WGO Energie spreektekst

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WGO Energie spreektekst"

Transcriptie

1 Kamerlid:Leegte versie: definitief Den Haag, 4 oktober 2011 t.b.v. spreektekst 21 november 2011 WGO Energie spreektekst Voorzitter, De VVD staat voor de ambitie om op effectieve en pragmatische wijze in % hernieuwbare energie te hebben. Dat kan door het weghalen van overbodige regels die het alleen maar onnodig duur en ingewikkeld maken, te stoppen met goedbedoelde subsidies en CO2 een echte prijs te geven. Ook binnen het energiebeleid stellen wij orde op zaken en maken wij ruimte om te kunnen groeien. Het debat over energiebeleid moet voor de VVD bij uitstek fact based politics zijn, ook als de feiten ongemakkelijk zijn. Het belangrijkste feit is dat energie niet alleen over milieu en klimaat gaat, maar ook over economie. Zeker nu. Een chinees zou zeggen: Het zijn interessante tijden waarin we leven. Volgens velen zitten wij midden in een schuldencrisis. Maar, wie goed analyseert wat er aan de hand is weet dat het een groeicrisis is waarin wij verkeren. In alle landen in Europa zien wij de groeicijfers teruglopen. Soms zelfs een groei die lager is dan de bevolkingaanwas. De grote vraag is dan ook: Hoe hervinden wij in Europa en in Nederland de mogelijkheden tot groei. Groei die zo noodzakelijk is om onze schulden en de zorg te kunnen blijven betalen. Groei om bijvoorbeeld te kunnen blijven investeren in onderwijs. Natuurlijk moeten wij daarbij zoeken naar een nieuw groeiconcept. Je zou dat duurzaamheid kunnen noemen, maar liever spreek ik over nieuwe economie. En als we spreken over nieuwe economie, dan hebben wij het over de aandacht voor de grenzen van hulpbronnen zoals water, zeldzame aardmetalen, fossiele brandstoffen en landoppervlak. Maar, in feite zijn alle hulpbronnen, behalve zonlicht, eindig. Bovendien vinden we het niet meer acceptabel om bos te kappen, vanwege de intrinsieke waarde die bossen tegenwoordig hebben. En dat is goed. Het is onvermijdelijk dat wij in huize Leegte over energie en het klimaat spreken. Een bezoek aan Nemo of het Naturalis helpt om dit concreet te maken. Maar, ook op de school van de kinderen wordt er over het klimaat gesproken. Ik vond dat leuk en onschuldig, tot dat onze dochter van 9 op een ochtends het licht aan deed en vroeg: Papa, is het slecht voor het klimaat als ik het licht aan te doe?. Zelfs de meest normale alledaagse handelingen leveren tegenwoordig een schuldgevoel op. Maar schuld en angst is een verkeerde motivatie. In het vorige kabinet leidde tot felle Pagina 1 van 6

2 discussies over hogere ambities voor hernieuwbare energie. Maar het energievraagstuk is complex. En alle discussies over ambities hebben geleid tot een bedroevende 3,8% gerealiseerde hernieuwbare energie, als erfenis van het vorige kabinet. Dat is de teller waarop we staan. Voorzitter, er is geen eenvoudige oplossing. We zouden eerlijk moeten zeggen dat we het ook niet weten hoe de energiemix er uit zal komen te zien. Welke technieken zullen winnen en welke technieken weer zullen verdwijnen. Wat we wel weten is het doel, het lange termijn doel. Een nieuwe economie, een duurzame economie. Zoals het stenentijdperk niet ten einde kwam door een gebrek aan stenen, zo zal het olietijdperk ook niet ten einde gaan door een gebrek aan olie. Het zal ten einde gaan door een overvloed van alternatieven. Alternatieven die wij nu al kennen, maar ook alternatieven die wij nog moeten ontwikkelen. Wie naar de TU Delft gaat en de ontwikkelingen op het gebied van zonne-energie ziet, waant zich in de 22-e eeuw, waarin fietspaden energie opwekken. Het is de energie van de zoektocht naar deze alternatieven die de VVD wil aanspreken en tot ontwikkeling wil laten komen. Niemand kan het transitiepad naar een nieuwe economie overzien. Laten we dan ook eerlijk zijn en zeggen dat we niet weten hoe het er uit zal gaan zien. We moeten ook eerlijk zijn dat we soms zullen moeten kiezen voor de minst slechte oplossing. Het verschil tussen partijen zit niet in het lange termijn doel. Iedereen wil een nieuwe economie. Het verschil zit in het tijdspad waarop we dat toekomstbeeld bereiken. Voor de VVD is het van belang dat wij op kosteneffectieve wijze de verandering tot stand brengen. Dat wij zoveel mogelijk tijd kopen om ons zelf de ruimte te geven slimme en betaalbare dingen te doen. Tijd die we ons zelf kunnen geven met kernenergie en bredere inzet van aardgas. Er zijn geen quick win s. Er is geen Haarlemmer olie, als oplossing voor alle problemen. Die wetenschap moet ons ook bescheiden maken. Voorzitter, De komende dertig jaar zal de wereldwijde vraag naar energie verdubbelen. De prijsontwikkeling van energie zal volatieler en stijgend zijn. Verreweg de grootste groei in die energievraag komt uit China en India. Diverse scenario s gaan ervan uit dat er tenminste de komende jaar voldoende olie is. Gas en kolen zijn nog langer beschikbaar. Maar, olie - en ook gas - worden steeds minder in Europa geëxploiteerd. Fossiele brandstoffen zijn moeilijker vindbaar, terwijl de concurrentie om het gebruik ervan toeneemt. We zien dan ook overal in de wereld de fysieke aanwezigheid van de energiehongerige landen bij de aanbesteding van nieuwe concessies voor olie en gasvelden. Het is naïef te denken dat de teerzanden niet ontwikkeld zullen worden als Nederland ze in de ban zou doen. Met andere woorden: we worden voor de groei van onze welvaart, steeds afhankelijker van het verre buitenland. Tegelijkertijd weten we dat het vinden van nieuwe, alternatieve, energiebronnen lang duurt. Voor energie geldt de vuistregel dat het ongeveer 30 jaar duurt, om van een idee naar ongeveer 1% aandeel in de totale energievoorziening te komen. Pagina 2 van 6

