Madrid? naar of vanuit. index. Natuurpark. Interview Jan Anderliesten. Museo Naval en Juan de la Cosa. Balkenende in Madrid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Madrid? naar of vanuit. index. Natuurpark. Interview Jan Anderliesten. Museo Naval en Juan de la Cosa. Balkenende in Madrid"

Transcriptie

1

2 Verhuizen naar of vanuit Madrid? NU NOG DIKKER! inhoud 4 11 index Beste leden, beste lezers, Voor u ligt het derde nummer van ons verenigingsblad. Voor wie La Revista Oranje! voor het eerst onder ogen krijgt herhalen we graag nog één keer dat dit magazine van de Nederlandse Vereniging in Madrid twee keer per jaar verschijnt. In het magazine wordt een terugblik gegeven op evenementen en zullen artikelen worden opgenomen van blijvende interesse en waarde. Zoals u weet kunt u informatie die meer actueel van aard is, vinden op onze website samen met de nieuwsbrieven. Wij hopen van harte dat de reacties op nummer 3 net zo positief zullen zijn als op het zomernummer! Natuurpark Alto Tajo Interview Jan Anderliesten Kuiper, de internationale verhuizer, verzorgt ruim 80 jaar nationale en internationale verhuizingen. In de zestiger jaren was Kuiper de eerste Neder landse verhuizer, die zich richtte op verhuizingen naar Zuid-Europa. In de filosofie van Kuiper wordt de klant niet alleen in Nederland, maar ook ter plaatse volledig bijgestaan. Wereldwijd beschikt het bedrijf over ruim agenten. In Zuid-Europa heeft Kuiper eigen vestigingen in Zuid-Frankrijk, Barcelona, Alicante, Torrevieja, Malaga, Madrid en Algarve. Kuiper verzorgt meerdere malen per week kleine en grote verhuizingen naar en vanuit Madrid. Tevens frequent naar andere Europese en Overzee bestemmingen. U kunt telefonisch of via internet een vrijblijvende offerte aanvragen. In Spanje kunt u ons gratis bellen via of direct contact opnemen met onze vestiging in Madrid, Loes Veenstra-Back In dit magazine fotoreportages van twee van onze meest traditionele activiteiten: de Sinterklaasviering en het Indisch buffet. De laatste werd op 20 september jl. georganiseerd op een oude vertrouwde locatie: de v/h Zwitserse Club in Alcobendas. Het tergenwoordige restaurant El Chalet Suizo was een prima decor voor dit evenement en met name dankzij de culinaire inspanningen van Ibu Jamil en van onze Joyce was het wederom een geslaagde avond. Naast de fotoreportages vindt u onder andere een onderhoudend én informatief artikel van Godfried Vranken over het Museo Naval en de wereldkaart van Juan Costa, de kinderpagina, en interviews met Janneke Dorgelo, de nieuwe directeur van de Nederlandse School Hof der Lage Landen, en Jan Alderliesten, die André Driesssen is opgevolgd als hoofd van de Economische Afdeling op de Nederlandse Ambassade in Madrid. Met zeer veel dank aan collega-magazine Temperament uit Zuid-Spanje konden wij het artikel over het bezoek van Premier J.P. Balkenende aan Madrid plaatsen. De vaste rubriek reisimpressie neemt u dit keer mee naar de provincie Guadalajara, en wel de Alto Tajo, de bovenloop van de rivier de Taag, een fantastisch mooi en heel toegankelijk natuurpark op iets meer dan twee uren rijden van Madrid. We willen iedereen van harte bedanken voor hun bijdrage, evenals Ferdi Loskamp die wederom de vormgeving voor zijn rekening heeft genomen. Na het vertrek van Serge Manni aan het begin van dit jaar is het Bestuur verder afgeslankt door het vertrek afgelopen zomer van Vicevoorzitter André Driessen. Hoewel wij uitgebreid afscheid hebben genomen van André, willen we ook vanaf deze plaats nogmaals hartelijk danken voor wat hij voor het Bestuur en voor de NV Madrid heeft gedaan in de afgelopen jaren. Komend jaar zal het Bestuur nog verder afslanken, vandaar dat wij hier nu alvast aandacht voor vragen bij de leden. In maart 2009 is het huidige Bestuur drie jaar in functie en zal er tijdens de Algemene Leden Vergadering (ALV) een nieuw Bestuur gekozen worden. Marcel Hendriks (penningmeester) en Marcus van Belle (secretaris) zullen zich niet verkiesbaar stellen, waardoor er een aantal vacatures zullen ontstaan. Mocht u interesse hebben, en/of informatie willen, dan kunt u dat kenbaar maken bij het Bestuur. Wij hopen dat er veel leden zullen reageren! Museo Naval en Juan de la Cosa Bestuur Balkenende in Madrid Rest ons nog u hele fijne feestdagen en een bijzonder gelukkig nieuwjaar toe te wensen. Wij hopen u allen in het begin van het nieuwe jaar te mogen verwelkomen op de traditionele Nieuwjaarsborrel op zondagmiddag 18 januari in Club Suizo. Nadere informatie volgt via de nieuwsbrief. Van Houten Industriepark 12 Postbus 348, 1380 AH Weesp Telefoon +31 (0) Fax +31 (0) Internet Met vriendelijke groet Het Bestuur wilt u adverteren IN ons volgende nummer? Kijk op: La Revista Oranje is u gratis bezorgd door Swiss Post Spain La Revista Oranje! 3

3 Het Parque Natural del Alto Tajo is een natuurpark in een vergeten hoekje van de provincie Guadalajara rond de 150 km lange canyon van de rivier de Taag, de langste rivier op het Iberisch Schiereiland. Dit paradijs van rotsen, water en een uitbundige mediterrane vegetatie doet ieder beeld van het droge en kale binnenland van Spanje terstond teniet. Voor wandelaars is de Taagkloof ontsloten door GR-10, een van Spanje s langeafstandwandelpaden. Op de hier beschreven vier- of vijfdaagse tocht van 84 km ligt slechts één dorp tegen, waar overnacht kan worden. Voor de rest moet men het doen met hutten en kampeerplaatsen langs de Taag. Een stukje paradijs in Midden-Spanje Parque Natural del Alto Tajo La Revista Oranje! 5

4 SEÑORÍO Op weg van Molina de Aragón naar het natuurpark vraag ik me af hoe het hier zeven eeuwen geleden moet zijn geweest. Ik heb namelijk zojuist van het Oficina de Turismo (VVV) in Molina een prachtige brochure gekregen: Ecotoerisme in de Señorío de Molina. Dat woord Señorío (een door adel bestuurd stuk land), waarmee de stad tot de dag van vandaag op posters en in folders dweept, is echter een titel uit lang vervlogen tijden toen Molina Molina nog was, hoofdstad van een onafhankelijke staat, die vanaf 1130 twee eeuwen lang voortbouwde op de welvarende erfenis van de Moren, die er daarvoor vierhonderd jaar de scepter hadden gezwaaid. Inmiddels is de ooit zo trotse Señorío verworden tot een achtergebleven en dunbevolkt gebied, waar kleinschalige landbouw en veeteelt de belangrijkste bronnen van bestaan zijn; industrie is er nauwelijks. De overheid probeert met het verbeteren van de infrastructuur en het stimuleren van turismo rural (landelijk toerisme) de economie op te vijzelen. Tussen Molina en het 40 kilometer zuidelijker gelegen Chequilla is het landschap weids en de deels verlaten dorpen liggen ver uit elkaar. Het zicht op Chequilla is bizar: enorme rotsen staan als rode reuzen tussen de witte huizen. Hier start Gran Recorrido 10 (GR-10) door het natuurpark van de bovenloop van de Taag. De Hoge Taag in het Spaans, vandaar de naam Alto Tajo. Het eerste traject van de tocht, naar Peralejos de Las Truchas, is een gemakkelijke inloopwandeling door een verlaten heuvellandschap. Het is oktober en de mooiste tijd om dit gebied te bezoeken. De herfstkleuren zijn schitterend, wat nog eens geaccentueerd wordt door de staalblauwe lucht. Peralejos, waar een deel van de bewoners zo te ruiken op hout stookt, wordt in de zomer vrij druk bezocht, maar nu is daar niets van te merken. De dorpskroegen zitten s avonds nog redelijk vol, maar verder lijkt het uitgestorven. De volgende ochtend vroeg op pad, want de plek waar ik wil overnachten, de Fuente de la Toba, ligt niet naast de deur. Omdat je op de hele tocht geen enkele winkel tegenkomt is de rugzak goed gevuld met blikjes perdiz a la abuela (op grootmoeders manier bereide patrijs) en andere lekkernijen. Ter hoogte van de dorpscamping komen de weg en Taag samen en begint de kloof, begroeid met dichte dennenbossen, langzaam maar zeker gestalte te krijgen. Een paar kilometer verder, bij de brug Artikel over de Taag, begint de tocht echt : een landweg volgt de rivier stroomafwaarts. Je hoeft maar enkele honderden meters te lopen om een beeld van de kloof te schetsen die tot het einde recht overeind blijft staan: een schitterend samenspel van water, een weelderige vegetatie, rotsen en een rijke fauna... iedere bocht biedt nieuwe verrassingen. In de kloof heerst een serene rust. Het enige dat je hoort is het kabbelende water en de talloze vogels. Vale gieren zweven ongestoord door de lucht. Unheimisch De eerste negen kilometers door de Taagcanyon krijgen hun bekroning bij de Laguna de Taravilla, een meertje temidden van een overweldigende natuur waar je tussen de regenboogforellen kunt zwemmen. De bijzondere kleurschakeringen in het landschap zijn een streling voor het oog: gele en rode bladeren tegen de achtergrond van donkergroene dennen en steeneiken. GR-10 volgt een stuk de vallei van de beek Cabrillas. Een bron langs de weg, de eerste tot nu toe, lestte ooit de dorst van schaapherders, en de Puente de Peñalén, een oude stenen brug waar de beek zich in de Taag stort, zette hen over de rivier. Dichtbij begint de landweg die ruim twintig kilometer de Taag vrijwel continu zal volgen, het werkelijke hart van het natuurpark. Een klein uur verder ligt de Fuente de la Toba, een van die hutten met drinkwater aan de rivier. Als de nacht over het natuurpark valt zorgen de silhouetten van de bomen en de enorme rotsen een enigszins unheimische, maar fascinerende setting, en wordt het tijd voor een vuur in één van de barbecues (wat anno 2008 overigens niet meer mag). De volgende ochtend is de grond nat van de dauw, maar het weer is net als gisteren: stralend. De komende uren zal de Taagkloof zich in al zijn schoonheid tonen: hetzelfde spectacuaire samenspel als gisteren, maar soms lijkt het nog fraaier, kleurrijker en indrukwekkender. De wanden reiken tot 400 meter hoogte. Goed, de rivier heeft daar dan ook zo n 200 miljoen jaar over gedaan. Toen, in het Jura-tijdperk, is dit gebied ontstaan en begon het water met zijn schurende en oplossende werking in het kalksteen en dolomiet, waar Alto Tajo voornamelijk uit bestaat. Verschillen in breedte van de kloof zijn voornamelijk veroorzaakt door verschillen in hardheid van de gesteenten. Aan de landweg liggen nog een viertal overnachtingsmogelijkheden. Bij de laatste kom ik voor het eerst iemand tegen, een arts uit Barcelona, die met drie vrienden 6 La Revista Oranje! La Revista Oranje! 7

