SPEELRUIMTEBELEID EEN PRAKTISCHE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SPEELRUIMTEBELEID EEN PRAKTISCHE"

Transcriptie

1 G E M E E N T E L I J K SPEELRUIMTEBELEID EEN PRAKTISCHE H A N D L E I D I N G

2

3 INHOUD RECHT OP SPELEN 5 INTERVIEW GEMEENTE LEIDEN AANBEVELINGEN SPEELRUIMTEBELEID 15 INTERVIEW GEMEENTE ROTTERDAM 24 HET BUURTSPEELPLAN 27 BEOORDELINGSFORMULIER SPEELRUIMTE 33 BRONNEN 35 3 COLOFON Samenstelling PJ PARTNERS Thecla Groot Koerkamp - Marjon Schrama - Esther Sibbel Eindredactie Esther Sibbel Foto's Bart Bennis - Marian Bouthoorn - Carlos de la Frontera - Thecla Groot Koerkamp - Rosemarie Maas - Sandra Valkenburg Vormgeving Marian Bouthoorn Druk Romer Schiedam Oplage 5000 ISBN PJ PARTNERS december 2006 Deze uitgave is tot stand gekomen met behulp van financiële bijdragen van de provincie Zuid-Holland en de gemeente Leiden.

4 4 Kinderen spelen overal. Op straten en stoepen, in parken, op braakliggende terreintjes, op achterpaden bij woningen, langs de waterkant, op pleintjes en plantsoenen. Kinderen vinden hun favoriete speelplek op de gekste plaatsen en ze laten zich in hun spel niet beperken tot de plekken die volwassenen daarvoor bedacht hebben zoals speeltuinen of kinderboerderijen. En geen kind is hetzelfde: er zijn verschillen tussen jongens en meisjes, tussen leeftijdscategorieën, tussen allochtone en autochtone kinderen. Al die verschillen hebben betekenis voor de behoefte aan speelruimte. De inrichting van de wijk (ofwel de woonomgeving) bepaalt de mogelijkheden voor de jeugd om buiten te kunnen spelen. Volgens onderzoek draagt buitenspelen bij aan de sociale, cognitieve en motorische ontwikkeling van kinderen. Het gaat overgewicht tegen en voorkomt op langere termijn gezondheidsproblemen. Kinderen van diverse pluimage leren hoe ze met elkaar moeten omgaan en betrekken daarbij hun ouders. Hierdoor krijgen ook volwassen buurtbewoners meer contacten met elkaar waardoor een positief effect op de sociale cohesie optreedt. Voldoende goede buitenspeelmogelijkheden voor kinderen voorkomen verveling, overlast, druk op kleinbehuisde gezinnen binnenshuis, vandalisme en kleine criminaliteit. Dat bespaart een gemeente veel geld. Ten slotte wordt de woonomgeving door buitenspeelmogelijkheden aantrekkelijker als vestigingsplaats voor gezinnen met kinderen en stijgt hiermee de economische waarde van een woongebied. DEFINITIE VAN SPEELRUIMTE Formele speelruimte zijn openbaar toegankelijke plaatsen in de open lucht, hoofdzakelijk bedoeld om te spelen. Dit zijn bijvoorbeeld gemeentelijke speelplekken en goed toegankelijke speeltuinen en openbare schoolpleinen. Informele speelruimte zijn plekken waar kinderen wel spelen maar die niet hoofdzakelijk die functie hebben, bijvoorbeeld stoepen, parken, pleinen, groenstroken. In deze praktische handleiding vindt u concrete handvatten voor het vormgeven van speelruimte in uw gemeente. Voor meer achtergrondinformatie bevelen wij u het handboek gemeentelijke speelruimtebeleid 'Spelen met ruimte' aan, waaraan PJ PARTNERS ook een inhoudelijke bijdrage heeft geleverd.

5 R E C H T O P S P E L E N 5

6 RECHT OP SPELEN Er is veel gezegd en geschreven over speelruimtebeleid of onderwerpen die daar mee samenhangen. Verschillende nota's vormen de beleidsmatige ondergrond achter het speelruimtebeleid. RECHTEN VAN HET KIND De landelijke en lokale overheden hebben een taak als het gaat om het creëren van buitenruimte voor de jeugd. Deze verantwoordelijkheid vloeit rechtstreeks voort uit het Internationale Verdrag van de Rechten van het Kind. In artikel 31 is vastgelegd dat ieder kind recht heeft op spelen. Uitgangspunt is dat de jeugd een volwaardig medegebruiker is van de openbare ruimte. RECHTEN VAN HET KIND ARTIKEL 31 VRIJE TIJD, ONTSPANNING EN CULTURELE ACTIVITEITEN Ieder kind heeft recht op vrije tijd, op spelen en op deelname aan culturele en artistieke activiteiten. 1 De Staten die partij zijn, erkennen het recht van het kind op rust en vrije tijd, op deelneming aan spel en recreatieve bezigheden passend bij de leeftijd van het kind, en op vrije deelneming aan het culturele en artistieke leven. 2 De Staten die partij zijn, eerbiedigen het recht van het kind volledig deel te nemen aan het culturele en artistieke leven, bevorderen de verwezenlijking van dit recht, en stimuleren het bieden van passende en voor ieder gelijke kansen voor culturele, artistieke en recreatieve bezigheden en vrijetijdsbesteding. 6 KINDERRECHTENCOLLECTIEF "Als onderdeel van een breed jeugdbeleid moet er een actief, inventief en uitnodigend aanbod aan vrijetijdsvoorzieningen komen voor kinderen en jongeren: openbare speelruimte, sport en cultuur. Investeer in kinderen en jongeren, óók daar waar het met hen goed gaat. Geef het jeugdwerk een nieuwe impuls. Het vrijetijdsbeleid voor de jeugd moet landelijk opnieuw op de agenda komen." Dit is te lezen in het 10 puntenplan voor kinderrechten en jeugdbeleid, opgesteld door het Kinderrechtencollectief. Zij gebruiken het internationale verdrag inzake de rechten van het kind als basis en inspiratie voor een innovatief en actief jeugdbeleid voor de regeerperiode RUIMTELIJKE ORDENING Kinderen verdienen een plek in onze 'grotemensenwereld', aldus oud-minister Dekker (VROM). Zij roept daarom alle gemeenten op te zorgen voor voldoende speelruimte voor kinderen. Als richtgetal hanteert de minister een reservering van 3% in de ruimtelijke plannen. Zij vraagt gemeenten daarbij ook aandacht te besteden aan de kwaliteit en bereikbaarheid van de buitenspeelruimte.

7 SPEELRUIMTE EN DE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO) PRESTATIEVELD 1 HET BEVORDEREN VAN DE SOCIALE SAMENHANG IN EN LEEFBAARHEID VAN DORPEN, WIJKEN EN BUURTEN Speelruimte bevordert de sociale cohesie in een wijk. Als kinderen buitenspelen vormen ze een netwerk. Ze betrekken daarin al gauw ouders en buurtbewoners. In buurten waar kinderen veel buitenspelen blijkt dan ook dat volwassenen meer activiteiten met elkaar organiseren. PRESTATIEVELD 2 OP PREVENTIE GERICHTE ONDERSTEU- NING VAN JEUGDIGEN MET PROBLEMEN MET OPGROEIEN EN VAN OUDERS MET PROBLEMEN MET OPVOEDEN Voor kleinbehuisde gezinnen is het een uitkomst als kinderen goed buiten kunnen spelen. Dit vermindert de druk en voorkomt problemen en stress binnenshuis. Uit onderzoek blijkt zelfs dat buitenspeelmogelijkheden kindermishandeling kan beperken. Op straat, in de speeltuin en op het schoolplein kunnen buurtbewoners, vrijwilligers en professionals signalen oppikken van kinderen waar het niet goed mee gaat. Zij kunnen hen lichte ondersteuning bieden en soms grenzen aangeven bij ontoelaatbaar gedrag. Er wordt niet voor niets gezegd: "It takes a village to raise a child." 7 GROEN, HOOG OP DE AGENDA Een groene leefomgeving kan een bijdrage leveren aan vele maatschappelijke vraagstukken zoals mobiliteit, milieu, luchtkwaliteit, gezondheid, lichaamsbeweging, vestigingsklimaat en biodiversiteit. Ook burgers hechten veel waarde aan groen in de stad. Het Rijk stimuleert onder andere samenwerkingsprojecten voor ruimte, voor sport en spel en een groene setting.

8 OPERATIE JONG Operatie Jong wil samenhang in het jeugdbeleid versterken. Zij heeft in haar jeugdagenda een aparte paragraaf opgenomen over fysieke ruimte. Actiepunten zijn: meer fysieke ruimte voor de jeugd om te spelen, te sporten, elkaar te ontmoeten en te wonen; onderzoek om de grootste belemmeringen in kaart te brengen en oplossingen te bedenken. De uitvoering van het eerste actiepunt - meer fysieke ruimte - ligt bij gemeenten. Het Rijk heeft volgens Operatie Jong ook een belangrijke taak: zij dient gemeenten expliciet aan te sporen om 'jeugd' op te nemen in bestemmingsplannen en een speelruimtebeleid te ontwikkelen en uit te voeren. Het tweede actiepunt - onderzoek - vraagt om een landelijke aanpak. Het Rijk kan hierin optreden als opdrachtgever voor onderzoek en als doorgeefluik van kennis naar lagere overheden. OPERATIE JONG Operatie Jong wil samenhang in het jeugdbeleid versterken en samenwerking tussen Rijk, medeoverheden en partners verbeteren. Met maar één doel: een sterk en resultaatgericht jeugdbeleid. Operatie Jong is een samenwerkingsverband van de ministeries van VWS, OCW, Justitie, SZW en BZK. 8 Het ministerie van VROM coördineert het thema Jeugd en fysieke ruimte van Operatie Jong. Om meer en betere ruimte voor jongeren in de openbare ruimte te creëren en om de leefkwaliteit in steden te verbeteren wordt een aantal activiteiten ondernomen. Het gaat onder meer om het handboek gemeentelijk speelruimtebeleid 'Spelen met ruimte'. Het ministerie werkt hierbij samen met het Netwerk Child Friendly Cities en de NUSO.