3 Ondanks het groeiende aanbod hernieuwbare energie, zal het absolute aandeel van fossiele energie de komende jaren toenemen, en daarmee zal de CO2 uitstoot blijven stijgen. We kunnen geen enkel alternatief op voorhand uitsluiten en moeten ook naar de economie kijken. Een gemiddeld gezin betaald één maandsalaris per jaar aan de energierekening. We moeten ervoor zorgen dat dit geen twee maandsalarissen worden. Want, ook al lopen de schattingen van voor en tegenstanders over de kostprijs sterk uiteen, bij een volledig op wind- en zonne-energie gebaseerde elektriciteitsvoorziening zou de toch al dure stroom in Nederland al gauw in prijs verviervoudigen. In Duitsland betalen ze 50 mld. euro voor zonne-energie. Zonne-energie is nog geen 1% in de totale mix in Duitsland. Duitsland het land waar de CO2 inmiddels wegspuit, waar oude oliecentrales weer aan het net komen, waar ze oude afgeschreven kolencentrales in Oostenrijk huren en in bedrijf brengen om aan de energiebehoefte te kunnen voldoen. Een dergelijke lastenverzwaring kunnen we als overheid in deze tijd niet zomaar opleggen. Bovendien zien we niet alleen de publieke acceptatie van veiligheidsrisico s van fossiele bronnen afnemen. Denk aan de diepzeewinning van in de golf van Mexico, of de winning van brandstoffen in het noordpoolgebied. Maar, voorzitter, ook zien we de acceptatie van hernieuwbare energie afnemen. Of het gaat om windmolens in je achtertuin, gasopslag, of de ontbossing als gevolg van de bijstook in kolencentrales, overal is weerstand. Voorzitter, we hebben dus tijd nodig om verstandige dingen te kunnen doen. Tijd die we kunnen kopen met Kernenergie. En tijdkopen voorzitter, is de belangrijks reden waarom de VVD het van belang vindt dat dit kabinet het mogelijk maakt dat er een nieuwe kerncentrale gebouwd kan worden. Kernenergie is schoon, veilig en goedkoop. Natuurlijk lees ik ook de krant en zie het rapport van de anti-kernenergielobby waarin gesteld wordt dat kernenergie duur is. Maar de vraag of de investering economisch uitkan, is vooral een discussie in de board van energiebedrijven. In de Kamer moet het gaan om de randvoorwaarden van een vergunning en over de veiligheid. Wat dit laatste betreft kunnen wij gelet op de uitkomst van de stresstest tevreden zijn. Voorzitter, energie gaat over economie, zeker nu. Met de SDE+ maken wij enorme slagen om nu eens echt meters te maken in het realiseren van hernieuwbare energie. Voor 1 miljard euro minder krijgen we evenveel energie als onder het oude SDE regime. Dat is een groot compliment aan de minister, Maxime Verhagen. De SDE+ is de belangrijke oprijlaan van de snelweg naar de nieuwe economie. Waar fossiele energie slechts een marginale rol zal spelen, als het dat al speelt. Voorzitter. Dankzij de SDE+ komen er veel aanbieders en aanbod van hernieuwbare energie, zodat wij straks een liquide markt voor hernieuwbare elektriciteit krijgen. Daarmee wordt de markt rijp voor een leveranciersverplichting, wat de meest effectieve manier is om goedkoop hernieuwbare energie te krijgen. Tenminste, dat is de theorie. De VVD heeft een aantal vragen bij de leveranciersverplichting: 1. hoe voorkomen we dat de leveranciersverplichting leidt tot hogere kosten voor huishoudens en bedrijven? 2. hoe voorkomen we aanzienlijke overwinsten voor enkele producenten (denk aan de bijstook) Pagina 3 van 6

4 3. hoe zorgen we dat de leveranciersverplichting geen inefficiënte stapeling van doelen wordt? 4. hoe zorgen we dat de markt voldoende liquide wordt om bovengenoemde problemen te voorkomen? Wat doet de minister als blijkt dat de markt in 2020 onvoldoende liquide is? Een extra bijdrage aan de liquiditeit is de internationale handel in certificaten. Internationale handel in certificaten kan de Europese markt efficiënt maken en kan leiden tot specialisatie tussen landen. Mijn vraag aan de minister, in hoeverre hij de Europese handel in groencertificaten laat meetellen in de leveranciersverplichting? Kan de minister het proces schetsen wanneer hij met voorstellen komt voor de leveranciersverplichting. Kan hij daarin aangeven hoe de SDE+ langzaam overgaat in de verplichting. Kan hij ook aangeven hoe hij lange termijn investeringszekerheid denkt te kunnen bieden in de percentages van de verplichting. Is het voorstelbaar dat wij bijvoorbeeld in 2012 zeggen dat het aandeel tussen de 30-40% zal liggen en dat we de bandbreedte steeds kleiner maken? Voorzitter, Als we straks in de nieuwe economie zitten, zullen we enorme veranderingen zien. We zullen zien dat de energie van aanbod gestuurd, naar vraag gestuurd wordt. Nu doen we het licht aan en gaat de kolencentrale draaien. Straks gaat het waaien, of gaat de zon schijnen en hebben we ineens energie. Het is makkelijk gezegd, maar de consequentie is enorm. In toenemende mate zal energie een logistiek probleem worden, waarbij de grote vraag is hoe we de energie in de juiste vorm op het juiste moment op de juiste plek krijgen. Mijn vraag aan de minister is of hij met een plan komt, waarin hij antwoord geeft op deze vragen. Hoe gaan wij om met smart grids, in Nederland en in Europa. Hoe gaan wij om met energieopslag en buffering? Wat betekent dat ook voor het tempo van economische inpassing van hernieuwbare energie? Als wij het goed spelen ontstaan er enorme kansen voor Nederland. Met onze gasrotonde kunnen wij een bijdrage leveren aan het flexibele aanbod van hernieuwbare energie, bijvoorbeeld in samenwerking met Duitsland. Zeker in de tijd dat de slimme netten nog in ontwikkeling zijn. Dat betekent het faciliteren van investeringen in gascentrales en vaart blijven zetten achter de Europese integratie van netten. Wat is de visie van de minister? Daarmee kom ik op de Green Deal. De gedachte van de green deal is even eenvoudig als krachtig. De Green Deal is het logische antwoord op de milieuwetgeving uit de jaren 70. Onze oude milieuwetgeving is belemmerend, en gericht op verboden en minder. Om groen te kunnen groeien moeten wij toe naar faciliterende wetgeving. De overheid die met een scherp oog voor de natuurlijke hulpbronnen ondernemers stimuleert. De Green Deal doet dat. Een ondernemer komt met een groen idee, maar loopt tegen regels op uit oude economie. Deze regels staan de winstgevendheid van het idee in de weg. De overheid haalt die regels weg, stimuleert eventueel nog op andere wijze en de ondernemer kan aan de slag. En doordat de regel die weg is weg blijft is het structureel en kan iedere opeenvolgende ondernemer hetzelfde doen. Natuurlijk is het allemaal even wennen en is de lijst van projecten een mengeling van allerhande creativiteit uit de samenleving. Maar niets is Pagina 4 van 6

5 beter dan de markt verantwoordelijkheid geven en het vertrouwen dat ze het kan waarmaken. Mijn vraag aan de minister, hoe wordt het instrument een structureel en integraal onderdeel van de ontwikkeling naar een groene economie? In hoeverre kunnen ondernemers vanaf nu dagelijks aankloppen voor Green Deal-achtige projecten, of wordt het een terugkerend project? Op twee projecten wil ik specifiek ingaan, de biomassa bijstook en de elektrische auto s. Ik zal met het tweede beginnen. De deal rond de elektrische auto s is a-typisch voor de green deal. De focus van de deal lijkt minder te liggen op het weghalen van regels dan op het subsidiëren en fiscaal bevoordelen van een specifieke techniek voor schoon rijden. In het belastingplan is juist gepleit voor een incubatie categorie waar alle alternatieve brandstoffen een gelijk speelveld krijgen. Het gaat ons om schone auto s en dat kunnen elektrische auto s zijn, maar ook andere. De recente geschiedenis laat zien dat alle techniekkeuzes door de overheid uiteindelijk tot teleurstelling leiden. Voorzitter, als wij hadden moeten stemmen voor de opvolger van de LP, we hadden nog met cassettebandjes lopen worstelen. Ik wil de minister dan ook vragen de deal over elektrisch rijden zo in te kleden, dat de deal aansluit bij de randvoorwaarden van het belastingplan en zich richt op het wegnemen van regels en wetten die introductie van schone voertuigen en schone brandstoffen belemmeren en niet op het subsidiëren van de techniek. Een miljoen schone auto s is een betere deal dan een miljoen elektrische auto s. Voorzitter, de andere deal die ik wil bespreken is de biomassa bijstook. Kan de minister uitleggen hoe de financiële deal er exact uit ziet. Dat mag ook schriftelijk, mits er voldoende tijd is om de deal ook in verband met de levenaciersverplichting goed te bekijken. Decentrale energie Voorzitter, decentrale energieopwekking zal een steeds belangrijker onderdeel van de energiemarkt worden. Dat maakt ballancering moeilijker er zit immers geen centrale regie meer achter het aan-, of afsluiten van de energiecentrale. Dat kan een nadeel zijn. Tegelijkertijd kan decentrale energie een bijdrage leveren aan het meer liquide maken van de markt voor hernieuwbare energie. Kan de minister aangeven in hoeverre huishoudens met bijvoorbeeld zonnepanelen op het dak, groencertificaten kunnen krijgen, die ze vervolgens aan de grote energieleveranciers kunnen verkopen? Het Holland Financial Centre is een instrument om de eventuele financieringsbehoefte bij decentrale energie op te kunnen heffen. Kan de minister aangeven op welke manier en met welk doel hij gesprekken heeft met de financiële sector om decentrale energie beter te faciliteren? Energie universiteit Voorzitter, Graag hoor ik van de minister wat de voortgang is van de energie universiteit in het kader van Energy valley in Groningen Energie op Saba en Statia Pagina 5 van 6

6 Voorzitter, de energiemarkt op de BES eilanden is niet aangesloten op een energiemarkt en daardoor afhankelijk van een beperkt aantal toeleveranciers. Ik wil samen met mijn collega Bosman, de minister vragen of hij een reguleringskader energiemarkten voor de BES eilanden wil ontwikkelen, gebaseerd op de lokale omstandigheden en dat bij voorkeur aansluit bij bestaande toezichthouders. Windmolens bij Urk Voorzitter, de windmolens bij Urk steken als een graat in de keel. Het is het duidelijkste voorbeeld waar het nationale belang meer hernieuwbaar in direct conflict komt met het lokale belang van het historisch dorpsaanzicht. In de provincie lijkt een oplossing gevonden die Essent en NUON de mogelijkheid geeft uiteindelijk meer molens te plaatsen en het zicht op Urk te ontzien. Dit kan door molens te plaatsen op de dijk van de markerwaard. Ik wil de minister vragen of hij naar de oproep van de provincie wil luisteren en met de partijen wil kijken of die oplossing haalbaar is. Ik begrijp dat het laat is en iedereen verder wil, maar ik denk dat als de oplossing gevonden wordt het een enorme bijdrage kan leveren aan het draagvlak voor windmolens, die zo noodzakelijk zijn om onze doelen te halen. Graag krijg ik een toezegging van de minister dat hij dit overleg opzet. Lofar Voorzitter, in Drenthe staat bij Borger het top wetenschappelijk project Lofar, als middelpunt van een internationale telescoop. In het interventiegebied van Lofar is ineens een zoekgebied voor windmolens aangewezen, waardoor dit project waardeloos dreigt te worden. Graag krijg ik een toezegging van de minister dat hij een oplossing voor dit probleem gaat zoeken en de kamer daarover zal informeren. In de tussentijd geen onomkeerbare stappen. Voorzitter, De VVD staat voor de ambitie om op effectieve en pragmatische wijze in % hernieuwbare energie te hebben. Elkaar de morele maat nemen over wie de hoogste ambitie heeft, is het type tijdverdrijf waar de VVD niet aan mee zal doen. Laten we nu eerst maar eens doen wat we al zo lang beloven. Ik heb eerder gezegd dat dit kabinet wel eens het groenste kabinet ooit zal kunnen zijn. Als je ziet waar dit kabinet mee bezig is dan zien we dat er veel gebeurd. Voor minder belastinggeld komt meer hernieuwbare energie. Groene ondernemers kunnen eindelijk gaan ondernemen en weten zich gesteund in het weghalen van belemmerende wetten en regels. We kunnen eindelijk weer nuchter zeggen dat biologisch natuurlijk prima is, maar niets met duurzaamheid heeft te maken. We verlaten de angst en stilstand en er ontstaat ruimte voor optimisme en groene groei. Met kernenergie kopen we tijd om op een betaalbare manier te groeien naar een nieuwe economie. De SDE+ regeling maakt op de korte termijn snel meters, terwijl de leveranciersverplichting en de Green Deal voor de lange termijn de zekerheid bieden dat ondernemers geld kunnen verdienen met groene groei. Want dat voorzitter is het uitgangspunt. Zeker in de huidige tijd van de Europese groeicrisis. Pagina 6 van 6

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken

6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken 6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken 6.1 Aanpassingen van de infrastructuur in Nederland De energietransitie kan ingrijpende gevolgen hebben voor vraag en aanbod van energie en voor de netwerken

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

AO milieuregels windturbines d.d. 14 december 2010

AO milieuregels windturbines d.d. 14 december 2010 AO milieuregels windturbines d.d. 14 december 2010 Voorzitter, Vandaag voeren wij een bijzondere debat. Later zullen wij hier waarschijnlijk op terug kijken en ons realiseren dat wij vandaag grote stappen

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia

Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia Persbericht Vereniging Energie-Nederland Den Haag, 3 oktober 2011 Energie-Nederland: Deze Green Deal is een belangrijke stap voor de verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening de komende decennia

Nadere informatie

achtergrond Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. FORUM 25.09.14

achtergrond Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. FORUM 25.09.14 Ineens Wilde Iedereen Zelf Stroom Opwekken. Maar Toen Gebeurde Er Dit. 18 De stroom valt uit. Eén dag windstilte plus een flink wolkendek en de stroomtoevoer stokt. Ineens zitten we zonder licht, computers,

Nadere informatie

Alternatieve energieopwekking

Alternatieve energieopwekking Alternatieve energieopwekking Energie wordt al tientallen jaren opgewekt met een paar energiebronnen: Kolen Gas Olie Kernenergie De eerste drie vallen onder de fossiele brandstoffen. Fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Volkspartij voor Vrijheid en Democratie

Volkspartij voor Vrijheid en Democratie Kamerlid: Leegte Fractie: VVD Den Haag, 15-1-2013 Spreektekst EZ begroting 2013 Europa armer, de wereld warmer (Noot van de webbeheerder: alleen de gesproken tekst geldt) Voorzitter, Europa armer, de wereld

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 Er is de komende jaren een fundamentele verandering van onze energievoorziening nodig om het hoofd te bieden aan de mondiale uitdagingen op energiegebied: de

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland

Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Federatieplan Windenergie Wind werkt voor Flevoland Lelystad, juli 2014 Het plan Het Federatieplan Windenergie bestaat uit onderlinge afspraken tussen bewoners, grondeigenaren en windmoleneigenaren in

Nadere informatie

TOESPRAAK JOHAN REMKES, COMMISSARIS VAN DE KONINGIN IN NOORD-HOLLAND, TIJDENS HET SYMPOSIUM GROEN GAS IN ZICHT, OP 25 NOVEMBER 2010, TE ALKMAAR

TOESPRAAK JOHAN REMKES, COMMISSARIS VAN DE KONINGIN IN NOORD-HOLLAND, TIJDENS HET SYMPOSIUM GROEN GAS IN ZICHT, OP 25 NOVEMBER 2010, TE ALKMAAR TOESPRAAK JOHAN REMKES, COMMISSARIS VAN DE KONINGIN IN NOORD-HOLLAND, TIJDENS HET SYMPOSIUM GROEN GAS IN ZICHT, OP 25 NOVEMBER 2010, TE ALKMAAR Groen Gas als kans voor Noord-Holland Dames en heren, Kansen

Nadere informatie

snelwegen voor de wind

snelwegen voor de wind snelwegen voor de wind Snelwegen voor de wind GroenLinks stelt voor om grond langs snelwegen beschikbaar te stellen voor de bouw van windmolens. Er is in Nederland meer dan 2300 kilometer snelweg. Langs

Nadere informatie

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Mark Frequin Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Energiebeleid: van context tot acties. Mark Frequin Rijks Universiteit Groningen Inhoud 1. Context 2. Richting

Nadere informatie

Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid

Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid Remko Ybema Lezing Den Bosch 12 oktober 2010 www.ecn.nl Inhoud Noodzaak van duurzame energie Een duurzame energievoorziening in 2050 Doelen van het

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken;

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken; INTENTIEVERKLARING CO 2 AFVANG, TRANSPORT en OPSLAG Partijen 1. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, vertegenwoordigd door de heer ir. J. van der Vlist, Secretaris-Generaal

Nadere informatie

Vereniging Energie-Nederland

Vereniging Energie-Nederland Vereniging Energie-Nederland Verplichting voor energiebedrijven om duurzame stroom aan bedrijven en consumenten te leveren, is een kansrijke weg om het maximale uit de verduurzaming te halen. De Nederlandse

Nadere informatie

CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid"

CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid CPB doorrekening verkiezingsprogrammaʼs: Duurzaamheid" Inleiding! Wat zijn de plannen van de politieke partijen op gebied van duurzaamheid en wat betekent het voor de bouw?" Dit document zet de verschillende

Nadere informatie

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30

Latijns-Amerika aarzelt over hernieuwbare energie zaterdag, 15 augustus 2015 12:30 Waterkrachtcentrale's vormen een belangrijke energiebron in Zuid-Amerka, zoals hier bij de Itaipudam, een Braziliaans-Paraguyaanse stuwdam in de rivier de Paraná op de grens van de Braziliaanse staat Paraná

Nadere informatie

Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM NCLG Achterhoek 21 april 2016

Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM NCLG Achterhoek 21 april 2016 Presentatie Guus Ydema, directeur AGEM NCLG Achterhoek 21 april 2016 Inhoudsopgave presentatie 1. Energietransitie: besparing, opwekking, ruimte 2. AGEM, stand van zaken 3. Programma Zon op Erf De urgente

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265).

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265). 5.2.1 Lezen In het leerboek krijgen de leerlingen uiteenlopende teksten te lezen. Op die manier worden de verschillende tekstsoorten en tekststructuren nogmaals besproken. Het gaat om een herhaling van

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Hoewel ook het laatste IPCC rapport wat minder stellig is over de menselijke invloed op de klimaatverandering zijn wij ervan overtuigd dat we iets

Hoewel ook het laatste IPCC rapport wat minder stellig is over de menselijke invloed op de klimaatverandering zijn wij ervan overtuigd dat we iets december 2011 1 Hoewel ook het laatste IPCC rapport wat minder stellig is over de menselijke invloed op de klimaatverandering zijn wij ervan overtuigd dat we iets aan de opwarming moeten doen. 2 Wij zijn

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Dames en heren, [Intro] Europa begint in Groningen. Zéker als het

Nadere informatie

praktijkcase groene aanbesteding stadsregio Arnhem Nijmegen

praktijkcase groene aanbesteding stadsregio Arnhem Nijmegen praktijkcase groene aanbesteding stadsregio Arnhem Nijmegen 1. ambitie en aanbesteding als middel idee / visie / proces / conclusie 2. model de Groene Cockpit ontwikkeling / structuur / toepassingsgebieden

Nadere informatie

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Referentiescenario De WETO-studie (World Energy, Technology and climate policy Outlook 2030) bevat een referentiescenario

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Naar een duurzame energievoorziening

Naar een duurzame energievoorziening Naar een duurzame energievoorziening De schone taak van aardgas 1 2 We staan voor belangrijke keuzes De wereld staat voor dringende keuzes. Neem het energievraagstuk. De wereldbevolking groeit in korte

Nadere informatie

NIVE masterclass Kansen van duurzaam ondernemen

NIVE masterclass Kansen van duurzaam ondernemen NIVE masterclass Kansen van duurzaam ondernemen Felix Gruijters Nuon Amsterdam ArenA 12 oktober 2011 1 A convenient truth 44 triljard dollar staat op het spel Die waarde biedt kansen A convenient truth

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

Lancering NVDE Question & Answers

Lancering NVDE Question & Answers Lancering NVDE Question & Answers Q: Waarom is NVDE opgericht? A: Met de oprichting van de NVDE is er nu een brede brancheorganisatie die de slagkracht van de sector zal vergroten. Negen verschillende

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Zonnepanelen: vergeet CO 2, het gaat om koopkracht!

Zonnepanelen: vergeet CO 2, het gaat om koopkracht! Zonnepanelen: vergeet CO 2, het gaat om koopkracht! ir. drs. Mark Workum Presentatie VNO-NCW 28-8-2012 Deze presentatie bevat drie onderwerpen Zonnepanelen zijn een goede investering (zeker voor particulieren)

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

ROMS interieur & display makers

ROMS interieur & display makers Gespreksverslag januari 2013 Duurzaamheid ROMS interieur & display makers Waarderveldseweg 97 Dhr. O. Meijer 023-5347284 oscar@roms.nl Rinco Bakker 06 532 95 684 energiecoach@parkmanagement.nl Aanleiding:

Nadere informatie

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014

Energiecafé BECO. 16 Oktober 2014 Energiecafé BECO 16 Oktober 2014 Programma Welkom Introductie Presentatie Voorzitter BECO Peer Verkuijlen Waarom BECO? Gemeente Bernheze wethouder Wijdeven Energiemarkt in beweging DE Unie Rense van Dijk

Nadere informatie

Lessenserie Energietransitie

Lessenserie Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Thema s en onderwerpen Overzicht Lessenserie Energietransitie Thema s en onderwerpen per les De zoektocht naar voldoende energie voor de komende generaties is één van de belangrijkste

Nadere informatie

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren

De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren De energietransitie: kansen grijpen kansen creëren Inspiratie voor de avond Marc Londo, ECN Beleidsstudies Alkmaar 1 april 2015 www.ecn.nl Boodschappen 1. De energiehuishouding verandert, en daar zijn

Nadere informatie

Basisles Energietransitie

Basisles Energietransitie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Energietransitie Werkblad Basisles Energietransitie Werkblad 1 Wat is energietransitie? 2 Waarom is energietransitie nodig? 3 Leg in je eigen woorden uit wat het Energietransitiemodel

Nadere informatie

19 juni 2012 Mireille de Heer en Dorien Brunt DRAAGVLAKONDERZOEK WINDENERGIE IN WIJK BIJ DUURSTEDE

19 juni 2012 Mireille de Heer en Dorien Brunt DRAAGVLAKONDERZOEK WINDENERGIE IN WIJK BIJ DUURSTEDE 19 juni 2012 Mireille de Heer en Dorien Brunt DRAAGVLAKONDERZOEK WINDENERGIE IN WIJK BIJ DUURSTEDE Deze presentatie Aanpak Draagvlak windenergie Ideeën voor drie denkrichtingen naar duurzaamheid windenergie

Nadere informatie

QUESTIONBOXLES ZONNECELLEN EN ELEKTRICITEIT

QUESTIONBOXLES ZONNECELLEN EN ELEKTRICITEIT QUESTIONBOXLES ZONNECELLEN EN ELEKTRICITEIT Colofon Auteur: Amy Beerens Contact: Maarten Reichwein, WKUU, wetenschapsknooppunt@uu.nl of 030-25 33 717 INHOUDSOPGAVE Inhoud 1 Doel van de les 2 2 Opzet lesplan

Nadere informatie

Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!?

Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!? Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!? Kansen en Uitdagingen! ZLTO 22 september 2011 Hans van den Boom sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Essent en duurzame energieproductie in Nederland

Essent en duurzame energieproductie in Nederland Essent en duurzame energieproductie in Nederland Een manifest Essents inspanningen voor duurzame energie Essent is een leidend bedrijf bij de inspanningen voor duurzame energie, vooral op het gebied van

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

LBW 2006. Copyright. De route naar betrouwbare, betaalbare en schone energie

LBW 2006. Copyright. De route naar betrouwbare, betaalbare en schone energie LBW 2006 Copyright Zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van Lukkes Business Writing is het niet toegestaan deze tekst en berichtgevingen die verstrekt worden via deze site op enigerlei wijze

Nadere informatie

slim investeren in zonnepanelen

slim investeren in zonnepanelen Duurzaam ondernemen met SDE+ slim investeren in zonnepanelen SDE+ Stimulering Duurzame Energieproductie pvsystems.nl Gebruikt uw bedrijf of organisatie veel energie? Wilt u duurzaam ondernemen met subsidie?

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Energie, Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

EEN NIEUWE AMBITIE IN ENERGIE

EEN NIEUWE AMBITIE IN ENERGIE EEN NIEUWE AMBITIE IN ENERGIE Een nieuwe ambitie in energie Verschuiving focus Noordwest-Europese markt naar regio Zuid-Holland Van elektriciteitsproductie naar energie Regionale binding MPP3 in nauwe

Nadere informatie

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Hoe belangrijk vindt u windenergie voor Nederland? 1: Zeer onbelangrijk 24 3% 2: Onbelangrijk 16 2% 3: Niet belangrijk, niet onbelangrijk

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien Uitgebreid onderzoek

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien TenneT participeert in

Nadere informatie

VERSLAG OPENBAAR DEBAT 10 NOVEMBER 2011 NOORDELIJK KLIMAAT PERSPECTIEF

VERSLAG OPENBAAR DEBAT 10 NOVEMBER 2011 NOORDELIJK KLIMAAT PERSPECTIEF VERSLAG OPENBAAR DEBAT 10 NOVEMBER 2011 NOORDELIJK KLIMAAT PERSPECTIEF Inleiding en achtergronden Ruim 120 Groningers en Drenten kwamen op het debat af. Eric van Oosterhout, burgemeester van de gemeente

Nadere informatie

Les Ons gas raakt op

Les Ons gas raakt op LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Ons gas raakt op Werkblad Les Ons gas raakt op Werkblad Aardgas bij Slochteren In 1959 deed de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in opdracht van de regering een proefboring

Nadere informatie

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen?

2-7-2014. Energieakkoord voor duurzame groei. Juli 2014 WERK IN UITVOERING. Ed Nijpels. Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? Energieakkoord voor duurzame groei Juli 2014 WERK IN UITVOERING Ed Nijpels Wie zaten aan tafel tijdens de onderhandelingen? 1 Waarom een Energieakkoord? Perspectief Consistentie Ambitie Realiteit Groei

Nadere informatie

PERSOONLIJK Aan de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie De heer drs. M.J.M. Verhagen Postbus 20101 2500 EC DEN HAAG

PERSOONLIJK Aan de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie De heer drs. M.J.M. Verhagen Postbus 20101 2500 EC DEN HAAG PERSOONLIJK Aan de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie De heer drs. M.J.M. Verhagen Postbus 20101 2500 EC DEN HAAG Utrecht, 2 februari 2011 Betreft: vier Green Deals Onze referentie:

Nadere informatie

Energiemarkt moet op de schop

Energiemarkt moet op de schop jeroen de haas Energiemarkt moet op de schop De liberalisering van de Europese energiemarkt heeft niet goed uitgewerkt voor Nederland, zegt Jeroen de Haas, bestuursvoorzitter van Eneco. Zitten we straks

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

30196 Duurzame ontwikkeling en beleid. 32813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020. Brief van de minister van Economische Zaken

30196 Duurzame ontwikkeling en beleid. 32813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020. Brief van de minister van Economische Zaken 30196 Duurzame ontwikkeling en beleid 32813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020 Nr. 380 Brief van de minister van Economische Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Derde Energienota Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergade~aar1995-1996 24525 Derde Energienota Nr. 2 INHOUDSOPGAVE DERDE ENERGIENOTA 1995 Samenvatting en conclusies Inleiding Hoofdstuk 1 De uitdaging

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

De toekomst van de netten

De toekomst van de netten De toekomst van de netten Speelveld, energieneutrale wijk, rol van smart grids dr. C. (Cor) Leguijt, presentatie Kivi-Niria, 8 okt. 2013 Inhoud de toekomst van de netten Kort: over CE Delft De hoeken van

Nadere informatie

Belangrijke vragen over zonnepanelen

Belangrijke vragen over zonnepanelen Persoonlijk advies? Bent u benieuwd naar de mogelijkheden voor uw situatie? Neem geheel vrijblijvend contact op via mail: info@sygosolar.nl, of bel 0183-565308. Belangrijke vragen over zonnepanelen Met

Nadere informatie

Zonnepanelen in Nederland

Zonnepanelen in Nederland bezoekadres Marnixkade 1015 ZL Amsterdam 109 postadres Postbus 1001 E T moti@motivaction.nl MG 15262 F Amsterdam W +31 www.motivaction.nl (0)20 589 83 83 00 Zonnepanelen in Nederland Draagvlak en gebruik

Nadere informatie

De Sluipende Energierevolutie

De Sluipende Energierevolutie De Sluipende Energierevolutie ARN, Nijmegen 24 Mei 2013 Jan Rotmans www.twitter.com/janrotmans wie niet goed kijkt is verrast door de explosie aan lokale energie initiatieven, wie wel goed kijkt vindt

Nadere informatie

Energie-Nederland heeft zich gebogen over de vraag wat er nodig is om tot een succesvol transitiebeleid voor de energievoorziening te komen.

Energie-Nederland heeft zich gebogen over de vraag wat er nodig is om tot een succesvol transitiebeleid voor de energievoorziening te komen. Vereniging Energie-Nederland Lange Houtstraat 2 2511 CW Den Haag T. 070 311 43 50 ENL-2012-00754 Hans Alders Telefoon 070-3114350 E-mail info@energie-nederland.nl Datum 24 september 2012 Ons kenmerk Behandeld

Nadere informatie

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening De 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening BEKENDHEID EUROPESE ENERGIEDOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie