Endocriene Urgenties. C. De Block UA & UZA H. Demey - UZA I. Demeyer OLVZ Aalst

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Endocriene Urgenties. C. De Block UA & UZA H. Demey - UZA I. Demeyer OLVZ Aalst"

Transcriptie

1 Endocriene Urgenties C. De Block UA & UZA H. Demey - UZA I. Demeyer OLVZ Aalst Urgentiegeneeskunde 24 januari 2013

2 inhoudstafel Diabetes: hypoglycemie diabetische ketoacidose hyperosmolair non-ketotisch coma Bijnieren: Addison crisis Feochromocytoom Schildklier: myxoedeem coma thyrotoxische storm

3 Acute hypoglycemie Definitie: Triade van Whipple: 1. symptomen van hypoglycemie (cfr infra) 2. geobjectiveerd door bloedsuiker < 50 mg/dl 3. verdwijnen symptomen na toediening glucose

4 Hypoglycemie: oorzaken insuline in onaangepaste dosis te weinig (koolhydraten) gegeten / maaltijd uitgesteld meer lichaamsbeweging dan normaal overdosage insuline (wijziging schema.) overdosage sulfonylurea of gliniden (Novonorm) accumulatie bij leverlijden en nierinsufficiëntie na vermagering na toevoeging van GLP-1 receptor agonisten (Byetta, Victoza) Alcohol Maskeert hypo-symptomen & Interfereert met counterregulation: remt de gluconeogenese en de glycogenolyse Endocrinopathieën: Addison, GH-deficiëntie, insulinoom,

5 Alarmtekens en symptomen adrenerge origine hongergevoel, geeuwhonger klammig zweten beven zwaktegevoel zenuwachtig - angstig irritatie, boosheid, agressie gestoord zicht, dubbel zicht neuroglycopene origine stemmingsveranderingen ongeduldig verward,concentratieverlies slaperig, vermoeidheid, hoofdpijn convulsies stuporeus TIA of CVA (type 2 DM) coma

6 Caveat: sulfonylurea Hypoglycemie op sulfonylurea: oudere patiënten (type 2 of NIDDM) minder klassieke symptomen karakterstoornissen, bewustzijnsstoornissen (of cerebrale stoornissen) hypoglycemie kan tot 48 h na stoppen van de medicatie aanhouden. (vnl bij langwerkende preparaten en bij ptn met nierinsufficiëntie) vaak IV glucose nodig MEDISCHE URGENTIE, hospitalisatie nodig bij ernstige hypo.

7 Behandeling Bij bewuste patiënten glucose of sucrose (= snel absorbeerbare suiker) : per os : 15 g (= 3 druivesuikers) of fruitsap, frisdrank, (non-light) cola en ook langwerkende, traag resorbeerbare suikers (boterham, koek)

8 Behandeling Bij bewusteloze patienten hypertone glucose IV bolus glucose : 20 g glucose: (2*10 g of 4*5 g glucoseampulles) glucose 10% 500 ml over 1 uur in thuissituatie: Glucagon = Glucagen 1 mg mag subcutaan, intramusculair of intraveneus IV effect binnen 1 minuut IM effect na 8-10 minuten werkingsduur minuten cave nausea, braken Observeer pt tot die nl gegeten heeft; ontslag mits mogelijkheid van toezicht en na duidelijke instructies voor preventie recidief: zelfmonitoring glucose (vingerprik) na 30 min, na 60 en na elk uur tot 4u na ontslag uit ZH

9 Behandeling Bij hypo op sulfonylurea: hospitalisatie met IV Glc infuus: 10 à 20% infuus (150 ml/u) ipv 5 à 10% 24-48u observatie Bij hypo op alcohol: IV Glc infuus: 10 à 20% infuus (150 ml/u) Glucagen heeft weinig zin omdat er weinig glycogeenreserve is zeker 24u observatie

10 Casus 1 Sarah, 28/4/1986 Patiënte meldt zich aan na verhaal van braken en diarree, daags na bezoek aan een Indisch restaurant, waarvoor elders reeds bezoek aan een ziekenhuis met IV vochttoediening, doch zonder veel resultaat. Patiënte biedt zich nu aan op de dienst spoedgevallen omwille van malaise, algemeen onwel zijn en anorexie. Toenemende verwardheid en suf reageren op vragen, met moeilijk vasthouden van concentratie. Laatste maand ook 5 kg vermagerd.

11 Casus 1 Vragen: Aan welke diagnoses denkt u? Welke specifieke vragen worden gesteld? Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen?

12 Casus 1 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? anamnese en klinisch onderzoek: type 1 diabetes: polyurie, polydipsie, vermagering, acetongeur, Kussmaul ademhaling, deshydratatie Addison: gastrointestinale klachten, drang naar zout, bronskleur in huidplooien, spierzwakte, hypotensie

13 Symptomen ernstige decompensatie (1) symptomen van hyperglycemie: dorst (polydipsie), vaak plassen (polyurie), moeheid vermagering acetongeur (disolvant, appeltjesgeur) voedingsintolerantie: nausea, braken, anorexie deshydratatie: droge huid en slijmvliezen (onder tong) hypotensie tachycardie (versneld hartritme)

14 Symptomen ernstige decompensatie (2) Kussmaul ademhaling: bij ph < 7.2 = snelle diepe ademhaling met als doel de acidose te corrigeren door CO 2 uit te ademen bewustzijn varieert van normaal (20%) tot coma (10%) en correleert best met osmolaliteit buikpijn tgv acidose (diabetische pseudoperitonitis) maagdilatatie (gevaar: aspiratiepneumonie) spierpijn zwakte, uitputting soms hypothermie verloopt over dagen tot weken bij nieuwe patiënt verloopt over enkele uren tot dagen bij gekende patiënt

15 Casus 1 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? anamnese en klinisch onderzoek: AH: rustig, geen distress, SpO2 100%, bilat VAG Cardiovasc: P 56/min, BD 92/53 mmhg, cor S1S2 Neurologisch: GCS 15/15, temp 36.4 C Abdomen: nl peristaltiek, soepel, geen drukpijn Foetor ex ore

16 Casus 1 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? Labo: Wat vraag je aan?

17 Casus 1 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? Labo: ionogram (hyperkaliëmie en hyponatriëmie) nierfunctie: creatinine, ureum glucose: welke afkappunten voor DM? art bloedgas: wat bij DKA?

18 Casus 1 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? Labo: Hb 16.2 mg/dl; trombocyten 311x10^9/l; leukocytose 10.9x10^9/l met neutrofilie creat 0.56 mg/dl; Na 133 mmol/l; K 5.3 mmol/l HCO3: 7 mmol/l glycemie 246 mg/dl CRP 10 mg/dl Leverset: normaal ph 7.22 po mmhg; pco mmhg; HCO3 4.9 mmol/l; BE -19.7; saturatie 98 %

19 Diabetische keto-acidose Labo: glycemie > 250 mg/dl ph < 7.2, pco 2, HCO 3 < 15 mmol/l Na: Δ glucose 100 mg/dl ~ Δ Na 1.6 meq/l cave pseudohyponatriemie door hyperglycemie reële natriemie = gemeten Na (glyc 100) / 100 K: daalt snel tijdens therapie P: maar daalt snel tijdens therapie osmolaliteit lactaat licht (forse stijging bij alcoholabusus) amylasen vaak magnesium ketonemie en ketonurie

20 Definitie: Diabetische keto-acidose Ernstige diabetesontregeling met deshydratatie en acidose: (4 criteria) hyperglycemie > 250 mg/dl acidose: ph < 7.2 HCO 3 < 15 mmol/l ketonen: ketonurie > 5 mmol/l (aceton in urine) of β-ohboterzuur > 1 mmol/l Coma < 10% Mortaliteit < 5% (door uitlokkende ziekte of door hersenoedeem) (kinderen zijn meer vatbaar voor hersenoedeem bij te snelle correctie hyperglycemie)

21 De Block et al. Tijdschr vr Geneesk 2007 DKA: oorzaken

22 Casus 1 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? Techn OZ: ECG UMO: negatief RX thx: negatief RX abd: Geen obstructie. Geen pathologische luchtvochtniveaubeelden. Geen vrije lucht.

23 DKA: deshydratatie: => hyperosmolariteit met osmotische diurese => polyurie (vaak plassen) => verdere deshydratatie => ondervulling van het vaatbed met hypotensie (te lage bloeddruk) => hypoperfusie vd organen en hypercoagulabiliteit => gevaar op thrombusvorming met gevaar op AMI of CVA

24 DKA: urgentiemaatregelen 1. Volumeëxpansie en correctie waterdeficit volumedeficit meestal 100 ml/kg (6 liter) berekening deficit: snelheid van volumecorrectie is afhankelijk van BD (hartdebiet), deshydratatiegraad, cardiale toestand, leeftijd keuze vd vloeistof (NaCl 0.9% of 0.45%) is functie van BD (hartdebiet)

25 DKA: urgentiemaatregelen 1. Volumeëxpansie en correctie waterdeficit Initieel 0.9% NaCl tot BD nl is en diurese > 30 ml/u 1 e liter over 30 min à 1 uur 2 e liter over 1 à 2 uur 3 e liter over volgende 2 à 4 uur dan 0.45% of 0.9% NaCl na correctie hypotensie en op gang komen van diurese, ml/u of meer (4-14 ml/kg/u) glucose 5% als glycemie < 250 mg/dl: ml/u tot ketosis verdwenen is en patiënt kan eten ter preventie van hypoglycemie en correctie vh waterdeficit

26 2. Insuline: IV DKA: urgentiemaatregelen IV bolus: 0.1 E/kg is standaard Continu infuus: meestal 0.1 E /kg/u (geconcentreerde oplossing 50 E in 50 ml fysiologisch, infuusleiding flushen met 10 cc, geen albumine toevoegen) dosis verdubbelen indien glycemie na 1-2 u niet daalt dosis verhogen indien glycemiedaling < 10%/u dosis verlagen bij te snelle daling (mag nooit sneller dan 100 mg/dl/u dalen wegens gevaar op hersenoedeem) als glycemie < 250 mg/dl: insulinedosis aanpassen (2-3 E /u) en glucose 5% toevoegen tot de acidose gecorrigeerd is (bij ernstige acidose: insulinedosis hoog houden en glc 10% toevoegen) bij overschakelen naar SC toediening, infuus nog 30 min laten lopen na de SC injectie idealiter daalt glycemie met 5-9.9% per uur (50-99 mg/dl/u)

27 3. Kalium DKA: urgentiemaatregelen deficit bedraagt circa 5 8 meq/kg 70% vd toegediende dosis gaat urinair verloren steeds sterke daling bij insulinebehandeling door shift naar intracellulair (nog meer uitgesproken bij bicarbonaattoediening) indien geen nierinsufficiëntie: onmiddellijk starten met substitutie zodra insuline wordt gegeven 20 à 40 meq/u in functie van kaliëmie < 5 meq/l: 0 meq/u 4-5 meq/l 20 meq/u 3-4 meq/l 30 meq/u < 3 meq/l 40 meq/u bij nierinsufficiëntie: geen kalium tenzij K < 3 meq/l, dan 10 meq/u

28 DKA: urgentiemaatregelen 5. overige maatregelen LMWH profylactisch Bicarbonaat enkel te overwegen bij ph < meq over ½ u na overleg met supervisor spoed of INZO nadelen: Fosfaat meer uitgesproken hypokaliëmie (meer shift) paradoxale cerebrale en intracellulaire respiratoire acidose omdat CO 2 veel sneller dan bicarbonaat diffundeert te overwegen bij fosfaat < 1 mg/dl maximum mmol/24u (= 2-3 amp Na of KPO 4 500) nadeel: risico op hypocalcemie Magnesium: 3 g MgSO 4 IV over min meerder keren per dag bij ritmestoornissen (cave accumulatie bij nierinsufficiëntie)

29 DKA: complicaties shock: hypovolemisch (septisch, cardiaal) infectie: sepsis, pneumonie (aspiratie), urinair longoedeem thrombose: veneus, arterieel (CVA, AMI) hersenoedeem vnl bij jonge kinderen en jonge volwassenen bij pas ontdekte diabetes meestal fataal ontstaat klassiek enkele uren na start behandeling R/ mannitol g/kg over min te herhalen

30 DKA: opvolgschema glycemie om het uur kalium om het uur de eerste 3 u, daarna om de 2 à 4 u ionogram, Ca, P, creatinine, aniongap om de 2 à 4 u bloedgassen om het uur de eerste 2-3 u, daarna om de 2 à 6 uur osmolaliteit om de 6u ketonen om de 6u bloeddruk, pols, temperatuur, ademfrequentie, urinedebiet: elk uur ECG monitoring

31

32 Behandeling DKA

33

34

35 Hyperosmolair non-ketotisch hyperglycemisch coma vooral bij ouderen meestal uitgelokt door stressfactor: infectie, infarct, CVA soms door medicatie: o.a. corticosteroïden hogere mortaliteit (o.a. door thrombose) dan bij DKA: ~10-20%

36 Hyperosmolair non-ketotisch hyperglycemisch coma: symptomen Vaak over dagen tot weken evoluerend polyurie anurie deshydratatie hypotensie bewustzijnsvermindering soms focale neurologische symptomen: epilepsie, hemiparese

37 Hyperosmolair non-ketotisch hyperglycemisch coma: symptomen Labo: glycemie (vaak > 600 mg/dl) HCO 3 > 15 meq/l ph > 7.2 Na (laag) nl hoog (cave pseudohyponatremie) kalium laag nl hoog creatinine osmolaliteit (> 350 mosm/kg)

38 Hyperosmolair non-ketotisch hyperglycemisch coma: behandeling Correctie van volume- en waterdeficit NaCl 0.9% tot bloeddruk nl is en diurese > 30 ml/u (meerdere liters in de eerste uren, ook bij bejaarden) NaCl 0.45% bij cardiaal belaste ptn cave cordecompensatie CVD monitoring Insuline cfr. ketoacidose, maar reduceer dosis tot 0.05 E/kg verder zie DKA

39 Hyperosmolair non-ketotisch hyperglycemisch coma: complicaties CVA Myocardinfarct Flebothrombose Longembool Ritmestoornissen Aspiratiepneumonie

40 Bram, 11/05/1992 Casus 2 Biedt zich aan in november bij de huisarts met totale uitputting (asthenie), anorexie, nausea en braken, en veralgemeende spierzwakte. Hij is tevens 8 kg vermagerd in de laatste 2 weken. De jongeman vertelt ook hartkloppingen te ervaren. Patiënt bevond zich behoudens een vaag omschreven gastro-intestinaal klachten-patroon, en vermoeidheidsklachten in behoorlijke algemene toestand tot een tweetal weken geleden. De klachten hielden patiënt thuis van school in de laatste twee weken. Er is geen recente koorts of ziekte.

41 Bram, 11/05/1992 Casus 2 Er gebeurde elders reeds uitgebreid gastroenterologisch nazicht, inclusief gastroscopie, echografie en CT abdomen, zonder duidelijke aanknopingpunten.

42 Casus 2 Vragen: Aan welke diagnoses denkt u? Welke specifieke vragen worden gesteld? Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? Welk therapeutisch beleid stelt u voor? Wat is het verdere beleid voor deze patiënt met het oog op de toekomst?

43 Casus 2 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? anamnese en klinisch onderzoek: type 1 diabetes: polyurie, polydipsie, vermagering, acetongeur, Kussmaul ademhaling, deshydratatie hyperthyroïdie: warmteintolerantie, tachycardie, tremor oftalmopathie, vermagering, hyperreflexiviteit, goiter? Addison: gastrointestinale klachten, drang naar zout, bronskleur in huidplooien, spierzwakte, hypotensie

44 Casus 2 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? klinisch onderzoek: Vitale parameters: bloeddruk 80/35 mmhg; pols 95/min Biometrie: gewicht 52.7 kg; lengte 170 cm; BMI 18.2 kg/m² Algemeen: veralgemeende hyperpigmentatie, vnl in de handplooien en tepels, mager, gedehydrateerd Hoofd en hals: vrije schildklierloge, geen lymfadenopathieën Hartauscultatie: S1-S2, regelmatig, geen souffle Longauscultatie: bilateraal vesiculair ademgeruis zonder bijgeluiden Abdomen: hyperperistalsis, soepel, geen electieve drukpijn, geen organomegalie, geen nier- of wervelslagpijn Ledematen: geen malleolaire oedemen, pulsaties tot perifeer

45 Casus 2 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? Labo: ionogram (hyperkaliëmie en hyponatriëmie bij Addison) nierfunctie: creatinine, ureum glucose: welke afkappunten voor DM? schildklierfunctie: TSH en FT4: wat bij prim hyperthyroidie? cortisol en ACTH: wat bij primaire bijnierschorsinsufficiëntie? art bloedgas: wat bij DKA?

46 Casus 2 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? Labo: Hematologie: hemoglobine 14.1 g/dl; leukocyten 5.4 x10^9/l; trombocyten 214 x10^9/l Biochemie: creatinine 0.90 mg/dl; natrium 120 mmol/l; kalium 5.7 mmol/l; chloride 88 mmol/l; bicarbonaat 21 mmol/l; calcium 8.2 mg/dl; fosfaat 4.5 mg/dl; crp <0.29

47 Casus 2 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? Labo: Hormonologie: TSH 6.91 miu/l; ft3 4.9 pmol/l; ft pmol/l; cortisol 26 ng/ml; ACTH : 469 pg/ml Hoe bevestig je de diagnose? Hoe bevestig je de oorzaak?