9 CHILD FRIENDLY CITIES De jeugd is een snel veranderende en gevarieerde doelgroep. Daarom is het jeugdbeleid van een kindvriendelijke stad voortdurend in beweging en zijn beleidsmakers en kinderen en jongeren blijvend met elkaar in gesprek. In een kindvriendelijke stad kunnen kinderen en jongeren onder andere zelfstandig en veilig van de openbare ruimte gebruikmaken. Via jeugdparticipatie worden signalen, ideeën en meningen verzameld om te achterhalen of de voorzieningen aansluiten bij de verwachtingen van de leefwereld van de jeugd. In 2003 is het Netwerk Kindvriendelijke Steden opgezet (gebaseerd op de Child Friendly Cities van Unicef). Dit is een platform van gemeentebestuurders en -ambtenaren en andere geïnteresseerden voor het ontwikkelen en ondersteunen van innovatief jeugdbeleid. Gemeenten kunnen hier inspiratie opdoen en kennis en ervaringen uitwisselen. PROVINCIAAL SPEELRUIMTEBELEID ZUID-HOLLAND De provincie Zuid-Holland stimuleert gemeenten om hun verantwoordelijkheid voor ruimte voor de jeugd in te vullen. Zo heeft zij een Woonvisie opgesteld, die richtinggevend is voor de bestemmingsplannen van de gemeenten. Jeugd is daarin een apart punt van aandacht. Bij de ontwikkeling van deze visie is nauw samengewerkt met een jongerenpanel, begeleid door PJ PARTNERS. De panelleden hebben onderzocht welke wensen de jeugd heeft ten aanzien van wonen, groen, verkeer, buurtvoorzieningen, onderhoud en ontmoetingsmogelijkheden in de buitenruimte. 9 OUD-MINISTER DEKKER "KINDEREN VERDIENEN SPEELRUIMTE" TENMINSTE 3% VAN DE GEMEENTELIJKE OPPERVLAKTE BINNEN DE BEBOUWDE KOM MOET BESTEMD WORDEN ALS BUITENSPEELRUIMTE

10 10 GEMEENTELIJK SPEELRUIMTEBELEID IN ZUID-HOLLAND Negen van de tien gemeenten (50 gemeenten) in Zuid-Holland besteden expliciet aandacht aan speelruimtebeleid. Zij verstaan hier vooral het beheer en onderhoud van openbare speelvoorzieningen onder en het periodiek laten verrichten van keuringen van de speeltoestellen. Dit blijkt uit onderzoek van PJ PARTNERS in 2004 onder 53 Zuid-Hollandse gemeenten. Voor bijna driekwart van de gemeenten neemt interactief overleg met jeugdigen en omwonenden of buurtbewoners een belangrijke plaats in binnen de beleidsvorming. Een kleine meerderheid (55%) van de gemeenten voert speelruimtebeleid op basis van een gemeentelijke nota. Iets minder dan de helft (45%) van de gemeenten beschouwt de benadering van informele speelplekken zoals 'hangplekken' ook als speelruimtebeleid. Verder blijkt dat het speelruimtebeleid van kleine gemeenten minder breed is dan van de grotere gemeenten. Het speelruimtebeleid van de kleinere gemeenten wordt nauwelijks ondersteund door een gemeentelijke nota. Ook zijn er geen ambtelijke werkgroepen die zich op speelruimtebeleid richten. Kleine gemeenten lijken ook minder politiek-bestuurlijk draagvlak voor lokale samenwerking te bevorderden.

11 KNELPUNTEN TOP 10 ONDERZOEK GEMEENTELIJK SPEELRUIMTEBELEID ZUID-HOLLAND De deelnemende gemeenten geven onderstaande knelpunten aan: Overlast van rondhangende jongeren 62% Financiering 57% Vandalisme 57% Hondenpoep op speelplekken 45% Verdringing van kinderen door oudere jeugd op speelplekken 26% Bijstelling speelruimteaanbod t.g.v. demografische ontwikkelingen 25% Onveilige omgeving speelplekken t.g.v. water- en verkeersbarrières 19% Lage speelwaarde speelvoorzieningen 17% Betrokkenheid omwonenden/buurtbewoners 15% Onvoldoende aansluiting bij leefwereld jeugd 15% Uit: Onderzoeksresultaten lokaal speelruimtebeleid; verslag verkennend onderzoek gemeentelijk speelruimtebeleid provincie Zuid-Holland, 2004, PJ PARTNERS. 11

12 12 I N T E R V I E W

13 "TOT 2000 WERD HET SPEELRUIMTEBELEID AD HOC EN NAAR EIGEN INZICHT UITGEVOERD IN DE GEMEENTE LEIDEN. ALS JE ALS BUURTBEWONER EEN WIPKIP VOOR JE DEUR WILDE, REGELDE JE DAT MET HET WIJKBEHEER." ZO KON HET GEBEUREN, VERTELT NANDA VAN BEEST, DAT ER IN ÉÉN WIJK DRIE WIPKIPPEN TE VINDEN WAREN EN GEEN ENKELE VOORZIENING VOOR OUDERE KINDEREN. NANDA VAN BEEST GEMEENTE LEIDEN - DIENST BOUWEN EN WONEN 13 "Het doel is toch om kinderen met elkaar in contact te brengen. Met een te hoge dichtheid aan speeltoestellen schiet je dit doel voorbij." Aangezien er geen overkoepelend speelruimtebeleid geformuleerd was, heeft Nanda vanuit de dienst Milieu en Beheer hiertoe het initiatief genomen. "In deze beleidsnota is een duidelijke link gelegd tussen aanleg en beheer van de openbare ruimte, waaronder speelruimte, en het jeugdbeleid. Betrokkenheid van drie gemeentelijke diensten die met speelruimte te maken hebben was hierbij een must", motiveert Nanda haar keus. HOKJES DENKEN Na vaststelling van de nota 'Om het kind draait alles' is dit verder gestalte gegeven door de diensten Milieu en Beheer (regelt het onderhoud 'van gevel tot gevel' in de openbare ruimte), Cultuur en Educatie (verantwoordelijk voor onder andere het jeugdbeleid en het beleid op het gebied van spelen) en Bouwen en Wonen (belast met de herinrichting van de buitenruimte). Er is een coördinator speelruimte aangesteld; later werd dit een ambtenaar uit Leiden. Deze heeft een overleggroep Spelen samengesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van deze drie diensten én het maatschappelijk veld. "De gemeente moet het traditionele hokjes denken kwijtraken", Nanda is hierin heel stellig. En deze samenwerkingsvorm blijkt te werken. Indien op dit moment een straat aan de beurt is voor herbestrating, wordt ook bekeken of het mogelijk is om een aantal stoeptegels te vervangen door bijvoorbeeld knikkerpotjes.

14 Vanaf 2003 is gestart met het opstellen van buurtspeelplannen per wijk. 14 BUURTSPEELPLANNEN Voor verschillende wijken is intussen een buurtspeelplan opgesteld. Om tot zo'n plan te komen wordt de bestaande en benodigde speelruimte van die wijk geanalyseerd, gerelateerd aan de leeftijdsopbouw van de wijk en de ruimtelijke inrichting. Aan ieder buurtspeelplan wordt vervolgens een budget gekoppeld. Deze budgetten worden beheerd door de wijkmanagers in nauw overleg met bijvoorbeeld de jongeren- en sportwerkers, de medewerkers van Thuis Op Straat (TOS) of de speeltuinvereniging. "Zij horen veel, weten wat er speelt en weten waar een wijk behoefte aan heeft. Daarnaast zijn zij de schakel tussen de gemeente en de wijkbewoners." Volgens Nanda zijn deze plannen met name noodzakelijk voor de oudere kinderen en jongeren. "Voor de jonge kinderen wordt namelijk van alles geregeld door hun mondige ouders." TEVREDEN Dit proces is opgestart vanuit het Grotestedenbeleid en aangevuld met investeringsgelden. "We zijn erg enthousiast over de buurtspeelplannen. We maken er twee per jaar en hebben hiervoor van het begin af aan met veel tevredenheid de hulp van PJ PARTNERS ingeschakeld." Twaalf plannen zijn nu klaar en in uitvoering, waarmee de helft van de stad in kaart is gebracht. Het doel hiervan is om uiteindelijk het 'avontuurlijk' spelen te bevorderen en de hele wijk speelvriendelijker te maken. Nanda geeft als tip nog mee, dat het alleen zin heeft om buurtspeelplannen te maken, als er daadwerkelijk budget beschikbaar is voor de uitvoering. Gezien de steeds veranderende leeftijdsopbouw van een wijk is regelmatig een update noodzakelijk.

15 A A N B E V E L I N G E N S P E E L R U I M T E B E L E I D 15

16 15 AANBEVELINGEN SPEELRUIMTEBELEID CATEGORIE 1 CREËREN VAN VOLDOENDE KWANTITEIT VOOR BUITENSPELEN 1 Reserveer globaal 3% van het bebouwde gebied voor formele speelruimte 2 Hanteer de Leidse norm voor spelen 3 Creëer in elk barrièreblok een centraal gelegen speelplek 4 Maak buitenruimten multifunctioneel bij een tekort aan speelruimte 5 Maak bergruimte voor speelmateriaal in nieuwe woningen 16 CATEGORIE 2 BEVORDEREN VAN VOLDOENDE KWALITEIT VOOR BUITENSPELEN 6 Hou rekening met gewenste extra voorzieningen per leeftijdsgroep per wijk 7 Gebruik natuurlijke elementen en hoogteverschillen 8 Creëer aantrekkelijke en speelse kinderroutes (kindlinten) tussen en bij kinderbestemmingen 9 Voorkom overlast voor omwonenden 10 Creëer speelplekken bij mensenconcentraties CATEGORIE 3 BEVORDEREN VAN VOLDOENDE VEILIGHEID BIJ HET BUITENSPELEN 11 Zorg dat formele en informele speelplekken verkeersveilig zijn 12 Plaats speelplekken op een gezonde plek qua milieu 13 Voorkom gevaarlijke, steile waterkanten met (hoge) beschoeiing 14 Bevorder informele sociale controle en toezicht CATEGORIE 4 BEVORDEREN VAN PARTICIPATIE OVER DE SPEELRUIMTE DOOR DE GEBRUIKERS 15 Organiseer een participatietraject

17 15 AANBEVELINGEN SPEELRUIMTEBELEID In het kader van een wijkontwikkelingsplan heeft de gemeente Leiden besloten om eerst een stedenbouwkundige paragraaf te schrijven voor de geplande stedelijke ontwikkelingen. PJ PARTNERS heeft hiervoor 15 aanbevelingen geformuleerd over speelruimtebeleid. Vervolgens zijn vier buurtspeelplannen geschreven waarin deze aanbevelingen zijn meegenomen. Zij leiden niet per definitie tot meer ruimtegebruik, maar doen veelal een beroep op de creativiteit van politici, ambtenaren, woningbouwcoöperaties, architecten, ontwerpers, stedenbouwkundigen en beheerders om meer spelaanleidingen te creëren. Ze zijn ook bruikbaar voor andere gemeenten. CATEGORIE 1 CREËREN VAN VOLDOENDE KWANTITEIT VOOR BUITENSPELEN 1 RESERVEER GLOBAAL 3% VAN HET BEBOUWDE GEBIED VOOR FORMELE SPEELRUIMTE De 3% norm komt in de praktijk neer op 300 m 2 formele buitenspeelruimte per hectare. Bij nieuwbouw en herstructurering van bestaande woongebieden kan de norm worden toegepast. Voor bestaande woongebieden geldt als uitgangspunt een 'standstill': de huidige situatie mag, indien slecht, niet verder verslechteren en moet - zodra mogelijk - verbeteren. Uitbreiding of verdichting mag niet ten koste gaan van de norm voor buitenspeelruimte. 2 HANTEER DE LEIDSE NORM VOOR SPELEN Hanteer de in 1995 door de gemeente vastgestelde Leidse norm (pagina 18) voor aantal en omvang van de speelplekken per aantal kinderen van een bepaalde leeftijdsgroep binnen de voor hen geldende verkeers- en waterbarrières CREËER IN ELK BARRIÈREBLOK EEN CENTRAAL GELE- GEN SPEELPLEK Om (demografische) veranderingen op te kunnen vangen en ontmoeting te stimuleren is het aan te bevelen om grotere centrale speelplekken te creëren.

18 DE LEIDSE NORM VOOR SPELEN LEEFTIJD AANTAL KINDEREN PER SPEELPLEK ACTIERADIUS SPEELOPPERVLAK VAN DE SPEELPLEK CA. 0 t/m meter 180 m 2 6 t/m meter 720 m 2 13 t/m overal in de wijk 1000 meter m MAAK BUITENRUIMTE MULTIFUNCTIONEEL BIJ EEN TEKORT AAN SPEELRUIMTE Kies bij een tekort (minder dan 3%) aan openbare formele speelruimte voor efficiënt en multifunctioneel gebruik van andere buitenruimten en bevorder informele speelruimte. Stel bijvoorbeeld bestaande speelruimte bij speeltuinen, sportvelden of schoolpleinen open voor anderen. Creëer nieuwe speelruimte op parkeerplaatsen van bedrijventerreinen, kerkpleinen, sportvelden of winkelcentra die na werktijd leeg staan. Overweeg de sloop van gebouwen, het verwijderen of ondergronds bouwen van parkeerplaatsen en het afsluiten van straten om extra speelruimte te creëren. Bevorder informele speelruimte. Zorg dat er in elke straat aan de zonzijde brede stoepen zijn (3-5 meter) met veel kleine speelaanleidingen. Haaks parkeren creëert een speelpleintje als de auto's overdag weg zijn. Handhaaf de 30 kilometerzones en verander kijkgroen of hondenuitlaatzones in speelgroen. 5 MAAK BERGRUIMTE VOOR SPEELMATERIAAL IN NIEU- WE WONINGEN Zorg dat er in of om de nieuw te bouwen woningen voldoende bergruimte is voor hulpmiddelen om buiten te spelen en te bewegen. Denk aan skates, skateboards, voetballen, hoepels, steppen, fietsen enz.

19 CATEGORIE 2 BEVORDEREN VAN VOLDOENDE KWALITEIT VOOR BUITENSPELEN 6 HOU REKENING MET GEWENSTE EXTRA VOORZIENIN- GEN PER LEEFTIJDSGROEP PER WIJK Ruig speelterrein kan gecreëerd worden door te zorgen dat de gemeente minder maait en gesnoeide takken laat liggen. Het niemandsland met hoog gras, grote regenplassen, takken, een klimboom en misschien wat bouwafval biedt een spannende en interessante plek die ruimte geeft aan vele vormen van fantasiespel en het stimuleert ook de creativiteit. 7 GEBRUIK NATUURLIJKE ELEMENTEN EN HOOGTEVERSCHILLEN Natuurlijke elementen zijn zand, water, gras, heuveltjes en een grote heuvel (om bijvoorbeeld te kunnen sleeën), boomstammen, kuilen en wallen, bomen en struiken. 19 EXTRA VOORZIENINGEN PER LEEFTIJDSGROEP PER WIJK LEEFTIJD GEWENSTE EXTRA SPEELRUIMTE PER WIJK 0 t/m 5 1 pierebadje 6 t/m 12 1 ruig speelterrein 13 t/m 18 1 kleinschalig sportveld 8 CREËER AANTREKKELIJKE EN SPEELSE KINDERROUTES (KINDLINTEN) TUSSEN EN BIJ KINDERBESTEMMINGEN Denk hierbij bijvoorbeeld aan kindlinten bij scholen, kinderboerderijen, buurthuizen en kinderopvang. Hiermee wordt wandelen, fietsen en spelen aantrekkelijk gemaakt. Spelen wordt vaak gecombineerd met een bezoekje aan een winkelcentrum of bibliotheek. Goed onderhouden groenstroken langs straten, fietspaden, pleinen en speelplekken zijn bevorderend evenals kleine spelaanleidingen zoals lage muurtjes en hinkstapsprong-elementen.

20 9 VOORKOM OVERLAST VOOR OMWONENDEN Niets is vervelender dan voortdurend lastig gevallen te worden door boze omwonenden. Behalve campagnes om tolerantie van volwassenen voor spelende jeugd te stimuleren is het ook goed om speellocaties te lokaliseren en geluidsarme materialen te gebruiken CREËER SPEELPLEKKEN BIJ MENSENCONCENTRATIES Een belangrijke waarde van buitenspelen is het ontmoeten, bekijken van en gezien worden door andere mensen. Vooral de jongeren, maar ook de kleinere kinderen, tonen zich zelf graag aan de buitenwereld: op basketbalveldjes of skatebanen, bij drukke bushaltes, kruispunten of winkels. Jongere kinderen hebben voorkeur voor plekken die iets minder druk zijn: weekmarkt, bushalte of buurtsuper. Voor kleine kinderen is het zien van verschillende soorten mensen goed voor hun fantasiespel. Meerdere functies in een wijk zorgen voor meer sociale ogen, er is meer te zien en te beleven.

21 CATEGORIE 3 BEVORDEREN VAN VOLDOENDE VEILIGHEID BIJ HET BUITENSPELEN 11 ZORG DAT FORMELE EN INFORMELE SPEELPLEKKEN VERKEERSVEILIG ZIJN Verminder de totale hoeveelheid verkeer en stimuleer het gebruik van openbaar vervoer, fiets- en looproutes. Vermijd drukke wegen in de nabijheid van winkels, speelplekken, scholen en door woongebieden. Stel een 30 km-zone in en verlaag rijsnelheden bij oversteeklocaties en in buurten met een woonfunctie. Handhaaf de snelheid daar. Creëer veilige oversteekplaatsen bij gevaarlijke en drukke wegen, realiseer vrijliggende fietspaden en vermijd zichtbelemmeringen door geparkeerde auto's. Laat de kortste, veiligste en aantrekkelijkste (qua spelen) routes samenvallen. 12 PLAATS SPEELPLEKKEN OP EEN GEZONDE PLEK QUA MILIEU Zorg dat er geen vervuilingsbronnen in de buurt zijn, dat de bodem en eventueel het water schoon is en beperk de luchtverontreiniging door uitlaatgassen. Voorkom stank en lawaai. Plaats speelplekken of sportplekken niet onder hoogspanningsleidingen. 21

22 13 VOORKOM GEVAARLIJKE, STEILE WATERKANTEN MET (HOGE) BESCHOEIING In waterrijke gebieden is het belangrijk dat er geleidelijke overgangen zijn van land naar water. Kinderen verdrinken dan minder gemakkelijk. Natuurvriendelijke oevers (met flauw talud) en plasbermen (met een ondiepe rand) hebben de voorkeur BEVORDER INFORMELE SOCIALE CONTROLE EN TOEZICHT Creëer speelplekken in de buurt van straatgerichte woningen (wonen met uitzicht op de straat vanuit woonkamers en keukens), winkels met een open gevel of in de buurt van voetgangers- of fietsersstromen. Straatgericht wonen bevordert de veiligheid voor kinderen en zal vandalisme en crimineel gedrag verminderen. Let op of hoge hekken en schuttingen het toezicht ontnemen. Het sociale toezicht is niet adequaat als men alleen van grote flathoogte of vanuit slaapkamerramen kan toekijken op de speelplek. Balkons en de mogelijkheid om ramen wijd open te doen om te roepen zijn ook goed in dit opzicht. Hoogbouw moet idealiter niet hoger zijn dan vier verdiepingen en met eigen straatuitgangen voor de woningen. Maak aantrekkelijke zitgelegenheden en ontmoetingsvoorzieningen in de buurt van speelvoorzieningen. Dit vergroot sociaal toezicht door ouders of buurtbewoners.

23 CATEGORIE 4 BEVORDEREN VAN PARTICIPATIE OVER DE SPEELRUIMTE DOOR DE GEBRUIKERS 15 ORGANISEER EEN PARTICIPATIETRAJECT Laat jeugdige en volwassen omwonenden bij de analyse, het ontwerp en het beheer van speelplekken participeren en laat het participatietraject professioneel uitvoeren. Hierdoor is de kans op duurzaam draagvlak groter. De gemeente moet hierbij duidelijk zijn over bestemming van de plek, kaders waarin bewoners mee kunnen beslissen, het tijdspad en de financiële mogelijkheden. Het werkt goed om kinderen, jongeren en omwonenden op de speelplekken zelf te vragen naar hun ervaringen en hun waardering daarvan. 23

24 24 I N T E R V I E W

25 "BIJ RUIMTELIJKE PLANNING IS HET HEEL BELANGRIJK OM IN EEN VROEG STADIUM AL REKENING TE HOUDEN MET SPEELRUIMTE VOOR KINDEREN", BEGINT ROSEMARIE MAAS HAAR VERHAAL. "KINDEREN SPELEN SPONTAAN OVERAL EN NIET ALLEEN OP TOESTELLEN. ZIJ SPELEN VERSTOPPERTJE OF TRAPPEN EEN BALLETJE." DAAROM HEEFT DE GEMEENTE ROTTERDAM EEN NORM VOOR BUITENSPEELRUIMTE ONT- WIKKELD DAT ZOWEL SPEELRUIMTE ALS BESPEELBARE STOEPEN OMVAT. ROSEMARIE MAAS GEMEENTE ROTTERDAM - DIENST SPORT EN RECREATIE 25 Om tot deze norm te komen heeft de gemeente Rotterdam bestaande landelijke normen getoetst op zowel het doel als de bruikbaarheid. Met bijvoorbeeld de 3% norm zoals Jantje Beton die hanteert, is Rosemarie het niet eens. "Dit zegt niets over de bereikbaarheid, ligging of grootte van de speelruimte terwijl dit de bepalende factoren zijn voor het wel of niet gebruiken van speelruimte. Daarnaast werkt de norm niet in dichtbebouwde gebieden, dan moet er meer speelruimte zijn om alle kinderen te kunnen laten spelen. In het Oude Westen bijvoorbeeld is er al 8% speelruimte. Toch is hier de druk op de speelruimte hoog." FANTASIESPEL OF COMPETITIE Ook heeft de gemeente Rotterdam de ontwikkeling van kinderen onderzocht in relatie tot hun sport- en spelgedrag en ruimtebehoefte. Daarnaast is gekeken welke vaardigheden kinderen van verschillende leeftijden hebben om met verkeer om te gaan. Op basis van deze gegevens is een leeftijdsindeling gemaakt. Kinderen hebben in iedere leeftijdsfase een andere speelbehoefte. Kinderen van 4 tot 8 jaar zijn nog veel met fantasiespel bezig, terwijl de 8- tot 12-jarigen meer samen spelen of gericht zijn op competitie. "Dit is een unieke indeling ontwikkeld door mijn collega", vertelt Rosemarie. "Meestal is de leeftijd van het basisonderwijs, 0 tot 6 jaar en 6 tot 12 jaar, de scheidslijn." ROTTERDAMSE NORM Op basis van de verkregen informatie heeft de gemeente Rotterdam vervolgens

