Procesontwerp: Economie en Wiskunde in Bedrijf

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Procesontwerp: Economie en Wiskunde in Bedrijf"

Transcriptie

1 Procesontwerp: Economie en Wiskunde in Bedrijf Rede in verkorte vorm uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Industrial Engineering aan de faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen op 8 november 2011 door dr. Iris F.A. Vis

2 Mijnheer de Rector Magnificus, 1. Introductie In globale termen kan worden gesteld dat mijn vakgebied Industrial Engineering zich bezighoudt met het analyseren en ontwerpen van processen. Ik zal daar straks uitvoeriger op in gaan. Ook het uitspreken van mijn oratie vandaag is op te vatten als een proces. Het ontwerp van dit proces is in de afgelopen periode gemaakt door het uitschrijven van deze rede. De belangrijkste ontwerpvariabele hierbij is natuurlijk de selectie van de te behandelen onderwerpen. Verder zijn van belang als variabelen het aantal woorden per onderwerp en het totaal aantal woorden. Tot slot bestaat er een noodvariabele, te weten het percentage van de geschreven tekst dat daadwerkelijk wordt voorgelezen. Bij het ontwerp dient aan diverse randvoorwaarden te worden voldaan. Zo is daar een maximale tijdsduur. Randvoorwaarden kunnen ook afhangen van de geografische locatie en overige omstandigheden. Zo worden in Groningen alleen mensen bedankt in de schriftelijke versie van de oratie, maar niet in de uitgesproken tekst. Dat levert dus extra tijd op voor vakinhoudelijke bespiegelingen binnen de beschikbare tijd. Om een goed ontwerp te maken, is het nuttig om gegevens te hebben, die als input kunnen dienen bij het ontwerp. Denk hierbij aan het aantal woorden dat per minuut kan worden uitgesproken. Aangezien het aantal woorden tijdens het ontwerp al wordt vastgelegd, bepaalt het spreektempo uiteindelijk de doorlooptijd van het proces. Gegevens kunnen worden verkregen door metingen bij soortgelijke processen en door middel van interviews met ervaringsdeskundigen. Ook kan al tijdens het ontwerp getracht worden een redelijke schatting te verkrijgen van de doorlooptijd door het uitvoeren van simulaties met verschillende scenario's. Uiteindelijk volgt de implementatie waar u nu getuige van bent. Het vakgebied Industrial Engineering houdt zich bezig met het ontwerpen, verbeteren en installeren van geïntegreerde systemen van mensen, materialen, informatie, apparatuur en energie. Door gebruik te maken van gespecialiseerde kennis en vaardigheden uit de exacte en sociale wetenschappen, in combinatie met principes en methodes uit de technische hoek, kan de prestatie van systemen worden gespecificeerd, voorspeld en geëvalueerd 1. Onder systemen verstaan we naast individuele organisaties en delen van organisaties ook netwerken van organisaties die samenwerken om diensten en producten aan klanten te leveren. Industrial Engineering functioneert in feite als brug tussen bedrijfskunde en technische wetenschappen. De Nederlandse vertaling is dan ook technische bedrijfskunde. Echter ook in algemene bedrijfskundeopleidingen, en opleidingen als econometrie en 1 Institute of Industrial Engineers, 2

3 technologiemanagement maken studenten ruimschoots kennis met vraagstukken en uitdagingen die kunnen worden opgelost met methodieken uit de industrial engineering. Veel van het onderzoek dat wordt uitgevoerd binnen Industrial Engineering richt zich op het ontwikkelen van modellen en methodieken om goede beslissingen in ontwerp-, verbeter- en installeertrajecten te kunnen nemen. Uitgaande van mijn achtergrond en interesses ligt het voor de hand dat mijn bijdrage voor een belangrijk deel zal liggen in toepassingen waarbij Operations Research een belangrijk bestandsdeel vormt. Daarnaast biedt de positionering van deze leerstoel binnen de faculteit Economie en Bedrijfskunde mij de unieke kans om meer vakgebieden te betrekken bij de behandeling van vraagstukken, zoals ook al was af te leiden uit de titel van deze oratie. De mens vormt een belangrijke schakel in de meeste systemen. De medewerkers van een organisatie leveren hun bijdrage aan de tot standkoming van de te leveren dienst of het product. Daarnaast bouwt het succes van elke organisatie op de kracht waarmee klanten kunnen worden aangetrokken en tevreden kunnen worden gesteld. Dit geldt voor organisaties in de productie-, distributie- of servicesector, zowel privaat als publiek en zowel profit als non-profit. Een ontevreden klant zal -indien mogelijk- uit het systeem vertrekken en op zoek gaan naar alternatieven. Dit resulteert in een verlies voor de organisatie vanuit het oogpunt van zowel financiën als reputatie 2. Bij het inrichten van processen zal de juiste balans moeten worden gezocht tussen efficiëntie en klanttevredenheid. In deze oratie ga ik in op enkele mogelijke strategieën en bijbehorende methodieken die bijdragen aan het vinden van deze balans. 2. Procesontwerp en -besturing Een proces is een netwerk van activiteiten die door machines of medewerkers worden uitgevoerd op basis van beschikbare informatie. De beoordeling door de klanten vindt plaats op basis van een bundeling van de volgende vier producteigenschappen: kostprijs van het product, levertijden, mogelijke variaties en kwaliteit 3. Om als organisatie op elk van de vier eigenschappen in de gewenste mate te kunnen scoren, dienen de processen hierop te worden ontworpen en dient de prestatie afgemeten te worden aan vier parallelle maten, te weten de kosten, de doorlooptijden, de flexibiliteit en de geleverde kwaliteit. De ontwikkelingen in de inrichting van processen loopt parallel aan technologische ontwikkelingen en veranderingen in de wensen van klanten. Niet met het doel volledig te willen zijn, maar om u te informeren over enkele hoofdpunten, neem ik u mee in de geschiedenis van het vakgebied Industrial Engineering. De oorsprong ligt in de school van 2 Anupindi, R., Chopra, S., Deshmukh, S.D., Mieghem, J.A. van, Zemel, E. (2012), Managing business process flows, Prentice Hall, New Jersey. 3 Anupindi, R., Chopra, S., Deshmukh, S.D., Mieghem, J.A. van, Zemel, E. (2012), Managing business process flows, Prentice Hall, New Jersey. 3

4 scientific management 4. Ongeveer een eeuw geleden presenteerde Frederick Taylor methoden en technieken om de activiteiten uitgevoerd door medewerkers bij de transformatie van input naar output efficiënt te organiseren. Het hoofddoel was het verhogen van de productiviteit en het creëren van economisch gezonde organisaties. Fabrikant Ford produceerde vanaf 1908 het Ford Model T. Productie vond vanaf 1913 succesvol plaats op assemblagelijnen waardoor massaproductie een feit was. De tijd benodigd voor assemblage daalde van 12,5 uur per auto naar 1,5 uur. De prijzen daalden van 950 dollar in 1909 via 360 dollar in 1916 naar 290 dollar in In dat jaar produceerde Ford de helft van alle auto's in de wereld. Voor de klanten werd daarmee een goede score bereikt op de eigenschappen kosten en levertijden. De gekozen ontwerpprocedure was duidelijk: "Elke klant kan de auto in elke kleur geleverd krijgen, zolang het maar zwart is" 5,6. Van variatie was dus geen sprake. Massaproductie werd ook in andere industrieën succesvol geïmplementeerd. Ook later kon weer een grote ontwikkeling in het procesontwerp in de auto-industrie worden geconstateerd. Vanaf 1948 werkte Toyota stap voor stap en door continu te leren naar het concept toe dat we sinds de jaren 90 van de vorige eeuw als lean-productie zijn gaan aanduiden. Lean is de set van methoden die worden ingezet om verspilling te identificeren en te voorkomen. Het hoofddoel is het verbeteren van de kwaliteit, terwijl levertijden en kosten lager worden. Verspilling is hierbij letterlijk op te vatten als verspilling van materialen binnen de productieomgeving. Maar verspilling omvat ook vertragingen in het proces, fouten en overbodige kosten. Voor Toyota was het directe resultaat dat auto's konden worden geproduceerd in relatief lage volumes tegen concurrerende kosten. De klant heeft keuzevrijheid en kan exacte producteigenschappen specificeren. Hiermee werd de conventionele logica van massaproductie omgedraaid. 7 Dienstverlenende bedrijven weten al sinds hun ontstaan dat klanten interfereren met het ontwerp van de processen. Maar producenten en distributeurs worstelen feitelijk met exact dezelfde interferentie. Bedrijven moeten hun weg vinden tussen wat de klant verwacht en een efficiënte inrichting van het proces. De invloed van klanten blijkt uit de variatie en onzekerheid van hun gedrag 8. Dit valt terug te zien in bestelpatronen, gewenste producteigenschappen, levertijden, klachten, retouren, enzovoort. En zo schipperen bedrijven tussen het zich aanpassen aan de wensen van de klant en het accepteren door de klant dat diensten en producten op een bepaalde manier worden aangeboden. De vraag is of de acceptatiegraad hoog is, aangezien de klant niet bezig is met de operaties binnen het bedrijf maar alleen met het eindproduct. 4 Davenport, T. (1990), The New Industrial Engineering: Information Technology and Business Process Redesign, Sloan Management Review 31(4), Anupindi, R., Chopra, S., Deshmukh, S.D., Mieghem, J.A. van, Zemel, E. (2012), Managing business process flows, Prentice Hall, New Jersey. 6 The New Encyclopædia Britannica (1998), Volume 21 Macropædia, 15th edition. 7 Holweg, M. (2007), The genealogy of lean production, Journal of Operations Management 25, Frey, F.X. (2006), Breaking the trade-off between efficiency and service, Harvard Business Review, November,

5 In mijn ogen is de kern dus het vinden van een balans tussen enerzijds het verleiden van de klant om efficiënt produceerbare producten en diensten af te nemen en anderzijds om het proces aan te passen aan de wensen van de klanten. Natuurlijk is verleiden betrekkelijk. Want, iemand verleiden, lukt alleen maar als die persoon ook verleid wil worden. Bedrijven moeten dus op zoek naar die aspecten die de klanten ook graag willen. Collega Van Goor trok in zijn afscheidsrede op 30 september 2011 de conclusie dat logistiek kan leren van de commercie. Om de juiste verleidingsstrategieën te vinden, lijkt ook bij procesontwerp een nauwere samenwerking met de afdeling marketing noodzakelijk. In plaats van bij het procesontwerp de door marketing uitgedachte acties en assortimentskeuzes te volgen, zou meer gericht kunnen worden op het verleiden van klanten om dat te willen wat uit procesmatig oogpunt is gewenst. Hiervoor is het gebruik van real-time informatie over klantenwensen, klantengedrag en goederenstromen noodzakelijk. Huidige technologie maakt het mogelijk om deze aspecten continu te monitoren. Een concreet voorbeeld hiervan is het gebruik van online recensies van klanten bij het voorspellen van de verwachte vraag naar een product. Goederen, die bijvoorbeeld in een container worden getransporteerd, kunnen worden gevolgd met behulp van automatische identificatiemiddelen. Satelieten en vaste uitleessystemen registeren de container onderweg en geven de noodzakelijke informatie voor bijvoorbeeld het overslagproces en de douaneprocessen door. 3. Methodologie De samenhang van de genoemde vakgebieden komt ook tot uiting in het formuleren van de werkwijze die ik idealiter gebruik bij het vaststellen van het onderzoeksontwerp en de methodieken voor procesontwerp. Ik baseer mij hierbij op methodologieën die gangbaar zijn binnen operations research, operations management, supply chain modellering, business process improvement en business process reengineering 9,10,11,12. Ondersteunend hierbij is een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve onderzoekstechnieken. Als directeur van de twee masterprogramma's Supply Chain Management en Technology and Operations Management van de afdeling Operations is trouwens mijn doel om ook de studenten deze combinatie van onderzoekmethoden te laten waarderen en om hen vervolgens te verleiden deze zelf te kiezen bij het doen van onderzoek. Uitgangspunt is een praktisch probleem. Het probleem wordt vervolgens vertaald in een conceptueel model. Om deze stap te kunnen zetten, is informatie over de doelen van de organisatie of het netwerk noodzakelijk. Daarnaast dient een analyse van de input en output van het proces plaats te vinden om alle kernelementen te kunnen benoemen. Kwalitatieve 9 Mitroff, I.I., Betz, F., Pondy, L.R. and Sagasti, F. (1974), On managing science in the systems age: two schemas for the study of science as a whole systems phenomenon, Interfaces, 4(3), Naim, M. M., and D. R. Towill Establishing a Framework for effective Materials Logistics Management. International Journal of Logistics Management 5 (1): Bertrand, J.W.M., Fransoo, J.C. (2002), Operations management research methodologies using quantitative modeling, International Journal of Operations & Production Management, Vol. 22 No. 2, 2002, pp McKay, A., Radnor, Z. (1998), A characterization of a business process, International Journal of Operations & Production Management, Vol. 18 No. 9/10, 1998, pp

6 onderzoekstechnieken zoals enquêtes en interviews staan aan de basis van het vinden van antwoorden op de geschetste vragen. Eventueel onder realistische aannames kan het conceptueel model worden vertaald naar een wetenschappelijk model. In de derde stap wordt een oplossingsmethodiek afgeleid die oplossingen voor het probleem kan vinden. Hiervoor is bewijs of validatie noodzakelijk. In de laatste stap wordt de gevonden oplossing geïmplementeerd. In dit tweede deel staan kwantitatieve onderzoekstechnieken centraal, die variëren van analytisch tot empirisch onderzoek. De rol van informatietechnologie in het ontwerpen van processen speelt een steeds belangrijkere rol 13. Een andere stroming in de literatuur richt zich op kwaliteitsverbeteringstechnieken 14. Bij het ontwikkelen van oplossingsmethodieken kan worden gekeken welke rol ICT kan spelen bij het verkrijgen van goed georganiseerde processen. Dit kan ofwel door het gebruik van historische data dan wel door het gebruik van real-time informatie. Een belangrijke afweging die wordt gemaakt bij het ontwikkelen van de oplossingsmethodiek is of gekozen wordt voor een benaderingsmethode of een optimale oplossingsmethode. 15 Deze keuze dient bij elk probleem opnieuw te worden gemaakt (zie figuur 1). Algoritmes zijn interessant, aangezien ze leiden tot een optimale oplossing. Belangrijk is om in het oog te houden of het originele probleem wordt opgelost en het feit dat voor operationele en tactische beslissingsproblemen rekentijden van groot belang zijn. Een wiskundig bewijs van optimaliteit en een beschrijving van de complexiteit zijn belangrijke attributen bij het publiceren en implementeren van algoritmes. Heuristieken zijn favoriet indien het wiskundig model dat wordt geformuleerd niet meer de realiteit weergeeft of als een optimale aanpak teveel rekentijd vergt. Ook kan het soms van belang zijn dat een methodiek gemakkelijk uit te leggen is binnen de organisatie, waardoor heuristieken ook de voorkeur kunnen krijgen. Een uitgebreide validatieprocedure wordt toegepast om aan te tonen dat statistisch gezien, een betrouwbare heuristiek is ontwikkeld. Praktische validatie wordt gebruikt om aan te tonen dat de ontwikkelde heuristiek ook daadwerkelijk in de praktijk tot de gewenste resultaten zal leiden. Een goede balans dient te worden gevonden tussen het afleiden van theoretische oplossingsmethodieken en direct toepasbare realistische oplossingstechnieken, dan wel heuristisch, dan wel optimaal. Niet voor niets merkte Wolsey in 1979 op dat het vakgebied Operations Research meer algoritmes kende dan toepassingen Davenport, T. (1990), The New Industrial Engineering: Information Technology and Business Process Redesign, Sloan Management Review 31(4), Hammer, M. (1990), Reengineering work: don't automate, obliterate, Harvard Business Review, July-August, Zanakis, S.H., Evans, J.R. (1981), Heuristic "optimization": why, when, and how to use it, Interfaces 11(5), Wolsey, R.E.D. (1979), Pragmatism triumphant or past sophistication and future elegance. In: Haley, K.B. (Ed.), Operational Research 78. North Holland, Amsterdam, pp

7 validatie Praktisch probleem Heuristiek Realistische oplossing Realistische aannames Optimale aanpak bewijs Figuur 1: Heuristiek of algoritme Uit mijn huidige onderzoek dat ik met collega-onderzoekers uitvoer, zijn vele voorbeelden aan te halen. Roel van Anholt bestudeert in zijn promotieonderzoek ontwerpbeslissingen die een rol spelen bij het optimaliseren van het voorraadbeheer bij banken 17 en in geldautomaten 18. Procesontwerp voor dienstverlenende omgevingen, zoals bibliotheken, staat centraal in projecten waaraan momenteel promovenda Susanne Wruck 19 en post-doc Remco Germs werken. Ook het voorkomen van lege schappen in de supermarkten zijn een mooi voorbeeld. Dr. Marco Bijvank heeft hier tijdens zijn promotieonderzoek mooie oplossingsmethodieken zowel op heuristische als algoritmische basis voor ontwikkeld 20. In het tweede deel van mijn oratie ga ik in op twee nieuwe thema's. Beide thema's zijn gericht op de balans tussen enerzijds de initiële wens van de klant en anderzijds het overhalen van de klant om dat te wensen wat efficienter is. Aan de hand van de geschetste methodologie laat ik zien welke onderzoeksstappen binnen deze lijnen kunnen worden gezet. 17 Vis, I.F.A. (1997), Kasvoorraadbeheer bij aangesloten banken, Master Thesis, Leiden University. 18 Anholt, R.G. van, Vis, I.F.A. (2010), An integrative online ATM forecasting and replenishment model with a service level constraint, proceedings of The 1st International Conference on Logistics and Maritime Systems (LOGMS 2010). 19 Wruck, S., Vis, I.F.A., Boter, J. (2011), Batching Management in Warehouses with High Product Returns: Development and Discussion of Approaches and Models, under review. 20 Bijvank, M., Vis, I.F.A. (2011), Lost-sales inventory theory: a review, European Journal of Operational Research 215,

8 4. Social media als verleidingsstrategie bij het bestelproces Twitteren, facebooken, hyven, en ga zo maar door. Nieuwe werkwoorden worden toegevoegd aan onze taal. Zelf ben ik geen actief twitteraar, maar door de enthousiaste verhalen van Jerry van Leeuwen 21, ben ik mij bewust geworden van de nieuwe dimensie die deze concepten kunnen geven aan procesontwerp. Marketingafdelingen zien al langer de kracht van virtuele netwerken en real-time informatie om de verkoop van goederen en diensten te sturen. Door de kracht van social media kan de klant in alle fases van het productontwerp worden betrokken, van het genereren van ideeën en het testen van prototypen tot het geven van feedback. Het blijkt dat een grotere betrokkenheid van klanten bij het begin van het productontwerp tot een grotere acceptatiegraad leidt 22. In principe krijgen alle afdelingen binnen organisaties te maken met social media 23. Echter de impact verschilt zoals is te zien in Figuur 2. De vraagvoorspelling is een belangrijk aspect in supply chains en wordt veelvuldig ondersteund door het volgen van klantgedrag op het internet. Muisklikken van gebruikers op websites, zoektermen en online beoordelingen vormen samen een belangrijke bron van inspiratie bij het voorspellen van verkoopcijfers. Uit onderzoek blijkt dat een duidelijke koppeling bestaat tussen de levenscyclusfase waarin het product zich bevindt (bijvoorbeeld, ontwerp of lancering) en de te gebruiken data 24. Geavanceerde wiskundige technieken zijn nodig om uit deze grote hoeveelheid data de juiste gegevens te selecteren en te vertalen naar een concrete voorspelling. laag Invloed social media hoog Juridischeen financiële afdelingen R&D Supply Chain IT Sales Marketing Dienstverlening Human resources Figuur 2: de invloed van social media op verschillende delen in de organisatie (vertaald uit Smith en Wollan, ) Het inzetten van social media als mogelijke strategie om klanten te verleiden om concessies te doen op specifieke producteigenschappen of op de levertijden gaat een stap verder. Een 21 directeur ScanYours.com, ebusiness Consultancy, 22 Alon, A., Gupta, A.J. (2011), Using social media to drive product development and find new services to sell, in: The Social Media Management Handbook, Smith et al. (eds.), Wiley, New Jersey, Smith, N. en Wollan, R. (2011), The power and business risks of social media, in: The Social Media Management Handbook, Smith et al. (eds.), Wiley, New Jersey, Reijden, P. van de, Koppius, O. (2010), The value of online product buzz in sales forecasting, ICIS 2010 Proceedings. Paper Smith, N. en Wollan, R. (2011), The power and business risks of social media, in: The Social Media Management Handbook, Smith et al. (eds.), Wiley, New Jersey,

9 redelijk nieuw concept is stimuleren van groepsgewijs kopen door klanten. Door op deze wijze klanten slim te sturen via social media lijken we deels terug te kunnen keren naar productieconcepten die vroeger succesvol waren. Zo heeft computerfabrikant Dell de "Dell Swarm" geïntroduceerd 26. Een consument kan zelf een swarm starten door een specifieke configuratie voor een computer voor te stellen. Andere consumenten kunnen zich aansluiten bij de groep. De groepsleden moeten samen tot overeenstemming komen over de specificaties van de te bestellen computer, want het uiteindelijke doel is dat elk groepslid een computer thuis krijgt geleverd volgens de overeengekomen specificatie. Hoe groter de groep, hoe meer korting Dell op de computer geeft. Groepsleden kunnen via bijvoorbeeld facebook en twitter informatie delen en andere consumenten oproepen om zich aan te sluiten. In feite functioneren actieve klanten zo als agenten van het bedrijf om een groep van klanten bij elkaar te krijgen en de levertijden en specificaties te coördineren. De verkregen kostenbesparingen in zowel het productieproces als het transport worden gedeeld tussen klant en bedrijf. Het eerste wetenschappelijk onderzoek is inmiddels gestart om aan te tonen in welke opzet hiermee winst kan worden verkregen en wanneer deze wijze van verkopen als marketinginstrument moet worden ingezet om klanten te verleiden 27. Voor bedrijven is het van belang om tot een efficiënte inzet van beschikbare middelen te komen. Trouwe klanten die regelmatig grote orders plaatsen zijn daarbij populair zoals uit het vorige voorbeeld ook blijkt. Een vertaling naar een dienstenomgeving waar met minder personeel en middelen steeds efficiënter moet worden gewerkt, lijkt ook interessant. Neem als voorbeeld een bibliotheek. Een klant mag per keer een vast aantal boeken lenen en heeft een bepaalde leestijd nodig voordat hij opnieuw een beroep zal doen op de middelen van de bibliotheek. Door leengegevens van andere klanten slim te combineren kan aan een klant een leenadvies worden gegeven. Of zoals Amazon.com het uitdrukt "Customers Who Bought This Item Also Bought...", maar dan voor bibliotheekboeken. Er is echter een interessante mogelijkheid met bibliotheekboeken die bij de verkoop van boeken niet bestaat. Op basis van analyses kan een boek worden geselecteerd voor een klant dat hij/zij ongevraagd mee krijgt bovenop de boeken die hij/zij eigenlijk wil lenen. De klant is natuurlijk vrij om het boek niet te lezen. Maar als de klant het boek wel leest, zal het verwachte tijdstip van het volgende bezoek aan de bibliotheek verschuiven. De klant wordt zo verleid tot minder bezoeken aan de bibliotheek en dat resulteert in besparingen. Om het concept tot een succes te maken, zal een antwoord moeten worden gegeven op een aantal vragen. Wat zijn de juiste boeken om mee te geven? Welke klanten stellen hier prijs op? Wat is de juiste collectie in de bibliotheek? Blijft er voldoende keuze op de plank achter of moet de collectie worden uitgebreid? Hoe moeten de interne processen in de bibliotheek worden georganiseerd? Jing, X., Xie, J. (2011), Group Buying: A new Mechanism for selling through social interactions, Management Science 57(8),

10 5. Betrouwbaarheid als verleidingsstrategie in transportnetwerken Een transportnetwerk biedt de structuur en infrastructuur om een lading van A naar B te laten verplaatsen. Verladers hebben voor het vervoer de keuze uit verschillende modaliteiten. Zo kan van boot, trein of vrachtwagen gebruik worden gemaakt. Ook kan gekozen worden voor intermodaal vervoer, dus een combinatie van modaliteiten. Deze keuze wordt momenteel op voorhand gemaakt. Dit betekent dat in het geval van vertragingen, verstoringen en versperringen geen tijdige levering van de goederen meer kan worden gegarandeerd. Synchromodaal vervoer 28, benoemd als een van de speerpunten voor de sector door het Topteam Logistiek, maakt gebruik van real-time informatie. Het transportnetwerk wordt zodanig vorm gegeven dat alle operators real-time informatie delen over mogelijke vertragingen en dat de coördinator op basis daarvan voor iedere lading opnieuw de keuze maakt voor de juiste combinatie van modaliteiten. Door samenwerking voor concurrentie in het netwerk te stellen, kan een flexibele en duurzame inzet van vervoersmiddelen worden bereikt waarbij bijvoorbeeld minder kilometers met lege voertuigen worden afgelegd. Een recent voorbeeld toont de noodzaak van een concept als synchromodaal vervoer aan. Op 13 januari 2011 kapseisde een schip in de rivier de Rijn. Als gevolg hiervan kon geen enkel schip dit punt in de rivier meer passeren. Bergingswerkzaamheden en de bijbehorende stremming duurden een maand. Tijdens deze periode vormde zich een file van 400 boten 29. In oktober 2011 werd bekend, dat de kostenpost zeker 50 miljoen euro is geweest, waarvan 14 miljoen euro ten laste kwam van de binnenvaartschippers en 26 miljoen euro ten laste van de verladers. De imagoschade die de binnenvaartsector heeft opgelopen, is in deze berekeningen niet meegerekend 30. De voorraden in distributieketens stegen, andere leveranciers werden benaderd en tegelijkertijd daalde de omzet. Verladers zagen zich genoodzaakt om andere vormen van transport te zoeken. Een synchromodaal netwerk heeft van een dergelijke gebeurtenis minder last, omdat het inherent flexibel is. Verladers hebben de optie om per direct andere modaliteiten in te zetten. Het Topteam Logistiek geeft aan dat een open ICT platform waarin alle informatie door stakeholders in het transportnetwerk wordt gedeeld, noodzakelijk is voor het welslagen. Daarnaast zullen data uit geografische informatiesystemen en GPS-gegevens een belangrijke bron van informatie zijn bij het continu monitoren van goederenstromen en verstoringen daarvan. Belangrijk is om op voorhand vast te stellen welke typen data beschikbaar dienen te zijn voor het op de juiste manier aansturen van synchromodale netwerken. Vrachtbrieven zullen ook de juiste informatie moeten bevatten om de juiste beslissingen te kunnen nemen. 28 Topteam Logistiek (2011), Partituur naar de top, Adviesrapport Topteam Logistiek

11 Om de nieuw voorgestelde structuur van transportnetwerken en de aansturing ervan te laten slagen, zal de verlader moeten worden overtuigd van het nut ervan en bereid moeten zijn om de regie uit handen te geven. De klant specificeert enkel en alleen nog de oorsprong en de bestemming van de lading en het gewenste tijdsvenster. Een belangrijke stimulans voor de acceptatie van deze manier van aansturing, lijkt de geboden mate van flexibiliteit en betrouwbaarheid. De centrale onderzoeksvraag is daarom hoe het synchromodale netwerk zodanig moet worden ontworpen dat ten eerste klanten kunnen worden verleid om er gebruik van te maken en ten tweede er voor verladers en de coördinator een efficiënte en flexibele manier van werken ontstaat. De flexibiliteit zou zelfs kunnen worden vergroot door het toestaan van een dynamische toewijzing van modaliteiten aan ladingen die reeds onderweg zijn. In het hierna volgende stuk van mijn oratie schets ik de onderzoeksstappen die mijns inziens aan de basis liggen van een goed netwerkontwerp met dynamische en-route toewijzing van modaliteiten op basis van real-time informatie (zie figuur 3). Ondersteuning van Groningen Seaports maakt het mogelijk om hier per direct mee aan de slag te gaan. In de kern onderscheiden we de volgende stappen. (1) Het vaststellen van de knooppunten in het netwerk op basis van historische data en voorspellingen. (2) Het definiëren van het benodigde logistieke systeem. (3) Het vaststellen van de bijbehorende infrastructuur en achterlandverbindingen. (4) Het formuleren van aansturingsconcepten die het mogelijk maken om op basis van real-time informatie te plannen en opnieuw te plannen. (5) Strategieën ontwerpen voor horizontale en verticale samenwerking in het netwerk. Formuleringen voor het meten van prestatiematen als duurzaamheid en betrouwbaarheid zullen in project 3 worden afgeleid en als basis kunnen dienen voor het vergelijken en selecteren van ontwerpen. 11

12 Project 1: Karakteriseren van hubs in netwerk Project 2: Trends and groeiscenario s Project 4: Ontwerp van het logistiek systeem Project 3: Prestatiemeting Project 5: Vereisten infrastructuur netwerk en achterland Project 6: Samenwerkingsstrategieën Figuur 3: Schematische weergave van de onderzoeksstappen Project 1: Karakteriseren van knooppunten Het doel van dit project is het inpassen van knooppunten en functionaliteiten in het synchromodale netwerk. Hiervoor starten we met het beschrijven van de functies, rollen en activiteiten die een knooppunt (zoals een haven) kan uitvoeren. We zoeken hier de analogie met het model dat de levenscyclus van een product beschrijft. In elke fase van de groei naar volwassenheid, kan een knooppunt een andere functie vervullen in het netwerk, kan een ander achterlandnetwerk en een andere infrastructuur van belang zijn en kunnen andere partijen zich vestigen in het knooppunt. Een beschrijving van alle fasen, in combinatie met het benoemen van factoren en netwerkpartners in elke fase, dient als belangrijke input voor het kiezen van de knooppunten in het netwerk. Om een antwoord te vinden op elk van deze vragen zal worden gestart met een literatuurstudie. Daarnaast worden observaties bij een groot aantal havens (mainports en regionale havens), luchthavens en railterminals uitgevoerd. Project 2: Groeiscenario's Bij het ontwerpen van synchromodale netwerken is kennis over groeiscenario's van groot belang. Het doel van dit project is om een methodiek af te leiden die deze groeiscenario's kan benoemen (zie Figuur 4). Op basis van de huidige goederenstromen op regionaal, nationaal en internationaal niveau zouden met bekende wiskundige technieken en GIS analyses voorspellingen kunnen worden gedaan van toekomstige stromen. Echter we identificeren ook de volgende andere factoren die van belang zijn bij het doen van voorspellingen. (1) Verwachte ontwikkelingen in het goederenvervoer op basis van voorspellingen over gebruikte modaliteiten en de infrastructuur. (2) Verwachte veranderingen in institutionele, politieke, maatschappelijke en economische factoren. (3) Identificatie van marktkansen. 12 Project 7: overall synthesis

13 Neem als voorbeeld van het eerste aspect de geplande verbreding van het Panamakanaal in Deze capaciteitsuitbreiding van schepen van TEU 31 naar schepen van TEU heeft mogelijkerwijs een verandering in de routes van schepen tot gevolg. Dit valt als volgt te verklaren. Twee derde van de Amerikaanse bevolking leeft aan de oostkust. De toevoer van Aziatische producten naar de oostkust gaat momenteel over land omdat de gebruikte schepen niet door het Panamakanaal kunnen en omvaren te veel extra mijlen oplevert. Een mogelijke verschuiving zou kunnen zijn dat deze goederen nu aan boord van de schepen blijven en naar havens aan de oostkust varen. Kostentechnisch een interessante verschuiving. Levertijden zullen echter misschien toenemen. De vraag is hoe deze afweging gaat uitpakken. Maar het benadrukt des te meer dat in het voorspellen van de goederenstromen ook verwachtingen omtrent het gebruik van wegen, vaarwegen en modaliteiten dienen te worden meegenomen 32. Internationale, nationale en regionale goederenstromen Trends in het gebruik van waterwegen, spoor en weg Veranderingen in wetgeving Marktkansen Model voor voorspellen goederenstromen Afleiden van groeiscenario s als input voor logistiek systeem Figuur 4: conceptueel model voor het bepalen van groeiscenario's. Projecten 4, 5 en 6: Ontwerpen De nadruk ligt zowel op interne goederenstromen (bijvoorbeeld binnen een haven) als op stromen tussen de verschillende knooppunten (bijvoorbeeld luchthavens, zeehavens, railterminals). Het synchromodale netwerk kan worden gemodelleerd als een dynamic multicommodity netwerk 33. We kunnen het probleem als volgt beschrijven in een conceptueel model. Het doel is het routeren van verschillende modaliteiten om een voorgeschreven set van niethomogene opdrachten te transporteren. Elke levering heeft een specifiek tijdsvenster, 31 standaardmaat Twenty-foot equivalent unit (TEU), container met lengte 20ft 32 Jones Lang LaSalle (2011), The Panama canal's impact on U.S. industrial real estate, white paper, 33 Ahuja, R.K., Magnanti, T.L., and Orlin, J.B. (1993), Network Flows, theory, algorithms, and applications, Prentice Hall, New Jersey. 13

14 benodigde vervoerscapaciteit en een oorsprong en bestemming. We hebben te maken met een niet-homogene vloot van vervoersmiddelen die elk hun eigen route door het netwerk hebben en zich met verschillende snelheden door het netwerk voortbewegen. Onderweg kan een stop worden gemaakt in een knooppunt en bestaat de mogelijkheid om de goederen over te slaan van de ene modaliteit naar de andere. Bij elke vorm van beweging horen kosten, die bijvoorbeeld te relateren zijn aan tijdsduur en operationele kosten. Elke achterlandverbinding heeft een vervoerscapaciteit die per modaliteit kan verschillen. Het tijdsaspect kan aan elk knooppunt worden gekoppeld door aankomst- of vertrektijden te benoemen. Door dit voor elk moment in de tijd te doen, maken we meerdere kopieën van het onderliggende netwerk. Bundeling van goederenstromen, het zorgdragen dat de lading die een knooppunt binnenkomt daar ook weer vertrekt, en het zorgdragen dat lading van het ene naar het andere punt nooit door meer dan een modaliteit wordt vervoerd, wordt afgedwongen met randvoorwaarden. Oplossingsmethoden dienen te worden ontwikkeld, die gebruikt kunnen worden voor het nemen van onder andere de volgende beslissingen: Welke route wordt gekozen van start naar eindpunt? Welke stromen kunnen worden gecombineerd? Welke modaliteit(en) wordt(worden) gekozen om lading te vervoeren? Op welke tijdstippen start en eindigt het vervoer van elke lading? In welk knooppunt vindt overslag plaats? Het vinden van een oplossing in het netwerk gebeurt op basis van real-time informatie. Dit betekent dat de beschikbaarheid van achterlandverbindingen en hubs kan worden weergegeven en indien nodig op nul gezet. Daarnaast kan de real-time informatie worden gebruikt bij de toewijzing aan modaliteiten om tijdens de uitvoering een beslissing te herzien. Hiervoor is het van belang om de beschikbaarheid van knooppunten en verbindingen weer te geven en verloren tijd uit te kunnen drukken in kosten zodat een economische afweging kan worden gemaakt. De kwaliteit van de oplossing kan worden gemeten aan de hoeveelheid opdrachten die op tijd worden afgeleverd, de mogelijke reductie in het aantal lege bewegingen van modaliteiten, de robuustheid van de oplossing om op elk moment te kunnen wisselen van modaliteit, lagere kosten en lagere doorlooptijden. In project 5 wordt het achterlandnetwerk gedefinieerd dat nodig is om alle knooppunten te kunnen bereiken. Daarnaast wordt benoemd wat de eisen aan de onderliggende infrastructuur van het netwerk zijn. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan de capaciteit van sluizen in rivieren. In project 6 worden strategieën voor horizontale en verticale samenwerking in netwerken gedefinieerd. Deze zijn nodig om de krachten te bundelen en om binnen het voorgestelde logistiek systeem betrouwbare diensten te kunnen leveren. Dit kan leiden tot efficiëntievoordelen en een duurzame samenwerking. 14

15 6. Conclusie Uit deze oratie is hopelijk duidelijk geworden, dat een belangrijk doel bij het aanbieden van producten en diensten is om de klant te verleiden om betrouwbare producten en diensten af te nemen die het resultaat zijn van efficiënte en economisch gezonde processen. Door het volgen van de geschetste onderzoeksstappen kan een synchromodaal transportnetwerk worden ontwikkeld waardoor transport betrouwbaarder, sneller, goedkoper en flexibeler wordt. De uitdaging is om methoden te vinden die de verschillende puzzelstukken zoals economische overwegingen, wiskundige technieken, beschikbaarheid van data en wensen van klanten, op de juiste manier met elkaar verbinden. Ik heb gezegd. Dankwoord Als eerste dank ik het College van Bestuur, de Rector Magnificus van deze universiteit en het bestuur van de faculteit Eonomie en Bedrijfskunde voor het in mij gestelde vertrouwen. De collega's van de afdeling Operations bedank ik voor het hartelijk welkom en de manier waarop ik gelijk in de groep ben opgenomen. Ik kijk uit naar een mooie samenwerking in een afdeling die alle facetten van kennis en talent op het gebied van alle delen van de distributieketen en onderzoeksmethodologie in zich verenigt. Een endowment van Groningen Seaports stelt me in de gelegenheid om de komende 5 jaar een AiO en post-docs aan te stellen om te werken aan het onderzoek naar synchromodale netwerken. Ik dank de directie van Groningen Seaports voor deze kans zodat ik na samenwerking met de havens van Rotterdam en Amsterdam, nu ook aan deze kant van het land mijn lijn van onderzoek door kan zetten. De gesprekken met René Genee en Marjolein Zwerver vormden naast een mooie blik op toekomstige uitdagingen ook gelijk een goede introductie in de regio van Nederland waar we nu wonen. Marjolein Nieboer, Jan Feringa en anderen van de Universiteitsbibliotheek van de RuG, dank ik voor het vertrouwen en de leuke samenwerking die gelijk in mijn eerste werkweek in Groningen is gestart en heeft geresulteerd in de financiering van een post-doc positie. Van heb ik met zeer veel plezier aan de faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Vrije Universiteit Amsterdam gewerkt, eerst als universitair docent en daarna als universitair hoofddocent. Via deze weg dank ik Ad van Goor en het faculteitsbestuur voor alle kansen en mogelijkheden die ik heb gekregen om "groot te groeien" in de academische wereld. Een kamer delen is als onderzoeker niet ideaal, maar ik kijk met plezier terug op de goede en gezellige gesprekken die Ad en ik hebben gevoerd in kamer 3A-31. Vanaf 2002 werd de groep logistiek elk jaar wat groter en met veel plezier verwelkomden we de nieuwe collega's en ontstond een hechte groep. Ad van Goor, Lorike Hagdorn-Van der Meijden, Sander de Leeuw en Karin de Smidt-Destombes, dank ik voor de fijne manier waarop we met elkaar aan alle zaken op het gebied van onderwijs en onderzoek hebben gewerkt. En ik hoop 15

16 nog regelmatig "op het nest terug te keren" om nieuwe projecten te starten. Ik heb naast de reeds genoemde collega's met vele anderen plezierig samengewerkt. Een aantal van hen noem ik graag bij naam: Caren van Egten, Ruud Frambach, Jaap Boter, Ger Koole, Astrid Wijga, Jerry van Leeuwen, Guus Holtgrefe, Svetlana Khapova, Hester van Herk, Frank Derksen, Rob de Crom, Frans Feldberg, Jose Frijns en Jan Maarten Pauw. Ik vind het een uitdaging en voorrecht om betrokken te zijn bij het adviseren en opleiden van talentvolle onderzoekers en afstudeerders. Met zeer veel plezier was en ben ik betrokken bij het begeleiden van de AiO-projecten van Marco Bijvank (gepromoveerd in 2009), Roel van Anholt en Susanne Wruck. Het contact met afgestudeerden probeer ik aan te houden. Linked-in als onderdeel van social media activiteiten is daarvoor een belangrijke verbindende schakel. In de afgelopen jaren heb ik met veel bedrijven en non-profit instellingen interessante projecten uitgevoerd. Bedrijfsbezoeken zorgen voor inspiratie en veel nieuwe onderzoeksideeën. Ook de kansen om daadwerkelijk ideeën te valideren zowel binnen cases als afstudeerprojecten, grijp ik met beide handen aan. Ik juich het bij elkaar brengen van bedrijven en onderzoekers toe via Dinalog en de topsectoren, en vooral ook via een kopje koffie op zomaar een willekeurige plaats. René de Koster en Rommert Dekker, mijn beide promotoren, dank ik voor de gelegenheid die zij mij hebben geboden om mijn wetenschappelijke carrière te starten en hun continue stimulans om zelfstandig onderzoek te verrichten en met andere onderzoekers projecten te starten. De continue drang om praktisch en theoretisch interessant onderzoek te verrichten is ontstaan tijdens het uitvoeren van mijn afstudeeronderzoek naar kasvoorraadbeheer bij banken onder begeleiding van Lodewijk Kallenberg en Marc Salomon. Parallel aan een werkzaam leven loopt een privé leven. Ik heb het geluk vele lieve vrienden en familie te hebben die zorgen voor ontspanning en gezelligheid. Anke, Sandra, en Sandra, dank ik voor alle tradities die zijn ontstaan. Alhoewel we na middelbare school en studies in het midden, zuiden, oosten en noorden van Nederland zijn beland, vind ik het fantastisch dat we vasthouden aan ons jaarlijkse weekendje weg en het vieren van Sinterklaas. Liduine, Marco, Kim, Nienke, Julian en Fréderique dank ik voor een fijne vriendschap en voor de benodigde ontspanning in het leven, zomaar op een zaterdag of tijdens een vakantie in de bergen. Ewout, je bent een geweldige broer en vriend. Mijn ouders dank ik voor hun onvoorwaardelijke steun, belangstelling en kansen die ze mij hebben geboden om me te ontwikkelen. Kees Jan, ons leven kent vele bijzondere en mooie momenten samen. Ik dank je voor al je liefde, aandacht en steun. 16

Prof. dr. Iris F.A. Vis. i.f.a.vis@rug.nl. www.cargohitching.com. 21 maart 2013, Krimpcafé XL. Supported by:

Prof. dr. Iris F.A. Vis. i.f.a.vis@rug.nl. www.cargohitching.com. 21 maart 2013, Krimpcafé XL. Supported by: Workshop: Slim transport t in een krimpregio Prof. dr. Iris F.A. Vis Hoogleraar Industrial Engineering i.f.a.vis@rug.nl 050-3637491 www.cargohitching.com 21 maart 2013, Krimpcafé XL Supported by: Inhoud

Nadere informatie

Ontwerp van het bibliotheeknetwerk

Ontwerp van het bibliotheeknetwerk Ontwerp van het bibliotheeknetwerk Prof. dr. Iris F.A. Vis Hoogleraar Industrial Engineering Faculteit Economie en Bedrijfskunde Supported by: Logistieke keten: twee opties DINALOG R&D projecten Cross-chain

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie

Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Voorop in de ontwikkeling van multimodale ketenregie Overseas Logistics Multimodal Inland Locations Supply Chain Solutions Advanced logistics for a smaller world Als het gaat om het optimaal beheersen

Nadere informatie

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN Klanten verwachten tegenwoordig een grotere leverbetrouwbaarheid, tegen lagere kosten, met betere kwaliteit en dat allemaal tegelijk. Diegenen

Nadere informatie

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX Universiteit Gent Faculteit economie en bedrijfskunde Student X Tussentijds Rapport Promotor: prof. dr. M. Vanhoucke Begeleider: Y Academiejaar 20XX-20XX

Nadere informatie

Het in kaart brengen van de Supply Chain. Customer Solutions

Het in kaart brengen van de Supply Chain. Customer Solutions Het in kaart brengen van de Supply Chain Customer Solutions Het in kaart brengen van de Supply Chain Werkt u aan het verbeteren van supply chain management in uw organisatie? Het in kaart brengen van uw

Nadere informatie

BENT U ER KLAAR VOOR?

BENT U ER KLAAR VOOR? ISO 9001:2015 EN ISO 14001:2015 HERZIENINGEN ZIJN IN AANTOCHT BENT U ER KLAAR VOOR? Move Forward with Confidence WAT IS NIEUW IN ISO 9001:2015 & ISO 14001:2015 MEER BUSINESS GEORIENTEERD KERNASPECTEN "LEIDERSCHAP

Nadere informatie

Operationeelrisicomodeleren

Operationeelrisicomodeleren Operationeelrisicomodeleren Eencombinatievanrisicomanagmenten procesmodelereninhetfinanciëledomein RolandSwinkels Juli2009 Plan van Aanpak Master Thesis Operationeel risico modelleren afstudeernummer:

Nadere informatie

Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit?

Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit? Wie maakt nu eigenlijk de stad? Nieuwe Samenwerkingsvormen: Garantie voor meer kwaliteit? Prof.dr. Jack A.A. van der Veen Professor of Supply Chain Optimization Universiteit van Amsterdam Woonstaddebat

Nadere informatie

Wet- en regelgeving voor internationaal zakendoen. DESCARTES - klantendag 22 januari 2015 Presentatie: Henk Wolthaus

Wet- en regelgeving voor internationaal zakendoen. DESCARTES - klantendag 22 januari 2015 Presentatie: Henk Wolthaus Wet- en regelgeving voor internationaal zakendoen DESCARTES - klantendag 22 januari 2015 Presentatie: Henk Wolthaus Inhoud presentatie Introductie Managen van fiscale risico s binnen de supply chain Risk

Nadere informatie

Uitgebreide, nauwkeurige en flexibele planning van personenvervoer over het spoor

Uitgebreide, nauwkeurige en flexibele planning van personenvervoer over het spoor Casestudy Uitgebreide, nauwkeurige en flexibele planning van personenvervoer over het spoor NUOVO TRASPORTO VIAGGIATORI (NTV) In 2009 koos Nuovo Trasporto Viaggiatori S.p.A. (NTV), de eerste private Italiaanse

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Parallelsesssie "Lean bij Aon Nederland"

Parallelsesssie Lean bij Aon Nederland Parallelsesssie "Lean bij Aon Nederland" Lean succesvol implementeren zonder grootscheeps veranderprogramma!! Peter Dijkstra, Senior Business Consultant, @PDleanAon Rob de Bruin, Managing Director Afdeling

Nadere informatie

Figuur 1 Model Operational Excellence

Figuur 1 Model Operational Excellence 1. Management samenvatting Ondanks de groeiende populariteit process redesign, is er maar weinig bekend over de strategieën die organisaties kunnen volgen om te bereiken. Een redesign strategie specificeert

Nadere informatie

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 How to create a sustainable future for production companies in Belgium, given the context of high costs & global competition? Industry 4.0: visie op een industriële

Nadere informatie

Innoveren maakt het verschil

Innoveren maakt het verschil Innoveren maakt het verschil De logistieke dienstverlener van vandaag bestaat niet meer in 2020! Pascal van Beek Supply chain strategie ontwikkeling & implementatie Business development Customer focussed

Nadere informatie

Social Employee Platform

Social Employee Platform SUCCESVOL GEREALISEERD VOOR Social Employee Platform Een nieuw platform voor interne communicatie en kennisdeling 1 Social media in een corporate context Het internet is niet langer een plek waar we alleen

Nadere informatie

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case

Green Order voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars. Beschrijving & case voor (potentiële) Lean & Green Awardwinnaars Beschrijving & case 18 mei 2011 Inhoud Inhoud beschrijving Kern van de tool Aanpak Mensen & middelen Resultaat Case beschrijving / best practice Toepassing

Nadere informatie

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Het antwoordmodel dient als indicatie voor de corrector. Studiemateriaal Chaffey, D. (2011). E-business en e-commerce. Amsterdam:

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing

Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing Goedkoper, beter en duurzamer produceren met Smart Manufacturing Even voorstellen Pim Berends, 1963 Business Consultant, ICT Automatisering. > 25 jaar ervaring in de industriële automatisering. MES scans

Nadere informatie

Figuur 1. Schematisch overzicht van de structuur van het twee-stadia recourse model.

Figuur 1. Schematisch overzicht van de structuur van het twee-stadia recourse model. Samenvatting In dit proefschrift worden planningsproblemen op het gebied van routering en roostering bestudeerd met behulp van wiskundige modellen en (numerieke) optimalisatie. Kenmerkend voor de bestudeerde

Nadere informatie

E-Business Examennummer: 94393 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

E-Business Examennummer: 94393 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur E-Business Examennummer: 94393 Datum: 28 juni 2014 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 4 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - case met 10 open vragen (maximaal 100 punten)

Nadere informatie

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag

Integrated decision making. Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making Op de ORTEC Plandag Donderdag 3 oktober, Fort Voordorp www.ortec.nl/plandag Integrated decision making 12-11-2013 2 Operatie Tactiek Strategie Integrated decision making Integrated

Nadere informatie

Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen. Kevin Lyen

Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen. Kevin Lyen Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke stromen Kevin Lyen Senior consultant, Rebelgroup Advisory Belgium www.oostwestpoort.eu 1 Het belang van ketenregie voor de verankering van logistieke

Nadere informatie

Business & IT Alignment deel 1

Business & IT Alignment deel 1 Business & IT Alignment deel 1 Informatica & Economie Integratie 1 Recap Opdracht 1 Wat is integratie? Organisaties Strategie De omgeving van organisaties AH Bonuskaart AH Bonuskaart Economisch Geïntegreerd

Nadere informatie

WMS WISE voor food-retail

WMS WISE voor food-retail WMS WISE voor food-retail De moderne oplossing voor efficiënt magazijnbeheer Warehousemanagement met flexibiliteit als uitgangspunt WISE Minimalisatie van kosten, maximale productiviteit Als food-retailer

Nadere informatie

TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren

TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren TRADECLOUD SUPPLY CHAIN PLATFORM Voorspelbaar inkopen & produceren LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET [Bold 24pt] Hogere marges Kortere doorlooptijden Sneller reageren op marktveranderingen 1 2015 EXACT - EXACT

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

Nieuwe Sales Forecast en Demand Planning op het HANA platform

Nieuwe Sales Forecast en Demand Planning op het HANA platform Nieuwe Sales Forecast en Demand Planning op het HANA platform Al meer dan tien jaar geleden lanceerde SAP APO, het supply chain planning systeem wat in vele bedrijven wereldwijd wordt gebruikt voor sales

Nadere informatie

Geef handen en voeten aan performance management

Geef handen en voeten aan performance management Geef handen en voeten aan performance management De laatste jaren is het maken van concrete afspraken over de ICT-serviceverlening steeds belangrijker geworden. Belangrijke oorzaken hiervoor zijn onder

Nadere informatie

European Logistics Association

European Logistics Association European Logistics Association Certification for Logistics Professionals Module Overview ELA Standards Senior management 1.1. Basic Supply Chain Concepts Basisconcepten logistieke keten (verplicht) 1.1.1.

Nadere informatie

Duurzaam Product. Ecodesign methode van Tischner

Duurzaam Product. Ecodesign methode van Tischner Ecodesign methode van Tischner Omschrijving Stappenplan voor het ontwerpen van milieuvriendelijke producten. Het stappenplan is gebaseerd op gangbare methoden voor productontwerpen. Gebruik Het stappenplan

Nadere informatie

Lean Management. HvA Alumni 20 november 2008

Lean Management. HvA Alumni 20 november 2008 Lean Management HvA Alumni 20 november 2008 Excellence: Practical Guidance Martin van Zanten: Manager Operations - Werkzaam bij Valspar: Producent van autoreparatielakken Rogier de Kreek: Manager Production

Nadere informatie

Demonstratieproject Planning Services. Ontwikkeling van een Spare Parts Planning Control Tower

Demonstratieproject Planning Services. Ontwikkeling van een Spare Parts Planning Control Tower Demonstratieproject Planning Services Ontwikkeling van een Spare Parts Planning Control Tower 4 november 2011 Agenda Voorstellen Gordian Uiteenzetting van het idee: Planning Services Het demonstratieproject

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Tactisch plannen Peter de Haan

Tactisch plannen Peter de Haan Tactisch plannen Peter de Haan Even voorstellen U Peter de Haan Universiteit Twente Toegepaste Wiskunde ORTEC Sen. Solution Architect 2 Agenda Wat is tactisch plannen Voorbeelden van tactisch plannen Hoe

Nadere informatie

Palletways Express distributie van palletzendingen

Palletways Express distributie van palletzendingen Palletways Express distributie van palletzendingen Het netwerk van Palletways Europe strekt zich uit over de Benelux, Noord-Frankrijk en West-Duitsland. Londen BELGIË NEDERLAND Hamburg Nijmegen DUITSLAND

Nadere informatie

Industrie 4.0 Smart Industry. Principes en kansen voor het bedrijfsleven, Ing. F.R. Wijlhuizen MBA, Windesheim UAS

Industrie 4.0 Smart Industry. Principes en kansen voor het bedrijfsleven, Ing. F.R. Wijlhuizen MBA, Windesheim UAS Industrie 4.0 Smart Industry Principes en kansen voor het bedrijfsleven, Ing. F.R. Wijlhuizen MBA, Windesheim UAS Wanneer komt wat in welke samenhang? De verwarring Men hoort allerlei begrippen door elkaar

Nadere informatie

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen Prof.dr.ir.. Hendrik Van Landeghem Onderzoekscentrum voor In-Plant Logistics (AoG) Lean Enterprise Research Center Vakgroep Industrieel Beheer

Nadere informatie

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens

De Rotterdamse haven en het achterland. Havenvisie 2030 en achterlandstrategie. Ellen Naaykens De Rotterdamse haven en het achterland Havenvisie 2030 en achterlandstrategie Ellen Naaykens Havenbedrijf Rotterdam N.V. Movares symposium 29 november 2011 Inhoud Profiel haven Rotterdam Ontwerp Havenvisie

Nadere informatie

HOOFDSTUK 5. De ITIL-servicelevenscyclus. 5.1 Introductie. MS Office. ITIL V3 een kennismaking ITIL =

HOOFDSTUK 5. De ITIL-servicelevenscyclus. 5.1 Introductie. MS Office. ITIL V3 een kennismaking ITIL = HOOFDSTUK 5 5.1 Introductie een kennismaking ITIL = Information Technology Aan het eind van de vorige eeuw groeide informatievoorziening snel. Het werd nodig dat die informatievoorziening goed beheerd

Nadere informatie

Toekomst van pijnrevalidatie vanuit het managementperspectief Efficiënter selecteren voor pijnrevalidatie. Leo D. Roorda 24 oktober 2014

Toekomst van pijnrevalidatie vanuit het managementperspectief Efficiënter selecteren voor pijnrevalidatie. Leo D. Roorda 24 oktober 2014 Toekomst van pijnrevalidatie vanuit het managementperspectief Efficiënter selecteren voor pijnrevalidatie Leo D. Roorda 24 oktober 2014 Voorstellen Leo D. Roorda Reade Achtergrond Revalidatiearts, fysiotherapeut

Nadere informatie

Geïntegreerde optimalisatievraagstukken

Geïntegreerde optimalisatievraagstukken in stedelijke logistiek Birger Raa, El-Houssaine Aghezzaf, Rodrigo Amaral, Ehsan Yadollahi, Le Tam Phuoc Department of Industrial Management Supply Networks & Logistics Research Center (SNLRC) Bij het

Nadere informatie

Energiezorg management systeem. Symposium Groene ICT

Energiezorg management systeem. Symposium Groene ICT Energiezorg management systeem Symposium Groene ICT Voorstellen Marco Kappe Directeur Service Delivery Vancis 2 fysieke datacenters Housing van de (nationale supercomputer) Leveren van Co locatie Leveren

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

Fabrikant. Groothandel. Detailhandel. Consument

Fabrikant. Groothandel. Detailhandel. Consument U wilt klanten geen nee verkopen. Maar ook niet blijven zitten met voorraad. Een efficiënte goederen-, geld- en informatiestroom tussen fabrikant, groothandel, winkelier en klant voorkomt voorraadtekort

Nadere informatie

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence

Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Exact Insights powered by QlikView Haal het beste uit uw gegevens met geïntegreerde Business Intelligence Met Exact Insights zet u grote hoeveelheden data moeiteloos om in organisatiebrede KPI s en trends.

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

T Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit

T Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit Duur van stage/afstuderen Manager Begeleider Locatie : 6 à 9 Maanden : dr. ir. J.J. Aue : dr. ir. H.J.M. Bastiaansen

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Personalia. Naam: Roland G. Koster Tel: 071 513 7136 Mobiel: 06 1269 6855 Email: rg.koster@redvalley.nl

Curriculum Vitae. Personalia. Naam: Roland G. Koster Tel: 071 513 7136 Mobiel: 06 1269 6855 Email: rg.koster@redvalley.nl Curriculum Vitae Personalia Naam: Roland G. Koster Tel: 071 513 7136 Mobiel: 06 1269 6855 Email: rg.koster@redvalley.nl Werkterrein Allround business en IT manager met als werkterrein: Organisatieadvies

Nadere informatie

Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV

Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV Welkom bij de workshop Contractmanagement (CM) Rolf Zwart Kwaliteitszorgmedewerker IFV Doel: Zicht op: Begrippen en Definities Hoe in de eigen organisatie CM te bepalen Hoe: Stappenplan CM voor contracten

Nadere informatie

KOETSIER EXECUTIVE SEARCH RECRUITMENT EN WERVING & SELECTIE

KOETSIER EXECUTIVE SEARCH RECRUITMENT EN WERVING & SELECTIE FUNCTIEPROFIEL B.V. Februari 2014 ALGEMENE INFORMATIE Als internationale beursgenoteerde onderneming, met een zevental vestigingen in zowel Europa als Australië, produceert de Hilton Food Group smakelijke

Nadere informatie

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Door: Patrick Rancuret En wat levert het nu op? Dat is de vraag die menig manager in de gemeente Den Haag stelt als het gaat over het gebruik van sociale

Nadere informatie

Where innovation starts. Vakken eerste jaar major Technische Bedrijfskunde

Where innovation starts. Vakken eerste jaar major Technische Bedrijfskunde Where innovation starts Vakken eerste jaar major Technische Bedrijfskunde TU/e Bachelor College De Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) bundelt haar bacheloronderwijs in het Bachelor College. Als student

Nadere informatie

Simulatie op het spoor ProRail Vervoer en Dienstregeling. Dick Middelkoop

Simulatie op het spoor ProRail Vervoer en Dienstregeling. Dick Middelkoop Simulatie op het spoor ProRail Vervoer en Dienstregeling Dick Middelkoop 2 december 2010 Master of Business in Rail systems - 7 mei 2009 Dienstregelingsontwerp en Treindienstsimulatie Agenda Introductie

Nadere informatie

Supply Chains, basis voor (e)retailers

Supply Chains, basis voor (e)retailers Supply Chains, basis voor (e)retailers De realiteit van vandaag, de dromen van de toekomst Prof Dr C.N.A. Molenaar Wij worden geconfronteerd met nieuwe uitdagingen en mogelijkheden. De toekomst is onzekerder

Nadere informatie

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit VRAAG: Hoe implementeer je betaalbare en uitvoerbare Real-time-business-optimized-flexibility in uw productiebedrijf?

Nadere informatie

Whitepaper. Returns management functionaliteit in ERP systemen

Whitepaper. Returns management functionaliteit in ERP systemen Whitepaper Returns management functionaliteit in ERP systemen 12Return.com September 2015 Inleiding Bedrijven, zowel voor producenten als retailers, hebben in toenemende mate te maken met retouren van

Nadere informatie

Twee bedrijven, één team!

Twee bedrijven, één team! cableassembly Connecting solutions Wij geloven in Connecting solutions Eén of miljoenen Klanten Twee bedrijven, één team. Zo zou je 2E Interconnection en Connecting solutions is voor ons een begrip dat

Nadere informatie

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY

NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY DE a NDERE KIJK OP ICT CONSULTANCY Innervate is al ruim 13 jaar succesvol in het adviseren van vele organisaties op het gebied van ICT vraagstukken. Naast onze dienstverlening op het gebied van ICT Beleid

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Gratis kaart. Complete en betaalbare MKB-oplossing

Gratis kaart. Complete en betaalbare MKB-oplossing Complete en betaalbare MKB-oplossing De Oracle Business Intelligence Suite is een open en complete oplossing waarmee u iedereen binnen de organisatie van de juiste informatie kunt voorzien: De gegevens

Nadere informatie

DaVinc 3 i. Dutch Agricultural Virtualized International Network with Consolidation, Coordination, Collaboration and Information availability

DaVinc 3 i. Dutch Agricultural Virtualized International Network with Consolidation, Coordination, Collaboration and Information availability DaVinc 3 i Dutch Agricultural Virtualized International Network with Consolidation, Coordination, Collaboration and Information availability Prof dr ir Jack van der Vorst, Wageningen University Kenmerken

Nadere informatie

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept Bark Verpakkingen Outsourcing Concept Outsourcing Bark Verpakkingen BV als uw partner in strategisch verpakkingsmanagement. De win-win relatie tussen 'outsourcing' en uw 'core business efficiency'. Met

Nadere informatie

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie.

Bekend zijn met de visie en inzet van procesmanagement in de eigen organisatie. en werkwijze BPM awareness Inzicht in de toepassing van BPM op strategisch niveau in het algemeen en binnen de eigen organisatie. Kennismaken met BPM vanuit een strategisch perspectief Nut en toegevoegde

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA.

Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA. EXAMENOPGAVEN ONDERDEEL MEERKEUZEVRAGEN Tijd: 20 minuten Veel succes! Publicatie van deze opgaven mag alleen na schriftelijke toestemming van het NIMA. Vraag 1 Internet verkoop is niet langer gebonden

Nadere informatie

De rol van WMS in internationale Supply Chains

De rol van WMS in internationale Supply Chains De rol van WMS in internationale Supply Chains s-hertogenbosch, 26 april 2012 9026X078/WD/ld v1.0 De in dit rapport genoemde conclusies, aanbevelingen en adviezen zijn gebaseerd op door de opdrachtgever

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Agile & Scrum Projectmanagement De cursus Agile & Scrum Projectmanagement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Kaizen, Lean en Six Sigma. Verschillen en overeenkomsten. Bert van Eekhout

Kaizen, Lean en Six Sigma. Verschillen en overeenkomsten. Bert van Eekhout Kaizen, Lean en Six Sigma Verschillen en overeenkomsten Bert van Eekhout Van Eekhout Consulting Lean, Six Sigma & Supply Chain Optimisation Telefoon +31 318 641387 Mobiel +31 6 46241071 E-mail: beekhout@wxs.nl

Nadere informatie

freight is our trade www.neele.nl Nederlands

freight is our trade www.neele.nl Nederlands freight is our trade www.neele.nl Nederlands Full service logistieke dienstverlening Neele Logistics ontzorgt uw complete logistiek. Of u nu een vervoerder zoekt die goed de weg weet in Europa of een partij

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Merkstrategie & Reputatie De cursus Merkstrategie & Reputatie Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Inleiding Logistiek, Inleiding 13 april 2007

Inleiding Logistiek, Inleiding 13 april 2007 Inleiding Inleiding Logistiek Inleiding Logistiek in het leven van alledag Doel van de cursus Wat is logistiek? Plannen en beheersen Waarom logistiek? Logistiek is maatwerk Kosten en baten van logistiek

Nadere informatie

Van Papier naar Papierloos met iventionles,

Van Papier naar Papierloos met iventionles, Van Papier naar Papierloos met iventionles, ProcessStations Tracking and Tracing van materialen in het Processing Centre van NIZO food research Annemarie Braber Friday, March 28, 2014 NIZO food research

Nadere informatie

De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector. 25 mei 2016

De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector. 25 mei 2016 De kansen en mogelijkheden voor serious gaming in de logistieke sector 25 mei 2016 Agenda Serious gaming lijkt overal op te komen in de logistiek. Een bekend en veel gebruikt voorbeeld van serious gaming

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Het voornaamste doel van dit proefschrift is nieuwe methoden te ontwikkelen en te valideren om de effectiviteit van customization te kunnen bepalen en hoe dataverzameling kan worden verbeterd. Om deze

Nadere informatie

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering 1. Context en doel Het NLIP heeft tot doel om de elektronische informatie-uitwisseling in de Logistieke Sector in Nederland te verbeteren. En dan niet alleen de informatie-uitwisseling tussen specifieke

Nadere informatie

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa consulting - sourcing - solutions Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa Marcel van Rijn Marco van Veen 9 januari 2014 Marcel van Rijn Mede oprichter Connect2Crowd Meer dan 15 jaar corporate

Nadere informatie

Workshop Community Service Logistiek

Workshop Community Service Logistiek Workshop Community Service Logistiek vlm Voorjaarscongres Houten, 28 april 2010 Organisatie community Service Logistiek: Maarten Pruijmboom Jürgen Donders Programma Inleiding 13.00 13.10 Trends in service-

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Klantonderzoek: de laatste inzichten!

Klantonderzoek: de laatste inzichten! : de laatste inzichten! Hoe tevreden bent u over de door ons bedrijf geleverde producten en diensten? Veel bedrijven gebruiken deze vraag om de klanttevredenheid te meten. Op een schaal van zeer ontevreden

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Samenvatting ... 7 Samenvatting

Samenvatting ... 7 Samenvatting Samenvatting... In rapporten en beleidsnotities wordt veelvuldig genoemd dat de aanwezigheid van een grote luchthaven én een grote zeehaven in één land of regio, voor de economie een bijzondere meerwaarde

Nadere informatie

Verbeteren door benchmarking

Verbeteren door benchmarking Nekovri, 28-06-2012 Verbeteren door benchmarking Prof. dr. Kees Jan Roodbergen Rijksuniversiteit Groningen Even voorstellen Stad Groningen 2 Even voorstellen Rijksuniversiteit Groningen Opgericht in 1614

Nadere informatie

SugarCRM Commercial open source CRM software

SugarCRM Commercial open source CRM software SugarCRM Commercial open source CRM software Tom Symoens Wat is CRM? CRM is een bedrijfsstrategie met als doel het identificeren, werven en behouden van klanten. CRM vertrekt van de relatie met uw klanten,

Nadere informatie

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen 22 (2005) nr. 1 & 2 53 Oratie, uitgesproken op 11 maart 2005, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Professionalisering in het bijzonder in het onderwijs

Nadere informatie

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Patrick Gunther 11 April 2011 Business Case Patrick Gunther April 2011 1 1. Inleiding Deze business case geeft een overzicht van

Nadere informatie

ISM: BPM voor IT Service Management

ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management Het jonge IT-vakgebied wordt bestookt met allerlei frameworks om grip te krijgen op de input en output: ITIL, ASL, BiSL, COBIT en

Nadere informatie

Jan W. Veldsink Msc www.aikima.com

Jan W. Veldsink Msc www.aikima.com Leiderschap in een digitale wereld Jan W. Veldsink Msc www.aikima.com All companies must become internet companies or die, and this is not an option. Intel chairman Andy Grove September 1999 Opmerkelijke

Nadere informatie

. Winstgevendheid door wenbaarheid. Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst. 24 april 2012

. Winstgevendheid door wenbaarheid. Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst. 24 april 2012 . Winstgevendheid door wenbaarheid Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst 24 april 2012 wie zijn wij Optines Consultancy is als HRM business partner gespecialiseerd in verandermanagement,

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

NCOI. Disconnected. BPM-context. BPM-lagenmodel. Strategisch Tactisch Operationeel (Hardjono blz 124) Totaalmodel in t Veld

NCOI. Disconnected. BPM-context. BPM-lagenmodel. Strategisch Tactisch Operationeel (Hardjono blz 124) Totaalmodel in t Veld NCOI Bedrijfskundig Procesmanagement Hessel Visser hesselvisser@chello.nl Do you have four No, volt Yes! two! watt bulbs? Disconnected To For No! what? what? 1 How do we often loose our customers 2 Strategisch

Nadere informatie

Watertruck Het Belang van investeren en samenwerken in het goederenvervoer via het water

Watertruck Het Belang van investeren en samenwerken in het goederenvervoer via het water Watertruck Het Belang van investeren en samenwerken in het goederenvervoer via het water s-hertogenbosch 30 juni 2014 Hoe kan de bereikbaarheid van Zuidoost- Brabant voor het goederen vervoer over water

Nadere informatie

Lean Six-Sigma. HealthRatio Operational Excellence

Lean Six-Sigma. HealthRatio Operational Excellence Lean Six-Sigma HealthRatio Operational Excellence De zorg werkt in een roerige omgeving Veel veranderingen leggen extra druk op zorginstellingen om goedkoper, efficiënter en transparanter te kunnen werken.

Nadere informatie

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model Ketenbesturing Meten is weten The concept of SCM requires measuring the overall supply chain performance rather then only the performance of the individual chain members. Handfield 1991 K. Melaerts - KHLeuven,

Nadere informatie