Erectiele disfunctie tips en trucs. Natascha de Goey physician assistant urologie Diakonessenhuis Utrecht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Erectiele disfunctie tips en trucs. Natascha de Goey physician assistant urologie Diakonessenhuis Utrecht"

Transcriptie

1 Erectiele disfunctie tips en trucs Natascha de Goey physician assistant urologie Diakonessenhuis Utrecht

2 Erectiele disfunctie tips en trucs

3 De geschiedenis Impotent komt uit latijnse woord impotencia: gebrek aan macht eerste beschrijving achtste eeuw voor christus in India Hindoestanen: psychische oorzaak Egyptenaren: bovenaardse machten Grieken: seksuele angst/trauma in jeugd Oude testament: koning David Middeleeuwen: hekserij/fallusvormig voedsel Eeuwenlang overtuiging: goddelijke voorzienigheid 19 de eeuw nieuwe theorie: gebrek aan zelfbeheersing/wangedrag 21 ste eeuw: combinatie psychologie/pathologie

4 Definitie Persisterend onvermogen om een erectie te verkrijgen en te behouden die voldoende is voor bevredigend seksueel leven. Mannelijke seksuele dysfunktie * erectiestoornissen * verminderd libido * abnormale ejaculatie ( ejaculatie preacox)

5 Enigma studie Huisarts de Boer 2004 Onderzoek onder nederlandse mannen boven de 18jaar 5721 mannen uit 12 huisartsen praktijken benaderd, 5601 mannen geincludeerd Onderscheid tussen mannen zonder en mannen met diabetes en /of hypertensie 2117 ( 38%) vragenlijst volledig ingevuld Conclusie: 16.8 % van de mannen boven 18 heeft een erectieprobleem meer dan 40% van de mannen boven de 60 heeft een erectieprobleem mannen met diabetes: 38.7% mannen met hypertensie: 33.9% mannen met diabetes en hypertensie: 54.7% Van het totaal aantal mannen met ED ervaart 67.3% dit als een probleem Ruim 85% zou daar hulp voor willen ontvangen In dit onderzoek geven 180 mannen aan dat zij hulp willen, maar uiteindelijk ontvangen 21 mannen daadwerkelijk hulp!!

6 Conclusie onderzoek De meeste mannen met een erectieprobleem/stoornis willen wel hulp maar krijgen dit niet!!

7 Reden: SCHAAMTE

8 Anatomie/fysiologie Samenspel tussen vasculaire/neurologische/hormonale en psychologische systemen.

9 Oorzaken erectiele dysfunktie Neurologisch Centraal zenuwstelsel perifeer zenuwstelsel neuro/vasculair * CVA * Diabetes * MS * hart en vaatziekten * parkinson * alcoholisme * dwarsleasie * roken * chirurgie: prostaat blaas/colon

10 Oorzaken ED Hormoon deficientie hypogonadisme primair/secundair hypofyse tumor ( prolactinoom) Medikatie/Drugs anti-depressiva,anti-psychotica,anti-androgenen, anti-histaminica. Trauma Psychogeen stress,depressie,relatieproblemen Seksueel faalangst

11 VEROUDERING Oorzaken ED

12 Oorzaken ED METABOOL SYNDROOM

13 Polibezoek Eerst genoemde klacht vaak LUTS Tijdens het gesprek komt ED er vaak bij. Optie: actief vragen naar ED klachten Anamnese Lichamelijk onderzoek diagnostiek

14 Anamnese Huidige medische conditie Voorgeschiedenis Medikatie gebruik Roken/alcohol gebruik Sexuele geschiedenis: * veranderingen libido * plotseling/sluipend * relatie partner * ochtend erecties * angst/depressie/stress Vragenlijst IIEF

15 Lichamelijk onderzoek Meten van de bloeddruk Perifere pulsaties (A. dorsalis pedis posterior) Inspectie geslachtsdelen Palpatie scrotum ( kleine testes, testes tumor, niet ingedaalde testes)

16 Diagnostiek Lab: testosteron/shbg FSH/LH,TSH, PSA,Ht,prolactine, lipiden profiel,glucose,albumine Specifieke diagnostische testen * nocturnal penile tumecense and rigidity * Vasculair onderzoek: * Intracaverneus injektie ( vasodilatatie) Papaverine * Duplex van de cavernose arterieen * Cavernosografie

17 Behandeling Primaire Doel onderzoek de onderliggende oorzaak en probeer dat te behandelen.

18 GOOGLE TIPS en TRUCS Je partner laten vreemd gaan Neushoorn poeder Spaanse vlieg Zaadproduktie bevorderende pillen Libido power Erect recover Cursus penisvergroting

19 Eerste lijns therapie PDE-5 remmers Sildenafil ( viagra) patent verloopt in 2012 Udenafil ( zydena ) werkzaam min na inname werkzaam na 30 min effect tot 12 uur na inname effect tot 24 uur neg. Effect vette voeding Tadalafil ( Cialis ) dagl.dosering mogelijk Zoraxel 2013 werkzaam 30 min na inname effect tot 36 uur na inname geen effect voeding Vardenafil ( levitra) werkzaam na 30 min neg. effect na vette maaltij BIJWERKINGEN: hoofdpijn, blozen, duizelig, rugpijn BELANGRIJK: ER ZIN IN HEBBEN

20 Eerste lijns therapie Welk middel/ welke keus maak je? * frequentie vrijen * voorkeur patient ( spontaan/gepland) * medische geschiedenis patient * nitraten ( absolute contra-indikatie) * LUTS * anti-hypertensiva * anti- epileptica * HIV-medikatie Conclusie uit verschillende onderzoeken: Alle middelen zijn even veilig en effectief!!!

21 Eerste lijns therapie Testosteron suppletie afname testosteron gehalte tijdens verouderingsproces Gemiddeld 1.2 % per jaar Gevolgen: Veranderingen in gemoedstoestand Moe, depressie,slaapstoornissen, angst. Invloed op seksuele leven.