48 Casus 2 Welke onderzoeken plan je (onmiddellijk of later) om uw tentatieve diagnose te bevestigen? Labo: Hormonologie: TSH 6.91 miu/l; ft3 4.9 pmol/l; ft pmol/l; cortisol 26 ng/ml; ACTH : 469 pg/ml Hoe bevestig je de diagnose? Synacthen test: cortisol voor toediening 26 ng/ml, na 20 minuten 24 ng/ml, na 60 minuten 25 ng/ml Anti-bijnierantilichamen: positief

49 Bijnieren Addison crisis

50 oorzaken van Addison Autoimmune etiologie (anti-bijnierantilichamen): 70-90% Secundaire oorzaak: suddenly stopping steroids Tuberculose (5-15%) HIV en AIDS (tot 5%) Hemorrhagie Metastasen in de bijnieren (van een long-, borst-, maag-, of coloncarcinoom, of melanoom, of een lymfoom) Adrenalectomie bilateraal

51 Deficiëntie na Corticotherapie afremming van hypofysaire-bijnier as is afhankelijk van: - duur van corticotherapie - dosis - individuele gevoeligheid afremming duurt: - 5 dagen na 50 mg prednisolon gedurende 5 dagen - meer dan 1 maand vanaf 20 mg predni 1 mnd - meer dan 1 jaar na langdurige corticotherapie

52 Symptomen (I) door lage cortisol spiegels asthenie nausea, braken buikpijn, diarree gewichtsverlies prikkelbaarheid, psychiatrische symptomen onmogelijkheid stress aan te kunnen (infectie, trauma, ) plots deterioratie

53 Symptomen (II) enkel bij primaire vorm door hoge ACTH spiegels hyperpigmentatie (op mucosa, littekens) door aldosterone tekort hyponatriëmie hyperkaliëmie hypotensie, zeldzaam shock door DHEAS tekort vermindering libido en minder kracht bij vrouwen

54 Diagnose (I) eraan denken bij kliniek met - onverklaarde abdominale last - onverklaarde vermagering - hyperpigmentatie - onverklaarde shock eraan denken bij laboratorium met - hyponatrïemie (inappropriate ADH secretie door wegvallen inhibitie van cortisol) - hyperkaliëmie (minder bij secundaire Addison) - hypoglycemie - discrete hypercalcemie - lichte acidose - eosinofilie en lymfocytose - lichte nierfunctiebeperking

55 Diagnose Addisoncrisis (II) - cortisol in serum te lage waarde s ochtends waarden in namiddag en s avonds ook in normale omstandigheden laag - ACTH in serum zeer sterk verhoogd bij primaire vorm laag of normaal bij secundaire vorm Synacthen test: 250 µg synacthen IV, meet cortisol op 0, 30 en 60 min: normaal > 180 ng/ml of 18 µg/dl

56 Therapie (I) bij Addisoncrisis: - Hydrocortison (Solucortef) (en niet predniso(lo)nepreparaat) akuut : 100 mg intraveneus als bolus 100 mg/8u gedurende eerste u reduceren tot 50 mg/8u op dag 2-4 PO: hydrocortisone of cortisone-acetaat mg of à10 + 5à10 mg PO: fludrocortisone 0.1 mg/dag

57 Therapie (I) bij Addisoncrisis: - volumeëxpansie: 0.9% NaCl: ml/u tot BD nl bij hypoglycemie: 0.9% NaCl + 5% glucosebaxter Monitor Na, K, Ca en glycemie behandel zo mogelijk uitlokkende factor

58 Therapie (I) bij primaire én secundaire vorm hydrocortison: 2 tot 3 x dagdosis bij koorts of fysieke stress intramusculair te geven bij braken mg/dag intraveneus bij heelkunde richtlijnen geven (of kaartje) voor noodsituaties enkel bij primaire vorm aldosteron 9-alfa-fluorocortison 0,05 tot 0,2 mg éénmaal daags titreren in functie van kliniek, bloeddruk, renine voldoende zout in de voeding

59 Coursin & Wood, JAMA 2002 Bijnierschorsinsufficiëntie

60 Bijnieren feochromocytoom

61 Feochromocytoom definitie: catecholamine-secreterend tumor afkomstig van chromaffiene cellen (90% in bijnieren, 10% paragangliomen) zeldzame tumor: incidentie: 5 / / jaar soms maligne (10%), steeds gevaarlijk, en soms dodelijk uitlokkende factoren: spontaan, stress, inspanning, operatie, medicatie (metoclopramide), IV contrast,

62 Feochromocytoom: wanneer eraan denken? 5 p s hoofdpijn perspiratio Lenders JWM, et al. Lancet 2005

63 Wanneer aan een Feochromocytoom denken? triade van: 1.hoofdpijn, 2.zweten, 3.tachycardie, met of zonder hypertensie familiale geschiedenis van feochromocytoom symptomatologie van MEN syndroom bijnier incidentaloom hypertensie met borderline catecholamines therapie-resistente hypertensie hypertensie, tachycardie, ritmestoornis tijdens anesthesie of chirurgie idiopatische gedilateerde cardiomyopathie

64 Differentiaal Diagnose Feochromocytoom endocrien: hyperthyroïdie, thyrotoxicose hypoglycemie, insulinoom primair hypogonadisme, menopausaal syndroom angst, paniek aanvallen, hyperventilatie cardiovasculair: hyperadrenergische essentiële hypertensie orthostatisme paroxismale tachycardie angina pectoris, myocardinfarct subarachnoïdale bloeding aorta dissectie neurologisch: migraine, cluster headaches CVA autonome neuropathie farmaca: amfetamines, cocaïne, LSD, alcoholisme carcinoïd syndroom

65 Diagnose Feochromocytoom : Urine screening en diagnose collecteren in aangezuurde container 24-uurs collectie: vrije catecholamines (adrenaline, noradrenaline) + metabolieten (metanefrine, normetanefrine, VMA) + creatinine 3-uurs collectie: tijdens hypertensieve crisis, vergelijken met basale collectie (+ indien x3)

66 Behandeling Feochromocytoom Trandate (labetalol): 20 mg bolus over 1-5 min, te herhalen tot effect nadien onderhoudsdosis mg/u (Minipress, Ca entry blokkers, ACE-Inhibitoren) Contacteer supervisor

67 Schildklier: myxoedeem coma & thyrotoxische storm

68 Myxoedeem Coma zeldzaam extreme accentuatie van hypothyroïdie - levensbedreigende situatie (mortaliteit 50%) uitlokkende factor: intercurrente stress factor: vooral bij oudere mensen infectie ingreep longembool CVA infarct trauma sedativa

69 Myxoedeem Coma Thermoregulatie is gestoord door het verminderd metabolisme => kliniek: 1. hypothermie 2. vasoconstrictie plasmavolume 3. bradycardie + hypotensie 4. cardiac output 5. neurologische afwijkingen (desoriëntatie, verwardheid, coma)

70 Myxoedeem Coma Labo: FT4 & FT3, TSH in 99% steeds cortisol bepalen hyponatremie hypoglycemie hypoventilatie ECG: lage voltages & bradycardie

71 Myxoedeem Coma: behandeling supportief: meestal intubatie en beademing cardiovasculair: voorzichtige volumeëxpansie, liefst geen vasopressoren passieve externe opwarming + infuusverwarmer glucose hyponatremie: spontaan laten corrigeren antibiotica: vaak breedspectrum thrombosepreventie

72 endocrien: Myxoedeem Coma: behandeling schildklier: T4: L-Thyroxine, Elthyrone, Euthyrox, Thyrax 300 µg/m 2 (500 µg): liefst IV, nadien µg/d IV tot orale therapie mogelijk wordt preventie van Addisoncrisis: hydrocortisone 100 mg/8u tot bijnierinsufficiëntie uitgesloten is

73 Casus 3 Sieglinde, 19/06/1972 MVG: 05/2011: sustained ventrikel tachycardie met progressie naar hemodynamische instabiliteit idiopathisch gedilateerde cardiomyopathie ICD-implantatie 05/2011: Recidief sustained ventrikeltachycardie : via DC cardioversie; start Cordarone 5/2011 succesvolle ablatie van VT rond de mitralisklep.

74 Casus 3 Sieglinde, 19/06/1972 HZG: 7/12/12: pte gekend met sustained VT biedt zich aan op spoedgevallen owv palpitaties en algemeen onwel zijn, (pre)syncopes (duizelingen, zwart voor de ogen, vagale klachten), zweten+++, beven+++, diarree, geen RSP of dyspnoe gehad Medicatie bij opname: Coversyl 5 mg, 1x1 co/dag, Carvedilol 25 mg, 2x 0,5 co/d; Cordarone 3x 200 mg/d

75 Sieglinde, 19/06/1972 Casus 3 KO: euvolemisch (dunne voeten, CVD plat, bilateraal VAG) hemodynamisch instabiel : Bloeddruk heden 88/54 mmhg; pols 160/min; presyncopaal temperatuur: 39.6 C longen zuiver VAG abdomen: soepel, iets gevoelige lever

76 Casus 3 Sieglinde, 19/06/1972 Techn OZ: Ritmestroken : breed QRS tachycardie à 157 spm; monomorf, regelmatig, geen aswissel in meeste afleidingen

77 Casus 3 Sieglinde, 19/06/1972 HZG: Diagnose: recidief non sustained VT Labo: wat vraag je aan?

78 Labo: Casus 3

79 Casus 3 Labo: schildklierfunctie: FT3 3.2 pmol/l FT pmol/l TSH <0.01 µu/ml (normaal pmol/l) (normaal pmol/l) (normaal µu/ml)

80 Casus 3 Sieglinde, 19/06/1972 Behandeling: INZO afkoelen start PTU: 600 mg oplaaddosis (= 12 co.), nadien mg/6u evtl via maagsonde stop Cordarone, start Inderal in overleg met cardiologie

81 Thyroid Storm zeer zeldzaam extreme accentuatie van hyperthyroïdie - levensbedreigende situatie (mortaliteit 50%) uitlokkende factor: schildklierchirurgie in aanwezigheid van hyperthyroïdie, plots stopzetten antithyroidea kort na radioactief iodium iodiumtoediening (IV contrast, amiodarone, isobetadine) (bvb bij grote MNG) concomitante ernstige ziekte (infectie, ingreep, CVA, longembool, trauma) thyroïditis

82 Thyroid Storm: symptomen hyperthyroïdie: vermagering, zweten, beven, palpitaties (vaak VKF), diarree, eetlust oogsymptomen (bij Graves) schildklier: goiter steeds hyperthermie (tot 41 C en meer) centraal neurologische afwijkingen: agitatie delirium stupor coma cardiaal: ritmestoornissen: tachycardie, VKF cordecompensatie shock vaak leverafwijkingen

83 Thyroid Storm < 25: geen storm 25-44: suggestief voor beginnende storm 45: zeer suggestief voor storm Burch & Wartofsky, Endocrinol Metab Clin North Am 1993

84 Labo: TSH, FT4 en FT3 Thyroid Storm: diagnose DD: serotonine syndroom feochromocytoma amfetamine intoxicatie cocaïne intoxicatie B1 deficiëntie (beri-beri hart met alcohol ontwenningsverschijnselen) maligne neuroloptica syndroom

85 supportief: Thyroid Storm: behandeling 1. Afkoelen (ijszakken, maagspoeling met ijswater, koelmatras, ) geen salicylaten, wel paracetamol (steroïden) (eventueel centrale thermoregulatie inhibitoren)

86 supportief: Thyroid Storm: behandeling 1. afkoelen 2. cardiovasculair volumeëxpansie onder CVD monitoring (tot 4-5 L/24u) betablokkers: zeker bij jongeren en bij duidelijke stressfactor (oa postoperatief), cave bij ouderen Inderal: 1 mg IV te herhalen om de 5 min tot pols versterkt, daarna infuus 5 à 10 mg/u; oraal 40 mg/6u, verdubbelen om de 3 à 6 u tot effect ( mg/dag) Seloken of Tenormin: 2 à 5 mg IV, te herhalen 3. zuurstof 4. antibiotica: empirisch breedspectrum 5. anticoaguleren? risico embolen arterieel (VKF), veneus

87 endocrien: 1. remmen vd hormoonsynthese 2. remmen vd hormoonsecretie 3. remmen vd perifere conversie van T4 naar het actieve T3 thionamides: Thyroid Storm: behandeling PTU (remt 1 & 3): 600 mg oplaaddosis (= 12 co.), nadien mg/6u via maagsonde eventueel Strumazol (remt 1): 60 mg oplaaddosis, nadien 3*20 mg/24u Iodium: (remt 2) 1 u na PTU: PO lugol druppels (1 dr = 8 mg) 10 druppels/6u of IV NaI of KI 1 g om de 8-12 u

88 endocrien: Thyroid Storm: behandeling Kalium of natriumperchloraat: (remt iodium uptake en dus hormoonsynthese) 1 g/d in meerder giften, weken lang corticoïden: (remt 3) Hydrocortisone 100 mg/8u

89 Amiodarone Hyperthyroïdie amiodarone impregnatie: ft4 + TSH + ft3 of normaal niet behandelen! amiodarone hyperthyroidie: ft4 + TSH + ft3 type I: = jodium-geïnduceerde toxische multinodulaire goiter type II: amiodarone-geïnduceerde destructieve thyroïditis behandeling - bijzonder moeilijk (cardiaal gecompromiteerde patiënt) - hoge dosissen methimazole + kaliumperchloraat - soms chirurgie bij type I - hoge dosissen steroïden bij type II

ENDOCRIENE URGENTIES. Diabetische keto-acidose

ENDOCRIENE URGENTIES. Diabetische keto-acidose ENDOCRIENE URGENTIES D.C. Knockaert Algemene interne geneeskunde Uz Leuven April 2005 Diabetische keto-acidose definitie: - ernstige diabetesonregeling met deshydratie en acidose glycemie > 250 mg % ph

Nadere informatie

ENDOCRIENE URGENTIES. D.C. Knockaert Algemene interne geneeskunde Uz Leuven April 2004

ENDOCRIENE URGENTIES. D.C. Knockaert Algemene interne geneeskunde Uz Leuven April 2004 ENDOCRIENE URGENTIES D.C. Knockaert Algemene interne geneeskunde Uz Leuven April 2004 Diabetische keto-acidose definitie: - ernstige diabetesonregeling met deshydratie en acidose glycemie > 250 mg % ph

Nadere informatie

Deze procedure beschrijft de medische aanpak bij het optreden van diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling.

Deze procedure beschrijft de medische aanpak bij het optreden van diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling. 1. Samenvatting Deze medische procedure beschrijft de evaluatie, behandeling en opvolging bij diabetische ketoacidose of hyperglycemische hyperosmolaire ontregeling bij volwassen patiënten. 2. Inleiding/doel

Nadere informatie

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015

Diabe&sche ketoacidose. Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Diabe&sche ketoacidose Diana Jansen, ANIOS IC 6 maart 2015 Casus 38- jarige man VG: blanco Buiten bewustzijn aangetroffen, onduidelijk of hij voordien klachten had Bij verdenking hypoglycemie in ambulance

Nadere informatie

Ketoacidose: caveats en pitfalls

Ketoacidose: caveats en pitfalls Ketoacidose: caveats en pitfalls Katelijn Decochez, Karlien Francois, Brigitte velkeniers 3 december 2010 Definitie Hyperketonemie + Metabole acidose + Hyperglycemie Epidemiologie Mortaliteit 5 à 10% in

Nadere informatie

Hyperglycemie Keto-acidose

Hyperglycemie Keto-acidose Hyperglycemie Keto-acidose Klinische les Marco van Meer SJG 20 06 2007 (acute) ontregeling van diabetes Doel Op het einde van mijn presentatie is jullie kennis over glucose huishouding en ketoacidose weer

Nadere informatie

Hypoglycemie. < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen.

Hypoglycemie. < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen. Hypoglycemie < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen. Hypoglycemie Behandeling: 1. Bij twijfel glycemiecontrole. 2. Indien

Nadere informatie

BIJNIER. Dr. Frank Nobels Apr. Biol. Lieve Van Hoovels. OLVZiekenhuis Aalst-Asse-Ninove

BIJNIER. Dr. Frank Nobels Apr. Biol. Lieve Van Hoovels. OLVZiekenhuis Aalst-Asse-Ninove BIJNIER Dr. Frank Nobels Apr. Biol. Lieve Van Hoovels OLVZiekenhuis Aalst-Asse-Ninove INLEIDING CASUS man, 54 jaar Kliniek: reumapatiënt Therapie: langdurig medrol, geleidelijk afbouwen Laboratorium: onder

Nadere informatie

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma...

Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... Case-report: Een vrouw met een onbegrepen coma... H.J.Jansen, E.S. Louwerse, C.P.C. de Jager Intensive Care, Jeroen Bosch Ziekenhuis, lokatie: Groot Ziekengasthuis Nieuwstraat 34, 5211 NL, s-hertogenbosch

Nadere informatie

DIABETISCHE NEFROPATHIE

DIABETISCHE NEFROPATHIE DIABETISCHE NEFROPATHIE Onderdeel van de micro-angiopathie bij diabetes mellitus. Insuline-afhankelijke DM 30% vd ptn krijgt nefropathie Niet-insuline-dependente DM 5% vd ptn Pathogenese: Meerdere factoren

Nadere informatie

Zuurbase evenwicht. dr Bart Bohy http://www.medics4medics.com

Zuurbase evenwicht. dr Bart Bohy http://www.medics4medics.com Zuurbase evenwicht 1 Zuren 2 Base 3 4 5 6 7 oxygenatie / ventilatie 8 9 Arteriële bloedgaswaarden Oxygenatie PaO2: 80-100mmH2O SaO2: 95-100% Ventilatie: PaCO2: 35-45mmHg Zuur-base status ph: 7.35-7.45

Nadere informatie

Presentatie Casus 1b. Victoria Janes & Yvonne Poel

Presentatie Casus 1b. Victoria Janes & Yvonne Poel Presentatie Casus 1b Victoria Janes & Yvonne Poel Casusbeschrijving Vrouw: 55 jaar wordt door de ambulance naar de SEH gebracht, waar u als arts-assistent assistent werkzaam bent. Dezelfde ochtend heeft

Nadere informatie

ENDOCRIENE URGENTIES. Introductie. E. DHONDT, Med Maj

ENDOCRIENE URGENTIES. Introductie. E. DHONDT, Med Maj ENDOCRIENE URGENTIES Introductie E. DHONDT, Med Maj Dienst Urgentiegeneeskunde en Mobiele Urgentiegroep Militair Hospitaal Koningin Astrid, Bruynstraat, B-1120 BRUSSEL Universitaire Ziekenhuizen Leuven

Nadere informatie

Kliniek endocrinologie. Dirk Vanderschueren

Kliniek endocrinologie. Dirk Vanderschueren Kliniek endocrinologie Dirk Vanderschueren Kliniek Vrouw 64 jaar Geen klachten wel wat meer depressief MVG: negatief buiten polsfractuur 5 jaar geleden KO: BD 140-80, pols 88, gekende goiter Kliniek Vrouw

Nadere informatie

Een verhit postoperatief beloop

Een verhit postoperatief beloop Een verhit postoperatief beloop Centraal anticholinerg syndroom? R Verhage C Hofhuizen Casus Dhr V, 31-1-1952 Voorgeschiedenis: - dilatatie aorta ascendens. - AF, thrombus linker hartoor (verdwenen na

Nadere informatie

MANAGEMENT VAN DIABETES KETO-ACIDOSE (DKA)

MANAGEMENT VAN DIABETES KETO-ACIDOSE (DKA) MANAGEMENT VAN DIABETES KETO-ACIDOSE (DKA) 1. ACHTERGROND 1.1. DKA komt voor bij een absoluut of relatief insulinetekort en het gecombineerd effect van de counterregulatory hormonen ( catecholamines, glucagon,

Nadere informatie

Hypoglycemie bij kinderen en adolescenten met diabetes mellitus

Hypoglycemie bij kinderen en adolescenten met diabetes mellitus Hypoglycemie bij kinderen en adolescenten met diabetes mellitus Dr. G. Massa in samenwerking met de Kinder- en Jeugddiabetesteam Jessa Ziekenhuis Hasselt Hypoglycemie Definitie en voorkomen Oorzaken Symptomen

Nadere informatie

Elektrolytstoornis tijdens ALS. samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH

Elektrolytstoornis tijdens ALS. samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH Elektrolytstoornis tijdens ALS samenstelling: Pim Keurlings, arts SEH Inhoudsopgave Doelstelling Context: 4 H s en 4 T s Kalium Hyperkaliëmie Hypokaliëmie Samenvatting Vragen/discussie Doelstelling Inzicht

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker. (poten'ële) belangenverstrengeling

Disclosure belangen spreker. (poten'ële) belangenverstrengeling Disclosure belangen spreker (poten'ële) belangenverstrengeling Geen Diagnose nieuwe diabeet: (h)erkennen is van levensbelang! W.H.Stokvis- Brantsma, kinderarts- endocrinoloog Diabeter Petra Schram, kinderarts

Nadere informatie

Bij een metabole acidose is er een daling van de ph en het bicarbonaatgehalte. Compensatoir kan het CO2 gehalte in het bloed dalen.

Bij een metabole acidose is er een daling van de ph en het bicarbonaatgehalte. Compensatoir kan het CO2 gehalte in het bloed dalen. ZUUR BASE EVENWICHT Afwijkingen in het zuur base evenwicht worden onderverdeeld in respiratoire en metabole acidose, respiratoire en metabole alkalose en gemengde aandoeningen. 1.1 Respiratoire acidose

Nadere informatie

Eerste hulp bij ketonen

Eerste hulp bij ketonen Eerste hulp bij ketonen Wat zijn Ketonen Wat is Keto-Acidose? Bij een tekort aan aanwezige insuline in het lichaam kunnen de koolhydraten of suikers niet in de lichaamscellen. Gevolg is dat het lichaam

Nadere informatie

Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie. Bart van Silfhout Ventilation Practitioner

Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie. Bart van Silfhout Ventilation Practitioner Respiratoire complicaties bij thoraxchirurgie Bart van Silfhout Ventilation Practitioner Doel & inhoud Het uitwisselen van ideeën, kennis en gedachten en vooral een leuke voordracht!!! Gasuitwisseling

Nadere informatie

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten

Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten Refeedingsyndroom in de Oncologie Marleen Ariëns en Esther Heijkoop Diëtisten 2015 Agenda Historie Ondervoeding en oncologie Refeeding Casus tijdens de presentatie 1ste lijn Refeeding? Historie Belegeringen

Nadere informatie

Workshop Toxicologie Casuistiek. PAO Labdag 4 december 2014 Inge van Berlo

Workshop Toxicologie Casuistiek. PAO Labdag 4 december 2014 Inge van Berlo Workshop Toxicologie Casuistiek PAO Labdag 4 december 2014 Inge van Berlo Casus 1 48 jarige man opgenomen met trekkingen thuis en in de ambulance - Op SEH ademstilstand en asystolie - Bradycardie - Insulten

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER NATRICLO 585 mg/10ml NATRICLO 1g/10ml NATRICLO 2g/10ml NATRICLO 3g/10ml NATRICLO 4g/20ml NATRICLO 6g/20ml Concentraat voor oplossing voor infusie Natriumchloride

Nadere informatie

DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS. DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven

DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS. DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven Doelstelling van diabetesbeleid Kwaliteit: veilig medisch beleid voor diabetespatienten in dagziekenhuis:

Nadere informatie

POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN. Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B.

POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN. Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B. POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B. POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN Pulmonale verwikkelingen Cardiovasculaire verwikkelingen Renale

Nadere informatie

Diabeteszorg aan het eind van het leven.geen Standaard. Casuïstiek Nr. 1. Vervolg. Casuïstiek Nr. 2. Vervolg 14-6-2013

Diabeteszorg aan het eind van het leven.geen Standaard. Casuïstiek Nr. 1. Vervolg. Casuïstiek Nr. 2. Vervolg 14-6-2013 Diabeteszorg aan het eind van het leven.geen Standaard Drie patiënten, driemaal onzekerheid 1 2 Casuïstiek Nr. 1 Man, 85 jr, BMI: 28, Duur DM2:15jr Medicatie: 2dd 850 mg metformine HbA1c: 48 mmol/mol (6

Nadere informatie

Osmo- en volumeregulatie

Osmo- en volumeregulatie Osmo- en volumeregulatie De water- en zouthuishouding van het lichaam Anne Lohuis - 7 Februari 2013 Doelstelling Het verduidelijken van twee belangrijke functies van het menselijk lichaam, met daar aan

Nadere informatie

Protocol Ontregelde Diabetes Mellitus Patiënt

Protocol Ontregelde Diabetes Mellitus Patiënt Doel: Het op verantwoorde wijze telefonisch heldere afspraken maken over het bijreguleren van diabetespatiënten met een hyperglycemische of hypoglycemische ontregeling. Hyperglycemie: Een episode van een

Nadere informatie

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen

(On)zin van diabetes behandeling bij ouderen symposium 11/10/14 (On)zin van diabetes behandeling bij ouderen Dr. K. Mortelmans Endocrinologie RZ HHart Leuven Belang Toenemende prevalentie type 2 diabetes Wijzigende levensgewoonte Vergrijzing Meer

Nadere informatie

VLAAMSE DIABETESCENTRA VOOR KINDEREN EN ADOLESCENTEN

VLAAMSE DIABETESCENTRA VOOR KINDEREN EN ADOLESCENTEN VLAAMSE DIABETESCENTRA VOOR KINDEREN EN ADOLESCENTEN NAAM KIND:.............. CONTACTNUMMERS Mama..................... Papa....................... Andere..................... Behandelende arts.........

Nadere informatie

28-6-2010. Marjolein Emons. DEFG=don t ever forget glucose! SEH-arts UMC St. Radboud, 28 juni 2010

28-6-2010. Marjolein Emons. DEFG=don t ever forget glucose! SEH-arts UMC St. Radboud, 28 juni 2010 Opbouw Inwendige aandoeningen op de Spoedeisende hulp Marjolein Emons SEH-arts UMC St. Radboud, 28 juni 2010 Algemene aanpak Casuistiek Vragen Samenvatting Algemene aanpak A = airway B = breathing C =

Nadere informatie

Endocriene aandoeningen en hart- en vaatziekten

Endocriene aandoeningen en hart- en vaatziekten Endocriene aandoeningen en hart- en vaatziekten Dr. A.M.H. (Menno) Vergeer 16 september 2014 Hoe vaak kom je het tegen? zelden af en toe vaak Moet je van gehoord hebben Moet je bestuderen Leer je vanzelf

Nadere informatie

Polikliniek Endocrinologie, locatie AZU. Ziekte van Addison

Polikliniek Endocrinologie, locatie AZU. Ziekte van Addison Polikliniek Endocrinologie, locatie AZU Ziekte van Addison Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wat is de ziekte van Addison 3 3 Verschijnselen 6 4 Behandeling 6 5 Cortisol afhankelijkheid 7 6 Leven met de ziekte van

Nadere informatie

Zuur Base evenwicht en interpretatie van de bloedgassen. Dr Rudi Beckers Spoedgevallendienst

Zuur Base evenwicht en interpretatie van de bloedgassen. Dr Rudi Beckers Spoedgevallendienst Zuur Base evenwicht en interpretatie van de bloedgassen Dr Rudi Beckers Spoedgevallendienst Zuur-Base balans Essentieel voor een correcte stofwisseling Onevenwicht door uitval van vitale functies ph =

Nadere informatie

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag.

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag. Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015 Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart 12/3/14 pag. 2 Inhoudstafel Casus Probleemlijst Differentiaaldiagnoses Acuut

Nadere informatie

Middelenmisbruik en crisis

Middelenmisbruik en crisis Middelenmisbruik en crisis Een lastige combinatie Mike Veereschild Tom Buysse Middelengebonden spoedeisende situaties Intoxicatie van een verslavend middel Onthouding van een verslavend middel Kernsymptomen

Nadere informatie

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock. Medische protocollencommissie Intensive Care

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock. Medische protocollencommissie Intensive Care Titel Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock Datum vaststelling: 04-2008 Datum revisie: 04-2010 Verantwoording: Bron document: Medische protocollencommissie Intensive Care Surviving

Nadere informatie

De (vergiftigde) patiënt in shock. Prof.dr. Jan Meulenbelt 24 juni 2011 UMC Utrecht

De (vergiftigde) patiënt in shock. Prof.dr. Jan Meulenbelt 24 juni 2011 UMC Utrecht De (vergiftigde) patiënt in shock Prof.dr. Jan Meulenbelt 24 juni 2011 UMC Utrecht Hypotensie Shock Komt veel voor bij vergiftigingen Herken hypotensie lage bloeddruk en polsdruk capillary refill afgenomen

Nadere informatie

Bloedgasanalyse. Doelstelling. Bloedgasanalyse. 4 mei 2004 Blad 1. Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht. Zuur base evenwicht Oxygenatie

Bloedgasanalyse. Doelstelling. Bloedgasanalyse. 4 mei 2004 Blad 1. Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht. Zuur base evenwicht Oxygenatie Bloedgasanalyse Sacha Schellaars IC centrum UMC Utrecht Doelstelling De student kan de 4 stoornissen in het zuurbase evenwicht benoemen. De student kan compensatiemechanismen herkennen en benoemen. De

Nadere informatie

Levensbedreigende hyponatriëmie. J.G. van der Hoeven UMC St Radboud, Nijmegen

Levensbedreigende hyponatriëmie. J.G. van der Hoeven UMC St Radboud, Nijmegen Levensbedreigende hyponatriëmie J.G. van der Hoeven UMC St Radboud, Nijmegen 1 U meet een lage plasma [Na + ] - waarom? Concentratie = Totaal Na + in extracellulaire ruimte 2 U meet een lage plasma [Na

Nadere informatie

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen. Medische protocollencommissie Intensive Care

Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen. Medische protocollencommissie Intensive Care Titel Richtlijn behandeling van ernstige sepsis en septische shock volwassenen Datum vaststelling: 02-2013 Datum revisie: 02-2015 Verantwoording: Bron document: Medische protocollencommissie Intensive

Nadere informatie

bloedgassen Snelle interpretatie

bloedgassen Snelle interpretatie bloedgassen Snelle interpretatie Wat is de Ph Het aantal waterstofionen (H+) geteld per ml water. Hoeveel waterstofionen komen er bij een reactie vrij of gaan er verloren en/of hoeveel waterstofionen worden

Nadere informatie

Bloedgassen. Homeostase. Ronald Broek

Bloedgassen. Homeostase. Ronald Broek Bloedgassen Homeostase Ronald Broek Verstoring Homeostase Ziekte/Trauma/vergiftiging. Geeft zuur-base en bloedgasstoornissen. Oorzaken zuur-base verschuiving Longemfyseem. Nierinsufficientie Grote chirurgische

Nadere informatie

Polytrauma: de triade des doods. Dr. Tom Declercq AZ St. Jan Brugge Anesthesie Reanimatie

Polytrauma: de triade des doods. Dr. Tom Declercq AZ St. Jan Brugge Anesthesie Reanimatie Polytrauma: de triade des doods Dr. Tom Declercq AZ St. Jan Brugge Anesthesie Reanimatie De triade des doods! Hypothermie! Acidose! Stollingsstoornissen Casus! Dame, 81 jaar.! VKO als passagierster. Auto

Nadere informatie

Arteriële Hypertensie

Arteriële Hypertensie Arteriële Hypertensie Fysiopathologie Screening secundaire hypertensie B. Maes Definitie European Societies of Hypertension and Cardiology 2007 systolisch (mm Hg) Optimaal

Nadere informatie

Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia

Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia Intoxicaties bij een kinderen Kim Horsnell Kinderarts-intensivist Erasmus MC Sophia WES Symposium Maart 2012 Intoxicaties bij kinderen WES Symposium Maart 2012 Casus WES Symposium Maart 2012 8 maanden

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Kind met diabetes en intensieve therapie. Algemene informatie voor kind en ouders

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Kind met diabetes en intensieve therapie. Algemene informatie voor kind en ouders Kind met diabetes en intensieve therapie Algemene informatie voor kind en ouders KIND MET DIABETES EN INTENSIEVE THERAPIE ALGEMENE INFORMATIE VOOR KIND EN OUDERS INLEIDING Je bent voor de behandeling van

Nadere informatie

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015

Chronische nierschade A. van Tellingen. Smeerolie voor de poli 2015 Chronische nierschade A. van Tellingen Smeerolie voor de poli 2015 Wie dient verwezen te worden? 52-jarige vrouw met diabetische nefropathie: MDRD 62 ml/min/1.73m 2 en albuminurie 28 mg/l? 68-jarige man:

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN

DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN Belang van goede glycemieregeling perioperatief Ontregelde diabetes ( hyperglycemie) in een perioperatieve periode gaat samen met een slechte outcome voor de patiënt.

Nadere informatie

BE HOT: COOL DOWN. Gerjon Loop Special Care midden Limburg 25 januari 2007

BE HOT: COOL DOWN. Gerjon Loop Special Care midden Limburg 25 januari 2007 BE HOT: COOL DOWN Gerjon Loop Special Care midden Limburg 25 januari 2007 Koelen na reanimatie Bij comateuze patiënten na cardiac arrest Doel van de presentatie Deskundigheidsbevordering Achtergrondinformatie

Nadere informatie

Endocriene urgenties

Endocriene urgenties Endocriene urgenties SOS klier op hol Peter De Paepe Walter Buylaert Urgentieartsen Spoedgevallendienst UZ Gent Domus Medica, Houthalen Helchteren 14 april 2014 Endocriene urgenties Diabetes mellitus:

Nadere informatie

ph pco 2 po 2 BE SaO2

ph pco 2 po 2 BE SaO2 ph pco 2 po 2 HCO BE SaO2 zuurgraad bloed maat voor partiële koolzuurspanning (H 2 CO ) partiële zuurstofspanning bicarbonaat base excess arteriële zuurstofsaturatie (O 2 verzadiging van Hb) Birgit Nienhaus

Nadere informatie

Insulinepomptherapie Adviezen bij ontregeling

Insulinepomptherapie Adviezen bij ontregeling In deze brochure worden punten beschreven waarop u moet letten als u een insulinepomp gebruikt. De diabetesverpleegkundige heeft dit met u besproken. In deze brochure kunt u de informatie nalezen. Hoge

Nadere informatie

Heb je na het lezen van het boekje nog vragen? Stel die vragen dan aan je ouders, de kinderarts of de kinderdiabetesverpleegkundige.