26 een eigen norm opgesteld voor buitenspeelruimte. "In de Rotterdamse norm is alle ruimte belangrijk, niet alleen de aangewezen ruimte. Kinderen beschouwen namelijk hun hele woonomgeving als speelterrein." In de Rotterdamse norm staat met name bereikbaarheid vanuit de eigen woning centraal. Binnen een straal van 150 meter moet een speelruimte van minimaal 1.000m 2 zijn. 26 TOETSING DOORSTAAN De norm is opgesteld, maar is het ook haalbaar in de praktijk? "Om dat te weten te komen hebben we de norm getoetst in een aantal wijken in verschillende woonmilieus, uiteenlopend van een dichtbevolkte wijk en een VINEX-locatie tot een tuinstad. Wat blijkt: de norm is haalbaar en goed in te passen in ruimtelijke plannen." Een bijkomend voordeel is dat de tekorten in een wijk objectief te zien zijn. "Hier kun je rekening mee houden en op inspelen. Je kunt beleid maken voor de langere termijn met stedenbouwkundige maatregelen of kleinschalige maatregelen nemen op korte termijn, zoals kwaliteitsverbetering van speelruimte." VERANKERING Op dit moment is de gemeente Rotterdam bezig met de juridische en beleidsmatige verankering van de norm voor buitenspeelruimte. Er zijn in de ruimtelijke ordening natuurlijk sterke belangentegenstellingen tussen de verschillende claims. "Een harde norm is niet per se het uitgangspunt. Het gaat er ook om dat er voldoende draagvlak is om met de norm te werken." Gelukkig is er veel draagvlak gecreëerd toen bleek dat de norm vrij eenvoudig in te passen is. "De volgende stap is: hoe richt je een speelruimte in. Hiervoor gaan we een 'stappenplan speelruimte' ontwikkelen."

27 H E T B U U R T S P E E L P L A N 27

28 HET BUURTSPEELPLAN EEN BUURTSPEELPLAN IS EEN PLAN WAARIN OP METHODISCHE EN EFFICIËNTE WIJZE DE BESTAANDE EN BENODIGDE SPEELRUIMTE WORDT GEANALYSEERD 1 VASTSTELLEN GRENZEN VAN HET GEBIED VOOR HET MAKEN VAN EEN BUURTSPEELPLAN Denk aan bestaande buurt- en wijkgrenzen, natuurlijke grenzen door verkeer of water, en het aantal inwoners/jeugdigen. 28 In de analysefase van een buurtspeelplan wordt kwantiteit en kwaliteit van de speelvoorzieningen afgezet tegen aantal en leeftijd van omwonende kinderen en jongeren die gebruik willen en kunnen maken van deze voorzieningen op basis van de zogeheten Leidse norm (pagina 18). Deze norm stelt dat er voldoende aantrekkelijke plekken moeten zijn in de buitenruimte voor alle jeugdigen tot en met 18 jaar (eventueel 23 jaar) om te spelen en elkaar te ontmoeten. Dit moet passen binnen de barrières en de actieradius die voor verschillende leeftijdsgroepen geldt. Hierbij worden niet alleen openbare formele speelplekken bekeken, maar ook openbare schoolpleinen, speelplekken van woningbouwverenigingen, informele ontmoetingsplekken, parken, sportgelegenheden, speeltuinen, binnentuinen enz. 2 VERZAMELEN ALGEMENE GEGEVENS OVER DE WIJK Stel de grenzen vast van het gebied en motiveer deze keuze. Maak hiervoor gebruik van wijkontwikkelingsplannen, leefbaarheidsmonitoren, statistische jaarboeken, discussiestukken enz., maar ook van observaties en interviews met professionals van instellingen en organisaties over sfeer en sociale cohesie in de buurt, bijvoorbeeld het opbouwwerk of de wijkagent. Voor de beoordeling van de kwaliteit worden bij elke speel- of ontmoetingsplek in de buitenruimte kinderen, jongeren en omwonenden geïnterviewd. Bij de analyse en de beoordeling van kwantiteit en kwaliteit worden de 15 aanbevelingen (pagina 16) ook meegewogen. Op basis van deze analyse worden per buurtspeelplan concrete aanbevelingen opgesteld over ontmanteling, verbetering of uitbreiding van de bestaande speelvoorzieningen. Bij de aanbevelingen wordt aandacht besteed aan situering in de wijk, inrichting, kosten en prioriteiten en ruimtelijke en organisatorische randvoorwaarden.

29 5 IN KAART BRENGEN VAN SPEELRUIMTE IN DE WIJK EN PER DEELGEBIED Hierbij wordt gekeken naar formele en informele speel- en ontmoetingsplekken, zoals openbare speelplekken en schoolpleinen, sportvelden, parken, speeltuinen, informele hangplekken, stoepen en trapveldjes enz. 6 VASTSTELLEN VAN HET AANTAL KINDEREN EN HET POTENTIEEL GEBRUIK PER DEELGEBIED Aan de hand van demografische gegevens wordt het aantal kinderen per deelgebied vastgesteld en daarmee het potentieel gebruik van de speelplekken IN KAART BRENGEN VAN DE BARRIÈRES De verkeers-, water- en sociale barrières bepalen het maximale aantal kinderen dat een speelplek kan bereiken. Kinderen tussen 6 en 12 jaar moeten zelfstandig een speelplek kunnen bereiken zonder een drukke gevaarlijke weg over te hoeven steken, waar harder dan 30 km wordt gereden. Voor kinderen van 13 jaar en ouder spelen water- en verkeersbarrières geen rol meer. Sociale barrières kunnen bijvoorbeeld zijn: de aanwezigheid van junks of alcoholisten. 4 VASTSTELLEN VAN DEELGEBIEDEN OP BASIS VAN BARRIÈRES Op basis van de barrières wordt de buurt in deelgebieden ingedeeld. Per deelgebied wordt de norm toegepast.

30 7 BEOORDELING KWALITEIT VAN DE SPEELRUIMTE Bij elke speellocatie worden zowel jeugd als volwassenen aangesproken. Aan hen wordt een aantal vragen gesteld over de speellocatie en het spelen in de buurt. Dit gebeurt aan de hand van gestandaardiseerde formulieren. Indien mogelijk en nodig wordt de plek op verschillende tijdstippen bezocht; na schooltijd en in het weekend. BEOORDELINGSFORMULIER SPEELPLEKKEN Bij het beoordelen van speelplekken gaat het om het goed observeren van de plek en, het allerbelangrijkste, het praten met kinderen, jongeren en buurtbewoners die er rondlopen. Het is belangrijk om dit te herhalen op verschillende tijdstippen: na school, begin van de avond, door de week, in het weekend. Als er niemand is kun je desnoods aanbellen met de vraag of je wat vragen mag stellen. Deze vorm van participeren geeft bijzonder goede informatie en werkt veel beter dan het organiseren van allerlei meedenkbijeenkomsten. Vooral het aspect van ter plekke met gebruikers en omwonenden (kunnen ook bedrijven, winkels zijn) in gesprek gaan, is een belangrijke succesfactor voor buurtspeelplannen. Een voorbeeld van een beoordelingsformulier speelruimte is te vinden op pagina VASTSTELLEN VAN GEBREK OF OVERSCHOT AAN SPEELRUIMTE PER LEEFTIJDSCATEGORIE Per leeftijdscategorie wordt dit vastgesteld aan de hand van de Leidse norm voor spelen (pagina 18) en op basis van informatie uit de voorgaande stappen. De conclusies worden apart getoetst aan eventuele nieuwe stedenbouwkundige plannen. Nieuwbouw of sloop van huizen en het aanleggen van nieuwe parken of het herinrichten van sportgebieden hebben consequenties voor speelruimte.

31 9 FORMULEREN VAN ACTIEPUNTEN Bij de actiepunten wordt aandacht besteed aan de situering in de wijk, inrichting, ruimtelijke en organisatorische randvoorwaarden. Geadviseerd wordt het overschot aan speelvoorzieningen weg te halen omdat kinderen elkaar dan onvoldoende ontmoeten en onderhoud onnodig duur is. Bij een tekort aan speelplekken wordt indien nodig gekeken naar multifunctioneel of alternatief gebruik van andere plekken om te spelen. Nieuwe trends en ontwikkelingen vormen een belangrijk aandachtspunt bij de aanbevelingen. Voldoende variëteiten in speelwaarde voor iedereen is een must. 10 OPSTELLEN BUURTSPEELPLAN Stel op basis van de verkregen informatie uit de voorgaande punten het buurtspeelplan op. 31 GEREALISEERDE BUURTSPEELPLANNEN IN LEIDEN door PJ PARTNERS in samenwerking met de gemeente Leiden en de Overleggroep Speelruimtebeleid 1 Tuinstad/Staalwijk - Leiden Zuid 2 Centrum - Leiden Midden 3 Kloosterhof in Stevenshof - Leiden West 4 Noorderkwartier - Leiden Noord 5 Lage Mors/Transvaalbuurt - Leiden West 6 Dobbewijk in Stevenshof - Leiden West 7 Haagwegkwartier - Leiden Zuidwest 8 Boshuizen - Leiden Zuidwest 9 De Kooi - Leiden Noord 10 De Waard - Leiden Centrum 11 Fortuinwijk - Leiden Zuidwest 12 Gasthuiswijk - Leiden Zuidwest

32 Nadat het buurtspeelplan is vastgesteld dienen de volgende stappen te worden genomen: Benoem een projectleider die het buurtspeelplan gaat uitvoeren. Stel per locatie een programma van eisen op. Maak per locatie inrichtingstekeningen. Voeg een begroting en financieringsplan toe aan het buurtspeelplan. Bespreek het concept met de buurt (bewoners, doelgroep, relevante organisaties). Stel het buurtspeelplan vast. Start met de uitvoering van het buurtspeelplan. 32

33 BEOORDELINGSFORMULIER SPEELRUIMTE Vul dit formulier in op basis van gehouden straatinterviews en eigen observaties. WIJK SPEELPLEK NR. STRAAT DATUM AANWEZIGE SPEELTOESTELLEN A 0 T/M 6 JAAR B 7 T/M 12 JAAR C 13 T/M 18 JAAR 33 STRAATMEUBILAIR banken prullenbakken anders, nl. WENSEN/KLACHTEN OPMERKINGEN DOOR AANTAL Noteer hier de wensen en klachten naar aanleiding van de straatinterviews. kinderen tot 6 jaar kinderen 7 t/m12 jaar jongeren 13 t/m18 buurtbewoners/ouders

34 VORMGEVING ONVOLDOENDE MATIG VOLDOENDE uitstraling sfeer BEREIKBAARHEID ONVOLDOENDE MATIG VOLDOENDE barrières/obstakels in route verkeer SITUERING ONVOLDOENDE MATIG VOLDOENDE positie bebouwing, zon, wind positie groen VEILIGHEID ONVOLDOENDE MATIG VOLDOENDE sociaal 34 onderhoud water BETROKKENHEID ONVOLDOENDE MATIG VOLDOENDE toezicht vanuit woningen zitgelegenheid contactpersonen dominante (jongeren)groepen SPEELWAARDE/FUNCTIE A 0 T/M 6 JAAR B 7 T/M 12 JAAR C 13 T/M 18 JAAR fantasie/exploratie - ± + - ± + - ± + rust - ± + - ± + - ± + sport/balspel - ± + - ± + - ± + bewegingsspel - ± + - ± + - ± + constructiespel - ± + - ± + - ± +

35 BRONNEN Bakker, P. (2000). Informatiebladen Speelruimte. PJ PARTNERS Blitterswijk, H. van (2004). Onderzoeksresultaten lokaal speelruimtebeleid; verslag verkennend onderzoek gemeentelijk speelruimtebeleid provincie Zuid-Holland. PJ PARTNERS Geef de Jeugd de Ruimte! ( ). Speech minister Dekker (VROM) t.g.v. Operatie Jong. Groot Koerkamp, T. (2003). Checklist; stappenplan inrichting buitenruimte voor de jeugd. PJ PARTNERS Groot Koerkamp, T. (2006). 40 Algemene aanbevelingen over speelruimtebeleid; speelruimte net zo vanzelfsprekend als riolering? PJ PARTNERS Groot Koerkamp, T. (2006). 15 Aanbevelingen algemeen speelruimtebeleid. PJ PARTNERS Groot Koerkamp, T. ( ). Buurtspeelplannen Leiden. PJ PARTNERS Minister Dekker: 'Kinderen verdienen speelruimte' ( ). Persbericht Ministerie VROM. Nader beleid speelruimtebeleid ( ). Brief minister Dekker (VROM) aan alle gemeenten in Nederland. Schouten M. e.a. (2005). Netwerkdocument Ruimte voor de jeugd. Landelijk Platform Ruimte voor de Jeugd. Spelen met ruimte ( ). Persbericht VNG. Tien puntenplan voor het kinderrechten en jeugdbeleid (2006). Kinderrechtencollectief

36 36

37

38 IN DEZE PRAKTISCHE HANDLEIDING VINDT U CONCRETE HANDVATTEN VOOR HET VORMGEVEN VAN SPEELRUIMTE IN UW GEMEENTE ISBN

RAADSVOORSTEL Agendanummer 7.4. Onderwerp: Nota Speelruimtebeleid Spelen in Moerdijk

RAADSVOORSTEL Agendanummer 7.4. Onderwerp: Nota Speelruimtebeleid Spelen in Moerdijk VANWEGE STAKEN VAN STEMMEN BIJ HET AMENDEMENT VAN ONAFHANKELIJK MOERDIJK OVER DIT ONDERWERP WORDT DIT OPNIEUW GEAGENDEERD IN DE RAADSVERGADERING VAN 25 FEBRUARI 2010. RAADSVOORSTEL Agendanummer 7.4 Raadsvergadering

Nadere informatie

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken.

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken. Raad VOORBLAD Onderwerp Speelruimtebeleid Agendering Commissie Bestuurlijk Domein x Gemeenteraad Commissie Ruimtelijk Domein Lijst ingekomen stukken x Commissie Sociaal en Economisch Domein Informerende

Nadere informatie

Wijken voor de Fiets: PRACHTwijken: PRACHTplekken en PRACHTverbindingen als Parels

Wijken voor de Fiets: PRACHTwijken: PRACHTplekken en PRACHTverbindingen als Parels Wijken voor de Fiets: PRACHTwijken: PRACHTplekken en PRACHTverbindingen als Parels Klapstoelconcert Koekoeksplein, Utrecht Ineke Spapé, SOAB adviseurs Lector NHTV/CROW Verkeer en Stedenbouw 1. Waarom aandacht

Nadere informatie

Buitenspelen. Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt

Buitenspelen. Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt Buitenspelen Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt Index 1. Opzet onderzoek p. 3 2. Buitenspelen p. 5 3. Favoriete speelplekken en spellen p. 10 4. Buitenspelen in de buurt p. 15 5. Wat maakt

Nadere informatie

KINDVRIENDELIJKE LOOPROUTES

KINDVRIENDELIJKE LOOPROUTES KINDVRIENDELIJKE LOOPROUTES Marjolein Sprado Onderzoek naar fysieke kenmerken van veilige, herkenbare en aantrekkelijke looproutes voor kinderen van 7 9 jaar INTRODUCTIE Onderzoek Ontwerp Conclusie Marjolein

Nadere informatie

Buitenspelen 2013 Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt

Buitenspelen 2013 Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt Kwaliteit van de speelomgeving in de eigen buurt Inhoudsopgave 1 Opzet onderzoek 5 2 Buitenspelen 7 3 Favoriete speelplekken en spellen 13 4 Geschiktheid buurt voor buitenspelen 18 5 Wat maakt buitenspelen

Nadere informatie

Voel je thuis op straat!

Voel je thuis op straat! Voel je thuis op straat! 0-meting onder kinderen, jongeren en volwassenen in Bergen op Zoom Centrum Ron van Wonderen Nanne Boonstra Utrecht, september 2007 Verwey- Jonker Instituut 1 Samenvatting en conclusies

Nadere informatie

Aanpassing Speelruimtebeleidsplan (2012) Advies Jongerenraad Utrechtse Heuvelrug (JRUH)

Aanpassing Speelruimtebeleidsplan (2012) Advies Jongerenraad Utrechtse Heuvelrug (JRUH) Aanpassing Speelruimtebeleidsplan (2012) Advies Jongerenraad Utrechtse Heuvelrug (JRUH) Advies op de uitgangspunten (memo 12 november) 1. Speelplekken zijn heel, veilig en uitdagend en bij voorkeur ook

Nadere informatie

beleidssamenvatting SPEELNETWERKEN VOOR EEN VERBONDEN BUURT Evaluatie Jantje Beton speelwijk Stokhasselt

beleidssamenvatting SPEELNETWERKEN VOOR EEN VERBONDEN BUURT Evaluatie Jantje Beton speelwijk Stokhasselt beleidssamenvatting SPEELNETWERKEN VOOR EEN VERBONDEN BUURT Evaluatie Jantje Beton speelwijk Stokhasselt Msc. Katusha Sol Msc. Martje van Ankeren December 2013 SPEELNETWERKEN VOOR EEN VERBONDEN BUURT Evaluatie

Nadere informatie

Maak ruimte voor bewegen!

Maak ruimte voor bewegen! Dag van de Openbare Ruimte Maak ruimte voor bewegen! Woensdag 12 oktober 2011 Maartje Kunen, adviseur beweegruimte Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) Dag van de Openbare Ruimte Als beleidsmaker,

Nadere informatie

Speelvisie gemeente Anna Paulowna

Speelvisie gemeente Anna Paulowna Speelvisie gemeente Anna Paulowna 2009-2012 Anna Paulowna, 10 februari 2009 Samenvatting De nota Speelvisie Gemeente Anna Paulowna 2009-2012 stelt de kaders van het speelbeleid. De speelvisie beschrijft

Nadere informatie

Kindvriendelijke publieke ruimte in Turnhout. Kind & Samenlevings vzw & Fris in het landschap

Kindvriendelijke publieke ruimte in Turnhout. Kind & Samenlevings vzw & Fris in het landschap Kindvriendelijke publieke ruimte in Turnhout Kind & Samenlevings vzw & Fris in het landschap Waar moet het naartoe met de publieke ruimte voor kinderen en jongeren? Kind & Samenlevings vzw & Fris in het

Nadere informatie

Resultaten atelier 2 oktober 2009. IS Maatwerk

Resultaten atelier 2 oktober 2009. IS Maatwerk Resultaten atelier 2 oktober 2009 A1-1 Bouwen aan het Robert Scottplein, maar niet te hoog (maximaal 3 lagen). Bouwen aan de Jan van Galenstraat maximaal 5 lagen met parkeren. Let op rust in de buurt.

Nadere informatie

4.4 Kern 4: Hall. Algemeen

4.4 Kern 4: Hall. Algemeen 4.4 Kern 4: Hall Algemeen Kern 4 bestaat het dorp Hall. Voor het opstellen van dit kernspeelplan is de speelplek in Hall bezocht. De kinderen in het onderzoek zijn betrokken door middel van kinderparticipatie.

Nadere informatie

3 Speelruimte in de gemeente Brummen

3 Speelruimte in de gemeente Brummen 3 Speelruimte in de gemeente Brummen 3.1 Verschillende soorten speelruimte Zoals gezegd spelen kinderen altijd en overal en dus niet alleen daar waar volwassenen dat als zodanig gepland hebben. Een belangrijk

Nadere informatie

Ruimte voor jongeren Appendix Speelruimte Beleidsplan 2009

Ruimte voor jongeren Appendix Speelruimte Beleidsplan 2009 Ruimte voor jongeren Appendix Speelruimte Beleidsplan 2009 Gemeente Helmond Ruimte voor jongeren Appendix Speelruimte Beleidsplan 2009 Vastgesteld: 21 juli 2009 Samenvatting In het Speelruimtebeleidsplan

Nadere informatie

Mijn spelen is leren, mijn leren is spelen

Mijn spelen is leren, mijn leren is spelen Mijn spelen is leren, mijn leren is spelen Dat is de beginregel van een gedicht van Hiëronymus van Alphen, die leefde van 1746 tot 1803. Een periode waarin kinderen werden beschouwd als kleine grote mensen.

Nadere informatie

Straten in Groningen

Straten in Groningen Straten in Groningen Laura de Jong Januari 2017 Marjolein Kolstein www.os-groningen.nl Inhoud Inhoud... 1 Samenvatting... 2 1. Inleiding... 3 2. Resultaten... 4 2.1 Verschillende groepen... 4 2.2 Tevredenheid

Nadere informatie

4.3 Kern 3: Leuvenheim

4.3 Kern 3: Leuvenheim 4.3 Kern 3: Leuvenheim Kern 3 bestaat uit het dorp Leuvenheim. Voor het opstellen van dit kernspeelplan is de speelplek in Leuvenheim bezocht. Ook zijn de bewoners in het onderzoek betrokken. Er is een

Nadere informatie

Checklist fysieke wijkkenmerken van de gebouwde omgeving

Checklist fysieke wijkkenmerken van de gebouwde omgeving Checklist fysieke wijkkenmerken van de gebouwde omgeving Deze checklist is tot stand gekomen ten behoeve van het onderzoeksproject Wijk en Jeugd, waar gekeken wordt naar de fysieke (in)activiteit van kinderen

Nadere informatie

Beweegvriendelijke gemeenten

Beweegvriendelijke gemeenten Body @ work, 24 mei 2011 Beweegvriendelijke gemeenten Dayenne L abée, projectleider BVO Jan Willem Meerwaldt, senior adviseur Invloed van ruimte op bewegen foto Context Ruimte heeft invloed op bewegen

Nadere informatie

Concept gebiedsvisie Stadionpark. Resultaten participatie

Concept gebiedsvisie Stadionpark. Resultaten participatie Concept gebiedsvisie Stadionpark Resultaten participatie 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Verloop participatie 4 Samenvatting algemene reacties 5 Samenvatting Waterfront 6 Samenvatting Stadionontwikkeling 8

Nadere informatie

Bewonersbijeenkomst. Speelplekken Rivierenbuurt. Patricia de Wit - Gemeente Rotterdam - 24 mei 2016

Bewonersbijeenkomst. Speelplekken Rivierenbuurt. Patricia de Wit - Gemeente Rotterdam - 24 mei 2016 Bewonersbijeenkomst Speelplekken Rivierenbuurt Patricia de Wit - Gemeente Rotterdam - 24 mei 2016 Wat ga ik vertellen? 1. Aanleiding 2. Aanpak speelplekken Rozenburg 3. Huidige situatie Rivierenbuurt 4.

Nadere informatie

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer 1. Inleiding Zoetermeer wil zich de komende jaren ontwikkelen tot een top tien gemeente qua duurzaam leefmilieu. In het programma duurzaam Zoetermeer

Nadere informatie

Wijkcentrum De Weijenbelt. Schelto Bus (VVD)

Wijkcentrum De Weijenbelt. Schelto Bus (VVD) Verslag U bent aan de buurt Berkum 29 mei 2013 Aanvang Locatie Aanwezige functionarissen Aanwezig vanuit de politiek 20.00 uur Wijkcentrum De Weijenbelt Hans Kempenaar (voorzitter) Erik Dannenberg (wijkwethouder)

Nadere informatie

Scholen in het groen. Nieuwe wijken krijgen veel te weinig en te kleine speelhoekjes! Veldjes missen we echt.

Scholen in het groen. Nieuwe wijken krijgen veel te weinig en te kleine speelhoekjes! Veldjes missen we echt. Nieuwe wijken krijgen veel te weinig en te kleine speelhoekjes! Veldjes missen we echt. Scholen in het groen 1 Scholen in het groen Opgroeien in een groene omgeving is belangrijk voor kinderen en draagt

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Vraag 4 Wordt er rekening gehouden met de omliggende woningen en is er een regeling voor ontstane schade tgv de bouwwerkzaamheden?

Vraag 4 Wordt er rekening gehouden met de omliggende woningen en is er een regeling voor ontstane schade tgv de bouwwerkzaamheden? Reactieformulieren informatieavond Dijsselbloem/turnhal A. Planning Vraag 1 Is er duidelijkheid in de planning te geven? Activiteit Planning Opstellen Programma van eisen Juli 2014 Augustus 2014 Aanbesteding

Nadere informatie

Werkdocument aanpak speelvoorzieningen

Werkdocument aanpak speelvoorzieningen GEMEENTE AMERSFOORT Werkdocument aanpak speelvoorzieningen Informeel daar waar het kan, voorzieningen daar waar het moet September 2011 Inhoudsopgave 1. WAAROM EEN WERKDOCUMENT AANPAK SPEELVOORZIENINGEN?...

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Leefbaarheidsonderzoek: Wognum. Gemeente Medemblik Januari 2011

Leefbaarheidsonderzoek: Wognum. Gemeente Medemblik Januari 2011 Leefbaarheidsonderzoek: Gemeente Medemblik Januari 2011 Colofon Uitgave : I&O Research BV Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel. (0229) 282555 www.ioresearch.nl Rapportnummer : 2011-1741 K Datum : januari

Nadere informatie

Enquête leefbaarheid in uw buurt

Enquête leefbaarheid in uw buurt Enquête leefbaarheid in uw buurt Buurtnr: Met deze vragenlijst stellen wij u een aantal vragen over de leefbaarheid in uw buurt. U kunt steeds een rapportcijfer geven. Daarbij geldt: een hoger cijfer (10)

Nadere informatie

Kinderveiligheid voor de buurt

Kinderveiligheid voor de buurt Werkwijze kinderveiligheid voor de buurt Kinderveiligheid voor de buurt 1 Inleiding Deze werkwijze Kinderveiligheid voor de buurt van VeiligheidNL maakt onderdeel uit van de methode veiligheidsmanagement

Nadere informatie

iedereen buitenspelen

iedereen buitenspelen iedereen buitenspelen Notitie Speellint Juffers ism Studio Schep i.o.v. Paula Moraal en Esther Hendriks Nieuwerbrug februari 2014 stad landschap design 2 Inhoudsopgave 5 Nieuwerbrug context 6 Analyse leeftijd

Nadere informatie

De Gezonde Wijk / Park of Perk?

De Gezonde Wijk / Park of Perk? De Gezonde Wijk / Park of Perk? dr. Frank den Hertog centrum Volksgezondheid Toekomst Verkenningen (cvtv) Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu dr. Jolanda Maas Afdeling Sociale Geneeskunde VU

Nadere informatie

Spelen Bewegen Ontmoeten

Spelen Bewegen Ontmoeten Spelen Bewegen Ontmoeten gemeente Leusden Speelruimteplan 2012-2022 Titel: Opdrachtgever: Opdrachtnemer: Opgesteld door: Speelruimteplan Gemeente Leusden OBB Ingenieursbureau Postbus 805 7400 AV Deventer

Nadere informatie

Resultaten enquête Speelruimte in Kerkehout SPELEN IN BEWEGING

Resultaten enquête Speelruimte in Kerkehout SPELEN IN BEWEGING Resultaten enquête Speelruimte in Kerkehout SPELEN IN BEWEGING 73 respondenten: Reacties: 20 (groot)ouder van (klein)kinderen 0 tot en met 5 jaar 2 jeugdige van de basisschool (circa 6-12 jaar) 20 jongere

Nadere informatie

VRIJETIJDSONDERZOEK ZUIDOOST BRABANT

VRIJETIJDSONDERZOEK ZUIDOOST BRABANT VRIJETIJDSONDERZOEK ZUIDOOST BRABANT Rapport BUR^.AUBUITEN econo nie Si omgeving SAMENVATTING Opzet onderzoek en respons SRE en ANWB zijn gezamenlijk opdrachtgever voor dit onderzoek naar het gebruik

Nadere informatie

Rapportage Online kwantitatief onderzoek Spelen op schoolpleinen

Rapportage Online kwantitatief onderzoek Spelen op schoolpleinen Rapportage Online kwantitatief onderzoek Spelen op schoolpleinen Onderzoeksresultaten augustus 2010 ter attentie van: Jantje Beton Joost Vonk - Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Inleiding... 3 2 Samenvatting...

Nadere informatie

Speelplaatsenbeleid Gemeente Bergen

Speelplaatsenbeleid Gemeente Bergen Speelplaatsenbeleid 2012-2022 Gemeente Bergen 24 januari 2012 Voorwoord Bergen streeft naar een aantrekkelijke woonomgeving met voldoende ruimte voor veilig spelen en bewegen in eerste instantie voor de

Nadere informatie

Dank u voorzitter, Ik hoop op een inspirerende en vruchtbare bespreking en zal proberen daaraan vandaag ook mijn bijdrage te leveren.

Dank u voorzitter, Ik hoop op een inspirerende en vruchtbare bespreking en zal proberen daaraan vandaag ook mijn bijdrage te leveren. Dank u voorzitter, Ik hoop op een inspirerende en vruchtbare bespreking en zal proberen daaraan vandaag ook mijn bijdrage te leveren. Voordat ik mijn speech begin, wil ik stilstaan bij de actualiteit.

Nadere informatie

Rapportage Online onderzoek naar buiten spelen

Rapportage Online onderzoek naar buiten spelen Rapportage Online onderzoek naar buiten spelen februari 2010 In opdracht van: pag. 1 Conclusies Favoriete activiteiten Buiten spelen duidelijk veel populairder dan binnen spelen : 59% noemt buiten spelen

Nadere informatie

Opdracht Wijkanalyse/ Wijkdiagnose

Opdracht Wijkanalyse/ Wijkdiagnose Opdracht Wijkanalyse/ Wijkdiagnose 1. Maak een eerste oriëntatie van de wijk mbv. de Windshield survey (Bijlage 1) Ga eens wandelen door de wijk, kijk goed om je heen, spreek mensen aan. Luister goed naar

Nadere informatie

zeer ontevreden NVT weet niet

zeer ontevreden NVT weet niet Bijlage 1 Tabellen Tabel 1a Tevredenheid over aspecten (Basis = alle respondenten waar betreffende voorziening in de woonomgeving aanwezig is) zeer tevreden tevreden neutraal ontevreden zeer ontevreden

Nadere informatie

*Z0230DEDA67* Raadsvoorstel. Aan de raad. : Speelruimteplan Beverwijk, Beverwijk speelt buiten

*Z0230DEDA67* Raadsvoorstel. Aan de raad. : Speelruimteplan Beverwijk, Beverwijk speelt buiten Raadsvoorstel Documentnummer Afdeling Onderwerp *Z0230DEDA67* Aan de raad : INT-15-22008 : Ruimte : Speelruimteplan Beverwijk, Beverwijk speelt buiten Inleiding Hoe staat het met de speelruimte in Beverwijk,

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

KANSEN VOOR NATUURRIJK SPELEN

KANSEN VOOR NATUURRIJK SPELEN KANSEN VOOR NATUURRIJK SPELEN WENSEN, KNELPUNTEN EN OPLOSSINGSRICHTINGEN VOOR NATUURRIJKE SPEELRUIMTE IN DE STAD Florence van den Bosch Onderzoek door Wageningen UR & Hogeschool Rotterdam i.o.v. LNV Alterra:

Nadere informatie

Buitenspelen in Zoeterwoude. Beleidsplan spelen 2015-2024

Buitenspelen in Zoeterwoude. Beleidsplan spelen 2015-2024 Buitenspelen in Zoeterwoude Beleidsplan spelen 2015-2024 Afdeling Ruimtelijk Beheer M. Rodenbach april 2015 Inhoud Samenvatting... 3 Beleidsuitgangspunten... 3 Analyse speelruimte... 3 Uitvoering speelruimtebeleid...

