Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartseneditie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartseneditie"

Transcriptie

1 Juni 2015 Volume 8 Nummer 1 Folia Pharmacotherapeutica Tandartseneditie Goed om te weten - Recent systematisch overzicht van de literatuur naar de ongewenste effecten van paracetamol > > blz. 1 - Nieuwe definitie van goedkoop geneesmiddel: voor wie is dit belangrijk? > > blz. 2 Het Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium editie 2015 > > blz. 5 Geneesmiddelenbewaking - Geneesmiddelen als mogelijke oorzaak van perifere neuropathie > > blz. 6 - Aceclofenac: dezelfde cardiovasculaire risico s als diclofenac > > blz. 7 - Geneesmiddelen en risico van tandcariës > > blz. 9 Afgiftekantoor: 8400 Oostende Mail P

2 IN DIT NUMMER VAN DE FOLIA TANDARTSEN-EDITIE Bij de keuze van een geneesmiddel mag men de economische realiteit niet uit het oog verliezen. Dit betekent dat men, waar er evenwaardige alternatieven zijn, vanzelfsprekend zal kiezen voor een zo goedkoop mogelijk geneesmiddel. Om dit te ondersteunen, werden door het RIZIV een aantal regels vastgelegd. Deze regels zijn vrij complex en daarom wordt in deze Folia hierover een en ander uitgelegd. Bij patiënten met neuropathie is het belangrijk om ook aan geneesmiddelen te denken als mogelijke oorzaak. De lijst van deze geneesmiddelen is vrij uitgebreid en bevat nogal wat oncologische middelen, maar het is niet altijd duidelijk hoe frequent deze middelen neuropathie uitlokken. Het tijdig stoppen of verminderen van de dosis van deze geneesmiddelen kan de neuropathie beperken, en zowel patiënt als arts moeten dus waakzaam zijn voor dit ongewenste effect van sommige geneesmiddelen. Nota in verband met verzendingen via de post van Folia en Repertorium aan artsen, apothekers en tandartsen, en in verband met adreswijzigingen Voor het verzenden van de Folia Pharmacotherapeutica en het Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium wordt voor het postadres van artsen, apothekers en tandartsen gebruik gemaakt van de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid; dit betekent dat deze publicaties enkel worden verstuurd naar het privé-adres. Artsen, apothekers en tandartsen dienen postadreswijzigingen niet aan het BCFI te melden; deze wijzigingen worden ons doorgegeven door de Kruispuntbank. Het kan wel 2 à 3 maanden duren vooraleer de publicaties naar het nieuwe postadres worden gezonden. BEZOEK ONZE WEBSITE of CORRESPONDENTIE-ADRESSEN Redactioneel (betreffende de inhoud van de publicaties van het BCFI) BCFI p.a. Campus Heymans, blok B, 1 ste verdieping De Pintelaan 185, 9000 Gent Administratief en technisch B.C.F.I. p.a. Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) Eurostation, blok II, 8ste verdieping Victor Hortaplein 40, bus Brussel adressen: (betreffende de specialiteiten in het Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium) (betreffende wijzigingen van adressen, aanvragen Folia, Repertorium; postadreswijzigingen worden automatisch doorgegeven via de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid) (betreffende technische aspecten rond de website en de elektronische versies van het Repertorium) REDACTIERAAD T. Christiaens (Universiteit Gent), G. De Loof (Domus Medica) en J.M. Maloteaux (Université Catholique de Louvain), hoofdredacteurs M.H. Antoine (Université Libre de Bruxelles), G. Beuken (Société Scientifique de Médecine Générale), M. Bogaert, D. Boudry, W. Buylaert (Universiteit Gent), R. Cauwels (Universiteit Gent), P. Coessens (Verbond der Vlaamse Tandartsen), A. Crepel, P. De Paepe (Universiteit Gent), N. Fierens, L. Hamtiaux, G. Laekeman (Katholieke Universiteit Leuven), I. Latour, D. Leyh (Federaal Agentschap voor Genees middelen en Gezondheidsproducten), T. Roisin (Belgisch Centrum voor Geneesmiddelenbewaking), C. Spaas (Vlaamse Beroepsvereniging voor Tandartsen), J. Valembois (Chambres Syndicales Dentaires), J. Van Campen, E. Vandenoostende (Vlaamse Vereniging voor Tandheelkunde), R. Vander Stichele (Universiteit Gent), A. Van Ermen, Th. van Nuijs (Société de Médecine Dentaire), L. Vansnick (Algemene Pharmaceutische Bond) De Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-editie worden uitgegeven onder de verantwoordelijkheid van het Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (Centre Belge d Information Pharmacothérapeutique), vzw erkend door het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) Verantwoordelijke uitgever: T. CHRISTIAENS, Nekkersberglaan 31, 9000 Gent De informatie die verschijnt in de FOLIA PHARMACOTHERAPEUTICA Tandartsen-editie mag niet overgenomen worden zonder toestemming van de redactieraad. Deze informatie mag in geen geval gebruikt worden voor publicitaire doeleinden.

3 GOED OM TE WETEN RECENT SYSTEMATISCH OVERZICHT VAN DE LITERATUUR NAAR DE ONGEWENSTE EFFECTEN VAN PARACETAMOL [Reeds verschenen in de rubriek Goed om te weten op onze website op 12/03/15] Op 2 maart 2015 verscheen een systematisch overzicht van observationele studies naar de ongewenste effecten van paracetamol 1. De auteurs van de studie rapporteren voor paracetamol een dosisafhankelijke toename van totale mortaliteit en van ernstige cardiovasculaire, gastro-intestinale en renale ongewenste effecten. Kritische interpretatie van de resultaten laat evenwel niet toe te besluiten dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen paracetamol en de verschillende beschreven ongewenste effecten. Hierna volgen enkele details en commentaren over deze studie die aandacht kreeg in de media. Enkele details over de studie - Voor het literatuuroverzicht werden observationele studies gescreend, en werden uiteindelijk 8 cohortstudies geïncludeerd. Enkel deze 8 cohortstudies voldeden aan de inclusiecriteria (leeftijd van de patiënten > 18 jaar; posologie: 0,5 g à 1 g per dosis, om de 4 à 6 uur, tot maximum 4 g per dag). - De bewijskracht van de uitkomst in de studies werd door de auteurs van de literatuurstudie gequoteerd als laag of zeer laag. - Door de heterogeniteit tussen de studies (type geïncludeerde patiënten; paracetamol over the counter (OTC) versus op voorschrift; kwantificering van het paracetamolverbruik, bv. aantal dagen van gebruik per maand versus totaal aantal gram paracetamol over meerdere jaren) konden de resultaten niet worden gepoold. - De studies ingesloten in het literatuuroverzicht tonen voor paracetamol t.o.v. geen gebruik, een dosisafhankelijke toename van totale mortaliteit, cardiovasculaire events (bv. myocardinfarct, cerebrovasculair accident), gastro-intestinale ongewenste effecten (gastroduodenale ulcera en complicaties zoals bloedingen) en renale ongewenste effecten (o.a. daling van de glomerulaire filtratiesnelheid). Enkele commentaren - Het gaat hier om een literatuurstudie van observationele, niet-gerandomiseerde studies. Om ongewenste effecten te onderzoeken zijn observationele studies een vaak gebruikte methodologie omdat zij, beter dan gerandomiseerde studies, geschikt zijn om de voor- en nadelen van een geneesmiddel te onderzoeken in real life-omstandigheden [zie ook Folia oktober 2005]. Gerandomiseerde studies hebben wel de beste bewijskracht, maar ze zijn in het kader van onderzoek naar ongewenste effecten dikwijls niet geschikt (bv. door het grote aantal patiënten dat vereist is om zeldzame ongewenste effecten te onderzoeken, en door de geringe extrapoleerbaarheid omwille van de strikte inclusie- en exclusiecriteria). Degelijke observationele studies behouden dan ook zeker hun plaats maar moeten, door hun kans op bias en storende variabelen, steeds kritisch worden bekeken. 1 Ann Rheum Dis (doi: /annrheumdis ), online publicatie op 01/02/15); het volledige artikel is te consulteren via De studie werd ook besproken in British Medical Journal [2015;350:h1186 (doi: /bmj.h1186)] Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-editie 7, juni

4 - Kritische interpretatie van de resultaten van deze literatuurstudie laat niet toe te besluiten dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen paracetamol en de verschillende beschreven ongewenste effecten. De voornaamste beperkingen van deze literatuurstudie zijn het beperkte aantal ingesloten studies, en de geringe kwaliteit van de ingesloten studies, met sterk vermoeden van bias en verstorende variabelen. Zo kunnen de resultaten zijn vertekend doordat informatie over onderliggend lijden van de patiënten of over gebruik van andere geneesmiddelen dan paracetamol, niet gedocumenteerd was. Zo kan in de geïncludeerde studie die een verhoogde mortaliteit toonde, het verband tussen paracetamol en mortaliteit eerder verklaard worden door de aandoening of symptomen waarvoor paracetamol werd genomen, dan wel door paracetamol zelf (confounding by indication). - Deze studie wijzigt de plaats van paracetamol als eerstekeuze-analgeticum en -antipyreticum niet. Vanzelfsprekend moeten voor paracetamol, zoals voor elk geneesmiddel, de voordelen en de nadelen afgewogen worden. We verwijzen naar het Gecommentarieerd Geneesmiddelenenrepertorium (hoofdstuk 8.1. en hoofdstuk 8.2.) voor discussie over de plaats van paracetamol bij koorts en pijn. Wat koorts betreft, is het belangrijk om patiënten te informeren dat een medicamenteuze behandeling niet altijd noodzakelijk is. Wat pijn betreft, is het zinvol om bij langdurig gebruik van paracetamol de noodzaak van voortzetten van de behandeling regelmatig te evalueren. Ook bij pijntoestanden waar de onderbouwing voor een gunstig effect van paracetamol zwak is (bv. bij acute lage rugpijn, zie Folia oktober 2014) dient het effect van paracetamol opgevolgd te worden zodat onnodig gebruik wordt vermeden. Het risico van ongewenste effecten van paracetamol is gering maar hepatotoxiciteit bij overdosering is een ernstig probleem. Voorzichtigheid is zeker geboden bij patiënten bij wie de drempel voor levertoxiciteit door paracetamol is verlaagd: kinderen, zeer magere volwassenen (< 50 kg), hoogbejaarde personen en personen met volgende risicofactoren: alcoholisme, chronische ondervoeding, lever- of nierinsufficientie [zie Folia april 2011]. - Vele paracetamolpreparaten zijn vrij verkrijgbaar, onder diverse specialiteitsnamen. Onbedoelde inname van paracetamol onder verschillende specialiteitsnamen kan oorzaak zijn van overdosering, en dient ten stelligste vermeden te worden. NIEUWE DEFINITIE VAN GOEDKOOP GENEESMIDDEL: VOOR WIE IS DIT BELANGRIJK? [Reeds verschenen in de rubriek Goed om te weten op onze website op 31/03/15] Sinds 1 januari 2015 is een nieuwe definitie van goedkoop geneesmiddel van kracht in het kader van de evaluatie van het voorschrijfprofiel van artsen [zie mededeling van het RIZIV van 25/03/15 1 ]. Naar aanleiding hiervan wordt in dit artikel de nieuwe defi Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-editie 7, juni 2015

5 nitie gegeven van de symbolen, en van het Repertorium (van toepassing op de website van het BCFI sinds de update van 1 april), en wordt getracht samen te vatten wat de begrippen referentieterugbetalingssysteem, goedkoop voorschrijven en goedkoopste geneesmiddelen in de praktijk betekenen. Nieuwe definitie van de symbolen, en in het Repertorium Op basis van het door de patiënt betaald remgeld, onderscheidt men twee categorieën geneesmiddelen. 1. Geneesmiddelen zonder supplement bij het remgeld Het gaat om volgende geneesmiddelen. - De goedkope geneesmiddelen (1) De generieken, (2) de kopieën en (3) de originele geneesmiddelen die voldoende gedaald zijn in prijs, die alle drie beantwoorden aan de 2 volgende criteria: deel uitmaken van het referentieterugbetalingssysteem (zie hieronder, paragraaf Voor de patiënt ) en opgenomen zijn in de categorie goedkoopste geneesmiddelen (zie hieronder, paragraaf Voor de apotheker ). De biosimilars en de biologische geneesmiddelen die beide voldoende gedaald zijn in prijs. Deze goedkope geneesmiddelen zijn op de website van het BCFI aangeduid met het symbool (groen op onze website). - De geneesmiddelen waarvoor er geen supplement bij het remgeld is, maar die niet behoren tot de categorie goedkope geneesmiddelen ofwel omdat er geen goedkoop alternatief op basis van hetzelfde werkzame bestanddeel bestaat; ofwel omdat het werkzame bestanddeel nog niet opgenomen is in het referentieterugbetalingssysteem; ofwel omdat het geneesmiddel niet opgenomen is in de categorie goedkoopste geneesmiddelen. Deze geneesmiddelen zijn op de website van het BCFI aangeduid met het symbool (blauw op onze website). 2. Geneesmiddelen met een supplement bij het remgeld Het gaat om originele geneesmiddelen waarvoor er een goedkoop alternatief op basis van hetzelfde werkzame bestanddeel bestaat, en waarvan de prijs niet voldoende gedaald is. Deze geneesmiddelen zijn op de website van het BCFI aangeduid met het symbool (oranje op onze website). In de praktijk Er bestaat dikwijls verwarring tussen de begrippen goedkoop geneesmiddel, goedkoopst geneesmiddel en supplement bij het remgeld. Deze begrippen hangen onderling samen, maar moeten gezien worden vanuit het oogpunt van ofwel de voorschrijver, ofwel de apotheker, ofwel de patiënt. 1. Voor de voorschrijver Zijn voorschrijfprofiel wordt geëvalueerd op basis van het begrip goedkoop voorschrijven. Er wordt op toegezien in hoeverre de arts bij het voorschrijven van vergoedbare specialiteiten tracht rekening te houden met hun kostprijs. Daartoe wordt, telkens per periode van 6 maanden, nagegaan hoeveel percent goedkope geneesmiddelen afgeleverd in een openbare apotheek, de arts voorschrijft, en dit ten opzichte van zijn totale aantal voorgeschreven vergoedbare Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-editie 7, juni

6 specialiteiten. Sinds januari 2015 worden de op stofnaam voorgeschreven geneesmiddelen niet meer systematisch beschouwd als goedkoop geneesmiddel; bij de berekening van het percentage van voorgeschreven goedkope geneesmiddelen worden enkel in rekening gebracht de voorschriften op stofnaam van een werkzaam bestanddeel dat opgenomen is in het referentieterugbetalingssysteem. De goedkope geneesmiddelen zijn op de website van het BCFI aangeduid met het symbool (groen op onze website). Meer informatie hierover kan gevonden worden op de RIZIV-website 1. 2.Voor de apotheker Bij voorschrijven op stofnaam of bij voorschrijven van specialiteiten op basis van antibiotica of antimycotica voor een acute aandoening, moet hij een specialiteit afleveren die behoort tot de goedkoopste geneesmiddelen. Om de goedkoopste geneesmiddelen te bepalen, worden de specialiteiten gegroepeerd op basis van hun werkzame bestanddeel, dosering, verpakkingsgrootte en toedieningsvorm. Binnen elke groep worden de goedkoopste geneesmiddelen bepaald op basis van hun kostprijs per eenheid: de specialiteiten die maximum 5% duurder zijn dan de goedkoopste specialiteit worden gezien als goedkoopste geneesmiddelen. Indien men echter op die manier komt tot minder dan 3 beschikbare goedkoopste specialiteiten, wordt de marge van 5% uitgebreid om te komen tot minimum 3 goedkoopste geneesmiddelen. De goedkoopste geneesmiddelen worden met een lichtgroene achtergrond weergegeven op de website van het BCFI [zie Folia mei 2012]. Meer informatie hierover kan gevonden worden op de RIZIVwebsite Voor de patiënt Mogelijk moet hij een supplement bij het remgeld betalen. Sedert een aantal jaren is het referentieterugbetalingssysteem van kracht wanneer er voor een specialiteit een minder dure terugbetaalbare referentie bestaat (bv. een generiek). Dit heeft voor gevolg dat het persoonlijke aandeel van de patiënt (het remgeld) soms hoger is wanneer een duurdere specialiteit voorgeschreven en afgeleverd wordt; het remgeld voor de patiënt wordt dan verhoogd met het verschil tussen de publieksprijs en de vergoedingsbasis ( supplement bij het remgeld ). Op dit ogenblik bedraagt dit supplement maximaal 10,80. Geneesmiddelen met een supplement bij het remgeld worden op de website van het BCFI aangeduid met het symbool (oranje op onze website). Meer info hierover is te vinden op de RIZIV-website geneesmiddel-voorschrijven/paginas/goedkoopste-%20geneesmiddelen.aspx 3 terugbetalen/specialiteiten/paginas/referentieterugbetalingssysteem.aspx 4 Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-editie 7, juni 2015

7 HET GECOMMENTARIEERD GENEESMIDDELENREPERTORIUM EDITIE 2015 De editie 2015 van het Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium werd onlangs verspreid. Deze gedrukte versie bevat de specialiteiten gecommercialiseerd in België op 1 januari In de elektronische versie van het Repertorium op onze website (www.bcfi.be) zijn de inleidende teksten aangepast aan de gedrukte versie 2015; de specialiteiten op de website en op de nieuwe smartphone/tablet-applicaties worden maandelijks geüpdatet. Een pdf-versie van het Repertorium editie 2015 is beschikbaar via > Download > GGR- Archief. De smartphone/tablet-applicaties kunnen via App Store of Google Play Store gratis worden gedownload (zoeken op bcfi of geneesmiddelenrepertorium ). - Zoals elk jaar werden de inleidende teksten van alle hoofdstukken geüpdatet, mede dankzij de hulp van talrijke experten. Met deze inleidende teksten wordt getracht de geneesmiddelen te situeren, met hun voor- en nadelen. Ze geven de state of the art op farmacotherapeutisch vlak, zonder in te gaan op alle mogelijke details. Voor informatie over ongewenste effecten en interacties en over het gebruik tijdens de zwangerschap en de periode van borstvoeding is het selecteren van de klinisch relevante informatie niet altijd gemakkelijk, temeer daar de gezaghebbende bronnen daarover niet altijd unaniem zijn. Meer uitleg over de motivatie en de inhoud van de rubrieken van de verschillende hoofdstukken is te vinden in de Inleiding (zie Inl.2). - Belangrijke veranderingen in de editie 2015 zijn de volgende. De rubriek Contra-indicaties werd systematisch nagekeken. Het British National Formulary werd als belangrijkste bron gebruikt, waar nodig aangevuld met informatie uit de Samenvatting van de Kenmerken van het Product (SKP) en andere bronnen zoals Farmacotherapeutisch Kompas en Martindale. De rubriek Interacties werd systematisch nagekeken. Er is meer aandacht besteed aan de farmacodynamische interacties, waarvoor Stockley s Drug Interactions als belangrijkste bron werd gebruikt. De farmacokinetische interacties op basis van de cytochroom P450(CYP)-iso-enzymen en P-glycoproteïne (P-gp) zijn nagekeken volgens de geijkte methodologie (zie Inl.2. in het Repertorium). De koperhoudende intra-uteriene devices ( koperspiraaltjes ) worden nu ook vermeld in het Repertorium: zie hoofdstuk Een nieuw hoofdstukje Middelen bij multiple sclerose werd toegevoegd. Hoofdstuk Actieve verbandmiddelen is herwerkt, met introductie van het wondobservatie-instrument TIME (T=Tissue viability; I=Infection; M=Moisture imbalance; E=Edge of the wound). Op basis van TIME kan de wonde worden beoordeeld en het wondbeleid worden bepaald. Dit kwam tot stand mede dankzij het advies van de mensen van EduWond UZGent (www.augent.be/eduwond). In hoofdstuk Lokale anesthesie worden nu, op vraag van een aantal tandartsen, ook de lokale anesthetica voor tandheelkundig gebruik vermeld: het gaat daarbij zowel om de preparaten voor toepassing op de mucosa, als om de inspuitbare preparaten. Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-editie 7, juni

8 Medegedeeld door het Centrum voor Geneesmiddelenbewaking GENEESMIDDELEN ALS MOGELIJKE OORZAAK VAN PERIFERE NEUROPATHIE Perifere neuropathie kan betrekking hebben op de sensorische, motorische of autonome zenuwen. Aantasting van de sensorische zenuwen leidt tot gevoelsstoornissen die soms invaliderend zijn: tintelend of prikkelend gevoel, jeuk, gevoelloosheid; de gevoelsstoornissen zijn meestal symmetrisch en gelokaliseerd ter hoogte van de voeten, en zijn vaak de eerste symptomen van perifere neuropathie. Bij motorische zenuwaantasting treedt spierzwakte op, met in ernstige gevallen onmogelijkheid om recht te staan of iets vast te houden. Bij aantasting van het autonome zenuwstelsel kunnen o.a. orthostatische hypotensie, hypothermie, en blaas- of darmatonie optreden. De oorzaken van neuropathie zijn talrijk; vooral diabetes en alcoholisme zijn bij ons de oorzaak, evenals schildklierlijden, nierlijden en auto-immune pathologie, maar ook inname van een geneesmiddel moet overwogen worden als mogelijke oorzaak. De geneesmiddelen tegen kanker behoren tot de geneesmiddelen die het vaakst oorzaak zijn van perifere neuropathie. Hieronder wordt een lijst gegeven van de geneesmiddelen waarvoor perifere neuropathie goed gedocumenteerd is. De precieze incidentie is dikwijls niet gekend en is moeilijk te bepalen door het feit dat de gegevens voornamelijk afkomstig zijn uit spontane meldingen; indien de geschatte incidentie beschikbaar is, wordt deze vermeld 1. - Middelen tegen kanker Thalidomide, lenalidomide en pomalidomide: vooral sensorische neuropathie, zeer frequent (vooral met thalidomide: 70 tot 80%), soms irreversibele letsels. Bortezomib: vooral sensorische neuropathie, dikwijls reversibel, incidentie ongeveer 40%. Platinazouten: vooral sensorische neuropathie, soms ademhalings- en slikstoornissen, meer frequent met oxaliplatine (acute neuropathie bij ongeveer 90% van de patiënten; chronische neuropathie bij 10 tot 20% van de patiënten) en cisplatine, dikwijls reversibel (traag). Taxanen: vooral sensorische neuropathie, meestal reversibel. Vinca-alkaloïden: vooral sensomotorische neuropathie, meestal reversibel, meer frequent met vincristine (35 tot 45 %). Andere: fludarabine, nelarabine, cytarabine, bevacizumab, chloorambucil, etoposide, hydroxycarbamide, pemetrexed, temozolomide. - Andere geneesmiddelenklassen Antibacteriële middelen: nitrofurantoïne (vooral na langdurige behandeling en bij nierinsufficiëntie, soms irreversibel), isoniazide, linezolide (vooral bij langdurige behandeling), ethambutol. Antiparasitaire middelen: metronidazol, pentamidine, mefloquine. Antimycotica: itraconazol, griseofulvine. Antivirale middelen: didanosine (± 9%), 1 La Revue Prescrire 2013;33:269-75; Geneesmiddelenbulletin 2014;48:39-45; CA Cancer J Clin 2013;63: (doi: /caac.21204) 6 Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-editie 7, juni 2015

9 stavudine (± 20%), saquinavir (± 4%), etravirine (± 2%), ribavirine, ritonavir (± 25%). Cardiovasculaire middelen: statines, fibraten, flecaïnide, amiodaron (vooral bij langdurige behandeling), disopyramide, captopril. Geneesmiddelen gebruikt in de reumatologie: leflunomide, hydroxychloroquine, TNF-remmers, colchicine, allopurinol (zelden), bisfosfonaten. Geneesmiddelen van het centrale zenuwstelsel: fenytoïne (bij zeer hoge dosis en bij associëren met andere anti-epileptica), amitriptyline, fenelzine, disulfiram (traag reversibel). Immunomodulatoren: tacrolimus (frequent), ciclosporine (zelden), (peg)interferon α. Andere: NSAID s (enkel optische neuropathie beschreven), deferoxamine, metformine, mesalazine, miglustat (20 tot 35%). Enkele commentaren - Bij het vaststellen van perifere neuropathie zal men geneesmiddelen die deze kunnen uitlokken, zo mogelijk stoppen. Het risico van perifere neuropathie is meestal dosisafhankelijk. Een hoge intraveneuze infuussnelheid, een hoge cumulatieve dosis en een langdurige behandeling verhogen dikwijls het risico. - Associëren van meerdere geneesmiddelen die perifere neuropathie kunnen uitlokken is, indien mogelijk, te mijden. Voorzichtigheid is ook geboden bij aanwezigheid van andere risicofactoren zoals diabetes of chronisch alcoholgebruik. - Informatie aan de patiënt is belangrijk om hem toe te laten de eerste symptomen van perifere neuropathie te identificeren (bv. tintelend gevoel, krampen, gevoelloosheid, krachtsverlies) en om de oorzakelijke behandeling te stoppen of de dosis te verminderen. - Er zijn momenteel geen behandelingen waarvan is bewezen dat ze beschermen tegen het optreden van perifere neuropathie. Voor sommige geneesmiddelen wordt soms een preventieve behandeling met vitamine B6 (voor isoniazide en fenelzine) of vitamine B12 (voor metformine) gestart om het risico van perifere neuropathie te beperken. - Een groot aantal geneesmiddelen die perifere neuropathie kunnen veroorzaken, kunnen ook optische neuropathie - dit is een centrale neuropathie - veroorzaken; dit leidt meestal tot bilaterale aantasting van de oogzenuw en vermindering van de gezichtsscherpte. ACECLOFENAC: DEZELFDE CARDIOVASCULAIRE RISICO S ALS DICLOFENAC De laatste jaren was er veel aandacht voor van diclofenac in hoge dosis (150 mg p.d.) het risico van cardiovasculaire ongewenste vergelijkbaar is met dit van de coxibs (celecoxib, etoricoxib, parecoxib), en het Eu- effecten van NSAID s [zie Folia september 2014]. De meta-analyse van de Coxib and ropees Geneesmiddelenbureau (EMA) verscherpte bijgevolg de contra-indicaties en traditional NSAID Trialists (CNT) Collaboration en recente observationele studies voorzorgsmaatregelen voor diclofenac tot toonden dat het cardiovasculaire risico op hetzelfde niveau als voor de coxibs. Het Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-editie 7, juni

10 EMA heeft recent beslist ook voor aceclofenac (o.a. Air-tal, Biofenac en generieken) de contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen te verscherpen 1 : aceclofenac is immers structureel verwant met diclofenac en wordt gemetaboliseerd tot diclofenac. Een recente observationele studie toont ook voor aceclofenac een verhoogd risico van niet-fataal myocardinfarct 2. In het Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium worden, in verband met het cardiovasculaire risico, volgende contra-indicaties en voorzorgen vermeld voor aceclofenac, diclofenac en de coxibs. - Contra-indicaties: patiënten met matig tot ernstig hartfalen (alle NSAID s zijn gecontra-indiceerd bij patiënten met ernstig hartfalen), coronairlijden, perifeer vaatlijden, antecedenten van cerebrovasculaire aandoeningen. - Voorzorgen: terughoudendheid is geboden bij patiënten met hypertensie en patiënten met hoog cardiovasculair risico. Commentaar van het BCFI Een recent gepubliceerde cohortstudie, gebaseerd op gegevens uit patiëntendossiers, vestigt nogmaals de aandacht op de risico s van NSAID s bij patiënten met hoog cardiovasculair risico 3. In deze studie uitgevoerd bij patiënten die antitrombotica (bv.acetylsalicylzuur of clopidogrel, al dan niet in combinatie onderling of met een vitamine K-antagonist) namen na een eerste myocardinfarct, ging gebruik van een NSAID gepaard met een toename van de incidentie van ernstige bloedingen (o.a. gastro-intestinaal; relatief risico (RR) = 2,02; 95%-BI 1,81 tot 2,26) en van cardiovasculaire events (gecombineerd eindpunt van o.a. niet-fataal myocardinfarct, cerebrovasculair accident, cardiale sterfte; RR = 1,40; 95%-BI 1,30 tot 1,49). De followup was gemiddeld 3,5 jaar. Deze risicotoename werd gezien met meerdere NSAID s (celecoxib, diclofenac, ibuprofen) en met de verschillende antitrombotische schema s. Het risico van bloedingen was reeds statistisch significant verhoogd bij kortdurend gebruik van het NSAID (3 dagen of minder). Hoewel er rekening moet gehouden worden met de beperkingen van observationeel onderzoek, zeker als men zich baseert op patiëntendossiergegevens die niet in functie van het onderzoek zijn geregistreerd, toont deze studie dat NSAID s nog frequent worden gebruikt bij patiënten na een myocardinfarct (bij ongeveer een derde van deze patiënten), ondanks het feit dat NSAID s bij deze patiënten te mijden zijn. Deze waarschuwing geldt zeker voor de coxibs, diclofenac en aceclofenac, maar zoals besproken in de Folia van september 2014, is een risico van cardiovasculaire ongewenste effecten voor geen enkel NSAID uit te sluiten Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2014;23: (doi: /pds.3617) 3 JAMA 2015;313: (doi: /jama ), met editoriaal Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-editie 7, juni 2015

11 GENEESMIDDELEN EN RISICO VAN TANDCARIËS Tandcariës is het gevolg van een demineralisatieproces veroorzaakt door zuren die door bepaalde bacteriën (vooral Streptococcus mutans en lactobacillen) geproduceerd worden uit suikers. Langdurige of frequente aanwezigheid van suikers in de mond, onvoldoende tandenpoetsen en vermindering van de speekselproductie bevorderen het ontstaan van tandcariës. In een artikel in La Revue Prescrire [2014;34:750-55] wordt aandacht besteed aan geneesmiddelen die tandcariës kunnen veroorzaken. Het is niet bekend wat de invloed is van de behandelingsduur en wat de incidentie van cariës is. Het gaat vooral om volgende geneesmiddelen. - Suikerrijke geneesmiddelen: siropen of andere suikerrijke orale vormen. - Geneesmiddelen die monddroogte veroorzaken. Stoffen met anticholinerg effect: het gaat om middelen die gebruikt worden omwille van hun anticholinerg effect: atropine, butylhyoscinebromide, de anticholinergica gebruikt bij astma en COPD (via inhalatie), bij de ziekte van Parkinson, bij blaasfunctiestoornissen, en bepaalde mydriatica en cycloplegica. Verder gaat het ook om geneesmiddelen met anticholinerge eigenschappen die niet omwille van deze eigenschappen worden gebruikt, maar wel anticholinerge ongewenste effecten hebben, bv. de meeste tricyclische antidepressiva en aanverwanten, bepaalde SSRI s, antipsychotica en H 1 -antihistaminica, nefopam, disopyramide [zie Inleiding van het Repertorium (Inl ) voor een meer volledige lijst]. Geneesmiddelen die α 1 -receptoren inhiberen of presynaptische α 2 -receptoren stimuleren: onder andere de α 1 -blokkers gebruikt bij hypertensie en bij benigne prostaathypertrofie, de β-blokkers met α-blokkerend effect (carvedilol, labetalol), en de centrale antihypertensiva (clonidine, methyldopa, moxonidine). Andere geneesmiddelen: onder andere bepaalde diuretica (thiaziden, furosemide), cytotoxische antitumorale middelen, amfetaminederivaten (met inbegrip van bupropion en methylfenidaat), opiaten, loperamide, propafenon. Naast deze geneesmiddelenlijst gebaseerd op het artikel in La Revue Prescrire, meldden we in de Folia van januari 2010 dat er ook gegevens zijn die erop wijzen dat ook benzodiazepines, PPI s en radioactief jood monddroogte kunnen veroorzaken. Het is belangrijk dat patiënten of ouders van kinderen die geneesmiddelen nemen die tandcariës kunnen veroorzaken, gewezen worden op dit risico. Een glas water drinken en tandenpoetsen na inname van een suikerrijk geneesmiddel kunnen het risico van cariës beperken. Indien mogelijk wordt de avonddosis van een suikerrijk geneesmiddel vermeden; als dit niet mogelijk is, is het aangeraden om zeker na de laatste dosis de tanden te poetsen. In verband met de aanpak van monddroogte verwijzen we naar de Folia van januari 2010: ook voor geneesmiddelen die monddroogte kunnen veroorzaken, wordt de avonddosis best vermeden. Ter preventie van cariës is een goede mondhygiëne vanzelfsprekend belangrijk [zie Folia april 2013 in verband met fluoridehoudende tandpasta s]. Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-editie 7, juni

12

Folia. Pharmacotherapeutica. Primaire preventie van borstkanker. Medicamenteuze behandeling van restless legs syndrome

Folia. Pharmacotherapeutica. Primaire preventie van borstkanker. Medicamenteuze behandeling van restless legs syndrome Maandelijks tijdschrift Februari 2015 Volume 42 Nummer 2 Folia Pharmacotherapeutica Primaire preventie van borstkanker > > blz. 10 Medicamenteuze behandeling van restless legs syndrome > > blz. 13 Recente

Nadere informatie

Goedkoop voorschrijven

Goedkoop voorschrijven Goedkoop voorschrijven Focus op zo goedkoop mogelijk Brochure voor de artsen en tandartsen Inhoud 1 Inhoud In een oogopslag...2 Nieuwe definitie goedkoop voorschrijven...2 Inleiding...4 I. Goedkoop voorschrijven:

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. De Transparantiefiches: een update > > blz. 46

Folia. Pharmacotherapeutica. De Transparantiefiches: een update > > blz. 46 Maandelijks tijdschrift Juni 2015 Volume 42 Nummer 6 Folia Pharmacotherapeutica De Transparantiefiches: een update > > blz. 46 Goed om te weten: nieuwe definitie van goedkoop geneesmiddel: voor wie is

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartseneditie. Cardiovasculaire ongewenste effecten van diclofenac en andere NSAID s

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartseneditie. Cardiovasculaire ongewenste effecten van diclofenac en andere NSAID s December 2014 Volume 7 Nummer 2 Folia Pharmacotherapeutica Tandartseneditie Cardiovasculaire ongewenste effecten van diclofenac en andere NSAID s > > blz. 10 Rationeel gebruik van antibiotica bij acute

Nadere informatie

Bespreking enquête 2013

Bespreking enquête 2013 Bespreking enquête 2013 - Gestart begin oktober 2013 - Bekendmaking en uitnodiging deelname: o Deels via website www.bcfi.be en www.cbip.be met pop-up o Deels via inlegblaadje Folia van oktober - Enquête

Nadere informatie

Servier Benelux S.A. PROTELOS. (strontiumranelaat) GIDS EN CHECKLIST VOOR DE ARTS

Servier Benelux S.A. PROTELOS. (strontiumranelaat) GIDS EN CHECKLIST VOOR DE ARTS De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel Protelos 2 g. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze

Nadere informatie

Standpunt overheid (Apr. A. Bourda) VOS & SUBSTITUTIE

Standpunt overheid (Apr. A. Bourda) VOS & SUBSTITUTIE Standpunt overheid (Apr. A. Bourda) VOS & SUBSTITUTIE KB van 10/08/2005 houdende vaststelling van de modaliteiten inzake het voorschrift voor menselijk gebruik: naam geneesmiddel Fantasiebenaming Wetenschappelijke

Nadere informatie

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: ENKELE RECENTE PUBLICATIES

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: ENKELE RECENTE PUBLICATIES ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: ENKELE RECENTE PUBLICATIES De indicaties en praktische problemen van de antitrombotica waren reeds tweemaal het onderwerp van een themanummer van de Folia [Folia februari

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartsen-> editie. www.bcfi.be. Wanneer een medicamenteuze behandeling stoppen vóór een heelkundige ingreep?

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartsen-> editie. www.bcfi.be. Wanneer een medicamenteuze behandeling stoppen vóór een heelkundige ingreep? Juni 2011 Volume 4 Nummer 1 Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-> editie Wanneer een medicamenteuze behandeling stoppen vóór een heelkundige ingreep? > > blz. 1 Goed om te weten: link naar de Samenvatting

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Goed om te weten: intensieve cholesteroldaling met hoge doses van een statine > > blz. 10

Folia. Pharmacotherapeutica. Goed om te weten: intensieve cholesteroldaling met hoge doses van een statine > > blz. 10 Folia Pharmacotherapeutica Goed om te weten: intensieve cholesteroldaling met hoge doses van een statine > > blz. 10 Maandelijks tijdschrift Februari 2011 Volume 38 Nummer 2 Flash: arteriële hypertensie

Nadere informatie

Imnovid (pomalidomide) Directe berichtgeving aan gezondheidszorgbeoefenaars

Imnovid (pomalidomide) Directe berichtgeving aan gezondheidszorgbeoefenaars De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel Imnovid. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Risico van valproïnezuur en andere anti-epileptica tijdens de zwangerschap > > blz. 19

Folia. Pharmacotherapeutica. Risico van valproïnezuur en andere anti-epileptica tijdens de zwangerschap > > blz. 19 Folia Pharmacotherapeutica Risico van valproïnezuur en andere anti-epileptica tijdens de zwangerschap > > blz. 19 Maandelijks tijdschrift Maart 2015 Volume 42 Nummer 3 Recente informatie februari 2015:

Nadere informatie

Informatie verspreid onder het gezag van het federaal agentschap voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten

Informatie verspreid onder het gezag van het federaal agentschap voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten Een Direct Healthcare Professional Communication (DHPC) is een schrijven dat naar de gezondheidszorgbeoefenaars wordt gezonden door de farmaceutische firma s, om hen te informeren over mogelijke risico

Nadere informatie

VALDOXAN. (agomelatine) Informatie voor beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg: Aanbevelingen met betrekking tot:

VALDOXAN. (agomelatine) Informatie voor beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg: Aanbevelingen met betrekking tot: De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel Valdoxan 25 mg. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Originele specialiteit of generische specialiteit: welke factoren spelen bij de keuze een rol? > > blz.

Folia. Pharmacotherapeutica. Originele specialiteit of generische specialiteit: welke factoren spelen bij de keuze een rol? > > blz. Folia Pharmacotherapeutica Originele specialiteit of generische specialiteit: welke factoren spelen bij de keuze een rol? > > blz. 28 Maandelijks tijdschrift April 2012 Volume 39 Nummer 4 Goed om te weten

Nadere informatie

Bloeddrukregeling: hoger? lager?

Bloeddrukregeling: hoger? lager? www.hhzhlier.be 1 h.-hartziekenhuis vzw Bloeddrukregeling: hoger? lager? Dr. L. Nestor Geriater www.hhzhlier.be 2 To fall or not to fall HYPERTENSIE BIJ BEJAARDEN: How to treat? That s the question! Bloeddrukregeling

Nadere informatie

Rechtstreekse melding aan de gezondheidszorgbeoefenaars

Rechtstreekse melding aan de gezondheidszorgbeoefenaars Een Direct Healthcare Professional Communication (DHPC) is een schrijven dat naar de gezondheidszorgbeoefenaars wordt gezonden door de farmaceutische firma s, om hen te informeren over mogelijke risico

Nadere informatie

Gids voor gezondheidszorgbeoefenaars

Gids voor gezondheidszorgbeoefenaars De Belgische gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel Lariam. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartsen-> editie. Nieuwe orale anticoagulantia bij voorkamerfibrillatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartsen-> editie. Nieuwe orale anticoagulantia bij voorkamerfibrillatie Juni 2012 Volume 5 Nummer 1 Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-> editie Nieuwe orale anticoagulantia bij voorkamerfibrillatie > > blz. 1> Link naar de bijsluiters voor het publiek via de website van

Nadere informatie

Online melden van bijwerkingen via de website www.gelefiche.be

Online melden van bijwerkingen via de website www.gelefiche.be Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten Uw geneesmiddelen en gezondheidsproducten, onze zorg Online melden van bijwerkingen via de website www.gelefiche.be Het Federaal Agentschap

Nadere informatie

5. Voorschrift op stofnaam en substitutie

5. Voorschrift op stofnaam en substitutie 5. Voorschrift op stofnaam en substitutie Inleiding Het al dan niet voorschrijven op stofnaam (VOS) en substitueren zorgt al jaren voor meningsverschillen tussen huisartsen, apothekers en de overheid.

Nadere informatie

1. Wat is Urfadyn PL en waarvoor wordt dit middel gebruikt?

1. Wat is Urfadyn PL en waarvoor wordt dit middel gebruikt? Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Urfadyn PL 100 mg harde capsules Nifurtoïnol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor

Nadere informatie

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Belangrijke informatie voor beroepsbeoefenaren

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Belangrijke informatie voor beroepsbeoefenaren De gezondheidsautoriteiten van de Europese Unie hebben het in de handel brengen van het geneesmiddel Kadcyla verbonden aan bepaalde voorwaarden. Het verplichte farmacovigilantieplan ter minimalisatie van

Nadere informatie

PE-TAM, 500 mg, tabletten paracetamol

PE-TAM, 500 mg, tabletten paracetamol PE-TAM, 500 mg, tabletten paracetamol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke informatie in voor u. Gebruik dit geneesmiddel altijd precies zoals

Nadere informatie

VICTRELIS Boceprevir

VICTRELIS Boceprevir De gezondheidsautoriteiten van de EU hebben een aantal voorwaarden gekoppeld aan het in de handel brengen van het geneesmiddel VICTRELIS. Het verplichte plan voor risicobeperking in België, waarvan deze

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. NSAID s bij patiënten met risico van gastro-intestinale complicaties

Folia. Pharmacotherapeutica. NSAID s bij patiënten met risico van gastro-intestinale complicaties Maandelijks tijdschrift Maart 2011 Volume 38 Nummer 3 Afgiftekantoor: 8400 Oostende Mail P209156 Folia Pharmacotherapeutica www.bcfi.be NSAID s bij patiënten met risico van gastro-intestinale complicaties

Nadere informatie

FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR GENEESMIDDELEN EN GEZONDHEIDSPRODUCTEN. Onder de loep : Dossier Glitazonen 20/01/2009

FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR GENEESMIDDELEN EN GEZONDHEIDSPRODUCTEN. Onder de loep : Dossier Glitazonen 20/01/2009 FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR GENEESMIDDELEN EN GEZONDHEIDSPRODUCTEN Onder de loep : Dossier Glitazonen 20/01/2009 Inhoudsopgave 1. SAMENVATTING... 3 2. ALGEMENE INFORMATIE AANGAANDE GLITAZONEN... 3 2.1. Samenvatting

Nadere informatie

Capecitabine Accord moet permanent worden stopgezet bij patiënten die een ernstige huidreactie hebben gehad tijdens de behandeling.

Capecitabine Accord moet permanent worden stopgezet bij patiënten die een ernstige huidreactie hebben gehad tijdens de behandeling. Een Direct Healthcare Professional Communication (DHPC) is een schrijven dat naar de gezondheidszorgbeoefenaars wordt gezonden door de farmaceutische firma s, om hen te informeren over mogelijke risico

Nadere informatie

Rechtstreekse mededeling aan de Gezondheidszorgbeoefenaars

Rechtstreekse mededeling aan de Gezondheidszorgbeoefenaars Een Direct Healthcare Professional Communication (DHPC) is een schrijven dat naar de gezondheidszorgbeoefenaars wordt gezonden door de farmaceutische firma s, om hen te informeren over mogelijke risico

Nadere informatie

BIJSLUITER. pl-market-nl-rhini-san-mar16-apprmar16.docx 1/5

BIJSLUITER. pl-market-nl-rhini-san-mar16-apprmar16.docx 1/5 BIJSLUITER pl-market-nl-rhini-san-mar16-apprmar16.docx 1/5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Rhini-San 2 mg/20 mg tabletten Difenylpyralinehydrochloride Fenylefrinehydrochloride Lees goed de hele

Nadere informatie

Risico-minimalisatiemateriaal betreffende Tasigna (nilotinib) voor voorschrijvers en apothekers

Risico-minimalisatiemateriaal betreffende Tasigna (nilotinib) voor voorschrijvers en apothekers Risico-minimalisatiemateriaal betreffende Tasigna (nilotinib) voor voorschrijvers en apothekers Introductie De risico-minimalisatiematerialen voor Tasigna (nilotinib) zijn beoordeeld door het College ter

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Goed om te weten: Begeleidingsgesprek Nieuwe Medicatie : een terugbetaalbare dienst aangeboden door apothekers

Folia. Pharmacotherapeutica. Goed om te weten: Begeleidingsgesprek Nieuwe Medicatie : een terugbetaalbare dienst aangeboden door apothekers Maandelijks tijdschrift November 2013 Volume 40 Nummer 10 Folia Pharmacotherapeutica Goed om te weten: Begeleidingsgesprek Nieuwe Medicatie : een terugbetaalbare dienst aangeboden door apothekers > > blz.

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN November 2015 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL LACTEOL 170 mg, capsule 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING - Lactobacillus acidophilus, geïnactiveerd... 5x10

Nadere informatie

Additions appear in italics and underlined deletions in italics and strikethrough

Additions appear in italics and underlined deletions in italics and strikethrough BIJLAGE III 1 AMENDMENTS TO BE INCLUDED IN THE RELEVANT SECTIONS OF THE SUMMARY OF PRODUCT CHARACTERISTICS OF NIMESULIDE CONTAINING MEDICINAL PRODUCTS (SYSTEMIC FORMULATIONS) Additions appear in italics

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Wat is de plaats van de nieuwe orale anticoagulantia bij voorkamerfibrillatie? > > blz. 19

Folia. Pharmacotherapeutica. Wat is de plaats van de nieuwe orale anticoagulantia bij voorkamerfibrillatie? > > blz. 19 Folia Pharmacotherapeutica Wat is de plaats van de nieuwe orale anticoagulantia bij voorkamerfibrillatie? > > blz. 19 Maandelijks tijdschrift Maart 2012 Volume 39 Nummer 3 Aanpak van nausea en braken tijdens

Nadere informatie

Afleveren van het goedkoopste geneesmiddel bij

Afleveren van het goedkoopste geneesmiddel bij Afleveren van het goedkoopste geneesmiddel bij - Voorschrijven op stofnaam - Antibiotica en antimycotica brochure voor de arts, tandarts en apotheker Inhoud 1 Inhoud Inleiding... 2 I. VOS voorschrift...

Nadere informatie

1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1

1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1 1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1 Patiëntenbijsluiter PARACETAMOL/VITAMINE C 500/50 MG DRANK BIJ VERKOUDHEID, poeder voor drank Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie

Nadere informatie

Besparingsmaatregelen

Besparingsmaatregelen Besparingsmaatregelen Daar u ongetwijfeld nog vragen zal hebben omtrent de besparingsmaatregelen, hebben wij voor u alles nog eens even op een rijtje gezet. Sinds 1 maart Voorschriften voor antibiotica

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartseneditie. Geneesmiddelen als oorzaak van mondaandoeningen

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartseneditie. Geneesmiddelen als oorzaak van mondaandoeningen Juni 2013 Volume 6 Nummer 1 Folia Pharmacotherapeutica Tandartseneditie Geneesmiddelen als oorzaak van mondaandoeningen > > blz. 1 Het EMA (Europees Geneesmiddelenbureau) beveelt de terugtrekking aan van

Nadere informatie

1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1

1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1 1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1 Patiëntenbijsluiter ETOS PARACETAMOL/VITAMINE C 500/50 MG DRANK, poeder voor drank Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie voor u.

Nadere informatie

Rhinofebryl 240 mg/3,2 mg harde capsules

Rhinofebryl 240 mg/3,2 mg harde capsules Roundup Pagina 1 van 5 Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Paracetamol en chloorfenaminemaleaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia. Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan

Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia. Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan Boekje over de nieuwe orale anticoagulantia Wat u moet weten voor het veilig gebruik ervan GEGEVENS PATIËNT Naam Adres Tel HUISARTS Naam Adres Tel SPECIALIST Naam Ziekenhuis Tel ANTISTOLLINGSMEDICATIE

Nadere informatie

Handleiding voor zorgverleners

Handleiding voor zorgverleners De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in handel brengen van het geneesmiddel Toujeo. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Behandeling van chronisch hartfalen met gedaalde ejectiefractie > > blz. 19

Folia. Pharmacotherapeutica. Behandeling van chronisch hartfalen met gedaalde ejectiefractie > > blz. 19 Folia Pharmacotherapeutica Behandeling van chronisch hartfalen met gedaalde ejectiefractie > > blz. 19 Maandelijks tijdschrift Maart 2014 Volume 41 Nummer 3 De editie 2014 van het Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium

Nadere informatie

Risico-minimalisatiemateriaal betreffende Tasigna (nilotinib) voor voorschrijvers en apothekers

Risico-minimalisatiemateriaal betreffende Tasigna (nilotinib) voor voorschrijvers en apothekers Risico-minimalisatiemateriaal betreffende Tasigna (nilotinib) voor voorschrijvers en apothekers Introductie De risico-minimalisatiematerialen voor Tasigna (nilotinib) zijn beoordeeld door het College ter

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld

Workshop voor apothekers en huisartsen. 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld Workshop voor apothekers en huisartsen 'Zuinig met maagprotectie bij NSAIDgebruik is zuur voor de maag Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Onderzoeken van PHARMO en Vonkeman Presentatie van regionale

Nadere informatie

MEDICA KEELTABLETTEN MENTHOL, 5 mg/1 mg, zuigtabletten

MEDICA KEELTABLETTEN MENTHOL, 5 mg/1 mg, zuigtabletten MEDICA KEELTABLETTEN MENTHOL, 5 mg/1 mg, zuigtabletten Chloorhexidine hydrochloride - Lidocaïne hydrochloride 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MEDICA KEELTABLETTEN MENTHOL, 5 mg/1 mg, zuigtabletten 2. KWALITATIEVE

Nadere informatie

ISONIAZIDE TEVA 200 MG tabletten. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 4 maart 2015 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1

ISONIAZIDE TEVA 200 MG tabletten. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 4 maart 2015 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 ALGEMENE KENMERKEN Naam van het geneesmiddel Isoniazide Teva 200 mg. Samenstelling Werkzame stof: 200 mg isoniazide per tablet. Hulpstoffen: lactose, aardappelzetmeel,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIENT

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIENT Product MUCO RHINATHIOL Farmaceutisch bedrijf (SANOFI BELGIUM) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIENT MUCO RHINATHIOL 2% siroop kinderen MUCO RHINATHIOL 2% siroop kinderen, zonder suiker MUCO RHINATHIOL

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Het gebruik van omega-3-vetzuren in de preventie van cardiovasculaire events > > blz. 10

Folia. Pharmacotherapeutica. Het gebruik van omega-3-vetzuren in de preventie van cardiovasculaire events > > blz. 10 Folia Pharmacotherapeutica Het gebruik van omega-3-vetzuren in de preventie van cardiovasculaire events > > blz. 10 Maandelijks tijdschrift Februari 2010 Volume 37 Nummer 2 Flash: antibiotische profylaxis

Nadere informatie

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: INDICATIES EN PRAKTISCHE PROBLEMEN

ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: INDICATIES EN PRAKTISCHE PROBLEMEN ANTITROMBOTISCHE BEHANDELING: INDICATIES EN PRAKTISCHE PROBLEMEN Het doel van dit themanummer is een synthese te geven van de beschikbare informatie over antitrombotische behandeling in de eerste lijn,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER R CALM DIMENHYDRINATE 50 MG TABLETTEN

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER R CALM DIMENHYDRINATE 50 MG TABLETTEN BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER R CALM DIMENHYDRINATE 50 MG TABLETTEN Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke informatie in voor u. Gebruik

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. RHINI-SAN 2 mg/20 mg tabletten. Difenylpyralinehydrochloride Fenylefrinehydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. RHINI-SAN 2 mg/20 mg tabletten. Difenylpyralinehydrochloride Fenylefrinehydrochloride BIJSLUITER 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS RHINI-SAN 2 mg/20 mg tabletten Difenylpyralinehydrochloride Fenylefrinehydrochloride Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke informatie

Nadere informatie

Kruidvat Paracetamol 120, 240, 500 en 1000 mg, zetpillen bevatten als werkzaam bestanddeel per zetpil 120, 240, 500 resp. 1000 mg paracetamol.

Kruidvat Paracetamol 120, 240, 500 en 1000 mg, zetpillen bevatten als werkzaam bestanddeel per zetpil 120, 240, 500 resp. 1000 mg paracetamol. 1.3.1.1 SmPC Page 1 of 5 1.3.1.1 SUMMARY OF PRODUCT CHARACTERISTICS Samenvatting van de productkenmerken 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Kruidvat Paracetamol 120 mg, zetpillen. Kruidvat Paracetamol 240 mg,

Nadere informatie

MEDICA KEELSPRAY MENTHOL, 20 mg/10 ml; 5 mg/10 ml, spray voor oromucosaal gebruik Chloorhexidine gluconaat - Lidocaïne hydrochloride

MEDICA KEELSPRAY MENTHOL, 20 mg/10 ml; 5 mg/10 ml, spray voor oromucosaal gebruik Chloorhexidine gluconaat - Lidocaïne hydrochloride MEDICA KEELSPRAY MENTHOL, 20 mg/10 ml; 5 mg/10 ml, spray voor oromucosaal gebruik Chloorhexidine gluconaat - Lidocaïne hydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Bronchosedal Dextromethorphan 2mg/ml siroop dextromethorfanhydrobromide

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Bronchosedal Dextromethorphan 2mg/ml siroop dextromethorfanhydrobromide BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Bronchosedal Dextromethorphan 2mg/ml siroop dextromethorfanhydrobromide Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke

Nadere informatie

Controle op effectieve aflevering

Controle op effectieve aflevering Specialiteiten Magistralen Zorgtrajecten Unieke barcode VOS Zuurstof NVS Bandagisterie??? Specifieke MAF VI s 01/07/04: UB op verpakking terugbetaalde specialiteit verplicht 01/01/05: apr. wordt verplicht

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Sekin 3,54 mg/ml siroop Cloperastine fendizoaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Sekin 3,54 mg/ml siroop Cloperastine fendizoaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Sekin 3,54 mg/ml siroop Cloperastine fendizoaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Broncho-Pectoralis Carbocisteïne 250mg/5ml siroop 5% Carbocisteïne (m/v) 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Carbocisteïne

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN IB C.I.z Update QRD Page 1 de 5 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Kaliumgluconaat 4680 mg/15 ml (= 20 meq K + ionen). Hulpstoffen met bekend effect: Ultra-K bevat

Nadere informatie

Acetandos 200 mg granulaat N-acetylcysteine

Acetandos 200 mg granulaat N-acetylcysteine BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Acetandos 200 mg granulaat N-acetylcysteine Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie in

Nadere informatie

Ontwerp bijsluitertekst

Ontwerp bijsluitertekst Ontwerp bijsluitertekst Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze nogmaals door te lezen. Heeft u nog

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Tinctuur van Serenoa repens (Bartram Small), Sap van Echinacea purpurea (Moench)

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Tinctuur van Serenoa repens (Bartram Small), Sap van Echinacea purpurea (Moench) Bijsluiter: informatie voor de patiënt Urgenin druppels Tinctuur van Serenoa repens (Bartram Small), Sap van Echinacea purpurea (Moench) Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. SINUTAB FORTE 500 mg/60 mg tabletten Paracetamol en pseudoefedrinehydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. SINUTAB FORTE 500 mg/60 mg tabletten Paracetamol en pseudoefedrinehydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS SINUTAB FORTE 500 mg/60 mg tabletten Paracetamol en pseudoefedrinehydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat

Nadere informatie

Het melden van bijwerkingen van geneesmiddelen: vaak gestelde vragen

Het melden van bijwerkingen van geneesmiddelen: vaak gestelde vragen Afdeling Vigilantie Het melden van bijwerkingen van geneesmiddelen: vaak gestelde vragen Wat is een bijwerking van een geneesmiddel? Een bijwerking van een geneesmiddel is een schadelijke en ongewilde

Nadere informatie

INFORMATIE VOOR DE VOORSCHRIJVER

INFORMATIE VOOR DE VOORSCHRIJVER De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel Tracleer. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

BIJSLUITER VOOR: FORTEKOR PLUS 1,25 mg/2,5 mg tabletten voor honden FORTEKOR PLUS 5 mg/10 mg tabletten voor honden

BIJSLUITER VOOR: FORTEKOR PLUS 1,25 mg/2,5 mg tabletten voor honden FORTEKOR PLUS 5 mg/10 mg tabletten voor honden B. BIJSLUITER 16 17 BIJSLUITER VOOR: FORTEKOR PLUS 1,25 mg/2,5 mg tabletten voor honden FORTEKOR PLUS 5 mg/10 mg tabletten voor honden 1. NAAM EN ADRES VAN DE HOUDER VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL

Nadere informatie

Checklist 1 e aflevering Xarelto

Checklist 1 e aflevering Xarelto Checklist 1 e aflevering Xarelto 1. Juiste product 5. Bevorderen therapietrouw 2. Indicaties en dosering 6. Controleer interacties 3. Werkingsmechanisme 4. Leg belang therapietrouw uit 7. Geef patiëntenmateriaal

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. SINUTAB 500 mg/30 mg tabletten SINUTAB FORTE 500 mg/60 mg tabletten Paracetamol en pseudoefedrinehydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. SINUTAB 500 mg/30 mg tabletten SINUTAB FORTE 500 mg/60 mg tabletten Paracetamol en pseudoefedrinehydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS SINUTAB 500 mg/30 mg tabletten SINUTAB FORTE 500 mg/60 mg tabletten Paracetamol en pseudoefedrinehydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel

Nadere informatie

Casus 2. Casus 2. Medicatiehistoriek: Amiodarone 200 mg EG 60 co. Coversyl 5 mg 90 co. Furosemide 40 mg 50 co. Mixtard 30/70. Lanoxin 125.

Casus 2. Casus 2. Medicatiehistoriek: Amiodarone 200 mg EG 60 co. Coversyl 5 mg 90 co. Furosemide 40 mg 50 co. Mixtard 30/70. Lanoxin 125. Casus 2 Medicatiehistoriek: Amiodarone 200 mg EG 60 co Coversyl 5 mg 90 co Furosemide 40 mg 50 co Mixtard 30/70 Lanoxin 125 Lanoxin 250 Marcoumar 3 mg Perindopril 4 mg 30 co Sipralexa 10 mg 56 co Sotalex

Nadere informatie

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850 bijsluiter 12-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 850, omhulde tabletten 850 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Bronchosedal Dextromethorphan HBr 1,5 mg/ml siroop. Dextromethorfanhydrobromide

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Bronchosedal Dextromethorphan HBr 1,5 mg/ml siroop. Dextromethorfanhydrobromide BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Bronchosedal Dextromethorphan HBr 1,5 mg/ml siroop Dextromethorfanhydrobromide Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER RENNIELIQUO HYDROTALCIT ZONDER SUIKER, 10%, suspensie voor oraal gebruik Hydrotalcite Lees goed de hele bijsluiter voordat

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartsen-> editie. Geneesmiddelen die uit de handel zijn genomen omwille van ongewenste effecten: enkele reflecties

Folia. Pharmacotherapeutica. Tandartsen-> editie. Geneesmiddelen die uit de handel zijn genomen omwille van ongewenste effecten: enkele reflecties December 2011 Volume 4 Nummer 2 Folia Pharmacotherapeutica Tandartsen-> editie Geneesmiddelen die uit de handel zijn genomen omwille van ongewenste effecten: enkele reflecties > > blz. 10> Flash: kent

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur Lees goed de hele bijsluiter, voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Enterol 250 mg harde capsules Enterol 250 mg poeder voor orale suspensie Saccharomyces boulardii Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke

Nadere informatie

(Ibuprofenum) Ibuprofen 200 mg (als L-argininezout), L-arginine, natriumbicarbonaat, natriumsaccharine, aspartaam, saccharose, munt-aroma.

(Ibuprofenum) Ibuprofen 200 mg (als L-argininezout), L-arginine, natriumbicarbonaat, natriumsaccharine, aspartaam, saccharose, munt-aroma. BIJSLUITER VOOR HET PUBLIEK: SPIDIFEN 200, zakjes (Ibuprofenum) BENAMING SPIDIFEN 200, zakjes (Ibuprofenum) SAMENSTELLING Ibuprofen 200 mg (als L-argininezout), L-arginine, natriumbicarbonaat, natriumsaccharine,

Nadere informatie

BALSOCLASE MUCOLYTICUM 5%, DRANK ZONDER SUIKER carbocisteïne

BALSOCLASE MUCOLYTICUM 5%, DRANK ZONDER SUIKER carbocisteïne Bijsluiter: informatie voor de gebruiker BALSOCLASE MUCOLYTICUM 5%, DRANK ZONDER SUIKER carbocisteïne Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen.

Definitie Onder polyfarmacie wordt in dit document verstaan: het gelijktijdig gebruik van 5 of meer verschillende geneesmiddelen. Toolkit polyfarmacie en medicatieveiligheid Doel 1. De medicamenteuze behandeling van de patiënt optimaliseren 2. Zoveel mogelijk voorkomen van (vermijdbare) bijwerkingen van medicatie 3. De continuïteit

Nadere informatie

ESSENTIELE GEGEVENS. Voor de volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek Lijst van hulpstoffen van de SKP.

ESSENTIELE GEGEVENS. Voor de volledige lijst van hulpstoffen, zie rubriek Lijst van hulpstoffen van de SKP. ESSENTIELE GEGEVENS 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Onglyza 2,5 mg, filmomhulde tabletten Onglyza 5 mg, filmomhulde tabletten 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Onglyza 2,5 mg: iedere tablet bevat

Nadere informatie

Emesafene, tabletten

Emesafene, tabletten BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Emesafene, tabletten Meclozine dihcl & Pyridoxine HCl Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruikenwant er staat belangrijke informatie in

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Broncho-Pectoralis Pholcodine 15 mg/300mg siroop. Folcodine 15 mg/15 ml; Sulfogaiacol 300 mg/15 ml

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Broncho-Pectoralis Pholcodine 15 mg/300mg siroop. Folcodine 15 mg/15 ml; Sulfogaiacol 300 mg/15 ml BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Broncho-Pectoralis Pholcodine 15 mg/300mg siroop Folcodine 15 mg/15 ml; Sulfogaiacol 300 mg/15 ml Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen

Nadere informatie

FARMACEUTISCHE VORM EN ANDERE VOORSTELLINGEN

FARMACEUTISCHE VORM EN ANDERE VOORSTELLINGEN BENAMING RHINATHIOL ANTIRHINITIS tabletten RHINATHIOL ANTIRHINITIS siroop SAMENSTELLING RHINATHIOL ANTIRHINITIS tabletten: Fenylefrine hydrochloride 10mg Chloorfenamine 4mg Anhydrische glucose Lactose

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIENT. Paracetamol Teva 500 mg tabletten paracetamol

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIENT. Paracetamol Teva 500 mg tabletten paracetamol BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIENT Paracetamol Teva 500 mg tabletten paracetamol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke informatie in voor u.

Nadere informatie

Informatie verspreid onder het gezag van het federaal agentschap voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten

Informatie verspreid onder het gezag van het federaal agentschap voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten Een Direct Healthcare Professional Communication (DHPC) is een schrijven dat naar de gezondheidszorgbeoefenaars wordt gezonden door de farmaceutische firma s, om hen te informeren over mogelijke risico

Nadere informatie

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6

Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500 bijsluiter 21-2-200127-2-2001 blz. 1 / 6 Glucophage 500, omhulde tabletten 500 mg Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Dextromethorphan Teva 1,5 mg/ml drank dextromethorphan hydrobromide

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Dextromethorphan Teva 1,5 mg/ml drank dextromethorphan hydrobromide BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Dextromethorphan Teva 1,5 mg/ml drank dextromethorphan hydrobromide Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke

Nadere informatie

18/10/2014 PIJNMEDICATIE: EEN INTERACTIEVE DISCUSSIE. Apr. S. Haverhals Apr. I. Smits

18/10/2014 PIJNMEDICATIE: EEN INTERACTIEVE DISCUSSIE. Apr. S. Haverhals Apr. I. Smits 18/10/2014 PIJNMEDICATIE: EEN INTERACTIEVE DISCUSSIE Apr. S. Haverhals Apr. I. Smits 1 TEST: Waar was u het liefst op dit moment? In uw bed Op uw consultatie Thuis in volle voorbereiding voor een barbecueweekend

Nadere informatie

MYCOFENOLAATHOUDENDE GENEESMIDDELEN Informatiegids voor de gezondheidszorgbeoefenaars TERATOGEEN RISICO

MYCOFENOLAATHOUDENDE GENEESMIDDELEN Informatiegids voor de gezondheidszorgbeoefenaars TERATOGEEN RISICO De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van geneesmiddelen die mycofenolaat bevatten. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan

Nadere informatie

VASOCEDINE PSEUDOEPHEDRINE 60 mg, filmomhulde tabletten pseudo-efedrine hydrochloride

VASOCEDINE PSEUDOEPHEDRINE 60 mg, filmomhulde tabletten pseudo-efedrine hydrochloride VASOCEDINE PSEUDOEPHEDRINE 60 mg, filmomhulde tabletten pseudo-efedrine hydrochloride Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke informatie. Dit geneesmiddel kunt u zonder voorschrift krijgen.

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL ROBINUL-NEOSTIGMINE 0,5 mg/ml 2,5 mg/ml oplossing voor injectie. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Glycopyrronium bromide

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Befact Forte B 1 -B 2 -B 6 -B 12 omhulde tabletten. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Thiaminemononitraat 250 mg - Riboflavine

Nadere informatie

- De werkzame stof is: lacidipine. - Andere bestanddelen (hulpstoffen) zijn: Lactose - Povidon - Magnesiumstearaat - Opaspray

- De werkzame stof is: lacidipine. - Andere bestanddelen (hulpstoffen) zijn: Lactose - Povidon - Magnesiumstearaat - Opaspray BIJSLUITER MOTENS FILMOMHULDE TABLETTEN Lees de hele bijsluiter aandachtig door alvorens dit geneesmiddel in te nemen. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft u hem nog een keer nodig. - Raadpleeg uw

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Nitrofurantoine Apotex MC 50/100 mg, capsules Nitrofurantoine

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Nitrofurantoine Apotex MC 50/100 mg, capsules Nitrofurantoine Version 2014_02.1 Page 1 of 5 1.3.1.3 PATIENT INFORMATION LEAFLET BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Nitrofurantoine Apotex MC 50/100 mg, capsules Nitrofurantoine Lees goed de hele bijsluiter voordat

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt

Bijsluiter: informatie voor de patiënt Bijsluiter: informatie voor de patiënt Loratadine 10 mg tabletten loratadine Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke informatie in voor u. Gebruik

Nadere informatie

Folia. Pharmacotherapeutica. Medicamenteuze aanpak van bipolaire stoornis. Reactie van het BCFI op een publicatie van La Revue Prescrire

Folia. Pharmacotherapeutica. Medicamenteuze aanpak van bipolaire stoornis. Reactie van het BCFI op een publicatie van La Revue Prescrire Folia Pharmacotherapeutica Medicamenteuze aanpak van bipolaire stoornis > > blz. 10 Maandelijks tijdschrift Februari 2014 Volume 41 Nummer 2 Reactie van het BCFI op een publicatie van La Revue Prescrire

Nadere informatie