, werd de handelsbalans

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers ja Neemt de inkomensongelijkheid tussen arm en rijk toe? Toelichting: Een vaak gehanteerde maatstaf voor

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties

World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties Modernisering van bedrijfsmodellen is nodig voor meer flexibiliteit en om aan groeidoelstellingen

Nadere informatie

ITINERA INSTITUTE PERSBERICHT

ITINERA INSTITUTE PERSBERICHT ITINERA INSTITUTE PERSBERICHT België WK VOETBAL is een immigratienatie 2018, 2012/11 15 05 2012 MENSEN WELVAART BESCHERMING België is een immigratienatie: 25% van de bevolking is van oorsprong migrant.

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk

Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Buitenlandse investeringen maken de Nederlandse economie sterk Investeringen door buitenlandse bedrijven hebben een belangrijke toe gevoegde

Nadere informatie

Evenwicht werk/privé wint opnieuw fors van loon en werkzekerheid

Evenwicht werk/privé wint opnieuw fors van loon en werkzekerheid Evenwicht werk/privé wint opnieuw fors van loon en werkzekerheid Resultaten Tempo-Team arbeidsmarkt tevredenheidsonderzoek 2011 Heropleving arbeidsmarkt gaat hand in hand met aandacht voor werk/privé-evenwicht

Nadere informatie

1 De onderneming in de wereldeconomie

1 De onderneming in de wereldeconomie 1 De onderneming in de wereldeonomie Meerkeuzevragen 1.1 1.1 Globalisering is een proes a van wereldwijde eonomishe integratie door een sterke toename van de internationale handel en investeringen. b waarbij

Nadere informatie

Zelfstandig ondernemer, een goede keus!

Zelfstandig ondernemer, een goede keus! Zelfstandig ondernemer, een goede keus! Cash Converters is uitgegroeid tot een enorm internationaal succes. Na de aanvankelijke introductie van het concept in Australië, zijn er inmiddels meer dan vijfhonderd

Nadere informatie

De toekomst voorbereiden

De toekomst voorbereiden Het milieu beschermen. Afdrukken dit document alleen indien nodig De toekomst voorbereiden Partner in duurzaam vertrouwen SPIE is Europees leider wat betreft diensten in de domeinen van elektriciteit,

Nadere informatie

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME

HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME HANDELSBETREKKINGEN VAN BELGIË MET SURINAME De handelsbetrekkingen van België met Suriname 0 Bron: CIA World Factbook De handelsbetrekkingen van België met Suriname 1 1 Enkele economische indicatoren -

Nadere informatie

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Organisation for Economic Coöperation and Development (2002), Education at a Glance. OECD Indicators 2002, OECD Publications, Paris, 382 p. Onderwijs speelt een

Nadere informatie

Kunnen wij onze hoge welvaart (en welzijn) blijven verdienen?

Kunnen wij onze hoge welvaart (en welzijn) blijven verdienen? Maaseik, 30 April 2015 Kunnen wij onze hoge welvaart (en welzijn) blijven verdienen? Dr. ir. U. Vandeurzen, Voorzitter Gimv, Ex- Voorzitter/CEO LMS Voorzitter Ondernemersplatform Limburg, Erevoorzitter

Nadere informatie

Nederland Handelsland

Nederland Handelsland Nederland Handelsland Herziening ranglijst belangrijkste exportlanden voor Nederland 10 10% Verenigd Koninkrijk Zweden 9 Rusland Verenigde staten 10% % België % Frankrijk Duitsland 1% % Spanje ING Economisch

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Uit een enquête onder bedrijven die actief zijn in Duitsland

Nadere informatie

Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010. Herman Daems

Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010. Herman Daems Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010 Banken en ondernemingen Op zoek naar een nieuwe relatie Herman Daems Deze presentatie is onvolledig zonder de mondelinge toelichting van de auteur. Gelieve dit document

Nadere informatie

Een praktische kijk op. KMO financiering

Een praktische kijk op. KMO financiering Een praktische kijk op KMO financiering PMV nv is een Vlaamse investeringsmaatschappij PLAATS VAN PMV IN HET VLAAMSE INVESTERINGSLANDSCHAP PUBLIEK & INSTITUTIONELE INVESTEERDERS VLAAMS GEWEST 100 % 100

Nadere informatie

Zakendoen in Europa? De Europese Dienstenrichtlijn maakt het u makkelijk.

Zakendoen in Europa? De Europese Dienstenrichtlijn maakt het u makkelijk. Zakendoen in Europa? De Europese Dienstenrichtlijn maakt het u makkelijk. Vanaf 2010 is de nieuwe Dienstenrichtlijn van kracht binnen de hele Europese Unie. Dit is goed nieuws voor onze exportgerichte

Nadere informatie

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management Finance Avenue, 14 november 2015 Christophe Palumbo, Senior Business Development Manager Benelux Aberdeen Asset Management

Nadere informatie

Persbericht Aantal pagina s: 4

Persbericht Aantal pagina s: 4 Persbericht Aantal pagina s: 4 Brunel: sterke groei omzet en winst Kernpunten verslagjaar 2004 Omzet 313 miljoen; 27% groei EBIT 11,0 miljoen; toename van 8,1 miljoen Nettowinst 7,3 miljoen; toename van

Nadere informatie

Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen. Economie en Bedrijfswetenschappen

Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen. Economie en Bedrijfswetenschappen Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen Economie en Bedrijfswetenschappen Vier opleidingen Economische wetenschappen (EW) Toegepaste economische wetenschappen (TEW) Toegepaste economische wetenschappen:

Nadere informatie

IMPACTANALYSE RUSLAND

IMPACTANALYSE RUSLAND Studiedienst Stafmedewerkers Diestsevest 40 3000 Leuven T (016) 28 64 11 F (016) 28 64 09 PERSNOTA Datum 31 juli 2015 Betreft: IMPACTANALYSE RUSLAND 1 ALGEMENE CONTEXT De EU-28 exporteerde in 2013 voor

Nadere informatie