DIGITALE FOTOGRAFIE SELECTIEF SCHERPSTELLEN

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DIGITALE FOTOGRAFIE SELECTIEF SCHERPSTELLEN"

Transcriptie

1 7 DIGITALE FOTOGRAFIE SELECTIEF SCHERPSTELLEN 193

2 LES 7 SELECTIEF SCHERPSTELLEN Inhoud Inleiding 195 Het samenspel tussen diafragma en sluitertijd 195 (vervolg) Hoe werkt scherptediepte? 200 Selectief scherpstellen 207 Scherpstelpunten 209 Lichtgevoeligheidsinstelling 211 Speciale effecten met de sluitertijd 212 Samenstelling van het licht 215 Witbalans instellingen 216 Samenvatting 219 RLM NV, Willemstad 2014 Lecturama, Willemstad 2014 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voorzover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j het Besluit van 20 juni 1974, Stb. 351, zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1985, Stb. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Reprorecht (Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden. Auteur Herman Rouwenhorst Redactie Har van Fulpen Productie en coördinatie Gerson Fitié en Har van Fulpen Ontwerp en grafische realisatie Ivarontwerpt, Amersfoort Foto s Herman Rouwenhorst, tenzij anders vermeld 194 Les 7 Digitale Fotografie

3 Inleiding In de vorige lessen hebben we verschillende camera s bekeken en al aardig wat fotografische aspecten behandeld die ervoor zorgen dat u betere foto s kunt maken. Digitale camera s hebben allemaal de mogelijkheid om de instellingen automatisch te verrichten, maar er is meer mogelijk. Door de automatische instellingen geheel of gedeeltelijk uit te schakelen kunt u creatievere resultaten bereiken. Uw foto s zullen meer worden dan het gebruikelijke standaardplaatje zodra u weet hoe u met de camera instellingen moet omgaan. U zult in deze les leren te beslissen welke instellingen u kiest. Natuurlijk kan dat alleen als die instellingen op uw camera zitten. U leert in deze les hoe de verschillende onderdelen van de camera met elkaar samenwerken. Er wordt met name verder ingegaan op het samenspel tussen diafragma, sluitertijd en lichtgevoeligheid. Als u daarin een beter Inzicht heeft zal dat uw fotografie sterk verbeteren. U zult ook meer over het begrip scherptediepte leren. In les 5 hebt u daar al het een en ander over geleerd. U gaat nu leren hoe u daar in de praktijk mee kunt omgaan. Het is een belangrijk begrip in de fotografie dat u van pas komt bij het maken van portretfoto s maar ook bij het fotograferen van dieren, wat in les 8 aan bod komt. Deze les heet: Selectief scherpstellen. U zult leren dat u dat op verschillende manieren kunt doen. U bepaalt wat u precies scherp op de foto wilt laten zien. Het samenspel tussen diafragma en sluitertijd (vervolg) Zoals u hebt geleerd in de voorgaande lessen, kan uw camera in de volautomatische stand mooie foto s maken. Standaard staat uw camera waarschijnlijk ingesteld op volledig automatisch werken. De meeste camera s bieden echter ook de mogelijkheid om, geheel of gedeeltelijk, zonder automaat te werken. Spiegelreflexcamera s hebben vaak meer instelmogelijkheden dan compactcamera s, maar ook de wat uitgebreidere compactcamera s kunnen zowel automatisch als met de hand worden ingesteld. Wanneer u het diafragma en de sluitertijd van uw camera handmatig kunt instellen, is dat een groot voordeel voor de kwaliteit van uw foto s. Houdt er wel altijd rekening mee dat er voldoende licht op de sensor moet vallen om een goed belichte foto te krijgen. Bij het (handmatig) verlengen van de sluitertijd neemt de kans op trillings- en bewegingsonscherpte toe. Daaraan merkt u al dat de sluitertijd niet alleen is gekoppeld aan de hoeveelheid licht, maar ook aan de beweging van het object en het trillen van uw hand. In eerdere lessen hebt u geleerd dat de instelling van het diafragma samenhangt met de hoeveelheid licht die voorhanden is. Met beide instellingen is de hoeveelheid licht te regelen die op de sensor valt. Maar wanneer gebruikt u nu de sluitertijd en wanneer het diafragma? De sluitertijden op een fotocamera vormen een opeenvolgende reeks getallen, waarbij volgens een gestandaardiseerde reeks ieder volgend getal de helft is van het voorafgaande getal. Elk sprongetje in die gestandaardiseerde reeks getallen noemen we een stop. Als we van een sluitertijd van 1/30 seconde naar een sluitertijd van 1/60 seconde gaan, is de sluitertijd twee maal zo kort. We zeggen in de fotografie dat we één stop minder belichten. Houd bij het kiezen van de sluitertijd niet alleen rekening met de beweging van het onderwerp, maar ook met uw eigen, soms onbedoelde, bewegingen. Trillende handen kunnen bij een langere sluitertijd bewegingsonscherpte veroorzaken. Het statusscherm op de camera geeft aan: sluitertijd 1/80 seconde, diafragma 4.5. Les 7 Digitale Fotografie 195

4 Bij digitale camera s zijn tegenwoordig ook tussenliggende waarden mogelijk, die u zelf kunt selecteren wanneer u de sluitertijd voorkeuzemodus gebruikt. Handmatig hoeven we dus niet altijd te werken met die gestandaardiseerde reeks die we van vroeger gewend zijn. Die uitgebreide reeks komt u ook op de camera tegen. Zet uw camera eens op sluitertijdvoorkeuze (shutter priority, of Tv bij Canon camera s). Draai dan aan een van de instelwielen en kijk dan welke getallen er op uw display verschijnen. Ook losse belichtingsmeters maken gebruik van dezelfde reeks getalwaarden. Kijk eens naar de getallenreeks van de sluitertijd op uw camera. U ziet deze reeks als u de camera in de sluitervoorkeuzestand gebruikt. In die stand kunt u één voor één de mogelijke sluitertijden instellen die de camera heeft. De waarde begint bij de meeste camera s bij B (bulb). In die stand blijft de sluiter openstaan zolang u op de ontspanknop drukt. Dan volgt eerst een serie getallen van hele seconden, bijvoorbeeld seconde. Daarna krijgt u gedeelten van seconden: 1/8-1/15-1/30-1/60-1/125-1/250-1/500-1/1000-1/2000-1/4000 seconde en soms zelfs nog korter. De waarden halveren telkens. De sluitertijd wordt steeds korter. Gaat u bijvoorbeeld van 1/30 seconde naar 1/60 seconde, dan is de sluitertijd twee keer zo kort. Ook de diafragmagetallen bestaan uit een gestandaardiseerde reeks getallen. Ze geven de diameter aan van de opening die wordt gevormd door de lamellen van het diafragma. Als u deze reeks bekijkt, vindt u de waarden en soms 32. De gestandaardiseerde reeks zoals we die hierboven hebben gezien, maakt het rekenwerk eenvoudiger, dan wanneer u werkt met de uitgebreidere reeks van de moderne digitale camera s, die ook met halve stops rekent. Overigens is het niet zo dat het altijd nodig is te rekenen met de getallen. Het rekenwerk doet de camera immers voor u. Hier geven we u als voorbeeld de reeks sluitertijden zoals die ingesteld kunnen worden bij de Nikon D800. Deze begint bij 30 seconden (aangeduid als 30 ) en vervolgt dan met De getallen zonder de aanhalingstekens geven de delen van een seconde aan. U ziet dat er steeds een waarde tussen de getallen van de bekende gestandaardiseerde reeks is bijgekomen. Van dezelfde camera bekijken we ook de diafragmareeks. Zet de modus op diafragmavoorkeuze (Aperture value of Av bij Canon). U ziet dat hier een tussenliggende waarde bijgekomen is. De reeks is overigens afhankelijk van het objectief dat u gebruikt. De grootste en de kleinste diafragmawaarden wijken nog wel eens af. In het voorbeeld werd gebruik gemaakt van een mm Nikon objectief Hier is het kleinste diafragma 16. Bij sommige objectieven loopt de schaal door tot 32. Het objectief op de foto heeft een diafragmaring. Zet deze op de hoogste waarde, die in rood is weergegeven, dan regelt de camera elektronisch het diafragma. Bij handmatige instellingen kunt u zelf een diafragma kiezen, evenals in de stand diafragmavoorkeuze. 196 Les 7 Digitale Fotografie

5 De diafragmawaarden staan meestal aangegeven op de zijkant van het objectief. Vaak zijn deze getallen niet meer op een diafragma instelring te zien en wordt alles elektronisch geregeld. Het hier afgebeelde objectief heeft geen diafragmaring. De camera regelt het diafragma automatisch. Wanneer u in de stand diafragmavoorkeuze fotografeert, kunt u zelf het diafragma regelen door middel van de instelwielen op de camera. De getallen komen als volgt tot stand: elke beginwaarde wordt met de wortel van 2 (dat is ongeveer 1,4) vermenigvuldigd. We krijgen dan: 1,4 x 1 = 1.4 1,4 x 1,4 = 2 (afgerond) 1,4 x 2 = 2.8, 1,4 x 2,8 = 4 (afgerond). Er komen wel eens afwijkende beginwaarden voor, bijvoorbeeld 1.2 of 3.5. Dat heeft te maken met het feit dat fabrikanten van objectieven hun objectieven zo lichtsterk mogelijk proberen te maken. Vooral bij zoomobjectieven komen afwijkende getallen voor van bijvoorbeeld 3.5 of 4.5. Op zeker moment echter volgt de reeks weer de gestandaardiseerde cijferreeks. Ieder voorafgaand (lager) diafragmagetal uit de reeks laat twee keer zoveel licht door als het volgende getal. Ook dit noemen we weer één stop. Dit geldt voor de gestandaardiseerde reeks zoals u die in les 5 hebt gezien. Met het grootste diafragma (dat is het kleinste diafragmagetal, bijvoorbeeld 1.4) geven de fabrikanten de lichtsterkte van het objectief aan. We duiden dit aan met lichtsterkte 1:1.4 of met f 1.4. We zeggen dan dat we te maken hebben met een lichtsterk objectief. Hier ziet u een tekening van een objectief met daarbij de verschillende ringen en de betekenis van de cijfers die er op vermeld staan, alsmede een schematische afbeelding. Voor de rekenaars onder u volgt hier een uitleg van de formule waarmee u zelf die berekeningen kunt maken. De diafragmawaarde heeft alles te maken met de brandpuntsafstand van een objectief (bijvoorbeeld een 50mm objectief of een 135mm objectief) en de werkzame opening van het diafragma (de diameter van de lichtbundel die op de film of sensor kan vallen). We hebben daar een formule voor n = f/d. n: de waarde van de diafragmaopening. f: de brandpuntsafstand van het objectief. d: de diameter van de diafragmaopening. Stel, uw teleobjectief van 100 mm heeft bij de grootste diafragmaopening een diameter van 12.5 mm. De lichtsterkte van dit objectief is dan 100 : 12.5 = 8. (We noteren dit als 1:8 of f8.) Les 7 Digitale Fotografie 197

6 Uw 210mm objectief heeft voor een lichtsterkte van 8 een diameter nodig van 210 : 8 = 26,25 mm. De verschillen in diafragmaopeningen zijn in dit geval groot, terwijl de lichtsterkte bij beide objectieven gelijk is. Daarom noemen we de waarden van de diafragmaopening relatieve waarden. Deze berekeningen zijn leuk als informatie. In de digitale fotografie heeft u dit totaal niet nodig. Gaan we van een bepaalde waarde in de diafragmareeks uit, bijvoorbeeld f/5.6, en gaan we daarna naar de volgende waarde, f/8, dan halveert het oppervlak van de diafragmaopening. Dit betekent dus ook dat f/8 de helft van de hoeveelheid licht doorlaat in vergelijking met f/5.6. Dat noemen we in de fotografie ook weer één stop verschil. f/8 laat aan de andere kant twee keer zoveel licht door als f/11. (Dat is ook één stop verschil.) U merkt dat twee belangrijke onderdelen van uw camera met het begrip stop werken, namelijk de diafragmawaarde en de sluitertijd. Er is echter nog een derde begrip waarbij we werken met het begrip stop, namelijk de lichtgevoeligheid. Ook dat is eerder in les 5 behandelt. Deze machine werd gefotografeerd met een sluitertijd van 1/10 seconde. Door de lange sluitertijd is de beweging van de machine op de foto goed te zien. Let op de spaken van het stalen wiel. Bij een lange sluitertijd is een stevige ondergrond (statief) voor de camera nodig. Opname met Nikon D100 en zoomobjectief. Iedere halvering of verdubbeling van de ISO-waarde is ook een stop. Stel, dat u met uw camera bij het meten van de belichting de volgende combinatie sluitertijd-diafragmawaarde hebt gevonden: sluitertijd 1/125 seconde bij diafragma 5.6. U besluit echter dat u wilt fotograferen met 1/250 in plaats van 1/125 seconde. Als u de sluitertijd halveert, zal de hoeveelheid licht die op de sensor valt onvoldoende zijn om een goed belichte foto te krijgen. Om toch de juiste hoeveelheid licht op de sensor te krijgen moet u het diafragma één waarde verder opendraaien, ofwel één stop. De nieuwe combinatie wordt dan 1/250 seconde bij een diafragmawaarde 4. De hoeveelheid licht die nu op de sensor valt is weer juist. 198 Les 7 Digitale Fotografie

7 Zou u de sluitertijd één stop hoger willen maken in plaats van lager, van 1/125 naar 1/60, dan zou u uw diafragma juist verder dicht moeten draaien. U zet het dan op waarde 8 (één getalwaarde hoger). Wilt u de sluitertijd twee stops opvoeren, dus naar 1/500, dan moet het diafragma ook twee stops verder worden opengedraaid, naar 2.8. Bij het veranderen van de sluitertijd is het diafragma de lichthoeveelheidregelaar. Er zijn genoeg situaties waarbij u goed moet beseffen dat het veranderen van bepaalde waarden in diafragma en sluitertijd niet altijd ongestraft blijft. Een voorbeeld: stel u fotografeert een landschap bij minder gunstige lichtomstandigheden. U wilt fotograferen met een kleine diafragmaopening. Dat betekent dat er weinig licht door kan vallen. Het gevolg is dat u toch voldoende moet belichten door de sluitertijd te verlengen. Het kan nu zo zijn dat u met een zodanig lange sluitertijd moet werken, dat fotograferen uit de hand onmogelijk is geworden. De foto zal een bewogen beeld opleveren, tenzij u een statief gebruikt. Een ander voorbeeld. U wilt een portretfoto maken bij zeer heldere lichtomstandigheden. U wilt de achtergrond heel onscherp houden waardoor het portret scherp afsteekt tegen een onscherpe achtergrond (het eerder genoemde bokeh effect). Doordat u een grote diafragmaopening moet gebruiken, zullen de sluitertijden heel kort moeten zijn. Soms komt u dan niet meer uit, omdat een camera een minimum sluitertijd heeft. Sommige camera s gaan tot 1/8000 seconden. Daarmee kunt u goed uit de voeten. Bij andere camera s die zo n korte sluitertijden niet hebben zult u het diafragma verder moeten dichtdraaien waardoor het bokeh-effect minder wordt of helemaal verdwijnt. In beide genoemde voorbeelden kunt u wel verder variëren met de derde variabele: de ISO-waarde. In het eerste geval kunt u een hogere ISO-waarde instellen. De sensor wordt gevoeliger gemaakt, waardoor de sluitertijden weer korter kunnen zijn. In het tweede voorbeeld kunt u de ISO-waarde juist verlagen, waardoor u toch grotere diafragmaopeningen kunt gebruiken en ook goed uitkomt met de sluitertijden. U zult zich nu waarschijnlijk afvragen waarom het nodig is sluitertijden en tegelijk daarmee diafragma s te kunnen aanpassen om toch eenzelfde belichting te krijgen. Dat wordt belangrijk wanneer u in omstandigheden gaat fotograferen waarbij korte sluitertijden zijn vereist, zoals bij actiefoto s. Als u een snel bewegend voorwerp fotografeert en u gebruikt daarbij een lange sluitertijd, dan beweegt het voorwerp ook nog gedurende de tijd dat de sluiter openstaat. Het licht van dat voorwerp zal zich langs de sensor bewegen en een wazig ( bewogen ) beeld geven. U had hier voor een korte sluitertijd moeten kiezen. Een sluitertijd die zo kort is dat in de tijd dat de sluiter openstaat het voorwerp geen kans heeft gezien te bewegen. We zeggen in de fotografie dat de beweging wordt bevroren. Hoe sneller het voorwerp beweegt, hoe korter de sluitertijd moet zijn om de beweging te bevriezen. We laten hier natuurlijk even buiten beschouwing dat u misschien wel eens uit creatief oogpunt een beweging op uw sensor wilt vastleggen, om op de foto juist die snelle beweging te suggereren. De linker foto werd genomen met een korte sluitertijd, waardoor de actie bevroren werd. Kijk naar de haren van de gitarist. Brandpuntsafstand 100mm, 1/500 seconde bij diafragma 5.3. De rechter foto werd met een lange sluitertijd genomen waardoor de bas scherp wordt afgebeeld en de hand van de bassist bewegingsonscherpte vertoont. Brandpuntsafstand 500mm, sluitertijd 1/40 sec., diafragma 5.6. U ziet dat u op een gegeven moment zelf gaat beslissen wat u scherp afgebeeld wilt hebben. Dit kunt u selectief scherpstellen noemen. Les 7 Digitale Fotografie 199

8 U wilt bij een snel bewegend object kiezen voor een korte sluitertijd. Uit het voorgaande hebt u al begrepen dat u die sluitertijd niet zomaar kunt bekorten. Er zal immers voldoende licht op de sensor moeten vallen om een duidelijke foto te krijgen. Daarvoor hebt u uw tweede lichtregelaar nodig: het diafragma. Bij een grotere diafragmaopening kan de sluitertijd korter zijn. Bij een kleinere diafragmaopening moet de sluitertijd langer zijn. Afhankelijk van de weersomstandigheden zijn meerdere combinaties mogelijk tussen sluitertijd en diafragma. Omdat sluitertijd en diafragma afhankelijk van elkaar zijn heeft de camerafabrikant het u gemakkelijk gemaakt. Op uw camera zit een diafragmavoorkeuze schakelaar en een sluitertijdvoorkeuze schakelaar. In het eerste geval stelt u zelf het diafragma in waarmee u wilt werken, waarna de camera automatisch de goede sluitertijd instelt. In het tweede geval bepaalt u met welke sluitertijd u wilt werken, waarna de camera automatische de bijbehorende diafragmawaarde instelt. U hebt in les 5 geleerd hoe u deze standen bij een aantal cameratypen kunt herkennen. Dit kan voor uw camera anders zijn. Hoe werkt scherptediepte? We borduren nu even voort op wat u hebt geleerd in les 5. We hebben daar het begrip scherptediepte geïntroduceerd. U moet goed weten wat u met de kennis van scherptediepte kunt doen als u selectief wilt scherpstellen. Wanneer u scherpstelt, handmatig of via de automatische scherpstelling (autofocus) van uw camera (bij een portret bijvoorbeeld op de ogen), dan verschijnt het beeld als een reeks scherpe pixels op de sensor, die later als een reeks van scherpe puntjes op de foto te zien zullen zijn. Een pixel op de sensor heeft een vaste grootte. De miljoenen pixels waaruit de sensor bestaat vormen samen het beeld. Dat beeld kan scherp of onscherp zijn. Niet de pixel op zich wordt onscherp, maar het samenspel tussen de pixels onderling. Pixels kunnen samen een scherp of onscherp beeld vormen. Op het scherpstelvlak vormen ze een scherp beeld, omdat daar het brandpunt van de lichtstralen ligt. Ervoor en erachter komen de lichtstralen niet meer exact in het brandpunt samen. Slechts het object waarop u hebt scherp gesteld, zal scherp op de foto komen. Voor en achter dit scherpstelvlak verschijnen de lichtpunten niet meer als scherpe puntjes maar als cirkeltjes of schijfjes. We noemen dit verstrooiingsschijfjes. U ziet hier het effect van het variëren van de diafragmawaarden. De opnameafstand is steeds gelijk gebleven, evenals het gebruikte objectief: een 90 mm macro-objectief. Op alle foto s werd scherp gesteld op het zwarte vogeltje. Door het steeds verder dichtdraaien van het diafragma ziet u dat het scherptedieptegebied steeds groter wordt. Bij open diafragma is alleen het vogeltje waar op scherp gesteld werd scherp weergegeven. Foto 1: diafragma 3.5, foto 2: diafragma 5.6, foto 3: diafragma 11, foto 4: diafragma 22 en foto 5: diafragma 32. Door het sluiten van het diafragma worden steeds meer vogeltjes scherp afgebeeld, evenals de contouren van een glazen kast op de achtergrond. Past u dit toe in uw eigen fotografie, dan kunt u uw eigen foto s naar uw hand zetten en mooiere foto s maken. 200 Les 7 Digitale Fotografie

9 Wanneer die cirkeltjes zo groot zijn dat ons oog ze niet meer als puntjes, maar werkelijk als schijfjes ziet, noemen we dit onscherpte. Voor en achter het gefotografeerde hoofdmotief zal de diameter van de schijfjes steeds groter worden naarmate het beeld verder van het hoofdobject is verwijderd. Hoe kleiner de verstrooiingscirkeltjes, hoe scherper dit op ons oog overkomt. Het totale gebied waarin de schijfjes klein genoeg zijn om door ons oog nog als scherpe puntjes te worden beoordeeld, noemen we het scherptedieptegebied. Dat gebied kunnen we met het diafragma beïnvloeden. Hier ziet u nog een keer de werking van de scherptediepteschaal. Het diafragma is een belangrijk hulpmiddel om de scherptediepte te regelen. Hoe kleiner de diafragmaopening, hoe groter het scherptedieptegebied is. (Besef daarbij dat een kleinere diafragmaopening wordt aangegeven door een groter diafragmagetal op de camera.) Door te werken met grote diafragmaopeningen, in combinatie met teleobjectieven en te letten op de achtergrondkleuren, kunt u schilderijachtige foto s maken. Les 7 Digitale Fotografie 201

10 Er zijn nog meer factoren die een rol spelen bij de scherptediepte: 1 Het objectief. Een groothoekobjectief heeft altijd een groter scherptedieptebereik dan een teleobjectief. In het schema ziet u dat niet alleen de diafragmainstelling van invloed is op de scherptediepte, maar ook het gebruikte objectief c.q. de brandpuntsafstand van het objectief. 2 De afstand tussen camera en object. Hoe dichter u bij het hoofdmotief staat, hoe kleiner het scherptedieptegebied is. Hieruit volgt dat de grootte van het object op de sensor mede bepalend is voor de scherptediepte. Als u een minder scherpe achtergrond wilt, kunt u dat dus ook bereiken door: op hetzelfde punt te blijven staan en dan een teleobjectief te gebruiken; dichter naar het onderwerp toe te gaan en opnieuw scherp te stellen. De foto links is gemaakt met een zoomlens in groothoekstand. Standpunt fotograaf dicht bij het onderwerp. Let op de scherpe achtergrond door het grote scherptedieptebereik van het groothoekobjectief. Bij de lessen beeldvorming en optiek komen we hierop terug. Opname met Konica Revio Compactcamera. De foto rechts werd ook gemaakt met de Konica Revio Compactcamera. Nu werd van grotere afstand gefotografeerd met het zoomobjectief in de 3x-telestand. De achtergrond is nu onscherp. Er is ook nog sprake van subjectieve waarneming. Wat vindt u zelf nog acceptabel scherp en op welk formaat wilt u de foto afdrukken? Een klein formaat afdruk lijkt scherper dan een afdruk op groot formaat. Hetzelfde geldt voor de afstand waarop u de foto bekijkt. Bekijkt u een groot formaat foto van een afstand, dan lijkt de foto scherper dan wanneer u deze van dichtbij bekijkt. Een enorme foto op een billboard langs de snelweg lijkt van grote afstand heel scherp. Maar zodra u deze van dichtbij bekijkt, ziet u duidelijk onscherpe punten waaruit de foto is samengesteld. 202 Les 7 Digitale Fotografie

Fotografie Pro 1 SCHERPTEDIEPTE

Fotografie Pro 1 SCHERPTEDIEPTE centrum voor VOLWASSENENONDERWIJS Heusden - Zolder Fotografie Pro 1 SCHERPTEDIEPTE Uitgegeven door het CVO Heusden-Zolder Auteur: Rebecca Dekleermaeker Copyright 2010 CVO - All rights reserved http://www.cvohz.be

Nadere informatie

ISO. Diafragma. Sluitertijd. Scherptediepte

ISO. Diafragma. Sluitertijd. Scherptediepte En toen was er licht! deel 2 ISO Diafragma Sluitertijd Scherptediepte 1 Er zijn 4 voorwaarden welke bepalen hoeveel licht er uiteindelijk op de camera-sensor (analoog-film) terecht komt, namelijk: 1) Hoeveelheid

Nadere informatie

Diafragma, hoe werkt het

Diafragma, hoe werkt het Diafragma, hoe werkt het DOOR KENNETH VERBURG IN BASISCURSUS - 172 REACTIES Onderdeel van de serie 1. Basiskennis Starten met een spiegelreflexcamera Diafragma, hoe werkt het De beste sluitertijd kiezen

Nadere informatie

Straatfotografie. Op jacht naar alledaagse maar bijzondere taferelen en mensen.

Straatfotografie.  Op jacht naar alledaagse maar bijzondere taferelen en mensen. Straatfotografie www.welmanstudio.nl Op jacht naar alledaagse maar bijzondere taferelen en mensen. welmanstudio cursussen en workshops fotografie, photoshop en fotoreizen www.welmanstudio.nl Thema kiezen!2

Nadere informatie

DIGITALE FOTOGRAFIE LANDSCHAPSFOTOGRAFIE

DIGITALE FOTOGRAFIE LANDSCHAPSFOTOGRAFIE 6 DIGITALE FOTOGRAFIE LANDSCHAPSFOTOGRAFIE 159 LES 6 LANDSCHAPSFOTOGRAFIE Inhoud Inleiding 161 De natuur 161 Licht 162 Keuze van objectieven 165 Het beeldkader 170 Natuurlijke kaders 171 De horizon 172

Nadere informatie

DIGITALE FOTOGRAFIE BEDIENING EN WERKING VAN DE DIGITALE CAMERA

DIGITALE FOTOGRAFIE BEDIENING EN WERKING VAN DE DIGITALE CAMERA 5 DIGITALE FOTOGRAFIE BEDIENING EN WERKING VAN DE DIGITALE CAMERA 121 LES 5 BEDIENING EN WERKING VAN DE DIGITALE CAMERA Inhoud Inleiding 123 Het hanteren van de camera 123 Belichtingsdriehoek 125 De sluiter

Nadere informatie

Instellingen. Afbeelding 3.1 Boven op een spiegelreflexcamera. draaiknop waarmee de M-stand kan worden ingesteld.

Instellingen. Afbeelding 3.1 Boven op een spiegelreflexcamera. draaiknop waarmee de M-stand kan worden ingesteld. Instellingen 3 Hoe geavanceerd de camera ook is, met mondfotografie zijn de beste resultaten te bereiken door manueel te werken. Dit hoofdstuk zal dat duidelijk maken. Omdat de instelling van de verschillende

Nadere informatie

De voordelen van de belichtingsregelingen onder creatief gebruik zijn in de meeste gevallen een juist belichte en creatievere foto.

De voordelen van de belichtingsregelingen onder creatief gebruik zijn in de meeste gevallen een juist belichte en creatievere foto. Belichtingsregelingen: Creatief gebruik Dit tweede deel, over het programmakeuzewiel, behandelt het creatief gebruik van belichtingsregelingen. Deze geavanceerde belichtingsregelingen zijn tegenwoordig

Nadere informatie

BASIS FOTOGRAFIE BASISBEGRIPPEN

BASIS FOTOGRAFIE BASISBEGRIPPEN BASIS FOTOGRAFIE In fotografie draait alles om 2 eenvoudige zaken: het beschikbare licht (dat je wil vastleggen als foto op je film of sensor) de lens die je gebruikt om dit licht te manipuleren. Bij het

Nadere informatie

Belichting. Bepaal je ISO-waarde altijd nadat je de diafragma en sluitertijd hebt bepaald.

Belichting. Bepaal je ISO-waarde altijd nadat je de diafragma en sluitertijd hebt bepaald. Belichting Sluitertijd 1/4 1/8 1/15 1/30 1/60 1/125 1/250 1/500 Diafragma 2.8 4 5.6 8 11 16 22 32 ISO ruis geen ruis 3200 1600 800 400 200 100 lichter donkerder Bepaal je ISO-waarde altijd nadat je de

Nadere informatie

Fotograferen op P, Av, Tv of M? Welke stand wanneer?

Fotograferen op P, Av, Tv of M? Welke stand wanneer? Fotograferen op P, Av, Tv of M? Welke stand wanneer? Je camera heeft een aantal voorkeuze modi waarmee je de camera op verschillende manier kunt laten werken. De P, Av, Tv en M standen zijn hierbij de

Nadere informatie

Diafragma - sluitertijd - ISO-waarde

Diafragma - sluitertijd - ISO-waarde Inleiding Het woord fotografie betekent letterlijk schrijven met licht. Vertaald naar de camera betekent dit, dat we een bepaald moment vastleggen op een sensor. *) We drukken op een knopje en de foto

Nadere informatie

Goed belicht. Diafragma, sluitertijd en ISO-waarde

Goed belicht. Diafragma, sluitertijd en ISO-waarde Goed belicht Diafragma, sluitertijd en ISO-waarde INLEIDING Voor fotograferen heb je licht nodig. Licht dat via de lens op een beeldsensor valt. (Heel lang geleden, toen er nog geen sensors waren, moest

Nadere informatie

Fotograferen in de Berry

Fotograferen in de Berry Fotocursus op camping le Bonhomme met dank aan de HCC versie feb 2008 Deel 1 blad 1 Inleiding Iedereen schiet weleens een plaatje, maar het resultaat is niet altijd zoals verwacht. De foto is onscherp,

Nadere informatie

DIGITALE FOTOGRAFIE HET FOTOGRAFEREN VAN KINDEREN

DIGITALE FOTOGRAFIE HET FOTOGRAFEREN VAN KINDEREN 4 DIGITALE FOTOGRAFIE HET FOTOGRAFEREN VAN KINDEREN 95 LES 4 HET FOTOGRAFEREN VAN KINDEREN Inhoud Inleiding 97 Algemene tips 98 Scherpstellen en in beeld plaatsen 100 Standpunt 102 Close-ups 103 Groepsfoto

Nadere informatie

Scherptediepte. Inleiding

Scherptediepte. Inleiding Inleiding In ieder objectief vinden we een diafragma. Het diafragma bestaat uit een aantal lamellen, die tesamen openingen met verschillende diameters kunnen vormen. Doordat het diafragma deze verschillende

Nadere informatie

Fotografie Basiskennis! 13 september 2005 Door Augustijn Buelens & Jeff Ceuppens

Fotografie Basiskennis! 13 september 2005 Door Augustijn Buelens & Jeff Ceuppens Fotografie Basiskennis! 13 september 2005 Door Augustijn Buelens & Jeff Ceuppens Fotografie de basiskennis! Waarom? Analoog of digitaal blijft gelijk! Basiskennis is onontbeerlijk! Beter inzicht in wat

Nadere informatie

fotografie Aquarium Er E n r ö ö Dob Do ro r n o yi 23-1-2014 1

fotografie Aquarium Er E n r ö ö Dob Do ro r n o yi 23-1-2014 1 Aquarium fotografie Ernö Dobronyi 23-1-2014 1 Onderwerpen Hardware Welke camera Welke objectief Welke flitser Welke hulpmiddelen De theorie Beeldvorming Witbalans Reflectie Compositie Pauze De praktijk

Nadere informatie

Basisbegrippen in de fotografie

Basisbegrippen in de fotografie Basisbegrippen in de fotografie Met betrekking tot belichting Aanleiding: De aanleiding voor het houden van deze presentatie zijn de verzoeken die gedaan zijn tijdens de introductie op de eerste clubdag

Nadere informatie

Digitale fotografie onder water

Digitale fotografie onder water Digitale fotografie onder water Digitale fotografie wordt meer en meer bereikbaar voor de gewone duiker (Jan-met-de- Cap). Dit komt omdat veel camera merken goed geprijsde onderwaterhuizen leveren voor

Nadere informatie

Welkom op de avond Basistechniek camera. Gerrit Valkenwoud

Welkom op de avond Basistechniek camera. Gerrit Valkenwoud Welkom op de avond Basistechniek camera Gerrit Valkenwoud 1 Basistechniek camera Nodig om je te onderscheiden van de kiekjesmaker Geeft beter voorspelbare foto s Alleen te leren door veel te doen Lees

Nadere informatie

SCHERPTEDIEPTE EN EXPOAPERTURE 2

SCHERPTEDIEPTE EN EXPOAPERTURE 2 SCHERPTEDIEPTE EN EXPOAPERTURE 2 Inleiding Een aantal factoren speelt een rol bij het maken van een goede foto. In de eerste plaats het onderwerp en dan vooral de manier waarop het onderwerp is ingekaderd.

Nadere informatie

Scherptediepte. Scherpte diepte wordt dikwijls weergegeven als 'DOF' (DepthOf Field)

Scherptediepte. Scherpte diepte wordt dikwijls weergegeven als 'DOF' (DepthOf Field) Scherptediepte. Scherpte diepte wordt dikwijls weergegeven als 'DOF' (DepthOf Field) Eerst en vooral een kleine herhaling: Het Diafragma of Lensopening. Als je de technische specs van je lens bekijkt,

Nadere informatie

DIGITALE FOTOGRAFIE DE KEUZE VAN UW CAMERA

DIGITALE FOTOGRAFIE DE KEUZE VAN UW CAMERA 2 DIGITALE FOTOGRAFIE DE KEUZE VAN UW CAMERA 33 LES 2 DE KEUZE VAN UW CAMERA Inhoud Inleiding 35 U en uw camera 35 De keuze van uw camera 36 De smartphone- en tabletcamera 39 De digitale compactcamera

Nadere informatie

Algemene Camera techniek

Algemene Camera techniek Mei 2010 Algemene Camera techniek Een camera zonder geheimen G.van Koppen Wat komt er aan bod... De camerafamilie Compact vs. Spiegelreflex (DSLR) Invloed van sluiter, diafragma en ISO Scherptediepte Lichtmeting

Nadere informatie

E-pages van Beterelandschapsfoto

E-pages van Beterelandschapsfoto E-pages van Beterelandschapsfoto Waarom E-pages Omdat wij vinden dat het volgen van een workshop alleen wat weinig is. Omdat wij vinden dat de E-pages een toevoeging aan de workshops zijn. Afhankelijk

Nadere informatie

Het doel. is om een eerste inzicht te geven in de basis van de digitale fotografie.

Het doel. is om een eerste inzicht te geven in de basis van de digitale fotografie. De Basis 1 Het doel is om een eerste inzicht te geven in de basis van de digitale fotografie. Hoe je het juiste objectief moet kiezen, op welke wijze je de basisfuncties van je camera optimaal kan instellen.

Nadere informatie

Bij de meeste camera s is de keuze van de belichtingsregelingen met een zogenaamd programmakeuzewiel

Bij de meeste camera s is de keuze van de belichtingsregelingen met een zogenaamd programmakeuzewiel Belichtingsregelingen: Basisgebruik Bij de meeste camera s is de keuze van de belichtingsregelingen met een zogenaamd programmakeuzewiel I uitgevoerd. De uitleg over functies wordt in twee delen gebracht,

Nadere informatie

7 stappen naar een onscherpe achtergrond

7 stappen naar een onscherpe achtergrond 7 stappen naar een onscherpe achtergrond Door gebruik te maken van een onscherpe achtergrond kun je de aandacht in je beeld volledig op het onderwerp leggen. Het is een veel gebruikte methode onder fotografen

Nadere informatie

HET DIAFRAGMA. Voor iedereen die er geen gat meer in ziet. Algemeen

HET DIAFRAGMA. Voor iedereen die er geen gat meer in ziet. Algemeen HET DIAFRAGMA Voor iedereen die er geen gat meer in ziet. Algemeen Allemaal gebruiken wij het, maar toch blijkt uit regelmatig terugkerende vragen op het forum dat dit gebruiken soms iets anders is dan

Nadere informatie

thema sport Sportfotografie Hoe doe

thema sport Sportfotografie Hoe doe thema sport Sportfotografie Hoe doe 1 Sportfotografie is een vorm van fotografie die niet door zo heel veel amateurfotografen wordt beoefend. En dat is jammer, want het is erg leuk om te doen. Heeft u

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 2. De fotocamera AV-01-02-01. Voorkennis: Geen

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 2. De fotocamera AV-01-02-01. Voorkennis: Geen OPDRACHTKAART AV-01-02-01 De fotocamera Voorkennis: Geen Intro: We kunnen fotocamera s verdelen in twee grote groepen, namelijk analoge camera s en digitale camera s. Door middel van deze opdracht krijg

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 7. Beweging AV-01-07-01. Voorkennis: Je hebt de opdracht De fotocamera afgerond.

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 7. Beweging AV-01-07-01. Voorkennis: Je hebt de opdracht De fotocamera afgerond. OPDRACHTKAART AV-01-07-01 Beweging Voorkennis: Je hebt de opdracht De fotocamera afgerond. Intro: Bij het fotograferen van een beweging is de sluitertijd erg belangrijk. Je kunt de beweging vastleggen

Nadere informatie

groep Computerprogramma woordenschat

groep Computerprogramma woordenschat Taal actief G e b r u i k e r si n st r u c t i e C o m pu te rpro gra m m a w o o rde n s c ha t 214088_OM.indd 1 gro ep 6 22-06-2009 12:22:50 telefoon: 073-628 87 22 e-mail: helpdesk.bao@malmberg.nl

Nadere informatie

Nachtfotografie. de nacht geeft haar geheimen prijs. G. van Koppen

Nachtfotografie. de nacht geeft haar geheimen prijs. G. van Koppen Nachtfotografie de nacht geeft haar geheimen prijs G. van Koppen Nachtfotografie? Bij nachtfotografie wordt het onderwerp niet door direct zonlicht verlicht. Het tijdstip is vanaf het moment dat de zon

Nadere informatie

Welkom bij Foto van Beloois. Uitgangspunten. Werkwijze lessen van 2 uur. Oefeningen na elke les

Welkom bij Foto van Beloois. Uitgangspunten. Werkwijze lessen van 2 uur. Oefeningen na elke les Welkom bij Foto van Beloois Auteur: Frank van Beloois Bedrijf: Foto van Beloois Copyright 2015 Foto van Beloois, KvK 51968673 Alle rechten voorbehouden www.foto.vanbeloois.nl www.academy.vanbeloois.nl

Nadere informatie

Handleiding Pentax SFXn

Handleiding Pentax SFXn Handleiding Pentax SFXn Michel Anne Michel Anouska Clement Filip Séverine Bladzijde 1/11 datum 23/02/2004 1 Omschrijving van de drukknoppen, schakelaars en led s op de camera. 1.1 Aanzetten van de camera:

Nadere informatie

Les 2. Brandpuntsafstand/Objectieven & Sluitertijd. Basiscursus Digitale Fotografie

Les 2. Brandpuntsafstand/Objectieven & Sluitertijd. Basiscursus Digitale Fotografie Les 2 Brandpuntsafstand/Objectieven & Sluitertijd Basiscursus Digitale Fotografie Cursus Planning Les 1. Les 2. Les 3. Les 4. Les 5. Les 6. Les 7. Les 8. Bonus Les 9. Focus + Scherptediepte + Diafragma

Nadere informatie

Macro fotografie De eerste is de scherpstelafstand van de lens De tweede belangrijke waarde is de reproductiefactor

Macro fotografie De eerste is de scherpstelafstand van de lens De tweede belangrijke waarde is de reproductiefactor Macro fotografie is volgens velen één van de moeilijkst uit te voeren vormen van fotografie doordat je zo dicht op je onderwerp zit en dat je diafragma ver open is je slechts enkele millimeters hebt om

Nadere informatie

Minicursus Digitale fotografie

Minicursus Digitale fotografie Minicursus Digitale fotografie De zomer is in aantocht: de periode waarin je digitale camera overuren draait. Omdat niet iedereen weet wat je allemaal kunt met een digitale camera, geeft het NTI je deze

Nadere informatie

2.1 DE BELICHTINGSTIJD OF SLUITERTIJD

2.1 DE BELICHTINGSTIJD OF SLUITERTIJD 2.1 DE BELICHTINGSTIJD OF SLUITERTIJD d.i. de tijdsduur die beschrijft hoelang een lichtgevoelig element wordt blootgesteld aan een bepaalde hoeveelheid licht. Met lichtgevoelig element kan bijvoorbeeld

Nadere informatie

DIGITALE FOTOGRAFIE COMPOSITIE IN DE FOTOGRAFIE, DEEL 2

DIGITALE FOTOGRAFIE COMPOSITIE IN DE FOTOGRAFIE, DEEL 2 12 DIGITALE FOTOGRAFIE COMPOSITIE IN DE FOTOGRAFIE, DEEL 2 329 LES 12 COMPOSITIE IN DE FOTOGRAFIE, DEEL 2 Inhoud Inleiding 331 Evenwicht en diagonalen 331 De diagonaal 333 Het compositiepunt 334 Vierkant

Nadere informatie

Fototechniek. www.welmanstudio.nl. Vuurwerk foto s Hoe krijg je mooie vuurwerkfoto s van een paar vuurpijlen met Oud en Nieuw.

Fototechniek. www.welmanstudio.nl. Vuurwerk foto s Hoe krijg je mooie vuurwerkfoto s van een paar vuurpijlen met Oud en Nieuw. Fototechniek www.welmanstudio.nl Vuurwerk foto s Hoe krijg je mooie vuurwerkfoto s van een paar vuurpijlen met Oud en Nieuw. Wat heb je nodig 2 Vuurwerkfoto s Het maken van vuurwerkfoto s is in principe

Nadere informatie

M A C R O fotografie

M A C R O fotografie Macrofotografie M A C R O fotografie wat is macrofotografie welke lens sluitertijd diafragma en bokeh scherpte/diepte verlichting A F S P R AA K negatief = beeldsensor = full frame full frame (ff) = 24

Nadere informatie

DIGITALE FOTOGRAFIE DE DIGITALE CAMERA IN GEBRUIK

DIGITALE FOTOGRAFIE DE DIGITALE CAMERA IN GEBRUIK 3 DIGITALE FOTOGRAFIE 349100002 DE DIGITALE CAMERA IN GEBRUIK 61 LES 3 DE DIGITALE CAMERA IN GEBRUIK Inhoud Inleiding 63 Uw keuze 63 Fotografische termen en begrippen 65 De sensor 66 Resolutie 68 Lcd scherm

Nadere informatie

In het holst van de nacht

In het holst van de nacht In het holst van de nacht nachtfotografie Tips & Tricks Uitrusting Camera Lenzen Zonnekap! Statief Volle batterijen(reserve batterijen) Afstandsbediening/zelfontspanner. Warme kleding Zaklantaarn hoofdlamp

Nadere informatie

Workshopvoorbereiding

Workshopvoorbereiding Het klikt in de natuur e-book natuurfotoworkshop Workshopvoorbereiding www.natuurfotoworkshop.nl Voorbereiding op de workshop natuurfotografie Bij het geven van de natuurfotoworkshops merken we dat er

Nadere informatie

Workshopvoorbereiding

Workshopvoorbereiding Het klikt in de natuur e-book natuurfotoworkshop Workshopvoorbereiding www.natuurfotoworkshop.nl Voorbereiding op de workshop natuurfotografie Bij het geven van de natuurfotoworkshops merken we dat er

Nadere informatie

Fotografie: van opname tot archivering deel 1. Bruno Vandermeulen

Fotografie: van opname tot archivering deel 1. Bruno Vandermeulen Fotografie: van opname tot archivering deel 1 Bruno Vandermeulen 6 7 8 9 10 11 12 1 3 Wat is een camera? Zwarte doos: camera obscura Sensor Sluiter Objectief Diafragma Sensor Pixels Grootte 15 16 Camera

Nadere informatie

BETER FOTOGRAFEREN Sluitertijden

BETER FOTOGRAFEREN Sluitertijden BETER FOTOGRAFEREN Sluitertijden Heeft u wel eens problemen met het vinden van de juiste sluitertijd? Dan kan dit artikel u mogelijk verder helpen. Sommige situaties vereisen nu eenmaal dat u een bepaalde

Nadere informatie

SCHERPSTELLEN DIGITALE FOTOGRAFIE VAN OPNAME TOT AFDRUK HOOFDSTUK 3

SCHERPSTELLEN DIGITALE FOTOGRAFIE VAN OPNAME TOT AFDRUK HOOFDSTUK 3 3 SCHERPSTELLEN HOOFDSTUK 3 DIGITALE FOTOGRAFIE VAN OPNAME TOT AFDRUK Dit is hoofdstuk 3 van het boek waarin de volledige workflow voor de digitaal werkende fotograaf wordt behandeld. Wanneer u op de hoogte

Nadere informatie

Opdrachten. Druk dit document af en maak hierop aantekeningen tijdens uw fotosessies

Opdrachten. Druk dit document af en maak hierop aantekeningen tijdens uw fotosessies 1 Opdrachten In Hoofdstuk 1 De digitale camera en Hoofdstuk 2 Digitaal fotograferen van het Handboek Digitale fotografie en fotobewerking staan opdrachten die u zelf kunt uitvoeren. Als u alle opdrachten

Nadere informatie

Reader 37. Workshop Fotografie. September 2007 Mediatheek Moller Tilburg

Reader 37. Workshop Fotografie. September 2007 Mediatheek Moller Tilburg Reader 37 Workshop Fotografie September 2007 Mediatheek Moller Tilburg 2 Inhoudsopgave 1 Theorie van fotografie.. 4 1.1 Diafragma en sluitertijd. 4 1.2 Pixels. 8 1.3 Bestandgrootte.. 9 1.4 Scherpte/diepte.

Nadere informatie

Wat zijn tussenringen?

Wat zijn tussenringen? Wat zijn tussenringen? Om onderwerpen van heel dichtbij te kunnen fotograferen, kun je diep in de buidel tasten en een speciaal macro-objectief aanschaffen. Wat als ik je zeg dat er ook een goedkopere

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 6. Scherptediepte AV-01-06-01. Voorkennis: Je hebt de opdracht De fotocamera afgerond.

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 6. Scherptediepte AV-01-06-01. Voorkennis: Je hebt de opdracht De fotocamera afgerond. OPDRACHTKAART AV-01-06-01 Scherptediepte Voorkennis: Je hebt de opdracht De fotocamera afgerond. Intro: Scherptediepte is een creatief hulpmiddel om je eigen visie op de werkelijkheid te laten zien. Door

Nadere informatie

11 tips voor accenten in foto s

11 tips voor accenten in foto s 11 tips voor accenten in foto s Han Sieveking Whitepapers 2014 Fotoacademie MISSION STATEMENT De Fotoacademie leidt op inspirerende wijze een student op tot een bewuste, zelfstandige (beroeps)fotograaf

Nadere informatie

Fotografie tips voor betere landschapsfoto's

Fotografie tips voor betere landschapsfoto's Fotografie tips voor betere landschapsfoto's Dit artikel geeft je 10 praktische fotografie tips omtrent compositie, camera instellingen en belichting, die je zullen helpen betere landschapsfoto's te maken.

Nadere informatie

Lenzen. Welke lens moet ik kiezen en voor welk doel?

Lenzen. Welke lens moet ik kiezen en voor welk doel? Lenzen Welke lens moet ik kiezen en voor welk doel? Soorten lenzen Zoom lenzen (b.v. 24-70mm) Superzooooom lenzen (b.v. 18-300mm) Vast lenzen (b.v. 50mm) Soorten lenzen Macro lenzen (b.v. 100mm) (Super)

Nadere informatie

Welkom workshop Portretfotografie

Welkom workshop Portretfotografie Welkom workshop Portretfotografie Agenda dag 1 10.00 uur 10.30 uur Ontvangst 10.30 uur 12.00 uur Kennismaking voorstelronde + Theorie deel 1 12.00 uur 13.00 uur Lunch 13.00 uur 14.00 uur Theorie deel 2

Nadere informatie

Basiscursus cactusfotografie (zonder extra flitslicht):

Basiscursus cactusfotografie (zonder extra flitslicht): Basiscursus cactusfotografie (zonder extra flitslicht): 1 Inleiding Voor het fotograferen van cactussen is geen speciaal gerief vereist Hoewel gespecialiseerde onderdelen in specifieke gevallen een groot

Nadere informatie

Portretfotografie. Portretfotografie. Scherptediepte. Tips & Trucs portretfotografie

Portretfotografie. Portretfotografie. Scherptediepte. Tips & Trucs portretfotografie Portretfotografie Tips & Trucs portretfotografie Tips & Trucs Ronnie Dankelman ReisReporterborrel 18 april 2009 Portretfotografie Camera instellingen Compositie Contact Er zijn drie aspecten waar je op

Nadere informatie

Tien tips voor vuurwerk fotograferen

Tien tips voor vuurwerk fotograferen Tien tips voor vuurwerk fotograferen maandag 28 december 2015, 13:31 door Nando Harmsen 5198x gelezen 4 reacties Met het inluiden van het nieuwe jaar zal er weer veel vuurwerk afgeschoten worden. Van simpel

Nadere informatie

Onderstaande werkwijze geldt zeker voor mensen die een spiegelreflex camera hebben maar is ook van toepassing op de meeste compact camera s.

Onderstaande werkwijze geldt zeker voor mensen die een spiegelreflex camera hebben maar is ook van toepassing op de meeste compact camera s. Avondfotografie Tijdens de fototocht in het arboretum te Kalmthout zijn vragen gesteld over de op handen zijnde avondfotografie in de binnenstad van Breda (zondag 26 februari, 17:00u Haven). Ik heb beloofd

Nadere informatie

Welkom op deze Fotocursus

Welkom op deze Fotocursus Welkom op deze Fotocursus 1 DIGITALE FOTOCURSUS Fons Strijbosch www.footoos.nl fons@footoos.nl 0653 847682 2 LESONDERDELEN 3 LESONDERDELEN Camera techniek (instellingen) 3 LESONDERDELEN Camera techniek

Nadere informatie

HDR- FOTOGRAFIE. Inleiding. Het digitale beeld - Bijlage

HDR- FOTOGRAFIE. Inleiding. Het digitale beeld - Bijlage HDR- FOTOGRAFIE Inleiding Wanneer je door de zoeker van je al dan niet spiegelreflex camera kijkt en een prachtige scène hebt waargenomen en vastgelegd, dan is er naderhand soms enige teleurstelling wanneer

Nadere informatie

En toen was er licht! deel 1

En toen was er licht! deel 1 En toen was er licht! deel 1 Begrippen als ISO, Diafragma en Sluitertijd en hoe dit allemaal samenwerkt in een camera zijn voor veel beginners lastig te doorgronden. Om dit te verklaren, gaan we zelf een

Nadere informatie

De apparatuur die je nodig hebt

De apparatuur die je nodig hebt Dichterbij met macro Met close-up- of macrofotografie gaat er een compleet nieuwe wereld open voor jou en je EOS. Alledaagse objecten veranderen voor het oog van je camera in fascinerende onderwerpen.

Nadere informatie

BEWEGING. > Doel. > Vele soorten beweging en > hoe Techniek we die vastleggen en benadrukken. 14 april 2016

BEWEGING. > Doel. > Vele soorten beweging en > hoe Techniek we die vastleggen en benadrukken. 14 april 2016 BEWEGING 14 april 2016 > Doel > Vele soorten beweging en > hoe Techniek we die vastleggen en benadrukken > Vele soorten beweging en > hoe Techniek we die vastleggen en benadrukken doel BEWEGING 14 april

Nadere informatie

Personen bij weinig licht

Personen bij weinig licht Personen bij weinig licht Camera in auto-stand: van zodra er iets minder licht is, klapt de interne flits open en gaat deze af Flitslicht is soms nuttig (zie volgend thema), maar vaak krijg je betere resultaten

Nadere informatie

Ruud Gort www.zienwateris.nl contact@zienwateris.nl 06-24670522

Ruud Gort www.zienwateris.nl contact@zienwateris.nl 06-24670522 Het 5 stappenplan voor het gebruik van Nikon D3100 spiegelreflex camera: Bij elke camera is er een onderverdeling van hoofdonderdelen en aanvullingen. In deze handleiding wil ik in 5 stappen de basis,

Nadere informatie

Bewaken vitale functies en verlenen van eerste hulp

Bewaken vitale functies en verlenen van eerste hulp Bewaken vitale functies en verlenen van eerste hulp Werkcahier Kwalificatieniveau Verpleegtechnisch handelen deel 4: Geerard Siereveld Cees van Stipdonk Johan van t Wout Skillslab-serie voor verpleegkundige

Nadere informatie

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Lenzen. J. Kuiper. Transfer Database

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Lenzen. J. Kuiper. Transfer Database Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal Reader Lenzen J. Kuiper Transfer Database ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair nderwijs, Algemeen Voortgezet nderwijs, Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie

Nadere informatie

Zelfstandig werken. Ajodakt. Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie

Zelfstandig werken. Ajodakt. Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie Zelfstandig werken Ajodakt Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie 9 789074 080705 Informatieverwerking Groep 7 Antwoorden Auteur P. Nagtegaal ajodakt COLOFON Illustraties

Nadere informatie

Mooie foto's maken IS gemakkelijk! Met Image Stabilizer-objectieven (beeldstabilisatie) voor een beter resultaat

Mooie foto's maken IS gemakkelijk! Met Image Stabilizer-objectieven (beeldstabilisatie) voor een beter resultaat Mooie foto's maken IS gemakkelijk! Met Image Stabilizer-objectieven (beeldstabilisatie) voor een beter resultaat Onscherpe foto's? Gebruik Canon IS*-objectieven! "Dat is een mooie foto!" denkt u. Maar

Nadere informatie

De belichtingsdriehoek

De belichtingsdriehoek Workshop Dick Jeukens Leren en doen (LED) De uiteindelijke belichting op de foto van een scène, hoe donker of licht, wordt bepaald door een samenspel van het DIAFRAGMA, de SLUITERTIJD en de ISO LICHTGEVOELIGHEID.

Nadere informatie

Cursus Fotograferen met je spiegelreflexcamera

Cursus Fotograferen met je spiegelreflexcamera 1 Cursus Fotograferen met je spiegelreflexcamera Door Fotowerkplaats Tekst, vormgeving en foto's: Mariska Hanegraaf www.fotowerkplaats.com & www.11afotografie.nl 2015 Fotowerkplaats Mariska Hanegraaf (www.fotowerkplaats.com)

Nadere informatie

Uitleg opnamens met een digitale camera

Uitleg opnamens met een digitale camera Uitleg opnamens met een digitale camera Telescopen Telescoop 152mm William Optics van volkssterrenwacht Orion. Op dit moment staat de telescoop in gesteld voor naar de zon te kijken. Aan de voorkant van

Nadere informatie

7 tips voor het fotograferen in een donkere kerk

7 tips voor het fotograferen in een donkere kerk 7 tips voor het fotograferen in een donkere kerk Elja Trum Als je foto's moet maken in een donkere kerk (bijvoorbeeld tijdens een huwelijk, doop of communie) is dat een uitdaging. Indirect flitsen kan

Nadere informatie

Denken + Doen = Durven

Denken + Doen = Durven 1 Denken + Doen = Durven Werkboek voor ouders Houten Bohn Stafleu van Loghum, 2008 2 Denken + Doen = Durven Kind en Adolescent Praktijkreeks Dit Denken + Doen = Durven, Werkboek voor ouders, is onderdeel

Nadere informatie

Digitale fotografie. 7 juni 2010. Gezinsbond Kieldrecht en Luc Bosmans

Digitale fotografie. 7 juni 2010. Gezinsbond Kieldrecht en Luc Bosmans Digitale fotografie 7 juni 2010 Gezinsbond Kieldrecht en Luc Bosmans Zoek het niet te ver! Digitale fotografie Je moet niets noteren (maar je mag het wel). Stuur een mail naar: bosmans.luc@skynet.be en

Nadere informatie

Voeding, uitscheiding en diagnostiek

Voeding, uitscheiding en diagnostiek Voeding, uitscheiding en diagnostiek Werkcahier Kwalificatieniveau Geerard Siereveld Cees van Stipdonk Johan van t Wout Skillslab-serie voor verpleegkundige en verzorgende beroepsvaardigheden Houten 2008

Nadere informatie

Fotografiecursus Deel 8

Fotografiecursus Deel 8 Fotografiecursus Deel 8 Handleiding van Auteur: OctaFish Juni 2013 handleiding: Fotografiecursus Deel 8 Scherpte (2) We hebben het al eerder over de scherpte gehad in het vorige hoofdstuk. Toen ging het

Nadere informatie

8FSLDBIJFS /[EPMJMGEXMIRMZIEY

8FSLDBIJFS /[EPMJMGEXMIRMZIEY Medicijnen Werkcahier Kwalificatieniveau Geerard Siereveld Cees van Stipdonk Johan van t Wout Skillslab-serie voor verpleegkundige en verzorgende beroepsvaardigheden Houten 2008 2008 Bohn Stafleu van

Nadere informatie

Cursus Fotografie Les 2. Nu aan de slag

Cursus Fotografie Les 2. Nu aan de slag Cursus Fotografie Les 2 Nu aan de slag 1 Wat hebben we ook al weer gedaan... Verschillende standen Witbalans Grootst mogelijk? 2 Opdracht van de vorige keer Invullen vragenlijst 5 foto s maken met verschillende

Nadere informatie

i n s t a p b o e k j e

i n s t a p b o e k j e jaargroep 5 naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs i n s t a p b o e k j e k l o k k i j k e n Les 1 Hele uren tot en met 12 uur 1 Hoe laat is het? Vul in. 2 Hoe laat is het? Maak vast. 2

Nadere informatie

Het maken van een foto met sterrensporen Dit kan je met elke camera die een M stand hebben.

Het maken van een foto met sterrensporen Dit kan je met elke camera die een M stand hebben. Het maken van een foto met sterrensporen Dit kan je met elke camera die een M stand hebben. Je hoef niet speciaal een aparte lens te hebben. Ik geef hier enkele voorbeelden met een camera die een standaard

Nadere informatie

FOTO- OPDRACHT 6. NatGeoFoto

FOTO- OPDRACHT 6. NatGeoFoto NatGeoFoto MACROFOTOGRAFIE FOTO- OPDRACHT 6 MACROFOTOGRAFIE Veel artikelen in National Geographic Magazine hebben de natuur als onderwerp. Soms gaat het over grote dieren en enorme bomen, soms ook over

Nadere informatie

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Wet van Ohm. J. Kuiper. Transfer Database

Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal. Reader. Wet van Ohm. J. Kuiper. Transfer Database Noorderpoort Beroepsonderwijs Stadskanaal Reader Wet van Ohm J. Kuiper Transfer Database ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair Onderwijs, Algemeen Voortgezet Onderwijs, Beroepsonderwijs

Nadere informatie

Nicolien van Halem Inge Müller. Handboek studievaardigheden voor het hbo

Nicolien van Halem Inge Müller. Handboek studievaardigheden voor het hbo Nicolien van Halem Inge Müller Handboek studievaardigheden voor het hbo Toegang tot de website Op deze website vindt u het ondersteunend materiaal behorende bij Handboek studievaardigheden voor het hbo.

Nadere informatie

Extra Thema: Manueel fotograferen De M-stand

Extra Thema: Manueel fotograferen De M-stand Extra Thema: Manueel fotograferen De M-stand Diafragmavoorkeur (A/Av) Hebben we tot nu toe gebruikt om stilstaande onderwerpen te fotograferen Halfautomatisch: jij het f-getal, camera berekent nodige sluitertijd

Nadere informatie

DIGITALE FOTOGRAFIE: FOOD

DIGITALE FOTOGRAFIE: FOOD 12 DIGITALE FOTOGRAFIE: FOOD 1 Apparatuur en techniek Voor veel mensen is techniek misschien niet het interessantste onderwerp, maar een beetje technische kennis is wel essentieel voor het maken van een

Nadere informatie

Het ecg en het angiogram bij een acuut hartinfarct. Onder redactie van W.A. Dijk B.M.A. Munstra M. Munstra F. Zijlstra

Het ecg en het angiogram bij een acuut hartinfarct. Onder redactie van W.A. Dijk B.M.A. Munstra M. Munstra F. Zijlstra Het ecg en het angiogram bij een acuut hartinfarct Onder redactie van W.A. Dijk B.M.A. Munstra M. Munstra F. Zijlstra Het ecg en het angiogram bij een acuut hartinfarct Het ecg en het angiogram bij een

Nadere informatie

SCHERPTE? Scherpte in de fotografie en wat het doet in je foto?

SCHERPTE? Scherpte in de fotografie en wat het doet in je foto? SCHERPTE? Scherpte in de fotografie en wat het doet in je foto? HET GEBRUIK VAN SCHERPTE OF JUIST ONSCHERPTE Scherpte in het algemeen benadrukt iets Onscherpte laat iets in de achtergrond of voorgrond

Nadere informatie

Figuur 1: gekleurde pixels op een digitale sensor

Figuur 1: gekleurde pixels op een digitale sensor Wat zijn megapixels en waarom moet ik mij daar druk om maken? De afgelopen jaren zijn alle camera fabrikanten bezig geweest met een zogenaamde Megapixel oorlog. De ene fabrikant adverteerde met de nieuwste

Nadere informatie

Lente van der Stel. Klas 2H. 1 Oktober 2013:

Lente van der Stel. Klas 2H. 1 Oktober 2013: Lente van der Stel Klas 2H 1 Oktober 2013: Vandaag hebben we gewerkt met het diafragma. Met het knopje AV (=Aperture) kan je de lengsopening/diafragma instellen. Hoe hoger het getal dat je instelt, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Cursus Digitale Fotografie

Cursus Digitale Fotografie 2011-2012 Cursus Digitale Fotografie Deel 1 : Basis Peter Van Caneghem Syntra Limburg 2011-2012 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 : De digitale camera 1.1 Soorten camera s Pag De compact camera 2 De hybride camera

Nadere informatie

LAN Multiple-Subnet Port Based VLAN

LAN Multiple-Subnet Port Based VLAN LAN Multiple-Subnet Port Based VLAN LAN Multiple-Subnet In de DrayTek Vigor 2850 serie is het mogelijk om met meerdere LAN subnetten te werken. Hierdoor kunt u de 4 LAN poorten op de DrayTek indelen in

Nadere informatie

Av (camera stand) Av staat voor Aperture Value. Beeldhoek

Av (camera stand) Av staat voor Aperture Value. Beeldhoek http://www.fotografiebegrippen.nl/ae De afkorting AE staat voor Automatic Exposure (Automatische belichting). Op veel digitale spiegelreflexcamera's is deze knop aanwezig met de letters AE-L. In dit geval

Nadere informatie