SPOOR IN CIJFERS 2009

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SPOOR IN CIJFERS 2009"

Transcriptie

1 SPOOR IN CIJFERS 2009 Nederland loopt in Europa sterk voorop met de liberalisering van de spoormarkt. Het spoor is in mijn ogen de veiligste modaliteit voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Er zijn verschillende manieren om treinen stiller te maken. De spoorwereld is sterk veranderd door de private aanbieders. Ze hebben fl exibiliteit gebracht en nieuwe markten ontwikkeld. Het is zeker wenselijk dat ERTMS overal in Europa wordt ingevoerd.

2

3

4 Inhoudsopgave VOORWOORD 5 VOORWOORD 1 INFRASTRUCTUUR 9 1a Spoornetwerk in Nederland 10 1b Overzicht openbare laad- en losplaatsen 11 1c Aslasten per baanvak 12 1d Benutting capaciteit 14 1e Infrastructuurprojecten 16 1f Drie vervoersconcepten uitgelegd 18 1 INFRASTRUCTUUR TERMINOLOGIE 6 2 VERKEERSPRESTATIE 21 2a Ontwikkeling verkeersprestatie in Nederland per modaliteit 22 2b Aantal treinen gereden over de Betuweroute 22 2c Omvang railgoederenvervoer naar richting 24 2d Benutting spoornetwerk 25 2e Verkeersintensiteit per baanvak 26 2 VERKEERSPRESTATIES 3 VERVOERSPRESTATIE 29 3a Ontwikkeling vervoersprestatie in Nederland per modaliteit 30 3b Ontwikkeling volume in tonnen 31 3c Ontwikkeling volume naar goederensoort 32 3d Internationaal goederenvervoer per spoor, land van herkomst en bestemming 33 3e Modal split per EU-land 34 3f Ontwikkeling vervoersprestatie per EU-land 35 3g Vervoerprognose 36 3 VERVOERSPRESTATIES 4 INTERMODAAL VERVOER 39 4a Intermodaal vervoer, bestemmingen per land 40 4b Intermodaal vervoer, aantal wekelijkse diensten per land 41 4c Intermodaal vervoer uitgelegd 42 4d Historische ontwikkeling aantal intermodale treinen per week 44 4e Containertypes 44 4 INTERMODAAL VERVOER 5 MARKTPARTIJEN 47 5a Overzicht toegelaten railgoederenvervoerders 48 5b Overzicht marktaandeel nieuwe toetreders 49 5c Overzicht intermodale railoperators 50 6 KOSTEN 53 6a Kostenstructuur spoorvervoer 54 6b Vergelijking van transportkosten 55 6c Vergelijking van weg- versus spoorvervoer 56 6d Ontwikkeling van de gebruiksvergoeding 57 6e Dekkingsgraad variabele kosten Betuweroute 58 5 MARKTPARTIJEN 6 KOSTEN

5 7 MATERIEEL 8 VEILIGHEID 9 MILIEUBELASTING 10 PUNCTUALITEIT MATERIEEL a Wagontypes 62 7b Maximale lengte van goederentreinen 63 7c Overzicht locomotieven 63 7d Belangrijkste locomotieven in gebruik in Nederland 64 VEILIGHEID a Ontwikkeling aantal slachtoffers op het spoor 68 8b Geïnstalleerd veiligheidssysteem in Nederland 70 8c Overzicht Europese veiligheidssystemen 71 MILIEUBELASTING a Emissies vervoerwijzen 76 9b Externe kosten 78 PUNCTUALITEIT a Punctualiteit internationaal intermodaal vervoer 80 RAILTERMINALS a Ontwikkeling overslag per railterminal 84 GELUID EN TRILLINGEN a Innovatie Programma Geluid 88 12b Hybride locomotief 89 GEVAARLIJKE STOFFEN a Veiligheid vervoer gevaarlijke stoffen 92 13b Modal split vervoer gevaarlijke stoffen 93 13c Ontwikkeling vervoer gevaarlijke stoffen per spoor 94 13d Routering vervoer gevaarlijke stoffen per spoor RAILTERMINALS 12 GELUID EN TRILLINGEN GEVAARLIJKE STOFFEN DEELNEMERS 96 Colofon Rail Cargo information Netherlands Koddeweg DH Hoogvliet T F Ontwerp, fotografie en beeldbewerking Studio 1+1, Blaricum/Donderen Foto 1d, 3a/b, 3g en 6e Fotografie Ronald Tilleman, Rotterdam Infographics 1e en 4c Schwandt Infographics, Houten Productie Studio Guido van der Velden bv, Blaricum Druk Koninklijke De Swart, Den Haag juni 2009 Overname van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits bronvermelding plaatsvindt. Hoewel de uitgave met de meeste zorg is samengesteld, aanvaardt Rail Cargo information Netherlands geen enkele aansprakelijkheid voor de gevolgen van eventueel voorkomende onjuistheden of onvolkomenheden.

6 MAX PHILIPS DIRECTEUR RAIL CARGO INFORMATION NETHERLANDS VOORWOORD De Stichting Rail Cargo information Netherlands viert dit jaar haar eerste lustrum. Er is alle reden om stil te staan bij deze mijlpaal, want in die vijf jaar is het Nederlandse railgoederenvervoer aanzienlijk veranderd. Toen wij werden opgericht, stond de privatisering van de markt nog in de kinderschoenen en begonnen volumes voorzichtig te stijgen. Inmiddels zijn het aantal aanbieders, de volumes, diensten en bestemmingen aanzienlijk toegenomen. De opening van de Betuweroute heeft de zo gewenste extra capaciteit in de infrastructuur opgeleverd. Vijf jaar geleden was het goederenvervoer per spoor een gesloten markt. Belangstellenden wisten niet waar ze informatie over producten of diensten konden krijgen. Het was onze doelstelling de communicatie over deze markt te professionaliseren. Zonder op te scheppen kunnen we vaststellen dat dat is gelukt. Rail Cargo fungeert als één loket waar alle informatie over het railgoederenvervoer in Nederland is te vinden. Ook spelen wij een rol als bemiddelaar tussen aanbieders en potentiële klanten. De praktijk wijst uit dat belangstellenden de weg naar de spoormarkt beter weten te vinden. Anno 2009 staat het Nederlandse railgoederenvervoer heel wat beter op de kaart dan ten tijde van onze oprichting. De cijfers in de derde editie van Spoor in Cijfers bewijzen dat. Deze uitgave biedt een gedetailleerd overzicht van de prestaties van het Nederlandse goederenvervoer per spoor van de afgelopen jaren. Weliswaar gaat de economische recessie niet aan deze markt voorbij, maar de vooruitzichten voor de lange termijn zijn positief. Bedrijven bezinnen zich nu op hun logistiek en er is bij verladers en wegvervoerders een groeiende belangstelling voor railtransport waarneembaar. Ook kan het vrachtvervoer per spoor profiteren van de roep om meer investeringen in duurzame vervoersconcepten. Kortom, er zijn kansen te over voor het railgoederenvervoer.

7 5 Voorwoord

8 TERMINOLOGIE RAILGOEDERENVERVOERDERS zijn erkende spoorwegondernemingen die goederenvervoer als commerciële activiteit uitvoeren Kenmerkend voor deze bedrijven is dat zij over locomotieven (elektrische of diesel) en eventueel wagons beschikken om goederentreinen te rijden. Om gebruik te mogen maken van het Nederlandse spoornetwerk, dienen zij te beschikken over een (Europese) licentie c.q. bedrijfsvergunning, een veiligheidsattest en een toelatingsovereenkomst. INTERMODALERAIL OPERATORS zijn bedrijven die voor eigen rekening en risico, capaciteit en tractie inkopen bij de railgoederenvervoerders. De intermodale railoperator richt zich vrijwel uitsluitend op de commerciële exploitatie van containershuttles, die rijden tussen twee railterminals. Het voor- en natransport over de weg kan hij ook organiseren. RAILEXPEDITEURS onderscheiden zich door hun bijzondere knowhow van de complexiteit van het internationale goederenvervoer per spoor. Als dienstverlener voor zijn opdrachtgevers sluit de railexpediteur vervoersovereenkomsten af met railgoederenvervoerders. De railexpediteur organiseert het complete vervoer, maar voert het niet zelf uit. INTERMODAAL VERVOER is het vervoer binnen een transportketen, waarbij dezelfde ladingdrager (de container, wissellaadbak of oplegger) via meerdere modaliteiten wordt vervoerd. Bijvoorbeeld: de container wordt eerst met een vrachtwagen aangevoerd en gaat vervolgens per trein verder. Intermodaal vervoer is hetzelfde als gecombineerd vervoer, een combinatie van verschillende modaliteiten binnen één transportketen. CONTAINERSHUTTLES zijn lijndiensten van goederentreinen tussen twee vaste bestemmingen, met vaste aankomst- en vertrektijden. Shuttles zijn te vergelijken met reizigerstreinen die volgens een vaste dienstregeling rijden. Shuttle treinen vervoeren containers, wissellaadbakken en kraanbare trailers. De aanbieders van deze shuttlediensten zijn niet de railgoederenvervoerders, maar intermodale railoperators. Zij zijn in feite het boekingskantoor voor de containershuttles. De benodigde tractie (locomotiefdiensten) en/of de wagons koopt de intermodale railoperator in bij de railgoederenvervoerder, die in zijn opdracht de trein rijdt. Een FULL TRAIN LOAD is een complete trein die voor één klant rijdt, zoals voor het vervoer van kolen. De goederen gaan per spoor direct van de verlader naar de afnemer, die beide over een eigen aansluiting op het spoor beschikken. Er hoeft dus niet te worden gerangeerd en er is geen voor- of natransport over de weg nodig. WAGENLADINGVERKEER of Unit Cargo betreft het vervoer per spoor van losse wagons die bij verschillende bedrijven per spoor worden opgehaald en naar een rangeerterrein worden gebracht. Zij worden vervolgens naar hun bestemming vervoerd, waarbij onderweg meermaals rangeren mogelijk is. Een OPENBARE LAAD- EN LOSPLAATS (afgekort lalo) is een plaats waar goederen van een vrachtauto op een trein kunnen worden geladen en omgekeerd. Het betreft een stuk verharding naast een openbaar spoor en is meestal gelegen op of nabij een bedrijfsterrein.

