TUBERCULOSE door Dr. Uydebrouck (VRGT)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TUBERCULOSE door Dr. Uydebrouck (VRGT)"

Transcriptie

1 TUBERCULOSE door Dr. Uydebrouck (VRGT) DEFINITIES - DETERMINANTEN DEFINITIES Actieve tuberculose omvat alle pulmonale en extra-pulmonale tuberculosevormen bevestigd door een bacteriologisch, radiologisch of anatomopathologisch onderzoek of door een associatie van deze. Haar aangifte aan de Gezondheidsinspectie is verplicht. Het register is gebaseerd op de aangiften aan de provinciale gezondheidsinspectie. De betrouwbaarheid van de gegevens wordt gecontroleerd door navraag te doen bij de behandelende arts. In het Vlaams Gewest gebeurt de analyse van de gegevens door de Gezondheidsinspectie, in het Waals Gewest door de FARES en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest door VRGT en FARES samen. Tuberculose-incidentie In het Belgisch register worden alle gevallen van actieve tuberculose opgenomen inclusief recidieven waarvan de diagnose in het betreffende jaar werd gesteld. Multiresistente tuberculose wordt volgens de WGO gedefinieerd als een tuberculose veroorzaakt door een kiem resistent tegen minstens Isoniazide en Rifampicine, de twee meest efficiënte tuberculostatica (1-4). DETERMINANTEN Tuberculose is een besmettelijke ziekte die veroorzaakt wordt door Mycobacterium tuberculosis complex (M. hominis, M. bovis, M. africanum). Bij de factoren die de overdracht beïnvloeden kunnen vernoemd worden: de besmettelijkheid (open longletsel en afwezigheid van behandeling), de frequentie van blootstelling aan besmettingsbron, de woonomstandigheid (groot aantal mensen in kleine weinig verluchte plaatsen met weinig zonlicht). Vandaar dat risicogroepen werden omschreven m.n. gedetineerden, asielzoekers, illegalen, kansarmen, contactpersonen. Daarnaast lopen sommige personen een verhoogd risico de ziekte te ontwikkelen, meestal door verminderde immunitaire weerstand (HIV-seropositiviteit, hoogbejaarden). Ook minder gezonde voeding, het overmatig gebruik van alcohol of drugs, een concomitterende ziekte (anthraco-silicose bij voormalige mijnwerkers, diabetes, kanker) zijn risicofactoren (5). vroeger behandelde tuberculose minimum 1 jaar genezen verklaard

2 EPIDEMIOLOGISCHE GEGEVENS EPIDEMIOLOGIE De hiernavolgende gegevens zijn alle afkomstig uit de rapporten van de VRGT (Vlaamse Vereniging voor Respiratoire Gezondheidszorg en Tuberculosebestrijding) en de FARES (Fondation contre les Affections Respiratoires et pour l'education à la Santé (6-9), organisaties verantwoordelijk voor de tuberculosebestrijding in België. I. TUBERCULOSE-INCIDENTIEREGISTER 1. Evolutie van de incidentie in België en per gewest Tussen 1980 en 1989 is de tuberculose-incidentie in België, zoals in de meeste Westerse landen, exponentieel gedaald met ongeveer 5% per jaar (tabel 1). Indien deze trend zich had blijven voortzetten, zou de incidentie in 2000 gedaald zijn tot minder dan 8 per terwijl ze 12,8 per bedraagt. De breuk die vanaf het jaar 1993 in de trend is opgetreden, is hoofdzakelijk te wijten aan het toenemend aantal tuberculosegevallen in het allochtoon gedeelte van de bevolking dat uit landen met hoge tuberculoseprevalentie komt. De hoogste cijfers blijven die van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de laagste die van het Vlaams Gewest. In 2000 ligt de incidentie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest viermaal hoger dan in het Vlaams Gewest en ruim driemaal hoger dan in het Waals Gewest terwijl dit in 1980 slechts respectievelijk iets meer en iets minder dan 2 bedroeg. Vlaams Gewest Waals Gewest Brussels Hoofdstedelijk Gewest 40 / jaar Figuur 1. Evolutie van de tuberculose-incidentie in de drie Belgische gewesten ( ) 2

3 Jaar Tabel 1. Evolutie van de tuberculose-incidentie in de drie Belgische gewesten ( ) Vlaams Gewest Waals Gewest Brussels Hoofdstedelijk Gewest N Incidentie N Incidentie N Incidentie / / / ,3 21,9 20,1 17,5 16,9 15,7 16,4 14,7 13,3 13,1 13,2 11,3 10,6 12,4 11,6 10,7 10,4 9,4 9,2 9,2 9, ,4 32,1 31,1 23,7 22,4 20,6 19,6 17,9 14,9 16,3 15,5 14,6 13,1 13,2 14,6 12,6 11,6 11,7 10,5 12,6 11, ,1 56,8 52,3 44,6 48,3 41,1 34,5 37,1 36,3 38,0 33,0 34,8 30,5 36,4 38,0 34,9 37,4 36,5 32,5 32,0 38,2 N België Incidentie / ,1 28,8 26,9 22,2 21,8 19,8 19,2 18,0 16,1 16,6 15,8 14,6 13,3 14,9 15,1 13,6 13,3 12,7 11,8 12,4 12,8 2. Verdeling van de incidentie naar nationaliteit Tabel 2 geeft de tbc-incidentie per in België per Gewest en naar nationaliteit. De niet-belgen hebben steeds een hogere incidentie dan de Belgen. Tabel 2: Actieve tuberculose in België naar nationaliteit (2000). Incidentie (/ inwoners) en aantal nieuwe gevallen (tussen haakjes). Vlaams Gewest Waals Gewest Brussels België Hoofdstedelijk Gewest Belgen 6,8 (385) 8,4 (252) 17,6 (120) 8,1 (757) niet-belgen 62,7 (184) 38,2 (126) 89,5 (246) 62,0 (556) Totaal 9,6 (569) 11,3 (378) 38,2 (366) 12,8 (1.313) 3