22 Tweede lijns therapie Vacuum pomp Intra urethrale alprostadil urethrale supp zn met extra ring voor langer effect Fentolamine/papaverine injekties (androskat) werkzaam na 5-15 min effect min. bijwerkingen: pijn penis, priapisme,fibrose

23 Derde lijns therapie Penis prothese Uitzonderingen: jonge mannen met ED na een trauma

24 Take Home message Erectiele disfunktie op zichzelf kan niet genezen worden Onderliggende oorzaak opsporen en behandelen. Gouden standaard oudere mannen: counseling/lifestyle PDE-5 remmers testosteron suppletie

25 Gebruikte literatuur EAU guidelines 2012 De standaard erectiele dysfunktie 2010 Ned. huisartsengenoodschap NtvG: impotentie: organische oorzaken A.G.H smal 1986 Neurologische oorzaken ED Andrologic 2005 Men s health. Van reparatie naar preventie Meuleman Ned. tijdschrift urologie 2008 Testosterone Deficiency in men Hugh Jones 2008 Guidelines on male sexual dysfunction: erectile dysfunction and premature ejaculation Konstantinos Hatzimouratidis 2010 Erectile dysfunction in primary care: prevalence and patients characteristics, The Enigma study

Wat zijn erectiestoornissen Hoe komt een erectie tot stand Oorzaken erectiestoornissen

Wat zijn erectiestoornissen Hoe komt een erectie tot stand Oorzaken erectiestoornissen Erectiestoornissen Wat zijn erectiestoornissen Een erectiestoornis of erectiele dysfunctie is een voortdurend of terugkerend onvermogen een erectie te krijgen of vol te houden tot de voltooiing van de

Nadere informatie

Erectiestoornissen. Urologie

Erectiestoornissen. Urologie Erectiestoornissen Urologie Inhoudsopgave Erectiele disfunctie...4 Oorzaak erectiestoornissen...5 Medische factoren...6 Psychologische factoren...7 Levensstijl factoren...8 Psychologische behandeling...9

Nadere informatie

Urologie. Impotentie. www.catharinaziekenhuis.nl

Urologie. Impotentie. www.catharinaziekenhuis.nl Urologie Impotentie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is impotentie?... 3 Hoe komt een erectie tot stand?... 3 Wat zijn de mogelijke oorzaken van potentiestoornissen?... 4 Hoe wordt een lichamelijke

Nadere informatie

Wat is een erectiestoornis? Hoe ontstaat een erectie?

Wat is een erectiestoornis? Hoe ontstaat een erectie? Erectiestoornissen Deze folder is voor mannen die problemen hebben met het krijgen van een erectie. Hierin vindt u alle informatie over erecties, erectiestoornissen, mogelijke oorzaken, onderzoeken en

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Erectiestoornissen na de behandeling bij prostaatkanker m.b.v. de da Vinci robot Erectiele disfunctie

PATIËNTEN INFORMATIE. Erectiestoornissen na de behandeling bij prostaatkanker m.b.v. de da Vinci robot Erectiele disfunctie PATIËNTEN INFORMATIE Erectiestoornissen na de behandeling bij prostaatkanker m.b.v. de da Vinci robot Erectiele disfunctie Door middel van deze folder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over (de

Nadere informatie

Seksualiteit en diabetes mellitus. Polikliniek diabeteszorg

Seksualiteit en diabetes mellitus. Polikliniek diabeteszorg Seksualiteit en diabetes mellitus Polikliniek diabeteszorg mca.nl seksualiteit en diabetes mellitus Problemen met de seksualiteit is een onderwerp waar niet zo gemakkelijk over wordt gesproken. De beladenheid

Nadere informatie

Erectiestoornis. Albert Schweitzer ziekenhuis november 2014 pavo 0858

Erectiestoornis. Albert Schweitzer ziekenhuis november 2014 pavo 0858 Erectiestoornis Albert Schweitzer ziekenhuis november 2014 pavo 0858 Inleiding Uw arts heeft met u gesproken over de problemen die u heeft bij een erectie. In deze folder informeren wij u over wat een

Nadere informatie

Wat is een erectiestoornis?

Wat is een erectiestoornis? Erectiestoornis 1 Wat is een erectiestoornis? Er is sprake van een erectiestoornis als een man moeite heeft met het krijgen of houden van een erectie die voldoende is voor een bevredigende seksuele activiteit.

Nadere informatie

man, vrouw en kind info voor patiënten Erectiele dysfunctie

man, vrouw en kind info voor patiënten Erectiele dysfunctie man, vrouw en kind info voor patiënten Erectiele dysfunctie Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Erectie... 04 03 Seksualiteit... 04 04 Libido... 05 05 Orgasme... 05 06 Ejaculatie... 05 07 Erectiestoornissen...

Nadere informatie

Als het niet meer lukt: seksuologische problemen bij diabetes(dm) Bio-Psycho-Socio model. Seksueel respons 24-06-12. Man en Vrouw Seksuee Respons

Als het niet meer lukt: seksuologische problemen bij diabetes(dm) Bio-Psycho-Socio model. Seksueel respons 24-06-12. Man en Vrouw Seksuee Respons Als het niet meer lukt: seksuologische problemen bij diabetes(dm) Dr Y. Reisman, Uroloog, seksuoloog Seksueel respons Bio-Psycho-Socio model Man en Vrouw Seksuee Respons 1 Mechanisme van opwinding Erectie/Zwelling

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Diabetes en seksualiteit

Informatie voor patiënten. Diabetes en seksualiteit Informatie voor patiënten Diabetes en seksualiteit z Seksualiteit en diabetes mellitus 1 Over problemen met seksualiteit wordt niet zo gemakkelijk gesproken. Doordat het een beladen onderwerp is, kunnen

Nadere informatie

Antipsychotica en seksuele bijwerkingen: van farmacologische mechanismen tot de klinische praktijk

Antipsychotica en seksuele bijwerkingen: van farmacologische mechanismen tot de klinische praktijk Antipsychotica en seksuele bijwerkingen: van farmacologische mechanismen tot de klinische praktijk Dr. Marrit K. de Boer Psychiater / onderzoeker Universitair Medisch Centrum Groningen Disclosure Twee

Nadere informatie

Testosteron en de ouder wordende man Hormonale aspecten van seksuele problematiek. Peter Leusink, huisarts, seksuoloog NVVS

Testosteron en de ouder wordende man Hormonale aspecten van seksuele problematiek. Peter Leusink, huisarts, seksuoloog NVVS + Testosteron en de ouder wordende man Hormonale aspecten van seksuele problematiek Peter Leusink, huisarts, seksuoloog NVVS + Conflict of interest (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Toetsvragen. 1. De erectiele functie wordt merendeels parasympatisch gestuurd. onjuist. onjuist

Toetsvragen. 1. De erectiele functie wordt merendeels parasympatisch gestuurd. onjuist. onjuist Toetsvragen 1. De erectiele functie wordt merendeels parasympatisch gestuurd juist onjuist 2. Voor het verkrijgen van een erectie is NO (stikstof monoxide) van groot belang. juist onjuist Toetsvragen 3.

Nadere informatie

Ervaringen met de poli seksuele disfunctie na kanker bij de urologische patiënt. Det Jetten, verpleegkundige Wim Meinhardt, uroloog

Ervaringen met de poli seksuele disfunctie na kanker bij de urologische patiënt. Det Jetten, verpleegkundige Wim Meinhardt, uroloog Ervaringen met de poli seksuele disfunctie na kanker bij de urologische patiënt Det Jetten, verpleegkundige Wim Meinhardt, uroloog Inhoud presentatie Algemeen: Bio-psycho-sociale visie Responscyclus Invloed

Nadere informatie

Effectieve behandeling van erectiestoornissen

Effectieve behandeling van erectiestoornissen 209856 Patient Focus broch NL 28-07-2005 09:43 Pagina 1 Effectieve behandeling van erectiestoornissen De bevredigende oplossing 209856 Patient Focus broch NL 28-07-2005 09:43 Pagina 14 209856 Patient Focus

Nadere informatie

Erectiestoornissen Radboud universitair medisch centrum

Erectiestoornissen Radboud universitair medisch centrum Erectiestoornissen Deze brochure is voor mannen met een erectiestoornis. Hierin vindt u informatie over erecties en erectiestoornissen, mogelijke oorzaken, onderzoeken en behandelingsmogelijkheden. Wat

Nadere informatie

PDE-5-remmer, vacuümpomp en prothese helpen man aan erectie

PDE-5-remmer, vacuümpomp en prothese helpen man aan erectie Medicamenteuze en niet-medicamenteuze behandeling van erectiele disfunctie PDE-5-remmer, vacuümpomp en prothese helpen man aan erectie Erectiele disfunctie ontstaat door diverse lichamelijke en psychische

Nadere informatie

Nierfalen en Seksualiteit

Nierfalen en Seksualiteit Nierfalen en Seksualiteit 1 Inhoudsopgave Inleiding Seksuele problemen bij nierfalen Bij mannen en vrouwen Factoren die het seksueel functioneren kunnen beïnvloe- den Bespreekbaar maken Maatschappelijk

Nadere informatie

Communicatie, intimiteit en seksualiteit bij mensen met een nieraandoening. Niervereniging zaterdag 16 januari 2016

Communicatie, intimiteit en seksualiteit bij mensen met een nieraandoening. Niervereniging zaterdag 16 januari 2016 Communicatie, intimiteit en seksualiteit bij mensen met een nieraandoening Niervereniging zaterdag 16 januari 2016 Even voorstellen Claudia van der Wel Consulent seksuele gezondheid in Deventer Inhoud

Nadere informatie

Erectiele disfunctie. H.W. Elzevier Afdeling Urologie, LUMC, Leiden

Erectiele disfunctie. H.W. Elzevier Afdeling Urologie, LUMC, Leiden Erectiele disfunctie H.W. Elzevier Afdeling Urologie, LUMC, Leiden Casus Een 62 jarige vrachtwagenchauffeur, is gehuwd en heeft 3 volwassen kinderen. Hiervan wonen nog twee thuis. Allen zijn patiënt in

Nadere informatie

3000 Leuven Dr. Winnepenninckx. tel. : 016-209.810 afspraken : 016-209.209 spoed : 016-209.280. Erectiestoornissen.

3000 Leuven Dr. Winnepenninckx. tel. : 016-209.810 afspraken : 016-209.209 spoed : 016-209.280. Erectiestoornissen. Regionaal ziekenhuis Heilig HART Urologisch Centrum Naamsestraat 105 Dr. Breugelmans 3000 Leuven Dr. Winnepenninckx tel. : 016-209.810 afspraken : 016-209.209 spoed : 016-209.280 Erectiestoornissen. Een

Nadere informatie

Wat zijn de mogelijke seksuele complicaties ten gevolge van diabetes? Wat is de rol van de verpleegkundige hierbij in de praktijk?

Wat zijn de mogelijke seksuele complicaties ten gevolge van diabetes? Wat is de rol van de verpleegkundige hierbij in de praktijk? Wat zijn de mogelijke seksuele complicaties ten gevolge van diabetes? Wat is de rol van de verpleegkundige hierbij in de praktijk? Ines Sneppe 1. Invloed van diabetes op seksualiteit Vorm van neuropathie

Nadere informatie

WAT IS SILDENAFIL EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT WAT U MOET WETEN VOORDAT U SILDENAFIL GEBRUIKT

WAT IS SILDENAFIL EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT WAT U MOET WETEN VOORDAT U SILDENAFIL GEBRUIKT WAT IS SILDENAFIL EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT Sildenafil behoort tot de groep medicijnen die "fosfodiësterase-type-5-remmers (PDE5- remmers)" worden genoemd. Het middel ontspant de bloedvaten in de

Nadere informatie

De acuut zieke chronische patiënt in een acuut ziekenhuis

De acuut zieke chronische patiënt in een acuut ziekenhuis De acuut zieke chronische patiënt in een acuut ziekenhuis Dr. De Coster Olivier, Stedelijke Ziekenhuis Roeselare UZ-Brussel Stedelijk Ziekenhuis Roeselare Brugsesteenweg 90 8800 Roeselare T 051 23 61 11

Nadere informatie

Informatie voor patiënten

Informatie voor patiënten De prostaatkliniek Informatie voor patiënten Prostaatkanker en seksualiteit UROLOGIE Prostaatkanker en seksualiteit Voor wie is deze brochure? Deze brochure is in de eerste plaats bedoeld voor kankerpatiënten

Nadere informatie

Seksualiteit en Prostaatkanker

Seksualiteit en Prostaatkanker Seksualiteit en Prostaatkanker Voorlichtingsdag Prostaatkanker, Maandag 7 September 2009 Dr. André Vis, Uroloog VUmc Oncologische Urologie Minimaal Invasieve Urologie Seksualiteit en Prostaatkanker De

Nadere informatie

Praten helpt. Mieke Winants verpleegkundig counseler seksuologie NVVS

Praten helpt. Mieke Winants verpleegkundig counseler seksuologie NVVS Praten helpt Dialysepatiënten Afhankelijk. PD 4x in 24 uur HD 3x per week Seksuele problemen Libidoverlies, niet opgewonden Orgasmeproblemen Pijn bij het vrijen Erectie problemen/ Seksuele ontevredenheid:

Nadere informatie

Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd.

Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd. Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd. CVRM-scholing 2010. Drs. Arno M. Wiersema Vaatchirurg, Boven-IJ ziekenhuis Amsterdam Inleiding Nieuwe standaard 2003. Verschil is: behandeling

Nadere informatie

DOPAMINE 27-01- 15. + Waarom Sex goes viral. + Wat maakt iets going viral? Sex goes viral. seks is de eerste infectieziekte ter wereld

DOPAMINE 27-01- 15. + Waarom Sex goes viral. + Wat maakt iets going viral? Sex goes viral. seks is de eerste infectieziekte ter wereld Sex goes viral Peter Leusink, huisarts, seksuoloog NVVS Waarom Sex goes viral Stop the virus: seks is de eerste infectieziekte ter wereld Let s get digital: biedt online-seks meer dan alleen porno? Spread

Nadere informatie

WCS congres Wondzorg verbindt. De diabetische voet

WCS congres Wondzorg verbindt. De diabetische voet WCS congres Wondzorg verbindt De diabetische voet Screening en herkenning 26 november 2013 Eveline de Greef Verpleegkundig specialist vaatchirurgie/diabetische voet Canisius Wilhelmina Ziekenhuis, Nijmegen

Nadere informatie

kankeren seksualiteit: eenlastigduo?

kankeren seksualiteit: eenlastigduo? kankeren seksualiteit: eenlastigduo? C.M. Bax arts-seksuoloog NVVS IJsselland Duodagen, 7-8 april 2016 Disclosure sheet Vereniging Medische Staf (Disclosureslide voor sprekers op nascholingsbijeenkomsten

Nadere informatie

GEÏNFORMEERDE TOESTEMMING erectieprothese

GEÏNFORMEERDE TOESTEMMING erectieprothese 1/6 GEÏNFORMEERDE TOESTEMMING erectieprothese Geachte patiënt, Deze informatiebrochure werd geschreven door de Belgische Associatie van Urologie (BAU) en dankzij het Verbond der Belgische Beroepsvereniging

Nadere informatie

Erectiestoornissen: wat vrouwen moeten weten.

Erectiestoornissen: wat vrouwen moeten weten. Erectiestoornissen: wat vrouwen moeten weten. Erectiestoornissen: wat vrouwen moeten weten. Inleiding Erectiestoornissen zijn min of meer bespreekbaar geworden, hoewel het onderwerp toch nog een beetje

Nadere informatie

Erectiestoornissen: een frequent voorkomende en behandelbare aandoening.

Erectiestoornissen: een frequent voorkomende en behandelbare aandoening. Erectiestoornissen: een frequent voorkomende en behandelbare aandoening. Erectiestoornissen: een frequent voorkomende en behandelbare aandoening. Inleiding Deze brochure wil mannen informatie verschaffen

Nadere informatie

Is er nog seks na prostaatkankerchirurgie? De resultaten na een robotgeassisteerde prostaatkankeroperatie zijn alvast zeer bevredigend.

Is er nog seks na prostaatkankerchirurgie? De resultaten na een robotgeassisteerde prostaatkankeroperatie zijn alvast zeer bevredigend. Is er nog seks na prostaatkankerchirurgie? De resultaten na een robotgeassisteerde prostaatkankeroperatie zijn alvast zeer bevredigend. Dr. Peter Van Oyen Diensthoofd-uroloog Urologisch Centrum AZ Sint-Jan

Nadere informatie

I Inleiding 7. 1 Uitgangspunten 7 2 Wat is seksualiteit? 10 3 Seksuele ontwikkeling 18. II Theoretische achtergrond van seksualiteit 24

I Inleiding 7. 1 Uitgangspunten 7 2 Wat is seksualiteit? 10 3 Seksuele ontwikkeling 18. II Theoretische achtergrond van seksualiteit 24 Inhoud I Inleiding 7 1 Uitgangspunten 7 2 Wat is seksualiteit? 10 3 Seksuele ontwikkeling 18 II Theoretische achtergrond van seksualiteit 24 4 Factoren die seksualiteit beïnvloeden: een biopsychosociaal

Nadere informatie

Drempels rond bespreekbaarheid van erectiestoornissen bij de huisarts. Implementatie van een preventieve tool.

Drempels rond bespreekbaarheid van erectiestoornissen bij de huisarts. Implementatie van een preventieve tool. Drempels rond bespreekbaarheid van erectiestoornissen bij de huisarts. Implementatie van een preventieve tool. Denaeghel Elisabeth (UGent) Promotor: Prof. M. Deveugele (UGent) Co-promotor: Rogiers Roland

Nadere informatie

zelfinjectie bij erectiestoornissen

zelfinjectie bij erectiestoornissen patiënteninformatie zelfinjectie bij erectiestoornissen U heeft met uw uroloog afgesproken dat u zelf een medicijn gaat spuiten in het zwellichaam van de penis. Dit heet ook wel een auto-injectie-therapie.

Nadere informatie

WAT IS SEKSUALITEIT? EN, WAT KUNNEN WE

WAT IS SEKSUALITEIT? EN, WAT KUNNEN WE WAT IS SEKSUALITEIT? EN, WAT KUNNEN WE DAAROVER METEN/WETEN? P A U L E N Z L I N Consortium UGent en KULeuven in opdracht van het IWT Oefening Zet jullie per twee of per drie en vertel aan elkaar : Hoe

Nadere informatie

Zelfinjectie bij impotentie

Zelfinjectie bij impotentie Zelfinjectie bij impotentie 2 Tijdens uw bezoek aan de polikliniek urologie heeft uw uroloog met u gesproken over de wenselijkheid van zelfinjectie therapie bij impotentie. In deze informatiefolder kunt

Nadere informatie

Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels

Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels Fries Wisselprotocol CVRM Auteurs: Wim Brunninkhuis, Martinus Fennema en Froukje Ubels, November 2014 Beheerder: Froukje Ubels Basis Educatie Leefstijloptimalisatie: o matig alcoholgebruik o bewuste voeding

Nadere informatie

Zelf-injectie therapie

Zelf-injectie therapie Zelf-injectie therapie Urologie Beter voor elkaar 2 Zelf-injectie therapie bij erectiele disfunctie Inleiding Erectie stoornissen vormen een veel voorkomend probleem. We spreken van een erectie stoornis

Nadere informatie

Soms kan er iets tussen u en uw partner in komen te staan.

Soms kan er iets tussen u en uw partner in komen te staan. Soms kan er iets tussen u en uw partner in komen te staan. Heeft u last van een erectiestoornis (ED) of van symptomen van een vergrote prostaat (BPH)?* Lees dan verder. * BPH, of benigne prostaathyperplasie,

Nadere informatie

Fries Wisselprotocol CVRM

Fries Wisselprotocol CVRM Fries Wisselprotocol CVRM Basis Educatie Leefstijloptimalisatie: o matig alcoholgebruik o bewuste voeding waaronder zoutbeperking (tot 5 gram/dag) o stoppen roken o voldoende lichamelijke activiteiten

Nadere informatie

Zelf-injectie therapie bij erectiestoornissen

Zelf-injectie therapie bij erectiestoornissen Zelf-injectie therapie bij erectiestoornissen Afdeling urologie Vooraf Erectiestoornissen vormen een veel voorkomend probleem. We spreken van een erectiestoornis wanneer het voor een man niet mogelijk

Nadere informatie

Urologie Seksuologie. Erectieproblemen

Urologie Seksuologie. Erectieproblemen Urologie Seksuologie Erectieproblemen Urologie Seksuologie Inleiding Deze brochure is voor mannen die problemen hebben met hun erectie. In het kort beschrijven we de mogelijke oorzaken en behandelingen.

Nadere informatie

Ongeveer een half procent van de volwassen bevolking krijgt op enig moment in zijn of haar leven een open been of ulcus cruris.

Ongeveer een half procent van de volwassen bevolking krijgt op enig moment in zijn of haar leven een open been of ulcus cruris. De Enkel-Arm index; Waarom, wanneer en hoe? Ongeveer een half procent van de volwassen bevolking krijgt op enig moment in zijn of haar leven een open been of ulcus cruris. Deze ulcera vaatlijden, andere

Nadere informatie

Fertiliteitscentrum AZ Nikolaas Afspraken 03/760.23.65 (ZH) 03/296.44.19 (Privé) Fertiliteitsverpleegkundige 0473/54.01.38 Website www.aznikolaas.

Fertiliteitscentrum AZ Nikolaas Afspraken 03/760.23.65 (ZH) 03/296.44.19 (Privé) Fertiliteitsverpleegkundige 0473/54.01.38 Website www.aznikolaas. Fertiliteitscentrum AZ Nikolaas Afspraken 03/760.23.65 (ZH) 03/296.44.19 (Privé) Fertiliteitsverpleegkundige 0473/54.01.38 Website www.aznikolaas.be VERWIJSDOCUMENT FERTILITEITSCENTRUM Verwijzende arts:

Nadere informatie

Staken antihypertensiva bij ouderen. Groot Haags Geriatrie Referaat oktober 2016 Marielle Hofman, aios geriatrie

Staken antihypertensiva bij ouderen. Groot Haags Geriatrie Referaat oktober 2016 Marielle Hofman, aios geriatrie Staken antihypertensiva bij ouderen Groot Haags Geriatrie Referaat oktober 2016 Marielle Hofman, aios geriatrie 2 Vragen Zou u antihypertensiva staken bij een geriatrische patiënt met hypertensie en een

Nadere informatie

GEINFORMEERDE TOESTEMMING versie 1.1 (2011) Erectieprothese

GEINFORMEERDE TOESTEMMING versie 1.1 (2011) Erectieprothese GEINFORMEERDE TOESTEMMING versie 1.1 (2011) Geachte patiënt, Erectieprothese Deze informatiebrochure werd geschreven door de Belgische Associatie van Urologie (BAU) mede dankzij het Verbond der Belgische

Nadere informatie

Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie

Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie Inleiding Bij u is een kwaadaardig gezwel in de prostaat aangetroffen (prostaatkanker). De uroloog heeft er samen met u voor gekozen om de prostaatkanker

Nadere informatie

Naar huis na een beroerte Informatie voor mensen die een beroerte hebben doorgemaakt

Naar huis na een beroerte Informatie voor mensen die een beroerte hebben doorgemaakt Naar huis na een beroerte Informatie voor mensen die een beroerte hebben doorgemaakt U bent opgenomen geweest in het Radboudumc omdat u een beroerte of een TIA heeft gehad. Het blijkt dat veel patiënten

Nadere informatie

De kliniek van de mannelijke (in)fertiliteit. dr W. de Ronde, endocrinoloog VU Medisch Centrum Amsterdam

De kliniek van de mannelijke (in)fertiliteit. dr W. de Ronde, endocrinoloog VU Medisch Centrum Amsterdam De kliniek van de mannelijke (in)fertiliteit dr W. de Ronde, endocrinoloog VU Medisch Centrum Amsterdam Rol endocrinoloog beperkt De oorzaak van mannelijke sub / infertiliteit is vaak onbekend Slechts

Nadere informatie

lyondellbasell.com PROSTAATKANKER

lyondellbasell.com PROSTAATKANKER PROSTAATKANKER Prostaat Kanker Ongeveer 1 op de 7 mannen krijgt de diagnose Prostaatkanker te horen. Je kent misschien zelf wel iemand die het heeft of ervoor behandeld is. Ondanks dat dit schokkende cijfers

Nadere informatie

Wat u moet weten voor u Kamagra inneemt

Wat u moet weten voor u Kamagra inneemt Kamagra & Kamagra Jelly Bijsluiter KAMAGRA behoort tot de groep medicijnen onder de naam fosfodiësterase-type 5- remmers. Het middel ontspant de bloedvaten in de penis, waardoor er bloed in de penis kan

Nadere informatie

03/07/ minuten De voetscreening bij kinderen met diabetes: Praktische sessie met evt. Zelf oefenen. 30 minuten Beoordelen van schoenen

03/07/ minuten De voetscreening bij kinderen met diabetes: Praktische sessie met evt. Zelf oefenen. 30 minuten Beoordelen van schoenen 30 minuten De voetscreening bij kinderen met diabetes: Praktische sessie met evt. Zelf oefenen 30 minuten Beoordelen van schoenen 30 minuten Casuïstiek en discussie Anders dan bij volwassenen? Wat wel

Nadere informatie

Centrale pubertas praecox. Onderwijs huisartsen Floor Neijens 20-05-2014

Centrale pubertas praecox. Onderwijs huisartsen Floor Neijens 20-05-2014 Centrale pubertas praecox Onderwijs huisartsen Floor Neijens 20-05-2014 Puberteit Toename centrale pulsatiele afgifte GnRH Secretie LH en FSH door hypofyse Verdere ontwikkeling gonaden Productie geslachtshormonen

Nadere informatie

Problemen met het seksueel functioneren

Problemen met het seksueel functioneren Factsheet 2007-4 Problemen met het seksueel functioneren Seksuele gezondheid in Nederland De Rutgers Nisso Groep heeft in 2006 een grootschalige bevolkingsstudie uitgevoerd naar seksuele gezondheid in

Nadere informatie

Slaapproblemen en vermoeidheid bij een neurologische aandoening

Slaapproblemen en vermoeidheid bij een neurologische aandoening Slaapproblemen en vermoeidheid bij een neurologische aandoening Annelies Dalman, neuroloog Jaarvergadering CVA, MS en Parkinson 4 april 2016 Slaap en vermoeidheid Inleiding Slaap Vermoeidheid MS en slaap

Nadere informatie

Seksualiteit M. de Boo

Seksualiteit M. de Boo M. de Boo Huisartsen moeten het gesprek over seksualiteit aangaan Restless Genital Syndrome hangt samen met Restless Legs Richtlijn seksuologische hulpverlening bij mensen met HIV Start vaccinatie tegen

Nadere informatie

Gezond ouder met een verstandelijke beperking: specialistische zorg voor hoog-risicogroepen

Gezond ouder met een verstandelijke beperking: specialistische zorg voor hoog-risicogroepen Gezond ouder met een verstandelijke beperking: specialistische zorg voor hoog-risicogroepen Prof Dr Heleen Evenhuis Geneeskunde voor verstandelijk gehandicapten Afd Huisartsgeneeskunde Erasmus MC Rotterdam

Nadere informatie

GEBRUIKSAANWIJZING LEZEN VOOR GEBRUIK

GEBRUIKSAANWIJZING LEZEN VOOR GEBRUIK GEBRUIKSAANWIJZING LEZEN VOOR GEBRUIK Inhoudsopgave Pagina OVER Androvacuum 2 ONDERDELEN VAN HET APPARAAT 3 MEDISCHE INDICATIES 4 HET GEBRUIKSKLAAR MAKEN VAN HET APPARAAT EN COMPONENTENSELECTIE 5 GEBRUIK

Nadere informatie

Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse, apotheker

Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse, apotheker Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse, apotheker Hoe maken we beter met pillen? dr Anne Leendertse HARM-onderzoek fouten kosten risicofactoren frequentie 1 op de 18 Leendertse et al. Arch Intern

Nadere informatie

Sildenafil (Revatio ) bij reumatische aandoeningen

Sildenafil (Revatio ) bij reumatische aandoeningen Sildenafil (Revatio ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel sildenafil te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Kamagra Bestellen.nl. Lees de hele bijsluiter aandachtig door, voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.

Kamagra Bestellen.nl. Lees de hele bijsluiter aandachtig door, voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bijsluiters & Info Sildenafil Citrate van Ajanta Pharmaceutical Kamagra is de merknaam voor Sildenafil Citrate van Ajanta Pharmaceutical. Het wordt geproduceerd door het Indisch farmaceutisch bedrijf Ajanta

Nadere informatie

RTA CVRM Regio Oss-Uden-Veghel ZH Bernhoven - ZorggroepSynchroon. Regionale Transmurale afspraak CVRM. Doel: Waarom?

RTA CVRM Regio Oss-Uden-Veghel ZH Bernhoven - ZorggroepSynchroon. Regionale Transmurale afspraak CVRM. Doel: Waarom? RTA CVRM Regio Oss-Uden-Veghel ZH Bernhoven - ZorggroepSynchroon B. Brenninkmeijer, internist M.Rubens, huisarts F. Assouiki, internist K.Tersmette, huisarts N. Haenen, cardioloog G.Pijnenburg, huisarts

Nadere informatie

Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen

Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen www.hhzhlier.be 1 h.-hartziekenhuis vzw Frailty en ondervoeding doet (veel) vallen Ann Gryp, Hoofdverpleegkundige geriatrie Frailty Frailty heeft te maken met kwetsbaarheid. Frailty zegt iets over de ernst

Nadere informatie

Injectie bij erectiestoornissen

Injectie bij erectiestoornissen Injectie bij erectiestoornissen Patiënteninformatie 1212264PR/1-2013 Injectie bij erectiestoornissen Inleiding Erectiestoornissen vormen een veel voorkomend probleem. We spreken van een erectiestoornis,

Nadere informatie

De voet snel en effectief ter hand genomen, alles draait om de Simm s classificatie. Gelijk maar een vraag! Simm s Klasse 0.

De voet snel en effectief ter hand genomen, alles draait om de Simm s classificatie. Gelijk maar een vraag! Simm s Klasse 0. De voet snel en effectief ter hand genomen, alles draait om de Simm s classificatie Gelijk maar een vraag! Vindt U dat type 2 diabetes patiënten zonder risicovoeten kunnen volstaan met minder uitgebreid

Nadere informatie

mw. dr. Willemijn Windt

mw. dr. Willemijn Windt + Farmacologische beïnvloeding van mictie Gewild of ongewild mw. dr. Willemijn Windt Uroloog io 24 september 2012 + Casus 82 jarige man COPD exacerbatie Al langere tijd gaat plassen moeilijker 1e dag na

Nadere informatie

En dan.? De rol van de huisarts. Marjolein Berger, afdeling huisartsgeneeskunde UMCG

En dan.? De rol van de huisarts. Marjolein Berger, afdeling huisartsgeneeskunde UMCG En dan.? De rol van de huisarts Marjolein Berger, afdeling huisartsgeneeskunde UMCG Kanker in Nederland tot 2020 Trends en prognoses KWF Kankerbestrijding Kanker in Nederland tot 2040 De bevolking zal

Nadere informatie

Beleef de mooiste momenten van uw leven nog langer en intensiever met de gepatenteerde natuurlijke formule van Prelox

Beleef de mooiste momenten van uw leven nog langer en intensiever met de gepatenteerde natuurlijke formule van Prelox TO MAKE LOVE LONGER B ETTE R Beleef de mooiste momenten van uw leven nog langer en intensiever met de gepatenteerde natuurlijke formule van Prelox TM Prelox helpt u langer en intensiever van uw intieme

Nadere informatie

24 september 2015. Van harte welkom!

24 september 2015. Van harte welkom! 24 september 2015 Van harte welkom! Programma 20.00: Welkom Wendy de Valk, verpleegkundig specialist cardiologie 20.10: Het vrouwenhart. Is er verschil tussen mannen en vrouwen? Mw. A. Lubbert-Verberkmoes,

Nadere informatie

Congres Revalidatie 2016 Bas Meijer, podotherapeut

Congres Revalidatie 2016 Bas Meijer, podotherapeut Congres Revalidatie 2016 Bas Meijer, podotherapeut Introductie. Bas Meijer, podotherapeut Anderhalvelijns zorgcentrum Luc van Driel Judith Ensink 02 Inhoud. Podotherapeut? Samenwerkende disciplines Specialisaties

Nadere informatie

Samenvatting. Duizeligheid bij ouderen in de huisartsenpraktijk: een diagnostische uitdaging

Samenvatting. Duizeligheid bij ouderen in de huisartsenpraktijk: een diagnostische uitdaging Duizeligheid bij ouderen in de huisartsenpraktijk: een diagnostische uitdaging 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 208 Duizeligheid bij ouderen in de huisartsenpraktijk:

Nadere informatie

Momenteel wordt de relatie tussen geneesmiddelengebruik

Momenteel wordt de relatie tussen geneesmiddelengebruik Seksuele stoornissen door geneesmiddelen 6 Momenteel wordt de relatie tussen geneesmiddelengebruik en seksuele stoornissen ernstig genomen. Vroeger vormden voornamelijk case reports de bron van informatie.

Nadere informatie

ACUUT CORONAIR SYNDROOM

ACUUT CORONAIR SYNDROOM ACUUT CORONAIR SYNDROOM Doelen ACS pathofysiologie begrijpen Risicofactoren voor ACS kunnen herkennen Diagnostische stappen kunnen volgen 12 februari 2015 Esther de Haan, verpleegkundig specialist cardiologie

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKER. Sildenafil CF 100 mg, filmomhulde tabletten. sildenafil

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKER. Sildenafil CF 100 mg, filmomhulde tabletten. sildenafil BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKER Sildenafil CF 25 mg, filmomhulde tabletten Sildenafil CF 50 mg, filmomhulde tabletten Sildenafil CF 100 mg, filmomhulde tabletten sildenafil Lees goed de hele bijsluiter

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11. 1. Verschillende soorten hoofdpijn 13. 2. Epidemiologie 19

Inhoud. Voorwoord 11. 1. Verschillende soorten hoofdpijn 13. 2. Epidemiologie 19 VGV OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE_BSL_148 x 210 2-2 14-12-11 09:38 Pagina 5 Inhoud Voorwoord 11 1. Verschillende soorten hoofdpijn 13 Hoe kan de patiënt met chronische hoofdpijn het beste worden benaderd? 13

Nadere informatie

Astma of COPD en seksualiteit

Astma of COPD en seksualiteit Astma of COPD en seksualiteit Astma of COPD en seksualiteit Astma of COPD kan invloed hebben op uw seksleven. Dat kan door de ziekte zelf komen, maar ook door medicijnen of door de manier waarop u ermee

Nadere informatie

CVRM onderwijs 17 april Vaatchirurgie

CVRM onderwijs 17 april Vaatchirurgie 1 CVRM onderwijs 17 april Vaatchirurgie Perifeer arterieel vaatlijden Aneurysma Aortae Abdominalis Roos van Nieuwenhuizen, chirurg Mauke Pool, huisarts 2 Casus Bij U in de praktijk komt een 70 jarige man

Nadere informatie

Goedaardige prostaatvergroting

Goedaardige prostaatvergroting Goedaardige prostaatvergroting 1 Inleiding Een goedaardige vergroting van de prostaat of BPH (= benigne prostaathypertrofie) komt voor bij ongeveer 85% van de mannen op hogere leeftijd. Bij de helft van

Nadere informatie

Vermoeidheid bij CNA. hoe gaan we ermee om?

Vermoeidheid bij CNA. hoe gaan we ermee om? Vermoeidheid bij CNA hoe gaan we ermee om? Inhoud Wat is vermoeidheid? Wat is géén vermoeidheid? Hoe ervaart de cliënt vermoeidheid? Behandeling lichamelijke vermoeidheid Behandeling chronische vermoeidheid

Nadere informatie

Subfertiliteit. Erectiele dysfunctie Premature ejaculatie. Dr. Sabien Driessens Endocrinologie - andrologie 18 juni 2015

Subfertiliteit. Erectiele dysfunctie Premature ejaculatie. Dr. Sabien Driessens Endocrinologie - andrologie 18 juni 2015 Subfertiliteit Erectiele dysfunctie Premature ejaculatie Dr. Sabien Driessens Endocrinologie - andrologie 18 juni 2015 Subfertiliteit Algemeen Man Behandelingsopties Subfertiliteit: definitie = Afwezigheid

Nadere informatie

Stoppen met langdurig antipsychoticagebruik voor gedragsproblemen. Gerda de Kuijper Arts verstandelijk gehandicapten/senior onderzoeker

Stoppen met langdurig antipsychoticagebruik voor gedragsproblemen. Gerda de Kuijper Arts verstandelijk gehandicapten/senior onderzoeker Stoppen met langdurig antipsychoticagebruik voor gedragsproblemen Gerda de Kuijper Arts verstandelijk gehandicapten/senior onderzoeker Congres Focus op onderzoek Utrecht 22 juni 2015 Inhoud presentatie

Nadere informatie

Hart- en vaataandoeningen en seksualiteit

Hart- en vaataandoeningen en seksualiteit Hart- en vaataandoeningen en seksualiteit Hart- en vaataandoeningen en seksualiteit Hart- en vaataandoeningen kunnen invloed hebben op uw seksleven. Dat kan door de aandoening zelf komen, maar ook door

Nadere informatie

Regionale transmurale afspraak, regio Oss-Uden-Veghel Cardiovasculair risico management

Regionale transmurale afspraak, regio Oss-Uden-Veghel Cardiovasculair risico management Regionale transmurale afspraak, regio Oss-Uden-Veghel Cardiovasculair risico management Deze regionale transmurale afspraak (RTA) CVRM is tot stand gekomen na overleg tussen de maatschappen interne geneeskunde

Nadere informatie

Diabetes en seksualiteit

Diabetes en seksualiteit Diabetes en seksualiteit Diabetes en seksualiteit Diabetes kan invloed hebben op uw seksleven. Dat kan door de ziekte zelf komen, maar ook door de medicijnen of de manier waarop u ermee om gaat. In deze

Nadere informatie

Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV)

Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Het Centrum voor Vroege Hart- en Vaatziekten (CVHV) is een multidisciplinaire spreekuur voor patiënten die al op jonge leeftijd (onder de 50 jaar) te maken

Nadere informatie

CVRM in N.Kennemerland

CVRM in N.Kennemerland CVRM in N.Kennemerland Goof Zonneveld Jacco Rempe Huisartsenzorg Noord-Kennemerland Zorgprogramma CVRM Preventie Preventie van HVZ traditioneel altijd aandacht voor hypertensie, onvoldoende aandacht voor

Nadere informatie

Claudicatio intermittens

Claudicatio intermittens V-III Claudicatio intermittens Inleiding Deze richtlijnen betreffen alleen de arteriële claudicatio intermittens en niet de veneuze en neurogene claudicatio intermittens. Ze zijn gebaseerd op de consensus

Nadere informatie

Gezonde scepsis. Een vergelijking tussen publieksreclame en publieksinformatie. Heeft reclame voor receptgeneesmiddelen meerwaarde voor het publiek?

Gezonde scepsis. Een vergelijking tussen publieksreclame en publieksinformatie. Heeft reclame voor receptgeneesmiddelen meerwaarde voor het publiek? Gezonde scepsis Een vergelijking tussen publieksreclame en publieksinformatie Heeft reclame voor receptgeneesmiddelen meerwaarde voor het publiek? Colofon Auteurs Zamire Damen Sandra van Nuland december

Nadere informatie

Testosteron: een kleine stof maakt het verschil

Testosteron: een kleine stof maakt het verschil Testosteron: een kleine stof maakt het verschil Ron Kusters, klinisch chemicus Linda Kemink, internist-endocrinoloog Liesanne Bouwma, gynaecoloog, medisch seksuoloog Rob Schipper, uroloog, medisch seksuoloog

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel HORMONALE THERAPIE. PROSTAATKANKER Hormonale therapie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel HORMONALE THERAPIE. PROSTAATKANKER Hormonale therapie Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel HORMONALE THERAPIE PROSTAATKANKER Hormonale therapie INHOUD Inleiding... 3 Hoe werkt hormonale therapie?... 3 Wanneer hormonale behandeling?...

Nadere informatie

Workshop Nierziekte en relatie Hoe intiem kun je nog zijn? Hoe kun je nog intiem zijn?

Workshop Nierziekte en relatie Hoe intiem kun je nog zijn? Hoe kun je nog intiem zijn? Workshop Nierziekte en relatie Hoe intiem kun je nog zijn? Hoe kun je nog intiem zijn? Hanneke Bolt Arts seksuoloog NVVS Positieve invloed van seks op het welzijn van mensen Lichamelijk: Stress vermindering

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 9. Over de auteurs 11

Inhoud. Woord vooraf 9. Over de auteurs 11 Inhoud Woord vooraf 9 Over de auteurs 11 1 Inleiding 12 1.1 Geschiedenis 12 1.2 Wettelijke bepalingen 14 1.3 Het verstrekken van geneesmiddelen door verpleegkundigen 18 1.4 Medicatiefouten 21 1.5 Therapietrouw

Nadere informatie

De uitdagingen van urologische zorg in de eerste lijn. Dhr. J. de Baaij MANP, verpleegkundig specialist i.o. Canisius Wilhelmina ziekenhuis, Nijmegen

De uitdagingen van urologische zorg in de eerste lijn. Dhr. J. de Baaij MANP, verpleegkundig specialist i.o. Canisius Wilhelmina ziekenhuis, Nijmegen De uitdagingen van urologische zorg in de eerste lijn Dhr. J. de Baaij MANP, verpleegkundig specialist i.o. Canisius Wilhelmina ziekenhuis, Nijmegen Definitie eerstelijnszorg Eerstelijnszorg is zorg waar

Nadere informatie