9 RAILTERMINALS functioneren als overslagbedrijven, gespecialiseerd in het overzetten van containers, wissellaadbakken en opleggers van en op (shuttle) treinen. De kern-activiteit vormt de fysieke overslag inclusief het interne transport van deze eenheden, de tijdelijke opslag en het beheer ervan, evenals de daarbij behorende administratie en benodigde controles. Een STAMLIJN is een onderdeel van een hoofdspoorweg dat dient ter ontsluiting van een bedrijventerrein. Er takken meestal meerdere spooraansluitingen op één stamlijn aan. Een SPOORAANSLUITING of particuliere bedrijfsaansluiting is een spoorlijn die vanaf de hoofdbaan of vanaf de stamlijn aftakt naar een individueel bedrijf. Dit maakt het mogelijk om goederen op het bedrijf direct op een trein te laden of te lossen. Een EMPLACEMENT is een terrein dat voorzien is van meerdere sporen die gebruikt kunnen worden voor het kruisen of inhalen van treinen, voor het sorteren en samenstellen van treinen, voor het laden en lossen van reizigers of goederen of voor het tijdelijk opstellen (parkeren) van treinen. RANGEREN is het uitvoeren van bewegingen van locomotieven en materieel op stations, rangeerterreinen en emplacementen. Rangeren omvat verschillende activiteiten: sorteren van wagons naar bestemming; kopmaken: het zo samenstellen van een trein dat er in tegengestelde richting vertrokken kan worden; verplaatsen van materieel van een opstelspoor naar een perronspoor; samenstellen van treinen (goederen en personen); uitzetten van defecte voertuigen; bijplaatsen van rijtuigen of treinstellen. Een OPSTELSPOOR is een spoor bedoeld voor het opstellen/parkeren van spoorwegmaterieel. In Nederland zijn er twee beheerders van het soorwegnetwerk, de zogeheten infrastructuurmanagers. Voor het gemengde netwerk, waar zowel reizigers- als goederentreinen rijden, is dat ProRail. PRORAIL is de zelfstandige organisatie, die het kilometer lange spoornetwerk in Nederland beheert, onderhoudt, vernieuwt en uitbreidt. ProRail zorgt voor voldoende capaciteit, betrouwbaarheid en veiligheid op het spoor. Voor de Betuweroute is KEYRAIL de infrastructuurmanager. Zij draagt zorg voor de commerciële exploitatie van de Betuweroute voor een periode van vijf jaar. Keyrail zorgt voor het laten rijden van de goederentreinen op de verbinding tussen de Maasvlakte en Zevenaar. Tevens draagt zij zorg voor het beheer en onderhoud van de Betuweroute. KeyRail is opgericht door het Havenbedrijf Rotterdam, de Haven Amsterdam en ProRail voor de periode 2007 tot en met 2011

10 1 Infrastructuur Verkeer en Waterstaat zet CAMIEL EURLINGS MINISTER VAN Verkeer en Waterstaat zet serieus in op vrachtvervoer over het spoor. Het is heel geschikt voor grote vervoersstromen op verder weg gelegen bestemmingen die niet per schip bereikbaar zijn. Spoor is daarmee een goede aanvullende vervoersvorm voor havens en zware industrie en in de toekomst zeker voor containervervoer vanaf de Tweede Maasvlakte. In de Nota Mobiliteit gingen wij uit van een verdubbeling of verdrievoudiging van het goederenvervoer per spoor tot maximaal 80 miljoen ton in De nieuwste prognoses laten een verwachting zien van 66 tot 100 miljoen ton in Als minister juich ik deze groei van harte toe. In principe kan de Betuweroute de groei van de maximaal verwachte marktvraag tot 2020 opvangen. Met de verdere toename van het gebruik van de Betuweroute zal het goederenvervoer in eerste instantie minder gebruik maken van het gemengde net, om tegen 2020 weer ongeveer op het huidige

11 9 1 Infrastructuur serieus in op vrachtvervoer over het spoor. VERKEER EN WATERSTAAT niveau te komen, zij het op andere routes. Havens, industrieen en greenports die niet in de nabijheid van de Betuweroute liggen, moeten via het gemengde net bereikbaar blijven. Dat vraagt om een toekomstvaste routestrategie. Toekomstvaste routering voor het goederenvervoer is daarom onderdeel van ons Programma Hoogfrequent Spoor. Voor de uitvoering daarvan is 4,5 miljard euro beschikbaar. De goederenroutering moet leiden tot maximaal gebruik van de Betuweroute en goede aanvullende verbindingen voor het goederenvervoer via het gemengde net. Meer ruimte op de rails en beter benutten van het spoor, zodat goederenvervoerders minder vaak hoeven te wachten op personentreinen. De stap naar uitvoering van het programma willen we zo snel mogelijk zetten, want we hebben het spoor keihard nodig om Nederland bereikbaar te houden. Camiel Eurlings is minister van Verkeer en Waterstaat.

12 10 1 Infrastructuur Aantal sporen of meer Betuweroute HSL-Zuid baanvak in aanleg/heractivering Harlingen 26 Leeuwarden Sauwerd 11 Groningen Roodeschool 27 Delfzijl Weener (D) afstand in km stationknooppunt* (selectie) 50 Veendam * bij knooppunten zijn niet alle verbindingsbogen weergegeven Den Helder Stavoren Bron: ProRail, Netverklaring Emmen Vlissingen Enkhuizen 18 Heerhugowaard 17 Meppel Hoorn Kampen Uitgeest 13 Lelystad Centrum Marienberg Zwolle 19 Zaandam Amsterdam Zandvoort aan Zee Almelo Weesp 67 Bad Bentheim (D) Schiphol Hilversum Apeldoorn Hengelo Enschede Deventer Leiden Gronau (D) Amersfoort Zutphen Den Haag Woerden Ede Wageningen Utrecht Hoek van Holland 19 Gouda 16 Arnhem 24 Maasvlakte Rhenen 50 Schiedam 4 Rotterdam Zevenaar Winterswijk Elst Emmerich (D) Geldermalsen Nijmegen Dordrecht 107 Kijfhoek Lage Zwaluwe s-hertogenbosch Breda 21 Boxtel Roosendaal Tilburg 20 8 Essen (B) Hazeldonk (B) 52 Eindhoven 15 Terneuzen Zelzate (B) Neerpelt (B) Weert 24 Venlo 24 3 Kaldenkirchen (D) Maastricht 11 6 Sittard Heerlen 23 Visé (B) 9 6 Herzogenrath (D) Kerkrade Centrum 1a Spoornetwerk in Nederland Deze kaart toont een algemeen overzicht van het spoornetwerk in Nederland. Het aantal sporen per baanvak is niet opgenomen. Per baanvak is het aantal sporen aangegeven. Meer detailinformatie is bij ProRail verkrijgbaar (www.prorail.nl). Voor een gedetailleerde spoorkaart kunt u ook terecht op Weergegeven zijn de spoorlijnen die door het railgoederenvervoer worden gebruikt. De Zoetermeerlijn en de Hofpleinlijn zijn niet meer opgenomen omdat deze zijn overgegaan naar het lightrail netwerk van RandstadRail. Het spoornetwerk dat in beheer is bij ProRail is kilometer lang, gerekend als enkelspoor. De totale netlengte bedraagt kilometer, waarvan kilometer dubbelspoor of meer. Nederland heeft een vrij dicht netwerk van spoorlijnen, dat intensief wordt gebruikt door zowel reizigers- als goederentreinen. De opening van de Betuweroute in 2007 betekende een belangrijke verandering in het netwerk. Hiermee is een groot stuk capaciteit beschikbaar gekomen. De Betuweroute geeft een directe verbinding tussen de Maasvlakte en de Duitse grens en is uitsluitend bestemd voor goederentreinen.

13 11 1 Infrastructuur Overzicht openbare laad- en losplaatsen Openbare laad- en losplaatsen zijn handig voor bedrijven die goederen per spoor willen ontvangen of verzenden maar die geen eigen spooraansluiting tot op het bedrijf hebben. Via een in de buurt gelegen openbare laad- en losplaats is gebruik van het spoor toch mogelijk. Daarbij gaat het meestal om stukgoed of bulk lading, maar overslag van containers is ook mogelijk. 1b De openbare laad- en losplaats betreft een eenvoudig stuk verharding naast een openbaar spoor en is meestal gelegen op of nabij een bedrijfsterrein. Het terrein is met een vrachtwagen makkelijk te bereiken, zodat directe overslag tussen trein en vrachtwagen mogelijk is. Het gebruik van deze locaties vindt altijd plaats in overleg met de railgoederenvervoerder. De kaart geeft aan waar openbare laad- en losplaatsen zijn. Er wordt onderscheid gemaakt in de bruikbaarheid van openbare laad- en losplaatsen. De kaart maakt duidelijk dat niet alle openbare laad- en losplaatsen intensief worden gebruikt. Het komt voor dat zij lange tijd niet gebruikt worden en dan plotseling weer opleven in verband met een project. Het is raadzaam om in dergelijke gevallen vooraf eerst de plaatselijke milieuvergunning na te lezen om na te gaan of er beperkingen zijn gesteld aan het gebruik van de openbare laaden losplaats. De laatste jaren is de bediening van het aantal openbare laad- en losplaatsen sterk gesaneerd. Op veel plaatsen is het ladingaanbod teruggelopen. Een te gering aanbod van lading staat dan niet meer in een gezonde verhouding tot de kosten die de spoorvervoerder moet maken om dit punt te bedienen. Hij kan daarop besluiten om de dienstverlening naar deze locaties te staken. Veel locaties waren bovendien niet goed meer bereikbaar door de oprukkende verstedelijking. Openbare laad en losplaats: pallets met potgrond worden vanuit een vrachtwagen in een wagon geladen. (foto Paul van Duin) Openbare laad- en losplaatsen, situatie januari 2010 Laad- en losplaats zonder beperkingen Laad- en losplaats met beperkingen station Bron: ProRail, Netverklaring 2007 Leeuwarden Den Helder Steenwijk Zwolle Amsterdam Westhaven Almelo Hengelo Amersfoort Zutphen Vlaardingen Gouda Geldermalsen Arnhem Goederen Moerdijk Oosterhout Tilburg Sloe Venlo Weert Maastricht Heerlen

14 12 1 Infrastructuur 1c Aslasten per baanvak De kaart geeft de indeling weer van de baanvakken in categorieën ten aanzien van de geldende maximale aslasten per wagon. Er zijn vier categorieën (A, B, C of D) om aan te geven of wagons wel of niet kunnen worden toegelaten en welk maximum gewicht zij kunnen meevoeren. Bij het rijden van goederentreinen moet steeds bedacht worden of het netwerk het gewicht toelaat. Het Nederlandse spoornetwerk is minimaal geschikt voor materieel met een aslast van maximaal 20 ton (categorie C). Het grootste gedeelte van het netwerk is echter ook geschikt voor gestaan. Voor categorie D2 geldt een maximum ton/metergewicht van 6,4 en voor D4 is dit 8,0. Een wagon die bijvoorbeeld een maximaal gewicht van 90 ton kan hebben en een lengte heeft van 14 meter, komt uit op 6,4 ton/metergewicht (gewicht gedeeld door lengte). De foto hiernaast toont het beladingsraster van een Sgns-wagon die gebruikt wordt voor het vervoer van containers. Op een D- baanvak mag deze wagon dus tot een maximum van 72 ton worden beladen. De S geeft aan hoeveel de wagon mag laden bij 100 km/h (meest gebruikelijk), SS geeft hetzelfde aan bij 120 km/h. De inzet van spoorwegmaterieel wordt dus bepaald door drie factoren: het maximale gewicht dat de wagon kan hebben, de maximale aslast die op een baanvak geldt en de maximale snelheid die op een baanvak geldt. Op bepaalde baanvakken gelden snelheidsbeperkingen in verband met kunstwerken (viaducten) of beperkingen van de bovenbouw. Als een baanvak het gewenste gewicht of ton/meter-gewicht niet toelaat, dan moet hiervoor een verzoek tot buitengewoon vervoer worden aangevraagd bij ProRail. zwaardere aslasten (categorie D) van maximaal 22,5 ton. De baanvakken zijn onderverdeeld in letters en cijfers D2 en D4. De cijfers duiden het maximale ton/metergewicht aan. Dit is de eenheid die aangeeft hoeveel ton per meter spoor op het baanvak is toe- Of een bepaald vervoer per spoor is toegestaan, wordt bepaald door de wagon en het baanvak. Het baanvak met de laagste letter-codering op een bepaald traject is maatgevend voor het gehele traject. Aslasten en tonmetergewichten, situatie januari 2010 aslast D2 aslast D4 aslast E4 Beladingsklasse C2 max. snelheid max. =100km/h* max. = 80km/h* max. = 60km/h* max. snelheid max. =100km/h* max. = 80km/h* max. = 60km/h* max. snelheid max. = 120km/h* Beperkingen beperking kunstwerk beperking bovenbouw station Bron: ProRail, Netverklaring 2010