Heb je na het lezen van het boekje nog vragen? Stel die vragen dan aan je ouders, de kinderarts of de kinderdiabetesverpleegkundige. Wat moet je doen bij een hypo of hyper? Deze folder is geschreven voor kinderen met diabetes en hun ouders/ verzorgers. Als je diabetes hebt, dan zijn er een aantal belangrijke regels waar je naar moet

Nadere informatie

De P, RR, adh,t, en vochtbalans

De P, RR, adh,t, en vochtbalans De P, RR, adh,t, en vochtbalans Een lezing Presentatie: Alfons Huisintveld Principe van de pols? Hart contractie linker ventrikel Slagvolume 70 100 ml Meten vd pulsatie Pols = a.r Hals = a.c Lies = a.f

Nadere informatie

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Eet gezond en gevarieerd Vermijd overgewicht Beweeg voldoende Stop met roken en beperk alcoholgebruik www.diabetescoach.be EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Een gezonde

Nadere informatie

Als je diabetes hebt en ziek wordt

Als je diabetes hebt en ziek wordt Als je diabetes hebt en ziek wordt 1 Iedere infectie induceert insuline resistentie en daarmee verhoogde insuline behoefte Anticiperend beleid Diabetes patiënten waarschuwen voor ontregeling bloedsuiker

Nadere informatie

Cardiologie. Inleiding. Peter Soethoudt Spoedgevallen Middelheim Verpleegkundige

Cardiologie. Inleiding. Peter Soethoudt Spoedgevallen Middelheim Verpleegkundige Cardiologie Inleiding Peter Soethoudt Spoedgevallen Middelheim Verpleegkundige Het hart Een holle spier, die door geregeld samen te trekken, bloed door het lichaam pompt (6 L / minuut) Het hart Is asymetrisch

Nadere informatie

Anatomie / fysiologie

Anatomie / fysiologie Anatomie / fysiologie Eliminatie en regulatie Nieren 3 FHV2009 / Cxx55 5+6 / Anatomie & Fysiologie - Nieren 3 1 Elektrolytenbalans Mineralen worden in het lichaam opgenomen door middel van voeding en drank.

Nadere informatie

Iris Wakelkamp, endocrinoloog Antonius ziekenhuis

Iris Wakelkamp, endocrinoloog Antonius ziekenhuis hormonen Iris Wakelkamp, endocrinoloog Antonius ziekenhuis mw. dr. A.M.J. (Annette) Kooijman-Buiting, klinisch chemicus, immunoloog WDH presentatoren Casus I Mevrouw Hendrikse, 48 jaar Op spreekuur met

Nadere informatie

Metabolic emergencies probleem onderbelicht

Metabolic emergencies probleem onderbelicht 19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht Metabolic emergencies probleem onderbelicht Hella Bosch Verpleegkundig specialist oncologie Máxima medisch centrum Eindhoven Wat is een metabolic emergencie? Een acute, potentieel

Nadere informatie

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade Dr. C. Jadoul Neuroloog AZ Nikolaas 1 Casus: recidief slikpneumonie Dame 75 jaar Spoed: algemeen achteruit (mentaal en fysiek) Antec: Parkinson

Nadere informatie

ZUURBASE. Praktisch bekeken

ZUURBASE. Praktisch bekeken ZUURBASE Praktisch bekeken Bloedgasafwijkingen en Electrolytstoornissen Enerzijds handteken van ziekte (hulp in diagnose) Anderzijds mogelijk (urgente) pathologie op zich (? nood aan behandeling) BEHANDELING

Nadere informatie

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel i artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel 2 Inhoud 1 Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase...

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. CALCICLO STEROP 11 meq 10ml Oplossing voor injectie. Calciumchloride dihydraat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. CALCICLO STEROP 11 meq 10ml Oplossing voor injectie. Calciumchloride dihydraat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER CALCICLO STEROP 11 meq 10ml Oplossing voor injectie Calciumchloride dihydraat Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het toediening van

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Wat te doen bij ontregeling van een kind met diabetes mellitus en een insulinepomp

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Wat te doen bij ontregeling van een kind met diabetes mellitus en een insulinepomp Wat te doen bij ontregeling van een kind met diabetes mellitus en een insulinepomp WAT TE DOEN BIJ ONTREGELING VAN EEN KIND MET DIABETES MELLITUS EN EEN INSULINEPOMP INLEIDING Het toedienen van de juiste

Nadere informatie

ZORG OP MAAT DOOR DE KINESITHERAPEUT

ZORG OP MAAT DOOR DE KINESITHERAPEUT ZORG OP MAAT DOOR DE KINESITHERAPEUT Bellemans Dirk Lic. Motorische revalidatie en kinesitherapie Bestuurslid Leuvense kinesitherapeuten Kring CASUS 1 - man 52 jaar - - 1,78 m - - 90 kg - - buikomtrek

Nadere informatie

Tropische verrassingen in de huisartsenpraktijk. Malaria

Tropische verrassingen in de huisartsenpraktijk. Malaria Tropische verrassingen in de huisartsenpraktijk Malaria Dr Bert Mulder, arts microbioloog 14 januari 2015 1 Casus Met dank aan Hanna Tuinhof, co-assistent 57-jarige man ingestuurde door huisarts naar SEH:

Nadere informatie

De laatste levensfase: over stervensscenario s. Iridium, 16 maart 2011. Dr. Gert Huysmans

De laatste levensfase: over stervensscenario s. Iridium, 16 maart 2011. Dr. Gert Huysmans De laatste levensfase: over stervensscenario s Iridium, 16 maart 2011. Dr. Gert Huysmans Oorzaak overlijden Dementie, frailty Orgaanfalen Acuut Kanker - de laatste levensfase - 2 kanker F U N C T I E OVERLIJDEN

Nadere informatie

Mijn patiënt heeft THORACALE PIJN. Dr. Tom Mulleners SZF Heusden-Zolder

Mijn patiënt heeft THORACALE PIJN. Dr. Tom Mulleners SZF Heusden-Zolder Mijn patiënt heeft THORACALE PIJN Dr. Tom Mulleners SZF Heusden-Zolder Epidemiologie 1/20 patiënten op de spoedgevallen klaagt van thoracale pijn Tot 20% van de MUG oproepen 3% tot 5% van de infarcten

Nadere informatie

Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn. Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts

Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn. Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts Als het mis gaat. Stoornissen bewustzijn Frans Rutten Anesthesioloog/spoedarts Casus 1 Vrouw, 74 jaar diep bewusteloos gevonden in de tuin Bekend met diabetes type II Langzame snurkende ademhaling Langzame

Nadere informatie

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts

Topics in Chronic Disease. Chronische Nierschade en de huisarts Topics in Chronic Disease Chronische Nierschade en de huisarts Toets Nierinsufficiëntie Casus Metabole stoornissen Vervolg casus Nabespreking toets Nierinsufficiëntie komt bij ruim 10% van de Nederlandse

Nadere informatie

Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan

Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan Deel 1 Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan Hetzorgtrajectdiabetes Inclusiecriteria 1 of 2 injecties insulinetherapie

Nadere informatie

Wat met diabetes en medicatie bij nuchtere patiënten?

Wat met diabetes en medicatie bij nuchtere patiënten? Wat met diabetes en medicatie bij e patiënten? Paper in het kader van de opleiding tot referentieverpleegkundige in diabetes, academiejaar 2009-2010. Auteur: Lieve Adriaensen, Sint Vincentius. Begeleider:

Nadere informatie

Hartfalen dubieus. Hartfalen onwaarschijnlijk

Hartfalen dubieus. Hartfalen onwaarschijnlijk Referentiewaarden Klinische Chemie Datum: 01-07-2012 BLOED Naam Referentiewaarde Eenheid 1-Antitrypsine 0,80 2,00 g/l 1-Foetoproteïne (AFP) < 6,0 ku/l ACE 0 2 jaar 8 109 IU/L 3 7 jaar 12 99 IU/L 8 14 jaar

Nadere informatie

Vulling. Hoeveel water heeft een mens en waar zit het?