Nadere informatie

Kinderen spelen voor hun ontspanning, maar spelen is ook goed voor de persoonlijke ontwikkeling van het kind.

Kinderen spelen voor hun ontspanning, maar spelen is ook goed voor de persoonlijke ontwikkeling van het kind. 1 2 Kinderen spelen voor hun ontspanning, maar spelen is ook goed voor de persoonlijke ontwikkeling van het kind. Een van de ontwikkelingen is de emotionele ontwikkeling. Een voorbeeld van het opdoen van

Nadere informatie

Speelnatuur op school. Bouwstenen voor Waterproef schoolpleinen 9 november 2015

Speelnatuur op school. Bouwstenen voor Waterproef schoolpleinen 9 november 2015 Speelnatuur op school Bouwstenen voor Waterproef schoolpleinen 9 november 2015 Inhoud! Waarom groene schoolspeelplaatsen: visie! Hoe pak je het aan?! Even aanstippen: klimaat en water op school! WORKSHOP:

Nadere informatie

Advies blok Wonen en buitenruimte

Advies blok Wonen en buitenruimte Als Kindergemeenteraad hebben we ons twee jaar lang verdiept in verschillende beleidsterreinen. We werden hierbij ondersteund door drie adviescommissies: Milieu, Economie en Veiligheid. Ook hebben er ruim

Nadere informatie

Waarom niet? - H5 Conclusies en Samenvatting

Waarom niet? - H5 Conclusies en Samenvatting Waarom niet? - H5 Conclusies en Samenvatting 5.1 Inleiding Dit onderzoek richt zich op het keuzeproces van gemeentes rond kindvriendelijke openbare ruimte en de factoren die van invloed zijn op het maken

Nadere informatie

Ouderen, als basis voor stedelijke vernieuwing

Ouderen, als basis voor stedelijke vernieuwing Ouderen, als basis voor stedelijke vernieuwing P5 presentatie - Femke Introductie van - de Onderzoek Meulengraaf - Ontwerp - 1503103 - Conclusie - 26 juni 2014 Introductie Onderzoek Ontwerp Conclusie Probleem

Nadere informatie

Lokale kwaliteit Maart/april 2015

Lokale kwaliteit Maart/april 2015 Resultaten peiling Panel Lokale kwaliteit Maart/april 2015 Van 24 maart tot en met 6 april kon het Panel een peiling invullen over de kwaliteit van hun leefomgeving. Ruim 1.750 van de ongeveer 6.500 uitgenodigde

Nadere informatie

Stadsagenda Vlaardingen

Stadsagenda Vlaardingen Stadsagenda Vlaardingen In Vlaardingen is het prettig wonen Percentage dat het (zeer) eens is met de volgende stellingen: 51% stad voor jonge gezinnen Wat voor stad is Vlaardingen? groene stad 80% 60%

Nadere informatie

Startnotitie Actieplan spelen, sporten en ontmoeten in de buitenruimte van Woudenberg 2016-2020

Startnotitie Actieplan spelen, sporten en ontmoeten in de buitenruimte van Woudenberg 2016-2020 2015 Startnotitie Actieplan spelen, sporten en ontmoeten in de buitenruimte van Woudenberg 2016-2020 Afdeling Beleid en Ontwikkeling Demiencke Brinkman 24-03-2015 Inhoud 1. Inleiding... 3 2.Opdracht 2.1.

Nadere informatie

Aanleiding. vragenlijst Erflanden Pagina 2

Aanleiding. vragenlijst Erflanden Pagina 2 Digitale enquête Aanleiding De Smederijen is een samenwerkingsverband van de gemeente Hoogeveen, verenigingen van Plaatselijk Belang, drie woningstichtingen (Actium, Woonconcept, Domesta), SWW Hoogeveen

Nadere informatie

Slecht Voldoende Goed Weet niet Wat vindt u van de gezondheid- en zorgvoorzieningen 4% 36% 56% 4% Wat vindt u van het aanbod aan gezondheid- en

Slecht Voldoende Goed Weet niet Wat vindt u van de gezondheid- en zorgvoorzieningen 4% 36% 56% 4% Wat vindt u van het aanbod aan gezondheid- en Enquête Schuytgraaf Bewoners van Schuytgraaf hebben de enquête ingevuld. In totaal waren er 144 respondenten. Hieronder vind je de belangrijkste conclusies en opmerkingen die uit de enquête naar voren

Nadere informatie

Rapport: Hillegoms Verkeers- en Vervoerplan (HVVP)

Rapport: Hillegoms Verkeers- en Vervoerplan (HVVP) GEMEENTE HILLEGOM Hoofdstraat 115 2181 EC Hillegom T 14 0252 Postbus 32, 2180 AA Hillegom F 0252-537 290 E info@hillegom.nl I www.hillegom.nl Rapport: Hillegoms Verkeers- en Vervoerplan (HVVP) Onderdeel

Nadere informatie

SPEEL- RUIMTE NEDER- LAND

SPEEL- RUIMTE NEDER- LAND SPEEL- RUIMTE NEDER- LAND Aan het College van B&W en de gemeenteraad van de Gemeente Bloemendaal Postbus 201 2050 AE OVERVEEN KONINGSLAAN 101 3583 GS UTRECHT TEL 030 254 48 80 FAX 030 254 50 88 1 juni

Nadere informatie

Zonder U geen speeltuin!

Zonder U geen speeltuin! Zonder U geen speeltuin! Het belang van een speeltuin 22 september 2012 Speeltuinwerk Limburg 1 Pilot renovatie speeltuin t Heksenpretje Project omschrijving Huidige stand van zaken Wat is er al gebeurd?

Nadere informatie

Stappenplan Veilig Ondernemen winkelgebieden in Zoetermeer

Stappenplan Veilig Ondernemen winkelgebieden in Zoetermeer Stappenplan Veilig Ondernemen winkelgebieden in Zoetermeer Inhoudsopgave 1 HET STAPPENPLAN VEILIG ONDERNEMEN WINKELGEBIEDEN IN ZOETERMEER...3 2 PUBLIEK-PRIVATE SAMENWERKING: BETROKKEN PARTIJEN...3 GEMEENTE...3

Nadere informatie

Paraaf Hoofd : Medeparaaf : Doorkiesnummer : 0320-278496

Paraaf Hoofd : Medeparaaf : Doorkiesnummer : 0320-278496 Besprekingsverslag Bespreking op : 21 september 2015 Tijdsduur : Van 19:00 uur tot 21:00 uur B&W A B&W B MT In/te : Stadhuis Verslagdatum : 23 september 2015 Paraaf Hoofd : Naam steller : L. Dikken Medeparaaf

Nadere informatie

Beleidsplan Spelen 2016-2025 1

Beleidsplan Spelen 2016-2025 1 Beleidsplan Spelen 2016-2025 1 Inhoud 1. Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Aanleiding... 3 1.3 Begripsbepalingen... 3 1.4 Wettelijk kader... 3 1.5 Vormen van spelen... 4 2 Visie en ambitie... 5 2.1

Nadere informatie

PRESENTATIE, VRAGEN EN OPMERKINGEN INLOOPAVOND 1 MAART 2016 PROJECT ROODENBURG VERMAATSTRAAT PRESENTATIE

PRESENTATIE, VRAGEN EN OPMERKINGEN INLOOPAVOND 1 MAART 2016 PROJECT ROODENBURG VERMAATSTRAAT PRESENTATIE PRESENTATIE, VRAGEN EN OPMERKINGEN INLOOPAVOND 1 MAART 2016 PROJECT ROODENBURG VERMAATSTRAAT PRESENTATIE 1 2 3 4 5 6 7 VRAGEN EN ANTWOORDEN Naar aanleiding van de presentatie is er een mogelijkheid voor

Nadere informatie

ANWB Vrijetijdsonderzoek 4 gemeenten

ANWB Vrijetijdsonderzoek 4 gemeenten 20 augustus 2003 ANWB Vrijetijdsonderzoek 4 gemeenten ANWB Vrijetijdsonderzoek 4 gemeenten Inleiding Bij dit onderzoek gaat het om wat u in uw vrije tijd doet in UW EIGEN WOONOMGEVING. Anders gezegd gaat

Nadere informatie

Tabel 1 % Respondenten dat voorziening te weinig aanwezig vindt in woonomgeving (Basis = alle respondenten) Zoetermeer Overig VTO 2003.

Tabel 1 % Respondenten dat voorziening te weinig aanwezig vindt in woonomgeving (Basis = alle respondenten) Zoetermeer Overig VTO 2003. Tabel 1 % Respondenten dat voorziening te weinig aanwezig vindt in woonomgeving (Basis = alle respondenten) Restaurants, eetcafés e.d. 26% 16% - 21% 9% - 23% 26% 19% 18% 17% 52% + 13% - 20% 15% - 29% 23%

Nadere informatie

Ruimte om te spelen Kader speelruimte 2012-2016 Gemeente Buren

Ruimte om te spelen Kader speelruimte 2012-2016 Gemeente Buren Ruimte om te spelen Kader speelruimte 2012-2016 Gemeente Buren 1 Inleiding De nota Speels Buren, Speelruimtebeleid uit 2006 is verouderd. De inhoud komt niet meer overeen met het nieuwe subsidie- en ondersteuningsbeleid,

Nadere informatie

Wijkjaarplan 2015 Stichting Wijkplatform Oostpolder De Kooy

Wijkjaarplan 2015 Stichting Wijkplatform Oostpolder De Kooy Wijkjaarplan 2015 Stichting Wijkplatform Oostpolder De Kooy Auteurs : Marcel Stevens Status : Definitief Datum : 30-12-2014 1 Wijkjaarplan 2015 Stichting Wijkplatform Oostpolder De Kooy - 30-12-2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Reactienota. Behorende bij de Structuurvisie "Wernhout 2025"

Reactienota. Behorende bij de Structuurvisie Wernhout 2025 Reactienota Behorende bij de Structuurvisie "Wernhout 2025" 1. Inleiding De ontwerp structuurvisie "Wernhout 2025" is op dinsdag 22 oktober 2013 gepresenteerd aan de bewoners en de Dorpsraad van Wernhout.

Nadere informatie

CONCEPT VISIE SPEELRUIMTE IN KERKEHOUT WASSENAAR 1. INLEIDING 2. SPEELRUIMTEANALYSE

CONCEPT VISIE SPEELRUIMTE IN KERKEHOUT WASSENAAR 1. INLEIDING 2. SPEELRUIMTEANALYSE CONCEPT VISIE SPEELRUIMTE IN KERKEHOUT WASSENAAR 1. INLEIDING Veel van de speeltoestellen in Kerkehout beginnen al iets ouder te worden en zijn aan vervanging toe. Ook de samenstelling van de wijk verandert

Nadere informatie

Stappenplan speelruimte

Stappenplan speelruimte Stappenplan speelruimte Dit informatieblad is bedoeld voor iedereen die zich wil gaan inzetten voor de realisatie, de renovatie of het beheer van een speelvoorziening in de woonomgeving. De behoefte om

Nadere informatie

Bijlagen. Bijlage 1: Het belang van speelruimte. Bijlage 2: Vervangingswaarde van speeltoestellen

Bijlagen. Bijlage 1: Het belang van speelruimte. Bijlage 2: Vervangingswaarde van speeltoestellen Bijlagen Bijlage 1: Het belang van speelruimte Bijlage 2: Vervangingswaarde van speeltoestellen Bijlage 3: Berekening bijdrage Speeltoestellen op Schoolpleinen Bijlage 4: Exploitatie begroting Speeltoestellen

Nadere informatie

het plan in hoofdlijnen

het plan in hoofdlijnen an badhoevedorp het plan in hoofdlijnen vhet toekomstbeeld De A9 gaat om! Een langgekoesterde wens van de inwoners van Badhoevedorp en de gemeente Haarlemmermeer gaat in vervulling. Het nieuwe tracé van

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst

Informatiebijeenkomst Informatiebijeenkomst Ondernemers De Houtwegen Heemskerk 19 September 2013 Agenda 16:30 17:00 Ontvangst met koffie 17:00 17:10 Opening 17:10 17:50 Keurmerk Veilig Ondernemen Cees van der Kolk 17:55 18:15

Nadere informatie

Kinderspel. Nota Speelruimte 2013-2020 BUITEN SPELEN

Kinderspel. Nota Speelruimte 2013-2020 BUITEN SPELEN Kinderspel BUITEN SPELEN slootje springen. geheime hut bouwen. fikkie stoken. boompje klimmen. buiten slapen. kleddernat worden. het ijs op. naar kikkervisjes kijken. vruchten plukken. voor een dier zorgen.

Nadere informatie

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Opdrachtgever: Hans Tanis, Wethouder Onderwijs Auteurs: Hans Erkens en Diana Vonk Datum: 9 oktober 2013 Inleiding 1.1. Aanleiding

Nadere informatie

UITVOERINGSPROGRAMMA SPEELRUIMTE 2012-2020

UITVOERINGSPROGRAMMA SPEELRUIMTE 2012-2020 UITVOERINGSPROGRAMMA SPEELRUIMTE 2012-2020 In de Nota Speelruimte 2013 2020 onderkent de gemeente Bussum het belang van speelen ontmoetingsruimte. Kinderen hebben immers recht op (buiten) spelen. De gemeente

Nadere informatie

Recht op blauwe plekken

Recht op blauwe plekken Recht op blauwe plekken Symposium Zot van natuur 10 december 2015 Bruno Vanobbergen Kinderrechtencommissaris Kinderrechtencommissariaat? Ombudswerk (de Klachtenlijn) Voor kinderen, jongeren, ouders en

Nadere informatie

Buurtenquête Stevenfenne

Buurtenquête Stevenfenne Buurtenquête Stevenfenne Aanleiding De gemeente Enschede wil bewoners meer zeggenschap geven over het onderhoud en de veiligheid in de eigen buurt. Daarom is besloten om voor alle buurten in Enschede een

Nadere informatie

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Doel en opzet Basisprincipes Voorbereidende werkgroepen Resultaat van de Staten-Generaal Vooraf

Nadere informatie

Veiligheidsmonitor 2010 Gemeente Leiden

Veiligheidsmonitor 2010 Gemeente Leiden Veiligheidsmonitor Gemeente Leiden Resultaten per stadsdeel en in de tijd Mediad Rotterdam, maart 2011 Veiligheidsmonitor, Gemeente Leiden 1 In dit overzicht worden de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor

Nadere informatie

Ontwerp van een nieuw station Koog-Zaandijk

Ontwerp van een nieuw station Koog-Zaandijk Ontwerp van een nieuw station The connecting shackle Afstudeerproject Steven Tol 05-11- 13 Doelstellingen van mijn project: Stedelijke verdichting rondom het station realiseren Verbeteren van het openbaar

Nadere informatie

De vragen zullen gewaardeerd worden op een schaal van 1 tot 10, waarbij 1 zeer slecht en 10 uitstekend is.

De vragen zullen gewaardeerd worden op een schaal van 1 tot 10, waarbij 1 zeer slecht en 10 uitstekend is. Enquête Kort Haarlem In totaal hebben 151 mensen de enquête teruggestuurd, dit is een goede respons voor deze steekproef. Deze mensen zijn ingedeeld in vier gebieden binnen de wijk Kort Haarlem: - Witte

Nadere informatie

CHECKLIST WENSEN & EISEN

CHECKLIST WENSEN & EISEN SCHOOL OPEN NA SCHOOL! KISS & RIDE VOOR DE VERNIEUWING VAN HET SCHOOLPLEIN PAGINA 2 INLEIDING GEBRUIK VAN HET SCHOOLPLEIN Onderstaande afbeelding is afkomstig uit het informatiedocument De Jantje Beton

Nadere informatie

Leefbaar Grashoek. Resultaten kerngesprekken, georganiseerd door Werkgroep Leefbaar Grashoek November 2013 april 2014

Leefbaar Grashoek. Resultaten kerngesprekken, georganiseerd door Werkgroep Leefbaar Grashoek November 2013 april 2014 Leefbaar Grashoek Resultaten kerngesprekken, georganiseerd door Werkgroep Leefbaar Grashoek November 2013 april 2014 Kerngesprekken, met wie? November 2013: verenigingen: sport en spel December 2013: verenigingen

Nadere informatie

Stiller verkeer = gezondere leefomgeving

Stiller verkeer = gezondere leefomgeving Stiller verkeer = gezondere leefomgeving Aanpak wegverkeerslawaai groot potentieel voor verbeteren leefomgeving Over dit document Wegverkeerslawaai vormt in toenemende mate een probleem in binnenstedelijk

Nadere informatie

REPORTAGE: SPEELTERREIN KOUDE KEUKEN (BRUGGE)

REPORTAGE: SPEELTERREIN KOUDE KEUKEN (BRUGGE) NOTA REPORTAGE: SPEELTERREIN KOUDE KEUKEN (BRUGGE) Datum: 1 augustus 2007 REPORTAGE: SPEELTERREIN KOUDE KEUKEN (BRUGGE) 1 augustus 2007 pagina 1 > 5 1 Speelterrein Koude Keuken (Brugge) 1.1 KORT In t kort

Nadere informatie

College van gedeputeerde Staten. Provincie Overijssel. Postbus 10078, 8000 GB Zwolle. Geachte gedeputeerde,

College van gedeputeerde Staten. Provincie Overijssel. Postbus 10078, 8000 GB Zwolle. Geachte gedeputeerde, College van gedeputeerde Staten Provincie Overijssel Postbus 10078, 8000 GB Zwolle Geachte gedeputeerde, Graag willen wij als inwoners en belangenorganisaties van Giethoorn middels deze brief reageren

Nadere informatie

Project: Activiteitenprogramma ontwikkelen

Project: Activiteitenprogramma ontwikkelen Project: Activiteitenprogramma ontwikkelen Colofon Uitgeverij Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Postbus 1056 7940 KB Meppel Tel.: 0522-235235 Fax: 0522-235222 E-mail: info@edu-actief.nl Internet: www.edu-actief.nl

Nadere informatie

Nieuwe gymzaal in Kralingen

Nieuwe gymzaal in Kralingen Nieuwe gymzaal in Kralingen Waarom een nieuwe gymzaal in Kralingen? Gemeente Rotterdam stimuleert sporten en bewegen. Via Rotterdam Lekker Fit! zet de gemeente zich, samen met andere partijen, in voor

Nadere informatie

Panelonderzoek inwoners en openbaar groen

Panelonderzoek inwoners en openbaar groen Panelonderzoek inwoners en openbaar groen Gemeente Amersfoort Marlies Visser 2 juni 2015 De meeste panelleden zijn positief over het burgerinitiatief tot het opstellen van een Groenvisie. Men vindt over

Nadere informatie

Aanpassing en aanvulling n.a.v. bespreking in de Raadscommissie Mens en Samenleving van 20 september 2012

Aanpassing en aanvulling n.a.v. bespreking in de Raadscommissie Mens en Samenleving van 20 september 2012 Zoekkader locatie Skaeve Huse Aanpassing en aanvulling n.a.v. bespreking in de Raadscommissie Mens en Samenleving van 20 september 2012 Inleiding- Criteria en wegingsfactoren Om de geschiktheid van locaties

Nadere informatie

Stappenplan voor een rookvrije speeltuin

Stappenplan voor een rookvrije speeltuin Wat is een rookvrije speeltuin? De hele speeltuin is rookvrij. Zonder uitzonderingen. De rookvrije regels staan in het reglement en in de speeltuin wordt met bordjes aangegeven dat het rookvrij is. De

Nadere informatie

Wijkschouw Boswinkel en De Braker

Wijkschouw Boswinkel en De Braker Wijkschouw Boswinkel en De Braker Aanleiding De gemeente Enschede wil bewoners meer zeggenschap geven over het onderhoud en de veiligheid in de eigen buurt. Daarom is besloten om voor alle buurten in Enschede

Nadere informatie

Visie op de Twellose Beek

Visie op de Twellose Beek Visie op de Twellose Beek Verantwoording Colofon Titel Visie op de Twellose Beek Opdrachtgever Waterschap Veluwe Projectleider Theo van der Horn Auteur(s) Annemieke Helder-Feijen Annemarijne van Nieuwenhuijzen

Nadere informatie

Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015

Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015 Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015 Programma / Projectenagenda Stadskanaal Noord 2014-2015 Dit stuk beschrijft het programma en de projectenagenda van Stadskanaal Noord. Het programma vloeit voort

Nadere informatie

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 Vastgesteld in de raadsvergadering van 18 juni 2012. Verkorte versie wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 1 Wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 In de wijkvisie

Nadere informatie

LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020

LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020 1 LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID BERGEIJK 2017/2020 FRANK VAN DER MEIJDEN (WETHOUDER GEZONDHEIDSBELEID) MARJON JACOBS (BELEIDSMEDEWERKER GEZONDHEIDSBELEID) TINEKE MEELDIJK (GGD) 2 DOEL VAN DEZE AVOND Integraal

Nadere informatie

Kinderen Anders Naar School KANS. Handleiding

Kinderen Anders Naar School KANS. Handleiding Kinderen Anders Naar School KANS Handleiding Colofon Dit is een uitgave van Veilig Verkeer Nederland Inhoud: Christel de Heus Tekst: Marian Schouten Fotografie: Archief Veilig Verkeer Nederland Coverfoto:

Nadere informatie