> Chirurgie. > Chemotherapie. > Radiotherapie. > Hormonale therapie. > Nieuw doelgerichte behandelingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "> Chirurgie. > Chemotherapie. > Radiotherapie. > Hormonale therapie. > Nieuw doelgerichte behandelingen"

Transcriptie

1 Invloed op het lichaam van de ziekte zelf Oncologische zorg EEN PRAKTISCHE GIDS VOOR VERPLEEGKUNDIGEN SISKA VERSTRAETE Kanker is een groep van ziektes, kenmerk: abnormale cellen die zich op chaotische manier delen en verspreiden. Invloed van Kanker is afhankelijk van: Leeftijd Type kanker De omvang, uitgebreidheid Algemene toestand 3 Invloed op het lichaam van de ziekte Psychische invloed > Angst > Ontkenning > Boosheid > Verdriet Invloed van de behandeling > Chirurgie > > Radiotherapie > Hormonale therapie > Nieuw doelgerichte behandelingen Chirurgie Bij de meeste vormen van kanker komt er chirurgie aan te pas. Chirurgie, curatief > Tumorectomie of borstamputatie bij borstkanker > Curatief: wegname van de volledige tumor > Palliatief: comfort bieden, levensbedreigende situaties : darmobstructie, duwen van de tumor of uitzaaiingen op zenuwen > Diagnostisch: stukje weefsel wegnemen om te onderzoeken > Plastische chirurgie: bv borstreconstructie 1

2 Chirurgie, curatief Darmoperaties, colonstoma bij darmkanker Chirurgie, plastische Plastische chirurgie: borstreconstructie Wegname (deel) van de longen bij longkanker Wegname prostaat bij prostaatkanker Wegname (deel) van de blaas bij blaaskanker Doel van de chemotherapie > De ziekte definitief te genezen (vaak in combinatie met chirurgie en radiotherapie) > De ziekte in langdurige remissie te brengen (de ziekte is niet meer op te sporen) > Palliatieve chemo: de ziekte is niet meer te genezen maar we willen de tumor verkleinen en tegenhouden Chemo kan IV, Po, IM of intrathecaal gegeven worden Chemo werkt op snel delende kankercellen. Maar chemo is niet selectief: chemo werkt ook op Normale lichaamscellen die snel delen. > Bloedcellen > Slijmvliescellen > Van de mond > Slokdarm, maag > Darm > haarwortelcellen Invloed op de bloedcellen Daling van de rode bloedcellen: bloedarmoede: kortademigheid, vermoeidheid, bleek zien, zwak zijn, duizelig Daling van de bloedplaatjes: bloedneus, blauwe plekken Daling van de witte bloedcellen, neutropenie: wat merkt u? > Koorts, zweten, koude rillingen: bellen naar de arts! > Keelpijn > Branderig gevoel bij het plassen > Diarree, buikpijn Daling van de witte bloedcellen: verminderde weerstand: opgepast voor infecties! 2

3 Daling van de witte bloedcellen: wat te doen Mucositis, aften in de mond: > Vermijd contact met zieke mensen (wachtplaats huisarts), zieke kinderen > Vermijd grote groepen (winkels, openbaar vervoer, recepties) > Vermijd contact uitwerpselen dieren Wanneer contact opnemen arts, ziekenhuis? > Bij koorts vanaf 38 C > Tekenen van infectie > Goede mondhygiëne: > Poetsen met zachte tandenborstel en tandpasta (zonder bleekmiddel) > Tandenborstel om de 2 mnd vervangen > Mondspoeling gebruiken, zonder alcohol(op voorschrift van de arts) > Lippenbalsem > Veel drinken > Zachte voeding > Vermijd te gekruid, zuur, droog, hard, zeer warm of koud voedsel > Gebitsprothese uitlaten > Stoppen met roken > Alcohol vermijden Behandeling: > Mondspoelmiddel op voorschrift > Laserbehandeling in ziekenhuis Misselijkheid en braken > Vanaf de chemotoediening > Tot 3 à 4 dagen na de chemotoediening > Zelden langer dan 1 week Misselijkheid en braken: wat merkt u > Geen of verminderde eetlust > Een zwaar/opgeblazen gevoel van de maag > Oprispingen > Braakneigingen Misselijkheid en braken: tips > De voorgeschreven medicatie (anti-braakmiddelen) juist innemen, litican domperidone, zofran, primperan > Voldoende drinken, kleine hoevelheden > Lege maag vermijden > Maaltijden spreiden over de dag: zware maaltijden vermijden, vele kleine maaltijden en tussendoortjes Misselijkheid en braken: tips > Geurtjes kunnen misselijkheid opwekken > Hulp bij bereiden eten > Niet in de keuken blijven tijdens de bereiding > Frisse lucht > Koude/lauwe maaltijden: deze geven minder geur af > Zorg voor afleiding tijdens de maaltijd: eet op een andere plaats, voor de tv 3

4 Misselijkheid en braken: tips > Lichtverteerbare voeding: wit brood, beschuit, geen rauwe groenten, vlees > Vraag raad aan diëtist in ziekenhuis > Niets forceren om te eten > Best mijden: > Alcohol > Sterke kruiden > Te zoet > Te vet (gefrituurd) > Niet direct liggen na de maaltijd Misselijkheid en braken: wanneer contact opnemen met de arts > Meer dan 3 dagen braken > Meerdere malen op een dag braken > Niets meer kunnen eten of drinken > Opvolgen van het gewicht, eventueel consult diëtist Let op: er is geen relatie tussen misselijkheid en doeltreffendheid van de behandeling! Indien geen last wil dit niet zeggen dat de chemo minder werkt! Misselijkheid en braken: medicatie > Medicatie tegen misselijkheid en braken heeft ook zijn nevenwerkingen > Obstipatie > Hoofdpijn > Bij inname cortisone: > Opgejaagd gevoel, moeilijk slapen > Rode wangen, rond gezicht > Ontregeling bloedsuikerspiegel Geur en smaakveranderingen > Soms metaalsmaak > Geen smaak > Afkeer van bepaalde voedingsmiddelen > Belangrijk om medicatie op juiste manier in te nemen Geur en smaakveranderingen: tips > Zorg voor een goede mondhygiëne > Bij metaalsmaak: > Vaak voorkomend bij vlees > Suikervrije kauwgom > Citroensnoepjes > Bij flauwe smaak: extra kruiden Constipatie of diarree: > Oorzaak: > Constipatie: > chemo of de anti-emetica > Minder mobiel zijn > Minder eten/drinken, ander voedingspatroon > Diarree: > Bepaalde chemo: (CPT11, Xeloda, zytiga) > Wanneer reageren: > Cave immodium > Cave deshydratatie > Koorts? 4

5 Haarverlies: > Niet bij alle chemo > Begint meestal na 2-3 weken na eerste chemo > Kan eerst pijn of tintelingen geven > Groeit terug na einde chemo > Terugbetaling ziekenfonds pruik: 180 euro > s Nachts best sjaaltje of muts dragen Haarverlies: > Bij beginnend haarverlies: kortknippen, handdoek op hoofdkussen > Hoofdhuid wassen met babyschampoo > Hydrateren met parfumvrije lotion > Vermijd directe zon: zonnecreme > Eerste haar die teruggroeit is vaak dons: afscheren > Opgepast met haarkleuringen: op basis van natuurlijke producten Vermoeidheid Vermoeidheid is een van de meest voorkomende symptomen bij kankerpatiënten. Oorzaken: > Kanker zelf: type kanker, plaats van het gezwel > Emoties: stress, angst, verdriet, > Bloedarmoede: zuurstoftransport naar de weefsels vermindert > : vermoeidheid neemt vaak toe bij elke kuur > Radiotherapie: afhankelijk van dosis en duur > Chirurgie Vermoeidheid: tips De meeste mensen hebben als ze vermoeid zijn behoefte aan rust, nochtans heeft onderzoek aangetoond dat door teveel rust het lichaam minder energie gaat produceren. > korte rustpauzes afwisselend met lichte lichaamsbeweging zoals wandelen > Energierijke voeding: > Suikers, geen lightproducten > Volle yoghurt > Soep aanreiken: bv kaas of vlees > Boter of ei bij de puree > Vette vis Radiotherapie Radiotherapie, ook bestraling genoemd is een behandeling met ioniserende stralen die tot doel hebben de kwaadaardige cellen te vernietigen. > Radiotherapie kan uitwendig (meestal) > Inwendig: brachytherapie > Zowel curatief als palliatief De stralen kan je niet zien, ruiken of voelen. Radiotherapie is pijnloos. Meestal dagelijks in de week, gedurende een aantal sessies. Radiotherapie Nevenwerkingen > Afhankelijk van de dosis, de frequentie > Bestraling hoofd: misselijk, duizelig, haarverlies > Bestraling buik: misselijk, diarree > Bestraling borst: rode huid, slikklachten > Meeste klachten beginnen in 3 de week van de radiotherapie en duren tot 1 à 2 weken na het beëindigen ervan. 5

6 Radiotherapie Hormonale therapie Huidverzorging bij radiotherapie: > Wassen met lauw water en parfumvrije zeep > Droogdeppen > Vochtinbrengende creme, zonder parfum (bv eucerin, avene) > Katoenen kledij die niet schuren/knellen > Geen stijfsel gebruiken > Bij brandwonden: contact met radiotherapeut en ev. Flamigel > Eventueel gebruik van siliconen schuimverband (op voorschrift) Sommige soorten kanker zijn hormoon afhankelijk. Dat komt omdat er receptoren gevestigd zijn op de wand van sommige types kankercellen. De hormonen binden zich aan die receptoren en stimuleren de kankercellen om te groeien Hormonale therapie Bij vrouwen: > Borstkanker (meer dan 2/3) > Schildklierkanker > Gynaecologische tumoren Bij mannen: > Prostaatkanker > schildklierkanker Hormonale therapie 3 soorten mechanismen om dit proces stil te leggen: > Toediening van hormoonremmers. Die hechten zich aan de receptoren van de kankercel en nemen zo de plaats in van de tumorstimulerende hormonen > Belemmeren van de productie van hormonen. Het hormoongehalte daalt in het lichaam. (alleen in de menopauze) > Chirurgisch: wegname van bv de eierstokken om zo de oestrogeen productie stilleggen (targeted therapie) is een behandeling met medicijnen die de groei en deling van kankercellen blokkeren door de werking van specifieke moleculen die de kankercellen nodig hebben voor hun groei en overleving. Om in aanmerking te komen voor doelgerichte therapie moet de tumor bepaalde kenmerken hebben. Niet alle soorten kanker worden behandeld met doelgerichte therapie. Soorten targeted therapie: > EGFR-TKI inhibitoren: binden zich aan de binnenkant van de cel en blokkeren zo de celdeling. > Per os: Iressan, tarceva (longkanker) > Monoklonale anti-lichamen: binden zich aan de buitenkant van de cel zodat de eigen afweercellen deze cellen herkennen en vernietigen > I.V.: Herceptin, Perjeta (borstkanker) > I.V.: Mabthera: hematologie > Angiogeneseremmers: zij zorgen ervoor dat de omgeving van de tumorcel geen signalen meer krijgt om nieuwe bloedvaten te voorzien. (droogleggen van de tumorcel) 6

7 https://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=ubm99zhgs 7A Nevenwerkingen: Targetmoleculen waarop targeted therapie inwerken komen tot overexpressie bij bepaalde tumortypes maar zijn ook in minder mate aanwezig op gezonde lichaamscellen. Nevenwerkingen: > Acneforme rash: bij % van de pat die behandeling krijgen met een EGFR-remmer. Vooral in het gezicht, nek, schouders en bovenste deel van de romp. Huid goed hydrateren, geen parfum, oppassen van de zon, reconval creme (mee vanuit het ziekenhuis). Hoewel de nieuwe therapieën vooral de tumorale cellen aanvallen zijn zij bijgevolg toch niet vrij van nevenwerkingen. Nevenwerkingen > Pijnlijke ontsteking nagelrand (onstaat iets later: na 4 weken). Niet te verwarren met ingegroeide nagel! Antiseptische baden, AB en corticoidzalf. Nevenwerkingen > Hand/voet reactie: vorming van eeltlaag thv handen en voeten, eventueel met blaren. Hydrateren vermijden van druk, knelling, warmte (baden) en zon. > lange en harde wimpers: trimmen 7

8 Nevenwerkingen > Hoge bloeddruk > Hart toxiciteit Belangrijk bij targeted therapie per os: > Medicatie niet breken, pletten > Niet in handen nemen, rechtstreeks met pillenpotje > Veiligheid naar kinderen, kleinkinderen > Geen pompelmoessap (interactie) IV-poort IV-poort: is een implanteerbaar systeem voor het toedienen van intra veneuze medicatie in de bloedbaan. Vooral bij mensen die langdurig en frequent toxische stoffen (chemo) worden toegediend. IV-poort IV-poort: complicaties > Infectie: > Goede handhygiëne bij alle handelingen > Correct aanprikken > Longembolen > Trombose: > Dikke arm > Collaterale circulatie (fijne adervorming rond de poort) > Poort is niet aan te prikken > Verschuiving of kanteling van de poort: radiologie IV-poort IV-poort: complicaties > Aspireren van bloed is niet mogelijk: > Geduld, bij goede drip-stop eerst infuus 10 minuten laten inlopen > Patiënt laten rechtstaan of neerliggen, hoesten > Controle flebografie > Oorzaken: vorming klonter of fibrinogeen weefsel op de tip > Oplossing: toediening trombolytica via IV-poort > IV-poort is niet toegankelijk > Niet forceren > Arts verwittigen Chemo in thuissituatie 5FU infusorpomp via IV-poort: > Continue toediening chemo > Correct afschakelen pomp > Afval apart te verwerken > Controle: > Pijn thv prikplaats > Zwelling rond IV poort > Wit beslag op verband:extravasatie > Nat verband Excreta chemo Alle lichaamsvochten bevatten chemo > Cave gedurende 1 week > Cave incontinente patiënten: brandwonden > Preventie: > handschoenen, schort > Patiënten zittend laten plassen > Wegwerpmateriaal en afvalverwijdering 8

9 Pijn Pijn is een van de meest voorkomende problemen bij palliatieve patiënten > Grote impact op leven > Nog misvattingen rond pijnmedicatie > Belangrijke rol van verpleegkundige: observeren en bespreekbaar maken > Opstarten pijnkaart Balans Balans vinden > Kwaliteit van leven versus kwantiteit van leven > Behandeling versus geen behandeling > Zorg patiënt staat voorop > Als verpleegkundige feedback geven aan huisarts, contactpersoon ziekenhuis Vragen? Siska Verstraete, traject verpleegkundige oncologie 9

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

SF Z. Oncologisch support Team. Nexavar SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Oncologisch support Team. Nexavar SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Oncologisch support Team Nexavar Nexavar Uw arts schreef u een nieuw geneesmiddel voor, Nexavar. Deze behandeling richt zich op kankercellen (targeted therapie). Nexavar

Nadere informatie

SF Z. Oncologisch support Team. Afinitor SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Oncologisch support Team. Afinitor SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Oncologisch support Team Afinitor Patiënteninformatie doelgerichte therapie In het kader van uw behandeling voor nierkanker heeft uw arts het geneesmiddel Afinitor voorgeschreven.

Nadere informatie

SF Z. Oncologisch support Team. Sutent SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Oncologisch support Team. Sutent SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Oncologisch support Team Sutent Patiënteninformatie doelgerichte therapie In het kader van uw behandeling voor gevorderde niercelkanker heeft uw arts het geneesmiddel Sutent

Nadere informatie

Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie

Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie Hormoonbehandeling bij prostaatkanker Urologie Inleiding Bij u is een kwaadaardig gezwel in de prostaat aangetroffen (prostaatkanker). De uroloog heeft er samen met u voor gekozen om de prostaatkanker

Nadere informatie

Infobrochure. Chemo. Bijwerkingen en veiligheidsmaatregelen thuis. mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. Chemo. Bijwerkingen en veiligheidsmaatregelen thuis. mensen zorgen voor mensen Infobrochure Chemo Bijwerkingen en veiligheidsmaatregelen thuis mensen zorgen voor mensen Mogelijke bijwerkingen en oplossingen Door het geven van de chemo kunnen bijwerkingen zich voordoen. Het is niet

Nadere informatie

Behandeling borstkanker

Behandeling borstkanker Behandeling borstkanker 1. Heelkunde (chirurgie) (operatie): - Borstsparend: betekent wegname van het gezwel met veiligheidsmarge van gezond weefsel rondom en wegname van de schildwachtklier (poortwachterklier

Nadere informatie

SF Z. Oncologisch support Team. Tarceva SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Oncologisch support Team. Tarceva SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Oncologisch support Team Tarceva Patiënteninformatie doelgerichte therapie In het kader van de behandeling tegen longkanker heeft uw arts een behandeling met Tarceva voorgeschreven.

Nadere informatie

SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS. Therapie: Erbitux

SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS. Therapie: Erbitux SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Therapie: Erbitux Inhoud Wat is Erbitux Hoe wordt Erbitux toegediend? Wat is belangrijk om te weten als u Erbitux krijgt toegediend? Huid reacties Enkele raadgevingen Duur

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Docetaxel

Patiënteninformatie. Docetaxel Patiënteninformatie Docetaxel 2 Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Wat is de samenstelling van deze therapie... 4 Waar wordt de therapie toegediend?... 4 Verloop van de

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker Kanker Inleiding Mijn spreekbeurt gaat over kanker patiënten. Ik hou mijn spreekbeurt hier over omdat er veel kinderen zijn die niet precies weten wat kanker nou eigenlijk is en omdat kanker heel veel

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Revlimid (lenalidomide)

Patiënteninformatie. Revlimid (lenalidomide) Patiënteninformatie Revlimid (lenalidomide) 2 Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Richtlijnen voor het innemen van Revlimid... 4 Bijwerkingen... 9 Speciale controle van uw

Nadere informatie

Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren

Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren Lanreotide bij neuro-endocriene tumoren Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend internist-oncoloog en de oncologieverpleegkundige.

Nadere informatie

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Bijwerkingen van chemotherapie Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Mondverzorging 3 Huidverzorging 4 Voeding 5 Vermoeidheid 6 Haarverzorging 7 Diarree

Nadere informatie

Informatie longkanker. Informatie voor patiënten met longkanker die behandeld worden met Taxotere.

Informatie longkanker. Informatie voor patiënten met longkanker die behandeld worden met Taxotere. Informatie longkanker Informatie voor patiënten met longkanker die behandeld worden met Taxotere. Inhoud 3 Waarom heeft uw arts Taxotere voorgesteld? Hoe wordt Taxotere toegediend? 4 Bijwerkingen op het

Nadere informatie

SF Z. Oncologisch support Team. Iressa SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Oncologisch support Team. Iressa SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Oncologisch support Team Iressa Patiënteninformatie doelgerichte therapie In het kader van de behandeling tegen longkanker heeft uw arts een behandeling met Iressa voorgeschreven.

Nadere informatie

Behandeling Mabthera + CHOP

Behandeling Mabthera + CHOP Behandeling Mabthera + CHOP 1. Welke chemotherapie (=cytostatica) krijgt u? Uw behandeling bestaat uit Mabthera en een combinatie van chemo s (CHOP). Mabthera (rituximab) is een antilichaam. Dit is een

Nadere informatie

Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren

Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren Somatostatine analogen bij neuro-endocriene tumoren Inleiding De informatie in dit document is bedoeld als aanvulling op de informatie die u al heeft gekregen van uw behandelend internist-oncoloog en de

Nadere informatie

In f o b r o c h u r e

In f o b r o c h u r e In f o b r o c h u r e Bijwerkingen Chemotherapie IN DE KANTLIJN: goed om weten tijdens uw behandeling U meldt zich voor inschrijving aan bij de onthaalbalie. U moet niet nuchter zijn, tenzij anders vermeld.

Nadere informatie

Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie

Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie In overleg met uw behandelend arts hebt u besloten tot een behandeling met chemotherapie. Door deze behandeling kunnen misselijkheid en braken optreden. In

Nadere informatie

Wat is Erbitux? Door zijn gerichte werking heeft deze therapie minder nevenwerkingen tov chemotherapie.

Wat is Erbitux? Door zijn gerichte werking heeft deze therapie minder nevenwerkingen tov chemotherapie. THERAPIE: ERBITUX Wat is Erbitux? Erbitux is een doelgerichte therapie(targeted therapy). De werkzame stof in Erbitux, Cetuximab, is een monoklonaal antilichaam. Cetuximab bindt zich aan de epidermale

Nadere informatie

Lasertherapie (bij orale mucositis)

Lasertherapie (bij orale mucositis) HHZH/INF/090.03 h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.be Patiënteninformatie Lasertherapie (bij orale mucositis) Voorwoord Orale mucositis is

Nadere informatie

ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES. Gebracht door Nadieh Verhoest

ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES. Gebracht door Nadieh Verhoest ROL VAN DE DIËTISTE IN HET ONCOLOGISCH PROCES Gebracht door Nadieh Verhoest Programma Nationaal kankerplan Kankercachexie Voedingsplan bij cachexie Andere voedingsrichtlijnen Nationaal kankerplan L. Onkelinx

Nadere informatie

1. Welke chemotherapie (=cytostatica) krijgt u?

1. Welke chemotherapie (=cytostatica) krijgt u? Behandeling ABVD 1. Welke chemotherapie (=cytostatica) krijgt u? Uw behandeling bestaat uit een combinatie van vier verschillende chemo s (ABVD). ABVD is de afkorting van verschillende chemoproducten:

Nadere informatie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie

Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Bijwerkingen en kwaliteit van leven tijdens behandeling met Tyrosine Kinase Remmers en Immunotherapie Marion Zimmerman Verpleegkundig specialist longkanker Onderwerpen Tki s, Immunotherpie, voor wie? Bijwerkingen

Nadere informatie

Fiche 1: chirurgie. Opdracht: Speel een operatie na

Fiche 1: chirurgie. Opdracht: Speel een operatie na Fiche 1: chirurgie Soms is het nodig om een tumor weg te halen. Dat gebeurt tijdens een operatie. De dokter die deze operatie uitvoert, heet een chirurg. De dokter haalt de hele tumor, of het grootste

Nadere informatie

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat

Zwangerschapsbraken. gevoelige slokdarm door het braken waardoor slikken moeizaam gaat Zwangerschapsbraken Zwangerschapsbraken wordt ook wel hyperemesis gravidarum genoemd. Het is een term die wordt gebruikt voor overmatig braken tijdens de eerste helft van de zwangerschap. Veel vrouwen

Nadere informatie

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek.

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek. 6Thioguanine of 6TG 6THIOGUANINE OF 6TG Uw maag-darm-leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met het middel 6 Thioguanine of 6TG. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Paclitaxel

Patiënteninformatie. Paclitaxel Patiënteninformatie Paclitaxel Inhoud Inleiding... 3 Omschrijving en doel van de behandeling... 3 Wat is de samenstelling van deze therapie... 3 Belang van de ondersteunende medicatie... 3 Waar wordt de

Nadere informatie

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding

PIJN BIJ KANKER SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE. Inhoudsopgave 1. Inleiding SUPPLEMENT INFORMATIEWIJZER ONCOLOGIE PIJN BIJ KANKER Inhoudsopgave. Inleiding. Pijn bij kanker. Gevolgen van pijn. Slaap en vermoeidheid. Bewegen. Stemming. Behandeling van pijn. Pijnstillers. Doorbraakpijn.

Nadere informatie

Prednison, prednisolon (corticosteroïden)

Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Uw behandelend arts heeft u prednison voorgeschreven. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, dan

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Imnovid (pomalidomide)

Patiënteninformatie. Imnovid (pomalidomide) Patiënteninformatie Imnovid (pomalidomide) Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Richtlijnen voor het innemen van Imnovid... 4 Bijwerkingen... 9 Regelmatig... 9 Soms... 9 Zelden...

Nadere informatie

Kanker, voorkomen en opsporen

Kanker, voorkomen en opsporen Kanker, voorkomen en opsporen Deze brochure maakt je wegwijs in de klachten en symptomen die kunnen wijzen op kanker Wat is kanker? Gezonde lichaamscellen delen voortdurend. Zo ontstaan nieuwe cellen,

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel HORMONALE THERAPIE. PROSTAATKANKER Hormonale therapie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel HORMONALE THERAPIE. PROSTAATKANKER Hormonale therapie Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel HORMONALE THERAPIE PROSTAATKANKER Hormonale therapie INHOUD Inleiding... 3 Hoe werkt hormonale therapie?... 3 Wanneer hormonale behandeling?...

Nadere informatie

lyondellbasell.com PROSTAATKANKER

lyondellbasell.com PROSTAATKANKER PROSTAATKANKER Prostaat Kanker Ongeveer 1 op de 7 mannen krijgt de diagnose Prostaatkanker te horen. Je kent misschien zelf wel iemand die het heeft of ervoor behandeld is. Ondanks dat dit schokkende cijfers

Nadere informatie

Alles wat je altijd over darmkanker wou weten (maar niet durfde vragen)

Alles wat je altijd over darmkanker wou weten (maar niet durfde vragen) Alles wat je altijd over darmkanker wou weten (maar niet durfde vragen) Tim Rondou Gastroenteroloog Sint-Jozefkliniek Bornem-Willebroek Bijscholing 2013 vóórkomen ontstaan voorkómen en preventie symptomen

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie, voorafgaand aan een operatie van

Nadere informatie

SF Z. Infobrochure. Inwendig Dagziekenhuis SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS

SF Z. Infobrochure. Inwendig Dagziekenhuis SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS SF Z SINT-FRANCISKUSZIEKENHUIS Infobrochure Inwendig Dagziekenhuis Welkom Welkom op het inwendig dagziekenhuis van het Sint-Franciscusziekenhuis. Bij ons kan je ambulant een onderzoek of een behandeling

Nadere informatie

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Inleiding Samen met uw arts heeft u besloten dat u wordt behandeld met een Bisfosfonaat per infuus of tablet. Een Bisfosfonaat wordt voorgeschreven om de botten

Nadere informatie

Hormonale therapie bij borstkanker

Hormonale therapie bij borstkanker Hormonale therapie bij borstkanker Academisch Borstkankercentrum Erasmus MC-Havenziekenhuis Uw arts heeft met u besproken de borstkanker te behandelen met een hormonale therapie. Bij de normale ontwikkeling

Nadere informatie

Kanker VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Kanker VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL 400020 Kanker_400020 Kanker 05-10-11 15:32 Pagina 8 Kanker WAT IS KANKER MEDICIJNEN BIJ KANKER WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK INFORMATIE MEDICIJNEN

Nadere informatie

informatie bij borstbestraling

informatie bij borstbestraling informatie bij borstbestraling 1. Wat is radiotherapie? Radiotherapie, of ook wel bestralingsbehandeling genoemd, heeft tot doel de ontwikkeling van snelgroeiende cellen te stoppen. Deze vorm van behandeling

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Therapie VECTIBIX

Patiënteninformatie. Therapie VECTIBIX Patiënteninformatie Therapie VECTIBIX Inhoud Inleiding... 3 Omschrijving van uw therapie Vectibix... 3 Wat is Vectibix?... 3 Hoe wordt Vectibix toegediend?... 3 Waar wordt de therapie toegediend?... 4

Nadere informatie

Infobrochure Voeding bij kanker WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL

Infobrochure Voeding bij kanker WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL Infobrochure Voeding bij kanker WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL Contact: Diëtisten: 014/712869 diëtisten@azmol.be VOEDING BIJ KANKER INHOUD Inleiding 4 1. Onbedoeld gewichtsverlies 5 2. Onbedoelde

Nadere informatie

Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014

Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014 Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014 DBCzorgproductcode 19999007 6 tot maximaal 28 verpleegligdagen bij Een infectieziekte 15B932 11.286,44 10.283,87 1.002,57 20107006 Operatie

Nadere informatie

Carboplatinum / Taxol

Carboplatinum / Taxol Carboplatinum / Taxol Deze informatiebrochure is bestemd voor vrouwen die een behandeling moeten ondergaan met chemotherapie en hun omgeving. We geven u een antwoord op volgende vragen: Opstellen van een

Nadere informatie

Longkanker en nieuwe ontwikkelingen. Dr. SA Smulders longarts

Longkanker en nieuwe ontwikkelingen. Dr. SA Smulders longarts Longkanker en nieuwe ontwikkelingen Dr. SA Smulders longarts Indeling Cijfers over longkanker Een vlekje op de foto, en wat dan? - Diagnostiek - Stadiering - Behandelplan Behandelmogelijkheden Nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

De behandeling van borstkanker met Nolvadex

De behandeling van borstkanker met Nolvadex Meer informatie Voor meer informatie kunt u kijken op de internetsite www.astrazeneca.nl (onder het kopje Patiënteninformatie en vervolgens 'Kanker'). U kunt ook de brochure Borstkanker roept vragen op

Nadere informatie

Kanker van de baarmoeder

Kanker van de baarmoeder Kanker van de baarmoeder Endometriumcarcinoom Deze informatiebrochure is bestemd voor vrouwen met baarmoederkanker en hun omgeving. De brochure geeft u een antwoord op volgende vragen: Wat is baarmoederkanker?

Nadere informatie

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen?

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen? Chronisch Hartfalen Wat is chronisch hartfalen? Omschrijving Hartfalen Hartfalen is een aandoening van het hart waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen en rond te pompen.

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie

Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie Radiotherapie Medische Oncologie Curatieve chemoradiotherapie Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie Radiotherapie Medische Oncologie Inleiding Na verschillende onderzoeken

Nadere informatie

Patiënteninformatie De behandeling van borstkanker met Zoladex

Patiënteninformatie De behandeling van borstkanker met Zoladex Patiënteninformatie De behandeling van borstkanker met Zoladex Uw arts heeft u Zoladex voorgeschreven. Zoladex kan worden toegepast bij vrouwen met borstkanker bij wie sprake is van uitzaaiingen. In deze

Nadere informatie

INFORMATIE PORT-A-CATH

INFORMATIE PORT-A-CATH INFORMATIE PORT-A-CATH 565 Inleiding Deze folder geeft informatie over een implanteerbaar poortsysteem: de port-a-cath. Uw arts heeft u een behandeling voorgeschreven waarbij regelmatig en/of langdurig

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker. Specialist bij droge mond

Droge mond. Soms is water alleen niet genoeg. Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker. Specialist bij droge mond Droge mond Een gids voor patiënten die behandeld worden tegen kanker Soms is water alleen niet genoeg Specialist bij droge mond Droge mond: een frequente bijwerking bij de behandeling van kanker Wellicht

Nadere informatie

Chemotherapie. Inhoud

Chemotherapie. Inhoud Chemotherapie Inhoud 1. Wat is chemotherapie? 2 2. Behandeling en tussentijdse controle 2 3. Opname in het ziekenhuis 3 4. Bijwerkingen 4 5. Psychosociale gevolgen 7 6. Vervolgcontroles 7 7. Vragen 8 8.

Nadere informatie

Borstkanker en hormoontherapie

Borstkanker en hormoontherapie Chirurgie Borstkanker en hormoontherapie www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is hormoontherapie?... 3 Vrouwelijke geslachtshormonen... 3 Wanneer komt u in aanmerking voor een hormoonbehandeling?... 4

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Therapie CETUXIMAB

Patiënteninformatie. Therapie CETUXIMAB Patiënteninformatie Therapie CETUXIMAB Inhoud Inleiding... 3 Samenstelling van uw therapie CETUXIMAB... 3 Verloop van de therapie... 3 Belangrijk om te weten... 4 Mogelijke nevenwerkingen van Erbitux...

Nadere informatie

Hormoontherapie bij borstkanker

Hormoontherapie bij borstkanker Hormoontherapie bij borstkanker Inleiding Uw arts heeft u aan de hand van de Patiëntenbrief uitgelegd, waarom u in aanmerking komt voor een hormoontherapie. In de Patiëntenbrief staan alle gegevens van

Nadere informatie

Perifere Stamcel Reïnfusie

Perifere Stamcel Reïnfusie Perifere Stamcel Reïnfusie Inleiding Wij adviseren u deze brochure over perifere stamcel reïnfusie rustig door te lezen. Vragen of opmerkingen kunt u noteren op de laatste bladzijde zodat u bij een volgend

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab Bijsluiter: informatie voor de patiënt Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn:

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn: Indicatoren VIP²-project Oncologie In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen (20,6 % van alle overlijdens ingevolge kanker). In 2009

Nadere informatie

Starten met chemotherapie: Cisplatinum, 5FU en Cetuximab ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN. Oncologie/0174

Starten met chemotherapie: Cisplatinum, 5FU en Cetuximab ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN. Oncologie/0174 Starten met chemotherapie: Cisplatinum, 5FU en Cetuximab ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN Oncologie/0174 We geven u enkele handige tips om bijwerkingen te vermijden of te behandelen en vermelden wanneer

Nadere informatie

Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden. Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste

Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden. Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste Gezonde en aangepaste voeding bij het ouder worden Kimberly Feys Diëtiste Liesbeth De Meyer Logopediste Als alles goed gaat Gezonde voeding Gezond kauw- en slikpatroon Gezonde voeding Voedingsdriehoek

Nadere informatie

ONDERSTEUNENDE ROL VAN VOEDING BIJ KANKERTHERAPIE

ONDERSTEUNENDE ROL VAN VOEDING BIJ KANKERTHERAPIE ONDERSTEUNENDE ROL VAN VOEDING BIJ KANKERTHERAPIE ISABELLE HEYENS, DIËTISTE UZ GENT Isabelle.Heyens@uzgent.be Inleiding Wereldwijd worden er dagelijks mensen gediagnosticeerd met kanker. Talrijke onderzoeken

Nadere informatie

Kwaadaardige prostaatgezwellen

Kwaadaardige prostaatgezwellen Kwaadaardige prostaatgezwellen 1 Wanneer aan denken? Vanaf 50 jaar Vanaf 40 jaar als er familie is met prostaatkanker 2 Wat moet ik doen? Ga jaarlijks op raadpleging wij uw huisarts. Deze zal een prostaatonderzoek

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKERS. Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKERS. Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKERS Removab 10 microgram concentraat voor oplossing voor infusie catumaxomab Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken - Bewaar deze bijsluiter.

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel HORMONALE THERAPIE

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel HORMONALE THERAPIE Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE onderdeel HORMONALE THERAPIE Inhoudsopgave Inleiding... 3 Hoe werkt hormonale therapie?... 4 Vóór de overgang... 4 Tijdens en na de overgang... 5 De verschillende

Nadere informatie

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen Dagboek Hartfalen Dit dagboek hartfalen heeft u gedownload op de website van het UMCG (www.umcg.nl). Het dagboek is zowel voor u als voor de betrokken hulpverleners een belangrijk hulpmiddel. Om ervoor

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Wondroos

Patiënteninformatie. Wondroos Patiënteninformatie Wondroos Inhoud Inleiding... 3 Wat is wondroos?... 3 Hoe ontstaat wondroos?... 3 Waar komt wondroos voor?... 3 Wat zijn de tekens van wondroos?... 3 Hoe wordt wondroos behandeld?...

Nadere informatie

MDL. Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

MDL. Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa MDL Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inhoudsopgave Algemeen 4 Werking 4 Gebruik 5 Bijwerkingen 5 Stoppen met Predni(so)lon 7 Interactie met andere geneesmiddelen 8 Vaccinaties

Nadere informatie

DRBR0721. SIRT Selectieve Interne RadioTherapie

DRBR0721. SIRT Selectieve Interne RadioTherapie DRBR0721 SIRT Selectieve Interne RadioTherapie Geachte heer Geachte mevrouw U wordt in de nabije toekomst of u bent nu reeds in het Ziekenhuis Oost- Limburg opgenomen op de dienst gastro-enterologie voor

Nadere informatie

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen

Nadere informatie

Behandeling van psoriasis met methotrexaat

Behandeling van psoriasis met methotrexaat Behandeling van psoriasis met methotrexaat In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten om voor de behandeling van uw psoriasis methotrexaat te gaan gebruiken. In deze folder leest u hoe dit middel werkt

Nadere informatie

Centrale katheter via de arm (PICC) Oncologisch dagcentrum

Centrale katheter via de arm (PICC) Oncologisch dagcentrum Centrale katheter via de arm (PICC) Oncologisch dagcentrum Inleiding U bent door uw behandelend arts naar de afdeling Radiologie verwezen om een katheter via de arm (PICC) in te laten brengen. Deze ingreep

Nadere informatie

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden?

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden? METHOTREXAAT 1173 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de werking en bijwerkingen van Methotrexaat. De folder is bedoeld voor psoriasispatiënten die behandeld worden met Methotrexaat. Wat is

Nadere informatie

Lichaamshygiëne en huidverzorging Aandachtspunten en praktische tips

Lichaamshygiëne en huidverzorging Aandachtspunten en praktische tips Lichaamshygiëne en huidverzorging Aandachtspunten en praktische tips Lut Jenkins, patiëntenacademie 16 mei 2011 1 1 Dagelijkse hygiëne en de huid? 2 2 Dagelijkse hygiëne Indien te agressief: beschadiging

Nadere informatie

Hormonale therapie bij borstkanker

Hormonale therapie bij borstkanker Hormonale therapie bij borstkanker Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Operatie, bestraling en chemotherapie zijn de meest bekende behandelmethoden bij kanker. Bij bepaalde soorten kanker

Nadere informatie

Zorg bij hart- en vaatziekten

Zorg bij hart- en vaatziekten Zorg bij hart- en vaatziekten Inhoud Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 4 Voorkomen van hart- en vaatziekten 5 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen 6 De Hartstichting

Nadere informatie

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg Borstcentrum Bernhoven Yvonne Paquay Chirurg Klachten van de borst? Verwijzing naar het borstcentrum voor analyse en zonodig behandeling 2 3 4 Verwijsredenen: > Knobbeltje voelbaar > BOBZ (de bus) > Controle

Nadere informatie

U wordt behandeld met chemotherapie. Tijdens de periode van deze behandeling, zult u worden begeleid door de verpleegkundig consulent oncologie.

U wordt behandeld met chemotherapie. Tijdens de periode van deze behandeling, zult u worden begeleid door de verpleegkundig consulent oncologie. U wordt behandeld met chemotherapie. Tijdens de periode van deze behandeling, zult u worden begeleid door de verpleegkundig consulent oncologie. Verpleegkundig consulent oncologie De verpleegkundige consulent

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Neuroblastoom. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Neuroblastoom. www.kinderneurologie.eu Neuroblastoom Wat is een neuroblastoom? Een neuroblastoom is een kwaadaardig kankergezwel (tumor) wat ontstaan is uit een bepaald type zenuwweefsel. Dit zenuwweefsel wordt het sympathische zenuwstelsel

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran )

Azathioprine (Imuran ) Azathioprine (Imuran ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder AZA uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij misselijkheid

Voedingsadviezen bij misselijkheid Voedingsadviezen bij misselijkheid Ziekenhuis Gelderse Vallei 2 Als gevolg van diverse behandelingen bij kanker kunnen klachten ontstaan die het eten en drinken bemoeilijken. Een veel voorkomende klacht

Nadere informatie

Herken je 3 of meer van bovenstaande symptomen, dan heb je mogelijk een tekort aan schildklierhormoon.

Herken je 3 of meer van bovenstaande symptomen, dan heb je mogelijk een tekort aan schildklierhormoon. Check je hormonen. Zijn je hormonen in balans? Doe de zelftest en check je hormoonhuishouding. Schildklierhormoon verantwoordelijk voor oa stofwisseling. Symptomen te weinig schildklierhormoon Checklist.

Nadere informatie

Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen. Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout

Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen. Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout Dieetadvies tijdens en na oncologische behandelingen Tinne Roodhooft- Onco- diëtiste AZ Herentals Lies Schrauwen Onco diëtiste AZ Turnhout Overzicht Taak oncodiëtiste Ondervoeding bij kanker Voedingsadvies

Nadere informatie

Dikke-darmkanker. vrijdag 24 april 2015. Bas van Balkom MDL-arts

Dikke-darmkanker. vrijdag 24 april 2015. Bas van Balkom MDL-arts Dikke-darmkanker Bas van Balkom MDL-arts Inhoud Darmkanker en risicofactoren Lichamelijke klachten bij darmkanker Endoscopie (inwendig darmonderzoek) Vervolgonderzoeken Behandeling 2 Darmkanker 13.000

Nadere informatie

Inleiding In deze folder leest u meer over de diagnose maagkanker, de onderzoeken en de behandelmogelijkheden.

Inleiding In deze folder leest u meer over de diagnose maagkanker, de onderzoeken en de behandelmogelijkheden. MAAGKANKER 17852 Inleiding In deze folder leest u meer over de diagnose maagkanker, de onderzoeken en de behandelmogelijkheden. Maagkanker is een kwaadaardige tumor in de maag, het wordt ook wel maagcarcinoom

Nadere informatie

STARTEN MET CHEMOTHERAPIE CISPLATINUM - GEMCITABINE ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN. Oncologie/0159

STARTEN MET CHEMOTHERAPIE CISPLATINUM - GEMCITABINE ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN. Oncologie/0159 STARTEN MET CHEMOTHERAPIE CISPLATINUM - GEMCITABINE ENKELE BELANGRIJKE RAADGEVINGEN Oncologie/0159 We geven u enkele handige tips om bijwerkingen te vermijden of te behandelen en vermelden wanneer u best

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Therapie XELODA

Patiënteninformatie. Therapie XELODA Patiënteninformatie Therapie XELODA Inhoud Inleiding... 3 Hoe werkt Xeloda?... 3 Verloop van de therapie... 4 Waar wordt de therapie toegediend?... 4 Richtlijnen bij het gebruik van Xeloda... 4 Mogelijke

Nadere informatie

Oncologisch dagziekenhuis. Wat is kanker? Wat is chemotherapie? Hoe wordt chemotherapie toegediend?

Oncologisch dagziekenhuis. Wat is kanker? Wat is chemotherapie? Hoe wordt chemotherapie toegediend? Oncologisch dagziekenhuis Beste patiënt, U hebt van uw arts vernomen dat u chemotherapie moet krijgen voor de behandeling van uw ziekte. Door middel van deze brochure willen we u algemene informatie geven

Nadere informatie