Vulling. Hoeveel water heeft een mens en waar zit het? Vulling Hoeveel water heeft een mens en waar zit het? Vulling Lichaamswater Bij mannen 60%; vrouwen 50% ECV: iets minder dan de helft ICV: iets meer dan de helft Intravasculair (plasma): onderdeel van

Nadere informatie

Vallen als symptoom: een alarmteken?

Vallen als symptoom: een alarmteken? h.-hartziekenhuis vzw Vallen als symptoom: een alarmteken? Dr. C. Mertens geriater www.hhzhlier.be 1 Vallen als symptoom Val bij ouderen meer dan een traumatologisch probleem! www.hhzhlier.be Valevaluatie

Nadere informatie

Acute electrolytstoornissen. Hyperkalemie. Hyperkalemie assessment. Intake 17/04/2013. K + 3.5-5.0 meq/l

Acute electrolytstoornissen. Hyperkalemie. Hyperkalemie assessment. Intake 17/04/2013. K + 3.5-5.0 meq/l Acute electrolytstoornissen Prof. dr. Koen Van Hoeck Hyperkalemie Referentiecentrum Kindernefrologie UZA 03/ 821 3481 Prof. dr. D.Trouet S. Eerens RN expertverpleegkundige Marjan De Wulf,J ulie de Muynck

Nadere informatie

Femke Gresnigt SEH-arts KNMG OLVG Amsterdam Lid sectie toxicologie NVSHA Bestuurslid NVSHA portefeuille Opleiding & Onderwijs

Femke Gresnigt SEH-arts KNMG OLVG Amsterdam Lid sectie toxicologie NVSHA Bestuurslid NVSHA portefeuille Opleiding & Onderwijs Femke Gresnigt SEH-arts KNMG OLVG Amsterdam Lid sectie toxicologie NVSHA Bestuurslid NVSHA portefeuille Opleiding & Onderwijs Ecstasy in het OLVG Cijfers OLVG Casuïstiek ernstige complicaties Hyperthermie

Nadere informatie

Richtlijnen voor de behandeling van voorkamerfibrillatie. Dr E Raymenants Cardiologie St Maarten

Richtlijnen voor de behandeling van voorkamerfibrillatie. Dr E Raymenants Cardiologie St Maarten Richtlijnen voor de behandeling van voorkamerfibrillatie Dr E Raymenants Cardiologie St Maarten Inhoud o Epidemiologie Prevalentie Prognose Associatie met CV en andere aandoeningen o Definities & types

Nadere informatie

Thorax trauma. Casus GM. Demeyer I. OLV Ziekenhuis Aalst. 8 dec 2012 Met eigen middelen naar spoedgevallen > uren: stamp van paard op de borst

Thorax trauma. Casus GM. Demeyer I. OLV Ziekenhuis Aalst. 8 dec 2012 Met eigen middelen naar spoedgevallen > uren: stamp van paard op de borst 1 Thorax trauma Demeyer I. OLV Ziekenhuis Aalst Casus GM 8 dec 2012 Met eigen middelen naar spoedgevallen > uren: stamp van paard op de borst Blanco voorgeschiedenis 1 GM, man, 3/5/1951 Observatie: Zweet

Nadere informatie

Definitie van infarct. Klinische diagnose. Uitgebreidheid van necrose bepaalt de onmiddellijke en laattijdige prognose!

Definitie van infarct. Klinische diagnose. Uitgebreidheid van necrose bepaalt de onmiddellijke en laattijdige prognose! Acuut Myocardinfarct I Dieter Nuyens Cardiologie Definitie van infarct Klinische diagnose Anamnese Cardiale enzymes ECG veranderingen Uitgebreidheid van necrose bepaalt de onmiddellijke en laattijdige

Nadere informatie

28-10-2010. Leefregels en voorlichting bij chronische nierschade. Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade

28-10-2010. Leefregels en voorlichting bij chronische nierschade. Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade Welkom bij workshop 3 leefregels en voorlichting bij chronische nierschade Kathy Schoenmakers, nursepractitioner Hagaziekenhuis Anneke Boon, diabetesverpleegkundige SHG Annick Linders, huisarts SHG Leefregels

Nadere informatie

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Voorraadproducten. Nitroprusside dinatrium 2H2O 50 mg = 2 ml (ZI-15901661)

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Voorraadproducten. Nitroprusside dinatrium 2H2O 50 mg = 2 ml (ZI-15901661) 1. Naam van het geneesmiddel Nitroprusside dinatrium 2H 2 O 50 mg = 2 ml 2. Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling Bevat per ampul van 2 ml: Nitroprussidedinatrium.2-water : 50 mg (=25 mg/ml) Voor

Nadere informatie

Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven

Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven Rudi Caron Diabetesteam Gasthuisberg Leuven Diabetes: also a global disease Estimated global prevalence of diabetes In België :vandaag heeft 1/12 mensen diabetes 151 million 347 285 million 438 million

Nadere informatie

Functie van de nieren en wat kan fout gaan

Functie van de nieren en wat kan fout gaan Functie van de nieren en wat kan fout gaan Dr Lucien Hoekx Kliniekhoofd oncologische urologie Universitair Ziekenhuis Antwerpen 1 staalname MIDSTREAM urine Renogram 1. reinigen met chloramine 2. steriel

Nadere informatie

De geriatrische patiënt op de SEH. SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie

De geriatrische patiënt op de SEH. SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie De geriatrische patiënt op de SEH SEH onderwijsdag Sigrid Wittenberg, aios klinische geriatrie Relevante onderwerpen Delier Symptoomverarming Medicatie op de SEH Duur aanwezigheid patiënt op de SEH Delier

Nadere informatie

Klinisch redeneren D. Michel van Megen

Klinisch redeneren D. Michel van Megen Klinisch redeneren D Michel van Megen SEH/IC vpk CWZ Begrippen: Intracraniële infecties» meningitis» encefalitis Ruimte innemende processen» hersenabces» hersentumoren brughoektumor astrocytomen hypofysetumor

Nadere informatie

Sympathicomimetica intoxicatie

Sympathicomimetica intoxicatie Published on Medics4medics.com (http://www.medics4medics.com) Home > Toxicologie > Sypathicomimetica Sympathicomimetica intoxicatie Sympathicomimetica intoxicatie Image not found Active http://www.medics4medics.com/sites/default/files/resize/wysiwyg/sym-292x137.gif

Nadere informatie

FoodSteps - diabetes in beweging 28/10/2013

FoodSteps - diabetes in beweging 28/10/2013 FoodSteps - diabetes in beweging Wat is diabetes Symptomen Gevolgen Behandeling 5% van de bevolking heeft diabetes (= 1 op 20) Zuid West-Vlaanderen: 15 000 Verwachting komende jaar: x 2 (= 1 op 10) Pancreas

Nadere informatie

Infuusbeleid op recovery

Infuusbeleid op recovery Infuusbeleid op recovery Is vullen in of uit?? Sander van den Heuvel Anesthesioloog Stellingen Dagbehandelingspatiënten mogen best wat meer vocht krijgen Een krap vochtbeleid verbetert de resultaten bij

Nadere informatie

Hoe kan ik voorkomen dat er ketonen ontstaan? Er zijn een aantal dingen die u kunt doen om te helpen verhoogde ketonenniveaus en DKA te voorkomen:

Hoe kan ik voorkomen dat er ketonen ontstaan? Er zijn een aantal dingen die u kunt doen om te helpen verhoogde ketonenniveaus en DKA te voorkomen: Ketonen en diabetes Wat zijn ketonen? Ketonen zijn een bepaald type zuur. Ketonen blijven over wanneer het lichaam een deel van zijn eigen vet verbrandt, dit gebeurt als er niet genoeg glucose aanwezig

Nadere informatie

SYNONIEMEN: 2-Propeennitril, Acrylnitril, Vinylcyanide EINECS nr:203-466-5 CAS nr: 107-13-1 EEG nr: 608-003-00-4

SYNONIEMEN: 2-Propeennitril, Acrylnitril, Vinylcyanide EINECS nr:203-466-5 CAS nr: 107-13-1 EEG nr: 608-003-00-4 BEHANDELINGSKAART CHEMISCHE PRODUKTEN NAAM: ACRYLONITRIL FORMULE: CH 2 =CHCN SYNONIEMEN: 2-Propeennitril, Acrylnitril, Vinylcyanide EINECS nr:203-466-5 CAS nr: 107-13-1 EEG nr: 608-003-00-4 ALGEMENE GEGEVENS:

Nadere informatie

Workshop anamnese afnemen

Workshop anamnese afnemen Workshop anamnese afnemen Workshop anamnese afnemen l Carolien Vianen l Jeroen Martijn Plette l Annelies Epping Inhoud workshop l Anamnese in 3 onderdelen: 1. - Kennismaking - Observatie - Klacht waarmee

Nadere informatie