5 Artikel Guadalajara Madrid Toledo PARQUE NATURAL ALTO TAJO Cuenca Ciudad Real de grote stad is ontvlucht en een weekje aan het mountainbiken is. Ze hebben bivak gemaakt in een van de grote spelonken in de rotsen waar de landweg uitkomt op de weg van Molina naar Zaorejas. SRV-wagen GR-10 gaat verder bij de Puente de San Pedro, een brug over de Taag iets verderop. Een smal pad komt na een paar honder meter uit op een onverharde weg die behoorlijk stijgt en van de Taag wegloopt. Na een half uurtje toont de rivier, die een soort hoefijzer om een berg heenstroomt, zich in al zijn glorie. De weg zal na 7 kilometer uitkomen in Villar de Cobeta en ik verheug me al op een groot glas bier en een lekker stuk tortilla de patatas. Dat wordt een teleurstelling, want behalve een bron heeft dit gehucht niets te bieden. Buenafuente del Sistal, de volgende stop, is een ervaring apart. Het 12deeeuwse augustijnenklooster is het hart van een kleine gemeenschap die bestaat uit veertien nonnen, de bewoners van een klein bejaardentehuis en een handvol ouderen die nog op zichzelf wonen. Tweemaal per dag komt een SRV-wagen met de eerste levensbehoeften langs. Soms is er een kamer te regelen; ik heb geluk. Het laatste traject van de tocht gaat terug naar de San Pedrobrug. Omdat ik geen zin heb dezelfde weg als gisteren te lopen vraag ik aan een oude bewoner of het mogelijk is de Taag te volgen tot de weg naar Molina. Muy mal! (heel slecht) zegt hij over de kwaliteit van het pad. In de praktijk blijkt het nogal mee te vallen, maar ik denk dat hij er al lang niet meer geweest is. Bij het klooster staat een bordje Al Tajo (naar de Taag). Een pad daalt door een dicht dennenbos, met af en toe weidse panorama s over de Taagkloof, af naar een recreatieterrein langs de rivier, dat weinig tekenen vertoont van heftige Spaanse picknick-taferelen. Nu gaat het stroomopwaarts. Er is iets dat op een pad lijkt, maar door de vegetatie is het niet altijd even duidelijk. Op zich niet erg, want je volgt simpelweg de rivier. Door de afwezigheid van een weg is dit werkelijk een ongerept stukje natuur. Een half uur later stroomt een beek bij prachtige rotsformaties in de Taag, een ideale plaats om in alle rust het laatste stuk schapekaas te verorberen. Eenmaal weer op de weg naar Molina ontmoet ik de Barcelonese arts weer, die niet opziet tegen een ritje naar Peralejos. Aldaar volgt nog een onaangename verrassing: de auto start niet. Onder de motorkap een hoop haren... een rat heeft aan de bougiekabels zitten knagen; ook dat is Alto Tajo. Een grijnzende bewoner heeft hier ervaring mee en na wat knutselwerk gaat het weer richting Molina. INFORMATIE NATUURPARK Het Parque Natural del Alto Tajo ligt in Guadalajara, een van de vijf provincies van de deelstaat Castilië-La Mancha. Het gebied maakt deel uit van het Sistema Ibérico (Castiliaans Randgebergte), dat zich grofweg uitstrekt van Burgos tot Valencia. Het landschap van de Alto Tajo bestaat uit bergen en plateaus van voornamelijk dolomiet en kalksteen die worden doorsneden door canyons, waarvan die van de Taag de langste (150 km) is. De beste tijd om de Alto Tajo te bezoeken is het voorjaar, wanneer de natuur zich ontluikt, of het najaar, wanneer de herfstkleuren zorgen voor een waar spektakel. De trektocht De vier-of vijfdaagse tocht, een onderdeel van GR-10, gaat van het gehucht Chequilla naar het klooster Buenafuente del Sistal (84 km) en volgt grotendeels een uitstekende landweg langs de rivier de Taag. De markering is redelijk en bestaat uit roodwitte strepen. Deelafstanden: Chequilla- Peralejos (11 km); Peralejos-Laguna de Taravilla (13 km); Laguna-CM201 (6 km); CM201-Vado de la Toba (11 km); Toba- Puente de San Pedro (18 km); Puente de San Pedro-Monasterio de Buenafuente (13 km); terug naar de Puente de San Pedro via de Taag (12 km). Dagtochten Naast de beschreven trektocht leent de Alto Tajo en omgeving zich uitstekend voor het maken van dagtochten. Er zijn verschillende Pequeños Recorridos (PR) uitgezet. Dit zijn kortere, geel-wit gemarkeerde (rond) wandelingen. Meer inormatie bij La Tienda Verde, Calle Maudes in Madrid. Reizen naar en in het natuurpark Alto Tajo Molina de Aragón is te bereiken via de autosnelweg van Zaragoza naar Madrid (afslag Molina de Aragón). In Molina neem je de CM-210 richting Poveda de la Sierra. Na 22 km splitst de weg zich. Rechtdoor gaat naar Peralejos de las Truchas, de CM2111 gaat naar links en passeert na 18 km Chequilla, waar de wandeltocht start. Jaap Scholten Dit artikel is eerder geplaatst in Op Pad van de ANWB 8 La Revista Oranje! La Revista Oranje! 9

6 NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV-REKLAME. DOCUMENTAIRES. ALLE FORMATEN: VAN QUICKTIME TOT 35MM. NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV-REKLAME. DOCUMENTAIRES. ALLE FORMATEN: VAN QUICKTIME TOT 35MM. NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV- REKLAME. DOCUMENTAIRES. ALLE FORMATEN: VAN QUICKTIME TOT 35MM. NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV-REKLAME. DOCUMENTAIRES. ALLE FORMATEN: VAN QUICKTIME TOT 35MM. NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV-REKLAME. DOCUMENTAIRES. ALLE FORMATEN: VAN QUICKTIME TOT 35MM. NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV-REKLAME. DOCUMENTAIRES. ALLE FORMATEN: VAN QUICKTIME TOT 35MM. NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV- REKLAME. DOCUMENTAIRES. ALLE FORMATEN: VAN QUICKTIME TOT 35MM. NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV-REKLAME. DOCUMENTAIRES. ALLE FORMATEN: VAN QUICKTIME TOT 35MM. NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV-REKLAME. DOCUMENTAIRES. ALLE FORMATEN: VAN QUICKTIME TOT 35MM. NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV-REKLAME. DOCUMENTAIRES. ALLE FORMATEN: VAN QUICKTIME TOT 35MM. NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV- REKLAME. DOCUMENTAIRES. ALLE FORMATEN: VAN QUICKTIME TOT 35MM. NEDERLANDSE FILMMAKER. TWAALF JAAR ERVARING IN SPAANSE FILMINDUSTRIE. BEDRIJFSFILMS. TV-REKLAME ETC. ETC. C/ INFANTAS MADRID T: EL RAYO FILMS S.L. AUDIOVISUAL COMUNICACIÓN AUDIOVISUAL COMUNICACIÓN grupo 3 spots Jan Alderliesten is sinds november 2008 het nieuwe Hoofd Economische Afdeling van de Nederlandse Ambassade in Madrid en dat is (dus) ook de reden van zijn komst, samen met zijn echtgenote Liza en zoon David, naar Spanje. Jan begon zijn loopbaan bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken in In de afgelopen twee decennia heeft hij uiteenlopende buitenlandse posten, waaronder Riyadh, Bogotá, Washington D.C. en Oslo, afgewisseld met functies in Den Haag. Zijn laatste functie was die van Hoofd Afdeling Internationaal Documentenverkeer en Fraudebestrijding op het Ministerie in Den Haag. In tegenstelling tot zijn vrouw, die er dertig jaar geleden een tijd verbleef, is Spanje voor Jan nieuw, zowel professioneel als privé. En dat was, afgezien van de praktische kant ervan de afstand tot Nederland is klein -, precies de reden dat Jan zijn voorkeur voor Spanje kenbaar heeft gemaakt. Een gedegen kennis van én affiniteit met de Hispaanse wereld heeft Jan opgedaan in zijn jaren in Bogotá en op de afdeling Zuid-Amerika van het Ministerie, en hij wilde nu wel eens de oorsprong zien van de Hispaanse cultuur. Zijn eerste indruk van het land is uitermate positief. Je hoeft natuurlijk niet zoveel fantasie te hebben om te onderkennen dat er in dit land veel ten positieve veranderd is, en in veel opzichten spectaculair. Het is vooral de mengeling van de politieke realiteit en de culturele erfenis van Spanje die de Jan trekt. Spanje heeft een heel andere geschiedenis dan Nederland, maar is ook een hoog ontwikkeld land. Ook al heeft Jan in deze korte tijd uiteraard nog niet alle uithoeken van Spanje gezien, een aantal plaatsen die hij heeft kunnen bezoeken hebben indruk gemaakt. Daaronder het Escorial, het Prado en Alcalá de Henares: Het is toch fantastisch dat je gewoon in het geboortehuis van Miguel de Cervantes staat! Wat is de taak die Jan, als hoofd van de Economische Afdeling, in Madrid wacht? We doen veel dingen, van het verstrekken van informatie over ontwikkelingen en kansen in Spanje aan het Nederlandse bedrijfsleven en de overheid, en het beantwoorden van concrete vragen van Nederlandse bedrijven en missies, tot commerciële contacten met de Spaanse overheid, etc. etc. Dat is overigens geen éénrichtingsverkeer zegt Jan er direct bij, we geven ook informatie aan Spaanse bedrijven die zaken willen doen in Nederland. De Spaanse ambassade in Den Haag is dan zonder meer ook een van Jan s belangrijkste contacten. Ook al is het nog erg vroeg om te praten over concrete stappen, het bevorderen van het onderlinge contact tussen Nederlandse ondernemers, zakenclubs, etc. is zondermeer iets waar Jan zich sterk voor gaat maken. Wat is Jan s ervaring met Nederlandse Verenigingen? Ik ben actief lid geweest in Saoedi Arabië, logisch want het was de plek waar Nederlanders elkaar het meest opzochten. Er was een stroom van activiteiten, ik ben zelfs een keer Sinterklaas geweest, want als vrijgezel (toen nog) was de kans klein dat de kinderen mij zouden herkennen. Maar ook in Noorwegen, een land waar Nederlanders over het algemeen wat meer hun eigen gang gaan dan in Saoedi Arabië, was er een goed onderling contact. Wij waren een van de weinigen met Nederlandse tv, en dus was het open huis bij speciale momenten, niet alleen de intocht van Sinterklaas, maar ook bijvoorbeeld bij nationale evenementen in verband met het Koninklijk Huis Ook in Spanje zullen Jan en zijn gezin zondermeer lid worden van de Nederlandse Vereniging, al wordt de aandacht eerst even gericht op de nieuwe baan, het gezin en, niet onbelangrijk, het vinden van een woning. In ieder geval van de kant van het Bestuur van de Nederlandse Vereniging: Jan, Liza en David, van harte welkom in Madrid en bij de vereniging! Tekst: Jaap Scholten Artikel La Revista Oranje! 11

7 ADVERTENTIE Esade ondersteunt de internationale manager bij het managen van een onzekere toekomst. Het om de hoek hebben van een wereld befaamde Business School is niet alleen positief voor managers die in Spanje en Argentinië wonen en werken (de school heeft namelijk een campus in Madrid, Barcelona en Buenos Aires), maar ook voor bedrijven uit de rest van de wereld die hun managers naar de verschillende Open- en In-Company programma s sturen, en niet te vergeten naar ESADE s Executive Masters, MBA, Executive MBA and Global Executive MBA. De Nederlandse Caroline Jurgens, ESADE s Product Manager voor Open Programma s in Madrid legt uit, ESADE biedt een scala aan programma s aan voor managers in verschillende fases van hun carrières. Daarnaast komen vele bedrijven naar ons toe voor tailor-made programma s, die gericht kunnen zijn op algemeen management maar ook op specifieke zaken waar hun bedrijf mee bezig is. Als we iets geleerd hebben van de afgelopen tijd, dan is het wel dat het niet uitmaakt in welke sector je zit of waar je bedrijf gesitueerd is. Geen enkel bedrijf kan stil zitten en niet reageren op wat er in de rest van de wereld gebeurt. ESADE s programma s richten zich op realistische issues van bedrijven en zet deze in de internationale realiteit van vandaag de dag zegt Oscar de Gruijter, oud leerling van ESADE s Senior Management Programme (SEP) en General Manager bij Stork Inter Ibérica, hierdoor richten ze zich niet alleen op het aanwerven van de nodige management vaardigheden voor bedrijven en werknemers, maar ook op het verkrijgen van internationale strategische insight informatie die nodig is om vandaag de dag bedrijven te kunnen leiden. ESADE Madrid biedt programma s aan, meestal in het Spaans, maar het zijn geen lokale programma s aldus Jurgens. De content is zeer internationaal en de meeste participanten hebben vaak vele jaren buitenlandse ervaring bij multinationals. Veel niet-spaanse executives zien als voordeel van het volgen van een Spaanstalige cursus dat ze daarmee naast hun business skills tevens hun taalkennis perfectioneren. Een ander niet onbelangrijk aspect dat deelnemers aan ESADE s programma s aantrekt is de managementstijl die de school aanleert. Verre van het traditionele Spaanse hiërarchische model zegt de Gruijter. Het ligt dichter bij de Nederlandse stijl: meer ondernemend, het stimuleren van eigen verantwoordelijkheid, en het bieden van ruimte voor persoonlijke groei. Deze visie op leiderschap is een wezenlijk onderdeel van het LEAD programma, dat deel uitmaakt van vrijwel alle ESADE programma s. LEAD is gebaseerd op een personal assessment methodologie, en versterkt het zelfbewustzijn en het begrip van anderen door coaching sessies en groepsactiviteiten. Deze coaching is essentieel voor executives die niet alleen een bedrijf willen leiden, maar ook hun eigen leiderschapstijl willen onderkennen, anderen willen respecteren, om daardoor het beste uit mensen te kunnen halen. Behalve de inhoud van de verschillende programma s is voor bedrijven en deelnemers ook het networking aspect van de open programma s en het wereldwijde alumni netwerk van de school bijzonder interessant. Het personen tellende netwerk is een belangrijke bron van business contacten, of je nu wil weten of er een ESADE getrainde executives bij je in de buurt woont of werkt, of wanneer je bijvoorbeeld de Alumni Association wilt gebruiken om in contact te komen met oud leerlingen in China die bereid zijn om de voor- en nadelen van investeren in dat land te bespreken. ESADE s programma s zijn ontworpen om kennis te delen en networking te stimuleren. In ESADE s general management programma bijvoorbeeld zit een CEO forum waarin deze top managers (soms zelf deelnemers aan het programma) de groep uitnodigen over relevante onderwerpen te discussiëren. Deze forums waren zo succesvol zegt Oscar, dat onze klas ze nog steeds organiseert ook al is het programma al afgerond. ESADE Business School biedt speciale voorwaarden aan leden van de Nederlandse Vereniging Madrid die een van haar programma s willen volgen. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Caroline Jurgens edu ; T ). Tekst: ESADE Business School 12 La Revista Oranje!

8 evenementen evenementen Indisch Buffet Sinterklaas & Holland House 14 La Revista Oranje! La Revista Oranje! 15

9 Gimbrère Advocaten opent kantoor in Madrid Het Nederlandse advocatenkantoor Gimbrère International breidt per 1 januari 2008 uit met een nieuwe vestiging in Madrid! Het hoofdkantoor van Gimbrère in Breda bestaat 25 jaar en heeft zich ontwikkeld tot een gedegen en gespecialiseerde onderneming, waarbij persoonlijke aandacht voor onze cliënten voorop staat. Sinds 3 jaar staan wij Nederlanders in Spanje bij vanuit onze vestiging in Barcelona en binnenkort dus ook vanuit ons kantoor in het hart van Madrid. De kantoren in Spanje worden bemand door Nederlands sprekende advocaten die u in alle juridische vraagstukken en problemen bijstaan, op zowel het privé- als het zakelijke vlak. Een uitkomst voor de Nederlandse ondernemer of inwoner van Spanje. De advocaten van Gimbrère International zijn betrokken en informeel en volledig gespecialiseerd in de Spaanse wetgeving. En dat is voor u, als Nederlander in Spanje, wel zo prettig. Wij nodigen u graag uit voor een nadere kennismaking. 16 La Revista Naranja Lid van Interlegal international (samenwerkingsverband van advocaten met kantoren over de gehele wereld) Consell de Cent Barcelona, Spanje T Plaza Santa Ana, 4 Madrid, Spanje T La Revista Oranje! 17

10 De eerste kennismaking met Spanje was voor Janneke de studenten-, cultuur-, en talenstad bij uitstek Salamanca. Na drie jaren voor de klas in Nederland was het tijd voor een intermezzo. Het huis werd onderverhuurd, de koffer gepakt, en gedurende acht maanden werd de Spaanse cultuur opgesnoven, de taal geleerd en, last but not least (hoe zeg je dat in het Spaans?), kennis gemaakt met het Spaanse studentenleven, want dat is natuurlijk onlosmakelijk verbonden met Salamanca. De directeur kijkt er met enige nostalgie op terug; daarbij vergeleken was mijn pabo-tijd toch behoorlijk braaf. Na een maand of acht werd Salamanca verruild voor het Galicische Vigo en de talenklas voor de horeca. Een bewuste keuze, want aan de costa s zou ik voornamelijk Nederlands en Engels hebben gesproken. Vigo was daarentegen solo español. Maar aan alles komt een eind, en dus ook aan deze Spaanse primeur. Terug naar Nederland en terug in het onderwijs, maar het grote land achter de Pyreneeën bleef kriebelen. Weer een jaar later was Janneke terug, nu als medewerkster bij de ANWB-alarmcentrale in Barcelona. Even weg uit het onderwijs, want je blijft in de schoolbanken zitten (m.u.v. Vigo dus, red.). Máár... de schoenmaakster bleef bij haar leest en de toekomst zat toch in het onderwijs. Toevallig stuitte ze op een advertentie van de Nederlandse School in Madrid en, ondanks enige scepsis daar reageren natuurlijk duizend mensen op - besloot Janneke te solliciteren; met succes. In eerste instantie kostte het even moeite te wennen aan de idee weer de koffer te pakken: een keer of vier verhuisd in minder dan twee jaar, Madrid is anders dan Barcelona, je komt er als collega, niet direct als amigo. Maar dat is verleden tijd, want inmiddels is Janneke volledig geacclimatiseerd in Madrid. In de vier jaren tijd dat Janneke verbonden is aan de Nederlandse school heeft ze drie directeuren voorbij zien komen. Dat is niet echt een basis voor stabiliteit, en dus is de nieuwe directeur allerminst van plan deze trend te volgen. Het creëren van rust in de tent, het versterken van het team, en (dus) het verloop onder de leerkrachten verminderen zijn een aantal belangrijke speerpunten. Met de nadruk op leerkrachten overigens, want Janneke houdt absoluut niet van de term docent ; veel teveel nadruk op doceren van één kant, en dat is niet wat we willen. Maar er staat meer op de agenda: leerlingenzorg, een duidelijkere visie voor onze school, zich zelf verder ontwikkelen als schoolleider en, meer een wens, een ander schoolgebouw. Leerlingenzorg is een prioriteit en daarbij is werken met meertaligheid ook nog best een uitdaging, zowel voor de leerlingen als voor de leerkrachten. We zijn dan wel een Nederlandstalige school maar we proberen de kinderen ook nog eens klaar te stomen in het Spaans en Engels. We moeten ervoor oppassen dat er niet veel extra en leuke dingen uit het Nederlandse curriculum ten koste gaan van het taalonderwijs. Een goede balans daarin is erg belangrijk. Al met al, voldoende uitdagingen voor de komende tijd. En hoe ervaart Janneke het leven in Spanje? Ook al werk je hard, je hebt altijd een beetje een vakantiegevoel ; ook lijkt het alsof je meer ruimte hebt om te leven, of je minder geleefd wordt dan in Nederland. En dan natuurlijk het klimaat, het desayuno in een bar, de kleine winkels overal, de taal, de variatie van het land, enfin de bekende maar o zo aangename aspecten van Spanje. Maar ook Janneke blijft Nederlandse, want een andere kant van het wonen in Spanje is het meer bewust worden van Nederland. Ik krijg opeens de neiging Nederland te gaan verdedigen. We hebben de neiging ons land iets te bagatelliseren, en dat is niet terecht. We mogen best wat trotser zijn op ons land. Kijk voor meer informatie op Tekst en fotografie: Jaap Scholten La Revista Oranje! 19

11 Artikel Artikel vol met giftige pijlen. Harley en Titon moraliseren dat hij rijkdom zocht maar uiteindelijk de dood vond. Het Museo Naval en de wereldkaart van Juan de la Cosa verschillende historici van mening zijn dat de kaart pas in 1508 voltooid is. Luisa Martín-Merás33 verwerpt stellig een zelfde theorie van ene - nota bene verbonden aan het Museo Naval te Madrid - Hugo O Donnell, die ook aanvoert dat de kaart na 1500 aangevuld is. De kaart, 183 bij 96 centimeter, de oudste ter wereld met daarop Europa en het vastenland van Amerika, heeft een onschatbare waarde. Een bedrag noemen is moeilijk maar het zijn zeker meerdere miljoenen euro s. Ian Wilson34 bericht nogal speculatief over een Engelse dubbelspion. Hij refereert naar een in 1955 door toeval Op de kaart links en stevig groen ingekleurd, de nieuwe ontdekte brief in het Archivo de Simancas. Ik heb wereld. Rechts en niet ingekleurd de oude. De schaal van een kopie van dit handschrift in mijn bezit maar kan beide delen is ongelijk. Een duidelijke demarcatie lijn loopt van noord naar zuid, het resultaat van het verdrag van Tordesillas23 weergevend. Op 7 juni 1494 vindt daar een belangrijke gebeurtenis plaats; de nieuwe wereld wordt in tweeën gedeeld. Spanjaarden en Portugezen ondertekening een verdrag en stellen hun belangen veilig, niet alleen onderling maar ook tegenover de rest van de wereld. Land gelegen ten westen van deze lijn is van Spanje en het land ten oosten is van de Portugezen.Het gebouw waarin dit geschiedt - met een indrukwekkend uitzicht - huisvest nu een lief klein museum24. Opmerkelijk is dat op de hoogte van de Golf van Mexico een persoon op de kaart is weergegeven. Lichtelijk door de knieën gebogen, een lange stok in de hand en het Jezuskind op zijn schouder. Ponce de León25 en Curtis26 speculeren dat dit Columbus is. Ik heb er langdurig naar gekeken maar het gezicht wordt daardoor niet duidelijker. A ls bibliofiel en geograaf baron Walckenaer in 1853 te Parijs overlijdt, wordt er van zijn boeken en kaarten bezit een veilingcatalogus1 samengesteld. Topstuk is een wereldkaart van Juan de la Cosa; volgens Walckenaer de meest interessante kaart uit de middeleeuwen. Blijken zal dat hij meer dan gelijk heeft. Antonio Vascáno2 informeert dat indertijd Walckenaer de functie van Nederlands ambassadeur3 in Parijs vervult. Door zijn interesses en natuurlijk ook zijn positie, heeft Walkenaer contacten met grootheden zoals Alexander von Humboldt4. Ook Humboldt5 beseft heel goed wat Walckenaer in handen heeft als deze door een toeval de kaart kan kopen in een antiquariaat te Parijs. Het nieuws over de aanstaande veiling bereikt snel Madrid. Het Ministerie van Marine benadert de regering en informeert dat deze kaart, vermoedelijk verdwenen uit het bezit van het Archivo de Indias te Sevilla, tegen elke prijs terug naar Spanje moet. Aldus geschiedt, na een heftige biedingstrijd wordt in mei 1853, lot nummer 29046, Spaans bezit. Een goede afloop. In Parijs zijn stevige kapers op de kust. Daaronder Henry Stevens die een aantal boeken aanschaft voor James Lenox, een van de latere grondleggers van de New York Public Library. Lopend in Madrid van la Plaza de Cibeles richting El Prado verschijnt al snel aan de linkerhand een modern blok. Hangend aan de gevel, daardoor niet te missen, een metalen karveel. De lelijkheid van het gebouw, ingang en toegangstrap laten niet vermoeden dat op de eerste verdieping een prachtig museum gehuisvest is, het Museo Naval de Madrid. Rond 1800 krijgt een Spaans marine officier ondersteund door een koninklijk besluit, opdracht onderzoek te doen naar de ontdekkingsreizen van de Spanjaarden. Martín Fernández de Navarrete7 neemt zijn opdracht zeer serieus 20 La Revista Oranje! en begint archieven uit te kammen. Zoals beschreven in de catalogi van de tentoonstellingen van de honderdste8 en honderdvijftigste9 sterfdag van Navarrete, brengt hij veel tijd door in de Koninklijke Bibliotheek van Madrid, de voorloper van de huidige BNE10, in het Archivo de Indias te Sevilla en in het Archivo de Simancas11. Hij vindt daar tientallen nog niet beschreven documenten over Columbus, of geschreven door Columbus zelf. Navarrete verkrijgt toegang tot de privé archieven van de hertogen van Alba en van Veraguas. Daar komt het tot een uitermate belangrijke ontdekking; hij herontdekt de door Bartolomé de la Casas12 gemaakte kopie van het journaal van Columbus eerste en derde reis; het origineel van Columbus is helaas verloren gegaan. boenwas en het staat vol met schitterende objecten. Daaronder twee eeuwen oude scheepsmodellen in al even oude eikenhouten vitrinekasten; het is onmogelijk er een over te slaan, je wordt er als vanzelf naar toe getrokken. Wanden met prachtige panelen, schilderijen met daarop soms zelfs de Hollandse driekleur, zeer oude koperen scheepsinstrumenten en uiteraard boordevol herinneringen aan de Spaanse heldhaftigheid ter zee. Opvallend is een klein portret van Columbus17. Een van de controversies rond de ontdekkingsreiziger is dat het niet duidelijk is hoe hij er precies uitgezien heeft. Er bestaan geen afbeeldingen meer die daadwerkelijk tijdens zijn leven geschilderd zijn. Op tal van plekken hangen portreten van Columbus, maar zijn uitzien is In de periode 1825 tot 1837 publiceert Navarrete in maar vrij geïnterpreteerd. Hier een bijna jeugdige Columbus met dwingend blik, zilverkleurig haar, een hoge neus en liefs vijf delen13 zijn bevindingen. Ondertussen heeft Washinton Irving14, die de Spaanse taal machtig is, inzicht dunne, haast te fel, rode lippen. Mijn lievelings-columbus in het materiaal dat Navarrete aan het verzamelen is. Hij ofschoon er geen glimlachje vanaf kan. Het is een frisse publiceert in 1828 zijn The life and voyages of Christopher interpretatie. Maar dat moest, temeer omdat rond 1828 Rafael Tejeo18, dit schilderij in opdracht van de Spaanse Columbus15. Later krijgt Irving - zeer terecht - kritiek dat hij vrij schaamteloos het materiaal van Navarrete gebruikt regering maakt. Helaas is dit portret uitgeleend tot 11 heeft. januari De publicaties van Navarette zijn geschiedkundig van enorm belang. Zijn werk vormt de basis van het huidige weten over het reilen en - in dit geval letterlijk - zijlen van Christoffel Columbus16. Tevens is Navarrete een van de grondleggers van het Museo Naval de Madrid. Eenmaal door de wat moeizame controle, voert een trap naar boven. Een ongedefinieerde ruimte met daarin de museumwinkel biedt toegang tot de vaste tentoonstelling. Daar is het vrij donker, bezoekers lopen afwisselend over parket of tapijt, het ruikt naar In dezelfde ruime19, in een horizontale vitrine, de beroemde wereldkaart van Juan de la Cosa. Dat staat er nog redelijk leesbaar op: Juan de la Cosa la fizo en el puerto de S. mª. en año de oftewel: Gemaakt door Juan de la Cosa in El Puerto de Santa María in Historici gaan ervan uit dat Juan de la Cosa in Santoña20 geboren is. Harley en Titon21 berichten dat Juan de la Cosa, eigenaar van de Santa Maria, Columbus op zijn eerste reis vergezeld en kaartmaker is gedurende Columbus tweede expeditie. Juan de la Cosa maakt vervolgens nog verschillende reizen naar de Tierra Firme22. Hij verkeert in zeer hoog aanzien bij de Spaanse kroon. Op 28 februari 1510, voert hij een Spaanse aanval uit op Turbaco, een indiaans dorp gelegen in het huidige Colombia. Daar sterft Juan de la Cosa, heftig bloedend en Over deze kaart is al heel wat afgetobd en uiteraard gepubliceerd. Wat is er aan de hand? Het is niet eenvoudig om een kort en goed onderbouwd - laat staan compleet - antwoord te geven. Allereerst staat er op de kaart veel méér dan er tot 1500 ontdekt is. Ten tweede is het moeilijk voorstelbaar dat bezoekers naar een zo kostbaar origineel kunnen kijken. In 1500 komt Columbus in de boeien geslagen terug naar Spanje, het einde van zijn derde expeditie27. Tijdens deze ontdekkingsreis vaart hij langs de kust van Trinidad, het Paria schiereiland en een gedeelte van de zuidkust van het eiland waar nu Santo Domingo en Haïti liggen, door hem La Hispañola gedoopt. Gedurende zijn eerste expeditie28 vaart Columbus langs diverse kleine eilanden in het Caribische gebied, de noordkust van La Hispañola en een deel van de noordkust van Cuba. Zijn tweede reis29 brengt Columbus onder andere langs Guadalupe, de zuidkust van Puerto Rico, kompleet rond Hispañola, de zuidkust en een gedeelte van de noordkust van Jamaica en bijna volledig langs de zuidkust van Cuba. Pas op zijn vierde reis30 vaart Columbus langs de noordkust van Panama, Costa Rica, Nicaragua en Honduras maar niet verder. Hoe kan het dat de Golf van Mexico zó goed op deze kaart uit 1500 is weergegeven? En, Cuba staat er als een eiland op, echter in 1500 is Cuba nog door Columbus, nog door andere Spaanse expedities omzeilt. Nog spannender: boven Cuba zijn er vlaggen in zee geplaatst met daarbij de tekst: mar descubierto por inglese oftewel: zee ontdekt door de Engelsen. het slechts voor een klein deel ontcijferen. Gelukkig publiceert L.A. Vigneras35 een afschrift van de Spaanse tekst. In deze brief gedetailleerde informatie over Cabot s reis36 naar de nieuwe wereld. De schrijver benoemd een niet meegestuurde kaart omdat hij ontevreden is met het resultaat. De aanhef van de helaas ongedateerde brief is: Johan Day Al Muy Magnifico Y Virtuoso Señor El Señor Almirante Mayor. In tegenstelling tot Vigneras is Wilson van mening dat deze brief aan Columbus verstuurd is en dat later, nu wordt het rommelig, Juan de la Cosa toch een kaart met daarop Cabot s ontdekking in handen heeft gekregen. Tot zover deze problematiek. Rest de vraag of er een origineel in de vitrine ligt? Zou een museum directeur een zo kostbaar origineel langzaam laten verpieteren direct onder de ogen van bezoekers? Pragmatisch denkend hoort een dergelijke kaart toch in een afgesloten donkere ruimte waar temperatuur en vochtigheid met uiterste zorgvuldigheid bewaakt worden, of niet? De eerder genoemde Ian Wilson37 staat op een goede dag voor de vitrine. Helaas zegt hij niet wanneer. Hij neemt deze gebeurtenis wel op in een publicatie uit Hij bestudeert minutieus de kaart en komt tot de conclusie dat het geen origineel is. Zijn reden is dit keer zeker niet speculatief. In 1951 wordt er in Madrid, een inmiddels kostbare, publicatie38 uitgegeven. Behandeld worden Spaanse Hoe komt Juan de la Cosa in 1500 aan deze kennis? Enkele kaarten over Amerika. In de eerste band, reproducties van opinies: de kaarten. In band twee, veel belangrijker, nauwkeurige transcripties van alle teksten zoals op de kaarten. De Het ligt voor de hand om aan de echtheid van deze kaart Spaanse admiraal J.F. Guillén y Tato, neemt de kaart van te twijfelen en het vermelde jaar 1500 als onecht te bestempelen. In Monte Buciero 431 is opgenomen dat de kaart in 1987 in het Museo del Prado met de modernste technieken uitgebreid onderzocht is. Met de conclusie dat het allemaal echt is en dat de kaart uit 1500 stamt. Samuel Eliot Morison, toch wel de meest vooraanstaande Columbus historicus uit de twintigste eeuw, stelt32 dat Juan de la Cosa voor zijn rekening. Omdat de namen moeilijk leesbaar zijn, maakt hij gebruik van infrarood licht. Het is ondenkbaar dat deze admiraal het origineel dan niet in handen heeft. Waarom is Wilson zo zeker dat de tentoongestelde kaart een kopie is? Heel eenvoudig; hij leest op de kaart in de vitrine s.nicolas op de plek waar volgens Guillén S Matias had moeten staan. Monte Buciero 439 vermelt dat Suárez Dávila, de cartograaf van het Museo Naval, in 1987 een zeer exacte kopie van de kaart voltooit. Hij maakt daarbij gebruik van originele pigmenten. Deze kopie is dermate geslaagd dat Ricardo Cerezo, de toenmalige directeur van het museum, besluit het origineel in de periode 1988 tot 1992 door de kopie te vervangen. Dit leidt tot het nodige onbegrip omdat het opschrift van vitrine dit niet vermeldt. Dus goed mogelijk dat Wilson de kopie van Suárez bestudeerd heeft. Maar wat Wilson kan moet mij toch óók lukken. Ik spoed naar de BNE om de conclusies van Guillén in de Sala Goya uitvoerig en nauwgezet te bestuderen. De reproducties van de kaarten vallen tegen omdat het gebruikte papier nogal grof is. Ik maak nauwkeurige aantekeningen van wat er in band twee over de kaart van Juan de la Cosa staat. Een paar dagen later en staande voor de vitrine, probeer ik het door Guillén beschreven rijtje fo.te, longo, illa de la trenida en S Matias op te sporen. Dat lukt niet, de combinatie van slecht licht, reflecties en kwaliteit van mijn ogen maken het vinden van deze teksten onmogelijk. Uiteindelijk grijpt een suppoost in, deze heeft liever niet dat ik op de vitrine leun. Blijft de vraag hoe Wilson dit indertijd wél heeft kunnen constateren? Het zal inmiddels meer dan duidelijk zijn, ik ben nog lang niet klaar met deze kaart. Uiteraard is een bezoek aan dit prachtige museum meer dan de moeite waard. Rondrennende peuters worden misschien door de kwetsbaarheid van de vitrines - niet op prijs gesteld. Noten z.o.z. Museo Naval de Madrid Paseo del Prado 5, Madrid Museumwinkel: Lijkt op zaterdag en zondag voor eeuwig gesloten. Entree: Gratis Informatie: Het copyright van dit artikel berust bij de auteur. Godfried Vranken

12 Noten: 1 Catalogue des livres et cartes géographiques de la bibliothèque de feu M. le Baron Walckenaer, membre de l Institut, secrétaire perpétuel de l Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, conservateur adjoint de la Bibliothèque Impériale, Officier de la Légion d Honneur, etc. Paris, L. Poitier, Antonio Vascáno Ensayo Biográfico del célebre Navegante y Consumado Cosmógrafo Juan de la Cosa y descripción é historia de su famosa carta geográfica, Madrid, Octubre Zijn letterlijke tekst in het Spaans is: Ministro Plenipotenciario de Holanda en Paris De expositie catalogus Alejandro de Humboldt una nueva vision de mundo, Museo Nacional de Ciencias Naturales (CSIC) Madrid, 4 de Octubre de de Enero 2006, geeft een uitstekend overzicht van het onderzoek door Humboldt in Spanje. 6 Naam kavel: Carte de Della Cosa, pilote de Christophe Colomb. 1 grande feuille ovale, sur parchemin Primer centenario de Don Martín Fernández de Navarrete conmemorado por el Instituto de España en los salones del Museo Naval el día 27 de enero de Museo Naval Madrid Exposición conmemorativa del 150 aniversario de la muerte de Martín Fernández de Navarrete Biblioteca Nacional de España. 11 Simancas ligt dicht bij Valladolid Martín Fernández de Navarrete Colección de los viages que hicieron por mar los Españoles desde fines del Siglo XV, , vijf delen Washington Irving The life and voyages of Christopher Columbus, vier delen, London, John Murray, bij 57 centimeter Sala XVII descubrimientos geográficos (SS. XV a XVIII). 20 Santoña ligt zo n 40 kilometer ten oosten van Santander. 21 Silvio A. Bedini (editor) The Christopher Columbus encyclopedia, twee delen, Het huidige Zuid-Amerika. 23 Tordesillas ligt 182 kilometer ten noordwesten van Madrid, richting Valladolid. 24 Museo del Tratado. 25 Néstor Ponce de León The Columbus Gallery. The Discoverer of the New World as represented in portraits, monuments, statues, medals and paintings. Historical Description, New York, William Eleroy Curtis Report of William. E. Curtis, assistant to Commissioner General, in charge of the Historical Section, Exhibit of the United States at the Columbian Historical Exposition, Madrid, Spain 1892 in Report of the United States Commission to the Columbian Historical Exposition at Madrid , Washington, Artikel door Luisa Martín-Merás met de titel La Carta de Juan de la Cosa: interpretación e historia in Monte Buciero 4, Speciaal nummer met de titel: Juan de la Cosa, santoñés universal. 32 Samuel Eliot Morison Admiral of the Ocean Sea; a life of Christopher Columbus, twee delen, Boston, Zie noot Ian Wilson The Columbus Myth. Did men of Bristol Reach America before Columbus? London, L. A. Vigneras New Light on the 1497 Cabot Voyage to America in The Hispanic American Historical Review, Vol. 34, Nº 4. November Het geniet geen grote bekendheid dat John Cabot (rond of 1499) vanuit het Engelse Bristol in juni 1497 de nieuwe wereld bereikt. Volgens zijn zoon komt hij aan bij Cape Breton (Nova Scotia). In 1498 onderneemt Cabot zijn tweede expeditie en verdwijnt spoorloos. 37 Zie noot Real Academia de la Historia Mapas Españoles de América: siglos XV-XVII, Madrid, Zie noot 31. Zoals het thuis smaakt, smaakt het nergens! Holland at Home is dé online supermarkt voor Nederlanders in het buitenland. Waarom? Holland at Home biedt een keuze uit meer dan 1000 typisch Nederlandse producten en 180 bekende merken Veilig en vertrouwd betalen via Ideal, creditcard of Paypal Geen gesleep meer met levensmiddelen vanuit Nederland door uzelf, vrienden of familie Alle pakketten worden verstuurd via TNT Post en zijn daardoor altijd te volgen via track & trace Als lezer van La Revista Oranje ontvangt u 5,00 korting bij uw eerste bestelling. Vul hiervoor de kortingscode Madrid5 in tijdens het afrekenen. 22 La Revista Oranje! Bezoek ons op of mail ons via

13 Artikel De Spaanse gitaar in het Europese orkest Hoog Nederlands bezoek met bestemming Spanje. Van 8 tot 10 juli waren minister-president Jan Peter Balkenende en staatssecretaris van Europese Zaken Frans Timmermans op werkbezoek in Madrid, Zaragoza (Expo), Sevilla en Almería. Ook Hans de Boer van het Innovatieplatform - de man die het eiland in zee voor de kust van Nederland heeft bedacht - en Tom Rombouts, burgemeester van Den Bosch, waren van de partij. Rombouts had een speciale missie: het verkrijgen van een aantal schilderijen voor een toekomstige tentoonstelling van Jeroen Bosch in s-hertogenbosch. Het accent van het bezoek lag op samenwerking tussen Nederland en Spanje op het gebied van innovatie, water en duurzame energie. ONTSPANNEN MET EEN BIERTJE Premier Balkenende liet zich op de cocktailparty ten huize van de actieve en gastvrije Nederlandse ambassadeur in Spanje Como van Hellenberg Hubar van een heel andere, en veel leukere kant zien. Met een Heineken-biertje in de hand hield hij een geestige speech met weinig politiek en veel complimenten. Uiteraard konden toespelingen op het door Spanje glansrijk gewonnen en door Nederland glansrijk verloren Europees Kampioenschap Voetbal niet uitblijven. Balkenende vertelde in een privé-gesprek met Temperament nog over het typisch Nederlandse gevoel van gezelligheid en hoe verrassend het vaak bij zijn - hooggeplaatste - gasten overkomt om na afloop van een zeer serieuze bespreking In het Europese orkest moet aandacht zijn voor de klanken van de Ierse fiddel, maar ook voor de muziek van de Spaanse gitaar op het Binnenhof ergens in een kroegje om de hoek informeel een borrel te drinken met een portie bitterballen erbij. Die beroemde bezoekers vinden dat erg apart, maar Nederlanders vinden gewoon doen belangrijk. JARDÍN DE LAS DELICIAS Op de ochtend van negen juli stond een bezoek aan de Spaanse minister-president Zapatero op het programma. Met hem werden enkele samenwerkingsafspraken gemaakt en vastgelegd in een gezamenlijke verklaring. De lunch werd gehouden in hotel Ritz en het menu weerspiegelde de Nederlands-Spaanse samenwerking met bijgerechten als: haringsalade, Goudse kaassaus en appelgebak in een zeer Spaanse setting. Voorafgaande aan deze lunch brachten de heren Balkenende, Timmermans, De Boer en Rombouts een bezoek aan het naastgelegen Prado Museum mede om speciale aandacht te besteden aan de vijf zeer speciale werken van Jeroen Bosch die het Prado in zijn bezit heeft. In zijn toespraak tijdens de lunch zei Balkenende er het volgende over: Zojuist was ik in het Prado, een van de mooiste musea ter wereld. Als Nederlander ben ik natuurlijk trots op de vele meesterwerken uit mijn land die daar te zien zijn. Een van de topstukken is de Jardín de las Delicias van Hieronymus Bosch. Een fascinerend werk, iets meer dan vijfhonderd jaar geleden geschilderd in de Nederlandse stad Den Bosch. Natuurlijk weten we dat Bosch - zoals alle schilders in die tijd - een religieuze boodschap verkondigde. Toch ziet zijn verbeelding van het aardse leven er bijzonder vreedzaam en idyllisch uit. Los van de diepere betekenislagen van het schilderij, bekruipt je de vraag: is zo n tuin van heerlijkheden ook voor ons bereikbaar? DE IERSE FIDDEL EN DE SPAANSE GITAAR In zijn inspirerende toespraak tijdens de lunchbijeenkomst met het Nueva Economia Forum, gaf Balkenende antwoord op deze door hem zelf gestelde vraag: Er zijn landen die een eind in de richting komen. Met een knipoog naar Spanje. Dat blijkt ook uit de Quality of Life Index die het tijdschrift International Living onlangs publiceerde en waar in de top tien zes lidstaten van de Europese Unie staan, met Spanje op de negende plaats en Nederland op de tiende. In Spanje zou het dus net ietsje beter zijn dan in Nederland! Als drie gebieden waarop inspanningen nodig zijn om zo n hoge kwaliteit van leven te behouden, noemde Balkenende: de Europese samenwerking, een duurzame en dynamische economie en als derde: respect en tolerantie. Hij legde vervolgens uit dat Nederland zeker niet zo negatief tegenover Europa staat als vaak in het buitenland gedacht wordt en dat de Nederlandse regering grote waarde hecht aan het Verdrag van Lissabon, waarin belangrijke democratische verbeteringen zijn opgenomen en nationale parlementen een sterkere rol krijgen. Tegen de commentatoren die zich blindstaren op het nee van Ierland zou hij willen zeggen: Kom naar Spanje. Een land dat in 1986 lid van de EU werd en de geboden kansen met beide handen heeft gegrepen. Een land dat bloeit en de aandacht van de wereld op zich weet te vestigen. Is Spanje niet net zo goed Europa als Ierland? In het Europese orkest moet aandacht zijn voor de klanken van de Ierse fiddel, maar ook voor de muziek van de Spaanse gitaar. Hij weet zeker dat Spanje en Nederland in Europa samen een goede rol kunnen spelen. Het klikt tussen ons, constateerde de premier. Spanje en Nederland zijn landen die een zekere ervaring hebben in het overbruggen van tegenstellingen en in het vinden van vormen van samenwerking. Het feit dat schilderijen van Bosch in het Prado hangen herinnert uiteraard aan een vroegere periode waarin de Nederlanden en Spanje in Europees verband (weliswaar op gedwongen wijze) verenigd waren en waaraan ook regels uit het eerste couplet van ons volkslied herinneren: Den Koning van Hispanje heb ik altijd geëerd. Die gedeelde geschiedenis van Spanje en Nederland kan ons van pas komen bij het samen werken aan het Europa van de toekomst, concludeerde Balkenende. DUURZAME EN DYNAMISCHE ENERGIE In het tweede thema dat de premier in zijn toespraak aan de orde stelde, ging hij in op het belang van een duurzame en dynamische economie. Hij constateerde dat de EU steeds meer internationaal de standaard zet, niet alleen wat de sterke euro betreft, maar ook op gebied van voedselveiligheid, veiligheid van tankervervoer en milieuprestaties van auto s. De Europese economie groeide de afgelopen jaren sneller dan de Amerikaanse. Maar, in heel Europa moeten we ons voorbereiden op een periode van afzwakkende groei, stijgende prijzen en groeiende tekorten aan geschoold personeel, zo stelde Balkenende. Zowel Spanje (na lange periode van zeer hoge economische groei) als Nederland zoeken een nieuwe basis voor hun economische ontwikkeling, waarbij innovatie een centrale plaats zal innemen. Balkenende wil dat ondernemers en onderzoekers meer gaan samenwerken, vooral op het gebied van die innovatie. NAT EN DROOG Hoeveel overeenkomsten er ook zijn tussen Spanje en Nederland, er is één groot verschil: Nederland is nat en Spanje is droog. Binnen het Nederlandse bedrijfsleven is de watersector een van de meest dynamische en innovatieve. In Spanje is dat anders en laat ook de kwaliteit van het beschikbare water te wensen over. Nederland kan een waardevolle rol spelen bij de noodzakelijke verbeteringen op gebied van waterzuivering en -besparing. Wij kunnen van zout water zoevt water maken, benadrukte Balkenende met enige trots. We kunnen van vuil water schoon water maken, gewassen kweken die minder water nodig hebben en systemen ontwikkelen waarin elke druppel water maximaal benut wordt. INTERVIEW Er zijn landen die een eind in de richting komen van een tuin van heerlijkheden, aldus premier Balkenende in zijn toespraak. In het Prado museum hangt Jardin de las Delicias van Hieronymus Bosch, de schilder die in Spanje steevast El Bosco wordt genoemd. 24 La Revista Oranje! La Revista Oranje! 25

14 RESPECT EN TOLERANTIE Aan het einde van de zeer interessante toespraak kwam de grote waardering van de Nederlandse premier aan de orde voor de wijze waarop Spanje zich opstelt in de internationale arena. Spanje is een land dat zich niet alleen met woorden, maar ook met daden inzet voor de internationale rechtsorde en de Millennium Development Goals van de Verenigde Naties. Spanje verkeert in een unieke positie waarbij het van nature een brugfunctie vervult tussen noord en zuid. Tussen culturen. Dat is geen gemakkelijke rol, maar wel een die erg nodig is in de huidige tijd. Hij roemde de Spaanse vasthoudendheid: Spanje heeft bewezen pal te staan voor de fundamentele waarden van vrijheid, democratie, recht en wederzijds respect. De waardige reactie van het Spaanse volk op de terroristische bomaanslagen hier in Madrid in 2004 heeft ook in Nederland grote indruk gemaakt. Spanje kiest daarmee voor een boodschap van hoop en verzoening in plaats van voor verscherping van tegenstellingen. Balkenende besloot met het verwoorden van een gezamenlijk doel: Mensen moeten vaardigheden ontwikkelen die nodig zijn om in een moderne samenleving succesvol te zijn. Geboden kansen dienen te worden benut. Alleen dan kunnen nieuwkomers volwaardig meedoen. Alleen dan kunnen respect en tolerantie bloeien. Ik weet zeker dat we ook op dit terrein van elkaar kunnen leren. CONSUMENT MOET NIET BANG ZIJN Er werden aan het einde van de lunch nog wat vragen gesteld, onder andere over actuele thema s als de opvolger van de Europese grondwet: het Verdrag van Lissabon, de multiculturele samenleving, educatie en de dreigende economische crisis. Het belangrijkste advies van Balkenende wat betreft laatstgenoemde was: de consument moet niet bang zijn om te kopen en bedrijven moeten niet bang zijn om te investeren. De uittocht van Nederlanders naar andere Europese landen, waaronder Spanje een topplaats inneemt, beoordeelde hij als een normale en gezonde ontwikkeling binnen de Europese Gemeenschap. Ook was Balkenende zich bewust van het feit dat een aantal van deze emigranten mede om medische redenen naar het zuiden vertrekt. ZONNE-ENERGIE EN TUINBOUW Dezelfde middag nog vloog het gezelschap naar Sevilla om daar een zonneenergiecomplex te openen dat met Nederlandse expertise en financiering is opgezet. Het Spaanse bezoek eindigde de volgende dag bij de Nederlandse tomatenkwekerij Cualin Quality, een modeltuinbouwbedrijf in Antas, in de provincie Almería (de groentetuin van Spanje) dat gebruikmaakt van geavanceerde Nederlandse water- en energiebesparende technieken. De tuinbouw in Almería staat goed bekend en tuinbouw is zowel voor Spanje als Nederland belangrijk. Inmiddels wordt de in Nederland opgedane ervaring toegepast bij tuinbouwbedrijven in Almería. Balkenende stak zijn trots hierover niet onder stoelen of banken en werd zelf weer beloond met diverse lokale onderscheidingen. Hij ontving een kistje mooie tomaten en sprak ter gelegenheid van de jaarlijkse Nederlandse dag (die dezelfde dag gehouden werd) nog met een aantal Nederlandse tuinders die in Almería actief zijn. Tekst: Maja van der Veer Fotografie: J.H. Temperament INTERVIEW EL BOSCO NAAR DEN BOSCH In 2016 zal in zijn geboorteplaats Den Bosch de vijfhonderdste sterfdag van de Nederlandse schilder Jeroen (Hieronymus) Bosch ( ) uitgebreid gevierd worden met onder andere een tentoonstelling in het Noordbrabants Museum. Een aantal van de belangrijkste werken, waaronder de Tuin der Lusten, van deze bijzondere kunstschilder bevindt zich in het Prado Museum in Madrid. Koning Philips de Tweede bracht ruim vierhonderd jaar geleden een groot deel van zijn werken naar Spanje. De familienaam van Jeroen Bosch was eigenlijk Van Aken, maar hij ondertekende zijn werk sinds 1495 met Bosch, waarschijnlijk omdat hij in s-hertogenbosch geboren en getogen is. In Spanje is hij uitsluitend bekend als El Bosco. Merkwaardig genoeg vindt men in het Prado vrijwel geen verwijzing naar de Nederlandse afkomst van Bosch; in de kleine lettertjes staat slechts Vlaanderen als land van herkomst vermeld. Al tijdens zijn leven was hij een beroemd schilder, die goed verkocht aan zelfs koningen en hertogen. Hij dateerde en signeerde zijn werken slechts zelden. Momenteel worden er zo n 25 schilderijen aan hem toegeschreven. Overal ter wereld hangen zijn schilderijen, behalve in zijn geboorteen woonplaats Den Bosch. Tom Rombouts, burgemeester van deze stad, kreeg hulp van Balkenende in zijn poging om - tijdelijk uiteraard enkele werken van de beroemde schilder naar Nederland te halen. Rombouts wil deze kunstschatten dolgraag lenen voor een overzichtstentoonstelling in zijn stad. In 2016 zal Den Bosch een jaar lang omgetoverd worden in Jeroen- Bosch-stad, compleet met muziek, theater en andere evenementen. In hun gezamenlijke verklaring meldden Balkenende en Zapatero dat er speciale aandacht aan het Bosch-jaar geschonken zal worden. El Bosco heeft een klein stapje naar zijn Den Bosch gezet. 26 La Revista Oranje! Wij wensen u een gelukkig kerstfeest en een voorspoedig 2009 SPONSORS LID WORDEN? Het bestuur van de NVMadrid nodigt lezers van dit Magazine (niet-leden) en partners van onze leden graag uit om zich als lid te melden bij de vereniging. Vanaf 2009 blijft het lidmaatschap 40,00 kosten voor een kalenderjaar. Partners van bestaande leden betalen slechts 20,00 voor een heel jaar. Vanaf 2009 zal het nog interessanter zijn om als (partner-) lid naar de diverse evenementen te komen die de vereniging organiseert, omdat er in toenemende mate financiële voordelen aan het lidmaatschap zullen zitten. Zegt het voort, want in tijden van crisis is elk voordeel er één!

15 solutions FOR Input Power & Connect Portable Gaming Imaging Sound Encuéntranos en:

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Argentinië. Inleiding. Geografie

Argentinië. Inleiding. Geografie Argentinië Inleiding Argentinië is vooral bekend om de Tango, dat is een wereldberoemde dans, op speciale muziek. En natuurlijk is Argentinië óók bekend om Máxima. De tango is in de 19e eeuw ontstaan in

Nadere informatie

Valdelagrana - Alcalá de los Gazules.

Valdelagrana - Alcalá de los Gazules. Valdelagrana - Alcalá de los Gazules. 06-12-2012. Valdelagrana - Alcalá de los Gazules. In bewolkt weer, maar nog met een redelijke temperatuur rijden we om 11.15 na 4050 km van Valdelagrana weg. Een kwartier

Nadere informatie

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

Piet Boon. Van timmerman tot meester ontwerper. 114 All Inn Home magazine

Piet Boon. Van timmerman tot meester ontwerper. 114 All Inn Home magazine Piet Boon Van timmerman tot meester ontwerper 114 All Inn Home magazine Het is gewoon waanzinnig leuk om iets te creëren en je visitekaartje achter te laten. Hij begon 25 jaar geleden als timmerman/aannemer

Nadere informatie

Javier Gómez en Arian Winterink exposeert in Museum vd Togt

Javier Gómez en Arian Winterink exposeert in Museum vd Togt Bijgewerkt: 20 oktober 2008 Zoek: ga. Begin: Nieuws Amstelveen Geschiedenis Foto's Gebeurtenissen Monumenten Partnersteden Straten Kerken Exposities Links Sponsoren Over de site Javier Gómez en Arian Winterink

Nadere informatie

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht 1 Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht Betty: Ik ben Betty Cerda de Palou. Ik woon in Maastricht al 32 jaar. Ik ben 63 jaar. Ik ben arts, maar

Nadere informatie

Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven.

Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven. Dit is een gatentoets die een selectie van teksten bevat die geleerd zijn in de cursus Nederlands voor buitenlanders. Er zijn 100 opgaven. U hebt voor deze toets maximaal een uur. Wacht tot u mag beginnen

Nadere informatie

Casa el Castanar Spanje Gran Canaria Fontanales

Casa el Castanar Spanje Gran Canaria Fontanales Casa el Castanar Spanje Gran Canaria Fontanales 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Casa el Castanar - (Spanje Gran Canaria Fontanales) - 3 sterren 1.2. Faciliteiten en afstanden

Nadere informatie

Finca Las Longueras Spanje Gran Canaria Valle de Agaete

Finca Las Longueras Spanje Gran Canaria Valle de Agaete Finca Las Longueras Spanje Gran Canaria Valle de Agaete 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Finca Las Longueras - (Spanje Gran Canaria Valle de Agaete) - 4 sterren 1.2. Faciliteiten

Nadere informatie

Scandinavië en Baltische staten

Scandinavië en Baltische staten Scandinavië en Baltische staten 1 / 19 2 / 19 3 / 19 4 / 19 5 / 19 6 / 19 7 / 19 8 / 19 9 / 19 10 / 19 11 / 19 12 / 19 13 / 19 14 / 19 15 / 19 16 / 19 Hele gezellig avond gehad en na nog een lekker ontbijtje

Nadere informatie

Inhoud toespraak burgemeester 20 minuten

Inhoud toespraak burgemeester 20 minuten Inhoud toespraak burgemeester 20 minuten Dames en heren, Mede namens het bestuur van de gemeente Goeree- Overflakkee heet ik alle inwoners, ondernemers, bezoekers,relaties, raadsleden, collegeleden en

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Karlskrona. 8 e bericht van zeevarenden donderdag 9 juni 2011

Karlskrona. 8 e bericht van zeevarenden donderdag 9 juni 2011 8 e bericht van zeevarenden donderdag 9 juni 2011 Karlskrona Oude marine stad aan de zuidoost hoek van Zweden met veel te zien voor een toerist. Karlskrona is gebouwd op een aantal eilanden in het scherengebied

Nadere informatie

Mijn werkstuk gaat over MEXICO

Mijn werkstuk gaat over MEXICO Mijn werkstuk gaat over MEXICO blz 1 Luca Dhanis groep 7 LBB de meerpaal INHOUDSOPGAVE Titel pagina blz 1 Inhoudsopgave blz 2 Inleiding blz 3 Welk land blz 4 Geschiedenis blz 5 Bevolking blz 6 Cultuur

Nadere informatie

LANG WEEKEND 15-18 AUGUSTUS 2014 HEALEY

LANG WEEKEND 15-18 AUGUSTUS 2014 HEALEY LANG WEEKEND 15-18 AUGUSTUS 2014 HEALEY & GOLF Zijn de Healey en golf uw passie? Wij willen deze twee combineren in de eerste Healey golfreis. In vier dagen tijd spelen wij op drie prachtige golfbanen

Nadere informatie

ANTWOORDEN TAALSTERK B1 THEMA 2 WERK ZOEKEN

ANTWOORDEN TAALSTERK B1 THEMA 2 WERK ZOEKEN ANTWOORDEN TAALSTERK B1 THEMA 2 WERK ZOEKEN Opdracht 4 1. En wat doe jij volgend jaar? 2. luisteren naar verhalen over opleiding en werk, vragen stellen, praten met de andere deelnemers 3. 22.00 uur 4.

Nadere informatie

Foundation for Dutch Heritage Overseas BELEIDSPLAN NEW HOLLAND FOUNDATION 2016-2020. Hoofdstuk 1 Inleiding p. 2. Hoofdstuk 2 Huidige situatie p.

Foundation for Dutch Heritage Overseas BELEIDSPLAN NEW HOLLAND FOUNDATION 2016-2020. Hoofdstuk 1 Inleiding p. 2. Hoofdstuk 2 Huidige situatie p. BELEIDSPLAN NEW HOLLAND FOUNDATION 2016-2020 Hoofdstuk 1 Inleiding p. 2 Hoofdstuk 2 Huidige situatie p. 2 Hoofdstuk 3 Visie en Missie p. 3 Hoofdstuk 4 Ambities p. 4 Hoofdstuk 5 Stappenplan p. 5 1 Hoofdstuk

Nadere informatie

Hotel Alahuar Spanje Alicante Vall de Laguar

Hotel Alahuar Spanje Alicante Vall de Laguar Hotel Alahuar Spanje Alicante Vall de Laguar 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Hotel Alahuar - (Spanje Alicante Vall de Laguar) - 4 sterren 1.2. Faciliteiten en afstanden Zwembad:

Nadere informatie

APRIL LEJOG ROYAL. PETROL & WINE programma 2015 data onder voorbehoud de reizen gaan door bij deelname van minimaal 10 equipes

APRIL LEJOG ROYAL. PETROL & WINE programma 2015 data onder voorbehoud de reizen gaan door bij deelname van minimaal 10 equipes PETROL & WINE 2015 Het nieuwe jaarprogramma van Petrol & Wine voor 2015, met veel nieuwe reizen, maar op de vertrouwde leest geschoeid: bijzondere hotels van topklasse, schitterende wegen speciaal geselecteerd

Nadere informatie

Wat kan ik voor u doen?

Wat kan ik voor u doen? 139 139 HOOFDSTUK 9 Wat kan ik voor u doen? WOORDEN 1 1 Peter is op vakantie. Hij stuurde mij een... uit Parijs. a brievenbus b kaart 2 Ik heb die kaart gisteren.... a ontvangen b herhaald 3 Bij welke...

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch. 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen.

Wat gaan we doen? Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch. 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen. 103 103 HOOFDSTUK 7 Wat gaan we doen? WOORDEN 1 Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen. 2 Op 22 november zijn we 25 jaar

Nadere informatie

Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013.

Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013. Fiets vakantie Gran Canaria oktober 2013. In de zomer van 2013 is het plan geboren om met de racefiets een weekje te fietsen op Gran Canaria. 11 oktober is na wat voorbereiding de vertrek datum gevonden.

Nadere informatie

Tentoonstelling Alejandro Argüelles september 2015 - zomer 2016

Tentoonstelling Alejandro Argüelles september 2015 - zomer 2016 Tentoonstelling Alejandro Argüelles september 2015 - zomer 2016 De kunstenaar Alejandro Argüelles (Buenos Aires, 1968) geldt als één van de grote talenten van Argentinië. Argüelles is in 1994 afgestudeerd

Nadere informatie

programma malaga / marbella

programma malaga / marbella malaga / marbella dag 1 2013 ochtend Bienvenidos!! Aankomst op de luchthaven van Málaga en meet & greet met een lokale tourleader. We rijden naar Málaga stad waar we de ochtend goed beginnen! We gaan churros

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Nieuwsbrief SHIB september 2013

Nieuwsbrief SHIB september 2013 Nieuwsbrief SHIB september 2013 www.shib.nl info@shib.nl Postbus 250, 3770 AG Barneveld Bankrekening 1526.55.018 t.n.v. SHIB SHIB 10 jaar en meer Al eerder lieten we weten: SHIB bestaat dit jaar 10 jaar!

Nadere informatie

Welkom op de Engelenburg. Eerbeekseweg 6 6971 LB Brummen Telefoon 0575-569999 Telefax 0575-569992 www.engelenburg.com info@engelenburg.

Welkom op de Engelenburg. Eerbeekseweg 6 6971 LB Brummen Telefoon 0575-569999 Telefax 0575-569992 www.engelenburg.com info@engelenburg. Welkom op de Engelenburg Eerbeekseweg 6 6971 LB Brummen Telefax 0575-569992 info@engelenburg.com Proef de geschiedenis Culinair genieten Dineren onder de sterren in het 19e eeuwse serre restaurant. Genieten

Nadere informatie

Beaugency, 18 mei 2007

Beaugency, 18 mei 2007 Beaugency, 18 mei 2007 30 kilometer, totaal 303 kilometer Negenentwintig kilometer vanaf de kathedraal, zegt mijn routebeschrijving. Daar zie ik wel tegenop, vooral omdat de route helemaal de GR3 volgt.

Nadere informatie

Nieuwsbrief editie 4. April/Mei 2012

Nieuwsbrief editie 4. April/Mei 2012 Nieuwsbrief editie 4 April/Mei 2012 Inleiding Deze nieuwsbrief heeft als thema: Beweging. Een actueel thema, waarmee ik de afgelopen periode weer regelmatig ben geconfronteerd. Mijn column met als titel:

Nadere informatie

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam Museum. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het

Nadere informatie

DE KALKOEN Een verzameling van historische feiten en opmerkelijke wetenswaardigheden over kalkoenen

DE KALKOEN Een verzameling van historische feiten en opmerkelijke wetenswaardigheden over kalkoenen DE KALKOEN Een verzameling van historische feiten en opmerkelijke wetenswaardigheden over kalkoenen Tekst en afbeeldingen: Theo Philipsen DEEL 2 Rechts: Voorpagina van een Oostenrijks tijdschrift Columbus

Nadere informatie

BEELDHOUWEN EN SCHILDEREN IN NOORD FRANKRIJK ATELIER MOOI WERK. Na lang voorbereiden gaat in deze zomer mijn eerste cursus in Frankrijk van start.

BEELDHOUWEN EN SCHILDEREN IN NOORD FRANKRIJK ATELIER MOOI WERK. Na lang voorbereiden gaat in deze zomer mijn eerste cursus in Frankrijk van start. BEELDHOUWEN EN SCHILDEREN IN NOORD FRANKRIJK ATELIER MOOI WERK Na lang voorbereiden gaat in deze zomer mijn eerste cursus in Frankrijk van start. In Noord Frankrijk, 385 km van Den Haag, net onder de Franse

Nadere informatie

Wandelingen Casa Careel

Wandelingen Casa Careel Wandelingen Casa Careel Ervaar één dag bij de herder Om de boerderij te bereiken sla je rechtsaf en je gaat linksaf voor de brug als je het pad inslaat aan de zuid oostzijde van Casa Careel. De herder

Nadere informatie

Andalusië Spanje 5 okt - 12 okt 2017

Andalusië Spanje 5 okt - 12 okt 2017 Andalusië Spanje 5 okt - 12 okt 2017 Als in Nederland de herfst z n intrede doet, vieren wij nog even de Spaanse zomer. Met gemiddeld 23 graden is Andalusië een heerlijke najaarsbestemming. We gaan 8 dagen

Nadere informatie

landelijk, licht EN eclectisch interieur

landelijk, licht EN eclectisch interieur interieur landelijk, licht EN eclectisch TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE De bewoners van dit huis woonden eerder al in hetzelfde park. Ze waren het erover eens dat dit het leukste en

Nadere informatie

PA R K VIER HET LEVEN THUIS IN PARK ZUIDERHOUT

PA R K VIER HET LEVEN THUIS IN PARK ZUIDERHOUT PA R K VIER HET LEVEN THUIS IN PARK ZUIDERHOUT WELKOM IN PARK ZUIDERHOUT Ouder worden is een mooie fase in het leven. Om nieuwe energie en inspiratie op te doen en van onze dierbaren te genieten. Tijd

Nadere informatie

T e l s Ta r h o r e c a

T e l s Ta r h o r e c a Telstar horeca T e l s t a r h o r e c a Wat een ontspannen plek voor een training, gaf een cursist ons als compliment. Maar dat is het ook. En dan gaat het niet over een voetbaltraining. Telstar is meer

Nadere informatie

Toespraak van Jaap Smit, commissaris van de Koning in Zuid- Holland, tijdens het congres van Cittaslow, Midden-Delfland, 21 juni 2014

Toespraak van Jaap Smit, commissaris van de Koning in Zuid- Holland, tijdens het congres van Cittaslow, Midden-Delfland, 21 juni 2014 Toespraak van Jaap Smit, commissaris van de Koning in Zuid- Holland, tijdens het congres van Cittaslow, Midden-Delfland, 21 juni 2014 Dames en heren, Dit is de langste dag van het jaar. Vandaag begint

Nadere informatie

DESTINATION MANAGEMENT COMPANY

DESTINATION MANAGEMENT COMPANY DESTINATION MANAGEMENT COMPANY Full Service Event Planning bedrijf Corporate reizen en Incentive events Conferenties, seminars en congressen DE VERENIGDE STATEN... THE AMERICAN DREAM! U ontvangt een offerteaanvraag...

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

DEELNEMERS. Zaterdag 3 januari : Luswandeling

DEELNEMERS. Zaterdag 3 januari : Luswandeling BESCHRIJVING TOCHT We hebben zelf een aantal wandelingen uitgestippeld op het eiland Tenerife bestaande uit delen van verschillende bestaande wandelwegen. Hieronder een kaartje van een gedeelte van Tenerife

Nadere informatie

Toespraak Voorzitter bij het in ontvangst nemen van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2012 op 20 november 2012 in de Oude Zaal

Toespraak Voorzitter bij het in ontvangst nemen van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2012 op 20 november 2012 in de Oude Zaal Toespraak Voorzitter bij het in ontvangst nemen van het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2012 op 20 november 2012 in de Oude Zaal Dames en heren, Allereerst dank ik het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis

Nadere informatie

Beste lezer, Graag maken met de lezers de afspraak dat voor eventuele vragen, op- of aanmerkingen Davy Franssen en zijn team altijd beschikbaar zijn.

Beste lezer, Graag maken met de lezers de afspraak dat voor eventuele vragen, op- of aanmerkingen Davy Franssen en zijn team altijd beschikbaar zijn. Beste lezer, Dit is de eerste editie van een heus informatiebulletin van de Stichting Porta da Vida in Limbricht. Waarom? Omdat de afgelopen tijd heel wat zaken binnen Porta da Vida zijn veranderd. Omdat

Nadere informatie

welkom HOTEL RESTAURANT IN DE TUIN VAN MAASTRICHT Vue des Montagnes Vue des Montagnes

welkom HOTEL RESTAURANT IN DE TUIN VAN MAASTRICHT Vue des Montagnes Vue des Montagnes Historie werd omstreeks 1930 gebouwd en heeft dienst gedaan als sanatorium voor mijnwerkers. Deze zouden door de gezonde lucht weer snel op krachten komen. In de vijftiger jaren kreeg het de functie van

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten Van de redactie Wat wonen we toch in een prachtige wijk! Ja, zult u zeggen, dat weten we wel. Maar je kijkt toch anders naar je wijk wanneer een buitenstaander, die hier nooit eerder geweest is, dat zegt.

Nadere informatie

Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt?

Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt? Beste kinderen, Mijn naam is Fons. Ze noemen me een groene jongen. Weet je hoe dat komt? In mijn vrije tijd ben ik natuurgids. Met mijn verrekijker en vergrootglas trek ik naar allerlei plekjes om de natuur

Nadere informatie

Mercator en de ontdekkingsreizen

Mercator en de ontdekkingsreizen Mercator en de ontdekkingsreizen V.U. ANNEMIE CHARLIER, GROTE MARKT 1, 9100 SINT-NIKLAAS Stedelijke Musea Sint-Niklaas 1 Beste leerling! Hopelijk vonden jullie het bezoek aan het Mercatormuseum een boeiende

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

10 voorbeelden van slechte of onduidelijke visuele communicatie

10 voorbeelden van slechte of onduidelijke visuele communicatie 10 voorbeelden van slechte of onduidelijke visuele communicatie 1. De Lidl leesmap Deze map staat bij ons in de kantine van het Lidl filiaal waar ik werk. Ik heb er nog nooit ingekeken, maar de tekst die

Nadere informatie

wildernistrails De 5 mooiste

wildernistrails De 5 mooiste Foto: Jeroen Bruil De 5 mooiste wildernistrails Een avontuurlijke trektocht door spectaculaire natuur is een goede manier om wildernis te ervaren. Al lopend dompelt u zich onder in het landschap, al dan

Nadere informatie

!"#$""%&'& ()$""%%*"$+,& -**%&.*%$"/)#

!#$%&'& ()$%%*$+,& -**%&.*%$/)# -**%&.*%$"/)# Ardanza organiseert Cultuur & Natuurroutes op maat door Portugal. Op uw gemak langs de culturele hoogtepunten maar ook over stille weggetjes. Naar historische steden, uitgestrekte natuurgebieden,

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Het nieuwe Koningin Wilhelmina

NIEUWSBRIEF Het nieuwe Koningin Wilhelmina NIEUWSBRIEF Het nieuwe Koningin Wilhelmina 1 In dit nummer 2. De gemeente laat weten 2. Veilig en weer goed zicht 3. Pendelbus is succes 3. Interne verhuizing loopt goed 4. Mevr. Reijneke over haar interne

Nadere informatie

Huizen. Vrij parkeren. Betaalbaar wonen. Park. Centrale ligging. Winkelvoorzieningen. Azielaan 598, 3526 ST Utrecht H61

Huizen. Vrij parkeren. Betaalbaar wonen. Park. Centrale ligging. Winkelvoorzieningen. Azielaan 598, 3526 ST Utrecht H61 Huizen vanhendriks Azielaan 598, 3526 ST Utrecht Betaalbaar wonen Centrale ligging Park Vrij parkeren Winkelvoorzieningen H61 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte Inhoud Bouwjaar Tuin Garage Verwarming

Nadere informatie

VOORSTELLING TOCHT DEELNEMERS

VOORSTELLING TOCHT DEELNEMERS VOORSTELLING TOCHT De GR 48 of de Sendero de Sierra Morena doorkruist, zoals de meeste GR s in Spanje, meerdere natuurgebieden. De Sierra Morena is een gebergte van 400 km van het oosten tot het westen

Nadere informatie

Adverteren. Nyenrode Alumni VCV

Adverteren. Nyenrode Alumni VCV Adverteren Nyenrode Alumni VCV Achtergrond De Nyenrode Alumni VCV (NA VCV) is de alumni vereniging voor alle alumni van de Nyenrode Business Universiteit. De vereniging telt ruim 6.000 leden; een koopkrachtige

Nadere informatie

! Vraag vrijblijvend een op maat gesneden offerte aan!

! Vraag vrijblijvend een op maat gesneden offerte aan! Prijzen vanaf 260,- 7 dagen inclusief ontbijt exclusief vlucht *laagseizoen Brochure 2014 Costa Blanca, dé bestemming om te genieten van een geweldige fietsvakantie Vraag vrijblijvend een op maat gesneden

Nadere informatie

Reizen is voor mij het hoogste goed.

Reizen is voor mij het hoogste goed. Kunstenares Gerti Bierenbroodspot: Reizen is voor mij het hoogste goed. 72 the art of living Gerti Bierenbroodspot schildert met woorden en penselen. Ze schrijft gedichten, creëert fascinerende doeken

Nadere informatie

Vogezen 18 21 juni 2015

Vogezen 18 21 juni 2015 Vogezen 18 21 juni 2015 Deze dagen werden gekenmerkt door niet al te best weer; af en toe een bui en ongeveer 18 graden, maar de temperatuur steeg aanzienlijk door het prettige gezelschap, discussies,

Nadere informatie

Schitterend uitzicht over tuin Volop parkeergelegenheid

Schitterend uitzicht over tuin Volop parkeergelegenheid Huizen vanhendriks Generaal Stedmanstraat 192, 5623 HZ Eindhoven Schitterend uitzicht over tuin Nabij winkelcentrum Woensel Driekamerappartement Volop parkeergelegenheid Lichte keuken H51 H51 Kenmerken

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Lesbrief met enkele suggesties voor creatieve verwerkings- lessen n.a.v. het bezoek aan de tentoonstelling Le Peintre de

Nadere informatie

De zomers in Murcia zijn doorgaans warm en droog, vandaar ook dat we meestal door ruw en dor terrein trekken. Na de winter zal het landschap er heel

De zomers in Murcia zijn doorgaans warm en droog, vandaar ook dat we meestal door ruw en dor terrein trekken. Na de winter zal het landschap er heel De zomers in Murcia zijn doorgaans warm en droog, vandaar ook dat we meestal door ruw en dor terrein trekken. Na de winter zal het landschap er heel wat groener uitzien. We lopen voorbij enkele hopen

Nadere informatie

ROCK N ROLL MARATHON MADRID 24 27 april 2015

ROCK N ROLL MARATHON MADRID 24 27 april 2015 ROCK N ROLL MARATHON MADRID 24 27 april 2015 INLEIDING Op 26 april 2015 is het dan eindelijk zover! De Rock n Roll Marathon in Madrid gaat van start. Elk jaar nemen er meer dan 600.000 mensen deel aan

Nadere informatie

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Naam GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Groot Brittannië Groot-Brittannië is Schotland, Engeland en Wales samen. Engeland is het grootst van Groot-Brittannië en Wales het kleinst. Engeland heeft meer dan 46

Nadere informatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Weet jij in welke opzichten jij en je partner een prima relatie hebben en in welke opzichten je nog wat kunt verbeteren? Na het doen van de test en het lezen van de resultaten,

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde.

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde. Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, Viering Bevrijdingsdag, 5 mei 2013, Ter Apel, gemeente Vlagtwedde. Dames en heren, Het is een mooie gewoonte om een boom te planten om een ingrijpende

Nadere informatie

De hoogste berg van dit natuurpark is de Montcabrer met een hoogte van 1390 meter. De GR7 gaat over de top van deze berg. Het was op deze plaats dat

De hoogste berg van dit natuurpark is de Montcabrer met een hoogte van 1390 meter. De GR7 gaat over de top van deze berg. Het was op deze plaats dat De hoogste berg van dit natuurpark is de Montcabrer met een hoogte van 1390 meter. De GR7 gaat over de top van deze berg. Het was op deze plaats dat we de gemzen gezien hebben. Montcabrer komt van mont,

Nadere informatie

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt.

HOOFDSTUK 13. Naar het museum. Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste. 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 215 215 HOOFDSTUK 13 Naar het museum WOORDEN 1 Kies uit: saai knappe felle grappig bekendste 1 De Nachtwacht is het schilderij van Rembrandt. 2 De Nederlandse schilder Van Gogh schilderde vaak met kleuren.

Nadere informatie

VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING

VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING EUROCULT LITO VOLG HET NEDERLANDS ELFTAL TIJDENS HET EK EN GA MEE MET DE ORANJE KARAVAAN MET VERBLIJF OP DE HOLLAND CAMPING Postbus 13050 3507 LB Utrecht Wittevrouwenstraat 36 3512 CV Utrecht Tel: 030

Nadere informatie

Lezing door Doofblinde Tineke Bakker tijdens de workshop.

Lezing door Doofblinde Tineke Bakker tijdens de workshop. Lezing door Doofblinde Tineke Bakker tijdens de workshop. Bij start voor de reis door Cyprus begint het eerste bezoek aan de havenplaats Larnaca met overnachting. In de buurt van Larnaca is het zoutmeer

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

Mercator en de ontdekkingsreizen

Mercator en de ontdekkingsreizen Mercator en de ontdekkingsreizen V.U. ANNEMIE CHARLIER, GROTE MARKT 1, 9100 SINT-NIKLAAS Stedelijke Musea Sint-Niklaas Beste leerling! Hopelijk vonden jullie het bezoek aan het Mercatormuseum een boeiende

Nadere informatie

Inleiding op het lespakket. Blz. 3. Het verhaal van Musa Blz. 4. Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5

Inleiding op het lespakket. Blz. 3. Het verhaal van Musa Blz. 4. Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5 Musa Inhoud Inleiding op het lespakket. Blz. 3 Het verhaal van Musa Blz. 4 Even voorstellen, Inleiding op Musa in de klas. Blz. 5 Het koffertje ontdekken. Blz. 6 en 7 Inhoud koffertje. Blz. 8 en 9 2 Inleiding

Nadere informatie

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga Hieronder staan de teksten van nieuwe liedjes, zodat jullie ze thuis ook kunnen oefenen: 'k Heb Jezus nodig heel mijn leven 'k Heb Jezus nodig, heel mijn leven. 'k Heb Jezus nodig, dag aan dag, in m'n

Nadere informatie

Emigrerende Nederlander heeft nooit heel erge haast

Emigrerende Nederlander heeft nooit heel erge haast Tekst 4 Emigrerende Nederlander heeft nooit heel erge haast 5 10 15 20 25 30 35 40 (1) Postbodes gezocht. Standplaats: Reykjavik. Vereist: een goede conditie. Kennis van de IJslandse taal niet nodig. Zomaar

Nadere informatie

KLINKEN IN SENEGAL Februari 2014

KLINKEN IN SENEGAL Februari 2014 KLINKEN IN SENEGAL Februari 2014 In november 2011 heb ik met de stichting Zaouli een yogareis gemaakt naar Abene in het zuiden van Senegal. Het programma was gevarieerd, met dagelijks een yogales en veel

Nadere informatie

Een veteraan zei ooit tegen mij Als je er niet geweest bent, weet je ook niet wat het is, hoe het voelt. Hij heeft natuurlijk gelijk.

Een veteraan zei ooit tegen mij Als je er niet geweest bent, weet je ook niet wat het is, hoe het voelt. Hij heeft natuurlijk gelijk. Toespraak staatssecretaris Van der Knaap ter gelegenheid van de Opening van de veteranententoonstelling Veteranen. Ingezet in dienst van de vrede. Maandag 7 mei 2007, Stadskantoor Eindhoven. U weet ongetwijfeld

Nadere informatie

Casa el Castanar Spanje Gran Canaria Fontanales

Casa el Castanar Spanje Gran Canaria Fontanales Casa el Castanar Spanje Gran Canaria Fontanales 1. Algemene informatie 1.1. Naam - Ligging - Eliza sterren Casa el Castanar - (Spanje Gran Canaria Fontanales) - 3 sterren 1.2. Faciliteiten en afstanden

Nadere informatie

De Evolutietheorie. Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a

De Evolutietheorie. Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a De Evolutietheorie Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a 1 Inhoudsopgave 2. Inleiding... 3 3. Wat is Evolutie en wie is Darwin?... 4 3.1 Wat is Evolutie?... 4 3.2

Nadere informatie

Informatiebrochure Cursusreis 2014

Informatiebrochure Cursusreis 2014 Cursusreis 2014 DE BANGE, BLIJE, BOZE OF BEDROEFDE PATIËNT EMOTIES DE BAAS 2 Sevilla Sevilla, waar altijd de zon schijnt. Sevilla is een gemeente en de hoofdstad van de Spaanse autonome regio Andalusië,

Nadere informatie

Met zijn witgekalkte dorpjes, zwarte rotsen en blauwe Egeïsche Zee is Santorini daadwerkelijk een van de top eiland bestemmingen ter wereld.

Met zijn witgekalkte dorpjes, zwarte rotsen en blauwe Egeïsche Zee is Santorini daadwerkelijk een van de top eiland bestemmingen ter wereld. Villa Grazia Vista Villa Grazia Vista op het eiland Santorini is gelegen op een unieke plek op de hoogste punt van Fira, de hoofdstad van Santorini. Het biedt een onovertroffen uitzicht op de wereldberoemde

Nadere informatie

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum.

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum. 2 INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het museum. In dit werkboekje

Nadere informatie

We passeren vandaag veel olijfboomgaarden. Het weer is terug goed, warm en zonnig.

We passeren vandaag veel olijfboomgaarden. Het weer is terug goed, warm en zonnig. We passeren vandaag veel olijfboomgaarden. Het weer is terug goed, warm en zonnig. We komen in het stadje Antequara. Hier zijn nog overblijfselen te vinden van de Bronstijd en de inheemse Iberiërs, de

Nadere informatie

beekbergen van zalige zondag tot aparte aandacht

beekbergen van zalige zondag tot aparte aandacht beekbergen van zalige zondag tot aparte aandacht Over OMA OMA beekbergen ondersteunt werkende ouders om de balans tussen de eisen van het privéleven en die van het werk te behouden of te herstellen. Bij

Nadere informatie

Whiskyreis Schotland

Whiskyreis Schotland Slijterij Bij Bert Whiskyreis Schotland 01 03 oktober 2017 The Travel Club Teun van Wel 1 Pagina Bij Bert gaat op whiskyreis, en u mag mee! Dit najaar gaat het gebeuren, op whiskyreis met slijterij Bij

Nadere informatie

Het sprookje van. Wonen. op het mooiste plekje van. Uden

Het sprookje van. Wonen. op het mooiste plekje van. Uden Het sprookje van Wonen op het mooiste plekje van Uden park maashorst parkmaashorst.nl P ark M aashorst 1 Uden Noord, grenzend aan Maashorst, is het ideale gebied voor een bijzondere ontwikkeling. Op de

Nadere informatie

10 tips. voor verhuizen binnen Europa

10 tips. voor verhuizen binnen Europa 10 tips voor verhuizen binnen Europa Tien handige tips Een handige folder voor iedereen die overweegt om goederen vanuit Nederland te verhuizen naar een nieuwe woning in het buitenland. Dit kan een volledige

Nadere informatie

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B Leydse Weelde Marie de Brimeu - B Welkom in Museum Boerhaave. Je gaat de tentoonstelling Leydse Weelde Groene ontdekkingen in de Gouden Eeuw bekijken. Met groene ontdekkingen worden natuurlijk planten

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

mind heart body food home

mind heart body food home Inleiding 7 Een moment voor jezelf 11 Retreat your mind 16 Retreat your heart 36 Retreat your body 50 Retreat your food 82 Retreat your home 106 Extra tips 118 Dankwoord 125 Retreat Yourself_binnenwerk2.indd

Nadere informatie

Embalse de Alcántara.

Embalse de Alcántara. Río Tajo - Cáceres. Embalse de Alcántara. Estación de Río Tajo. 11-1-2012. Río Tajo - Cáceres. Na 2288 km (10.30) vertrekken we vanaf het Río Tajo station met mooi weer. Iets verder is het uitzicht, waar

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

Ontmoeting. gezondnu.nl

Ontmoeting. gezondnu.nl Ger van der Gaast (64) weet sinds 2010 dat hij de ziekte van Alzheimer heeft. Inmiddels woont hij in een verpleeghuis in Utrecht. Als voormalig docent verpleegkunde volgt Ger zijn eigen zorg kritisch.

Nadere informatie

[welkom] Dames en Heren, welkom bij de nieuwjaarsreceptie van de gemeente Oostzaan.

[welkom] Dames en Heren, welkom bij de nieuwjaarsreceptie van de gemeente Oostzaan. Nieuwjaarspeech Rob Meerhof januari 2016 [welkom] Dames en Heren, welkom bij de nieuwjaarsreceptie van de gemeente Oostzaan. Wat fijn dat u hier allemaal bent! En samen met ons het glas wil heffen op het

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Huizen. Extra bergzolder. Perfect afgewerkt. Dakterras op het zuiden. Drie Slaapkamers. Ligging nabij snelwegen. Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven

Huizen. Extra bergzolder. Perfect afgewerkt. Dakterras op het zuiden. Drie Slaapkamers. Ligging nabij snelwegen. Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven Huizen vanhendriks Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven Perfect afgewerkt Dakterras op het zuiden Drie Slaapkamers Extra bergzolder Ligging nabij snelwegen H51 H51 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie