Mei 2014 / Nr. 5. Nieuws uit. Israël & Amerika בית שלומ

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mei 2014 / 5774. Nr. 5. Nieuws uit. Israël & Amerika בית שלומ"

Transcriptie

1 Nieuws uit Mei 2014 / 5774 Nr. 5 Israël & Amerika בית שלומ

2 INhOUD MAART 2006 Beth-Shalom Israëlreis 2014 Nieuws uit Israël beth-shalom, postbus 193, 3940 AD Doorn telefoon fax Abonnementen: Beth Shalom, Postbus 193, 3940 AD Doorn, tel Giften: Giro t.n.v. Beth-Shalom Doorn Betalingen: Giro t.n.v. Middernachtsroep Doorn Voor België: postgiro (in Brussel) t.n.v. Middernachtsroep Doorn «Nieuws uit Israël» verschijnt ook in het Duits, Frans, Engels, Spaans, Portugees, Hongaars en Roemeens. Alleen in de betreffende landen. Abonnementsprijs: (jaarlijks) Nederland: EUR België: EUR 16.20, Vanuit Nederland naar andere landen in Europa: EUR 25.20, Buiten Europa en Suriname: EUR Abonnementen lopen een jaar (beginnend telkens in januari) en worden automatisch met een jaar verlengd, wanneer het niet voor 31 oktober wordt opgezegd. Israëlreizen: Beth-Shalom-Israëlreizen: Postbus 193, 3940 AD Doorn tel ! s n a k e t s t a a L +++ Gastenhuis in Israël: Beth-Shalom, P.O.B. 6208, Haifa 31060/Karmel Israël tel Testamentaire beschikkingen: (via een notaris) «Ik legateer vrij van rechten en kosten aan de Stichting: Zendingswerk Middernachtsroep statutair gevestigd te LEIDEN en geregistreerd onder nummer bij de Kamer van Koophandel Rijnland, een bedrag van EUR» g o n Nu n e d l e aanm EDITORIAL 3 door Fredi Winkler bijbelse boodschap 5 Die De opwekking als een parallel van Lazarus met Israël In de voetsporen van Jezus door het Heilige Land A c h T E R G R O N D I N F O R M AT I E U I T I s R A E L YESHUA EN ISRAEL 8 De «Negev-versie» van het Hebreeuws Nieuwe Testament Gedachtig aan het feit, dat alle menselijke kennis slechts onvolkomen is (1 cor. 13:9), geven de auteurs voor eigen verantwoording hun persoonlijke visie weer Protest tegen Israël Wisseling van tapijten ten tijde van Jezus Bescherming ook bij nacht Arabische «Oscar Schindler»? De haat van de Arabische wereld op de Joden Internetportaal voor historische landkaarten Beweringen en feiten Een plan van 50 jaar voor Israëls zeehavens «Telefonitis» van de Israëli s Jodin in het parlement van Bahrein Israël onder de koplopers Uitbouw van de economische samenwerking Israëlische wijnen Toerisme van de oligarchie Steeds meer treden tot de islam toe Haim Saban: helemaal aan de top Hezbollah bewapent zich weer Iran koopt Libanezen Flavius Josephus had gelijk Israëls militaire geheime dienst waarschuwt «Intelligente bommen» uit de USA «Forbes» eert drie Israëli s Postbus 193 Materiaalwetenschap speciaal gebied Wie is GabiDoorn Ashkenazi? AD september 2014 met Govert Roos Initialen van de auteurs en bronvermeldingen in dit nummer: CM = Conno Malgo; FW = Fredi Winkler; ZL = Zwi Lidar Voorpagina: NUI Voor de inhoud van vreemde web-pagina s waarnaar verwezen werd kunnen wij niet aansprakelijk worden gesteld. Wij verklaren hiermee uitdrukkelijk, dat op het tijdstip van het tot stand brengen van de link geen illegale inhoud op de verbonden websites herkenbaar waren. Op de actuele en toekomstige vormgeving, de inhoud of de auteursrechten van de verbonden sites hebben wij geen invloed. Voor illegale, foute of onvolledige inhoud en vooral voor schade, die uit het aanklikken of niet aanklikken van zulke aangeboden informatie ontstaat, is alleen de aanbieder van de site verantwoordelijk, naar wie verwezen werd, niet degene, die enkel via links naar de bewuste publicaties verwijst. aanmelding & informatie Beth-Shalom-Reizen

3 EDITORIAL GELIEFDE VRIENDEN VAN IsRAëL VOORpAGINA: IsRAëL EN AMERIkA 7 Korte berichten 8 Van Abbas valt geen handtekening te verwachten 10 De betekenis van Israël als staat van het Joodse volk 11 Opmerkelijk bezoek van Merkel aan Israël 12 Het Joodse aspect van het conflict in Oekraïne 13 Gevaar aan Israëls noordgrens 14 Iraans geschuif met wapens ontmaskerd 15 Israël is lang niet meer in zo n goede positie geweest De situatie van de christenen in Syrië 17 Tatoeagestempel van nazi s gevonden 18 Meer afnemers van de Israëlische gasvoorraden 19 Israëlprijs voor ontwikkeling van medicijn tegen Alzheimer 20 Nieuw certificaat voor Assaf Harofeh 21 bijbel EN IsRAëL De laatste aanval op Israël Veel christenen vragen zich momenteel af of de vier opeenvolgende maansverduisteringen in 2014 en 2015, die telkens precies op de bijbelse Joodse feestdagen Pesach en Soekoth vallen, misschien een profetische betekenis voor de eindtijd hebben. In de afgelopen 2000 jaar is deze constellatie acht keer opgetreden, de drie laatste keren in samenhang met belangrijke gebeurtenissen voor het Joodse volk. In in verband met de verdrijving van de Joden uit Spanje. In in verband met de stichting van de staat Israël. En in in verband met de Zesdaagse oorlog en de hereniging van Jeruzalem onder Joods bestuur. Met het oog op de eindtijd spreekt Jezus heel duidelijk over tekenen aan de hemel, zoals in Lukas 21:25 en 26 geschreven staat: En er zullen tekenen zijn in zon, maan en sterren, en op de aarde benauwdheid onder de volken, in radeloosheid vanwege het bulderen van zee en golven. En het hart van de mensen zal bezwijken van vrees en verwachting van de dingen die de wereld zullen overkomen, want de krachten van de hemelen zullen heftig bewogen worden. Als we er echter andere Bijbelgedeelten op naslaan, begrijpen we dat de profetie over de eindtijd over veel traumatischer gebeurtenissen spreekt dan slechts maan- of zonsverduisteringen, zoals het ook aan het eind van het geciteerde vers staat: Want de krachten van de hemelen zullen heftig bewogen worden. Het zullen gebeurtenissen zijn die worden veroorzaakt door heftige kosmische bewegingen. De profeet Joël is hierover in hoofdstuk 2:30-31 misschien wel het duidelijkst, als hij schrijft: Ik zal wondertekenen geven aan de hemel en op de aarde: bloed en vuur en rookzuilen. De zon zal veranderd worden in duisternis en de maan in bloed, voor die dag van de HERE komt, die grote en ontzagwekkende. Hier gaat het duidelijk over geweldige gebeurtenissen die de mensheid angst en schrik zullen aanjagen. Met de rookzuilen worden misschien vulkanische uitbarstingen bedoeld die zo geweldig zullen zijn dat ze een verduistering van zon en maan tot gevolg zullen hebben. Maar wellicht zijn deze nu voorkomende maansverduisteringen op de Joodse feestdagen wel een teken, een waarschuwing van God aan het volk Israël, dat er voor Israël beslissende gebeurtenissen voor de deur staan, temeer omdat volgens Joodse opvatting enerzijds een zonsverduistering een teken voor de volken is en anderzijds een maansverduistering een teken voor Israël. Het is zeker goed dat degenen die de Heer en Zijn Woord kennen, achtgeven op de tekenen waar de Bijbel over spreekt, juist ook omdat er in Joël 2:30 staat dat God waarschuwingstekens zal geven voordat de grote en geduchte dag des Heren komt. Ik denk dat dergelijke waarschuwingstekens, zoals de nu voorkomende, in het bijzonder aan hen gegeven zijn die het Woord van God kennen, want de wereld zal niet inzien dat er een goddelijke boodschap achter kan zitten. Zo was het toch ook met Abraham, die een vriend van God werd genoemd, als er in Genesis 18:17 staat: De HERE zei: Zal Ik voor Abraham verbergen wat Ik ga doen? In Johannes 15:15 noemt de Heer Zelf ons vrienden: Ik noem u niet meer slaven, want een slaaf weet niet wat zijn heer doet, maar Ik heb u vrienden genoemd, omdat Ik u alles wat ik van Mijn Vader gehoord heb, bekendgemaakt heb. Ik ben dankbaar dat we als vrienden van onze hemelse Heer de tekenen van de tijd mogen verstaan en ons er naar kunnen oriënteren. Als vrienden van onze Heer verbonden groet u hartelijk met shalom, uw Fredi Winkler Nieuws uit Israël 5/2014 3

4 IsRAëL EN AMERIkA coverstory Israël & Amerika De VS zijn het land en de wereldmacht die Israël altijd weer hebben geholpen en gesteund. Daarom volgen hier artikelen die de betrekkingen van de VS met Israël vanuit verschillende gezichtspunten belichten. Enerzijds staan de VS achter Israël, zo ook de meerderheid van de bevolking, anderzijds zetten ze Israël geweldig onder druk om Palestijnse gevangenen met bloed aan hun handen vrij te laten en het land op te delen voor een tweestatenoplossing. Nogmaals zij er hier aan herinnerd dat er nog nooit in de geschiedenis een Palestijnse staat is geweest en dat het land Israël toebehoort. Niemand minder dan God Zelf heeft Israël het land gegeven. Daar zijn talrijke Bijbelverzen als bewijs voor: Genesis 12:7;17:8; Jozua 1:2-4, enzovoorts. Daarover gaan de artikelen op pag. 10 en 15. Het valt niet geheel van de hand te wijzen als exegeten van de bijbelse profetie de rol van de VS proberen te vergelijken met die van Kores, de wereldheerser uit de antieke oudheid, die van GOD de opdracht kreeg de Joden te steunen en naar Eretz Israel te laten terugkeren om in Jeruzalem de tempel te herbouwen (vgl. Jes. 44:28 en 45:1-4). Als u de volgende beide artikelen leest, zult u de samenhang nog beter begrijpen. De VS zijn overigens niet voor niets de grootste en sterkste wereldmacht aller tijden geworden, maar op grond van Gods belofte: Ik zal zegenen wie u zegenen, en wie u vervloekt, zal Ik vervloeken (Gen. 12:3). Natuurlijk weten we wel dat op een dag ook de VS zich net als alle andere landen tegen Israël zullen keren (vgl. Zach. 12:1-4; 14:2-4; vgl. het artikel De laatste aanval op Israël, pag. 21). Verder zegt de bijbelse profetie niets over Amerika, ook al zouden de VS als westers land best een deel van het herlevende Romeinse rijk kunnen zijn. Het Romeinse rijk van de eindtijd kan meer dan alleen Europa omvatten. Maar als het zo ver is dat allen landen tegen Jeruzalem optrekken, zal de Heer Jezus terugkomen en zullen Zijn voeten op de Olijfberg staan als Hij Zijn volk verlost! CM 4 Nieuws uit Israël 5/2014

5 IsRAëL EN AMERIkA ObAMA VANwEGE IsRAëL ONDER VUUR Als het om kwesties van buitenlandse politiek gaat, krijgt de Amerikaanse president Obama van veel mensen een slecht cijfer. En op basis van de ontwikkelingen in Oekraïne en op het schiereiland de Krim zien zijn critici zich opnieuw in hun oordeel bevestigd. De lijst van missers op het gebied van de buitenlandse politiek van de huidige Amerikaanse president Barack Obama is volgens zijn critici lang, heel lang. Als je de lijst volgt, moet je als eerste het conflict tussen Oekraïne en Rusland noemen, waarin de VS niet echt positie hebben gekozen en gewoon zwijgend aan de kant zijn blijven staan. Dan is daar Obama s koers ten opzichte van Iran, van sancties tot onderhandelingen waarvan het resultaat meer dan twijfelachtig is. Dan staat Obama s aarzelende houding tegenover de ontwikkelingen in de Syrische burgeroorlog ter discussie. Hoewel hij luidkeels over bepaalde grenzen sprak die onder geen beding overschreden mochten worden, was dat precies wat de Syrische dictator Bashar al Assad deed. En toen Obama daarop had moeten optreden, aarzelde hij. Toen de Amerikaanse vloot eindelijk bij Syrië was samengetrokken, had hij zich door niets te doen in een slechtst denkbare positie gemanoeuvreerd. Je kunt deze lijst nog aanvullen met de gebeurtenissen van de zogenaamde Arabische lente en dan vooral die in Egypte. Je kunt ook zijn bemoeienissen toevoegen om vrede tussen Israël en de Palestijnse Autoriteit te bewerkstelligen. Obama s politieke manoeuvres plaatsen in het beste geval een levensgroot vraagteken achter zijn vermogen en zijn competenties om in zijn positie als president van de Verenigde Staten invloed uit te oefenen. Veel mensen die boos waren toen hij met de Nobelprijs voor vrede werd onderscheiden, en die de onderscheiding een lauwerkrans vooraf noemden, zien zich nu in hun ongenoegen bevestigd. In Israël neemt men de zwakke buitenlandse politiek van Obama ook waar, maar men zwijgt liever. Juist met het oog op de huidige situatie in het Midden-Oosten vindt Israëls politieke leiderschap het niet verstandig om zich met de Amerikaanse president aan te leggen en een fiasco te riskeren. Een lid van de Israëlische regering, minister Moshe Jaalon van Defensie, kon echter niet zijn mond houden. Hij uitte zijn ongenoegen over Obama s zwakte en missers weliswaar achter gesloten deuren, maar zijn opmerkingen drongen toch door tot de openbaarheid. Jaalon bekritiseerde niet alleen Obama, maar uitte in één adem ook zijn conclusie: Israël kan alleen op zichzelf vertrouwen, vooral als het over het Iraanse kernonderzoekprogramma gaat. Jaalon moest uiteindelijk zijn excuses aanbieden voor zijn uitlatingen. Israël zal wel oppassen om kritiek op Obama te uiten; in de VS ziet dat er anders uit. In de VS wordt de kritiek op de huidige regering en ook op de manier van leiding geven van president Obama steeds luider. Tot nu toe heeft de Amerikaanse senator Ted Cruz zich er heel duidelijk over uitgelaten. Cruz, die als republikein tot de oppositie behoort, ging tegen Obama tekeer, allereerst vanwege de crisis op de Krim, maar daarna maakte hij de Amerikaanse president ook zeer ernstige verwijten vanwege diens Midden-Oosten politiek: Obama is de meest Israëlvijandige president van de moderne geschiedenis, zei hij. En hij stak zijn mening niet onder stoelen of banken: De verzoenende politiek van de president ten opzichte van Iran bereidt de weg voor om miljoenen Israëli s of zelfs Amerikanen af te slachten. Deze in aanzien staande senator, die al genoemd wordt als mogelijke presidentskandidaat voor de verkiezingen van 2016, is verder van mening dat zowel president Obama als zijn minister van Buitenlandse Zaken John Kerry de onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnse Autoriteit op een enorm slechte manier leiden. Zijn opvatting is dat de VS tot taak hebben om bij het bereiken van een vredesregeling te helpen, maar onder geen beding de veiligheid van Israël mogen ondermijnen. Daarnaast zijn de VS de speciale betrekkingen met Israël verplicht, die hij door Obama en diens regering eveneens verwaarloosd ziet worden. Daarom zei hij onomwonden dat het niet aangaat om de Palestijnen te laten doorgaan aan terreur vast te blijven houden en tegelijk voortdurend te weigeren de joodse staat te erkennen. En hij concludeerde: Dan mag er geen vredesverdrag komen. ZL Nieuws uit Israël 5/2014 5

6 IsRAëL EN AMERIkA Peter Roskam, afgevaardigde van de Republikeinse partij: het huis VAN AFGEVAARDIGDEN heeft DAARMEE OpNIEUw beves- TIGD DAT ER TUssEN DE Vs EN IsRA- EL bijzondere EN OOk MOEDIGE betrekkingen bestaan, EN het heeft DAARNAAsT VERkLAARD DAT IsRAëL het REchT Op zelfverdedi- GING heeft. AMERIkA s OpMERkELIjkE pro-israël houding Terwijl er van de zijde van het Witte Huis (lees: van de kant van de Amerikaanse regering onder president Barack Obama) druk op Israël wordt uitgeoefend, bekende het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden ook kleur en maakte het zijn steun aan Israël bekend. B Binnenkort zijn er verkiezingen voor het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, dat samen met de Senaat de twee Kamers van het Amerikaanse Congres vormt. De afgevaardigden van het Huis van Afgevaardigden zijn rechtstreeks gekozen volksvertegenwoordigers die door hun staten zijn afgevaardigd. Het Huis van Afgevaardigden is nu met een besluit in het openbaar getreden, dat gezien de lijn van de huidige regering van de Verenigde Staten best opmerkelijk is. De afgevaardigden verklaarden Israël tot centrale strategische partner van de VS. Dat is een unieke verklaring, die de Joodse staat een hoge status verschaft 6 Nieuws uit Israël 5/2014 die geen enkele andere bondgenoot van de VS geniet. Het met een overgrote meerderheid genomen besluit 410 stemmen vóór tegen één enkele stem tegen bij in totaal 435 afgevaardigden bevat daarnaast de oproep tot een nog nauwere samenwerking, onder andere op het gebied van de ontwikkeling van raketafweersystemen, het uitbreiden van de Amerikaanse wapenarsenalen in Israël voor noodgevallen en interne veiligheid, energie en landbouw. Afgevaardigde Peter Roskam van de Republikeinse partij behoort tot de initiatiefnemers van deze verklaring. Hij legde uit: Het Huis van Afgevaardig- den heeft daarmee opnieuw bevestigd dat er tussen de VS en Israël bijzondere en ook moedige betrekkingen bestaan, en het heeft daarnaast verklaard dat Israël het recht op zelfverdediging heeft. De fragiele situatie in het Midden-Oosten van het Iraanse streven om in het bezit van kernwapens te komen tot de in Syrië woedende burgeroorlog en de politieke aardbeving in Egypte benadrukt zonder uitzondering de betekenis die het bestaan van de Joodse staat toekomt, die in de vorm van een veilig en stabiel Israël gegarandeerd moet blijven. Roskam gaf verder blijk van een grote dosis vertrouwen dat dit besluit ook door de Senaat, de Tweede Kamer van het Amerikaanse Congres, zal worden overgenomen en dan in de vorm van een officiële declaratie van de Verenigde Staten door president Obama zal worden ondertekend en daarmee geratificeerd. De Joodse lobby in Washington, AI- PAC (The American Israel Public Affairs Commitee), begroette dit besluit nadrukkelijk en noemde een verdergaand besluit in de vorm van een wet wenselijk en een dramatische bekrachtiging van de betrekkingen tussen de beide bondgenoten VS en Israël, die gezien de bedreigingen en de nieuwe uitdagingen in het Midden-Oosten van een bijzondere relevantie zijn. ZL

7 korte berichten KORTE BERICHTEN Half maart werd Sderot massiever beschoten dan al jaren het geval is. Binnen de kortste keren werden er tientallen Qassam raketten in de richting van de stad afgevuurd. Desondanks had Israël nauwelijks gewonden te beklagen, ook niet toen het raketvuur werd uitgebreid naar de steden Asjkelon en Asjdod. De meeste getroffenen waren shockslachtoffers. Hamas in de Gazastrook bevindt zich in de zwaarste financiële crisis sinds de machtsovername van zeven jaar geleden. Het betaalt bijna geen salarissen meer uit. Hamas is twee derde van de inkomsten kwijtgeraakt omdat Egypte de smokkeltunnels vernietigt. Volgens gegevens van de Egyptenaren hebben ze tot nu toe 1370 van dergelijke tunnels verwoest. Verder is het weinig hoopvol voor Hamas dat Egypte er over nadenkt om Hamas tot terroristische organisatie te verklaren. Tunesië verbood de Israëlische passagiers van een Noors cruiseschip deel te nemen aan een toeristische excursie aan land. De bedrijfsleiding besloot onmiddellijk daar niet voor te buigen: Wij willen Tunesië en ook andere havens in de hele wereld laten weten dat wij een dergelijke willekeurige discriminatie van onze gasten niet tolereren. Uit ambtelijke bronnen blijkt dat Netanjahu in de vijf jaren van zijn ambtsperiode gemiddeld 1443 nieuwe woningen per jaar in nederzettingen heeft laten bouwen. Onder zijn voorganger Ehud Olmert ( ) waren dat er Daarvoor had Ariel Sharon ( ) gemiddeld 1652 woningen per jaar laten bouwen. Israël en de VS hebben een contract getekend om het raketafweersysteem IJzeren Koepel verder uit te bouwen. De VS bevorderen met 429 miljoen dollar de productie van nog meer afweersystemen evenals de opleiding van personeel voor de bediening ervan. IJzeren Koepel kan raketten met een reikwijdte tot 50 km afvangen en levert in Israël al enige jaren uitstekende prestaties. De wet op de verhoging van de kiesdrempel om als partij in het Israëlische parlement te kunnen komen is van kracht geworden. Velen zien er een ondemocratische stap in, omdat vooral de kleinere Arabische partijen benadeeld zouden worden. Uit onderzoek van de universiteit van Haifa blijkt echter dat juist deze partijen van de wet kunnen profiteren als ze zich aaneensluiten en dat ze hun vertegenwoordiging in de Knesset zelfs nog kunnen vergroten. Een Arabische burger van Israël is samen met een Palestijnse handlanger van de Westoever tot een lange gevangenisstraf veroordeeld, omdat hij in november 2012 (tijdens de militaire operatie Verdedigingszuil) een bom in een bus in Tel Aviv had geplaatst die hij via een mobiele telefoon liet afgaan. Bij de aanslag raakten 24 personen gewond. De selfie-app CamMe van het Israëlische bedrijf PointGrab heeft op de belangrijkste beurs voor mobiele telefonie ter wereld, het Mobile World Congress in Barcelona, de prijs voor de meest innovatieve app gewonnen. Daarmee ging deze prijs opnieuw naar Israël. De Jeruzalemmer universiteitskliniek Hadassah verkeert in financiële moeilijkheden. Mismanagement en verkeerde planning hebben er toe geleid dat salarissen niet meer werden uitbetaald en leveranciers nul op het rekest kregen. Een rechterlijke uitspraak maakte staken onmogelijk en stelde een termijn vast waarbinnen er een plan moet worden ontwikkeld om het ziekenhuis weer gezond te maken. De marathon van Tel Aviv registreerde ongeveer 25% meer deelnemers. In totaal namen er zo n lopers en loopsters aan deel. Een loper uit Kenia won de marathon, die als een initiatief van de toenmalige burgemeester Dizengoff in 1934 voor het eerst werd gelopen. In Nazareth, de grootste Arabische stad van Israël, was de christen Jerayssi al sinds 1994 burgemeester, hoewel christenen er al jaren een minderheid vormen. Na een besluit van het hooggerechtshof zijn er nieuwe burgemeestersverkiezingen geweest, waarbij de burgemeester in functie het verloor van zijn islamitische tegenkandidaat Ali Salam. Een speciale commissie van de Knesset die voor de rechtvaardige lastenverdeling bij de nieuwe regeling van de mili- Uit ambtelijke bronnen blijkt dat Netanjahu in de vijf jaren van zijn ambtsperiode gemiddeld 1443 nieuwe woningen per jaar in nederzettingen heeft laten bouwen. Onder zijn voorganger Ehud Olmert ( ) waren dat er Daarvoor had Ariel Sharon ( ) gemiddeld 1652 woningen per jaar laten bouwen BENJAMIN NETANJAHU liet gemiddeld nieuwe woningen per jaar in nederzettingen bouwen. EHUD OLMERT liet gemiddeld nieuwe woningen per jaar in nederzettingen bouwen. ARIEL SHARON liet gemiddeld nieuwe woningen per jaar in nederzettingen bouwen. Nieuws uit Israël 5/2014 7

8 KORTE BERICHTEN taire dienst verantwoordelijk is, heeft de verkorting van de reguliere diensttijd voor mannen van 36 tot 32 maanden ingewilligd. Memmingen, het vliegveld van Allgäu, krijgt in de zomer weer een nonstopverbinding met Tel Aviv. Elke vrijdag gaat het dan met Israir Airlines vandaar naar Israël en weer terug. De verbinding wordt ook benut door Israëlische reisbureaus, die hun gasten rondreizen in Zuid- Duitsland aanbieden. Ooit was Maariv de meest gelezen krant van Israël. Het blad verkeert al ruim een jaar in financiële moeilijkheden en lijkt er helemaal mee te moeten stoppen. Ondanks een nieuwe investeerder en aantrekkelijke abonnementen blijft de uitgave van de krant een verliesrijke zaak. In een depot van het Israel Museum in Jeruzalem heeft men kleine snippers van de Dode Zeerollen ontdekt, die daar met andere voorwerpen waren opgeslagen en in vergetelheid geraakt. Nu wil men ook deze stukjes, die maar zo groot als een lens zijn, ontcijferen. Rechter Edmond Levy, die onder andere de moordenaar van Rabin achter de tralies zette en nog andere spectaculaire processen heeft geleid, is op 72-jarige leeftijd gestorven. De latere rechter van het hooggerechtshof was op 9-jarige leeftijd in 1951 met zijn familie van Irak naar Israël geëmigreerd en had aanvankelijk als aanhanger van Likud in de plaatselijke politiek carrière gemaakt. Kansen op een medaille bij de Olympische Winterspelen van Sotsji hadden de vijf Israëlische sporters de kunstschaatsers Alexei Bytsjenko, Evgeni Krasnopolski en Andrea Davidovich, de shorttracker Vladislav Bykanov en skister en slalomspecialiste Virgile Vandeput niet. Maar wat bijna niemand heeft gemerkt: net als de ongeveer overwegend Noord-Amerikaans-Joodse gasten, troffen ze koosjer eten en een religieuze infrastructuur waar ze gebruik van konden maken. De Joodse gemeente van Sotsji telt 3000 leden. De Israëlische regering heeft besloten de financiële steun van overlevenden van de holocaust te verhogen, zodat meer overlevenden extra pensioenbetalingen kunnen genieten en de pensioenen van anderen verhoogd kunnen worden. Het internationale ratingbureau Moody s heeft het Israëlische banksysteem weer als stabiel aangemerkt. De afgelopen twee jaar viel de waardering negatief uit omdat men de wereldwijde economische situatie een belemmering voor Israëls groei vond. Voor 2014 verwacht Moody s een groei van 3,4% voor Israëls totale economie. Egypte zag af van het aanbod van Israël om de slachtoffers van de terroristische aanslag aan de Egyptisch-Israëlische grens bij Taba in het nabije ziekenhuis van Eilat te behandelen en vloog de gewonden honderden kilometers verder, naar de dichtstbijzijnde ziekenhuizen in de Sinaï. De landen Chili, Colombia, Mexico en Peru behoren tot de Pacifische Alliantie. Costa Rica bevindt zich in de opnameprocedure. Tijdens een zitting in het Colombiaanse Cartagena nam men vijf landen met waarnemersstatus op: Israël, Finland, India, Marokko en Singapore. Daarmee kwam hun aantal op 30. Andere landen zijn de VS, Canada, Frankrijk, Duitsland, Zwitserland en Turkije. Finlands premier Jyrki Katainen beschouwt Israël als voorbeeld voor de vernieuwing van de economie van zijn land. Beide landen komen sterk overeen in uitgangspunten en streven, zo zei hij. Israël heeft voor het eerst deelgenomen aan een zitting van de VN landengroep JUSCANZ. Daarmee behoort Israël tot een belangrijke belangengroep in de derde commissie van de VN, die zich bezighoudt met de thema s mensenrechten en sociale politiek. De JUSCANZ groep bestaat uit democratische industrielanden die niet tot de EU behoren, zoals de VS, Canada, Australië, Japan, Nieuw Zeeland, Zuid-Korea en Noorwegen. Israëls ambassadeur bij de VN Ron Prosor zei erover: «Er is een historische onrechtvaardigheid gecorrigeerd. Wie de mensenrechten hooghoudt dient dit bericht te vieren. Israëls toetreding maakt duidelijk dat de internationale gemeenschap onze democratie waardeert. In het Midden-Oosten, een regio waar vrouwen gestenigd en minderheden vervolgd worden, staan wij pal als een baken van mensenrechten, gelijke rechten en vrijheid.» AN GAsTcOMMENTAAR VAN AbbAs VALT GEEN handtekening TE VERwAch- TEN Professor Shlomo Avineri heeft op het Instituut voor politieke wetenschappen van de Hebreeuwse universiteit te Jeruzalem gedoceerd. De emeritus-academicus staat te boek als een uitmuntend kenner van de politieke realiteit in het Midden-Oosten. De Israëlische ambassade in Berlijn heeft een commentaar van hem dat in de krant Haaretz was verschenen, gepubliceerd. Hij schreef: 8 Nieuws uit Israël 5/2014

9 AchTERGRONDINFORMATIE UIT ISRAËL OLMERT was bereid VERDER TE GAAN DAN ELkE ANDERE IsRAëLIschE REGERINGschEF VOOR hem. Hij kwam ver tegemoet aan de Palestijnse eisen, ook over vragen die Jeruzalem, het dal van de Jordaan en een mogelijke gebiedsruil betroffen. Ehud Olmert heeft als premier 36 (of was het 37?) keer Mahmoud Abbas, de president van de Palestijnse Autoriteit (PA), ontmoet zonder tot een overeenkomst met hem te komen. Het hield hem er echter niet van af om onlangs in een tv interview te zeggen dat hij Abbas als partner voor een overeenkomst beschouwt. Olmert was bereid verder te gaan dan elke andere Israëlische regeringschef voor hem. Hij kwam ver tegemoet aan de Palestijnse eisen, ook over vragen die Jeruzalem, het dal van de Jordaan en een mogelijke gebiedsruil betroffen. Hij bood aan om bewoners van nederzettingen te evacueren en in een humanitair gebaar de terugkeer van 5000 Palestijnse vluchtelingen (of hun nakomelingen) mogelijk te maken. Dit onderstreepte zijn overtuiging dat Israël pijnlijke compromissen moest aangaan. Zijn moed en vastberadenheid waren, gezien zijn politieke verleden, bewonderenswaardig. Maar wat was het resultaat van al die bemoeienis? Olmert heeft Abbas tientallen keren aangeboden een document met de Israëlische concessies te ondertekenen, maar deze weigerde. Olmert verklaart dat Abbas geen ja of nee gezegd heeft. Dat lijkt lachwekkend, want door zijn handtekening te weigeren zei Abbas duidelijk genoeg: Nee. Abbas was klaarblijkelijk niet bereid om iets toe te geven, maar hij was wel in staat om Olmert tot verregaande concessies te bewegen, alleen om dan de onderhandelingen te onderbreken. Dat betekende dat daarna, bij een hervatting van de onderhandelingen, de Palestijnen er op stonden daar aan te knopen waar men was gestopt, met andere woorden, de Israëlische concessies als uitgangspunt te nemen, zonder zelf ook maar één enkele concessie te doen. Interpreteer ik de dingen verkeerd? Ik 1995 gebeurde precies hetzelfde bij de onderhandelingen van Yossi Beilin met Abbas. Ook toen leidden de gesprekken tot uitgebreide concessies van Israël; ook toen wilde de Israëlische zijde de punten schriftelijk en definitief overeenkomen en ook toen weigerde Abbas ze te tekenen. Er is nooit een overeenkomst tussen Beilin en Abbas tot stand gekomen. Er was alleen een stuk papier waarop de Israëlische concessies stonden. In Camp David had de toenmalige Amerikaanse president genoeg van deze methode en wendde hij zich ongeduldig tot Yassir Arafat, die tot op dat moment elk voorstel had afgewezen. Doe dan zelf eens een voorstel, zo stelde Clinton Arafat voor. Maar is er nooit een voorstel van Palestijnse zijde ter tafel gekomen. De Palestijnen zijn nooit met een omvattend voorstel voor een verdrag gekomen, tenzij het natuurlijk over territoriale kwesties ging. Maar op punten die voor Israël van beslissende betekenis zijn (afzien van het recht op terugkeer, enigerlei vorm van erkenning van Israël als Joodse staat) heeft de Palestijnse leiding de Israëlische positie altijd duidelijk afgewezen. Ook al verkondigde Abbas dat hij er persoonlijk geen belang bij had om naar Zefat terug te keren, hij verklaarde dan eveneens dat de Palestijnen het recht op terugkeer niet konden opgeven omdat het een individueel recht was. Zowel Abbas als zijn hoofdonderhandelaar Saeb Erekat bleven doof voor de oproepen om Israël als Joodse nationale staat te erkennen en beriepen zich op het fundamentele Palestijnse standpunt dat Joden een religieuze gemeenschap zijn en geen natie. De weigering van Abbas om een overeenkomst met Olmert of Beilin te ondertekenen bevat een duidelijke implicatie: niet dat hij geen onderhandelingspartner is, maar eerder dat hij een uitmuntend onderhandelingspartner is zolang de onderhandelingen er maar toe dienen om meer en meer concessies aan Israël te ontfutselen en die schriftelijk vast te leggen. Dan weigert hij met de een of andere smoes zijn handtekening en legt de onderhandelingen stil, zodat ze in de toekomst weer hervat kunnen worden inclusief de concessies van Israël en zonder dat de Palestijnse zijde ook maar iets heeft bijgedragen. Tegenwoordig beschouwt men het in bepaalde kringen in Israël als ketterij om iets positiefs over Ehud Barak te zeggen. Maar deze trok wel de juiste conclusie uit dit alles. Menigeen mocht sceptisch zijn over zijn uitspraak dat hij in 2000 naar Camp David ging om Arafats ware gezicht te laten zien. Hij ging naar de top met de serieuze overtuiging dat zijn bereidheid om duidelijke concessies te doen die zijn politieke positie in gevaar brachten, vrucht zou afwerpen. Maar toen hij zag dat de Palestijnen zich klaar maakten om niets anders te doen dan door middel van de onderhandelingen meer en meer concessies uit Israël te persen zonder daar van hun kant ook maar iets tegenover te stellen, trok hij de gepaste conclusies. Men kan Olmert en Beilin best begrijpen: het is normaal dat degenen die onderhandelen zich zo sterk met het onderhandelingsproces identificeren dat ze absoluut resultaat willen boeken. Maar ze kunnen of willen niet zien wat elke waarnemer van een afstandje wel kan zien, ook al is het zicht slecht en ongemakkelijk (om heel eerlijk te zijn: ook ik vind het moeilijk, omdat ik liever het optimisme van Olmert en Beilin zou volgen, dat echter niet in de werkelijkheid is geworteld). Als er bij de lopende onderhandelingen dus iets soortgelijks gebeurt, dient Israël voorbereid te zijn op een alternatief voor het eindeloze, niet tastbare en omvattende verdrag: een serieus voorstel voor een interim- of deelverdrag; unilaterale handelingen; een nederzettingenstop in de gebieden; en de wil om te erkennen dat zelfs bij gebrek aan een afsluitende overeenkomst die het conflict officieel beëindigt, dingen gedaan kunnen worden die de spanning afbouwen en een zichtbare verandering teweegbrengen niet alleen in Israël, maar ook binnen de hoofdstroming van de Palestijnse nationale beweging. Op Cyprus, in Kosovo en Bosnië gebeurt dit al. Misschien is dat voor het ogenblik wel alles wat er te doen overblijft. Bewerkt door AN Nieuws uit Israël 5/2014 9

10 AchTERGRONDINFORMATIE UIT ISRAËL politiek DE betekenis VAN IsRAëL ALs staat VAN het joodse VOLk Avigdor Lieberman van de partij Israel Beitenu, die samen met Likoed aan het hoofd van de regeringscoalitie staat, sprak zich uit over een thema dat in verband met de Palestijnse houding bij de vredesbesprekingen opzien baarde. In zijn uitvoerige artikel verklaart minister van Buitenlandse Zaken Avigdor Lieberman de betekenis van Israël als staat van het Joodse volk. En hij verbindt een gang door de geschiedenis met een nadrukkelijk appel aan de internationale gemeenschap om de erkenning van de Joodse staat door de Palestijnen te eisen. In het land Israël is het Joodse volk ontstaan. Hier is hun mentale, religieuze en politieke wezen gevormd. Hier leefde het vrij en onafhankelijk, hier schiep het een nationale en universele cultuur en schonk het de wereld het Boek der boeken. Hij schrijft: Tientallen jaren vóór de stichting van de staat in 1948 erkende de internationale gemeenschap Israël al als het thuisland van het Joodse volk. Palestijnse vertegenwoordigers hebben van hun kant geweigerd Israël als Joodse staat te erkennen. Dat is niet alleen een kwestie van semantiek; het is veeleer een wezenlijk punt om vrede te sluiten. De kern van het conflict blijft de Palestijnse weigering om het bestaan van Israël als nationale staat van het Joodse volk te erkennen. Het Joodse volk is altijd een natie, een volk en een cultuur geweest, zelfs in de lange tijd dat het van zijn land gescheiden was. Duizenden jaren vóór het 10 Nieuws uit Israël 5/2014 ontstaan van het Westfaalse systeem had het Joodse volk een onafhankelijke gemeenschap in het land Israël opgezet. Zowel historisch alsook vanuit de optiek van het moderne zionisme was de Joodse identiteit gebaseerd op een gemeenschapsgevoel dat stoelde op een gemeenschappelijk lot, één land, één religie, één cultuur en één taal. Een echte en duurzame vrede wordt alleen mogelijk als de Palestijnen Israël erkennen als thuisland van het Joodse volk naast de Palestijnse staat als thuisland van het Palestijnse volk. De oplossing van het conflict ligt in twee landen voor twee volken, die in vrede en veiligheid naast elkaar leven. Het begrip Joodse staat heeft vooral op de nationaliteit betrekking. Sinds zijn ontstaan in de antieke oudheid heeft het Joodse volk altijd een natie, een volk en een cultuur gevormd, die wezenlijke aspecten van zijn identiteit gemeenschappelijk hadden, zoals het jodendom en de Hebreeuwse taal. Israël is voor het Joodse volk wat Frankrijk voor het Franse volk is, Ierland voor het Ierse volk en Japan voor het Japanse volk. Elk volk heeft het recht zich als staat te definiëren zoals het zelf wil. Zoals Egypte zichzelf als de Arabische republiek Egypte definieert, en Griekenland als de Helleense republiek, zo definieert Israël zich als de Joodse staat. De staat Israël is een democratisch land, dat alle burgers vrijheid van godsdienst garandeert. In Israëls onafhankelijkheidsverklaring staat duidelijk geformuleerd dat het al zijn burgers zonder aanzien van religie, ras en geslacht, sociale en politieke gelijke rechten garandeert. Het zorgt voor vrijheid van geloof en geweten, vrijheid van meningsuiting, opvoeding en cultuur en neemt de heilige plaatsen in bescherming. Israëls democratische regeringssysteem, zijn deling van de machten, zijn persvrijheid en zijn duidelijke bescherming van de burgerrechten zorgen er voor dat deze idealen worden verwezenlijkt. Daarom spreekt de erkenning van Israël als thuisland van het Joodse volk de gegarandeerde vrijheid De kern van het conflict blijft de Palestijnse weigering om het bestaan van Israël als nationale staat van het Joodse volk te erkennen. van godsdienst van zijn burgers op geen enkele wijze tegen. Bewerkt door AN Het volledige artikel is te zien op LiebermanJüdischerStaat

11 AchTERGRONDINFORMATIE UIT ISRAËL politiek OpMERkELIjk bezoek VAN MERkEL AAN IsRAëL Gezien het feit dat men komend jaar het 50-jarig jubileum van de diplomatieke betrekkingen tussen Israël en Duitsland viert, waren het belangrijke gesprekken. Maar niemand in Israël had verwacht dat bijna de gehele Duitse regering naar de vijfde Duits-Israëlische consultatieronde zou komen. VVoor inwoners van Jeruzalem waren het lastige dagen. Het zaken- en regeringscentrum van de stad en de aangrenzende woonwijken werden steeds weer lamgelegd omdat men de straten afzette voor de konvooien van de delegatie van bondskanselier Angela Merkel. Bij het vertrek van de zeer grote delegatie werden vooral de forenzen hard getroffen. Snelweg 1, de hoofdweg tussen Jeruzalem en Tel Aviv, werd twee uur lang volledig afgesloten. Velen schudden hun hoofd, anderen waren onder de indruk dat Merkel bijna haar hele regering naar Israël had meegebracht. Gezien het veelvoud aan onderwerpen die in het kader van deze bilaterale consultatieronde besproken werden, was het zonder meer zinvol om zo veel mogelijk ministers en deskundigen op de aparte vakgebieden mee te brengen. Men voerde intensieve gesprekken op de volgende terreinen: economie, defensie, energie, milieubescherming, landbouw, verkeer, onderzoek, sport, cultuur en gezondheid. Tevens tekende men verscheidene nieuwe overeenkomsten tussen beide landen en plande men gebeurtenissen die het komende jubileumjaar moeten markeren, als Israël en Duitsland 50 jaar diplomatieke betrekkingen vieren. Een Duits-Israëlische commissie heeft een logo uitgekozen dat dit jubileumjaar zal symboliseren. De kunstenaars Ariel Wollek en Ticha Matting verklaarden erover: Voor ons was het belangrijk dat het logo de band uitdrukt, de verbondenheid en verwevenheid van beide landen, daarnaast de belofte van het voortbestaan van deze band in de toekomst, in de schaduw van de pijnlijke geschiedenis. Verder wilden we ook een zekere officiële feestelijkheid en plechtigheid laten zien met betrekking tot het jubileum dat beide landen gaan vieren. Twee intentieverklaringen van de bondskanselier wekten in Israël bijzonder veel belangstelling. Aan de ene kant maakte Merkel bekend dat de pensioenen voor overlevenden die onder dwang in getto s waren geinterneerd, met terugwerkende kracht omhoog gaan. Je moet weten dat veel Joden die in de nazitijd in getto s waren geïnterneerd, tot nu toe vaak geen enkel pensioen hebben ontvangen. Daar waren meestal twee redenen voor: ze hebben geen documenten om hun gedwongen internering te bewijzen, of ze waren uitgesloten van de betalingen omdat de Bondsregering een minimumverblijf had vastgesteld. Aan de andere kant kondigde Merkel aan dat er in de toekomst work and travel visa voor jonge Israëli s tot 30 jaar komen, waarmee ze toegang krijgen tot instellingen van hoger onderwijs in Duitsland. Verder werd er in Israël veel aandacht gewijd aan het feit dat de besprekingen tussen Israëls premier Netanjahu en bondskanselier Merkel zonder confrontaties verliepen. Het is een open geheim dat de twee elkaar persoonlijk niet zo mogen. Toch kwamen er van beide kanten ook lastige onderwerpen kennelijk op constructieve wijze ter tafel, zoals Israëls wrevel over de betrokkenheid van Duitsland bij de gesprekken met Iran en onderwerpen rond de lopende vredesonderhandelingen en de Israël boycot. Merkel noemde de bereikte compromissen bij de onderhandelingen met Iran reeds successen, een opvatting die premier Netanjahu helemaal niet deelde. Terwijl Merkel duidelijk zei bezorgd naar de bouw van nederzettingen te kijken, benadrukte zij de houding van de Duitse regering vóór de tweestatenoplossing, waarbij zij tegelijk onderstreepte dat deze oplossing echter wel moest berusten op de garantie van Israëls veiligheid en dat juist Duitsland dit punt van de Joodse staat heel serieus nam. Over het boycotten van Israël verklaarde Netanjahu: Boycots werpen het vredesproces terug. Daarom hoop ik dat anderen in Europa uw voorbeeld, Angela, zullen volgen en boycots zullen weigeren. Merkel vulde aan dat ze er van overtuigd is dat boycotbewegingen niet bevorderlijk zijn voor de vrede in de regio. Duitsland neemt daar afstand van, maar is tegelijkertijd als lid van de Europese Unie gebonden aan overkoepelende richtlijnen. Een hoogtepunt van het bezoek van de bondskanselier aan Israël was de uitreiking van de eremedaille van de president door president Peres. In zijn laudatio gaf Peres uitdrukking aan de hoge waardering van Israël voor Merkel: Voor uw bijdrage aan Israëls bloei en zijn veiligheid. Voor uw bijdrage aan de vrede in de regio en uw onvermoeibare ijver voor het creëren van een betere wereld. Omdat u een staatsvrouw bent met veel moed, bescheidenheid en een visie voor niet alleen huidige, maar ook toekomstige generaties. Als president van Israël verleen ik de eremedaille van de president aan de bondskanselier van de Bondsrepubliek Duitsland, Angela Merkel. God zegene u. AN Nieuws uit Israël 5/

12 politiek het joodse AspEcT VAN het conflict IN OEkRAïNE Vanaf het begin van de Joodse ballingschap hebben Joden zich steeds weer in onmogelijke situaties bevonden, doordat ze betrokken raakten bij conflicten waar ze eigenlijk niets mee te maken hadden. Ook nu weer worden Joden met zo n situatie geconfronteerd, dit keer in Oekraïne. J Juist de eerste Wereldoorlog was een klassiek voorbeeld voor de tweespalt waarin Joden als gevolg van gewapende conflicten konden belanden. Destijds vochten Joden aan de zijde van de soldaten van die landen waartoe zij zich voelden behoren. Daarom kwam het regelmatig voor dat Joden tegen Joden vochten; soms waren ze zelfs aan elkaar verwant. Tegelijkertijd hadden Joden nog met een heel ander front te strijden, dat voor, tijdens en na de Eerste Wereldoorlog massale vormen aannam: antisemitisme. De geschiedenis herhaalt zich, dit keer in het verloop van het conflict dat in Oekraïne is uitgebroken. Terwijl de wereld naar het Maidanplein keek en de krachtmeting tussen Oekraïne en Rusland op het schiereiland de Krim volgde, nam men niet waar dat Joden in deze chaos nog een ander front tegenover zich hebben gekregen. Antisemitisme behoort tot de geschiedenis van Oekraïne. In dit land verweet men 103 jaar geleden Joden rituele moorden. Het was het laatste proces dat in Europa in verband met een dergelijke aanklacht tegen Joden werd gevoerd. In het zogenaamde Beilis proces in Oekraïne, dat destijds nog tot het tsarenrijk behoorde, klaagde men Joden aan dat ze voor het Joodse Pesach feest een jongere hadden vermoord om zijn bloed te gebruiken bij het bakken van het ongezuurde brood. Nog vandaag de dag is het graf van deze jongere een pelgrimsdoel van talloze Oekraïners die in dergelijke roddels over rituele moorden blijven geloven. Oekraïne kent meerdere partijen die na de ineenstorting van de Sovjetunie zijn ontstaan en een onbuigzaam antisemitisme in het vaandel 12 Nieuws uit Israël 5/2014 hebben staan, soms volkomen onafhankelijk van hun politieke positie. De hele wereld heeft de leden van rechts-radicale groepen op het Maidanplein in Kiev gezien, die tegen de pro-russische regering van Oekraïne te hoop liepen en met hun vlaggen en vaandels zwaaiden. Deze vertoonden onder andere ook neonazistische symbolen. En toen de pro-russische regering eenmaal verjaagd was, stortten niet alleen recht en orde in Oekraïne ineen, maar pleegde men in Kiev en andere steden tegelijk talloze overvallen op Joodse instellingen en aanvallen op Joden. In Rusland zag men dit als olie op het vuur. Officiële woordvoerders van Rusland waren er als de kippen bij om deze incidenten te bestempelen tot bewijzen voor de neonazistische gezindheid van de nieuwe Oekraïense regering. Deze ongeremde retoriek stuitte uitgerekend bij rabbijnen van de beweging Chabad, zowel in Rusland als in Oekraïne, op open oren. Onder president Poetin is de Chabad beweging in Rusland sterk bevorderd, zodat ze inmiddels in de meeste krimpende Joodse gemeenten de overhand heeft. Als tegenprestatie voor deze bevordering loven ze Poetins zogenaamde strijd tegen het antisemitisme. In dit verband wijzen ze de laatste tijd ook naar de gebeurtenissen in Oekraïne. Tegen deze achtergrond riep tenminste één rabbijn, Moshe Azman, de Chabad rabbijn van Kiev, de in Oekraïne levende Joden op om hun land te verlaten. Deze oproep ergerde andere rabbijnen en leidende figuren van de Oekraiens-Joodse gemeenschap. Zij wezen er op dat Joden hier werden misbruikt voor de politieke machtsstrijd tussen Kiev en Moskou. De rabbijnen van Oekraïne, die naar samenwerking met de nieuwe regering van het land streven, beweren dat rabbijn Azman en de andere Chabad rabbijnen zich op directe aanwijzingen van het Kremlin in het openbaar hebben uitgesproken. Sommigen gingen zelfs nog verder en uitten het vermoeden dat enkele incidenten waarbij synagogen werden geschonden en Joden aangevallen, doelbewust door het Kremlin in scene waren gezet om de ontwikkelingen in Oekraïne in een zo slecht mogelijk daglicht te plaatsen. En daarmee is er intussen ook een interne Joodse strijd in Oekraïne uitgebroken. Na de opmars van de Russen op het schiereiland de Krim publiceerde rabbijn Yaakov Bleich, de opperrabbijn van Oekraïne, een oproep waar talrijke andere rabbijnen zich bij hebben aangesloten. In deze aan Rusland gerichte oproep staat onder andere dat de agressie tegen Oekraïne onmiddellijk moet ophouden. De Chabad rabbijnen daarentegen heetten de nieuwe oude heersers op de Krim natuurlijk welkom, evenals Anatoly Gandin, de voorzitter van de Joodse gemeenschap op de Krim, die zich zeer verheugd toonde over de ontwikkelingen. En zo lijkt de geschiedenis zich te herhalen. Toen 160 jaar geleden de Krimoorlog woedde, vochten Joden zowel in de gelederen van het tsaristische leger als aan de zijde van de soldaten van het Osmaanse rijk, Engeland en Frankrijk. Joden die soms zelfs bloedverwanten van elkaar waren, traden elkaar gewapend tegemoet. De komende weken zullen laten zien in welke richting de zich op storm staande tekenen gaan ontwikkelen. AN

13 AchTERGRONDINFORMATIE UIT ISRAËL politiek GEVAAR AAN IsRAëLs NOORDGRENs We hebben al herhaaldelijk bericht dat er in de gelederen van de rebellen in Syrië ook strijders van Al Qaida voor Israëls deur staan. Het wordt nu duidelijk dat zij niet Israëls enige probleem zijn, want ook de Hezbollah militie en Assad doen de fluwelen handschoenen ten opzichte van Israël uit. IIn Syrië woedt een verschrikkelijke burgeroorlog. Het gaat allang niet meer om de val van Assad. De confrontaties vertonen al enige tijd de kenmerken van een oorlog tussen elkaar vijandig gezinde religieuze groeperingen, namelijk soennieten en sjiieten. Terwijl Israël de grensincidenten tot dusver eerder aan soennitische groepen heeft toegerekend dus de rebellen en radicaalislamitische groepen die dichtbij Al Qaida staan komen er steeds meer aanwijzingen dat ook Assad en de sjiitische Hezbollah militie aan de grens tegen Israël actief worden. Deze beide bondgenoten staan met de rug tegen de muur; de Hezbollah militie bloedt niet alleen in Syrië, maar raakt ook in het eigen bastion Libanon steeds meer in de knel. Het gevolg voor Israël is een reeks incidenten aan de noordgrens, die in maart tot verwondingen bij meerdere soldaten leidden en tot een hogere alarmfase in het noorden. Onlangs stelde commentator Amos Harel in de gerenommeerde Israëlische krant Haaretz vast: De betekenis van de laatste grens incidenten gaat veel verder dan het directe resultaat meerdere gewonden soldaten van het Israëlische leger. Tot dusver schreef het Israëlische leger de incidenten toe aan soennieten, dus aan de rebellen in Syrië, maar intussen worden hun rivalen, de sjiitische Hezbollah militie, steeds actiever. ( ) Deze gebeurtenissen wijzen op veranderende spelregels aan de noordgrens van Israel. Waar de Hezbollah militie zich sinds enkele jaren relatief koest houdt tegenover Israël, doet men nu diep verstrikt in de Syrische burgeroorlog de fluwelen handschoen ten opzichte van Israël uit. Zoals Harel verder beschrijft, is dit slechts mogelijk omdat ook de Syrische dictator Bashar al Assad erbij betrokken is en heeft ingestemd met een verandering van de spelregels. Voor Israël is dat geen goed nieuws. Tegelijk beschrijft Harel iets wat de wereld nauwelijks in de gaten heeft. De burgeroorlog in Syrië gaat al het vierde jaar in. Volgens voorzichtige schattingen heeft hij al mensen het leven gekost. Maar er wordt allang niet meer uitsluitend op Syrisch grondgebied gevochten. Er gaat nauwelijks een maand voorbij zonder dat er in verband met de Syrische burgeroorlog ook een bom in Libanon explodeert. Inmiddels moet men ook in Libanon rekening houden met gemiddeld 50 dodelijke slachtoffers per maand. Voor Israël is het geheel een potentieel kruitvat: de nauwe band tussen Syrië en Libanon, de wapensmokkel van Syrië naar Libanon, de deelname van de Hezbollah militie aan de Syrische burgeroorlog, hun tanende macht in Libanon en de sterk toenemende presentie van radicale soennitische moslims die niet alleen tegen Assad en de Hezbollah militie strijden, maar samen met hen nog een vijand hebben: Israël. En zo concludeert Harel: «Volgens buitenlandse berichten reageert Israel in het noorden elk jaar met zes à zeven luchtaanvallen. Maar het van dergelijke aanvallen uitgaande afschrikkingspotentieel werkt intussen niet meer. Syrië en de Hezbollah militie weten dat ze met hun reacties in de vorm van mortierbeschietingen en explosieven langs de grens heelhuids wegkomen, zolang deze qua hoeveelheid en omvang Israël niet aanzetten tot een massaal militair ingrijpen. De gevechten in Syrië en Libanon worden door twee rivaliserende kampen geleverd: sjiitisch-alevitisch en soennitisch. Beiden houden niet meer op aan de grens met Israël, zodat Israël zowel aan de grens op de Golan hoogten met Syrië als aan de grens met Libanon niet meer verschoond zal blijven van de chaos in het noorden.» AN Nieuws uit Israël 5/

14 AchTERGRONDINFORMATIE UIT ISRAËL LEGER IRAANs GEschUIF MET wapens ONTMAskERD Elitetroepen van de Israëlische marine spoorden het Iraanse schip in de Rode Zee op. Bij het lossen van het schip in de haven van Eilat ontdekte men raketten en mortieren die hun weg naar de Gazastrook hadden moeten vinden. HHet schip voer onder Panamese vlag. Aan boord waren een Turkse kapitein en 17 bemanningsleden. Men had de reis van het vrachtschip Klos C al sinds het laden in het oog gehouden. De elitetroepen van het IDF hielden het schip tenslotte ongeveer 1500 kilometer voor de Israëlische kust in internationale wateren tegen. Met zijn vracht aan oorlogstuig en verder beladen met zakken cement om de andere vracht te verbergen was het schip op reis gegaan met Port Sudan als doel. Een woordvoerder van de IDF legde uit welke route deze smokkellading heeft genomen: van Damascus naar Teheran, overladen in de Iraanse haven Bandar Abbas aan de Perzische Golf, aanlopen van de Irakese haven Umm Qasr en vandaar vertrek naar de Indische Oceaan en koers gezet naar Port Sudan. Vandaar moest de lading over land tot in de Gazastrook worden vervoerd, via de Sinaï naar binnen gesmokkeld. Het is een route die al zeer beproefd is en in het verleden al meermaals doelwit van de Israëlische luchtmacht is geweest. Het Israëlische leger herinnerde de wereld er in verband met deze wapenleverantie aan dat het niet de eerste keer is dat men zo n wapentransport heeft onderschept. Meestal ontdekte men daarbij mortiergranaten en munitie. Dit keer was de lading echter aanzienlijk slagvaardiger, omdat er aan boord ook raketten met een dramatisch grotere reikwijdte en aanzienlijk zwaardere explosieven waren. Inderdaad ontdekte het Israëlische leger aan boord van dit schip 40 raketten van het type M302, die in Syrië worden gemaakt en door hun inzet door de Hezbollah militie tijdens de Tweede Libanonoorlog van 2006 in Israël welbekend zijn. Dit type raket, dat in een nieuwere versie een reikwijdte van 215 kilometer haalt, kan van een kop met 14 Nieuws uit Israël 5/2014 het IsRAëLIschE LEGER ONTDEkTE AAN boord VAN DIT schip 40 RAkETTEN VAN het TypE M302, DIE IN syrië worden GEMAAkT. En door hun inzet door de Hezbollah militie tijdens de Tweede Libanonoorlog van 2006 in Israël welbekend zijn. maximaal 175 kilo springstof worden voorzien. Zulke raketten kunnen vanuit de Gazastrook met gemak doelen als Tel Aviv en Jeruzalem, maar ook de Israëlische gasvelden in de Middellandse Zee bereiken. Daarnaast ontdekte men aan boord van de Klos C 181 mortiergranaten en zo n patronen munitie. In verband met de presentatie van deze ontmaskerde wapensmokkel zei Israëls premier Benjamin Netanjahu: Terwijl Iran met een glimlach op de lippen onderhandelingen voert, gaat het door met de bewapening van terreurorganisaties en met het uitdragen van terrorisme in de hele wereld. Hij benadrukte dat het onderscheppen van deze leverantie enerzijds de bescherming van miljoenen burgers van Israël had gediend, maar dat men anderzijds de wereld het ware gezicht van Iran wilde laten zien. Verder nam premier Netanjahu nog een ander initiatief. Hij belde Catherine Ashton op, de commissaris voor Buitenlandse Zaken van de EU, die zich op het tijdstip van het lossen van het wapensmokkelschip uitgerekend voor een staatsbezoek in Teheran bevond. Terwijl zij in Iran bezwoer dat haar bezoek een nieuw begin voor de betrekkingen tussen Iran en de EU moest betekenen, sprak Netanjahu haar op haar geweten aan: Niemand heeft het recht om de ware en moorddadige acties van het regime in Teheran te negeren. Het zou voor de internationale gemeenschap goed zijn om haar houding ten opzichte van de Iraanse politiek nog eens te heroverwegen. AN

15 AchTERGRONDINFORMATIE UIT ISRAËL LEGER IsRAëL Is LANG NIET MEER IN zo N GOEDE positie GEwEEsT... De militaire inlichtingendienst van het Israëlische leger kwam in maart van dit jaar met een uitvoerig verslag over de situatie in het Midden-Oosten. Niet alle inschattingen beloven evenveel goeds, maar toch bevindt Israël zich in een gunstige positie. BBeginnen met het slechte nieuws dat de Aman, zoals de militaire inlichtingendienst in het Hebreeuws wordt genoemd, de Israëlische regering onder leiding van premier Benjamin Netanjahu had te brengen. De deskundigen van de militaire inlichtingendienst zijn er van overtuigd dat Iran onder geen beding zijn aspiraties zal laten varen, maar zal blijven proberen nucleaire slagkracht te verwerven. Bovendien geven ze in het verslag uiting aan hun bezorgdheid over de huidige verzoenende stemming op het internationale toneel, omdat juist die omstandigheid er toe kan bijdragen dat de Iraniërs hun doel bereiken. Een andere conclusie van de militaire inlichtingendienst is daarentegen goed nieuws: als je in het Midden-Oosten wat scherper rondkijkt, zie je dat Israël zich lang niet meer in zo n goede positie heeft bevonden. In het verslag wordt uiteengezet dat de politieke veranderingen in de regio met name in Iran en Syrië een positieve uitwerking op de veiligheid van Israël hebben. Hoewel de Iraniërs aan hun nucleaire plannen zullen vasthouden, geloven de Israëlische deskundigen van de inlichtingendiensten dat er onder het leiderschap van Rohani inderdaad een andere agenda op tafel is gekomen. Men is van mening dat men in Iran onder Rohani aanzienlijk meer aandacht besteedt aan binnenlandse aangelegenheden. Veel middelen die tot dusver gebruikt werden om de doelen van de islamitische revolutie te promoten, zullen in de toekomst waarschijnlijk naar andere doelen gaan, zodat de burgers van het land het gevoel zullen krijgen dat men zich om hen bekommert en aan hun belangen tegemoet komt. Daarom zal Iran minder geld in de financiering van de Hezbollah militie steken, en ook Syrië zal erdoor getroffen worden. Bovendien zullen de verschillende eenheden van de Revolutionaire Garde deze bezuinigingen gaan voelen, ook de eenheden die voor terreuracties in de hele wereld verantwoordelijk zijn. Voor wat betreft Syrië gaat men er in het verslag van uit dat het Syrische leger zware klappen heeft opgelopen. Het Syrische leger heeft naar schatting gesneuvelde soldaten en gewonden te beklagen, wat het leger van de dictator Assad met zijn slechts soldaten sterk verzwakt heeft. Ook al weet Assads leger op lokaal niveau enkele stellingen te houden, het heeft niettemin de controle over zo n 75% van het grondgebied van het land verloren. In dit verband gaat het verslag ook in op de situatie van de Hezbollah militie, die diep in de gevechten in Syrië verwikkeld is geraakt. De Hezbollah strijders die Assad in zijn land te hulp snellen, moeten grote verliezen incasseren, zowel qua gesneuvelde strijders als verliezen aan oorlogsmaterieel. Deze situatie leidt er naast het aangeslagen aanzien van de militie in de Arabische wereld toe dat de macht van deze staat in de staat, zoals de Hezbollah militie in Libanon wordt genoemd, taant. De Iraanse bezuinigingen dragen bij tot een verdere verzwakking van de militie. Daarnaast merkt de Hezbollah militie steeds gevoeliger dat de EU het tot terroristische organisatie heeft verklaard, want dit besluit stoort de stroom van gelden uit Europa behoorlijk. Maar een verzwakking betekent nog niet per se dat het de aartsvijand Israël met rust laat. Aan Israëls zuidelijke front is Hamas tegenwoordig druk doende om zelf te overleven. Nadat Hamas Iran de rug heeft toegekeerd en alles op de Egyptische kaart de heerschappij van de moslimbroederschap heeft gezet, staat het er nu dankzij de veranderingen in het land aan de Nijl volkomen geïsoleerd bij. Intussen beschouwt Egypte Hamas als een vijand. Ook Erdogan schenkt Hamas steeds minder aandacht, omdat hij het druk heeft met interne aangelegenheden van Turkije. Bovendien worstelt Hamas in eigen huis met de machtsaanspraken van nog radicalere islamitische bewegingen. Hamas bevindt zich dus in een lastig parket, wat echter niet betekent dat men minder agressief is tegenover Israël. Ondanks dit goede nieuws observeert de inlichtingendienst tegelijk met bezorgdheid het sterker worden van andere radicaalislamitische bewegingen voor de deur van de Joodse staat. Israël, Egypte en Saoedi-Arabië schijnen met het oog op deze ontwikkelingen weliswaar vanzelfsprekend volkomen inofficieel dichter naar elkaar toe te schuiven, maar ze staan wel tegenover een steeds uniformer front van de islamitische jihad in Syrië, in Libanon, op het schiereiland Sinaï en vooral in Jemen. Daarnaast gaat het bericht er op in hoe Israëls vijanden de Israëlische bedreiging inschatten. Vanuit de eigen optiek komt Israël daar best goed van af, want de vijandig gezinde krachten beschouwen het op veiligheidspolitiek gebied prima voorbereid op alles. Libanon bijvoorbeeld is bang voor de mogelijkheid dat de Hezbollah militie Israël tot een militaire reactie en omvattende verwoestingen in het land zou kunnen prikkelen. Daaruit valt te concluderen dat de IDF hun vak nog altijd prima verstaan om Israëls afschrikkingspotentieel aan hun vijanden voor te houden. ZL Nieuws uit Israël 5/

16 AchTERGRONDINFORMATIE UIT ISRAËL MAATschAppIj DE situatie VAN DE christenen IN syrië In Syrië gaat het allang niet meer op de val van een wreed dictator en de verandering van het land in een democratie. Wat als burgeroorlog begon, werd het brandpunt van een internationaal conflict dat moslims onder elkaar uitvechten, maar waarin moslims ook gezamenlijk tegen christenen strijden. 16 Nieuws uit Israël 5/2014 IIn Syrië bestrijden soennieten en sjiieten elkaar en ook de alevieten zijn erbij. Er zijn verschillende internationaal actieve radicaalislamitische organisaties bij betrokken, zoals Al Qaida en de Islamitische Jihad. Je krijgt bijna de indruk dat iedereen hier tegen iedereen vecht. Elke betrokken stroming ziet in het vacuüm dat er in Syrië is ontstaan een kans om er een islamitische godsstaat naar eigen voorstellingen op te richten. Maar er worden ook nog andere groepen in deze machtsstrijd meegezogen. Ze staan in de marge, identificeren zich niet met dit verheven doel en hebben ook te lijden van de hele situatie. Het gaat hier over de christenen die in Syrië leven. We hebben al meerdere keren over de moeilijke situatie van de christenen in Syrië bericht, zowel onder de heerschappij van Assad als in de tijd van de burgeroorlog die nu al enkele jaren woedt. Er zijn berichten over bloedbaden, maar wat onlangs in de internationale pers bekend werd wekt de indruk alsof men de klok definitief naar de Middeleeuwen heeft teruggedraaid. In het noorden van Syrië werden christenen gedwongen een contract te tekenen dat hun nederlaag evenals hun onderwerping aan de heerschappij van de islam vaststelt. Het gebeurde in de omgeving van het dorp Raqqa. Het dorp werd veroverd door strijders die tot de organisatie Islamitische Staat in Irak en de Levant (ISIS) behoren. Deze aanhangers van een radicaalislamitische ideologie, die officieel; gelieerd zijn aan de internationale terreurorganisatie Al Qaida, confronteerden de christelijke bewoners van de regio met drie opties: bekering tot de islam, sterven door het zwaard van Mohammed of zich onderwerpen aan de heerschappij van de islam. De christenen kozen voor de derde optie, die met een hele reeks voorwaarden is verbonden. Voortaan mogen de christenen van het dorp en de omgeving hun kerken en ook de kloosters in de regio niet meer onderhouden. Ze mogen in het openbaar in geen enkele vorm een kruis laten zien en hun gebeden slechts in gesloten ruimten uitspreken. En dan ook nog heel zachtjes, zodat geen woord dat met het christelijk geloof verbonden is, kan doordringen tot het oor van aanhangers van het islamitische geloof. En dus moeten gebeden niet alleen zo zachtjes mogelijk worden uitgesproken, maar moeten ook ramen en deuren goed gesloten zijn. Buiten de kerkmuren mogen geen christelijke plechtigheden worden gehouden. Deze niet-gelovigen moeten de islam respect bewijzen en zich aan de wil van moslims onderwerpen. Dat betekent ook dat alcohol verboden is en dat christelijke vrouwen zich deugdzaam en volgens islamitisch gebruik dienen te kleden. Verder verplichtte men de christenen de gizya te betalen, een beschermingsbelasting, die binnen de islam afhankelijk is van de hoogte van iemands inkomen. Elke volwassene dient deze belasting twee keer per jaar te betalen. Daarmee staan ze voortaan dus onder het islamitische recht van de dhimma, dat de juridische status van niet-islamitische protegés regelt en pas in de achtste eeuw is ontwikkeld. Dit contract werd opgezet door Ibrahim al-badri, de plaatselijke aanvoerder van ISIS. Moslims maakten op sociale netwerken bekend dat er zo n contract was gesloten. Van christelijke zijde werd het contract door 20 leidende personen gecontrasigneerd. Zij verplichtten zich daarmee er voor te zorgen dat hun gemeenten zich aan de voorwaarden zouden houden en dat ze alleen dan de bescherming van de profeet Mohammed genieten. Voor het geval zij zich niet aan de voorwaarden houden, mogen de moslims naar geldend islamitisch oorlogsrecht tegen hen optreden. Hoewel deze dhimma regelingen in de tijd van het Osmaanse rijk langzamerhand zijn afgeschaft, schijnen ze in de 21ste eeuw in sommige regio s van de wereld weer hun intrede te doen. ZL

17 AchTERGRONDINFORMATIE UIT ISRAËL GEschIEDENIs TATOEAGEsTEMpEL VAN NAzI s GEVONDEN In Israël zijn ze nog steeds te zien: de blauwe tatoeages van een nummer op de onderarm, die gevangenen bij hun internering in Auschwitz-Birkenau voor alle eeuwigheid van de nazi s kregen. OOveral ter wereld treft men nog overlevenden aan van een van de meest verschrikkelijke vernietigingskampen van de nazi s: Auschwitz-Birkenau. Vooral in Israël moet je dat wel merken, want veel bejaarde overlevenden verbergen de tatoeage van het nummer op hun onderarm niet. Het is een verschrikkelijk symbool. Ooit werden deze mensen tot nummers gedegradeerd. Na de val van nazi-duitsland hadden de Joodse kampgevangenen die het hadden overleefd en dus een persoonlijke overwinning geboekt hadden, hun naam weliswaar weer terug, maar het nummer bleef. Zij en hun familieleden kennen het uit hun hoofd, ook al hebben veel mensen geprobeerd via een medische behandeling van het nummer af te komen. Deze mensen zijn het levende bewijs voor deze degraderende praktijk van de nazi s, die iedereen die in het kamp aankwam van het gevoel moest beroven dat hij of zij een mens was. Auschwitz werd vanaf eind 1944 in allerijl door de nazi s geëvacueerd. De gevangenen moesten wrede dodenmarsen afleggen. Veel documenten werden vernietigd. Zo heeft men tot op heden slechts één stempel gevonden dat de tatoeagepraktijken van de nazi s aantoonde. Pas 69 jaar na de bevrijding van Auschwitz door het Rode Leger zijn er weer een paar tatoeage-apparaten opgedoken. Iemand die anoniem wilde blijven overhandigde ze aan de gedenkplaats en het museum ter plaatse. Het enige wat directeur Piotr M. A. Cywinski van het museum er over wil zeggen is dat ze vlakbij het vroegere kamp zijn opgedoken. Het gaat slechts om een deel van deze tatoeagestempels die het SS-personeel vanaf 1942 heeft gebruikt. De stempels met de cijfers 2, 3, 9 en 6 zijn bewaard gebleven. Ze bestaan uit een houten gedeelte, waar spijkers in zijn geslagen in de vorm van cijfers. Elke aangekomen gevangene kreeg dit bij de opnameprocedure in de onderarm Met het oog op de steeds vaker en bovendien zonder terughoudendheid openlijk geuite twijfels aan de holocaust, is het vinden van deze stempels die in Auschwitz zijn gebruikt, van eminent belang. geramd. Daarna goot men inkt in de verse wond. Het was een zeer vernederende procedure, die juist voor Joden een nog ergere implicatie bezat. Het is vrome Joden verboden om het lichaam met tatoeages te verminken. Voor hen was dit dus ook nog eens godslastering. Dat enkele van deze stempels zijn teruggevonden is van enorme historische betekenis. Tot dusver geloofde men dat er maar één stempel bewaard was gebleven, dat bewaard wordt in het museum voor militaire geneeskunde in Sint Petersburg. Een kopie ervan wordt tentoongesteld in blok 14 van Auschwitz. De leider van het museum in Auschwitz noemde de overhandiging van dit overblijfsel uit de nazitijd belangrijk. Colette Avital, de voorzitter van de Vereniging van Overlevenden van de Nazikampen in Israël, die zelf een overlevende is en vroeger lid van de Knesset is geweest voor de Arbeiderspartij, meent: «Met het oog op de steeds vaker en bovendien zonder terughoudendheid openlijk geuite twijfels aan de holocaust, is het vinden van deze stempels die in Auschwitz zijn gebruikt, van eminent belang. Het is het zoveelste bewijs dat we alle loochenaars van de holocaust onder de neus moeten houden.» ZL Nieuws uit Israël 5/

18 AchTERGRONDINFORMATIE UIT ISRAËL EcONOMIE MEER AFNEMERs VAN DE IsRAëLIschE GAsVOOR- RADEN De aardgasvelden die Israëlische bedrijven voor de kust van het land hebben ontdekt, bezorgen het land onafhankelijkheid op het gebied van energie. Tegelijk is juridisch de weg vrijgemaakt voor verkoop op de internationale markt. Het aantal contracten neemt toe. 18 Nieuws uit Israël 5/2014 Pas in maart hebben we bericht dat er beweging op de Israëlische energiemarkt komt. Dit betreft vooral de veranderingen op basis van de begonnen gasaanvoer uit de enkele jaren geleden voor Israëls kust ontdekte voorraden. In het artikel stelden we verder vast: Terwijl er al sinds de vorige lente gas vanuit het Tamar veld naar het Israëlische net stroomt, is nog steeds niet geheel duidelijk hoe het transport van het gas uit het Leviathan veld georganiseerd moet worden. Intussen zijn de Israëlische stroomaanbieder Delek en het Amerikaanse bedrijf Noble Energy druk bezig met de ontsluiting van deze aardgasvoorraad. Behalve een gaspijpleiding via Turkije en Griekenland staat er ook een installatie voor vloeibaar gas op Cyprus ter beschikking. Men denkt echter ook na over de mogelijkheid van transport per schip. Verder overweegt men een nieuwe pijpleiding, die via Israël ook naar Jordanië en Egypte zou kunnen lopen. Daarnaast konden we toen melden dat de eerste afnemer van gas uit het Leviathan veld, waaruit vanaf 2016/2017 gas geleverd moet worden, de Palestine Power Generation Company (PPGC) is. Enkele weken geleden konden de exploitanten van het Tamar veld binnen een week de sluiting van twee grote contracten bekendmaken. De Delek Group en Nobel Energy, die een meerderheid van de aandelen bezitten, sloten met het koninkrijk Jordanië een contract voor de levering van gas ter waarde van ongeveer 362 miljoen euro. Dat betekent vanaf 2016 voor een periode van 15 jaar de levering van circa 1,8 miljard kubieke meter gas aan Jordanië. Net als Israël is ook Jordanië een van de grootste slachtoffers van de voortdurende aanslagen op de Egyptische gaspijpleiding, die terroristen in de Sinaï meerdere keren hebben gesaboteerd. Jordanië betrok ooit bijna 80% van zijn benodigde gas uit Egypte. En dus vormt de gaslevering uit Israël aan twee bedrijven van het Hasjemitische koninkrijk Jordanië een uitstekend alternatief. In dit verband meldden de krant Haaretz en de online krant Times of Israel dat de verkoop van gas vanuit de optiek van de Israëlische regering ook een verbetering van de betrekkingen omvat. In totaal mag 50% van de gasvoorraad van het Tamar veld en 40% van de reserves van het Leviathan veld worden geëxporteerd. Naast dit belangrijke contract met Jordanië konden de Delek Group (31,25% van de aandelen) samen met Nobel Energy (een meerderheidsaandeel van 36% van de aandelen) en twee kleinere aandeelhouders bekendmaken dat ze nog een leveringscontract met een looptijd van 15 jaar hadden afgesloten. Twee particuliere centrales in Alon Tavor en Ramat Gavriel gaan in totaal 4,5 miljard kubieke meter gas uit het Tamar veld afnemen. De centrale in Alon Tavor behoort tot een industriecomplex dat door Tuvna, een van de grootste Israëlische levensmiddelenconcerns, gerund wordt. De centrale in Ramat Gavriel, in het gebied van Migdal HaEmek in het noorden van het land, behoort tot het concern Nilit, dat nylondraden en thermoplastic produceert. De exploitanten van Tamar hadden al eerder een contract afgesloten met de Sorek IPP centrale, een dochterbedrijf van de Delek Group, dat de geleverde energie gaat gebruiken voor haar ontziltingsinstallaties. Aan de Sorek IPP centale wordt in de loop van 15 jaar 3,3 miljard kubieke meter gas geleverd. Het is nog altijd niet volkomen duidelijk hoe groot de reserves van het Tamar veld nu precies zijn. Ramingen gaan uit van ongeveer 300 miljard kubieke meter gas. Tot nu toe hebben de exploitanten contracten gesloten voor de verkoop van zo n 200 miljard kubieke meter. Na het afgesloten contract met Jordanië kan er uit het Tamar veld nog 48,2 miljard kubieke meter voor de export worden gebruikt. AN

19 AchTERGRONDINFORMATIE UIT ISRAËL De ontwikkeling van het medicijn Exelon (rivastigmine), waarmee men milde symptomen van Alzheimer kan behandelen, gaat terug op Marta Weinstock-Rosin. GENEEskUNDE IsRAëLpRIjs VOOR ONTwIkkELING VAN MEDIcIjN TEGEN ALzhEIMER Prof. Marta Weinstock-Rosin heeft aan de Hebreeuwse universiteit te Jeruzalem gedoceerd. Zij hield zich overwegend met degeneratieve ziekten bezig en heeft een bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van een van de weinige medicijnen die er tegen Alzheimer op de markt zijn. Voor haar onderzoek wordt zij in mei door de staat geëerd. WWie de ultraorthodoxe vrouw leert kennen, beweert in het algemeen dat zij ene blijvende indruk achterlaat. Een streng gelovige Jodin, feministisch ingesteld en tegelijk een koel en logisch denkende wetenschapper die voor een baanbrekend onderzoek met de hoogste onderscheiding van de staat Israël, de Israëlprijs, wordt geëerd. Met deze prijs erkent men haar baanbrekende bijdrage aan de ontwikkeling van het medicijn Exelon, dat sinds het op de markt is miljoenen Alzheimer patiënten in de hele wereld heeft geholpen. Weinstock-Rosin heeft in haar leven met talloze conventies gebroken. De thans 79-jarige kwam in Wenen ter wereld. Na de aansluiting van Oostenrijk bij het Duitse Rijk werd haar vader aanvankelijk gearresteerd. Omdat ze als Joods gezin in levensgevaar verkeerden, probeerden ze te vluchten. Uiteindelijk lukte het hun om naar Londen te ontkomen. Daar ging het heel slecht met het grote gezin, want zonder kennis van de taal kon niemand van hen werk vinden. Ze moesten op een houtje bijten. Destijds, zo herinnert de wetenschapper zich, heb ik voor het eerst geleerd hoe je psychisch met noodsituaties moet omgaan. Toen ze zich de nieuwe taal eindelijk eigen had gemaakt en beter in haar nieuwe omgeving kon aarden, moest ze er op het gymnasium hard voor knokken om als meisje voor een specialisatie in de natuurwetenschappen toegelaten te worden. Deze vakken waren in die tijd uitsluitend voorbehouden aan jongens. Dat ze er zich doorheen geslagen heeft, kun je je wel voorstellen. Dit scenario herhaalde zich toen zij wilde gaan studeren, maar ook aan de universiteit van Londen dreef ze haar zin door. In 1969, toen zij allang in een goede functie aan de universiteit van Londen doceerde, besloot zij om samen met haar man Arnold Rosin die later als hoogleraar geriatrie in het Sha are Zedek ziekenhuis van Jeruzalem heeft gewerkt en hun gezamenlijke kinderen naar Israël te emigreren. In het begin ging het me helemaal niet zo goed hier in het land. Het klimaat was me te heet en te drukkend. Maar ik hield van de mensen en ook van het land. In 1981 werd haar een professoraat verleend en vanaf 1983 heeft zij de leiding van het Instituut voor Farmacologie van de Hebreeuwse universiteit te Jeruzalem. Toen al begon ze zich bezig te houden met de behandeling met medicijnen van degeneratieve ziekten als Alzheimer en Parkinson. Op haar gaat de ontwikkeling van het medicijn Exelon (rivastigmine) terug, waarmee men milde symptomen van Alzheimer kan behandelen. De werkzame stoffen werden in 1987 gepatenteerd en door de Maatschappij voor Toegepast Onderzoek van de Hebreeuwse universiteit op de markt gebracht. Het medicijn wordt nu door het farmaceutisch concern Novartis verkocht en levert elk jaar miljarden winst op, omdat dit het enige medicijn in zijn soort is. Hoewel de 20-voudige grootmoeder Weinstock-Rosin allang met emeritaat is, werkt ze nog steeds verder in het onderzoek. Samen met haar collega Moussa Youdim kwam zij er achter dat geringe doses van de werkzame stof ladostigil degeneratie van de hersenen kan verminderen. Momenteel loopt de tweede reeks klinische tests, die in Israël en in Europa wordt uitgevoerd. Professor Weinstock-Rosin ontvangt de Israëlprijs tijdens een plechtigheid op de israëlsiche Onafhankelijkheidsdag, die dit jaar op 6 mei valt. ML Nieuws uit Israël 5/

20 AchTERGRONDINFORMATIE UIT ISRAËL GENEEskUNDE NIEUw certificaat VOOR AssAF harofeh Al vele jaren steunen we het Assaf Harofeh Medical Center. Een tijdje geleden ontving het ziekenhuis een internationaal JCI kwaliteitscertificaat. 20 Nieuws uit Israël 5/2014 MORDEchAI waron Is DE VROEGERE chef-arts VAN het AssAF harofeh ziekenhuis IN IsRAëL JJCI is een internationaal certificaat voor het interne kwaliteitsmanagement van een ziekenhuis. Men onderzoekt dan of de interne procedures een duurzaam hoge behandeling- en verplegingskwaliteit garanderen. Men controleert aan de hand van zo n 600 criteria, waaronder patiëntenrechten, continuïteit van de medische verzorging, nascholing van het personeel en interne structuren en processen. Het ziekenhuis moet zich dan onderwerpen aan een tijdrovend en duur certificeringsproces. Daarom is het JCI certificaat het meest veelzeggende certificaat dat er voor ziekenhuizen bestaat. Het is in 1951 voor Amerikaanse ziekenhuizen ingevoerd en wordt sindsdien voortdurend verder ontwikkeld. JCI wordt, met wat nationale modificaties, nu in de hele wereld gebruikt. Voor een ziekenhuis is het leereffect dan ook groot. In het kader van deze procedure moeten de klinieken eerst een omvangrijke papierwinkel eigenlijk zijn het meer boeken over de organisatie van interne processen invullen. Op deze door henzelf gegeven informatie volgen dan meerdaagse bezoeken van controleurs, die de gegevens steekproefsgewijs natrekken. De controleurs zijn in dienst van JCI. Het komt voor dat een kliniek het certificaat geweigerd wordt omdat het vereiste puntenaantal niet is gehaald. Iedereen kan de resultaten nalopen, omdat alle vragen met Ja of Nee worden beantwoord. Een paar voorbeelden: op de vragenlijsten van JCI komt de vraag voor of bij alle patiënten alle medische verzorgingsstappen in de patiënten akten worden gedocumenteerd; of patiënten op de EHBO afdeling binnen een bepaalde tijd worden geholpen. Of: gebruikt men in de kliniek schriftelijk vastgelegde richtlijnen over behandelingswegen bij de therapie? Het antwoord kan slechts Ja of Nee luiden. JCI is voor een ziekenhuis op maat gesneden. Alle terreinen worden onderzocht aan de hand van een catalogus met 13 hoofdstukken, 250 standaarden en ruim 1300 meetbare elementen van de keuken tot de operatiekamer. JCI is een partner van de WHO en heeft daarmee zes doelen voor de veiligheid van patiënten ontwikkeld. 1. Correcte identificatie van de patient, 2. Verbeterde efficiëntie van de communicatie, 3. Verbetering van de veiligheid bij medicijnen die meer aandacht vereisen, 4. Het verzekeren van de uitvoering van operaties op de juiste plaats, met de juiste methode en bij de juiste patiënt, 5. Vermindering van het risico op infecties als gevolg van de behandeling, 6. Vermindering van het risico dat de patiënt door een val gewond raakt. Dr. B. Davidson, de directeur van het Assaf Harofeh Medical Center, zegt erover: We zien dit als een verdere mogelijkheid om ons te verbeteren en de op veel terreinen al ingezette kwaliteitsverbeteringen verder uit te breiden. Hij sprak zijn dank uit aan alle medewerkers en artsen die na wekenlang hard werken tot dit grote succes hadden bijgedragen. Dr. M. Waron

ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE

ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE OPZET LEZING: 1.KORT HISTORISCH OVERZICHT 2. URGENTIE VAN HET VRAAGSTUK 3. TWEE-STATENOPLOSSING EN ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE 1. MANDAATGEBIED

Nadere informatie

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid)

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Hieronder volgen de resultaten van het Israël onderzoek wat de EO in de afgelopen weken heeft laten uitvoeren. Veel stellingen zijn in een 5- puntsschaal

Nadere informatie

Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt

Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt bedoeld: het Israël dat wij ontmoeten in de bijbel en

Nadere informatie

Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert'

Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert' DOSSIER 4 UUR NIEUWSBREAK Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert' Door: Irene de Zwaan 05/09/13, 16:07 YOUTUBE. Koos van Dam tijdens een optreden in Pauw&Witteman. NIEUWSBREAK

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Jezus, het licht van de wereld

Jezus, het licht van de wereld Jezus, het licht van de wereld Het evangelie naar Johannes 8: 1-30 1 Overzicht 1. De overspelige vrouw 2. Jezus als het Licht der wereld 3. Twistgesprekken met de Farizeeën 2 De overspelige vrouw Bijbeltekst

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer gelezen dan eigenlijk stond aangegeven. Die gaan over

Nadere informatie

Hierbij gaan voor de delegaties de conclusies die de Europese Raad tijdens de in hoofde genoemde bijeenkomst heeft aangenomen.

Hierbij gaan voor de delegaties de conclusies die de Europese Raad tijdens de in hoofde genoemde bijeenkomst heeft aangenomen. Europese Raad Brussel, 16 juli 2014 (OR. en) EUCO 147/14 CO EUR 9 CONC 3 BEGEEIDENDE NOTA van: het secretariaat-generaal van de Raad aan: de delegaties Betreft: Bijzondere bijeenkomst van de Europese Raad

Nadere informatie

Er zijn drie manieren waarop men de toekomst probeert te voorspellen.

Er zijn drie manieren waarop men de toekomst probeert te voorspellen. Een waarmerk De meeste mensen zijn benieuwd naar wat de toekomst zal brengen.vooral in spannende en angstige tijden, zoals onze tijd, is er veel vraag naar wat er staat te gebeuren. Er zijn drie manieren

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 25 (29-06)

De Bijbel open 2013 25 (29-06) 1 De Bijbel open 2013 25 (29-06) Vandaag bespreken we een vraag die ik kreeg over 1 Koningen 2. Daarin gaat het over de geschiedenis van Adonia, een oudere broer van Salomo, die zojuist koning was geworden.

Nadere informatie

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog: invuloefening Werkblad bij het simulatiespel www.activehistory.co.uk Instructie: Vul het witte veld in terwijl je het

Nadere informatie

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen

De vluchtelingencrisis: oplossingen en inzichten van kinderen Door rechtopmigratie op 8 oktober, 2015-00:00 foto, school in Nederland uit 1937 De aanslepende vluchtelingencrisis en de daar bijhorende verklaringen van bepaalde politici heeft niemand onberoerd gelaten.

Nadere informatie

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam

Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Amsterdam Center for International Law Postbus 1030 1000 BA Amsterdam T 020 535 2637 Advies Luchtaanvallen IS(IS) Datum 24 september 2014 Opgemaakt door Prof. dr. P.A. Nollkaemper

Nadere informatie

Mc. 1: 1-11 PG te Sexbierum-Pietersbierum Sixtustsjerke 11 jan. 2015. Grote en kleine Geliefde van God - Gemeente van Christus,

Mc. 1: 1-11 PG te Sexbierum-Pietersbierum Sixtustsjerke 11 jan. 2015. Grote en kleine Geliefde van God - Gemeente van Christus, Mc. 1: 1-11 PG te Sexbierum-Pietersbierum Sixtustsjerke 11 jan. 2015 Ds. A.J.Wouda Grote en kleine Geliefde van God - Gemeente van Christus, Het weer is onrustig De wereld is onrustig En veel mensen, sommigen

Nadere informatie

De Bijbel Open 2013 18 (11-05)

De Bijbel Open 2013 18 (11-05) 1 De Bijbel Open 2013 18 (11-05) Op 14 mei is het precies 65 jaar geleden dat in 1948 de staat Israel werd uitgeroepen. U merkt wel dat daar op allerlei manieren publiciteit aan gegeven wordt, positief

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Jodenvervolging in Duitsland De reden dat de joden vervolgd en vermoord werden tijdens de Tweede Wereldoorlog was, dat de joden rijk en succesvol

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Leila Jordens-Cotran RIMO 2013

Leila Jordens-Cotran RIMO 2013 Leila Jordens-Cotran RIMO 2013 Uitgangspunt is definitie art. 1 Verdrag status staatlozen 1954: Staatloze is een persoon die door geen enkele Staat, krachtens diens wetgeving, als onderdaan wordt beschouwd

Nadere informatie

Matteus 2, 1-12 en Jes. 60, 1-6 6 januari 2013 Wehl. Inleiding bij overdenking 6 januari 2013 Mat. 2, 1-12

Matteus 2, 1-12 en Jes. 60, 1-6 6 januari 2013 Wehl. Inleiding bij overdenking 6 januari 2013 Mat. 2, 1-12 Matteus 2, 1-12 en Jes. 60, 1-6 6 januari 2013 Wehl Inleiding bij overdenking 6 januari 2013 Mat. 2, 1-12 Het is de eerste zondag in het nieuwe jaar en ook nog 6 januari: Driekoningen. Dus: het verhaal

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

WAAROM ER TUSSEN ISRAEL EN PALESTINA NOOIT VREDE ZAL ZIJN!

WAAROM ER TUSSEN ISRAEL EN PALESTINA NOOIT VREDE ZAL ZIJN! WAAROM ER TUSSEN ISRAEL EN PALESTINA NOOIT VREDE ZAL ZIJN! Guy Van Vlierden 13/07/14-10u31 Bron: Het Laatste Nieuws reuters. BACKGROUND De heropflakkering van het conflict tussen Israëli's en Palestijnen

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1996 1997 23 432 De situatie in het Midden-Oosten Nr. 16 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Herdenking Capitulaties Wageningen

Herdenking Capitulaties Wageningen SPEECH SYMPOSIUM 5 MEI 2009 60 jaar NAVO Clemens Cornielje Voorzitter Nationaal Comité Herdenking Capitulaties Wageningen Dames en heren, De détente tussen oost en west was ook in Gelderland voelbaar.

Nadere informatie

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden!

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! Op de vlucht 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! 2) Waar komen de vluchtelingen vandaan? Syrië Sinds in

Nadere informatie

Hoe zagen de omringende volken David, en waar was de tabernakel op dat moment?

Hoe zagen de omringende volken David, en waar was de tabernakel op dat moment? Het erfelijk koningschap aan David toegezegd. Hoe zagen de omringende volken David, en waar was de tabernakel op dat moment? Zie 2 Samuel 7 Veel van de omringende volken, die de voorspoed van Israël zagen,

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke tekening (rond 1900), met als titel:

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie

7 november 2014. Onderzoek: Wapenindustrie 7 november 2014 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

In de loop van de vele jaren dat ik in mijn bediening sta, constateerde

In de loop van de vele jaren dat ik in mijn bediening sta, constateerde INHOUDSOPGAVE Inleiding................................................... 5 1. Jezus en de doop........................................ 7 2. Het werk van de Heilige Geest.......................... 11

Nadere informatie

leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel

leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel leesplan voor het dagelijks lezen van de Bijbel Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad (Psalm 119:105) Een uitgave van Met Open Bijbel Adres Postbus 520, 3800 AM Amersfoort Internet:

Nadere informatie

STRIJD OM JE IDENTITEIT

STRIJD OM JE IDENTITEIT STRIJD OM JE IDENTITEIT BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 11 3 4 INLEIDING We zijn snel geneigd om onze identiteit te halen uit

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf?

Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? Les 5 - Redding Vier feiten die je moet kennen om het Evangelie goed te begrijpen In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Waarom was het noodzakelijk dat Jezus stierf? In

Nadere informatie

Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador. UNHCR / S. Aguilar

Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador. UNHCR / S. Aguilar Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador UNHCR / S. Aguilar UNHCR / S.Aguilar Tekst en tekeningen door Colombiaanse vluchtelingenkinderen in Ecuador UNHCR, Europese vertegenwoordiging,

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Pizza Verdi Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Opdrachtenblad Lesuurpakket Pizza Verdi (thema s: sociale verschillen, stereotyperingen/vooroordelen; verdiepingsopdracht Amerikaanse burgerrechten)

Nadere informatie

Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten

Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten Naam: ISRAEL IN HET Midden Oosten Het land Israël is lang en smal. De lengte is 435 kilometer en de breedte is 110 kilometer. Israël grenst aan 4 landen: Libanon, Syrië, Jordanië en Egypte. Het land ligt

Nadere informatie

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder Jezus zoekt ruzie Inleiding Denk niet dat ik gekomen ben om op aarde vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard. Want ik kom een wig drijven tussen een man en zijn vader,

Nadere informatie

'Waarom is België hard tegen Syriëstrijders, maar laat het joden straffeloos vertrekken naar Gaza?'

'Waarom is België hard tegen Syriëstrijders, maar laat het joden straffeloos vertrekken naar Gaza?' 'Waarom is België hard tegen Syriëstrijders, maar laat het joden straffeloos vertrekken naar Gaza?' Simon Demeulemeester, Annelies Van Erp 15/08/2014, Knack 'Er zijn tussen de 50 en 100 joden uit Antwerpen

Nadere informatie

Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen?

Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen? Dood van Saul en zijn zonen. Door welke oorzaak voelde Saul zich alleen en onbeschermd? En wat had hij vernomen? Zie 1 Samuel 30 en 31 Saul echter voelde zich alleen en onbeschermd, omdat God hem verlaten

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de landen die Napoleon veroverde, voerde hij een beleid dat: enerzijds paste binnen het gelijkheidsideaal van de Franse Revolutie

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 1 Kroatië toegetreden tot de EU Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 en figuur 1. Inleiding Kroatië is een van de staten in de Balkan die voorheen tot Joegoslavië behoorden. In 1991 verklaarde

Nadere informatie

Geloven in Jezus Christus

Geloven in Jezus Christus Geloven in Jezus Christus Zoon van God Jezus krijgt God een menselijk gezicht. Immanuel wordt Hij genoemd: God met ons. Het is de naam die Hij bij zijn geboorte krijgt. ZIn Daar begint zijn bijzondere

Nadere informatie

Welke opdracht kreeg Mozes van God?

Welke opdracht kreeg Mozes van God? Opnieuw heeft God de tien geboden geschreven. Welke opdracht kreeg Mozes van God? Exodus 34:1 1 Toen zei de HEERE tegen Mozes: Houw twee stenen tafelen voor u uit, zoals de eerste, dan zal Ik op die tafelen

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER N E D ERLAND E N. JAARGANG 1961 Nr. 155

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER N E D ERLAND E N. JAARGANG 1961 Nr. 155 31 (1946) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER N E D ERLAND E N JAARGANG 1961 Nr. 155 A. TITEL Protocol tot wijziging van de Overeenkomsten, Verdragen en Protocollen inzake verdovende middelen, gesloten

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten. Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11

Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten. Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11 Pinksteren 2015 -- oogst van de vruchten Bij Exodus 20 : 1 20 - Handelingen 2 : 1-11 Als wij Pinksteren vieren, dan vieren we toch ook dat de boodschap van Gods liefde wereldwijd rondgaat. Dat we in het

Nadere informatie

Het kerkgebouw Huis van God

Het kerkgebouw Huis van God Het kerkgebouw Huis van God Tekenwaarde TTemidden van vele andere gebouwen die worden gebruikt voor bewoning en bedrijvigheid is een kerk de ruimte voor de ontmoeting met God. Kerken staan meestal op een

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b Bijlage VMBO-KB 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke prent over een biddende fabrikant (1907): Onderschrift

Nadere informatie

16 november 2015. Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs

16 november 2015. Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs 16 november 2015 Onderzoek: Veiligheidsgevoel na aanslagen Parijs Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van

Nadere informatie

EEN MAN DOOR GOD GESTUURD

EEN MAN DOOR GOD GESTUURD Bijbel voor Kinderen presenteert EEN MAN DOOR GOD GESTUURD Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00. SCHOOLONDERZOEK Tijdvak II GESCHIEDENIS november 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Ik ben de opstanding en het leven

Ik ben de opstanding en het leven Ik ben de opstanding en het leven Het evangelie naar Johannes 11: 1-44 1 Inleiding Doel (Joh 20:31): dat je gelooft dat Jezus de Christus, dezoon van Godis dat je, gelovend, het leven hebt in zijn naam.

Nadere informatie

Zondag 12 januari - de doop van Jezus

Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zondag 12 januari - de doop van Jezus Zoals Nederland een waterland is, zou je kunnen zeggen dat de Bijbel een waterboek is. Het begint al in Genesis 1: Gods Geest zweefde over het water. Er lijkt al water

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Projectrapportage noodhulp Syrie

Projectrapportage noodhulp Syrie Introductie Deze rapportage geeft een beeld van de voortgang en de resultaten van het noodhulpproject Syrië, waaraan de Generale Diaconale Commissie van de Hersteld Hervormde Kerk een bijdrage van 25.000,-

Nadere informatie

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt.

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt. MdV, De terreur in Parijs heeft in heel Europa afschuw gewekt. Nietsontziende moslimradicalen hebben met hun aanslagen op Charlie Hebdo en op de Joodse supermarkt onze westerse samenleving in het hart

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 34 (31-08)

De Bijbel open 2013 34 (31-08) 1 De Bijbel open 2013 34 (31-08) Onlangs kreeg ik voor ons programma de Bijbel open een vraag over de onvruchtbare vijgenboom in Mattheus 21. Je kunt deze geschiedenis ook in andere evangeliën lezen. We

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

Orde van dienst. Lieke Juliëtte van Elk. op 28 juni 2015. In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden:

Orde van dienst. Lieke Juliëtte van Elk. op 28 juni 2015. In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden: Orde van dienst op 28 juni 2015 In deze dienst zal door ds. Cees de Gooijer gedoopt worden: Lieke Juliëtte van Elk Orgelspel Mededelingen We zingen uit Tussentijds: Lied 1 : 1, 2 en 3 2. Dit huis van hout

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Standpunten van drie politieke partijen aan het begin

Nadere informatie

CHRISTELIJKE PRESENTIE IN EGYPTE IS EEN MUST @ Huub Lems

CHRISTELIJKE PRESENTIE IN EGYPTE IS EEN MUST @ Huub Lems CHRISTELIJKE PRESENTIE IN EGYPTE IS EEN MUST @ Huub Lems De onrust en het geweld in Egypte heeft veel christenen in Egypte er toe gedwongen het land te ontvluchten om elders een nieuw bestaan op te bouwen.

Nadere informatie

Italiaanse anarchistes in de rangen van de BÖG.

Italiaanse anarchistes in de rangen van de BÖG. Italiaanse anarchistes in de rangen van de BÖG. Het is een publiek geheim dat de Turkse regering, onder het autoritaire leiderschap van president Erdoğan, net als andere betrokken staten een smerig spel

Nadere informatie

De wereld hertekenen. door Nawal El Saadawi

De wereld hertekenen. door Nawal El Saadawi archief De wereld hertekenen door Nawal El Saadawi Geschreven in opdracht van Het beschrijf en voorgelezen op het Passa Porta Festival tijdens de avond Remapping the World in De Munt, 28 maart 2009. Vertaling

Nadere informatie

In welk Bijbelverhaal lezen wij over de geboorte van Izak? Waar kunnen wij in de Bijbel vinden dat Sara onvruchtbaar was?

In welk Bijbelverhaal lezen wij over de geboorte van Izak? Waar kunnen wij in de Bijbel vinden dat Sara onvruchtbaar was? De geboorte van Izak. In welk Bijbelverhaal lezen wij over de geboorte van Izak? Genesis 21 Waar kunnen wij in de Bijbel vinden dat Sara onvruchtbaar was? Genesis 11:30 Sarai nu was onvruchtbaar; zij had

Nadere informatie

Hulp aan Syrische vluchtelingen

Hulp aan Syrische vluchtelingen Aan alle diaconieën van de Hersteld Hervormde Kerk Generale diaconale commissie Vendelier 51-D 3905 PC VEENENDAAL Telefoon (0318) 505541 Internet www.hersteldhervormdekerk.nl Email diaconaat@hersteldhervormdekerk.nl

Nadere informatie

Belangen: Rusland versus de EU

Belangen: Rusland versus de EU Belangen: Rusland versus de EU Korte omschrijving werkvorm Leerlingen denken na over de redenen waarom Rusland en de EU zich met het conflict in Oekraïne bemoeien. Dit doen zij door eerst een tekst te

Nadere informatie

Is het God die ons veroordeeld of doen wij dat zelf?

Is het God die ons veroordeeld of doen wij dat zelf? Is het God die ons veroordeeld of doen wij dat zelf? 1. Hoe ontstaat de manier waarop je naar jezelf kijkt? 2. Wie is God? 3. Wat is DE Waarheid over onszelf? 4. Wie worden er door God wel veroordeeld?

Nadere informatie

DE VERVOLGDE GEMEENTE

DE VERVOLGDE GEMEENTE Bijbel voor Kinderen presenteert DE VERVOLGDE GEMEENTE Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest en Lazarus Aangepast door: Lyn Doerksen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd

Nadere informatie

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten.

Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten. Opdracht Bespreek met je klas deze stellingen. Dit kan met alle leerlingen tegelijkertijd of jullie kunnen in groepjes antwoord geven, deze opschrijven en ze kort presenteren voor de klas. Bedenk in ieder

Nadere informatie

4. Het Israëlisch-Palestijns conflict (19 de eeuw heden) (Lessen 21 en 22)

4. Het Israëlisch-Palestijns conflict (19 de eeuw heden) (Lessen 21 en 22) 4. Het Israëlisch-Palestijns conflict (19 de eeuw heden) (Lessen 21 en 22) De geschiedenis weegt zwaar, veel te zwaar op dat lapje grond in het oosten van het Middellandse-Zeegebied. De kern van het probleem

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, De eindigheid van de mens De afgelopen tijd worden we weer volop geconfronteerd met de eindigheid van het leven. Ik weet niet hoe het u vergaat, maar de beelden van

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

Marcus 1:15 - Een nieuw begin

Marcus 1:15 - Een nieuw begin Marcus 1:15 - Een nieuw begin Opnieuw beginnen, dat zou soms best fijn zijn! De wereld kan ook wel een nieuw begin gebruiken. Maar een nieuw begin komt niet van een nieuw jaar, maar van Jezus. Hij is het

Nadere informatie

Is vrede nog mogelijk?

Is vrede nog mogelijk? Is vrede nog mogelijk? Nabil Sahhar, De Herberg van Ars, Deventer, 4 juni 2015 Een avond van Geloven Nu [*] en Stichting Vrede voor Palestina [**] [*] http://www.heiligelebuinus.nl/groepen/gelo vennugroepen

Nadere informatie

DIENST VAN DE VOORBEREIDING

DIENST VAN DE VOORBEREIDING Eredienst in de Morgensterkerk 15 juli 2012 Dienst van Schrift en Tafel Muziek bij binnenkomst DIENST VAN DE VOORBEREIDING Welkom door de ouderling Stilte (gemeente gaat staan) Bemoediging en drempelgebed

Nadere informatie

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en

Waarom doet Hij dat zo? Om de diepste bedoeling van Gods geboden aan te geven. Daar kom ik straks op terug. Hij geeft in de Bergrede de beloften en 1 De Bijbel open 2013 5 (02-02) Vandaag bespreken we een vraag over de betekenis van de Wet die God aan Israel gaf voor de christelijke gemeente van het Nieuwe Testament en dus voor ons. Is het zo dat

Nadere informatie

FEITEN EN STELLINGEN OVER HET LAND ISRAËL

FEITEN EN STELLINGEN OVER HET LAND ISRAËL FEITEN EN STELLINGEN OVER HET LAND ISRAËL Brochure nr. 3 Postbus 1100 3860 BC NIJKERK Tel: 033-245 88 24 projecten@christenenvoorisrael.nl www.christenenvoorisrael.nl Naast de Israëlische regering en de

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN CHANOEKA

HET VERHAAL VAN CHANOEKA HET VERHAAL VAN CHANOEKA Op de 25e dag van de joodse maand Kislew begint Chanoeka, een feest dat acht dagen duurt. Met Chanoeka denken we terug aan een belangrijke gebeurtenis uit de geschiedenis van het

Nadere informatie

Het wonder van het kruis. De omwisseling aan het kruis

Het wonder van het kruis. De omwisseling aan het kruis Het wonder van het kruis De omwisseling aan het kruis Het wonder van het kruis / De Omwisseling Vergeving Verlossing / Reiniging Genezing Bevrijding Verzoening Nieuw leven Getsemane Diezelfde avond ging

Nadere informatie