Aanpak van Acute Thoracale Pijn pre-hospitaal en in-hospitaal. Dr P. Martens AZ St Jan BRUGGE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aanpak van Acute Thoracale Pijn pre-hospitaal en in-hospitaal. Dr P. Martens AZ St Jan BRUGGE"

Transcriptie

1 Aanpak van Acute Thoracale Pijn pre-hospitaal en in-hospitaal (6 feb 07) Dr P. Martens AZ St Jan BRUGGE Acute thoracale pijn 6 tot 10 % van de aanmeldingen op spoed < 20 % heeft ACS between 2 and 8 % of pts with AMI are mistakenly released (non white and women USA) Tot 20% van de gevallen in de prehospitaal zorg (MUG) 1

2 Thoracic pain atraumatic aneurysm dissecans 1.4% gastric ulcer, oesophagitis Pneumothorax 3% tensie Acute coronary syndrome AMI 26% / angina pectoris 40% pulmonary embolism 4% Pericarditis 1%, pleuritis hyperventilation Akute thoracale pijn Pijn relatief laat symptoom (abnormale wandbeweging op echo, ischaemie op Mibi scan) Graad van pijn correleert niet steeds met ernst van ischemie (weinig pijn bij LAD occlusie, groot gebied versus klein gebied met sterke differentiatie tov gezond myocard) Oppressie, serrement Nekpijn, kaakpijn! Soms nausea 2

3 N Engl J Med 2000; 342(16) An estimated 20 % of the money awarded in malpractice suits against ED physicians is related to the misdiagnosis and mistreatment of ACS Hoge graad van achterdocht en lage drempel om 12 afleidingen EKG te doen 3

4 RX face: beperkte informatie 4

5 Suicide: sprong van 3de verdieping Pneumothorax met drain (2-3 IC mid-clav) in situ! 5

6 Pneumothorax na mobilisatie drain Slechts 1 op 2 patienten met AMI door EMS getransporteerd 97% van de 30 d mortaliteit binnen de 48 u 6

7 Aandeel plotse dood op totale sterfte jaar : 18,5 % Mannen jaar : 27,0% Vrouwen jaar: 16,0% Rationale of management guidelines (BIWAC) Cardiovascular mortality = 40% of total mortality AMI = 5O % of cardiovascular mortality High mortality of AMI high case fatality predominantly pre-hospital (2/3) the in-hospital mortality is still high Long delay before recognition of alarming symptoms ( min) Mortality of AMI is time dependent (reperfusion) 7

8 ACS STemi Q- wave reperfusie! NSTemi Geen trombolytica Prevention - AMI Case Fatality PRE - HOSPITAL IN - HOSPITAL Sudden death cardiac failure NO DELAY VF recognition VF treatment Reperfusion Therapy (60 70%) 8

9 Verwikkelingen Optreden van hartritmestoornissen ventrikel-fibrillatie hartstilstand Het hartinfarct 9

10 The only treatment Torsade de pointe Isuprel en Mg, cave antiarrhytmica 10

11 The aim Tijdstip waarop elektroshock wordt toegediend in minuten na optreden hartstilstand phaze 11

12 Public Access Defibrillation dec 2005 Semi-automatische defibrillatoren in casino s, concerthall, vliegvelden, vliegtuigen, stadions, sporthallen, winkelcentra, centerparks (Plaatsen waar veel mensen aanwezig zijn); AED bij Traditionele hulpverleners: Politie Brandweer Ambulance organisaties De Casino studie Resultaten in 36 casino s gedurende 36 maanden Aantal mensen met hartstilstand 148 Levend uit het ziekenhuis 56 (38%) Aantal mensen met een hartstilstand met een getuige 84 Levend uit het ziekenhuis 53 (65%) 12

13 De Casino studie Overlevingspercentage Tijdsinterval collaps-defibrillatie shock: < 3 minuten: 74% > 3 minuten: 49% SAED concertgebouw Brugge 1200 Nieuwe ERC richtlijnen 12 dec 05 13

14 Pilootproject FOD, juli 2006, reeds 1x Ski stations? BMJ Steeds re precordialen afnemen bij inferior AMI 14

15 ST elevatie in V2R - V4R Ambulant 15

16 Na synchr defib Trop >9, LAD stop SO,man 1937 : STEMI >.2 mv in V1-V3 of nieuw ontstane LBBB , u 16

17 Vroegtijdige herkennning Alarm symptomen!!! Duur > 20 min en/of Herhaalde pijn aanvallen >1x/h TEGEN coronair syndroom Pijn duurt < 1 of enkele seconden (korte steken) Pijn duurt dagen zonder te verdwijnen Respiratie en/of lichaamshouding gebonden (pericarditis, pleuritis) 17

18 Chest pain and the patient When should I seek medical help? Who should I contact?!!!! MEDICAL URGENCY!!!! Call General Physician OR Call

19 Oneigenlijk gebruik 12,50 euro 01/01/03 18 vanaf april 2007 Indien niet door een arts verwezen (vermindering indien wel) indien niet minstens 12 uur in observatie indien niet per ziekenwagen Wetgeving DGH Definitie, toepassingsgebied & inrichting dienst 100 Imperatieve wetgeving De wet garandeert het publiek aangepaste hulp, maar De patiënt wiens toestand onmiddellijke hulp noodzaakt, verliest ieder principe van vrije keuze, naar dichtstbijzijnde ZH. 19

20 Risk stratification(by call) History of cardiac disease and/or Associated symptoms: dyspnoe, fainting, nausea, diaphoresis and / or Valse stoegangsnood age (male >40 y..) High risk Call Medical transport emergency system (MUG - SMUR) No-High risk Call standard transport emergency system Unless overruled by GP Early-in-hospital Management 1. Check vital signs 2. Establish ECG monitoring + defibrillator 3. Give oxygen (3-5 lit/min) ASA < 3 4. Establish IV access 5. Take 12-lead ECG 6. Obtain serum cardiac markers < Cardiological assessment: ST elevation AMI ACS without ST elevation ACS doubtful or non cardiac pathology < 20 20

21 ACS RX thorax is NIET dringend! Steeds in U-dienst DD pneu, AO diss, pneumonie Troponine T Cardiaal specifiek troponine geen verwarring met skeletspier eiwitten komt niet voor in normale situatie veel gevoeliger dan CK MB Troponine T beter dan I coëfficiënt of variance < 10 % (reproduceerbaar) Trop T ng/ml < neg op te volgen 21

22 Troponine T stijging 1. ACS 2. Niet coronaire syndromen - trauma met myocardcontusie - nierinsufficiëntie - Re ventrikelfalen bij acuut PE 3. Iatrogeen - CABG - coronaire stent -DC-shock -RF-ablatie - antracyclines 4. Vals positief Cholesterol Niet bepalen in de acute fase Kan tot 35% dalen Myoglobine Snelste cardiale merker doch weinig specifiek. Weinig gebruikt 22

23 MAX RIZIV regel: 3 per afname Opvolging AMI (uitgebreidheid) en detectie reïnfarct: CK-MB (< 6%) Bij patient ZONDER ST elevatie Opgepast : thoracale pijn + ST-elevatie nooit wachten op troponine Blijft gestegen tot 2 weken na chest pain. 23

24 Management high risk patient 1. Check vital signs 2. Establish ECG monitoring + defibrillator 3. Give oxygen (3-5 l/min) 4. Establish IV access 5*. Take 12-lead ECG 6*. Give short acting nitrate sublingual 7**. Give acetylsalicylic acid 160 mg po / IV (chewable) 8*. Give Opioid analgesic (e.g. morphine 1-4mg IV, niet IM) 9*. Consider pre-hospital thrombolysis if ST elevation AMI and time to hospital > 30 min * only in the presence of authorized medical docto ** plavix igv allergie aan ASA Nitraten Contra Systol RR < 100 mmhg Hartfrequentie < 50/min Tachycardie Rechter ventrikelinfarct Viagra (sildenafil) tot 24u voor de pijnaanval Behandeling: Trendelenburg! Vocht 24

25 ST- Elevation AMI 1. Check ASA / nitrates SL 2. Geef ev. Beta blokker 3. Start reperfusie therapie Thrombolyse 2 u Beide? PCI 12u Absolute indicaties voor primaire PCI (door- to- balloon < 90 ± 30 min) Cardiogene shock Contraindicaties voor thrombolyse Reinfarct na thrombolyse (cfr. CK-MB) Falen van thrombolyse (rescue PCI) Reanimatie na infarct 25

26 Niet in frigo te bewaren Bolus IV over 10, geen glc Metalyse Tenecteplase 8000 U = 40 mg flacon + 8 cc spuit Tenecteplase U = 50 mg flacon + 10 cc 1000 U/ml oplossing Recombinant fibrinespecifiek plasminogeen activator lichaamsgewicht Metalyse kg U mg ml < en < en < en < Thrombolyse na 1 u reperfusie? Aritmie, trage VT < 125/min ST elevatie met 50% verminderd En/of pijn verdwenen na 60 à 70 min. Zo niet: RESCUE PCI! 26

27 Metalyse met Heparine bolus 60 E/kg tot max 4000 IV Continu 12 E/kg tot max 1000 E/u Cefaline tijd: sec Clexane bolus 30mg IV SC 2 X 1mg/kg Vanaf 70 j. geen bolus en 2x 0.75 mg/kg SC Contraindicatie voor thrombolyse Absolute contraindicaties 1. Hersenbloeding. 2. CVA binnen de 12 maand. 3. Intracraniële tumor. 4. Actieve interne bloeding buiten menstruaties. 5. Gastro-intestinale bloeding in voorgaande maand. 6. Vermoeden van aortadissectie. 7. Majeure chirurgie in de voorbije 3 weken. 27

28 PCI 1/3 procedures voor stabiele angor pectoris 2/3 voor ACS en AMI Geen PCI zonder hartchirurgische ondersteuning Clexane: IV > SC Vooruitzicht PCI Verwijderen sheath 28

29 Zelfs met heli, PCI goedkoper dan thrombolyse: Verkorting opnameduur in acute faze Minder heropnames Binnen 60 min in PCI centrum ST elevatie: BV is verstopt! 29

30 DANAMI 2 : transfer for primary PCI versus thrombolysis on-site Ondanks de vertraging (43 min) nodig voor transfer Atlanta, March

31 ST-elevation AMI: reperfusion therapy Thrombolytic therapy!! Door-to-drug time < 30!! OR Direct PTCA!! Door-to-balloon time < 90±30!! Depending on hospital facilities BUT: refer for primary PCI if - cardiogenic shock or - contra-indication for thrombolysis - cardiac arrest. Indicaties voor primaire PCI STEMI (voorkeurbehandeling zo in shock) Added delay < 60 à 90 min. < 12 uur pijn (< 2 uur thrombolyse) leeftijd < 80 jaar voelbare pulsaties thv 1 van de Aa femorales relatieve exclusie status na CABG Ev Rheopro starten op spoed 31

32 < ½ of patients with STEMI present within 2 hours of symptoms Onafhankelijk van het opleidingsniveau van de patient, ook geneesheren. Rheopro op spoed bij ST heffing in afwachting van coronaro Of dubbele dosis plavix In stent thrombose DEL stent (taxus ), gaat fibrose tegen Steeds plavix! Recidief anterior infarct bij stoppen plavix owv tandextractie. Low responders (5-40%) (f/dm) 32

33 In ELK ziekenhuis (Mug) actieplan ivm access tot primaire angioplastie t snelst wanneer gebracht door ver- Wijzend ziekenhuis! Binnen 60 overal in België naar PCI centrum. Rheopro (ST heffing) Cath lab (terugbetaling) Zeker zo klonters in de coronairen Indien vertraagde flow na dilatatie Betere resultaten PCI wanneer al gegeven tijdens het transport naar het invasief centrum 33

34 Dichtstbijzijnde ziekenhuis middelen dienst 100 Aanpassing op basis van art 7 van het KB van 2/4/1965 dmv protocol binnen de PGCDGH Art 4, 6 KB 10/08/98 specifieke therapeutische noodzaak met lijst van ziekenhuizen 34

35 Triage naar PCI centrum? Prehospitaal trombolyse? Van bekommernis naar nieuw concept CPU Snelle behandeling MI vanaf voordeur UD Altijd standby monitor/defibrillator Snelle triage hoogrisiko pt naar CCU /cathlab Vermijden nodeloos getalm in UD Optimale structuur op UD voor onduidelijke gevallen vanaf de voordeur UD USA : kostenreductie (beddentekort) 35

36 Acute coronary syndrome without ST elevation 1. Check intake ASA 2. Check intake nitrates SL 3. Start heparin (LMWH sc or unfractionated IV) 4. Start nitrate IV (if bloodpressure > 100 mmhg) 5. Start Beta-Blockers Consider II b/ III a blockers (Aggrastat, aggregatieremmer) and invasive evaluation in patients at high risk for thrombotic events (recurrent or ongoing ischemia, troponin +) DD man, 1951 DD digoxine, hypokaliëmie 36

37 Kandidaten CPU Elke verdacht ischemische thoracale pijn, totdat infarct of acuut coronair syndroom uitgesloten is Zodra diagnose duidelijk of waarschijnlijk is, onmiddellijk doorschuiven naar specifieke eenheid : cath lab, CCU, ambulant Geen kandidaten voor CPU : respiratoire distress, dreigende beademing, shock, ( reanimatiebox) Verblijfsduur korter dan 12 uur, dus geen opname!! Indien opname waarschijnlijk, dan meteen hospitalisatie op CCU, low care... Chest pain without immediate diagnosis Cardiac pathology Angina, pericarditis, infarction 1. serial cardiac markers 2. ST segment monitoring 3. (echocardiography) 4. (stress test) Non-Cardiac pathology Pulmonary embolism pneumothorax aneurysma dissecans gastric ulcer oesophagitis hyperventilation. CHEST PAIN UNIT 37

38 2. Pathologie aortadissectie Longitudinale scheiding in de media van de aortawand, parallel met het lumen uitbreidend. Ontstaat uit een meestal dwarse scheur in intima en helft van media Mortaliteit: 1 à 2 %/uur gedurende de eerste 48 uur Clinical aspects Chest pain 10 % ED visits Broad DD Minority aortic dissection But: mortaltity rises 1-1,4 %/ hour if untreated Treated: 30 d survival rate: 80% (AA) 30 d survival rate: 90% (DA) But: disatreous iatrogenic consequences when anticoagulant therapy for presumed ACS JAMA 2002, 287,

39 su Med. Therapie Ongecompl. Aortic dissection DeBakey I De Bakey II DeBakey IIIa Debakey IIIb Ascending + arch Ascending only Descending only Descending + abdom Stanford A Stanford A Stanford B Stanford B Surgery Surgery (complicated prothese ) prothese ) Beta-blokker Beta-blokker 39

40 Lokalisatie van de scheur 68 % aorta ascendens 10 % arcus aortae 20 % aorta descendens 2% aorta abdominalis Dissectieproces anterograde en/of retrograde uitbreiding met vorming van een dissecerend kanaal of vals lumen vals lumen in buitenste medialaag, omvat meer dan de helft van de aorta-omtrek 40

41 Pathogenese intimascheur,factoren Arteriële hypertensie (75%) Voorafbestaande aortapathologie : degeneratieve media-afwijkingen (aneurysma), Marfan syndroom, aortitis Bicuspiede aortaklep, coarctatio, zwangerschap Trauma, iatrogeen (cannulatie) of stomp trauma Complicaties van acute aorta dissectie Aortaklepinsufficiëntie Aortaruptuur (dood voor gevolg) Aortaobstructie Aortatakobstructie (Truncus pulmonalis obstructie) (Ruptuur in hartkamer) 41

42 Casus m. 79 jaar Binnengebracht in shock Geïntubeerd en beademd TTE massieve AI, dissectie aneurysmatische aorta ascendens, pericardtamponnade Pericardpunctie niet succesvol Start Dobutrex en Levophed Ct-scan TEE 42

43 43

44 Dissectie aneurysmatische aorta ascendens,type A/2,proximale uitbreiding in anulus Helical CT Sensitivity > 95% Specificity 98% Imaging + availability + extent of dissection (visceral, iliac arteries) + least operator dependent - radiology (stable patient) - contrast material Arch Intern Med 2006, 166, 1350 Chest 2002, 122, 311 Task Force Report, Eur Heart Jr 2001, 22,

45 Aortaobstructie Bij stop dissectie thv het diafragma of grote abominale vaten en geen re-entry Valse lumen kan volledig ware lumen afsluiten Aortatakobstructie Mogelijk voor elke tak in het dissectie gebied : coronairen, arcus-, viscerale en iliacale, renale vaten. Thrombose Afknappend vat : niet noodzakelijk obstructie 45

46 Kliniek (AO diss) Pijn (ernstig met bewegingsdrang), migrerend scheurend interscapulair ook naar de hals, evtl abdominaal, genitaliën Vaak hypertensie (diff RR, wisselend polsdeficit) Andere symptomen complicaties - neurologische complicaties (val post-cabg) - harttamponnade, anurie, viscerale ischemie, ischemie onderste ledematen Paralyse onderste ledematen (rgm) X-thorax Diagnostiek (technisch) Echocardiografie : combinatie TTE en TEE spiraal Ct-scan (zo hemodynam stabiel) MRI (niet praktisch) DSA Duplex halsvaten 46

47 Imaging Transoesophageal echocardiography (TEE) Sensitivity: % Specificity: % + bedside + hemodynamic unstable patient + aortic valve, pericardial effusion, AO descend - blind spot: distal ascending aorta, proximal aortic arch - operator dependent - distal extension below celiac trunk Arch Intern Med 2006, 166, 1350 Chest 2002, 122, 311 Task Force Report, Eur Heart Jr 2001, 22, 1642 TEE: mobiel 47