15 13 1 Infrastructuur

16 14 1 Infrastructuur 1d Benutting capaciteit De capaciteit op het spoornetwerk wordt verdeeld via zogeheten treinpaden. Deze drukken de capaciteit uit die nodig is om een trein in een bepaald tijdvak tussen twee plaatsen te laten rijden. Er zijn reizigerspaden en goederenpaden. De tabel toont de benutting van goederenpaden in Kolom A laat de theoretisch beschikbare capaciteit zien op een traject uitgedrukt in aantal goederentreinpaden. Kolom B geeft het aantal uitsluitingen aan. Dit zijn de treinpaden die voor het reizigersverkeer zijn gereserveerd of die door goederentreinen worden ingenomen, die slechts een deel van het traject gebruiken. De verhouding tussen de resterende paden en de geplande goederentreinen geeft aan hoe de geplande benutting is op een bepaald traject. De benuttingpercentages betreffen de geplande benutting tijdens de reizigersdienst, die loopt tussen en uur. De benuttingpercentages zijn gebaseerd op het Jaarplan Verkeersleiding 2005 van ProRail. De benuttingspercentages geven alleen een beeld van de benutting van de vooraf geplande capaciteit. Het werkelijke aantal treinen ligt veelal hoger dan het aantal in de kolom geplande goederentreinen. Dit komt omdat goederenvervoer per spoor vraaggericht is en niet altijd ruim van te voren bekend is. Daarom worden veel treinen pas laat ingelegd. Alleen vast vervoer, zoals het dagelijkse vervoer van kolen, kan ruim van tevoren worden ingepland en dus worden opgenomen in de jaardienstregeling van de beheerder Prorail. De werkelijke benutting ligt tussen de 60 en 80 procent. De tabel laat ook zien dat op een aantal trajecten het uitsluitingspercentage vrij hoog is. Hierin is de laatste jaren wel een verbetering opgetreden, door het niet meer toestaan van uitsluitingen van goederenpaden in de spits door reizigerstreinen. In de nieuwe capaciteits-verdeling is zelfs sprake van een minimale capaciteit tijdens de reizigersspitsen, die gereserveerd blijft voor goederentreinen. De spoorwegondernemingen houden echter een grote behoefte aan doorgaande goederen-paden. De getoonde vrije paden in de laatste kolom betreffen voor een groot deel geen doorgaande paden en zijn dus niet goed bruikbaar voor de spoorwegonderneming. Daarnaast is voor een spoorwegonder-neming van belang dat treinen ook weer op het gewenste moment terug kunnen rijden. Toelichting op tabel: Werktreinen, losse locomotieven e.d. zijn niet meegenomen maar maken in de praktijk wel gebruik van goederenpaden. Een benutting van 80% wordt als maximaal beschouwd. Gegevens om de gerealiseerde benutting te kunnen bepalen zijn niet beschilbaar. Benutting goederenpaden op de belangrijkste nationale en internationale trajecten (2005) Beschikbare paden Uitsluitingen Absoluut Uitsluitingen % Resterende paden Geplande goederentreinen Benutting Vrije paden Traject A B B : A C = A B D D : C E = C D Roosendaal - Kijfhoek % % 21 Kijfhoek - Roosendaal % % 24 Kijfhoek - Beverwijk % % 12 Beverwijk - Kijfhoek % % 12 Kijfhoek - Venlo % % 13 Venlo - Kijfhoek % % 10 Amsterdam - Utrecht % % 10 Utrecht - Amsterdam % % 13 Utrecht - Den Bosch % % 15 Den Bosch - Utrecht % % 14 Kijfhoek - Emmerich via Brabant % % 5 Emmerich - Kijfhoek % % 10 Kijfhoek - Emmerich via Utrecht % % 11 Emmerich - Kijfhoek % 4 0 0% 4 Amersfoort - Bad Bentheim % % 22 Bad Bentheim - Amersfoort % % 28 Bron: ProRail, Monitoring Spoorgebruik 2005

17 15 1 Infrastructuur

18 16 1 Infrastructuur 1e Infrastructuurprojecten Het ministerie van Verkeer en Waterstaat publiceert jaarlijks op Prinsjesdag het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte- en Transport (MIRT). Hierin staan de belangrijkste infrastructuurprojecten en de planning van de uitvoering. Er wordt bij infrastructuurprojecten onderscheid gemaakt tussen de verkenningsfase, de planstudiefase en de realisatiefase. Onderstaand worden de projecten opgesomd die een relatie vertonen met het railgoederenvervoer. Verkenningsfase: Spooraansluitingen Tweede Maasvlakte Na de aanleg van de Tweede Maasvlakte (vanaf 2013) wordt een flinke groei verwacht van het railgoederenvervoer. De huidige spoorcapaciteit is dan hoogstwaarschijnlijk onvoldoende. Om dit op te lossen zijn zowel verbeteringen van het vervoersproces (logistiek) als uitbreidingen van de spoorinfrastructuur noodzakelijk. De geografische (infrastructurele) scope van deze verkenning betreft het onderzoek naar de spoorweginfrastructuur in het Rotterdamse havengebied; grofweg van Maasvlakte 2 tot en met Kijfhoek. De logistieke scope van deze verkenning gaat zover als noodzakelijk dan wel mogelijk is. Planstudiefase: Goederenroute Rotterdam Noord- Nederland (GoeNoord) Aanleg wachtsporen tussen Rotterdam en Weesp ter hoogte van Holendrecht en Weesp. Tevens geluidsmaatregelen op de Flevolijn. Start realisatie: Oplevering: Goederenroute Elst Deventer Twente (NaNOV = Na de Noordoostelijke Verbinding) Een divers pakket van hinder-beperkende maatregelen, waaronder het vervangen van overwegen door tunnels en het versnellen van de sanering van geluidhinder. Start realisatie: Oplevering: Goederenverbinding Antwerpen Ruhrgebied (IJzeren Rijn) De capaciteit en kwaliteit van de huidige achterlandverbinding van de Antwerpse haven (de Montzenroute) is volgens België nu en in de toekomst onvoldoende om het goederenvervoer per spoor te verwerken. Om die reden wil de Belgische regering het historische tracé van de IJzeren Rijn weer in gebruik nemen. Sinds medio 2006 werken Nederland en België samen aan de voorbereiding van de structurele modernisering van het Nederlandse deel van de IJzeren Rijn, Budel-Weert-Roermond-Dalheim. België betaalt op basis van een arbitrage-uitspraak, een groot deel van de kosten. Nederland wil als moderniseringswerken onder meer een omleiding Roermond (in de zijberm van de A73) en een tunnel bij de passage van het natuurgebied Meinweg realiseren. Start en realisatie: onbekend. Optimalisering Goederencorridor Rotterdam Genua Op de spoorcorridor tussen Rotterdam en Genua zijn nu verschillende systemen voor treinbeïnvloeding en voltage aanwezig. Hierdoor moeten vervoerders vaak van locomotief wisselen of investeren in dure multi-courante locomotieven. Grensoverschrijdend goederenvervoer blijft daardoor inefficiënt en duur. Voor een optimaal gebruik van de spoorcorridor is het wenselijk dat de variëteit aan systemen teruggebracht wordt en zo veel mogelijk geharmoniseerde Europese technieken worden geïnstalleerd. Nederland, Duitsland, Zwitserland en Italië hebben gezamenlijk projectplannen opgesteld om de nieuwe Europese treinbeïnvloeding techniek ERTMS versneld in te voeren op de spoorcorridor. Start realisatie: Realisatiefase: Sloelijn Op 6 oktober 2008 is de nieuwe Sloelijn geopend. Reden voor de aanleg vormde het niet geëlektrificeerd zijn van de oude Sloelijn. Hierdoor ontstond een veiligheidsprobleem in Roosendaal. Dieseltreinen uit het Sloegebied moesten hier van locomotief wisselen, omdat de Sloelijn niet geëlektrificeerd was en de treinen verder met een e-locomotief gereden dienen te worden (onder andere vanwege de vereiste snelheid). Daarnaast liep de oude Sloelijn dicht langs woonkernen. Na de oplevering in 2008 wordt in 2009 de elektrificatie afgerond en worden ook maatregelen getroffen om de geluidsoverlast te beperken. Oplevering: Sloelijn niet geëlektrificeerd: 2008 Elektrificatie Sloelijn: 2009 Geluidsmaatregelen Zeeuwse lijn: 2009 Geluidpilots spoorgoederenvervoer Het stiller maken van goederentreinen door het vervangen van de metalen remblokken van goederenwagens door blokken van kunststof. Hierdoor worden de wielen minder opgeruwd waardoor tijdens het rijden minder rolgeluid ontstaat. Start realisatie: Afronding project: Aslastenclusters I, II, III Het spoorwegnet wordt door middel van met name bovenbouwvernieuwingen, zoals dwarsliggers, spoorstaven, baanlichaam en aanpassingen van kunstwerken, geschikt gemaakt voor zwaardere treinen (met aslasten van 22,5 ton) en hogere snelheden (100 km/h). Start realisatie: cluster III in Oplevering: cluster I is gereed, cluster II in 2009, cluster III in PAGE risicoreductie Op nog slechts enkele emplacementen is het externe risico bij het vervoer van gevaarlijke stoffen te groot. De oplossingen worden gezocht in het uitsluiten van conflicterende rijwegen onder andere door middel van aanpassing van de treinbeveiliging en -beheersing en door het saneren of verplaatsen van wissels. Start realisatie: Oplevering: Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) De afgelopen jaren is het reizigers- en goederenvervoer over het spoor flink gestegen. Voor de toekomst streeft het Rijk naar een kwaliteitssprong in het reizigersvervoer met de realisatie van hoogfrequent spoorvervoer. Bij hoogfrequent spoorvervoer heeft de reiziger in feite geen spoorboekje meer nodig doordat treinen elkaar snel opvolgen. Om na te gaan of dit mogelijk is en of tegelijkertijd de groei in het goederenvervoer opgevangen kan worden is een uitgebreide analy-

19 17 1 Infrastructuur se uitgevoerd, de studie LMCA-spoor. Hieruit bleek dat de prognoses uit de Nota Mobiliteit naar boven moeten worden aangepast gezien de hogere marktontwikkelingen tot 2020 en dat zich meer knelpunten voordoen dan in de Nota Mobiliteit zijn voorzien. Met het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer wordt de ambitie van het Rijk ingevuld aan de hand van vier speerpunten: Hoogfrequent spoorvervoer op de drukste trajecten in de Randstad. Het betreft zes intercity s per uur op de drukste trajecten in de brede Randstad en maatwerk voor Sprinters, alsmede het verwerken van het groeiende goederenvervoer. Samenhangende regionale OV-systemen, waarvan het spoorvervoer met name de Sprinters de ruggengraat vormt met goede aansluitingen op het overige OV en de andere modaliteiten. Kwalitatief goede reistijden naar de landsdelen, tevens in te vullen via maatregelen uit het pakket reistijdverbeteringen. Toekomstvaste routestrategie voor het goederenvervoer, die aansluit bij de behoeften van het groeiende goederenvervoer en personenvervoer en die ruimte schept op het bestaande net voor meer personentreinen. De routestrategie is gericht op maximaal gebruik van de Betuweroute en realiseren van aansluitende goederenroutes op het gemengde net naar de andere grensovergangen en de landsdelen. Naast deze maatregelen is capaciteitsvergroting van de Havenspoorlijn nodig om het vervoer van en naar het Rotterdamse havengebied te accommoderen. Voor PHS is een budget beschikbaar van 4,5 miljard. Voorbereidingskosten: vanaf 2008 Projectbesluiten o.b.v. planstudies: 2010 Start realisatie: 2013 Infrastructuurprojecten GoeNoord (Goederenroute Noord-Nederland) NaNov (Na de Noordoostelijke Verbinding) Betuweroute Spooraansluiting Tweede Maasvlakte Sloelijn IJzeren Rijn Bron: Ministerie van Verkeer en Waterstaat, MIRT 2008 GoeNoord Spooraansluiting Tweede Maasvlakte NaNov t Betuweroute Sloelijn IJzeren Rijn

20 18 1 Infrastructuur 1f Drie vervoersconcepten uitgelegd Railgoederenvervoer is een belangrijke schakel in de logistieke keten voor handel en industrie. De drie hoofdvormen van dit vervoer zijn: 4 Reachstackers brengen de containers van en naar de trein CONTAINER SHUTTLE Containerkranen lossen van De containers worden zo 2. FULL TRAIN LOAD beide zijden de containers uit het deepsea schip. efficiënt mogelijk opgeslagen, gecontroleerd en beheerd. 1 Droge bulk zeeschepen worden gelost door grijperkranen. 4 2 Straddle Carriers zorgen voor het transport van containers van en naar de opslagfaciliteit. 3 Opstelsporen van elk 700 m. Amsterdam Container Terminals (ACT) Rietlanden Terminals bv VERVOERSCONCEPTEN Om de verschillende ladingsoorten op een efficiënte manier bij de klant te brengen, zijn er 3 vervoersconcepten ontwikkeld. 2 Diverse kolen en ertsen worden opgeslagen. Bij een Full Train Load rijdt een complete trein voor één klant. Zowel afzender als ontvanger beschikken over een spooraansluiting. De afzender doet direct zaken met een railgoederenvervoerder. De Container Shuttle rijdt op vaste tijden tussen twee punten, meestal met containers. Meerdere afnemers kunnen gebruik maken van dezelfde trein. Zij boeken een plek op deze trein bij een intermodale railoperator. Wagenladingverkeer wordt gebruikt door bedrijven die geen complete trein in één keer kunnen vullen. De wagons worden op een rangeerterrein samengevoegd met andere wagons die eenzelfde bestemming hebben.

21 19 1 Infrastructuur Afrikahaven 1. Noordzeekanaal Amsterdam Container Terminals Amerikahaven 2. Aziehaven Rietlanden Terminals bv Westhaven 3. Waterland Terminal bv A10 Mercuriushaven Het IJ A10 Centraal Station Centrum Amsterdam 3 Transportbanden zorgen voor het laden van de goederen in de wagons. 3. WAGENLADINGVERKEER A9 A4 3 A10 In de overdekte hal worden de goederen met een forklift truck geladen in één of meerdere schuifwandwagons. Schiphol 1 Stukgoed (o.a. houtpakketten, rollen papier) wordt aangevoerd met shortsea schepen en overdekt overgeslagen met behulp van bovenloopkranen. A9 2 Overdekte opslaglocaties voor diverse soorten stukgoed. Waterland Terminal bv

22 2 Verkeersprestatie Het Nederlandse spoorwegnet biedt nog Het Nederlandse spoorwegnet is een van de drukst bereden spoorwegnetten ter wereld. Het aantal gebruikers is de laatste jaren flink toegenomen. Vroeger waren er alleen NS Reizigers en NS Cargo. Nu zijn er veertien goederenvervoerders, meerdere aannemers en verschillende personenvervoerders actief op het spoorwegnet. Vorig jaar hebben we alle aanvragen voor spoorcapaciteit kunnen honoreren. Eens per jaar maken we een jaardienstregeling. De vervoerders en de aannemers dienen daarvoor hun aanvragen in. Op grond daarvan verdelen we de capaciteit op het spoor. Specifiek voor het goederenvervoer is dat er veel ad hoc aanvragen zijn voor incidentele transporten. Ook al die verzoeken konden we inwilligen vorig jaar. Voor het vrachtvervoer geldt ook dat het meeste verkeer internationaal is. De doorgaande routes moeten goed zijn geregeld. Dat stemmen we af met onze zuideren oosterburen. Het Nederlandse spoorwegnet biedt nog ruimte voor groei van het goederenvervoer. In onze prognoses houden we daar rekening mee. De capaciteit wordt wel schaarser door de toename van het vervoer en het aantal gebruikers. We hebben drie methodes om beter aan de vraag te kunnen voldoen. Dat is ten eerste beter benutten en ten tweede slim vergroten van de bestaande capaciteit. Je kunt bijvoorbeeld een extra stukje inhaalspoor aanleggen. Als die twee methodes niet afdoende zijn, is aanleg van nieuwe infrastructuur een optie. Je kijkt dan goed of dergelijke nieuwe investeringen echt nodig zijn. Dat geldt ook voor de aanleg van een aparte spoorbaan voor goederenvervoer. Uitgangspunt is dat zolang het kan het verkeer wordt afgewikkeld op het bestaande spoorwegnet. Lies Gaaikema is directeur Goederenvervoer bij ProRail, de beheerder van het Nederlandse spoorwegnet. LIES GAAIKEMA DIRECTEUR GOED

23 21 2 Verkeersprestatie ruimte voor groei van het goederenvervoer. ERENVERVOER BIJ PRORAIL

24 22 2 Verkeersprestatie 2a Ontwikkeling verkeersprestatie in Nederland per modaliteit De verkeersprestatie geeft aan hoeveel miljoen kilometers de verschillende vervoerswijzen per jaar afleggen op Nederlands grondgebied. Voor spoorvervoer wordt gerekend met treinkilometers afgelegd door goederentreinen. De cijfers voor 2003 en 2004 wijken af door de invoering van een andere berekening door CBS. Het spoorvervoer heeft naar verhouding een klein aandeel in de totale verkeersprestatie. Daarbij moet bedacht worden dat het spoor niet wordt ingezet voor distributie op korte afstand, waardoor een absolute onderlinge vergelijking niet opgaat. Alle modaliteiten vertonen een groei van de verkeersprestatie. Op het spoor is sprake van een teruggang in 2001, die wordt verklaard door de stagnerende ontwikkeling van de wereldeconomie en wereldhandel. Daarnaast vertoonde de haven van Rotterdam in 2001 een daling in de containeroverslag, als gevolg van de verschuiving van feeder lading naar omliggende havens. Wegvervoer Binnenvaart Spoorvervoer Totaal ,9 8, ,1 8, ,9 8, ,3 9, ,6 9, ,1 9, ,5 10, n.b. n.b. x miljoen voertuigkilometers Bron: CBS, ProRail en KiM 2b Aantal treinen gereden over de Betuweroute Op 16 juni 2007 is de Betuweroute feestelijk geopend door Koningin Beatrix. De eerste periode na de opening was een opstartfase waarin nog aanpassingen aan spoorlijn en de locomotieven plaats moesten vinden ten aanzien van het nieuwe beveiligingssysteem ERTMS. Bovendien was juist in deze periode geen verkeer mogelijke vanwege grote onderhoudswerkzaamheden op het aansluitende traject in Duitsland. Vanaf eind 2007 zien we stapsgewijs dat het aantal gereden treinen toeneemt. Dit hangt vooral samen met het certificeren van locomotieven van de vervoerders. Zodra een bepaald type locomotief is toegelaten kunnen er substantieel meer treinen rijden. Begin 2009 zullen er gemiddeld 200 treinen per week rijden op het A-15 tracé, oplopend tot ca. 300 treinen per week aan het einde van De beheerder Keyrail streeft er naar om in treinen per dag over de Betuweroute te laten rijden. Het theoretisch maximum aantal treinen per dag is 480 (tien treinen per uur per richting) juni 14 juli 7 augustus 8 september 7 oktober 8 november 52 december januari 321 februari 327 maart 298 april 353 mei 404 juni 440 juli 521 augustus 501 september 398 oktober 607 november 580 december januari 706 februari 787 maart 812 april 826 Bron: Keyrail

25 23 2 Verkeersprestatie

26 24 2 Verkeersprestatie 2c Omvang railgoederenvervoer naar richting De grafiek toont aan dat het merendeel van het railgoederenvervoer in 2007 (75%) de grens passeert met Duitsland en dan met name in de afvoer van goederen. De belangrijkste oorzaak hiervoor ligt in het vervoer van kolen en ertsen naar Duitsland. Dit vervoer is groot in absolute omvang en betreft eenrichtingsverkeer, d.w.z. de wagons komen leeg terug. De grenspassage met Duitsland wordt daarnaast ook gebruikt voor het meeste oost-west en noord-zuid verkeer in Europa. Alleen de goederentreinen naar Belgie, Frankrijk en Spanje gebruiken de Belgische grenspassage. Opvallend daarbij is dat voor het vervoer op Frankrijk zelfs een deel wordt vervoerd via Duitsland. Geraamd wordt dat de totale internationale afvoer van goederen per spoor vanuit Nederland tussen 1995 en 2006 toegenomen is van 10 tot meer dan 23,5 miljoen ton. De internationale aanvoer is 4,5 miljoen ton toegenomen en het binnenlands vervoer met 2,5 miljoen ton. Daarnaast is bekend dat er sinds een aantal jaar ook transitoverkeer (tussen Duitsland en België via Nederland) plaatsvindt en die stroom wordt geraamd op 1 miljoen ton in De ontwikkeling van het internationale vervoer is niet evenwichtig verdeeld over de grenzen. Terwijl het vervoer op de Nederlands-Duitse grens meer dan verdrievoudigde tussen 1995 en 2006 nam het vervoer op de Nederlands-Belgische grens in die periode met circa 10% af x miljoen ton Binnenlands naar Duitsland vanuit Duitsland naar België vanuit België Transit Bron: TNO, Scenarioberekeningen goederenvervoer per spoor, periode

27 25 2 Verkeersprestatie Benutting spoornetwerk De groei van het railgoederenvervoer in Nederland is een bijzondere prestatie als we ons realiseren dat het netwerk intensief gebruikt wordt door reizigerstreinen. De benutting van het netwerk is in Nederland aanzienlijk hoger dan de ons omringende landen. De komst van de Betuweroute is daarmee geen overbodige luxe, maar biedt de noodzakelijk ruimte voor groei. 2d De grafiek van de Zwitserse staatsspoorwegen SBB laat de onderlinge verhouding zien tussen de benutting van de spoornetwerken in een aantal landen. Het betreft het gemiddelde aantal treinen per dag per route in Daarbij is een uitsplitsing gemaakt tussen goederentreinen en reizigerstreinen. Het gemiddelde is per kilometer netwerklengte aangegeven zodat een onderlinge vergelijking mogelijk is. De tabel van ProRail toont eenzelfde onderlinge vergelijking van de benutting. Hierbij is de benutting ook uitgedrukt per kilometer netlengte, waardoor er een eerlijke vergelijking tussen landen mogelijk is. Uit zowel de grafiek als de tabel wordt duidelijk dat de infrastructuur in ons land de meest intensief gebruikte in Europa is. Daarnaast zijn hier het minste aantal spoorstaafbreuken en kent het netwerk nagenoeg geen tijdelijke snelheidsbeperkingen door technisch falen. Het aantal treindienstaantastende onregelmatigheden komt in 2002 overeen met het gemiddelde in Europa. In 2004 bedroeg het aantal reizigerskilomters 14,1 miljard. Als we dit delen door de netwerklengte (3.811 km) komen we uit op zo n 5 miljoen reizigerskilometers per kilometer netwerklengte. Dit is een goede vergelijkingsmaat met de landen om ons heen. 140 gem. aantal treinen per dag SBB CFF FFS (CH) ProRail (NL) DB AG (D) BDK (DK) SNCB/NMBS (B) CFL (L) ÖBB (A) FS (I) RFF (E) CD (CZ) Reizigerstreinen Goederentreinen Netlengte Reizigers- Goederen Aandeel kilometers tonkm. reizigersvervoer (in km) (in miljoenkm (in miljoenkm (in %) per km netlenge) per km netlenge) België (2003) % Duitsland % Frankrijk Japan (2003) Nederland % Ver. Koninkrijk % Zweden % Zwitserland % Bron: Beheerplan ProRail 2006

28 t 26 2 Verkeersprestatie 2e Verkeersintensiteit per baanvak Dit betreft het aantal gereden goederentreinen per baanvak op jaarbasis. Het verkeer in beide richtingen is opgeteld. Deze figuur geeft duidelijk aan waar in Nederland de meeste goederentreinen rijden. Vooral de route Rotterdam - Breda - Tilburg - Eindhoven - Venlo (de zogeheten Brabantroute) springt er uit als drukste route. De kaart toont de situatie in 2006, d.w.z nog voor de opening van de Betuweroute. Deze goederenlijn is inmiddels operationeel en biedt al capaciteit aan 250 goederentreinen per week. Als we dit op jaarbasis doorrekenen dan komt de Betuweroute op de kaart al direct zichtbaar als een rode lijn. Verwacht wordt dat het aantal snel zal toenemen doordat meer capaciteit beschikbaar komt. De Betuweroute biedt een theoretische maximale capaciteit van 480 treinen per dag, d.w.z. tien treinen per uur per richting. Aantal goederentreinen per baanvak op jaarbasis (2006) baanvak in aanleg Bron: ProRail

29 27 2 Verkeersprestatie

30 3 Vervoersprestatie De spoorwereld is sterk verande Ze hebben fl exibiliteit gebracht Het railgoederenvervoer heeft (mede) geprofiteerd van de algemene groei in het transport. Ook heeft de komst van verschillende nieuwe aanbieders geleid tot een toename van het transport. De spoorwereld is sterk veranderd door de private aanbieders. Ze hebben flexibiliteit gebracht en nieuwe markten ontwikkeld. Wij doen bijvoorbeeld vervoer van granen tussen Hongarije en Rotterdam. Dit ging vroeger hoofdzakelijk per binnenschip. We werken samen met lokale partners in Oost- Europa en kunnen daarom heel flexibel reageren. Je ziet dat veel nieuwe vervoerders partnerschappen in het buitenland hebben. Dat verbetert de controle over de logistieke keten en het creëert nieuwe business. De liberalisatie heeft ook invloed gehad op de prijs. Vroeger was er een monopolistische situatie. Door de concurrentie zijn de prijzen omlaag gegaan. Ook de politiek heeft meegeholpen aan de groei van het railgoederenvervoer, door het intermodaal vervoer te stimuleren. Daarnaast speelt congestie op de weg een rol. Zowel het container- als het bulkvervoer per spoor is toegenomen. Containers zijn vaak het snelle product. Dat vervoer (van veelal lichte industriële en consumentenproducten) is eenvoudiger en sneller op te zetten, maar neemt in tijden van recessie eerder af. Bulk is misschien trager in ontwikkeling, maar is stabieler. Over het algemeen zien we in het bulkvervoer meer nieuwe verkeren en in het containervervoer eerder uitbreiding van bestaande diensten. De algemene tendens is dat het bulkverkeer meer oost-west gaat en het containerverkeer meer noord-zuid, vooral naar Italië. Ook zijn de inlandterminals in het achterland een belangrijke bestemming geworden, zoals Venlo, Moerdijk en Duisburg. Van daaruit vindt dan de fijndistributie plaats. Markus Bertram is algemeen directeur van Veolia Cargo Nederland. Deze railgoederenvervoerder maakt deel uit van het Franse Veolia Environnement. MARKUS BERTRAM ALGEMEEN

31 29 3 Vervoersprestatie rd door de private aanbieders. en nieuwe markten ontwikkeld. DIRECTEUR VAN VEOLIA CARGO NEDERLAND

32 30 3 Vervoersprestatie 3a Ontwikkeling vervoersprestatie in Nederland per modaliteit De vervoersprestatie geeft de feitelijke performance weer van de sector. Deze maat geeft aan over welke afstand de goederen zijn vervoerd (tonkilometers). Voor goederentreinen wordt gerekend met netto tonkilometers, d.w.z exclusief het gewicht van de locomotief en wagons. Als een lading van bijvoorbeeld 25 ton wordt vervoerd over 100 kilometer, dan bedraagt de vervoersprestatie ton kilometer. De vervoerswijzen kunnen niet te absoluut met elkaar worden vergeleken, omdat ze in verschillende marktsegmenten actief zijn. Een directe substitutie van de vervoerswijze is vaak niet mogelijk. Zo wordt spoorvervoer niet ingezet in de distributie op korte afstand. Wat opvalt, is dat het spoorvervoer een snellere stijging laat zien dan de andere modaliteiten. De teruggang in 2001 is te verklaren door de stagnerende ontwikkeling van de wereldeconomie en wereldhandel. De groei van de tonkilometers per spoor tussen 1997 en 2007 bedroeg maar liefst 128%. Voor wegvervoer en binnenvaart was dit 13% respectievelijk 5%. Wegvervoer Binnenvaart Spoorvervoer Buisleiding Totaal x miljoen tonkilometers Bron: KIM (2008: ramingen KIM).

33 31 3 Vervoersprestatie Ontwikkeling volume in tonnen Het gaat hier om de ontwikkeling van het absolute volume uitgedrukt in netto tonnen, d.w.z. het totale gewicht van de vervoerde goederen, inclusief het gewicht van eventuele intermodale laadeenheden (bijvoorbeeld een container of trailer), maar exclusief het gewicht van wagon en locomotief. Het volume omvat alle soorten lading, zoals bulk, stukgoed en containers. Voor containers rekent het CBS zowel de lading als het gewicht van de container zelf. Voor het gewicht van een lege container wordt uitgegaan van een gemiddelde. Voor een 20ft container geldt 2,3 ton en voor een 40ft container 4,3 ton. 3b In de afgelopen tien jaar is het volume verdubbeld. De groei lag gemiddeld op zo n 7,5% per jaar. Uit de staafdiagram blijkt een spectaculaire groei van het railgoederenvervoer in de laatste jaren. In de afgelopen tien jaar is het volume verdubbeld. De groei lag gemiddeld op zo n 7,5% per jaar. De groei van de afgelopen jaren doet zich vooral voor in het internationale vervoer. Er is een toename in het vervoer van ertsen en kolen naar Duitsland. Ook het intermodale vervoer van containers en wissellaadbakken is sterk gestegen. Tot oktober 2008 was duidelijk sprake van een hoogconjunctuur waar het spoor naar verhouding veel van heeft geprofiteerd. Hierna is echter de economische crisis begonnen. Hierdoor is de groei voor 2008 in zijn totaliteit beperkter gebleven dan in voorgaande jaren en komt uit op 45,5 miljoen ton. Begin 2009 is duidelijk sprake van een daling van de volumes op het spoor. De crisis is vooral merkbaar in het vervoer dat direct is gerelateerd aan de automotive sector, zoals het vervoer van personenauto s, hoogwaardig staal, ijzererts, auto-onderdelen en chemische producten voor de fabricage van dashboarden etc. Daarnaast is ook een sterke daling opgetreden van de import van containers uit het Verre Oosten met consumentengoederen. Voor de langere termijn voorzien de marktpartijen echter weer een groei naar 90 miljoen ton in De volumes voor 2007 en 2008 zijn ramingen van het Kennis Instituut Mobiliteit. Bron: CBS bewerking KiM

34 32 3 Vervoersprestatie 3c Ontwikkeling volume naar goederensoort In onderstaande grafiek wordt het totale volume onderverdeeld naar soort lading. Er worden volumes aangegeven die vervoerd zijn op Nederlands grondgebied. Naast het volume is ook een taartdiagram weergegeven met de procentuele verdeling. Uit de grafiek wordt meteen duidelijk dat het intermodaal vervoer het grootste aandeel heeft. Dit deel is de laatste jaren sterk gegroeid met een toename van 10 miljoen ton tussen 1995 en Steeds meer goederen worden per container, wissellaadbak of kraanbare trailer vervoerd. Daarnaast is dit deel sterk gegroeid door de import van goederen uit China en het Verre Oosten. Veel containers komen Europa binnen via de havens van Rotterdam en Amsterdam en hebben een bestemming in het Europese achterland. Een andere belangrijke ladingsoort vormt het vervoer van ijzererts. Deze worden vanuit de havens in bulkwagons vervoerd naar de staalindustrie in het Duitse Saarland. Hetzelfde geldt voor het vervoer van kolen naar de Duitse kolengestookte elektriciteitscentrales. In Duitsland zijn de afgelopen jaren steeds meer kolenmijnen gesloten als gevolg van een minder rendabele winning. In de plaats hiervan komen importkolen die voor een deel via de havens van Rotterdam en Amsterdam worden aangevoerd. Een ander deel van de Duitse kolenbehoefte komt van kolenmijnen uit Polen en Rusland. Bij het vervoer van staal per spoor gaat het niet alleen om Nederlands staal van Corus in IJmuiden, maar ook om staal van andere producenten die dit via Nederland laten vervoeren naar afnemers in Europa. De automobielindustrie is hier een belangrijk onderdeel van. Deze bedrijven zijn steeds meer verplaatst naar voormalige Oost Europese landen. Door de langere afstanden en het hoge gewicht is spoorvervoer hier een aantrekkelijke optie. Bij droge bulk handelt het om vaak om agrarische producten zoals granen en soja, maar ook kunstmest valt hieronder. De natte bulk omvat onder andere vloeibare chemische produkten, LPG, alcohol en eetbare oliën. De overige goederen betreft het traditionele stukgoed op pallets. Deze laatste categorie is de laatste jaren teruggelopen omdat steeds meer goederen in containers worden vervoerd. Omvang railgoederenvervoer naar verschijningsvorm in x miljoen ton % 8% 15% 11% 7% 33% 16% Droge bulk Erts Intermodaal Kolen Natte Bulk Staal Overig Bron: TNO, Scenarioberekeningen goederenvervoer per spoor, periode

Reizen zonder spoorboekje. Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

Reizen zonder spoorboekje. Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Reizen zonder spoorboekje Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Reizen zonder spoorboekje Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Reizen zonder spoorboekje Zes intercity s en zes sprinters per uur in de drukste

Nadere informatie

3. Vervoersprestatie 8. materieel 13. geluid

3. Vervoersprestatie 8. materieel 13. geluid 545363238294672565692582758793211681234897308682123489642591545363238294672565 545363238294672565692582758793211681234897308682123489642591545363238294672565 545363238294672565692582758793211681234897308682123489642591545363238294672565

Nadere informatie

Een toekomstbestendige goederenroute door Oost-Nederland Wat betekent dat voor u?

Een toekomstbestendige goederenroute door Oost-Nederland Wat betekent dat voor u? Een toekomstbestendige goederenroute door Oost-Nederland Wat betekent dat voor u? Uitvoering van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Het reizigers- en goederenvervoer in Nederland groeit. Deze groei

Nadere informatie

Project: Derde spoor Duitsland

Project: Derde spoor Duitsland Project: Derde spoor Duitsland Veelgestelde vragen ten behoeve van communicatie in Oost Nederland Versie 27 februari 2015 Over het project... 2 Effect op Nederland (algemeen)... 3 Oost Nederland... 5 Gevaarlijke

Nadere informatie

Voorkeursbeslissing. Programma Hoogfrequent Spoorvervoer. Vlot bewegen. Veilig leven. Verkeer en Waterstaat.

Voorkeursbeslissing. Programma Hoogfrequent Spoorvervoer. Vlot bewegen. Veilig leven. Verkeer en Waterstaat. Voorkeursbeslissing Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Vlot bewegen. Veilig leven. Verkeer en Waterstaat. Voorkeursbeslissing Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Extra ruimte op het spoor Er gaan 6 intercity

Nadere informatie

Samen voor Vught. 13 juni 2013

Samen voor Vught. 13 juni 2013 Samen voor Vught 13 juni 2013 Het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu is de aanleiding dat DKC is ingeschakeld Het PHS van het Ministerie van Infrastructuur

Nadere informatie

Traject/station Wat Verbetering

Traject/station Wat Verbetering Bijlage 2 Verbeteringen in ontwerp dienstregeling 2007 In deel II en bijlage II van het besluit over de dienstregeling 2007 (kenmerk CC/PA/KK-342) hebben wij u een aantal verbeteringen in de dienstregeling

Nadere informatie

zeeland seaports ...en het belang van het spoor Dick Gilhuis Commercieel Directeur 15 februari 2012

zeeland seaports ...en het belang van het spoor Dick Gilhuis Commercieel Directeur 15 februari 2012 zeeland seaports...en het belang van het spoor Dick Gilhuis Commercieel Directeur 15 februari 2012 Inhoud 1. Overslag 2011 zeevaart 2. Modal split 3. Herkomst en bestemming 4. Spoorinfrastructuur 5. Transittijden

Nadere informatie

Kosten Veiligheid Duurzaamheid

Kosten Veiligheid Duurzaamheid Infrastructuur Verkeersprestatie Vervoersprestatie Marktpartijen Intermodaal vervoer Materieel Kosten Veiligheid Duurzaamheid Gevaarlijke stoffen Deelnemers Infrastructuur Verkeersprestatie Vervoersprestatie

Nadere informatie

Bronnenlijst Monitor Logistiek & Goederenvervoer

Bronnenlijst Monitor Logistiek & Goederenvervoer Bronnenlijst Monitor Logistiek & Goederenvervoer Bron Naam figuur / tabel publicatie Indicator Publicatiejaar (jaar van toegang) Link (indien mogelijk) A.1 CBS Vervoerd gewicht door beroeps- en eigen vervoer

Nadere informatie

1. Dienstregeling 2009: aanvullingen op het Ontwerp 2007

1. Dienstregeling 2009: aanvullingen op het Ontwerp 2007 NS Reizigers Aan de vertegenwoordigers van consumentenorganisaties in het LOCOV Directie Hoofdgebouw IV Laan van Puntenburg 100 Postbus 2025 3500 HA Utrecht Nederland www.ns.nl Datum Ons kenmerk Onderwerp

Nadere informatie

Haven Amsterdam Gateway to Europa

Haven Amsterdam Gateway to Europa IJ (voor 1850) Haven Amsterdam Gateway to Europa Jan Egbertsen 26 september 2011, Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Amsterdam Noordzeekanaalgebied (rond 1875) Overzicht

Nadere informatie

het Nederlandse dse spoor?

het Nederlandse dse spoor? 08 e08 Hoe druk is 0h het nu werkelijk op het Nederlandse dse spoor? Het Nederlandse spoorgebruik in vergelijking met de rest van de EU-27 Pascal Ramaekers, Tessa de Wit en Maarten Pouwels Publicatiedatum

Nadere informatie

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar Gemeenteraad Castricum 25 juni 2014 Robert de Jong (IenM) Inhoud presentatie Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Maatregelen

Nadere informatie

Watertransport Wegtransport Op- en Overslag VACL

Watertransport Wegtransport Op- en Overslag VACL Full Service Container Logistics Watertransport Wegtransport Op- en Overslag VACL 4-10-2013 Corporate presentatie 2 4-10-2013 Corporate presentatie 3 Watertransport Wegtransport Op- en Overslag VACL MCS.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1998 1999 26 200 XII Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 1999

Nadere informatie

Capaciteitsanalyse Emmen - Geleen Lutterade

Capaciteitsanalyse Emmen - Geleen Lutterade Capaciteitsanalyse Emmen - Geleen Lutterade Van Auteurs ProRail Vervoer en Dienstregeling, Vervoersanalyse en Geraldine Woestenenk / Hans Westerink Kenmerk 3077089 Versie 1.0 Datum 12 april 2012 Bestand

Nadere informatie

Een simpel en robuust spoorsysteem. Naar een koersvaste ontwikkeling op het spoor

Een simpel en robuust spoorsysteem. Naar een koersvaste ontwikkeling op het spoor Een simpel en robuust spoorsysteem Naar een koersvaste ontwikkeling op het spoor Grote groei transport verwacht in de hele Europese Unie Europa staat voor grote uitdagingen op het gebied van transport:

Nadere informatie

SPOOR IN CIJFERS 2 15

SPOOR IN CIJFERS 2 15 SPOOR IN CIJFERS 2 15 SPOOR IN CIJFERS 2 15 Infrastructuur Verkeersprestatie Vervoersprestatie Marktpartijen > Full train loads Wagenladingvervoer Intermodaal vervoer Materieel 2 Veiligheid Duurzaamheid

Nadere informatie

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012 Port of Ports and Hinterland congres 2012 Emile Hoogsteden Directeur Containers, Breakbulk & Logistics 1 2 1 Port of Agenda Havenvisie 2030 Containeroverslag (t/s en achterlandvolume) Modal split Marktaandeel

Nadere informatie

PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel

PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel 19:00 19:15 Presentatie IenM 19:15 20:00 Presentatie ProRail 20:00 21:00 Informatie markt 21:00 Gelegenheid tot plenair aandragen zorgen en belangen

Nadere informatie

Synchromodaal transport: efficient en duurzaam via netwerkregie

Synchromodaal transport: efficient en duurzaam via netwerkregie Synchromodaal transport: efficient en duurzaam via netwerkregie Kees Verweij Principal Consultant Goederenvervoer Antwerpen, december 2011 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr

Nadere informatie

Spoorvervoer Lage Weide

Spoorvervoer Lage Weide Spoorvervoer Lage Weide Overzicht bestaande spoorlocaties Port of Utrecht Opdrachtgever: Gemeente Utrecht Contactpersoon: Drs. D. Hoffmans, programmamanager Goederenvervoer Contact Logitech: Ir. J.A.M.

Nadere informatie

Versnelling Benelux 2017

Versnelling Benelux 2017 Versnelling Benelux 2017 P r e s e n t a t i e R a i l f o r u m 1 4 s e p t e m b e r 2 0 1 5 ir H. J. M. B o v e n l a n d e r Probleemstelling Infrastructuur voor HSL Zuid in Nederland en België gereed,

Nadere informatie

Treinsamenstellingen voor de stalen C12 c en ABd 9 rijtuigen 2013 www.seinarm.nl Treinsamenstellingen Dertiger Jaren Last edited Februar 28, 2013 door Gerard van de Weerd mag alleen gepubliceerd worden

Nadere informatie

Derde Spoor Duitsland

Derde Spoor Duitsland Derde Spoor Duitsland Bijlage bij advies stuurgroep aan staatsecretaris Verdere details zijn beschikbaar bij het projectteam Derde Spoor Duitsland 8 oktober 2014 Tijdens de bouw zal de grensovergang Zevenaar

Nadere informatie

Naam HAVEN ROTTERDAM import en export

Naam HAVEN ROTTERDAM import en export Naam HAVEN ROTTERDAM import en export Als er één plek is die duidelijk maakt waarom Nederland in de moderne tijd zo n belangrijk handelsland is, dan is het Rotterdam wel. De haven ligt in de delta van

Nadere informatie

Wegtransport Prijslijst

Wegtransport Prijslijst Wegtransport Prijslijst 1 Colofon is een uitgave van voestalpine Railpro BV. Deze prijslijst wordt voor abonnees op de website van voestalpine Railpro gepubliceerd. Informatie uitgave Yvette Roos, communicatiemedewerker

Nadere informatie

EEN NIEUWE START VOOR DE HSL ZUID

EEN NIEUWE START VOOR DE HSL ZUID EEN NIEUWE START VOOR DE HSL ZUID Notitie Carla Dik-Faber Tweede Kamerfractie ChristenUnie 19 juni 2013 Een nieuwe start met de HSL-Zuid Met het besluit van NS en NMBS om te stoppen met de Fyra treinen

Nadere informatie

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Corridor Amsterdam - Alkmaar Raadscie Stadsontwikkeling Heerhugowaard 3 juni 2014 Robert de Jong (IenM) Inhoud presentatie Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

Nadere informatie

Veilig vervoer gevaarlijke stoffen per spoor,

Veilig vervoer gevaarlijke stoffen per spoor, Veilig vervoer gevaarlijke stoffen per spoor, ook door Dordrecht en Zwijndrecht Vlissingen Mainport Rotterdam Rotterdam Zwijndrecht Dordrecht Breda Roosendaal Antwerpen Emmerich Venlo Situatieanalyse Dordrecht/Zwijndrecht

Nadere informatie

Aanleg 3 e spoor Duitsland 2016-2022

Aanleg 3 e spoor Duitsland 2016-2022 Aanleg 3 e spoor Duitsland 2016-2022 Aanpak gevolgen bouwwerkzaamheden Eric Bezem 21 november 2013 Spoorcafé Aanleg 3 e spoor Duitsland Succesvolle jarenlange lobby Financieringsbesluit Duitsland zomer

Nadere informatie

B en W-voorstel. Ter kennisneming

B en W-voorstel. Ter kennisneming B en W-voorstel portefeuillehouder J.C. Elsenaar begrotingsprogramma 4. Bereikbaarheid b en w-vergadering agendapunt bijlage(n) rol raad Ter kennisneming onderwerp Ontwikkelingen gebruik IJssellijn, de

Nadere informatie

Gebruik Maasvlakte 2. Max Philips, manager Business Development en Communicatie

Gebruik Maasvlakte 2. Max Philips, manager Business Development en Communicatie Gebruik Maasvlakte 2 Max Philips, manager Business Development en Communicatie Aanleg Maasvlakte 2 Nieuwste uitbreiding Haven van Rotterdam Ruimte voor opvang groei bedrijfsleven Inspelen op schaalvergroting

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 305 Mobiliteitsbeleid Nr. 73 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Ontwikkeling spoorgoederenverkeer In Nederland

Ontwikkeling spoorgoederenverkeer In Nederland Proiïail Ontwikkeling spoorgoederenverkeer In Nederland 2014 vergeleken met 2013 Van Auteur ProRail Ron Demmers Kenmerk EDMS-#3704463-vl Versie 1.0 Datum 23 februari 2015 Bestand 150223 Ontwikkeling spoorgoederenverkeer

Nadere informatie

Samenvatting ... ... Tabel 1 Kwalitatieve typering van de varianten

Samenvatting ... ... Tabel 1 Kwalitatieve typering van de varianten Samenvatting................. In juli 2008 heeft de Europese Commissie een strategie uitgebracht om de externe kosten in de vervoersmodaliteiten te internaliseren. 1 Op korte termijn wil de Europese Commissie

Nadere informatie

Toiletreclame Regionale Tarieven Indoormedia

Toiletreclame Regionale Tarieven Indoormedia Volume netwerk Horeca Doelgroep 13-49 Alkmaar 1 2 weken 34 17 10 950,- 135,- 495,- 115,- Almere 1 2 weken 17 8 5 475,- 115,- 250,- 110,- Amersfoort 1 2 weken 50 25 15 1.425,- 150,- 745,- 125,- Amsterdam

Nadere informatie

De spoorambitie van de Rotterdamse haven op de Rhine-Alpine corridor

De spoorambitie van de Rotterdamse haven op de Rhine-Alpine corridor De spoorambitie van de Rotterdamse haven op de Rhine-Alpine corridor Een literatuuronderzoek naar de knelpunten op deze corridor in de landen: Nederland, Duitsland, Zwitserland en Italië Urban, Port and

Nadere informatie

Een eenvoudig, robuust en duurzaam spoorsysteem. Jan Koning, 6 november 2013, KIVI NIRIA Jaarcongres, TU Eindhoven

Een eenvoudig, robuust en duurzaam spoorsysteem. Jan Koning, 6 november 2013, KIVI NIRIA Jaarcongres, TU Eindhoven Een eenvoudig, robuust en duurzaam spoorsysteem Jan Koning, 6 november 2013, KIVI NIRIA Jaarcongres, TU Eindhoven Spoor als ruggengraat voor duurzaam transport Mooie groeikansen voor spoor Ondanks crisis

Nadere informatie

Vooraf We maken kennis met (nieuw klankbordgroeplid) Frans Spoor, en de heer De Kort.

Vooraf We maken kennis met (nieuw klankbordgroeplid) Frans Spoor, en de heer De Kort. Verslag Klankbordgroep Den Bosch, project PHS Meteren-Boxtel Datum overleg: 5 februari 2015 Deelnemers Diana van Lieshout klankbordgroep Annemarie Bon Dhr. Grefkens Jan Verkuylen Sander de Kort Frans Spoor

Nadere informatie

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot

Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Logistieke draaischijf Twente, De regio als concurrerende hotspot Rikkert de Kort Senior adviseur goederenvervoer 13 juni 2012 Buck Consultants International Postbus 1456 6501 BL Nijmegen Telnr : 024 379

Nadere informatie

6.11 UTRECHT / DE HAAR VEENENDAAL

6.11 UTRECHT / DE HAAR VEENENDAAL 6.10 EMPLACEMENT AUTOHANDEL PON Emplacement PON is nu alleen in gebruik bij autohandel PON. Deze autohandel heeft al aangegeven in de toekomst te willen beschikken over een extra spoor. In paragraag 6.9

Nadere informatie

11 maart 2014 L. de Hoogt 14 0412

11 maart 2014 L. de Hoogt 14 0412 Aan de SP-fractie t.a.v. de heer A.J.M. Geerts Vossenbosstraat 14 5351 AJ Berghem Inrichting Beheer Openbare Ruimte Raadhuislaan 2, Oss Telefoon 14 0412 Fax [0412] 64 26 05 E-mail gemeente@oss.nl www.oss.nl

Nadere informatie

Weten wat er staat. Onderzoek naar treinen met gevaarlijke stoffen op emplacementen

Weten wat er staat. Onderzoek naar treinen met gevaarlijke stoffen op emplacementen Weten wat er staat Onderzoek naar treinen met gevaarlijke stoffen op emplacementen Weten wat er staat Onderzoek naar treinen met gevaarlijke stoffen op emplacementen Datum 15 juni 2011 Status definitief

Nadere informatie

< Straight into Europe >

< Straight into Europe > < Straight into Europe > Straight into Europe > Betrouwbaar Efficiënt Duurzaam Flexibel Eén ingang voor al uw vervoer tussen de zeehavens en de Europese markt. European Gateway Services (EGS) biedt u een

Nadere informatie

Maatregelen ter verbetering van Bijlagen bij Inventarisatie van de externe veiligheid EV-risico s bij het vervoer van gevaarlijke stoffen

Maatregelen ter verbetering van Bijlagen bij Inventarisatie van de externe veiligheid EV-risico s bij het vervoer van gevaarlijke stoffen Maatregelen Bijlagen bij Inventarisatie ter verbetering van EV-risico s de bij externe het vervoer veiligheid van gevaarlijke stoffen hier in het klein de titel van de uitgave 2 3 Bijlage 5 bij Inventarisatie

Nadere informatie

Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren. C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart

Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren. C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart Lange termijn strategiën om meer vervoer over water te stimuleren C.J. De Vries Koninklijke Schuttevaer/Bureau Voorlichting Binnenvaart Vijf manieren om binnenvaart te bevorderen 1. Het havenalliantiemodel

Nadere informatie

Buitenlandse vrachtwagens op de Nederlandse wegen

Buitenlandse vrachtwagens op de Nederlandse wegen Publicatiedatum CBS-website: 24 juli 2007 Buitenlandse vrachtwagens op de Nederlandse wegen Wegsstromen in relatie tot Nederlands grondgebied voor 2005 Pascal Ramaekers, Mathijs Jacobs en Marcel Seip Centraal

Nadere informatie

Wegtransport Prijslijst

Wegtransport Prijslijst Wegtransport Prijslijst 1 Colofon is een uitgave van voestalpine Railpro BV. Deze prijslijst wordt voor abonnees op de website van voestalpine Railpro gepubliceerd. Informatie uitgave Afdeling Communicatie

Nadere informatie

Adviesaanvraag LOCOV. Bijlage 1 bij brief Locov adviesaanvraag dienstregeling 2015 Basisuurpatronen en 7x24 uur uitwerking dienstregeling 2015

Adviesaanvraag LOCOV. Bijlage 1 bij brief Locov adviesaanvraag dienstregeling 2015 Basisuurpatronen en 7x24 uur uitwerking dienstregeling 2015 Adviesaanvraag LOCOV Bijlage 1 bij brief Locov adviesaanvraag dienstregeling 2015 Basisuurpatronen en 7x24 uur uitwerking dienstregeling 2015 18 februari 2014 1. Inleiding 1.1 Kenmerken dienstregeling

Nadere informatie

nederlands Accelereer uw laad proces

nederlands Accelereer uw laad proces Accelereer uw laad proces NEDERLANDS Accelereer uw laad proces Ancra Systems is DE specialist op het gebied van automatische vrachtauto laad- en lossystemen: van standaard Wat zijn automatische laad- en

Nadere informatie

De Velpse Betuweroute

De Velpse Betuweroute De Velpse Betuweroute Stichting Spoorhinder 3 maart 2014 Historie Vergaderjaar 1998 1999 22 589 Betuweroute 26 373 Trajectnota/MER Noordoostelijke verbinding Nr. 149 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN

Nadere informatie

UITDAGINGEN BINNENVAART

UITDAGINGEN BINNENVAART UITDAGINGEN BINNENVAART PROMOTIE BINNENVAART VLAANDEREN 2012 09 18 WATERWEGEN West Europa heeft het dichtste waterwegennetwerk van de EU 90 miljoen inwoners EUR 910 miljard BBP 320 miljoen ton via Rijn

Nadere informatie

Uitkomst besluitvorming Zwolle - Herfte

Uitkomst besluitvorming Zwolle - Herfte De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456 0000 F 070-456 1111 Getypt door / paraaf H.C.

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. ALV ELC, Venlo 30 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Versnelling Benelux 2017

Versnelling Benelux 2017 HENK BOVENLANDER Rail Advies De Bilt, 18 augustus 2015 Versnelling Benelux 2017 De reistijd Amsterdam Brussel van 194 minuten met de Benelux in de dienstregeling 2017 stelt teleur. De achtergrond hiervan

Nadere informatie

Vragen en antwoorden PHS Meteren Boxtel

Vragen en antwoorden PHS Meteren Boxtel Vragen en antwoorden PHS Meteren Boxtel 17 december 2015 1/9 Inhoudsopgave 1. Algemeen.3 2. Goederenvervoer 4 3. Veiligheid..5 4. Schade en waarde..6 5. Trillingen en geluidsoverlast..7 6. Ruimtebeslag...8

Nadere informatie

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk

Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Mainport en blueports: samenwerken aan multimodaal netwerk Jaarcongres Nederlandse Vereniging van Binnenhavens, Venlo, 5 oktober 2012 Hans Smits, CEO Havenbedrijf Rotterdam N.V. 1 Haven Rotterdam in cijfers

Nadere informatie

freight is our trade www.neele.nl Nederlands

freight is our trade www.neele.nl Nederlands freight is our trade www.neele.nl Nederlands Full service logistieke dienstverlening Neele Logistics ontzorgt uw complete logistiek. Of u nu een vervoerder zoekt die goed de weg weet in Europa of een partij

Nadere informatie

Camiel Eurlings, minister van Verkeer en Waterstaat en Bas Verkerk, regiobestuurder van het Stadsgewest Haaglanden

Camiel Eurlings, minister van Verkeer en Waterstaat en Bas Verkerk, regiobestuurder van het Stadsgewest Haaglanden Capaciteitsuitbreiding spoor Den Haag - Rotterdam Doel Baanvak Den Haag Rotterdam geschikt maken om te voldoen aan de toenemende vraag naar spoorvervoer en tegelijkertijd het aanbod aan openbaar vervoer

Nadere informatie

"V,r, '27672. Monitoring Goederenvervoer Oost-Nederland 2003 OVERIJSSEL

V,r, '27672. Monitoring Goederenvervoer Oost-Nederland 2003 OVERIJSSEL "V,r, '27672 Monitoring Goederenvervoer Oost-Nederland 2003 OVERIJSSEL lnhoudsopgav^ibliotheeknr RWS Dir. Oost-Nederland v D I U LT A AT ervoer G oer HEID 3 Versterking netwerk goederenvervoer. BEDRIJVENTERREINEN

Nadere informatie

stoomlocomotief 3600-serie stoomlocomotief 3700-serie stoomlocomotief 3900-serie

stoomlocomotief 3600-serie stoomlocomotief 3700-serie stoomlocomotief 3900-serie Treinsamenstellingen voor de bagagewagens D IV en D V 2012 www.seinarm.nl Last edited Februar, 2012 door Gerard van de Weerd mag alleen gepubliceerd worden na toestemming van en met bronvermelding van

Nadere informatie

Adviesaanvraag dienstregeling 2016

Adviesaanvraag dienstregeling 2016 Adviesaanvraag dienstregeling 2016 Bijlage 1 bij brief adviesaanvraag dienstregeling 2016 12 februari 2015 1. Inleiding 1.1 Kenmerken dienstregeling 2016 NS bouwt in dienstregeling 2016 voort op de structuur

Nadere informatie

Bijlage 1: Uitwerking per regio

Bijlage 1: Uitwerking per regio De locatiekeuzes worden in deze bijlage per regio weergegeven. Daarbij volg ik de grenzen van het arrondissement / de politie-eenheid. 1. Regio Noord-Nederland eenheid Noord-Nederland leidt eenduidig tot

Nadere informatie

SPOOR IN CIJFERS 2 13

SPOOR IN CIJFERS 2 13 SPOOR IN CIJFERS 2 13 SPOOR IN CIJFERS 2 13 Infrastructuur Verkeersprestatie Vervoersprestatie Marktpartijen > Intermodaal vervoer Materieel 2 Veiligheid Gevaarlijke stoffen Duurzaamheid Inhoud voorwoord

Nadere informatie

2.4 VAN VERVOERSSTROMEN NAAR NETWERKEN.

2.4 VAN VERVOERSSTROMEN NAAR NETWERKEN. HOOFDSTUK 2Benutten van spoor 2.1 INLEIDING In dit hoofdstuk wordt het nut en de noodzaak van de reactivering en uitbreiding van de huidige PON spoorlijn naar een verbinding verantwoord / onderbouwd. De

Nadere informatie

Lange termijn spooragenda

Lange termijn spooragenda BEDRIJFSVERTROUWELIJK CONCEPT Lange termijn spooragenda VHS bijeenkomst 25 februari 2014 1 Aanleiding Masterplan NS en ProRail 03-02-2012 : nieuwe, zware winterdag op het spoor 16-02-2012 : Commissie Kuiken

Nadere informatie

RDC Regio-indeling Nederland

RDC Regio-indeling Nederland RDC Regio-indeling Nederland De RDC Regio-indeling Nederland is gebaseerd op gebieden met een socio-demografische samenhang. Elke regio wordt in AutoMotive Dashboard verder uitgesplitst in Nederlandse

Nadere informatie

A15 Corridor. Conclusies A15. 4. De A15 is dé verbindingsschakel tussen vier van de tien Nederlandse logistieke hot spots i.c.

A15 Corridor. Conclusies A15. 4. De A15 is dé verbindingsschakel tussen vier van de tien Nederlandse logistieke hot spots i.c. A15 Corridor Conclusies A15 1. Een gegarandeerde doorstroming van het verkeer op de A15 is noodzakelijk voor de continuïteit en ontwikkeling van de regionale economie rond de corridor en voor de BV Nederland.

Nadere informatie

Energiegebruik 2013. van de Nederlandse spoorsector

Energiegebruik 2013. van de Nederlandse spoorsector Energiegebruik 2013 van de Nederlandse spoorsector COLOFON: Auteurs: Neel van Hoesel (Ricardo Rail), neel.vanhoesel@ricardo.com Anton van Himbergen (Ricardo Rail), anton.vanhimbergen@ricardo. com Versie:

Nadere informatie

Capaciteitsvergrotingsplan Locomotieven opstellocatie Maasvlakte Oost Dienstregelingjaar 2010

Capaciteitsvergrotingsplan Locomotieven opstellocatie Maasvlakte Oost Dienstregelingjaar 2010 Capaciteitsvergrotingsplan Locomotieven opstellocatie Maasvlakte Oost Dienstregelingjaar 2010 n.a.v. overbelastverklaring OB2010, d.d. 6 mei 2009 en Capaciteitsanalyse Locomotieven opstellocatie Maasvlakte

Nadere informatie

Short Sea Shipping Arno Swagemakers 11 juni 2009

Short Sea Shipping Arno Swagemakers 11 juni 2009 Short Sea Shipping Arno Swagemakers 11 juni 2009 1 Historie 1966 Oprichting bedrijf 1966 1985 Conventioneel vervoer 1985 1995 Containervervoer (20ft-40ft) 1995 Verhuizing naar Axelse vlakte in Westdorpe

Nadere informatie

De waarde van winkels

De waarde van winkels De waarde van winkels Gerard Marlet Nederlandse Raad Winkelcentra 20 januari 2015 Smart people, strong cities (Cpb) aandeel hoogopgeleiden 50,9% tot 79,2% 46,5% tot 50,9% 39,8% tot 46,5% 37,7% tot 39,8%

Nadere informatie

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer 1 oktober 2014 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Presentatie aan bewoners Vughterpoort Vertegenwoordiging gemeente s-hertogenbosch Sonja de Jong, projectmanager Inleiding en rol gemeente Proces en planning

Nadere informatie

Overijssel FRYSLÂN DRENTHE FLEVO- LAND DUITSLAND. Zwolle GELDERLAND. Steenwijk* Giethoorn* Hardenberg* Kampen* Vecht* Ommen* Nijverdal* Almelo

Overijssel FRYSLÂN DRENTHE FLEVO- LAND DUITSLAND. Zwolle GELDERLAND. Steenwijk* Giethoorn* Hardenberg* Kampen* Vecht* Ommen* Nijverdal* Almelo Vecht* 1 met namen Overijssel FRYSLÂN DRENTHE Steenwijk* Giethoorn* FLEVO- LAND Hardenberg* Kampen* DUITSLAND Zwolle Ommen* SALLAND* IJssel Deventer Nijverdal* Rijssen* Almelo Oldenzaal* TWENTE Hengelo

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2531 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2531 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2531 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 22 026 Nederlands deel van een hogesnelheidsspoorverbinding Amsterdam Brussel Parijs en Utrecht Arnhem Duitse grens Nr. 463 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS

Nadere informatie

F.B.J. Elbers dbvision J.W. Lammers ProRail. frank.elbers@dbvision.nl janwillem.lammers@prorail.nl

F.B.J. Elbers dbvision J.W. Lammers ProRail. frank.elbers@dbvision.nl janwillem.lammers@prorail.nl 1/6 F.B.J. Elbers dbvision J.W. Lammers ProRail frank.elbers@dbvision.nl janwillem.lammers@prorail.nl Inleiding Dit artikel gaat over de geluidsbelastingkaarten, actieplannen en de sanering van de hoofdspoorwegen.

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas Duurzame energie Leveranciersdag Rijk 27 november 2015 Piet Glas P.Glas@mindef.nl Categoriemanager Energie Frans van Beek frans.beek@minbzk.nl BZK - DG Organisatie Bedrijfsvoering Rijk Opzet workshop 1.

Nadere informatie

Simulatie op het spoor ProRail Vervoer en Dienstregeling. Dick Middelkoop

Simulatie op het spoor ProRail Vervoer en Dienstregeling. Dick Middelkoop Simulatie op het spoor ProRail Vervoer en Dienstregeling Dick Middelkoop 2 december 2010 Master of Business in Rail systems - 7 mei 2009 Dienstregelingsontwerp en Treindienstsimulatie Agenda Introductie

Nadere informatie

Legenda. 640 mrd. 15 mln. 620 mrd. 12 mln. 400 mrd. 12 mln. 270 mrd. 8 mln. 280 mrd. 8 mln. Öresund. Hamburg. Grote Randstad

Legenda. 640 mrd. 15 mln. 620 mrd. 12 mln. 400 mrd. 12 mln. 270 mrd. 8 mln. 280 mrd. 8 mln. Öresund. Hamburg. Grote Randstad Europese kernregio s BRP > 200 mrd. en inwoners > 5 mln. Randstad Monitor, 2012 Europese kernregio s BRP 100-200 mrd. en inwoners 2-5 mln. Randstad Monitor, 2012 Intercontentale luchthavens > 50mln. passagiers/jaar

Nadere informatie

Programma Spoorplan Noord-Nederland

Programma Spoorplan Noord-Nederland Programma Spoorplan Noord-Nederland Samenwerken aan optimale bereikbaarheid ProRail, Peter Stam en Jan Mulder 13 mei 2014 / 1 Agenda ProRail Spoorplan Noord Nederland Intermezzo Friese projecten Belangrijke

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2008-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2008-II Beoordelingsmodel Vraag Antwoord Scores Migratie en vervoer Opgave 1 Segregatie en integratie 1 maximumscore 2 Uit de beschrijving moet blijken dat: op nationale schaal er een concentratie in het westen

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 242 Evaluatie Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (Wet OKE) Nr. 2 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

Nadere informatie

Derde spoor Duitsland Advies stuurgroep aan staatssecretaris

Derde spoor Duitsland Advies stuurgroep aan staatssecretaris Derde spoor Duitsland Advies stuurgroep aan staatssecretaris 8 oktober 2014 1. INLEIDING Van 2015-2022 zal in Duitsland een derde spoor worden aangelegd op het tracé Emmerich Oberhausen. Tijdens deze aanleg

Nadere informatie

Adviesaanvraag dienstregeling 2017. Bijlage bij brief adviesaanvraag dienstregeling 2017

Adviesaanvraag dienstregeling 2017. Bijlage bij brief adviesaanvraag dienstregeling 2017 Adviesaanvraag dienstregeling 2017 Bijlage bij brief adviesaanvraag dienstregeling 2017 1 1. Inleiding 1.1 Kenmerken dienstregeling 2017 op hoofdlijnen NS is voornemens om per dienstregeling 2017 een nieuwe

Nadere informatie

Meest gestelde vragen tijdens de informatieavonden juni 2013

Meest gestelde vragen tijdens de informatieavonden juni 2013 Meest gestelde vragen tijdens de informatieavonden juni 2013 Vragen Nut en noodzaak Waarom is programma Hoogfrequent Spoorvervoer nodig? Waarom zouden wij extra hinder moeten accepteren terwijl het voor

Nadere informatie

Handleiding aanleveren wagenlijsten

Handleiding aanleveren wagenlijsten Handleiding aanleveren wagenlijsten Van Auteur ProRail / Verkeersleiding Floris van Zonneveld Kenmerk 1580025 Versie 1.0 Datum 28-09-09 Bestand Handleiding aanleveren wagenlijsten Status Definitief 1-7

Nadere informatie

Den Haag, 17 mei 2000

Den Haag, 17 mei 2000 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 mei 2000 Hierbij leg ik aan uw Kamer over, conform artikel 10a, lid 6 van de Welzijnswet 1994, de tekst van de algemene maatregel

Nadere informatie

IN EERSTE HALFJAAR 2002. Paula van der Brug en Robert Selten. April 2005. Het aantal gestarte trajecten in het eerste halfjaar van 2002.

IN EERSTE HALFJAAR 2002. Paula van der Brug en Robert Selten. April 2005. Het aantal gestarte trajecten in het eerste halfjaar van 2002. Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek UITSTROOM UIT DE UITKERING NA START REÏNTEGRATIETRAJECT IN EERSTE HALFJAAR 2002 Paula van der Brug en Robert Selten April 2005 Op 1 januari

Nadere informatie

Binnenvaart Duurzaam, betaalbaar en op tijd! Philippe Govers COO BCTN Groep

Binnenvaart Duurzaam, betaalbaar en op tijd! Philippe Govers COO BCTN Groep Binnenvaart Duurzaam, betaalbaar en op tijd! Philippe Govers COO BCTN Groep Binnenvaart anno 2014 - Schepen / Varen - Inland terminals - Toegevoegde waarden Toekomstbeeld van transporten - Schaalvergroting

Nadere informatie

93 Statistisch Jaarboek 2003 verkeer, vervoer verkeer vervoer 8 Onderzoek & Statistiek gemeente Hengelo

93 Statistisch Jaarboek 2003 verkeer, vervoer verkeer vervoer 8 Onderzoek & Statistiek gemeente Hengelo 93 verkeer vervoer 8 94 Verkeer, vervoer Verkeer: meer voertuigen en weer meer personenauto s Het aantal motorvoertuigen is in Hengelo het afgelopen jaar met ruim 2 procent toegenomen, tot 42.357 per 1

Nadere informatie

Raadsvragenuan het raadslid de heer E. Cols over goederentreinen rijden

Raadsvragenuan het raadslid de heer E. Cols over goederentreinen rijden gemeente Eindhoven Openbare Ruimte, Verkeer lk Milieu Raadsnummer 0 9. RQQ7$. QOI Inboeknummer o9bstoat46 Beslisdatum B&W 9 november 2009 possiernummer 945 55> Raadsvragenuan het raadslid de heer E. Cols

Nadere informatie

Bijeenkomst logistiek knooppunt Oss Havenbedrijf Rotterdam 22/07/2010

Bijeenkomst logistiek knooppunt Oss Havenbedrijf Rotterdam 22/07/2010 Bijeenkomst logistiek knooppunt Oss Havenbedrijf Rotterdam 22/07/2010 Samenstelling Aanwezig namens logistieke regio Oss Jan van Erp Logistiek Platform Oss Eric Nooijen - Osse Overslag Centrale Hans Pepers

Nadere informatie

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Kantorenmarkt uit balans De situatie op de Nederlandse kantorenmarkt is zeer ongunstig. Het aanbod van kantoorruimte ligt structureel op een zeer hoog niveau

Nadere informatie