4 De allochtonen (ongeveer 9,5% van de bevolking in België) zijn qua herkomst zeer verscheiden. Bij de ongeveer twee derden die uit Westerse landen komen, treffen we een tuberculose-incidentie aan van dezelfde grootteorde als bij de autochtonen in België. Ongeveer één derde (38%) van de allochtonen is afkomstig uit niet-westerse landen [Centraal- en Oost-Europa (inclusief Turkije), Azië (exclusief Japan), Afrika, Midden- en Zuid- Amerika], die te kampen hebben met een hoge tot zeer hoge tuberculoseprevalentie. Er is dan ook een duidelijk verschil tussen de tuberculose-incidentie van de Westerse en nietwesterse allochtonen en dat verschil is sinds 1993 nog toegenomen (tabel 3). In 1993 werd bij de allochtonen uit landen met een hoge tuberculoseprevalentie (LHP) die 3,4 % vertegenwoordigden van de populatie in België een tuberculose-incidentie gevonden van 119,6 per , terwijl bij Belgen en allochtonen uit landen met een lage tuberculoseprevalentie (LLP) de tuberculose-incidentie 11,1 per bedroeg (11 maal minder). In 2000 was het aandeel in de bevolking van de allochtonen uit LHP iets gedaald (3%), terwijl de tuberculose-incidentie bij hen gestegen was tot 162,2 per vs een incidentie van 8,1 per bij Belgen en allochtonen uit LLP (20 maal minder). LHP-allochtonen, die in 2000 dus nauwelijks 3% van de bevolking uitmaakten, stonden in voor 38 procent van de nieuwe tuberculosegevallen. Tabel 3. Evolutie van de tuberculose-incidentie naar nationaliteit (België ) Aantal allochtonen uit LHP* % van populatie Aantal tbcgevallen bij allochtonen uit LHP % van totaal aantal tbcgevallen tbc-incidentie (per ) allochtonen uit LHP Belgen en allochtonen uit LLP** , ,8 119,6 11, , ,7 119,2 11, , ,9 110,3 10, , ,1 113,9 9, , ,0 105,3 9, , ,4 111,1 8, , ,9 135,1 8, , ,4 162,2 8,1 * LHP: landen met hoge tuberculoseprevalentie ** LLP: landen met lage tuberculoseprevalentie 3. Verdeling naar leeftijd en geslacht Terwijl tuberculose bij de Belgen in het Vlaams en het Waals Gewest vooral aangetroffen wordt bij bejaarden, wordt tuberculose in het Brussels hoofdstedelijk Gewest reeds aangetroffen op jongere leeftijd (25-34 jaar), zelfs meer dan bij de ouderen, vooral bij de niet- Belgen. Bij niet-belgen ligt de tuberculose-incidentie in iedere leeftijdsklasse duidelijk hoger dan bij Belgen. Opvallend hierbij is de hoge incidentie in de jongste leeftijdsklassen nl. 34,5/ bij kinderen < 15 jaar (incidentie van 34,5/ bij de niet-belgen tegen 1,6/ bij de Belgen). 4

5 Mannen, van welke nationaliteit ook, worden ongeveer tweemaal frequenter door tuberculose aangetast dan vrouwen. Zo bedroeg in 2000 de incidentie op landelijk niveau 17,5/ bij mannen en 8,4/ bij vrouwen Belgen niet-belgen leeftijd vrouwen mannen incidentie / Figuur 2. Tuberculose-incidentie naar geslacht, leeftijd en nationaliteit (België 2000) 4. Verdeling naar risico Tuberculose is in de Westerse landen hoofdzakelijk een aandoening van personen die in een omgeving vertoeven waar ze een verhoogd risico lopen met tuberculose besmet te worden, allochtonen uit landen met hoge prevalentie, sociaal marginalen, gedetineerden, personeel uit de gezondheidssector, contactpersonen van een besmettelijke tuberculosepatiënt. Daarnaast zijn er personen die een risicofactor vertonen: patiënten met een concomitant gezondheidsprobleem (HIV positief, alcoholisme, IV-druggebruik, immunosuppressieve ziekte of behandeling, diabetes, ). In 2000 vertoonde 51% van het totaal aantal tuberculosepatiënten minstens 1 risicofactor zoals zojuist gedefinieerd. 5. Verdeling naar lokalisatie en bacteriologisch resultaat 73% (964) van het totaal aantal tuberculosegevallen (1.313) waren pulmonale vormen; 48% ervan waren positief op microscopisch onderzoek en dus zeer besmettelijk, 79% waren positief op cultuur. 5

6 II. REGISTER MULTIRESISTENTE TUBERCULOSE Naast het incidentieregister wordt sinds 1992 door VRGT/FARES met de medewerking van de laboratoria die gevoeligheidstests verrichten een register bijgehouden van de MR TBC. Gemiddeld worden er per jaar in de laboratoria 10 nieuwe gevallen van MR tuberculose vastgesteld (tabel 4). Opvallend is ook hier het aandeel van de allochtonen uit LHP (64%). Tabel 4. Multiresistente tuberculose in België ( ) Aantal patiënten MR (oud en nieuw) nieuwe MR Incidentie / met positieve cultuur N % inw * 15 1,2 10 0, * 17 1,3 10 0, * 11 0,9 6 0, (763) 9 1,1 (1,2) 4 0, (750) 13 1,6 (1,7) 8 0, (791) 16 1,9 (2) 11 0, (834) 14 1,6 (1,7) 6 0, (894) 20 2,2 (2,2) 18 0, (963) 17 1,7 (1,8) 14 0,4 * dubbel geregistreerde gevallen niet geëlimineerd ( ) bij wie gevoeligheidstests verricht werden 6

7 INTERNATIONALE VERGELIJKINGEN Tabel 5 geeft een overzicht van het aantal geregistreerde gevallen van tuberculose in verschillende landen van West-Europa (10), in de meeste van die landen is er trendwijziging tussen 1995 en Tabel 5. Tuberculose-incidentie per in 1998 trend t.o.v en % allochtonen in het tuberculoseregister. Land Incidentie 1998 Trend t.o.v Aantal allochtonen in het tuberculoseregister 1998 Denemarken % Frankrijk 11-24% Duitsland 12,7-32% Nederland 8,6-60% Portugal 53,3 -? Verenigd Koninkrijk 10,5 = 48% België 11,9-35% Alle landen opgenomen in de tabel hebben een incidentie lager dan 20/ , behalve Portugal. In Denemarken, Nederland en het Verenigd Koninkrijk is het aantal van de allochtonen in het tuberculoseregister gelijk of groter dan de helft van het totaal aantal tuberculosegevallen. In de meeste landen is er terug een daling van het totaal aantal gevallen vastgesteld. Opvallend is echter de toename van het aantal allochtonen in het tuberculoseregister. De bijdrage van een HIV-infectie lijkt in de meeste West-Europese landen, met uitzondering van Spanje, eerder marginaal. In België was in % (52 patiënten) van het totaal tuberculosepatiënten ook HIV seropositief. Het betrof vooral Afrikanen (77%). 7

8 PREVENTIE (11-12) De belangrijkste pijlers van een efficiënte tuberculosebestrijding zijn: 1. - een tijdige onderkenning van tuberculosepatiënten vooral deze met een besmettelijke vorm van tuberculose; - een adequate isolatie van (potentieel) besmettelijke patiënten; - een adequate behandeling met controle op therapietrouw zonodig door Directly Observed Therapy (DOT) = toediening van medicatie onder rechtstreekse supervisie (doorslikken onder toezicht) 2. systematische opsporing van tuberculosebesmetting en -behandeling bij contactpersonen van een besmettelijke tuberculosepatiënt 3. systematische screening van risicogroepen 4. epidemiologische surveillance: - bijhouden van een nationaal register om risicogroepen te omschrijven (surveillance) - van de resistentie aan antituberculeuze geneesmiddelen (teneinde de therapeutische schema s aan te passen) Opmerking: BCG vaccinatie is slechts in enkele zeldzame gevallen aangewezen m.n.: - allochtone kinderen < 5 jaar die teruggaan naar een land met hoge tuberculoseprevalentie (LHP) - gezondheidswerkers die in een LHP tussen de bevolking gaan werken voor meerdere maanden 8

9 SAMENVATTING Incidentie (per inwoners) in België 12,4 12,8 Vlaams Gewest 9,2 9,6 Brussels Hoofdstedelijk Gewest 32,0 38,2 Waals Gewest 12,6 11,3-20 x hoger bij allochtonen uit LHP dan bij Belgen en allochtonen uit LLP. - in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 3 tot 4 x hoger dan respectievelijk in het Waals en Vlaams Gewest. - toename met de leeftijd bij Belgen alle leeftijden (ook kinderen) bij allochtonen uit LHP - tweemaal meer bij mannen dan bij vrouwen - frequenter bij risicogroepen en bij personen met onderliggende aandoeningen Determinanten - besmettelijkheid van de patiënt - frequentie van blootstelling contact met besmettingsbron afkomstig uit land met hoge tuberculoseprevalentie - omgevingsfactoren; zonlicht, verluchting. - risicofactoren (concomitterende ziekten: diabetes, silicose, kanker) of immuundepressie (HIV-infectie, hogere leeftijd, IV-druggebruiker) - risicogroepen: gedetineerden, asielzoekers, illegalen, daklozen - therapietrouw 9

10 BESLUIT Na een regelmatige daling in de jaren 80 is er in een piek vastgesteld in de tuberculose-incidentie. Sindsdien wordt er weer een lichte daling vastgesteld doch het aantal jaarlijkse gevallen ligt nog steeds hoger dan verwacht, had de trend van de jaren tachtig zich verder gezet. De belangrijkste verklarende factor is de toename van het aantal allochtonen uit landen met hoge prevalentie die tuberculose ontwikkelen, evenals een verslechtering van het socio-economisch klimaat in bepaalde delen van de bevolking. Daarom is waakzaamheid geboden: een systematische opsporing van tuberculose in risicogroepen en een strikte opvolging van de behandeling blijft noodzakelijk. Lokale medewerkers van VRGT en FARES hebben daarin een belangrijke rol te vervullen in nauwe samenwerking met de behandelende arts en lokale preventieve of welzijnsdiensten. 10

11 LITERATUUR 1. Schwoebel V, Lambregts-van Weezenbeek C, Moro M.L, Drobniewski F, Hoffner S, Raviglione M, Rieder H. Standardization of antituberculosis drug resistance surveillance in Europe. Eur Respir J 2000; 16: Loddenkemper R. The need for antituberculosis drug resistance surveillance in Europe. Eur Respir J 2000, 16: Bastian I, Colebunders R. Treatment and prevention of MR TBC. Drugs 1999; 58 (4): Schluger NW. Diagnosis and treatment of drug resistent TB. Up to date Vol 8, n Migliori GB, Raviglione C, Schaberg T et al. TB management in Europe. Task Force of ERS, WHO and Europe Region of IUATLD. Eur Respir J 1999;14: VRGT Tuberculoseregister België FARES Registre de la Tuberculose Belgique Wanlin M, Uydebrouck M, Vermeire P, Bartsch P, Schandeyvl W, Dierckx P. Recent trends in tuberculosis incidence in Belgium. Arch Public Health 2000, 58, Fortuin M, Uydebrouck M, Wanlin M, Vermeire P, Schandevyl W, Gyselen A. Tuberculosis incidence and surveillance in Belgium. Arch Public Health 1998,56: Surveillance of TB in Europe EuroTb (InVS/KNCV) and national coordinators in Europe Region. Report on tuberculosis cases notified in 1998, Febr Targeted tuberculin testing and treatment of latent tuberculosis infection. Am J Respir Crit Care Med 2000; Rieder H. How to combat TB in the year 2000 Respiration, Karger:1998; 65:

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland 2011 surveillance rapport Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20-35 december 2012 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland

Nadere informatie

2 0 0 2 / 0 2. D ossiers va n het Observatorium voor Gezondheid en Welzijn van B russel-h oofdstad. Tu b e rc u l o s e

2 0 0 2 / 0 2. D ossiers va n het Observatorium voor Gezondheid en Welzijn van B russel-h oofdstad. Tu b e rc u l o s e 2 0 0 2 / 0 2 D ossiers va n het Observatorium voor Gezondheid en Welzijn van B russel-h oofdstad Tu b e rc u l o s e in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest s ituatie 2000 Gemeensch ap pelijke G emeensch

Nadere informatie

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2010 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20

Figuren en Tabellen. Tuberculose in Nederland 2010 surveillance rapport. behorend bij. Incidentie 0-2 >2-4 >4-6 >6-10 >10-20 >20 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland 21 surveillance rapport Incidentie - 2 >2-4 >4-6 >6-1 >1-2 >2 december 211 Figuren en Tabellen behorend bij Tuberculose in Nederland 21 Hoofdstuk

Nadere informatie

Waarom tijdig en correct melden zo belangrijk is. in 2009 Evolutie van de incidentie. Een probleem van de grote steden

Waarom tijdig en correct melden zo belangrijk is. in 2009 Evolutie van de incidentie. Een probleem van de grote steden Het Tuberculose Register België Waarom tijdig en correct melden zo belangrijk is Arrazola de Oñate W, Schol S samenvatting Jaarlijks wordt een epidemiologisch rapport opgemaakt dat alle geregistreerde

Nadere informatie

Opvolgen van tuberculinehuidtest: een behandeling voor latente tuberculose-infectie instellen of niet?

Opvolgen van tuberculinehuidtest: een behandeling voor latente tuberculose-infectie instellen of niet? Vlaams Agentschap Zorg & Gezondheid Koning Albert II-laan 35 bus 33, 1030 Brussel tel. 02 553 35 00 fax 02 553 35 84 zorg-en-gezondheid@vlaanderen.be www.zorg-en-gezondheid.be Vlaamse Vereniging voor Respiratoire

Nadere informatie

Een tuberculinehuidtest opvolgen: een behandeling voor een latente tuberculose-infectie instellen? Agentschap Zorg & Gezondheid

Een tuberculinehuidtest opvolgen: een behandeling voor een latente tuberculose-infectie instellen? Agentschap Zorg & Gezondheid Een tuberculinehuidtest opvolgen: een behandeling voor een latente tuberculose-infectie instellen? Agentschap Zorg & Gezondheid CAVE Deze brochure bevat een samenvatting van de bestaande richtlijnen. De

Nadere informatie

Tuberculose. Ziektebeeld. Incubatieperiode

Tuberculose. Ziektebeeld. Incubatieperiode DRAAIBOEK INFECTIEZIEKTEN CLB TUBERCULOSE 219 Tuberculose Ziektebeeld Tuberculose is een ernstige bacteriële infectieziekte. Meestal verloopt de infectie zonder symptomen en gaat deze over in een latente

Nadere informatie

Tuberculose & risicogroepen

Tuberculose & risicogroepen Tuberculosebestrijding Tuberculose & risicogroepen Themadag De Tweede MIJL Maria Knapen Sociaal verpleegkundige tuberculosebestrijding 11 oktober 2014 Programma Introductie Ziektebeeld tuberculose Bron

Nadere informatie

Resistente Tuberculose

Resistente Tuberculose pagina 1/5 Wetenschappelijke Feiten Bron: WGO (2008) over Resistente Tuberculose Samenvatting en details: GreenFacts Context - Tuberculose (TB) is een besmettelijke ziekte die wereldwijd alsmaar meer mensen

Nadere informatie

Advies ad-hoc commissie CPT ten aanzien van de binnenkomstscreening asielzoekers

Advies ad-hoc commissie CPT ten aanzien van de binnenkomstscreening asielzoekers Advies ad-hoc commissie CPT ten aanzien van de binnenkomstscreening asielzoekers D A T U M 19 september 2015 U W R E F. O N Z E R E F. 21.201/CoE/u.15.0050 O N D E R W E R P Aanleiding Sinds enige weken

Nadere informatie

Tuberculose in Nederland 2014. Surveillance rapport inclusief rapportage monitoring van interventies

Tuberculose in Nederland 2014. Surveillance rapport inclusief rapportage monitoring van interventies Tuberculose in Nederland 2014 Surveillance rapport inclusief rapportage monitoring van interventies Tuberculose in Nederland 2014 Surveillance rapport inclusief rapportage monitoring van interventies

Nadere informatie

Tuberculose Kernpunten 2013, update juli 2014 Figuur 1:

Tuberculose Kernpunten 2013, update juli 2014  Figuur 1: Tuberculose Kernpunten 2013, update juli 2014 Bron: Nederlands Tuberculose Register, RIVM-CIb Zie voor meer uitleg over de gebruikte begrippen en afkortingen het document Definities en afkortingen tbcrapportages.

Nadere informatie

Vlaams Agentschap Zorg & Gezondheid

Vlaams Agentschap Zorg & Gezondheid Vlaams Agentschap Zorg & Gezondheid Tuberculoseregister België 1 - Voorwoord......... Het tuberculoseregister België beschrijft de gemelde gevallen van tuberculose in één jaar in ons land, de evolutie

Nadere informatie

LEDEN VAN DE WERKGROEP MONITORING SCREENING RISICOGROEPEN (MSR) (IN ALFABETISCHE VOLGORDE):

LEDEN VAN DE WERKGROEP MONITORING SCREENING RISICOGROEPEN (MSR) (IN ALFABETISCHE VOLGORDE): Colofon LEDEN VAN DE WERKGROEP MONITORING SCREENING RISICOGROEPEN (MSR) (IN ALFABETISCHE VOLGORDE): Drs. C.G.M. (Connie) Erkens, arts maatschappij en gezondheid, KNCV Tuberculosefonds, Den Haag Dr. S.

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

TBC-JAARCIJFERS GGD ROTTERDAM-RIJNMOND

TBC-JAARCIJFERS GGD ROTTERDAM-RIJNMOND 2014 TBC-JAARCIJFERS GGD ROTTERDAM-RIJNMOND - Medewerkers team tuberculosebestrijding per 1 januari 2014 Teammanager: Veerle Wieërs Senior managementassistente: Monica Straal Tuberculose-artsen: Janine

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvraag

Samenvatting. Adviesvraag Samenvatting Hoewel tuberculose op wereldschaal veel voorkomt, is de ziekte in Nederland geen groot probleem. Vooral migranten uit landen waar wel veel tuberculose is, vormen een risicogroep. Omdat kinderen

Nadere informatie

TUBERCULOSEOPSPORING EN PREVENTIE IN HET WERKMILIEU

TUBERCULOSEOPSPORING EN PREVENTIE IN HET WERKMILIEU TUBERCULOSEOPSPORING EN PREVENTIE IN HET WERKMILIEU Eendrachtstraat 56; 1050 Brussel tel. 02/510 60 90 fax 02/511 46 14 e-mail: info@vrgt.be Deze aanbevelingen werden opgesteld door het Wetenschappelijk

Nadere informatie

Urban TB Control in Nederland

Urban TB Control in Nederland Urban TB Control in Nederland Gerard de Vries, MD, PhD Hoofd regiokantoor Nederland & Europa, KNCV Tuberculosefonds RIVM/Centrum Infectieziektebestrijding 23-03-2012 Presentatie > 100 jaar historie tbc-bestrijding

Nadere informatie

Resultaten voor België Cardiovasculaire preventie Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Cardiovasculaire preventie Gezondheidsenquête, België, 1997 6.8.1. Inleiding In deze module worden 2 specifieke preventiedomeinen behandeld: de hypertensie en de hypercholesterolemie. De hart- en vaatziekten zijn aandoeningen die uit het oogpunt van volksgezondheid,

Nadere informatie

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen HET AANBOD IN 2006 Aantal inrichtingen Gemiddelde grootte Dagcapaciteit Bezettingsgraden 2006 1.900 64 121.662 34,8% Januari

Nadere informatie

Tbc-bestrijding regio Utrecht

Tbc-bestrijding regio Utrecht jaarverslag 2011 Tbc-bestrijding regio Utrecht Juni 2012 GGD Midden-Nederland GG&GD Utrecht inhoudsopgave 1wet publieke gezondheid 1. wet publieke gezondheid 3 Tuberculosebestrijding als gemeentelijke

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE. Toestand op 31 december 2009

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE. Toestand op 31 december 2009 EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN BELGIE Toestand op 31 december 2009 Volksgezondheid & Surveillance november 2010 Brussel, België Intern referentienummer: 2010/68 SASSE A. VERBRUGGE R. BUZIARSIST

Nadere informatie

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN VLAANDEREN Toestand op 31 december 2009

EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN VLAANDEREN Toestand op 31 december 2009 EMBARGO TOT 23 NOVEMBER EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS EN HIV- INFECTIE IN VLAANDEREN Toestand op 31 december 2009 Volksgezondheid & Surveillance Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel België www.wiv-isp.be Volksgezondheid

Nadere informatie

Tuberculose in Nederland 2010. Surveillancerapport

Tuberculose in Nederland 2010. Surveillancerapport Tuberculose in Nederland 2010 Surveillancerapport Den Haag, december 2011 Auteurs E. Slump C.G.M. Erkens J.F. van Rest H.J. Schimmel M.M.G.G. Šebek D. van Soolingen Referenties Tuberculose in Nederland

Nadere informatie

DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN. EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË

DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN. EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË DIENST EPIDEMIOLOGIE VAN INFECTIEZIEKTEN EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË Toestand op 31 december EPIDEMIOLOGIE VAN AIDS en HIV INFECTIE IN BELGIË Dit project werd gefinancierd door: In

Nadere informatie

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid,

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, @ FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, september 29 Samenvatting De werkloosheid onder de 1 tot 2 jarige Nederlanders is in het 2 e kwartaal van 29 met

Nadere informatie

Ziekte van Alzheimer. Impact van de beperkingsmaatregelen op de terugbetaling. studie

Ziekte van Alzheimer. Impact van de beperkingsmaatregelen op de terugbetaling. studie studie Ziekte van Alzheimer Impact van de beperkingsmaatregelen op de terugbetaling van geneesmiddelen De ziekte van Alzheimer is een groot probleem voor onze volksgezondheid, niet alleen omdat er zoveel

Nadere informatie

6.1.1. De gezondheidstoestand

6.1.1. De gezondheidstoestand 6.1. Kernboodschap 6.1.1. De gezondheidstoestand Er is een verschuiving in het morbiditeitsprofiel in vergelijking met de gegevens over overlijden. In vergelijking met de voornaamste oorzaken van overlijden

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers ja Neemt de inkomensongelijkheid tussen arm en rijk toe? Toelichting: Een vaak gehanteerde maatstaf voor

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

8. Werken en werkloos zijn

8. Werken en werkloos zijn 8. Werken en werkloos zijn In 22 is de arbeidsdeelname van allochtonen niet meer verder gestegen. Onder autochtonen is het aantal personen met werk nog wel licht toegenomen. De arbeidsdeelname onder Surinamers,

Nadere informatie

Diversiteit en Gezondheid: Geslacht, SES, Etniciteit

Diversiteit en Gezondheid: Geslacht, SES, Etniciteit Diversiteit en Gezondheid: Geslacht, SES, Etniciteit Prof. Dr. Walter Devillé Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg UvA Vluchtelingen en Gezondheid OMGEVING POPULATIE KENMERKEN GEZONDHEIDS-

Nadere informatie

De tuberculosebestrijding in Oost-Europa

De tuberculosebestrijding in Oost-Europa Arts en samenleving Tuberculosebestrijding in Oost-Europa j.van olmen en j.veen Na decennia van daling is tuberculose de laatste jaren in Europa weer in opmars. Vooral in Oost-Europa is door toenemende

Nadere informatie

Tuberculose... Iedere mens kan deze infectie oplopen. Een kort historisch overzicht met betrekking. Een bedwongen gewaande ziekte in opmars.

Tuberculose... Iedere mens kan deze infectie oplopen. Een kort historisch overzicht met betrekking. Een bedwongen gewaande ziekte in opmars. Tuberculose... Een bedwongen gewaande ziekte in opmars. Johan P.A. BEULLENS, verpleegkundige spoed/mug A.Z. St. Maarten - campus Mechelen Tuberculose een ziekte sinds mensenheugenis bekend bij de mensheid.

Nadere informatie

Monitoringrapport 2012

Monitoringrapport 2012 Monitoringrapport 2012 Humaan 12 immuundeficiëntievirus 217 (HIV) infectie in 6Nederland Nederlandse samenvatting Monitoring van HIV in Nederland Elk jaar rond 1 december, Wereld AIDS dag, publiceert de

Nadere informatie

Welzijnsbarometer 2015

Welzijnsbarometer 2015 OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL "Cultuur aan de macht" de sociale rol van cultuur en kunst 26 november 2015 Welzijnsbarometer 2015 Marion

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen BRUGGE Arrondissement Brugge HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

Solidariteit: een zinkend schip? Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de gezondheidszorg

Solidariteit: een zinkend schip? Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de gezondheidszorg Solidariteit: een zinkend schip? Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de gezondheidszorg Prof. dr. Sara Willems Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg Sara.Willems@ugent.be Incidentie

Nadere informatie

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald PERSMEDEDELING VAN JO VANDEURZEN, VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN 4 oktober 2012 Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald De kans dat Vlamingen

Nadere informatie

Cultuur-sensitieve aspecten in de zorg

Cultuur-sensitieve aspecten in de zorg Cultuur-sensitieve aspecten in de zorg Toegespitst op kankerzorg dr. Mohamed Boulaksil Cardioloog i.o. Pharos Utrecht, 18 juni 2013 Indeling Definitie van begrippen Epidemiologische verschillen migrant

Nadere informatie

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk

67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 28 oktober 67,3% van de 20-64-jarigen aan het werk Tegen 2020 moet 75% van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar aan het werk zijn.

Nadere informatie

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik ITS, Radboud Universiteit Nijmegen Roelof Schellingerhout 024 3653500 r.schellingerhout@its.ru.nl 5 februari 2013 Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en

Nadere informatie

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN APRIL 213 INHOUD Het doel van de thermometer is een eerste berichtgeving over de stand van zaken in 212 over seksuele gezondheid in Nederland. De thermometer bevat nieuwe gegevens van de soa-centra, aangiftecijfers,

Nadere informatie

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE. Opsplitsing in nationaliteitsgroepen Fiche Kleurrijk West-Vlaanderen OOSTENDE HUIDIGE NATIONALITEIT PG2 NATIONALITEIT BIJ GEBOORTE PG 3 HUISHOUDENS PG 4 WERKZOEKENDEN PG 5 NIEUWKOMERS PG 6 Arrondissement Oostende Opsplitsing in nationaliteitsgroepen

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek

5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek 5. Verkrijgen en toekennen van de Belgische nationaliteit 1 5.1. Impact van de wijzigingen van het nationaliteitswetboek Sinds het ontstaan van het Koninkrijk stijgt het aantal vreemdelingen dat Belg wordt

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Beroerte. Aantal nieuwe patiënten met een beroerte. Definitie. Uitgave van de Nederlandse Hartstichting.

Feiten en cijfers. Beroerte. Aantal nieuwe patiënten met een beroerte. Definitie. Uitgave van de Nederlandse Hartstichting. Feiten en cijfers Uitgave van de Nederlandse Hartstichting November 211 Beroerte Definitie Beroerte (in het Engels Stroke ), ook wel aangeduid met cerebrovasculaire aandoeningen/accidenten/ziekte (CVA),

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

Wie hebben emigratieplannen?

Wie hebben emigratieplannen? Wie hebben emigratieplannen? -welk land? -terug? Arie de Graaf Inhoud presentatie -Achtergrond van de databron -Welke vragen zijn gesteld aan de respondenten -Emigratieplannen van autochtonen -Emigratieplannen

Nadere informatie

Info spot. Diabetes en depressie. Inleiding. Oktober - november - december 2011

Info spot. Diabetes en depressie. Inleiding. Oktober - november - december 2011 Oktober - november - december 2011 Info spot Diabetes en depressie Inleiding Diabetes mellitus, ofwel suikerziekte, is een chronische stofwisselingsziekte die gekenmerkt wordt door een te hoog glucosegehalte

Nadere informatie

Preventie van wiegendood bij zuigelingen

Preventie van wiegendood bij zuigelingen Preventie van wiegendood bij zuigelingen Edith Hesse Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel 02 / 642 57 71

Nadere informatie

Kennis van tuberculose bij Brusselse en Vlaamse huisartsen

Kennis van tuberculose bij Brusselse en Vlaamse huisartsen FACULTEIT GENEESKUNDE EN FARMACIE Kennis van tuberculose bij Brusselse en Vlaamse huisartsen Thesis neergelegd voor het behalen van de graad van Master in de Geneeskunde Gilles Biebuyck Academiejaar 2013-2014

Nadere informatie

Primaire preventie Behandeling P(rimaire p)reventie Secundaire preventie

Primaire preventie Behandeling P(rimaire p)reventie Secundaire preventie 1 Screening en gezondheidsbeleid Voorkomen is altijd beter dan genezen? Leuven, 24 april 2015 Prof. Dr. Joost Weyler Epidemiologie en Sociale Geneeskunde Screening en preventie Schema 2 Screening en preventie

Nadere informatie

Collectieve logiesverstrekkende bedrijven 2 GEWESTEN 2012 2.1 BRUSSEL HOOFDSTEDELIJK GEWEST Kerncijfers

Collectieve logiesverstrekkende bedrijven 2 GEWESTEN 2012 2.1 BRUSSEL HOOFDSTEDELIJK GEWEST Kerncijfers 2 GEWESTEN 212 Kerncijfers 212 - + 212 Aankomsten % Bezettingsgr aad Aandeel in de (%) BRUSSEL HOOFDSTEDELIJK GEWEST 1, 3.165.92 5.978.378 6.715,1% 1,89 46,2% 8,6% 54,4% 4.815.717 3.25.599 1. Logisvormen

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Inhoudsopgave hoofdstuk 2

Inhoudsopgave hoofdstuk 2 -46- Inhoudsopgave hoofdstuk 2 Samenvatting hoofdstuk 2 Tabellen: 2.1 Loop van de bevolking 2.2 Loop van de bevolking in Haaglanden per gemeente, Zuid-Holland en Nederland in 2013 2.3 Loop van de bevolking

Nadere informatie

Resultaten voor België Psychische Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Psychische Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997 6.2.1. Inleiding Binnen de verschillen factoren van risico gedrag heeft alcoholverbruik altijd al de aandacht getrokken van de verantwoordelijken voor Volksgezondheid. De WGO gebruikt de term "Ongeschiktheid

Nadere informatie

Cultuursensitiviteit Partners in de geboortezorg 13 mei 2014

Cultuursensitiviteit Partners in de geboortezorg 13 mei 2014 Cultuursensitiviteit Partners in de geboortezorg 13 mei 2014 Helena Kosec Pharos h.kosec@pharos.nl 1 Inhoud Migranten definities Gezondheid epidemiologische verschillen Gezondheid verschillen in zorggebruik

Nadere informatie

Factsheet Demografische ontwikkelingen

Factsheet Demografische ontwikkelingen Factsheet Demografische ontwikkelingen 1. Inleiding In deze factsheet van ACB Kenniscentrum aandacht voor de demografische ontwikkelingen in Nederland en in het bijzonder in de provincie Noord-Holland.

Nadere informatie

Welzijn inkomen en armoede

Welzijn inkomen en armoede Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 10 oktober 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Welzijn inkomen en armoede Samenvatting gemiddeld inkomen per Kempenaar 16.423/jaar (2010) iets lager

Nadere informatie

Academische werkplaats publieke Gezondheid (CEPHIR) en Infectieziektebestrijding

Academische werkplaats publieke Gezondheid (CEPHIR) en Infectieziektebestrijding Academische werkplaats publieke Gezondheid (CEPHIR) en Infectieziektebestrijding Een verkenning van de public health impact van 6 proefschriften 2006-2009 Chlamydia trachomatis Screening for Chlamydia

Nadere informatie

Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie

Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie Hepatitis C in penitentiaire inrichtingen Een onderzoek naar prevalentie C.J. Leemrijse M.Bongers M. Nielen W. Devillé ISBN 978-90-6905-995-2 http://www.nivel.nl nivel@nivel.nl Telefoon 030 2 729 700 Fax

Nadere informatie

uberculose Tuberculose in Nederland 2012 n Nederland Surveillancerapport

uberculose Tuberculose in Nederland 2012 n Nederland Surveillancerapport uberculose Tuberculose in Nederland 2012 n Nederland Surveillancerapport Tuberculose in Nederland 2012 Surveillancerapport Auteurs E. Slump C.G.M. Erkens R. van Hunen J.F. van Rest H.J. Schimmel D. van

Nadere informatie

Beleid screening asielzoekers en immigranten

Beleid screening asielzoekers en immigranten Beleid screening asielzoekers en immigranten Colofon LEDEN VAN DE WERKGROEP MONITORING SCREENING RISICOGROEPEN (MSR) (IN ALFABETISCHE VOLGORDE): Drs. C.G.M. (Connie) Erkens, arts maatschappij en gezondheid,

Nadere informatie

Osiris-NTR. Tuberculose LTBI (latente tuberculose infectie) Vragenlijst en handleiding. M.i.v. 1 januari 2015

Osiris-NTR. Tuberculose LTBI (latente tuberculose infectie) Vragenlijst en handleiding. M.i.v. 1 januari 2015 https://osiris.rivm.nl/osiris.htm Osiris-NTR Tuberculose LTBI (latente tuberculose infectie) Vragenlijst en handleiding M.i.v. 1 januari 2015 Via Help op de website van Osiris-NTR is ook de algemene handleiding

Nadere informatie

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001 Bijlage bij het persbericht dd. 08/06/15: 1 Vrouwen krijgen hun kinderen in toenemende mate na hun dertigste verjaardag 1. Het geboortecijfer volgens Kind en Gezin 67 875 geboorten in 2014, daling van

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers Hebben laaggeschoolden een hoger risico om in armoede te belanden? Ja. Laagopgeleiden hebben het vaak

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 Werkgelegenheid stabiel, werkloosheid opnieuw in stijgende lijn Arbeidsmarktcijfers derde kwartaal 2013 Na het licht herstel van de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

Nadere informatie

TOELICHTING BIJ DE KUBUS "AANTAL MIGRATIES NAAR PLAATS VAN HERKOMST EN PLAATS VAN BESTEMMING PER LEEFTIJD, GESLACHT EN NATIONALITEIT"

TOELICHTING BIJ DE KUBUS AANTAL MIGRATIES NAAR PLAATS VAN HERKOMST EN PLAATS VAN BESTEMMING PER LEEFTIJD, GESLACHT EN NATIONALITEIT TOELICHTING BIJ DE KUBUS "AANTAL MIGRATIES NAAR PLAATS VAN HERKOMST EN PLAATS VAN BESTEMMING PER LEEFTIJD, GESLACHT EN NATIONALITEIT" 1. Algemeen Deze tabellen geven aantallen migraties. In de "Inleiding

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten

Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten September 2013 Door: N. Rosendaal Introductie Amsterdam (A), Den Haag (DH), Rotterdam (R), en Utrecht (U) vormen samen de vier grootste steden

Nadere informatie

Kortcyclische arbeid, Op de teller!

Kortcyclische arbeid, Op de teller! Kortcyclische arbeid, Op de teller! 1 Doel Doel van dit instrument is inzicht bieden in de prevalentie (mate van voorkomen) en de effecten van kortcylische arbeid. Dit laat toe een duidelijke definiëring

Nadere informatie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie

Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Kosten en baten van lokale gezondheidspromotie Prof. Dr. Lieven Annemans Ghent University, Brussels University Lieven.annemans@ugent.be Lieven.annemans@vub.ac.be VIGeZ April 2013 1 Growth 7% Eén van de

Nadere informatie

NBVN. Jaarverslag 2012 Nederlandstalige Belgische Vereniging voor Nefrologie

NBVN. Jaarverslag 2012 Nederlandstalige Belgische Vereniging voor Nefrologie NBVN Jaarverslag 2012 Nederlandstalige Belgische Vereniging voor Nefrologie NBVN database & analyse De Commissie Registratie dankt alle dialysepatiënten en patiënten met een niertransplantaat voor hun

Nadere informatie

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken

nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 126 van JORIS POSCHET datum: 17 november 2014 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Preventiebeleid hiv en soa s - Stand van zaken Het Wetenschappelijk

Nadere informatie

212

212 212 Type 2 diabetes is een chronische aandoening, gekarakteriseerd door verhoogde glucosewaarden (hyperglycemie), die wereldwijd steeds vaker voorkomt (stijgende prevalentie) en geassocieerd is met vele

Nadere informatie

Gezondheidsenquête door middel van Interview België 2001

Gezondheidsenquête door middel van Interview België 2001 Gezondheidsenquête door middel van Interview België 2001 Deel 2 Gezondheidstoestand IPH/EPI REPORTS nr 2002-22 Afdeling Epidemiologie Juliette Wytsmanstraat 14 1050 Brussel Tel : 02/642.57.94 e-mail :

Nadere informatie

Socio-economische ongelijkheden in gezondheid in het Vlaams Gewest

Socio-economische ongelijkheden in gezondheid in het Vlaams Gewest Socio-economische ongelijkheden in gezondheid in het Vlaams Gewest Analyse indicatoren Gezond leven Analyse van de gezondheidsenquête in opdracht van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid Door Sabine

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN INFOKAART OUDEREN EN ROKEN Roken Roken is de risicofactor die de meeste sterfte en het meeste gezondheidsverlies met zich brengt en zodoende ook zorgt voor veel verlies aan kwaliteit van leven (1). Vijftien

Nadere informatie

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers De goederenuitvoer naar de VS in 2014 De Belgische goederenuitvoer naar de VS bedroeg 19,18 miljard euro, een toename in lopende prijzen met

Nadere informatie

Patiënten (niet-inwoners) in België

Patiënten (niet-inwoners) in België FOD Volksgezondheid SPF Santé Publique Observatorium voor Patiëntenmobiliteit Patiënten (niet-inwoners) in België DIRECTORAAT-GENERAAL GEZONDHEIDSZORG DGGS Dienst Datamanagement, Databankbeheer Eveline

Nadere informatie

Nationaal plan tuberculosebestrijding 2016-2020 Op weg naar eliminatie

Nationaal plan tuberculosebestrijding 2016-2020 Op weg naar eliminatie Nationaal plan tuberculosebestrijding 2016-2020 Op weg naar eliminatie Nationaal Plan Tuberculosebestrijding 2016-2020 Op weg naar eliminatie RIVM Rapport 2016-0028 Colofon RIVM 2016 Delen uit deze publicatie

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

Juni 2015 SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS. Pasop vzw

Juni 2015 SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS. Pasop vzw SAMENVATTING SCREENINGSSCHEMA UIT LEIDRAAD VOOR MEDISCHE CONSULTATIES BIJ SEKSWERKERS Pasop vzw 1 KERNBOODSCHAP Sekswerkers: zeer gevarieerde groep qua leeftijd, nationaliteit, werksector, taal, sociale

Nadere informatie

DE ACTIVITEITEN IN HET JAARVERSLAG ZIJN VERWEZENLIJKT MET DE STEUN VAN: VRGT JAARVERSLAG 2012 2

DE ACTIVITEITEN IN HET JAARVERSLAG ZIJN VERWEZENLIJKT MET DE STEUN VAN: VRGT JAARVERSLAG 2012 2 VRGT JAARVERSLAG 2012 DE ACTIVITEITEN IN HET JAARVERSLAG ZIJN VERWEZENLIJKT MET DE STEUN VAN: VRGT JAARVERSLAG 2012 2 VRGT JAARVERSLAG 2012 3 INHOUD INLEIDING 4 DE VRGT STAAT VOOR 6 DEEL 1 TUBERCULOSEREGISTER

Nadere informatie

Alcoholhulpvraag in Nederland

Alcoholhulpvraag in Nederland Alcoholhulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor alcoholproblematiek in de verslavingszorg 25-214 Houten, december 215 Stichting IVZ Alcoholhulpvraag in Nederland Belangrijkste

Nadere informatie

Advies nr. 55 van 13 mei 2013 betreffende de behandeling van patiënten met multiresistente tuberculose vanuit het oogpunt van de bescherming van de

Advies nr. 55 van 13 mei 2013 betreffende de behandeling van patiënten met multiresistente tuberculose vanuit het oogpunt van de bescherming van de Advies nr. 55 van 13 mei 2013 betreffende de behandeling van patiënten met multiresistente tuberculose vanuit het oogpunt van de bescherming van de volksgezondheid INHOUDSTAFEL I. Aanhangigmaking en afbakening

Nadere informatie

Visie. Van de redactie. Artikelen. Rubrieken Werkgroepen en verenigingen Personalia Promoties Agenda Richtlijnen voor auteurs

Visie. Van de redactie. Artikelen. Rubrieken Werkgroepen en verenigingen Personalia Promoties Agenda Richtlijnen voor auteurs Visie Van de redactie Artikelen Epidemiologie en bestrijding van tuberculose in Nederland J.V. Kuyvenhoven, C.S.B. Lambregts-van Weezenbeek, P.J.H.J. van Gerven De kliniek en diagnostiek van pulmonale

Nadere informatie

POSITION PAPER VAN DE HOGE GEZONDHEIDSRAAD nr. 9206

POSITION PAPER VAN DE HOGE GEZONDHEIDSRAAD nr. 9206 POSITION PAPER VAN DE HOGE GEZONDHEIDSRAAD nr. 9206 Oproep tot coördinatie voor een beter tuberculosebeleid in België: beschrijving van bedreigingen en voorstel tot oplossingen 2 maart 2016 Belgische context

Nadere informatie

De epidemiologie van Legionellose

De epidemiologie van Legionellose De epidemiologie van Legionellose Het nut van Osiris voor surveillance en onderzoek Petra Brandsema Centrum Epidemiologie en Surveillance, CIB, RIVM. De epidemiologie van Legionellose 12 mei 2014 2 Aantal

Nadere informatie

EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES

EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES VERTEGENWOORDIGING & STUDIES EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES Eind 2013 hebben de Onafhankelijke Ziekenfondsen een analyse gemaakt van de concentratie van de uitgaven

Nadere informatie

Vaccinatie. Jean Tafforeau

Vaccinatie. Jean Tafforeau Vaccinatie Jean Tafforeau Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat, 14 B - 1050 Brussel 02 / 642 57 71 E-mail : jean.tafforeau@iph.fgov.be

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZ/11/043 ADVIES NR 10/23 VAN 5 OKTOBER 2010, GEWIJZIGD OP 5 APRIL 2011, BETREFFENDE HET MEEDELEN VAN ANONIEME

Nadere informatie