48 Behandeling Initiële behandeling : pijnbestrijding en bloeddrukcontrole Type A dissectie : heelkunde Type B dissectie : conservatief, tenzij complicaties Type A dissectie : heelkunde Zonder heelkunde : 50 % dood binnen 48 u 85 % dood binnen 1 maand 90 % dood binnen 3 maanden 48

49 Type B dissectie Conservatief medicamenteus en follow-up Tenzij complicaties : pijn, niet controleerbare art. hypertensie, toename van valse lumen, aneurysmale dilatatie, ruptuur, aorta- en - takobstructie Heelkunde bij type A dissectie Geen standaardprocedure Niet altijd radicaal en definitief Onmiddellijke complicaties voorkomen 49

50 Casus 2 : man 65 jaar Acute thoracale en abdominale pijn. Tijdelijke paraparese thuis Bij opname hypertensief, neurologisch ok, normale perifere pulsaties en vergelijkbare drukken Echo abdomen : dissectie abdominale aorta, linker iliaca TTE vermoeden dissectie distale arcus, verder ok TEE uitgebreide dissectie distaal van truncus, tot onder diafragma, geen intimascheur in arcus, wel scheur met flow in vals lumen in aorta descendens op 35 cm van tandenrij. Ct-scan 50

51 Casus 2 : man 65 j, type A, type I, dissectie distaal van truncus Dissectie AA, normale perfusie nierarteries 51

52 52

53 3. LONGEMBOOL Incidentie: 1 per 1000 doden/ jaar pijn lateraal, dyspnoe (pulm), tachycardie, stuwing (hemodynam), DVT. immobilisatie, reizen, obesitas, kanker, rolstoel, KV (risicofactoren) triade (hemoptoe, pijn, dyspnoe) slechts in 1/5 gevallen, aspecifieke tekenen koorts pleit niet tegen longembool diagnose slechts bevestigd in 30 % van klinisch vermoeden Longembool Mismatch opv/p scan (indien negatief, geen PE) Goudstandaard: pulmonalisangiografie Multislice helical CT scan (indien positief!) D-dimeren (rapid ELISA, indien neg. geen PE) S1Q3 (15%) Duplex OL (serieel, teken van Homans 30%) RX thorax: Westermark sign LDH Bloedgas (lage pco2) Echocardio: Re ventrikeldysfunctie 53

54 S1Q3 54

55 D-dimeer By-product of fibrinolysis (>500 microgr/l). Sensitief (afwezigheid sluit thrombose uit) doch niet specifiek (infectie, tumoren, bevalling, postop) 55

56 CT scan Snel mogelijk voor geïntubeerde patiënten idee van de localisatie beeld van andere intrathoracale structuren Beperking: subsegmentaire embolen (>5 ), (sensitiviteit is beperkter) Sternotomie, na poging met actilyse; 8 cm lange klonter 03/05 56

57 PE PM nov 05 11% dead within 1 hr Only minority receive treatment (heparine, LMWH (fraxodi 1x0.1ml/10kg BW), thrombolyse zo HD en resp. deteriorerend of onstabiel) + unchanged last 40 yrs Actilyse Veneuze klonter = fibrine, dus fibrinolyse! Arteriële klonter zijn plaatjes, dus plaatjes aggregatie remmers! 100 mg IV over 2 uur. 57

58 Face lift (langdurige ingreep) Bij verleggen op de afdeling, obstructieve shock, moeizame CPR Dringende cath lab: PE re midden- en onderkwab - Actilyse 50 mg/ 2 u gevolgd door 50 mg over 5 uur; gevolgd door heparine Compressief verband thv facies. Cardiac arrest 12 uur na face-lift (10 u durende Ingreep.) 58

59 59

60 Spierscheurtje IC na hoestbui (CT owv PE?) IC spierscheurtje 60

61 EINDE 61

62 N Engl J Med oct 2003, Matisse investigators PE treatment Hemodynamisch stabiel: once daily SC fondaparinux (ARIXTRA) is minstens even effectief als LMW heparine Hoogrisico: knie-, heupprothese (anders niet terugbetaald) PE Golden hour: stroke, ACS, trauma, bacter meningitis D-dimer (neg test is van belang) is not the troponin of PE 62

63 Cocaïne leidt tot hartproblemen Vooral twintigers en dertigers Steeds meer twintigers en dertigers kampen met hartproblemen als gevolg van cocaïnegebruik.,,het aantal jonge mensen dat met pijn in de borststreek komt aankloppen, valt niet meer te tellen'', beweert professor Paul Calle, diensthoofd bij de spoedopname van het Gentse UZ.,,Het percentage daarvan dat cocaïne gebruikt, wordt altijd maar groter.'' Nieuwsblad 25 okt 2005 KLINISCH PAD Methode om praktijkrichtlijnen, procedures en protocols (evidence based) te implementeren in een georganiseerde patientenstroom 24/24u, 365 dagen per jaar. 63

64 Zahn Am Heart J 2001;142:105 CPU AZ St-Jan Localisation : in new UD Including separate unit Total 4 monitored beds Specific staff 64

65 CPU staff : AZ St.-Jan Objectives 1 specialized nurse 24/24h (tel 2000) 1 cardiology (tel 2629) / internal medicine resident (tel 3088) 1 cardiologist staff member on call (list available) 1 ED resident / staff member (list available) secretarial support : poli cardio (tel. 2670/2845) CPU activities : AZ St.-Jan objectives Rule-out AMI and speed up treatment Rule-out ACS and speed up treatment Triage and short term observation( < 12 h) Coordination of referrals from other hospitals for primary PTCA Triage of other acute cardiac diseases : pulmonary edema, syncope, arrhythmias (before transfer to CCU/VE 65) 65

66 NEJM aug 03 Intracranial hemorrhage MUG KB van 10/04/1995 Ziekenhuisfunctie beoogt beperking van therapievrij interval door op vraag van de aangestelde 100 onmiddellijk terplaatse te gaan uitvoeren dringende med en verpl handelingen toezicht tijdens overbrenging 66

67 HEART ATTACKS: gone with the century? Brown and Goldstein (molecul. Genetica), Science 1996 Maandag 29 maart 2004 (zomeruur): van de 85 patienten op spoed 11 met ACS of STEMI, 2 cardiac arrest. DANAMI-2, PRAGUE study PCI ook beter indien patient eerst nog naar een ander ziekenhuis dient getransporteerd te worden??? N Engl J Med 2003, Europ Heart J

68 Wat is CPU eigenlijk? Een structuur met een bijzondere filosofie Een eenheid met goed opgeleide verpleegkundigen Specifieke taken : 1. snelle triage, 2. snel opstarten : defibrillatie, reperfusie, 3. efficient doorverwijzen Specifieke uitrusting (ECG, lab, thorax, echocardio ) Localisatie : UD of CCU. Mediane afstand: 50 km Mediane transfertijd: 67 min. Gemiddelde transporttijd: 30 min. Incidentie VF, VT: 3.9% DANAMI-2 68

69 Jan 1966, first MICU, Lancet 1967 Ärzte-Zeitung vom November

70 Stent-graft at entry tear, Nengl JMed 99 70

71 conclusions Urgent risk stratification can be accomplished : who is at risk for VT/VF? Who needs defib? Key elements : chest pain + accompanying symptoms + risk profile (CABG ) Optimal in-hospital approach : CPU depends on fast interpretation of 12 lead ECG : who needs reperfusion? AMI : Optimal treatment = fast reperfusion AHA/ESC definitie : AMI = troponine T > 99 % referentie controle populatie tgv. ischemie (binnen eerste 24 h na incident) Na 3 tot 4 uur, te vroeg is vals negatief Rise and fall in biochemical cardiac 71

72 Metalyse (2) bolus over 10 IV IV lijn alleen natriumchloride (geen glucoseoplossing!) adjuvans aspirine heparine of Clexane IV/SC indicatie 1. ST-elevatie of LBBB 2. anteriorinfarct jaar 4. 6 h pijn 72

73 Primary Angioplasty in patients transferred from general community hospital to specialized PTCA units, with or without emergency thrombolysis 30-days mortality in PRAGUE-2 Berlin, September 2002 Filosofie CPU Elke potentieel coronaire pat moet hier geraken Altijd bedacht zijn voor VT/VF : defibrillator De behandeling van infarct is race tegen de klok Doorverwijzing van ACS naar verkeerde afdeling kan doodsvonnis (VF) betekenen Zodra coronair syndroom uitgesloten is patient doorverwijzen naar beste afdeling, evt ambulant 73

74 Aortaklepinsufficiëntie Uitbreidend dissectieproces naar proximaal met ontstaan van partiële loslating van het valvulaire apparaat Prolaps tijdens diastole Aortaruptuur Meest voorkomende doodsoorzaak Buitenwand van vals lumen dunner dan binnenwand, uitwendige ruptuur gemakkelijker dan re-entry Meestal op plaats van primaire intimascheur 74

75 PCI > fibrionlysis High-volume Experienced operator Readily available team (6 pm and 8 am) Added delay < 60 to 90 min 75

76 Acute coronaire syndromen geen ST elevatie ST elevatie NSTEMI O.A.P non-q-infarct Q-infarct Patient with chest pain GP 100 ambulance ambulance MUG ED MUG CPU observation discharge referral cath lab CCU 76

77 Koude ischemie:30 min. Aorta asc.vervanging voor type A, scheur proxim. ascendens cpb via re a.fem.canule, bicavale canulatie,vent vps,dhca,rcp Cave malperfusiefenomeen 77

78 Acute coronary syndrome without ST elevation ASA - LMW Heparin - Clopidogrel - Nitrate - Betablocker YES GP IIb / IIIa antagonist Coronarography(<48h) HIGH RISK * Recurrent ischemia (recurrent chest pain or dynamic STsegment changes) * Elevated troponin levels * Hemodynamic instability * Major arrhythmia s (VF, VT) * Diabetes mellitus NO Non-invasive testing tropon, ST-monitoring, cyclo, echo,. 78

79 79

80 TROICA 70% van de cardiac arrest patient: CAD of PE Naast de specifieke causale actie, ook betere microcirculatie (reperfusie) en hypercoagulability status na cardiac arrest (fibrine vorming) 80

81 Thrombolysis in Cardiac Arrest Patients suffering from out-of-hospital cardiac arrest of presumed cardiac origin and without restoration of spontaneous circulation (ROSC) will receive study drug immediately after randomisation (= as soon as possible after insertion of the IV line) and after first vasopressor injection within the standardised ACLS-CPR procedures. 500 pts /arm Randomised / Double blind PLACEBO TENECTEPLASE Continuation of CPR procedures as necessary Transfer and admission to a CCU / ICU Anticoagulation agents (e.g. UFH / LMWH) are not recommended before hospital admission. 28 day Case-Fatality in Ghent during in men years Case-Fatality Rate (%) All Hospitalised cases >40%: 2/3 prehosp Year Prof. G. De Backer, Ghent 81

82 CA 1 symptoom 97% van de 30 dagen mortaliteit binnen de 48 u CHEST PAIN Belgian Inter disciplinary Working group of Acute Cardiology Claeys MJ Vandekerckhove Y Bossaert L Calle P Martens P Hollanders G Vrints C Van de Werf F Renard M De Raedt H De Meester A De Smedt J...www.biwac.be 82

83 Acute coronary syndrome plaatjes 83

84 De nieuwe reanimatie partner De getrainde en geautoriseerde leek Transsectie en voorbereiding distale aorta, keuze prothese, distale anastomose 84

85 De partner/familie Onderzoek naar de mogelijkheden van een defibrillator thuis (!) bij de risico patiënt indien vroeg!!!! Eerste 2 uur na het begin van de pijn (golden hours) Boersma E Lancet 1996; 348 :

86 GRACE, Lancet 2002 Global Registry of Acute Coronary Events 94 hospitals in 14 countries < ½ of patients with STEMI present within 2 hours of symptoms Up to 30 % eligible for reperfusion therapy do not receive it Binnen 60 overal in België naar PCI centrum. 86

87 Echocardiografie TEE belangrijkste onderzoek Bij type A dissectie ook informatie over aortaklep, myocard, pericard, aorta descendens Combinatie TEE en TTE CCU 87

88 November 2003 Massief PE Casus: massief longembool, forse desaturatie, op CT: ¾ li pulmonaaltak en re bovenkwab, 4 dagen na thoraxtrauma met 4 ribfracturen links en clavicula fractuur links. Lieskatheterisatie en fragmenteren klonter met pigtailkatheter, waarop controle CT scan. 88

Aanpak van acute thoracale pijn

Aanpak van acute thoracale pijn Overzicht Aanpak van acute thoracale pijn Dr. F. Van den Brande Dept. Anesthesie, Kritische Zorgen en Pijnkliniek AZ Sint Jan AV, Brugge Epidemiologie Pathofysiologie Diagnostische benadering Kritische

Nadere informatie

Toekomst van de reanimatie: standpunt van de cardiolooog. Prof dr Johan Bosmans Interventiecardioloog Universitair Ziekenhuis Antwerpen

Toekomst van de reanimatie: standpunt van de cardiolooog. Prof dr Johan Bosmans Interventiecardioloog Universitair Ziekenhuis Antwerpen Toekomst van de reanimatie: standpunt van de cardiolooog Prof dr Johan Bosmans Interventiecardioloog Universitair Ziekenhuis Antwerpen Toekomst van de reanimatie: voorkomen is beter dan (misschien) genezen

Nadere informatie

Mijn patiënt heeft THORACALE PIJN. Dr. Tom Mulleners SZF Heusden-Zolder

Mijn patiënt heeft THORACALE PIJN. Dr. Tom Mulleners SZF Heusden-Zolder Mijn patiënt heeft THORACALE PIJN Dr. Tom Mulleners SZF Heusden-Zolder Epidemiologie 1/20 patiënten op de spoedgevallen klaagt van thoracale pijn Tot 20% van de MUG oproepen 3% tot 5% van de infarcten

Nadere informatie

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 197 198 Samenvatting In het proefschrift worden diverse klinische aspecten van primaire PCI (Primaire Coronaire Interventie) voor de behandeling van een hartinfarct onderzocht.

Nadere informatie

ACUUT CORONAIR SYNDROOM

ACUUT CORONAIR SYNDROOM ACUUT CORONAIR SYNDROOM Doelen ACS pathofysiologie begrijpen Risicofactoren voor ACS kunnen herkennen Diagnostische stappen kunnen volgen 12 februari 2015 Esther de Haan, verpleegkundig specialist cardiologie

Nadere informatie

Aortadissecties. Wie A zegt. H.P. Lok, cardio-thoracale chirurgie OLVG

Aortadissecties. Wie A zegt. H.P. Lok, cardio-thoracale chirurgie OLVG Aortadissecties Wie A zegt Definitie Dissectie: middeleeuws latijn dissectio, van dissecare (verl. deelw. dissectum), van dis- [uiteen] + secare [snijden]. Dissectie: proces waarbij de lagen van de aorta

Nadere informatie

Richtlijnen over het beleid van acute thoracale pijn.

Richtlijnen over het beleid van acute thoracale pijn. Richtlijnen over het beleid van acute thoracale pijn. Verslag van de Belgische Interdisciplinaire Werkgroep van Acute Cardiologie (BIWAC) Claeys MJ, Vandekerckhove Y, Bossaert L, Calle P, Martens P, Renard

Nadere informatie

Cardiologie De nieuwste ontwikkelingen. Dr. S.A.J. van den Broek Thoraxcentrum/Afdeling Cardiologie UMCG

Cardiologie De nieuwste ontwikkelingen. Dr. S.A.J. van den Broek Thoraxcentrum/Afdeling Cardiologie UMCG Cardiologie De nieuwste ontwikkelingen Dr. S.A.J. van den Broek Thoraxcentrum/Afdeling Cardiologie UMCG Dhr. A, 48 jaar taxichauffeur s ochtends 06.20 uur acuut pijn op de borst met een zwaar gevoel in

Nadere informatie

Acute thoracale pijn. Carl Van Haesendonck Patrick Vloemans

Acute thoracale pijn. Carl Van Haesendonck Patrick Vloemans Acute thoracale pijn Carl Van Haesendonck Patrick Vloemans Rol van de huisarts Basis Guidelines? Welke onderzoeken ECG,labo? Wanneer doorverwijzen? Urgent,electief electief? Hoe doorverwijzen? MUG? Tijdverlies?

Nadere informatie

casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015

casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015 Ventrikel septum ruptuur casus presentatie Rob Roudijk, Keuzecoschap intensive care 12-1-2015 Casus 70 jarige man RVO: post operatief na VSR correctie en triscuspidalisplastiek Dyspneu verdenking pneumonie,

Nadere informatie

Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen

Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen Scheurbuik? Het mysterie rondom type B aorta dissecties Prof.Dr. Hence Verhagen Vaatchirurg, Erasmus MC, Rotterdam, Dissecties Ingewikkeld ziektebeeld Komen in alle slagaderen voor Hebben, krijgen, veroorzaken

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 198 Het eerste deel van dit proefschrift beschrijft de effectiviteit van clopidogrel en tirofiban in patiënten met een acuut hart infarct verwezen voor een spoed dotter behandeling. In hoofdstuk 1 werd

Nadere informatie

ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN

ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN Definitie, pathofysiologie, symptomatologie en diagnostiek Dr. Marcel Daniëls Jeroen Bosch Ziekenhuis s-hertogenbosch ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN pathofysiologie Definitie symptomatologie

Nadere informatie

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis

ACUUT CORONAIR SYNDROOM. 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis ACUUT CORONAIR SYNDROOM 12 februari 2015 Esther de Haan Verpleegkundig specialist cardiolgie St Antonius Ziekenhuis Doelen Behandeling van ACS - Medicamenteus - Invasief Complicaties Prognose 2 Behandeling:

Nadere informatie

NVVC-CONNECT. In kaart brengen van zorg voor. Nederlandse patiënt met myocardinfarct

NVVC-CONNECT. In kaart brengen van zorg voor. Nederlandse patiënt met myocardinfarct NVVC-CONNECT In kaart brengen van zorg voor Nederlandse patiënt met myocardinfarct 1 NVVC-CONNECT Behandeling myocardinfarct Kan het beter? Regionale samenwerking Kan het beter? 4 mei 2012 2 NVVC-CONNECT

Nadere informatie

Acute coronaire syndromen

Acute coronaire syndromen Acute coronaire syndromen Prof dr M Claeys UZ Antwerpen Universiteit Antwerpen TRIADE VAN ACS Anamnese Cardiac enzymes Surface ECG 1 Anamnese Klachtenpatroon Stabiel AP ACS aard: drukkend, beklemmend localisatie

Nadere informatie

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors

Gender differences in heart disease. Dr Danny Schoors Gender differences in heart disease Dr Danny Schoors Women are meant to be loved, not to be understood Oscar Wilde (1854-1900) 2 05/01/16 Inleiding Cardiovasculaire ziekte 7 tot 10 jaar later dan bij mannen

Nadere informatie

Rapid Access Raadpleging. Prof. dr. C. Vrints Diensthoofd cardiologie UZA

Rapid Access Raadpleging. Prof. dr. C. Vrints Diensthoofd cardiologie UZA Rapid Access Raadpleging Prof. dr. C. Vrints Diensthoofd cardiologie UZA 1 Waarom een rapid access raadpleging? Wat zal de toekomst brengen? - Vergrijzing van de bevolking aantal 65 plussers x2 aantal

Nadere informatie

Definitie van infarct. Klinische diagnose. Uitgebreidheid van necrose bepaalt de onmiddellijke en laattijdige prognose!

Definitie van infarct. Klinische diagnose. Uitgebreidheid van necrose bepaalt de onmiddellijke en laattijdige prognose! Acuut Myocardinfarct I Dieter Nuyens Cardiologie Definitie van infarct Klinische diagnose Anamnese Cardiale enzymes ECG veranderingen Uitgebreidheid van necrose bepaalt de onmiddellijke en laattijdige

Nadere informatie

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag.

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag. Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015 Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart 12/3/14 pag. 2 Inhoudstafel Casus Probleemlijst Differentiaaldiagnoses Acuut

Nadere informatie

High sensitive Troponin T, lust of last? Casuïsiek. Marianne Bootsma, cardioloog LUMC

High sensitive Troponin T, lust of last? Casuïsiek. Marianne Bootsma, cardioloog LUMC High sensitive Troponin T, lust of last? Casuïsiek Marianne Bootsma, cardioloog LUMC Inleiding Cardiaal troponine wordt ingezet bij de differentiaal diagnose van pijn op de borst. Myocardinfarct Acuut

Nadere informatie

ACS triage SEH. Effect op de door-to-balloon time voor patiënten met ST-elevatie myocardinfarct. Rolf Egberink MSc 29 maart 2011

ACS triage SEH. Effect op de door-to-balloon time voor patiënten met ST-elevatie myocardinfarct. Rolf Egberink MSc 29 maart 2011 ACS triage SEH Effect op de door-to-balloon time voor patiënten met ST-elevatie myocardinfarct Rolf Egberink MSc 29 maart 2011 Inhoud presentatie Aanleiding project ACS triage op de SEH Literatuurreview

Nadere informatie

Therapie Stabiel Coronairlijden

Therapie Stabiel Coronairlijden Therapie Stabiel Coronairlijden Dr. Luc Muyldermans Dr. Yves Vandekerckhove Dr. Luc Missault Dr. Daniël Dendooven Dr. Patrick Coussement Prof. Mattias Duytschaever Prof. René Tavernier Dr. Philippe Debonnaire

Nadere informatie

TAVI (Un) limited. transcatheter aorta valve implantation. NVVC 1 April 2016. Anjo van Staaveren Verpleegkundig specialist TAVI team

TAVI (Un) limited. transcatheter aorta valve implantation. NVVC 1 April 2016. Anjo van Staaveren Verpleegkundig specialist TAVI team TAVI (Un) limited transcatheter aorta valve implantation NVVC 1 April 2016 Anjo van Staaveren Verpleegkundig specialist TAVI team Disclosure (potentiële) belangenverstrengeling geen Zijn er grenzen aan

Nadere informatie

Behandeling van het acute herseninfarct

Behandeling van het acute herseninfarct Behandeling van het acute herseninfarct VPL symposium 14-03-2014 Puck Fransen, onderzoeker neurologie, Erasmus MC Inhoud Achtergrond (epidemiologie/etiologie) Behandeling endovasculaire behandeling Huidige

Nadere informatie

Inhoud. Verpleegkunde Cardiologie. Symptomen. Diagnose. Verpleegkunde Cardiologie 1. Indeling New York Heart Association (NYHA)

Inhoud. Verpleegkunde Cardiologie. Symptomen. Diagnose. Verpleegkunde Cardiologie 1. Indeling New York Heart Association (NYHA) Inhoud Verpleegkunde Cardiologie Han van der Borgh Verpleegkundige aspecten bij: Angina Pectoris Acuut coronair syndroom Prinz Metal Decompensatie cordis Cardiogene shock P.C.I./STENT/ spoed CABG in perifeer

Nadere informatie

Thorax trauma. Casus GM. Demeyer I. OLV Ziekenhuis Aalst. 8 dec 2012 Met eigen middelen naar spoedgevallen > uren: stamp van paard op de borst

Thorax trauma. Casus GM. Demeyer I. OLV Ziekenhuis Aalst. 8 dec 2012 Met eigen middelen naar spoedgevallen > uren: stamp van paard op de borst 1 Thorax trauma Demeyer I. OLV Ziekenhuis Aalst Casus GM 8 dec 2012 Met eigen middelen naar spoedgevallen > uren: stamp van paard op de borst Blanco voorgeschiedenis 1 GM, man, 3/5/1951 Observatie: Zweet

Nadere informatie

ICU - Medium Care. Type B dissectie. Ineke van de Pol Circulation practitioner i.o. Maart 2011

ICU - Medium Care. Type B dissectie. Ineke van de Pol Circulation practitioner i.o. Maart 2011 ICU - Medium Care Type B dissectie Ineke van de Pol Circulation practitioner i.o. Maart 2011 Inhoud Uitleg type B dissectie Casus Beloop Laboratotium Hemodynamiek Gebruikte medicatie Compartimentsyndroom

Nadere informatie

Zorg voor het acute myocardinfarct: van locaal initiatief tot landelijke organisatie. Gert van Houwelingen interventiecardioloog

Zorg voor het acute myocardinfarct: van locaal initiatief tot landelijke organisatie. Gert van Houwelingen interventiecardioloog Zorg voor het acute myocardinfarct: van locaal initiatief tot landelijke organisatie Gert van Houwelingen interventiecardioloog Samenwerken in de keten: expertgroep myocardinfarct Prehistorie: geen keten,

Nadere informatie

Toelichting resultaten

Toelichting resultaten Cardio CT: Toelichting resultaten Ellen Gielen, PhD Cardio CT: Toelichting resultaten 22/05/2007 22/08/20 2697 onderzoeken Cardio CT enkel om CAD na te gaan Detectie en exclusie van coronaire stenosen

Nadere informatie

Opvang van beroerte op de spoedgevallen

Opvang van beroerte op de spoedgevallen Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2013 Voortgezette opleiding Urgentiegeneeskunde Raf Brouns Overzicht Deel I: Theorie 1. Inleiding 2. Time = brain 3. Competence = brain 4. Klinisch

Nadere informatie

Document aorta aneurysmata Een expertrapport voor doelmatig gebruik

Document aorta aneurysmata Een expertrapport voor doelmatig gebruik Document aorta aneurysmata Een expertrapport voor doelmatig gebruik Bijlage A bij deel 1; detaillering thoraco(abdominale) aortapathologie (segment A en/of B). Eigenaar Bestuur NVvV Email; NVvV @nvvh.knmg.nl

Nadere informatie

Pijn op de borst: wat nu? Dr. Mark van der Wel Huisarts - onderzoeker

Pijn op de borst: wat nu? Dr. Mark van der Wel Huisarts - onderzoeker Pijn op de borst: wat nu? Dr. Mark van der Wel Huisarts - onderzoeker Pijn op de borst: wat nu? Met dank aan: -Collega s HVHAG -Dr. Claudia Lobo. Kaderhuisarts HVZ Inhoud Inventariseren vragen Van POB

Nadere informatie

DRUK OP DE BORST. Judith Tjin-A-Ton Kaderhuisarts HVZ

DRUK OP DE BORST. Judith Tjin-A-Ton Kaderhuisarts HVZ DRUK OP DE BORST Judith Tjin-A-Ton Kaderhuisarts HVZ Programma/onderwerpen Inventarisatie dilemma s / casuistiek aios Verschil Acuut coronair syndroom en stabiele AP Casus stabiele AP Stabiele AP: Lezen

Nadere informatie

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel

artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel i artseninformatie Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase GezondheidsZorg met een Ziel 2 Inhoud 1 Richtlijnen voor beleid van bloedverdunners in een peri-operatieve fase...

Nadere informatie

Diagnose Aneurysma van de Abdominale Aorta. O.R.M. Wikkeling, vaatchirurg (Endo)vasculair Team Nij Smellinghe Ziekenhuis te Drachten

Diagnose Aneurysma van de Abdominale Aorta. O.R.M. Wikkeling, vaatchirurg (Endo)vasculair Team Nij Smellinghe Ziekenhuis te Drachten Diagnose Aneurysma van de Abdominale Aorta O.R.M. Wikkeling, vaatchirurg (Endo)vasculair Team Nij Smellinghe Ziekenhuis te Drachten Waar hebben we het over? 1955 1972 Beroemde mensen welke aan een geruptureerd

Nadere informatie

17 Acute pijn in thorax en rug

17 Acute pijn in thorax en rug 43-Chirurgie 17 01-06-2005 11:14 Pagina 355 355 17 Acute pijn in thorax en rug M.J.H.M. Jacobs Als huisarts wordt u gebeld door een ongeruste echtgenote van een 54-jarige man die acuut pijn in zijn borst

Nadere informatie

De oudere patiënt met comorbiditeit

De oudere patiënt met comorbiditeit De oudere patiënt met comorbiditeit Dr. Arend Mosterd cardioloog Meander Medisch Centrum, Amersfoort Dr. Irène Oudejans klinisch geriater Elkerliek ziekenhuis, Helmond Hartfalen Prevalentie 85 plussers

Nadere informatie

Anemie en transfusies bij cardiochirurgie

Anemie en transfusies bij cardiochirurgie Anemie en transfusies bij cardiochirurgie Sanquinavond, 4 Maart 2015 Leo van de Watering Sanquin Bloedvoorziening Nederland Divisie Research, CCTR Divisie Bloedbank, UTG Anemie en transfusies bij cardiochirurgie

Nadere informatie

Prehospitale trombolyse niet langer nodig. door Marc de Leeuw - 22-02-2013

Prehospitale trombolyse niet langer nodig. door Marc de Leeuw - 22-02-2013 Prehospitale trombolyse niet langer nodig NHG-Standaard Acuut coronair syndroom herzien door Marc de Leeuw - 22-02-2013 De NHG-Standaard Acuut coronair syndroom is recent herzien. Een belangrijke wijziging

Nadere informatie

Thoracale pijn bij kinderen. B Suys MD PhD Congenitale en Pediatrische Cardiologie

Thoracale pijn bij kinderen. B Suys MD PhD Congenitale en Pediatrische Cardiologie B Suys MD PhD Congenitale en Pediatrische Cardiologie Zeer frequent voorkomende klacht Na geruis meest voorkomende verwijzing voor kindercardio Ongeveer op 7 de plaats als reden voor doktersbezoek algemeen

Nadere informatie

Aanpak acuut coronair syndroom

Aanpak acuut coronair syndroom Aanpak acuut coronair syndroom Els Vandecasteele 07 mei 2015 Zaventem Acuut coronair syndroom 1. Anatomie van het hart 2. Atheromatose 3. Ischemisch hartlijden 4. Acuut Coronair Syndroom (ACS) 4.1 STEMI

Nadere informatie

Behandeling na een acuut coronair syndroom

Behandeling na een acuut coronair syndroom Behandeling na een acuut coronair syndroom Een nieuwe uitdaging in de ketenzorg CVRM Nascholing Stedelijke werkgroep Amsterdam 9 en 14 juni 2010 A.L.M. Bakx, cardioloog, BovenIJ Ziekenhuis SECUNDAIRE PREVENTIE

Nadere informatie

Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling van het acute herseninfarct

Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling van het acute herseninfarct Nieuwste ontwikkelingen in de behandeling van het acute herseninfarct Annemarie Wijnhoud neuroloog IJsselland Ziekenhuis Monique Putter-Lander & Thomas Rekveldt huisartsen Rotterdam Belangen 17-4-2015

Nadere informatie

Antistolling bij cardiologische interventies

Antistolling bij cardiologische interventies Antistolling bij cardiologische interventies WES symposium 11 maart 2010 Alina Constantinescu, cardioloog in opleiding, Erasmus MC Coronaire arteriele trombus Factoren: Atherosclerotische plaque Endotheel

Nadere informatie

Problematiek 17/01/2011. Dr. Patrick Schoeters PREVENTIEF ANTISTOLLINGSBELEID BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES

Problematiek 17/01/2011. Dr. Patrick Schoeters PREVENTIEF ANTISTOLLINGSBELEID BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES Preventief antistollingsbeleid bij endoscopische procedures : een bloedstollend verhaal PREVENTIEF BIJ ENDOSCOPISCHE PROCEDURES Dr. Patrick Schoeters Problematiek Thrombusvorming cruciaal in cardiovasculaire

Nadere informatie

Ellen Rijckmans & Sebastian Scherer Tutor: Jella De Ville

Ellen Rijckmans & Sebastian Scherer Tutor: Jella De Ville Ellen Rijckmans & Sebastian Scherer Tutor: Jella De Ville Inhoudstafel 1. Casusvoorstelling 2. Differentiaaldiagnoses 3. Diagnostiek en klinische benadering 4. Behandeling 5. Bronnen Casus XXIV Een 32

Nadere informatie

Carotischirurgie, een halszaak. BRV jaarcongres Reehorst, Ede 12-03-2016

Carotischirurgie, een halszaak. BRV jaarcongres Reehorst, Ede 12-03-2016 Carotischirurgie, een halszaak BRV jaarcongres Reehorst, Ede 12-03-2016 Anatomie Carotis pathologie Stenoserend vaatlijden Dilaterend vaatlijden Dissectie Carotis pathologie Dilaterend Zeldzaam Atherosclerose,

Nadere informatie

KGBN. Zin en onzin van statines bij de hoogbejaarde patiënt. De neuroloog & statines.

KGBN. Zin en onzin van statines bij de hoogbejaarde patiënt. De neuroloog & statines. KGBN Zin en onzin van statines bij de hoogbejaarde patiënt. De neuroloog & statines. A/ ISCHEMIC STROKE / TIA & geen CHD : Heart Protection Study : Subgroep stroke antec. gerandomiseerd naar simvastatine

Nadere informatie

Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2016

Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2016 Opvang van beroerte op de spoedgevallen Status praesens 2016 Voortgezette opleiding Urgentiegeneeskunde Ann De Smedt Neurologie, UZ Brussel Overzicht 1. Inleiding 2. Time = brain 3. Competence = brain

Nadere informatie

I n d i c at i e s C A B G e n P C I

I n d i c at i e s C A B G e n P C I r I C H T L I J N I n d i c at i e s C A B G e n P C I Nederlandse Vereniging voor Thoraxchirurgie Mercatorlaan 1200 3528 BL Utrecht The Netherlands Telefoon: 31 (0)30 282 31 75 Fax: 31 (0)30 282 31 76

Nadere informatie

Last, but not least. De geriatrische patiënt op de SEH. Yvonne Schoon. Klinisch geriater Radboudumc Nijmegen

Last, but not least. De geriatrische patiënt op de SEH. Yvonne Schoon. Klinisch geriater Radboudumc Nijmegen Last, but not least De geriatrische patiënt op de SEH Yvonne Schoon Klinisch geriater Radboudumc Nijmegen Epidemiologie Groeiende zorgconsumptie ouderen Prognose zorgconsumptie in regio Nijmegen Multimorbiditeit

Nadere informatie

CVA herseninfarct. Beleid na TIA/ 9 juni 2010. J.L.W. Bosboom Neuroloog, OLVG

CVA herseninfarct. Beleid na TIA/ 9 juni 2010. J.L.W. Bosboom Neuroloog, OLVG Beleid na TIA/ CVA herseninfarct 9 juni 2010 J.L.W. Bosboom Neuroloog, OLVG Inleiding Inleiding CVA Cerebrovasculair accident Infarct 80% Bloeding 20% Carotis 80% Vertebrobasilair 20% ICH / SAB / SDH Inleiding

Nadere informatie

Prof. dr. F. C. Visser Cardioloog Erasmus Medisch Centrum. Electrocardiografische & fysiologische veranderingen tijdens inspanning

Prof. dr. F. C. Visser Cardioloog Erasmus Medisch Centrum. Electrocardiografische & fysiologische veranderingen tijdens inspanning Prof. dr. F. C. Visser Cardioloog Erasmus Medisch Centrum Electrocardiografische & fysiologische veranderingen tijdens inspanning Indicaties voor inspannings ECG Evaluatie van patienten met pijn op de

Nadere informatie

Continu ST-segment bewaking, als elke millimeter telt.

Continu ST-segment bewaking, als elke millimeter telt. Continu ST-segment bewaking, als elke millimeter telt. Een onderzoek naar de betekenis van het continu bewaken van het ST-segment bij de Acuut Coronair Syndroompatiënt op de CCU binnen het Meander MC.

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten bij vrouwen: meer aandacht gewenst

Hart- en vaatziekten bij vrouwen: meer aandacht gewenst Hart- en vaatziekten bij vrouwen: meer aandacht gewenst Vrouwenstudies Medische Wetenschappen Prof.dr. Toine Lagro-Janssen Opzet Stellingen Aanleiding aparte aandacht m/v Profiel m/v coronaire hartziekten

Nadere informatie

OPVANG. De Zwaar Gekwetste Patiënt TRAUMA. Soorten Traumata

OPVANG. De Zwaar Gekwetste Patiënt TRAUMA. Soorten Traumata OPVANG De Zwaar Gekwetste Patiënt Prof Dr Marc Sabbe Dienst Urgentiegeneeskunde UZ Gasthuisberg - KU Leuven TRAUMA Soorten Mortaliteit-morbiditeit Benadering patiënt Prehospitaal traumazorg In-hospitaal

Nadere informatie

Biomedische Wetenschappen Ontstaan van Ziekten - Pathogenese. Hart- en Vaatziekten Prof. T. Gillebert (Deel 2)

Biomedische Wetenschappen Ontstaan van Ziekten - Pathogenese. Hart- en Vaatziekten Prof. T. Gillebert (Deel 2) Biomedische Wetenschappen Ontstaan van Ziekten - Pathogenese Hart- en Vaatziekten Prof. T. Gillebert (Deel 2) 1 Samenvatting 1. De belangrijkste doodsoorzaken in de Westerse wereld 2. De pathogenese van

Nadere informatie

Chapter 6 Samenvatting en Conclusies

Chapter 6 Samenvatting en Conclusies Chapter 6 Chapter 6 Samenvatting en Conclusies 165 Chapter 6 Samenvatting en Conclusies De diagnose hartinfarct wordt gesteld aan de hand van klinische, elektrocardiografische en biochemische kenmerken.

Nadere informatie

Thrombo-embolie. Wouter Jacobs, longarts. John van Putten, longarts

Thrombo-embolie. Wouter Jacobs, longarts. John van Putten, longarts Thrombo-embolie Wouter Jacobs, longarts John van Putten, longarts Patiënt 1 53 jarige man Voorgeschiedenis 1968 appendectomie Dec 2011 pijnlijke rechter voet waarvoor strassburger sok Anamnese 3 weken

Nadere informatie

Dokter op Dinsdag. Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis

Dokter op Dinsdag. Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Dokter op Dinsdag Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Het hart is voornamelijk gemaakt van speciale spier. Het hart pompt bloed in de slagaders (bloedvaten) die het bloed naar alle

Nadere informatie

melde zich met p.o.d.b. Wat is het, wat doe je er aan, (4 november) aan de monitor gelegd om te kunnen bewaken

melde zich met p.o.d.b. Wat is het, wat doe je er aan, (4 november) aan de monitor gelegd om te kunnen bewaken Infarcten 1 Dhr P.opde Borst Patiënt melde zich met p.o.d.b. Wat is het, wat doe je er aan, (4 november) We hebben deze patiënt aan de monitor gelegd om te kunnen bewaken eigenlijk, wat zie ik en hoe ontstaat

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 100 In dit proefschrift worden diverse klinische en angiografische aspecten belicht die invloed hebben op de prognose en het klinische beloop van patienten, die zich presenteren

Nadere informatie

Quiz. Hart en Vrouw. Doel. Opzet. Juist / Onjuist? Onjuist Hart en vaatziekten als doodsoorzaak. Het herkennen van sekseverschillen in risicofactoren

Quiz. Hart en Vrouw. Doel. Opzet. Juist / Onjuist? Onjuist Hart en vaatziekten als doodsoorzaak. Het herkennen van sekseverschillen in risicofactoren Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Zie hieronder > geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Bedrijfsnamen Sponsoring Sanofi Geen Takeda Nederland BV

Nadere informatie

Klinisch probleem. [classificatie] syndroom: myocardinfarct met persisterende ST-depressie

Klinisch probleem. [classificatie] syndroom: myocardinfarct met persisterende ST-depressie Acuut coronair syndroom: myocardinfarct met persisterende ST-depressie 1 E Acuut coronair syndroom: instabiele angor en myocardinfarct zonder STdepressie en zonder enzymatische afwijkingen E. Hart-bloedvaten

Nadere informatie

POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN. Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B.

POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN. Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B. POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN Dr. Ives Hubloue Dienst Intensieve Geneeskunde Academisch Ziekenhuis V.U.B. POSTOPERATIEVE VERWIKKELINGEN Pulmonale verwikkelingen Cardiovasculaire verwikkelingen Renale

Nadere informatie

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier

Dr. Bart Oris h.-hartziekenhuis Lier De klassieke voorstelling van de stollingscascade met een intrinsieke en extrinsieke arm strookt niet met de in vivo stolling Essentieel bij een normale stolling is de aanwezigheid van de fosfolipidenmembraan

Nadere informatie

What are we waiting for: doorlooptijden op de SEH

What are we waiting for: doorlooptijden op de SEH What are we waiting for: doorlooptijden op de SEH I.L. Vegting, N. Alam, K. Ghanes, O. Jouini, F. Mulder, M. Vreeburg, T. Biesheuvel J. van Bokhorst, P. Go, M.H.H. Kramer, G.M. Koole 2, P.W.B. Nanayakkara

Nadere informatie

E. Hart-bloedvaten. Inhoudsopgave 01 E 02 E

E. Hart-bloedvaten. Inhoudsopgave 01 E 02 E E. Hart-bloedvaten nhoudsopgave 1 E 2 E 3 E 4 E 5 E 6 E 7 E 8 E 9 E 1 E 11 E 12 E 13 E 14 E 15 E 16 E 17 E 18 E 19 E 2 E 21 E 22 E 23 E Acuut coronair syndroom: myocardinfarct met persisterende ST-depressie...

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd.

Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd. Perifeer Arterieel Vaatlijden en het Aneurysma Aortae Abd. CVRM-scholing 2010. Drs. Arno M. Wiersema Vaatchirurg, Boven-IJ ziekenhuis Amsterdam Inleiding Nieuwe standaard 2003. Verschil is: behandeling

Nadere informatie

Het Spoed Interventie Team

Het Spoed Interventie Team Het Spoed Interventie Team Peter Tangkau, internist - intensivist Mariska van Scheijndel, IC-verpleegkundige Harriët van Dijk, IC-verpleegkundige/kwaliteitsfunctionaris Werkgroep Educatieve Symposia Het

Nadere informatie

Aneurysma Spurium. Het zorgnetwerk van ons allemaal

Aneurysma Spurium. Het zorgnetwerk van ons allemaal Aneurysma Spurium Disclosure (Potentiële) belangenverstrengeling: Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven: Geen Inhoud Wat is een aneurysma spurium? Oorzaken Symptomen Onderzoek

Nadere informatie

De rol van apc en steroiden. Intensive Care, UMC St Radboud Nijmegen

De rol van apc en steroiden. Intensive Care, UMC St Radboud Nijmegen De rol van apc en steroiden Peter Pickkers Intensive Care, UMC St Radboud Nijmegen NIVAS 2012 De controverse omtrent APC, Eli-Lilly en de Surviving Sepsis Campaign De studies De sponsering Het commentaar

Nadere informatie

Acuut myocardinfarct. Prof.dr. F.W.A. Verheugt. Symptomen. Oorzaken. Algemene maatregelen

Acuut myocardinfarct. Prof.dr. F.W.A. Verheugt. Symptomen. Oorzaken. Algemene maatregelen Acuut myocardinfarct Prof.dr. F.W.A. Verheugt Het acute myocardinfarct is nog altijd de meest voorkomende doodsoorzaak in Nederland. De incidentie bedraagt 3,5 per 1000. a Dertig procent van alle patiënten

Nadere informatie

Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal. Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013

Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal. Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Abdominale pijn Veel voorkomende klacht in de geriatrische populatie

Nadere informatie

Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016

Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016 Spoed Interventie Team (SIT): waarom en hoe? Elien Pragt Anesthesioloog-intensivist MUMC+ 22 april 2016 Waarom SIT? Critical care outreach team (CCOT) Medical emergency team (MET) Spoed interventie team

Nadere informatie

Technische onderzoeken bij het vaataccess

Technische onderzoeken bij het vaataccess Technische onderzoeken bij het vaataccess Dr Thiéry Chapelle Dienst hepatobiliaire, endocriene en transplantatie heelkunde Universitair ziekenhuis Antwerpen Wanneer technisch onderzoeken uitvoeren? 1.

Nadere informatie

Nieuwe guidelines voor preventie. Cardio 2013 Johan Vaes

Nieuwe guidelines voor preventie. Cardio 2013 Johan Vaes Nieuwe guidelines voor preventie Cardio 2013 Johan Vaes Waarom is preventie nodig? CV ziekten blijven belangrijkste doodsoorzaak Zowel mannen als vrouwen Overlijden voor 75 j is ten gevolge van CV ziekten

Nadere informatie

Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen. FTO 15-10-13 Paul van Buuren

Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen. FTO 15-10-13 Paul van Buuren Preventie en behandeling trombo-embolische aandoeningen FTO 15-10-13 Paul van Buuren Inhoud Trombo-embolische preventie bij ouderen Preventie bij atriumfibrilleren en behandeling longembolie Formularium

Nadere informatie

Opgesteld door dr. Chris De Niel en dr. Ivan Elegeert in samenwerking met Eveline De Roose (cel zorgcoördinatie en ontwikkeling)

Opgesteld door dr. Chris De Niel en dr. Ivan Elegeert in samenwerking met Eveline De Roose (cel zorgcoördinatie en ontwikkeling) aritmie Inhoud Brady aritmie Smal QRS-Tachycardie VKF Fibrillatie- Flutter Breed QRS-Tachycardie Elektrische storm bij AICD Hemodynamische evaluatie Colofon Verantwoordelijke dr. Antoon Weyne (medisch

Nadere informatie

Cardiopulmonale consequen1es van neurologische aandoeningen Eva Verweij Fellow IC

Cardiopulmonale consequen1es van neurologische aandoeningen Eva Verweij Fellow IC Cardiopulmonale consequen1es van neurologische aandoeningen Eva Verweij Fellow IC N.a.v. casus van jonge vrouw met blanco VG en SAB g 1, 20.00 uur Dag 2, 00.30 uur Echo cor (fellow): LVF lijkt redelijk

Nadere informatie

ZIEKENVERVOER. Prehospitaal hulpverlening bij CVA. WET van 08-07-1964 KB van 02-04-1965. overzicht. Nood aan hulpverlening? Wet van 1964 (112) decreet

ZIEKENVERVOER. Prehospitaal hulpverlening bij CVA. WET van 08-07-1964 KB van 02-04-1965. overzicht. Nood aan hulpverlening? Wet van 1964 (112) decreet Prehospitaal hulpverlening bij CVA Dr. Koen Bronselaer Dienst Urgentiegeneeskunde Universitaire Ziekenhuizen K. U. Leuven Medisch directeur Hc 112 Vlaams-Brabant Nood aan hulpverlening? Oproeper bepaald

Nadere informatie

BVP 06/12/2014 Werkgroep voor Pneumologie Verpleegkundigen THORAXTRAUMA Waar lucht en bloed overal kunnen kruipen

BVP 06/12/2014 Werkgroep voor Pneumologie Verpleegkundigen THORAXTRAUMA Waar lucht en bloed overal kunnen kruipen BVP 06/12/2014 Werkgroep voor Pneumologie Verpleegkundigen THORAXTRAUMA Waar lucht en bloed overal kunnen kruipen Paul E.Van Schil, MD Dienst Thorax- en Vaatheelkunde UA - UZ Antwerpen Thoraxtrauma algemene

Nadere informatie

To ventilate or not to ventilate, that s the question

To ventilate or not to ventilate, that s the question To ventilate or not to ventilate, that s the question Prof Jan Bakker Afdelingshoofd Intensive Care Volwassenen jan.bakker@erasmusmc.nl VRAAG Opname op Intensive Care? JA Kan ik nog niet zeggen Doet opname

Nadere informatie

Hartafwijkingen bij het Marfan syndroom. Lieke Rozendaal kindercardioloog LUMC

Hartafwijkingen bij het Marfan syndroom. Lieke Rozendaal kindercardioloog LUMC Hartafwijkingen bij het Marfan syndroom Lieke Rozendaal kindercardioloog LUMC 20 januari 2015 Marfan syndroom 28 Fevrier 1896 Autosomaal dominant overervende bindweefselziekte Incidentie 1/5000, 25-30%

Nadere informatie

3/12/2013. Zijn de basale reanimatie richtlijnen voor volwassenen haalbaar voor niet professionals? BLS richtlijnen. Borstcompressies.

3/12/2013. Zijn de basale reanimatie richtlijnen voor volwassenen haalbaar voor niet professionals? BLS richtlijnen. Borstcompressies. Zijn de basale reanimatie richtlijnen voor volwassenen haalbaar voor niet professionals? Steffie Beesems afdeling Cardiologie Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam 6 maart 2013 Compressies

Nadere informatie

Perioperatieve Cardiale Complicaties. BJ Amsel 12 januari 2008

Perioperatieve Cardiale Complicaties. BJ Amsel 12 januari 2008 Perioperatieve Cardiale Complicaties BJ Amsel 12 januari 2008 Simple ideas for the simple-minded De patiënt moet een [naam ingreep] ondergaan Cardiale Complicaties Preoperatieve screening Preventie Postoperatieve

Nadere informatie

Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten

Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten Perioperatief beleid voor patiënten behandeld met vitamine K antagonisten Algemene principes: De voorgeschreven werkwijze is afhankelijk van 3 factoren: 1. Het bloedingsrisico gepaard met de ingreep. Dit

Nadere informatie

Chapter 8. Samenvatting en conclusie

Chapter 8. Samenvatting en conclusie Chapter 8 Samenvatting en conclusie 110 Doel van het promotieonderzoek was (1) evaluatie van het resultaat van vroege abciximab toediening vóór primaire percutane coronaire interventie (PPCI) in patiënten

Nadere informatie

EuroSCORE. Wat kunnen we ermee? Wat doen we ermee? l. Noyez. CNE Thoraxchirurgie 15 april 2014

EuroSCORE. Wat kunnen we ermee? Wat doen we ermee? l. Noyez. CNE Thoraxchirurgie 15 april 2014 Wat kunnen we ermee? Wat doen we ermee? l. Noyez CNE Thoraxchirurgie 15 april 014 Disclosures Cardio-thoracaal chirurg Radboudumc, Nijmegen Bestuurslid NVT voorzitter com kwaliteit Bestuurslid BHN to construct

Nadere informatie

Martin Jan Schalij Hartcentrum Leiden Leids Universitair Medisch Centrum

Martin Jan Schalij Hartcentrum Leiden Leids Universitair Medisch Centrum Martin Jan Schalij Hartcentrum Leiden Leids Universitair Medisch Centrum DISCLOSURE Geen individuele belangen Het Hartcentrum ontvangt unrestricted research en fellowship ondersteuning van oa. Medtronic

Nadere informatie

Nutritional Risk Screening (NRS 2002)

Nutritional Risk Screening (NRS 2002) Nutritional Risk Screening (NRS 2002) Bron: Kondrup, J., Rasmussen, H. H., Hamberg, O., Stanga, Z., & ad hoc ESPEN Working Group (2003). Nutritional Risk Screening (NRS 2002): a new method based on an

Nadere informatie

Doel behandeling bij DM: verhinderen/vertragen complicaties. Haffner, NEJM 1998 UKPDS. T2DM, HbA1c, en HVZ 12-7-2011

Doel behandeling bij DM: verhinderen/vertragen complicaties. Haffner, NEJM 1998 UKPDS. T2DM, HbA1c, en HVZ 12-7-2011 Doel behandeling bij DM: verhinderen/vertragen complicaties Haffner, NEJM 998 microvasculaire afwijkingen nefropathie retinopathie neuropathie macrovasculaire afwijkingen coronaire hartziekten cerebrovasculaire

Nadere informatie

Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk

Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk Anticoagulatie in veneuze thromboembolie: nieuwe concepten Dr Mathias Leys Pneumologie AZ Groeninge - Kortrijk Na een diepe veneuze thrombose (DVT) of longembolen (LE) zijn recidieven frequent, vooral

Nadere informatie

The Belgian Pulmonary Function Study: the Belgian Thoracic Society

The Belgian Pulmonary Function Study: the Belgian Thoracic Society The Belgian Pulmonary Function Study: the Belgian Thoracic Society Historische context Nomenclatuur van longfunctie onderzoek onder vuur Geen evidentie dat weerstandsmeting nuttig is in de diagnostiek

Nadere informatie

Unilaterale diafragma hoogstand. MR Ghamati

Unilaterale diafragma hoogstand. MR Ghamati Unilaterale diafragma hoogstand. MR Ghamati Inleiding Etiologie Risicofactoren en oorzaken Diagnostisering Kliniek Diafragma plicatie Review Conclusie Etiologie Oorzaken van een hoogstand van hemidiafragma

Nadere informatie

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners

Perioperatief beleid. van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met bloedverdunners Perioperatief beleid van patiënten behandeld met plaatjesremmers Aspirine en/of ADP receptor inhibitor (Plavix of clopidogrel, Efient of

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie