Science+ leerjaar 1 4 x 45 min, werk allen of in duo s. module 1: het oog

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Science+ leerjaar 1 4 x 45 min, werk allen of in duo s. module 1: het oog"

Transcriptie

1 Science+ leerjaar 1 4 x 45 min, werk allen of in duo s. module 1: het oog Je kijkt je ogen uit! Een uitdrukking die regelmatig gebruikt wordt als er veel te zien is. Denk maar aan de kermis of aan de Efteling. Toch zijn er ook momenten dat je niet zoveel ziet, bijvoorbeeld in het donker of als je slaapt. Deze module gaat over van alles wat met de ogen te maken heeft; de opbouw van een oog, hoe kijk je nu eigenlijk en op welke manier kun je je eigen ogen voor de gek houden. Je komt veel onderdelen tegen (diepte zien, gezichtsbedrog, microscopie) die in de andere modules nog een keer terug komen. Zo kun je ontdekken hoe de diverse science+ vakken (natuurkunde, scheikunde en biologie) dezelfde onderwerpen vaak op verschillende manieren onderzoeken. Hoe ga je aan de slag? Lees de teksten aandachtig door, en bestudeer ook de afbeeldingen. Vervolgens maak je de opdrachten. Die opdrachten vind je aan het einde van elke deelonderwerp. Je werkt samen, maar dat betekent niet dat ieder de helft maakt. Samenwerken is overleggen over de antwoorden, maar wel zelf over alles blijven nadenken. Gymnasium Novum science+ leerjaar 1 - module het oog 1

2 De volgende onderwerpen worden behandeld: 1. De ogen goed beschermd. 2. Bouw van het oog. 3. Werking van het oog. 4. Scherp kunnen zien. 5. Lenzen of een bril. 6. Diepte zien. 7. Optische illusie. Deze module wordt afgesloten met een schriftelijke toets. Voor de toets krijg je de antwoorden op de vragen uit deze module uitgedeeld. 1. De ogen goed beschermd. Je ogen zijn kwetsbaar. Gelukkig liggen ze goed beschermd in de oogkassen van je schedel. Maar het oog wordt op meerdere manieren beschermd. De wimpers en oogleden zorgen ervoor dat er niet gemakkelijk stofdeeltjes in het oog kunnen komen. De wenkbrauwen zorgen ervoor dat er geen zweet vanaf je voorhoofd in je ogen terecht kan komen. De oogbol zelf is ook sterk. De buitenste laag, het harde oogvlies, zorgt voor de stevigheid van de bol. Deze witte laag is aan de voorzijde gelukkig doorzichtig. De doorzichtige kant is ook stevig en wordt hoornvlies genoemd. In paragraaf 2 meer over de bouw van de oogbol en in paragraaf 3 over de bescherming tegen teveel licht en het voorkomen van uitdroging. 2. Bouw van het oog. oogkas afb. 1 menselijke schedel afb. 2 dwarsdoorsnede oog, bovenaanzicht. De oogbol bestaat uit vele onderdelen. Allereerst bestaat de bol uit 3 lagen. De buitenste laag heet het harde oogvlies, de middelste laag het vaatvlies en de binnenste laag het netvlies. Op het netvlies liggen lichtgevoelige cellen die licht omzetten in elektrische signaaltjes, impulsen, die worden vervoerd naar de hersenen. Impulsen worden door zenuwcellen vervoerd. Al deze zenuwcellen samen vormen de oogzenuw. Door deze zenuw verlaten de impulsen het oog. Gymnasium Novum science+ leerjaar 1 - module het oog 2

3 Door de oogspieren kun je je oogbol bewegen. Er zijn zes oogspieren per oog. Er zitten ook meerdere spieren in je oogbol. Zo heb je spieren die de vorm van de lens (tijdelijk) kunnen veranderen en zorgen andere spieren ervoor dat de juiste hoeveelheid licht in het oog komt. Het oog wordt grotendeels opgevuld met het glasachtig lichaam. Dit onderdeel zorgt ervoor dat het oog een bol blijft en stevig is. Het licht dat het oog binnenkomt via het hoornvlies gaat door de voorste oogkamer, valt door de pupil, gaat door de lens, door het glasachtig lichaam totdat het op het netvlies valt. Daar schijnt het op de lichtgevoelige cellen. 3. Werking van het oog. Licht dat op het oog valt zal door diverse onderdelen van het oog worden afgebogen. Het hoornvlies, de voorste oogkamer, maar vooral de ooglens buigen het licht af. De lichtstralen die precies midden op de lens vallen worden niet afgebogen; de lichtstralen die meer aan de rand van de lens het oog binnenkomen wel (zie bron 4). De lens buigt de lichtstralen zo af dat het beeld van het voorwerp ondersteboven op het netvlies komt. Gelukkig zorgen je hersenen er weer voor dat je niet alles op zijn kop ziet! De hersenen krijgen informatie van de zintuigcellen in de ogen. Hier liggen twee typen zintuigcellen: kegeltjes en staafjes. De staafjes geven informatie over of iets donker of licht is. Je kunt het vergelijken met zwartwit. De staafjes geven al impulsen aan de hersenen als er maar heel weinig licht is. Als het s avonds donker is kun je geen kleuren afb. 3 oogbol met oogspieren Voorwerpen kunnen op twee manieren zichtbaar zijn. 1) lichtbron: De vlam van de kaars zendt zelf lichtstralen uit. De gaan alle kanten op. Voor de eenvoud zijn er hier slechts afb. 3 oogbol twee met getekend oogspieren in blauw. 2) weerkaatst licht: Licht van andere lichtbronnen weerkaatst op voorwerpen. De weerkaatste lichtstralen die ons netvlies bereiken zorgen ervoor dat het voorwerp zichtbaar is. Je ziet hier twee weerkaatste lichtstralen getekend in rood. Lenswerking: De lens zorgt ervoor dat de lichtstralen weer netjes bij elkaar komen, precies op het netvlies. Dat geeft een scherp beeld. Het beeld staat wel ondersteboven. afb. 4 lichtbreking door de ooglens Gymnasium Novum science+ leerjaar 1 - module het oog 3

4 zien. Je ziet dan contrasten. De kegeltjes beginnen pas te werken als er meer licht is. Zij geven kleurinformatie door. Er zijn drie typen kegeltjes. De een is gevoelig voor rood licht, de ander voor groen en de laatste voor blauw licht. Toch kun je meer kleuren zien. In je hersenen worden de impulsen samengevoegd zodat je ook andere kleuren kunt ervaren. Bij wit licht worden alle drie de kegeltjes geactiveerd. De kegeltjes liggen in je gele vlek. Deze ligt in het midden van het netvlies, recht tegenover de pupil. Hier liggen zoveel kegeltjes zodat er bijna geen plaats is voor kegeltjes. Met dat deel van het oog kun je dus goed kleuren waarnemen en kun je gedetailleerd zien. De staafjes vind je juist op de rest van het netvlies. Als je recht vooruit kijkt valt het onderwerp op de gele vlek, waardoor je het onderwerp gedetailleerd kunt zien. In het donker kan je dus juist recht vooruit kijkend minder goed zien dan aan de randen. Je kunt namelijk tot wel 80 graden links en rechts om het centrum van het beeld zien. Dit noemen we het perifeer beeld. In module 11 over diepte zien komen we hier op terug. Als het donker zullen je ogen zoveel mogelijk licht opvangen. Dit gebeurt doordat de pupil dan groot is en zo de maximale hoeveelheid licht binnenlaat in het oog. Als er meer licht uit de omgeving op het oog valt zal de pupil kleiner worden. kegeltjes staafjes kleuren zien contrasten zien 3 typen 1 type veel licht nodig / hoge drempelwaarde weinig licht nodig / lage drempelwaarde veel in gele vlek veel naast gele vlek bron 5 kegeltjes en staafjes Drempelwaarde De minimale prikkel waarbij een zintuigcel een impuls afgeeft wordt de drempelwaarde genoemd. bron 6 drempelwaarde afb. 7 foto van netvlies met duidelijk zichtbare gele vlek Werking van de pupil Bij zwak licht verwijdt de pupil zich om zo veel mogelijk licht op het lichtgevoelige netvlies toe te laten. Bij fel licht vernauwt hij zich. Deze processen worden gestuurd door twee sets spieren in de gekleurde iris. 1. Gespannen kringspieren 2. Ontspannen radiale spieren 3. Vernauwde pupil 4. Ontspannen kringspieren 5. Gespannen radiale spieren 6. Verwijde pupil bron 8 de werking van de pupil Gymnasium Novum science+ leerjaar 1 - module het oog 4

5 4. Scherp kunnen zien. De lens in je oog zorgt er voor dat er een scherp beeld van het voorwerp waarnaar je kijkt op het netvlies komt. Je kunt niet alleen voorwerpen van dichtbij scherp zien, maar ook van veraf. Dat is mogelijk omdat de lens platter of boller kan worden. Met een bolle lens zie je voorwerpen van dichtbij scherp en met een platte lens zie je voorwerpen van veraf scherp. Het boller worden van de lens heet accommoderen en wordt uitgevoerd door een kringspier, het straallichaam. De lens hangt aan lensbandjes in het straalvormige lichaam (de spier dus). bron 9 accommoderen van de ooglens Als het straallichaam gespannen is, dan hangen de lensbandjes slap, en neemt de lens zijn natuurlijke vorm in. De lens is dan bol. Je kunt dan goed dichtbij zien. Als het straallichaam ontspannen is, dan staan de lensbandjes straks gespannen en trekken ze de ooglens platter. Zo kun je goed in de verte kijken. Je kunt dit gemakkelijk onthouden door te weten dat staren, in de verte, ontspannend is. Je hoeft het straallichaam immers niet aan te spannen! bron 10 accommoderen, de rol van het straallichaam Soms is een voorwerp te dichtbij om het scherp te zien. Je lens kan niet nog boller worden. De afstand waarop je een voorwerp dichtbij nog net scherp kunt zien wordt nabijheidspunt genoemd. Als je ouder wordt neemt de elasticiteit van de oogbol af. Het oog kan dan minder bol worden. Je hebt dan problemen met dichtbij zien. Het nabijheidspunt verschuift dus met de jaren. Dat is de reden dat vele 50 jarigen met gestrekte armen de krant moeten lezen. Hoe kun je dit probleem oplossen? Gymnasium Novum science+ leerjaar 1 - module het oog 5

6 5. Lenzen of een bril? Je kunt veel oogproblemen oplossen door lenzen te gebruiken. Dit kan in de vorm van contactlenzen of een bril. Een lens helpt de ooglens met het afbuigen van licht. Het afbuigen van licht wordt lichtbreking genoemd. In bron 11 kun je zien hoe een lens ervoor kan zorgen dat een oog met een afwijking toch een scherp beeld op het netvlies kan krijgen. De meeste oogafwijkingen die door een lens gecorrigeerd kunnen worden veroorzaakt dat het oog niet helemaal bolvormig is. Het oogas is dan te lang of te kort. Als je jong bent kun je een kleine afwijking soms corrigeren door het straallichaam wat extra aan te spannen. Dit is wel vermoeiend en kan hoofdpijn veroorzaken. Een dragen van een bril of contactlenzen is in dat geval een oplossing. Een contactlens drijft op het hoornvlies. Er is een grote variatie aan contactlenzen. Zo heb je harde en zachte lenzen en is de ene weer meer zuurstofdoorlatend dan de ander. Een contactlensspecialist, opticien of optometrist kan je adviseren welke lenzen het best geschikt voor je zijn. Lenzen moeten goed schoon gemaakt worden. De poriën kunnen verstopt raken door eiwitresten en kunnen ook allerlei vervelende ontstekingen geven aan de ogen. Oudere mensen hebben vaak een leesbril nodig. Deze bril heeft ook plus glazen, zodat zij ook op korte afstand nog goed kunnen zien. Ook is het mogelijk een bril met een apart leesgedeelte te hebben. Dan heeft de onderkant van het glas een andere sterkte dan de bovenkant. We spreken dan van een multifocale bril of een varifocus bril. A B C D E F A: goed werkend oog B: verziend oog, problemen met dichtbij zien C: verziend oog met positieve lens (bolle lens / + glas) D: bijziend oog, problemen met veraf zien E: bijziend oog met negatieve lens (holle lens / - glas) bron 11 lichtbreking bij oogafwijkingen bron 12 leesbril Bron 13 multifocaal glas Gymnasium Novum science+ leerjaar 1 - module het oog 6

7 6. Diepte zien. Eerst nog een klein proefje: zoek een voorwerp in de klas, niet te dichtbij, wat je gaat bekijken. Doe een hand voor je linkeroog en kijk naar het voorwerp. Beweeg je hoofd niet. Haal je hand van je linkeroog en doe hem voor je rechteroog, kijk nogmaals naar het voorwerp. Als het goed is, valt het op dat je twee keer net iets anders ziet (en is dat niet het geval, dan moet je de proef wel herhalen). Met beide ogen zie je het voorwerp, maar wat je eromheen ziet kan een beetje verschillend zijn. Je twee ogen zien dus niet helemaal hetzelfde. In je hersenen wordt het beeld van twee ogen samengevoegd tot één beeld. Je hebt bij biologie geleerd dat je hersenen uit twee delen bestaan. In beide delen van je hersenen komt een deel van beide beelden terecht en wordt daar verwerkt. Op die manier kun je diepte zien. bron 14 diepte zien bron Optische illusie De hersenen verwerken de impulsen die van de ogen afkomen. Dat gebeurt niet altijd helemaal goed. Dat heeft niets te maken met je ogen, maar wel met je verwachting, wat je denkt te gaan zien. bron 16 Kijk naar de voorbeelden op deze pagina. 1. Het kleine meisje (bron 15) is tocht echt 2 keer even groot afgebeeld, meet maar na. 2. Wat staat er in het midden, 13 of B 3. Zijn dat knikkers op een plankje, of Probeer maar eens zo n doosje te timmeren... bron 17 Tijdens de eerste Novumdagen zijn jullie bij de Escher tentoonstelling geweest. Zijn werken zijn goede voorbeelden van optische illusies. bron 18 Gymnasium Novum science+ leerjaar 1 - module het oog 7

8 2. met andere ogen. De ogen van dieren. Wij mensen kunnen kleuren zien, een beetje zien in het donker en ook nog diepte zien. Lang niet alle dieren kunnen dat ook allemaal. Veel dieren hebben ogen die veel minder zien dan onze ogen, maar vaak hebben die dieren dat ook helemaal niet nodig en zijn ze op andere manieren toegerust om hun leven te lijden. Verschillende soorten ogen. Oogvlekken zijn de meest eenvoudig ogen. Het zijn eigenlijk geen ogen, maar lichtgevoelige cellen. Alleen licht of donker wordt onderscheiden. Veel wormensoorten hebben deze oogvlekken. De oogvlekken zitten verspreid over het hele lichaam van de worm. Bekerogen zijn oogvlekken in de vorm van een beker. Bijvoorbeeld slakken hebben bekerogen. Met deze ogen kan een slak bepalen uit welke richting het licht komt. Doordat de bekerogen op steeltjes zitten kan een slak om zich heen kijken. Facetogen of samengestelde ogen. Een heleboel piepkleine oogjes in een groep bij elkaar. Elk facetoog bestaat uit een lens met daarachter een lichtgevoelige cel. Insecten hebben facetogen. Ieder oogje ziet een apart beeld. Insecten zien de wereld waarschijnlijk als een mozaïek van stipjes. Hierdoor Gymnasium Novum science+ leerjaar 1 - module het oog 8

9 kunnen ze wel heel goed bewegingen waarnemen. En hoe meer oogjes, hoe beter het beeld. Een libel heeft enorm goede facetogen met meer dan oogjes. Daarmee ziet hij een beeld dat zo scherp is als een slechte grofkorrelige krantenfoto. Spinnen (als voorbeeld) Een spin heeft acht ogen waarmee hij zijn omgeving in de gaten houdt. Deze acht ogen zijn niet allemaal hetzelfde. Zo heeft bijvoorbeeld de Jachtspin twee hoofdogen. Deze twee ogen zitten voor in de kop. De andere ogen zijn bijogen, die niet kunnen bewegen en twee aan twee verspreid over de kop zitten. Ze kijken in alle richtingen. Sommige paren zijn bedoeld om dichtbij te zien, andere veraf. Het is onbekend of de spin alle bij-ogen tegelijk gebruikt of dat hij steeds overschakelt naar een ander paar ogen. Zoogdieren, vogels en vissen. Alle zoogdieren, vogels en vissen hebben ogen met een doorzichtig hoornvlies. Daarachter zit de pupil en de lens. De lens kan boller en platter worden, waardoor ze scherp kunnen zien. Niet alleen het soort ogen dat een dier heeft bepaalt wat hij of zij ziet, maar ook de plaats van de ogen. Bij ons mensen staan de ogen naar voren gericht, bij bijvoorbeeld een paard, staan de ogen veel meer aan de zijkant van het hoofd. Hoeveel je van de omgeving in een keer kunt zien wordt gezichtsveld genoemd. Voor prooidieren, als konijnen, herten en vele anderen is het heel belangrijk dat ze een groot gezichtsveld hebben. Ze hebben dan een grotere kans om aan een roofdier te ontkomen. Een nadeel van een groot gezichtsveld is dat je weinig diepte ziet. Een roofdier Gymnasium Novum science+ leerjaar 1 - module het oog 9

10 heeft niet zo n groot gezichtsveld, maar kan veel diepte zien. Op die manier kan het dier een juiste inschatting maken om een prooidier te kunnen vangen. Roofvogels zoals een buizerd of een torenvalk moeten vanaf grote hoogte een prooi vinden en vangen. Hun ogen staan dan ook recht van voren in de kop. De ogen van buizerds bevatten bovendien per vierkante millimeter netvlies 5 keer zoveel lichtgevoelige zintuigjes als op het netvlies in onze ogen. Per oog hebben buizerds ook nog twee gele vlekken: Een verlengde gele vlek, waardoor ze veel details kunnen zien uit een groot deel van de omgeving. Een cirkelvormige gele vlek precies in het verlengde van het blikveld waarmee ze diepte zien. Deze gele vlek werkt als een soort verrekijker. Roofvogels zien dus een uitgestrekt landschap met daarin in het midden een uitvergrote prooi. De tweede gele vlek werkt als een soort verrekijker. Kleuren zien? Wij zien met de kegeltjes uit ons netvlies kleuren. Er zijn kegeltjes voor de kleuren rood groen en blauw. Doordat de informatie van kegeltjes in onze hersenen gecombineerd wordt zien wij veel meer kleuren. De meeste dieren zien kleuren niet zoals wij mensen die zien. Zij bezitten misschien maar twee soorten kegeltjes of missen bepaalde soorten kegeltjes. Paarden bijvoorbeeld onderscheiden alleen groentinten en grijstinten. Ze zijn in staat om hiermee gras te onderscheiden en dat is voor een paard belangrijk. Honden hebben kegeltjes voor groen en voor blauw, maar onderscheiden geen rode tinten. Katten hebben heel weinig kegeltjes en onderscheiden heel weinig kleuren. Bijen zijn in staat om ultraviolet licht te onderscheiden (de kleur waardoor wij mensen bruin worden). Op die manier kunnen bijen nectar in bloemen vinden. Op bloemen zit iets dat honingmerk wordt genoemd. Lijntjes die door UV licht zichtbaar worden voor de bij. Hierdoor weet de bij waar de nectar verstopt zit. Alle voorwerpen die warmer zijn dan hun omgeving zenden infrarode stralen uit. Dat wordt gevoeld als warmte. Sommige slangen (adders bijvoorbeeld) en veel vissen kunnen infrarode stralen zien. Gymnasium Novum science+ leerjaar 1 - module het oog 10

11 Adders hebben komvormige instulpingen tussen hun neus en hun ogen. In de instulpingen zitten warmtezintuigjes waarmee infrarood wordt waargenomen. Doordat de slang deze zintuigjes aan beide kanten van zijn neus heeft zitten, kan hij het infrarood met diepte waarnemen. Een slang kan zo een muis in het donker opmerken en bejagen. Nachtdieren en zien. In het donker vangen kegeltjes te weinig licht op om een impuls op te wekken. Nachtdieren hebben daarom geen kegeltjes op het netvlies, alleen staafjes. Nachtdieren onderscheiden dus alleen grijstinten. Nachtdieren hebben nog een aantal aanpassingen om s nachts goed te kunnen zien. 1. Grote ogen, met pupillen die ook heel groot kunnen worden. Het beetje licht dat door de pupil op het netvlies valt, kan zo maximaal benut worden. Bijvoorbeeld kattenogen. 2. Nachtdieren kunnen enorm veel staafjes in het netvlies hebben, ook weer om zoveel mogelijk het licht dat wel aanwezig is te benutten. 3. Een soort van spiegel. Deze spiegel bestaat uit een laag speciale cellen die achter het netvlies zit. Deze laag cellen kaatst het licht nog een keer terug naar het netvlies. Zo vangt het netvlies het beetje licht extra goed op. Deze spiegel kun je zien als de ogen van een kat of een konijn s avonds oplichten door bijvoorbeeld een lamp van een auto. Bronnenlijst afbeeldingen: Gymnasium Novum science+ leerjaar 1 - module het oog 11

Waarneming zintuig adequate prikkel fysiek of chemisch zien oog licht fysiek ruiken neus gasvormige

Waarneming zintuig adequate prikkel fysiek of chemisch zien oog licht fysiek ruiken neus gasvormige Paragraaf 7.1 prikkel Signalen die een zintuigcel uit de omgeving opvangt actiepotentiaal Verschil in elektrische lading over de membraan van een zenuwcel op het moment van een impuls adequate prikkel

Nadere informatie

Zintuigelijke waarneming

Zintuigelijke waarneming Zintuigelijke waarneming Biologie Havo klasse 5 HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai Doelstellingen De student moet de verschillende typen zintuigen kunnen opnoemen

Nadere informatie

Docent: A. Sewsahai Thema: Zintuigelijke waarneming

Docent: A. Sewsahai Thema: Zintuigelijke waarneming HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] ARTHUR A. HOOGENDOORN ATHENEUM - VRIJE ATHENEUM - AAHA Docent: A. Sewsahai Thema: Zintuigelijke waarneming De student moet de verschillende typen

Nadere informatie

Gebruik module 1 bij het beantwoorden van de vragen. Indien je het antwoord hierin niet kunt vinden dan mag je andere bronnen gebruiken.

Gebruik module 1 bij het beantwoorden van de vragen. Indien je het antwoord hierin niet kunt vinden dan mag je andere bronnen gebruiken. Science+ leerjaar 1 module: het oog 4 x 45 min, werk in duo s. vragenblad Gebruik module 1 bij het beantwoorden van de vragen. Indien je het antwoord hierin niet kunt vinden dan mag je andere bronnen gebruiken.

Nadere informatie

Lens plat of lens bol?

Lens plat of lens bol? Lens plat of lens bol? Lens plat of lens bol? In de verte kijken: plat Spannen kringspieren of radiale spieren in iris? Spannen kringspieren of radiale spieren in iris? Van donker naar licht: pupil wordt

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Oog Inleiding De meeste mensen hebben 5 zintuigen. Het gezichtsvermogen om te zien, het gehoor om te horen, de reuk om te ruiken, de smaak om te proeven en het gevoel om te voelen. Met zintuigen maak je

Nadere informatie

> Lees Niels heeft een bril.

> Lees Niels heeft een bril. LB 8-70. Ik zie een oog > Kijk naar de afbeeldingen op bladzijde 8 in je boek en lees Beschermen. Vul in. Je vooral tegen zweet. beschermen je ogen Kijk naar de doorsnede van het oog. Kleur de volgende

Nadere informatie

Thema 7Oog, oogafwijkingen en oogcorrecties

Thema 7Oog, oogafwijkingen en oogcorrecties 07-01-2005 10:27 Pagina 1 Oog, oogafwijkingen en oogcorrecties Inleiding Het oog is een zeer gevoelig en bruikbaar optisch instrument. In figuur 2.56 zie je een aantal doorsnedentekeningen van het menselijk

Nadere informatie

1.1 Het oog. 1.1.1 Beschermende delen van het oog. Deel 1 Hoe verkrijgen organismen informatie over hun omgeving?

1.1 Het oog. 1.1.1 Beschermende delen van het oog. Deel 1 Hoe verkrijgen organismen informatie over hun omgeving? 1.1 Het oog 1.1.1 Beschermende delen van het oog Door welke delen worden je ogen beschermd? Vul de juiste benaming in. Geef telkens de functie van de delen. Delen Functie 1 2 3 4 5 6 1.1 Het oog 1 1.1.2

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Visuele Perceptie Oktober 2015 Theaterschool OTT-1 1 Visuele Perceptie Op tica (Gr.) Zien leer (der wetten) v.h. zien en het licht. waarnemen met het oog. Visueel (Fr.) het zien betreffende. Perceptie

Nadere informatie

refractie-afwijking patiënteninformatie

refractie-afwijking patiënteninformatie patiënteninformatie refractie-afwijking Uw oogarts of orthoptist heeft een refractie-afwijking vastgesteld bij u of uw kind. Dit kan worden gecorrigeerd met een bril of contactlenzen. Wat is een refractie-afwijking?

Nadere informatie

Refractie-afwijking. Deze folder biedt in informatie over niet-scherp zien ten gevolge van een refractie-afwijking en de mogelijke correctiemiddelen.

Refractie-afwijking. Deze folder biedt in informatie over niet-scherp zien ten gevolge van een refractie-afwijking en de mogelijke correctiemiddelen. Refractie-afwijking Deze folder biedt in informatie over niet-scherp zien ten gevolge van een refractie-afwijking en de mogelijke correctiemiddelen. Hoe vormt een oog een scherp beeld en wat is refractie?

Nadere informatie

Refractie afwijkingen. Niet scherp zien ten gevolge van refractie afwijkingen

Refractie afwijkingen. Niet scherp zien ten gevolge van refractie afwijkingen Refractie afwijkingen Niet scherp zien ten gevolge van refractie afwijkingen Inhoudsopgave 1 Hoe vormt een oog een scherp beeld en wat is refractie... 1 2 Wat verstaat men onder refractieafwijkingen en

Nadere informatie

Niet scherp zien door een refractieafwijking.

Niet scherp zien door een refractieafwijking. Oogheelkunde Niet scherp zien door een refractieafwijking. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Hoe vormt een oog een scherp beeld en wat is refractie?

Nadere informatie

Samenvatting Natuurkunde Hoofdstuk 2 Licht. Wat moet je leren/ kunnen voor het PW H2 Licht?

Samenvatting Natuurkunde Hoofdstuk 2 Licht. Wat moet je leren/ kunnen voor het PW H2 Licht? Wat moet je leren/ kunnen voor het PW H2 Licht? Alles noteren met significantie en in de standaard vorm ( in hoeverre dit lukt). Eerst opschrijven wat de gegevens en formules zijn en wat gevraagd wordt.

Nadere informatie

Handleiding Oogfunctiemodel

Handleiding Oogfunctiemodel Handleiding Oogfunctiemodel 300132 De mogelijkheden van het oog functiemodel zijn: - beeldvorming, met een positieve lens - gekleurde voorwerpen zien - accommoderen; werking van de ooglens - oogafwijkingen

Nadere informatie

Docentenhandleiding Oogfunctiemodel

Docentenhandleiding Oogfunctiemodel Docentenhandleiding Oogfunctiemodel 300132 De mogelijkheden van het oogfunctiemodel zijn: - beeldvorming, met een positieve lens - gekleurde voorwerpen zien - accommoderen; werking van de ooglens - oogafwijkingen

Nadere informatie

- Prikkels worden opgevangen - Prikkels worden omgezet in impulsen (elektrische stroomstootjes)

- Prikkels worden opgevangen - Prikkels worden omgezet in impulsen (elektrische stroomstootjes) Samenvatting Thema 7: Zintuiglijke waarneming Basisstof 1 Prikkel: invloed van buitenaf (milieu) op een organisme Adequate prikkel: de prikkel die geschikt is voor een bepaald zintuig: - Lichtprikkels

Nadere informatie

Zonder zintuigen weet je niet wat er om je heen gebeurt. Daarom gebruik je oren, je ogen, je neus, je huid en je tong.

Zonder zintuigen weet je niet wat er om je heen gebeurt. Daarom gebruik je oren, je ogen, je neus, je huid en je tong. Naam: DE ZINTUIGEN OOG, NEUS EN MOND Zintuigen. Doe je ogen eens dicht. Doe eens oordopjes in je oren. Weet je nu nog wel waar je bent? Ben je binnen of buiten? Schijnt de zon? Of regent het? Dat kun je

Nadere informatie

Samenspel. Anatomie oog, lenzen, gele vlek, kegels / staafje 17.2 behind blue eyes

Samenspel. Anatomie oog, lenzen, gele vlek, kegels / staafje 17.2 behind blue eyes HFST 17 Samenspel Samenspel 17.1 Een ogenblik Anatomie oog, lenzen, gele vlek, kegels / staafje 17.2 behind blue eyes Hersenen, ganglioncellen, bipolairecellen, zichtbaar licht 17.3 Zie je wat je ziet?

Nadere informatie

het oog > bijziendheid > verziendheid > leeftijdverziendheid > astigmatisme

het oog > bijziendheid > verziendheid > leeftijdverziendheid > astigmatisme Algemeen (emmetroop oog) Een bril of een contactlens wordt in de meeste gevallen toegepast om een brekingsfout van het oog te corrigeren. Er zijn verschillende brekingsfouten. verziendheid en de bijziendheid.

Nadere informatie

ZINTUIGEN: GEVOELIGE ANTENNES

ZINTUIGEN: GEVOELIGE ANTENNES ZINTUIGEN: GEVOELIGE ANTENNES 1 K u n je a l l e s w a a r n e m e n? Met behulp van je zintuigen heb je steeds contact met je omgeving Hoe zou het zijn zonder zintuigen? Zelfs als je maar één zintuig

Nadere informatie

Oog. Netvlies: Ooglens: Voor de stralengang in het oog van lichtstralen zijn de volgende drie onderdelen belangrijk.

Oog. Netvlies: Ooglens: Voor de stralengang in het oog van lichtstralen zijn de volgende drie onderdelen belangrijk. Oog Voor de stralengang in het oog van lichtstralen zijn de volgende drie onderdelen belangrijk. Netvlies: Ooglens: Op het netvlies bevinden zich lichtgevoelige zintuigcellen; staafjes en kegeltjes (voor

Nadere informatie

B Accommodatie van de ooglens

B Accommodatie van de ooglens DEEL DEEL DEEL B Accommodatie van de ooglens Een normaal oog is zo gebouwd dat het in rusttoestand een beeld van een ver gelegen voorwerp juist op het netvlies vormt. De voorwerpen die je waarneemt, staan

Nadere informatie

Waarom zien veel mensen onscherp?

Waarom zien veel mensen onscherp? Refractie afwijking Waarom zien veel mensen onscherp? Om scherp te zien moeten lichtstralen uit de buitenwereld precies op het netvlies van het oog samenvallen. Het hoornvlies en de lens in het oog zorgen

Nadere informatie

Oogheelkunde. Patiënteninformatie. Brilsterkte bij kinderen. Slingeland Ziekenhuis

Oogheelkunde. Patiënteninformatie. Brilsterkte bij kinderen. Slingeland Ziekenhuis Oogheelkunde Brilsterkte bij kinderen i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw kind heeft zojuist een druppeltest (skiascopie) gehad. Uit de test is gebleken dat uw kind een bril nodig heeft

Nadere informatie

Nadelen multifocale kunstlens 8 Voordelen van een multifocale kunstlens 9 Verzekering, eigen bijdrage 9

Nadelen multifocale kunstlens 8 Voordelen van een multifocale kunstlens 9 Verzekering, eigen bijdrage 9 Een korte uitleg over de werking van het oog: De ooglens zit direct achter de pupil (de zwarte opening) en het regenboogvlies (het gekleurde deel van het oog, de iris). De ooglens en het hoornvlies zorgen

Nadere informatie

Scheelzien, luie ogen en brillen bij kinderen

Scheelzien, luie ogen en brillen bij kinderen OOGHEELKUNDE Scheelzien, luie ogen en brillen bij kinderen KINDEREN Scheelzien, luie ogen en brillen bij kinderen Uw kind wordt in het ziekenhuis onderzocht wegens oogklachten. Het is belangrijk om te

Nadere informatie

Waarnemen. Achtergrondinformatie

Waarnemen. Achtergrondinformatie Waarnemen 5 Achtergrondinformatie Soorten ogen De bouw van het oog is bij alle dieren in wezen hetzelfde. Het meest simpele ontwerp is een lichtgevoelige oogvlek zoals wormen die hebben. Hiermee valt alleen

Nadere informatie

Niet scherp zien door een refractieafwijking

Niet scherp zien door een refractieafwijking Oogheelkunde Niet scherp zien door een refractieafwijking www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Bijziendheid... 3 Verziendheid... 3 Astigmatisme... 4 De leesbril... 4 Contactlenzen... 4 Operatie... 5 Vragen?...

Nadere informatie

Moderne oogcorrecties

Moderne oogcorrecties Moderne oogcorrecties Dit artikel gaat over ooglaseren en lensimplantaties. In vergelijking met de oudere correctietechnieken. Alle voor- en nadelen worden op een rijtje gezet. Bouw en werking van het

Nadere informatie

Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7

Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7 Repetitie Lenzen 3 Havo Naam: Klas: Leerstof: 1 t/m 7 Opgave 1 Iris krijgt een bril voorgeschreven van 4 dioptrie. Zij houdt de bril in de zon en probeert de stralen te bundelen om zodoende een stukje

Nadere informatie

Brilafwijkingen. Afdeling Oogheelkunde

Brilafwijkingen. Afdeling Oogheelkunde Brilafwijkingen Afdeling Oogheelkunde Bij een brilafwijking wordt het beeld dat het oog binnenkomt niet precies op het netvlies afgebeeld, maar als het ware voor of achter het netvlies. Daardoor is het

Nadere informatie

Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat?

Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat? Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat? Naam: Groep: http://www.cma-science.nl Activiteit 1 Hoe verplaatst licht zich? 1. Als je wel eens de lichtstraal van een zaklamp hebt gezien, weet

Nadere informatie

Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens.

Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens. Uitwerkingen 1 Opgave 1 Bolle en holle. Opgave 2 Opgave 3 De hoofdas is de lijn door het midden van de lens en loodrecht op de lens. Opgave 4 Divergente, convergente en evenwijdige. Opgave 5 Een bolle

Nadere informatie

bindweefselkapsel dat zorgt voor stevigheid e bescherming en de aanhechtingsplaats vormt voor de oogspieren.

bindweefselkapsel dat zorgt voor stevigheid e bescherming en de aanhechtingsplaats vormt voor de oogspieren. Antwoorden ISBN 978 90 313 7906 4 Hoofdstuk 1: Medische achtergrondkennis 1.2 Bouw van het oog Onderdelen 1. traankanaaltje 2. wimpers 3. iris 4. bovenste ooglid 5. oogwit (of: sclera) 6. onderste ooglid

Nadere informatie

Speurtocht Wandelen met Licht. Naam leerling:...

Speurtocht Wandelen met Licht. Naam leerling:... Zaal 3 Speurtocht Wandelen met Licht Naam leerling:... Zaal 3 Brillen Loop de trap op achter het anatomisch theater (het grote houten bouwwerk) en ga door de glazen deuren zaal 2 in. Ga in zaal 2 de trap

Nadere informatie

2. Bekijk de voorbeelden bij Ziet u wat er staat? Welke conclusie kun je hier uit trekken?

2. Bekijk de voorbeelden bij Ziet u wat er staat? Welke conclusie kun je hier uit trekken? Hoofdstuk 3 Lichtbeelden 1 Werkboek natuurkunde 3H Inleiding: Zien Op de site van het boek vind je bij Ogentest verschillende links over zien, brillen en lenzen. Je kunt er ook je ogen testen. 1. Doe een

Nadere informatie

a) Bepaal door middel van een constructie de plaats van het beeld van de scherf en bepaal daaruit hoe groot Arno de scherf door de loep ziet.

a) Bepaal door middel van een constructie de plaats van het beeld van de scherf en bepaal daaruit hoe groot Arno de scherf door de loep ziet. NATUURKUNDE KLAS 5 ROEWERK H14-05/10/2011 PROEWERK Deze toets bestaat uit 3 opgaven (totaal 31 punten). Gebruik van eigen grafische rekenmachine en BINAS is toegestaan. Veel succes! ZET EERST JE NAAM OP

Nadere informatie

Maatschap Oogheelkunde/orthoptie. Verschillende brilsterktes (kinderen)

Maatschap Oogheelkunde/orthoptie. Verschillende brilsterktes (kinderen) Maatschap Oogheelkunde/orthoptie Verschillende brilsterktes (kinderen) Algemeen Om scherp te kunnen zien moeten de lichtstralen uit de buitenwereld precies op hetzelfde punt samenvallen op het netvlies.

Nadere informatie

Extra oefenopgaven licht (1) uitwerkingen

Extra oefenopgaven licht (1) uitwerkingen Uitwerking van de extra opgaven bij het onderwerp licht. Als je de uitwerking bij een opgave niet begrijpt kun je je docent altijd vragen dit in de les nog eens uit te leggen! Extra oefenopgaven licht

Nadere informatie

Samenvatting Biologie voor Jou 2A Thema 4 Waarnemen en regeling

Samenvatting Biologie voor Jou 2A Thema 4 Waarnemen en regeling Samenvatting Biologie voor Jou 2A Thema 4 Waarnemen en regeling 4.1 Zintuig = orgaan dat reageert op prikkels uit de omgeving Prikkel = invloed uit de omgeving van een organisme Alle zintuigen samen =

Nadere informatie

Een aandoening van de oogzenuw

Een aandoening van de oogzenuw Een aandoening van de oogzenuw Glaucoom Informatie voor patiënten F0312-3415 juli 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Achterste glasvochtmembraanloslating

Achterste glasvochtmembraanloslating Oogheelkunde Achterste glasvochtmembraanloslating i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen In overleg met u, onderzoekt de oogarts of bij u sprake is van een achterste glasvochtmembraanloslating

Nadere informatie

De werking van het oog. Gerlinda Gerth. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/32481

De werking van het oog. Gerlinda Gerth. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/32481 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Gerlinda Gerth 05 June 2012 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/32481 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Achterste glasvochtmembraanloslating. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis

Achterste glasvochtmembraanloslating. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis Achterste glasvochtmembraanloslating Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis 1. Het glasvocht en het netvlies Het oog is een holle bal met een transparante voorkant, het hoornvlies. Hierdoor valt het licht

Nadere informatie

Leerlingenbundel met werkbladen

Leerlingenbundel met werkbladen Leerlingenbundel met werkbladen Zowel bij het uitvoeren van practica als bij het gebruik van websites in de lessen biologie en fysica is het aan te raden werkbladen te voorzien voor de leerlingen. Zeker

Nadere informatie

Aangeboren of op jonge leeftijd verworven cataract (staar)

Aangeboren of op jonge leeftijd verworven cataract (staar) Aangeboren of op jonge leeftijd verworven cataract (staar) Wat is cataract (staar) In het oog wordt, via het hoornvlies en de lens, het beeld op het netvlies (retina) geprojecteerd. De lens behoort helder

Nadere informatie

Handleiding bij geometrische optiekset 112114

Handleiding bij geometrische optiekset 112114 Handleiding bij geometrische optiekset 112114 INHOUDSOPGAVE / OPDRACHTEN Algemene opmerkingen Spiegels 1. Vlakke spiegel 2. Bolle en holle spiegel Lichtbreking en kleurenspectrum 3. Planparallel blok 4.

Nadere informatie

Een bril bij kinderen. Oogheelkunde

Een bril bij kinderen. Oogheelkunde Een bril bij kinderen Oogheelkunde Inleiding Het menselijk ook is te vergelijken met een fototoestel. Via de lens komen beelden op een licht- en kleurgevoelig oppervlak. Bij een fototoestel is dat de kleurenfilm,

Nadere informatie

Er bestaan verschillende soorten refractie-afwijkingen: Myopie Hypermetropie Astigmatisme Anisometropie

Er bestaan verschillende soorten refractie-afwijkingen: Myopie Hypermetropie Astigmatisme Anisometropie Brilafwijkingen Een brilafwijking (refractieafwijking) is een afwijkende vorm (brekingsafwijking) van het oog waardoor het beeld dat het oog binnenkomt niet precies op het netvlies valt. Hierdoor ontstaat

Nadere informatie

Academisch Centrum voor Refractiechirurgie

Academisch Centrum voor Refractiechirurgie Welkom in het Academisch Centrum voor Refractiechirurgie VAN DE UNIVERSITEITSKLINIEK VOOR OOGHEELKUNDE MAASTRICHT prof. dr. Rudy M.M.A. Nuijts, hoogleraar in hoornvlies- en refractiechirurgie en dr. Isabelle

Nadere informatie

uitleg proefje 1 spiegelbeeld schrijven

uitleg proefje 1 spiegelbeeld schrijven proefje 1 spiegelbeeld schrijven Misschien ziet je naam er een beetje kronkelig of gek uit, maar waarschijnlijk is het je wel een gelukt om je naam te schrijven. Het is moeilijk om de letters in spiegelbeeld

Nadere informatie

Deze toets bestaat uit 4 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE

Deze toets bestaat uit 4 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE NAAM: NATUURKUNDE KLAS 5 INHAALPROEFWERK PROEFWERK H14 11/10/2011 Deze toets bestaat uit 4 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE

Nadere informatie

Uitwerkingen. Hoofdstuk 2 Licht. Verkennen

Uitwerkingen. Hoofdstuk 2 Licht. Verkennen Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Verkennen I a. Teken het gebouw met de zon in de tekening. De stand van de zon bepaalt waar de schaduw terecht komt. b. Maak een tekening in bovenaanzicht. Jij staat voor

Nadere informatie

Samenvatting Biologie voor Jou 1B Thema 6 Waarnemen, regeling en gedrag. Zintuig = orgaan dat reageert op prikkels uit de omgeving

Samenvatting Biologie voor Jou 1B Thema 6 Waarnemen, regeling en gedrag. Zintuig = orgaan dat reageert op prikkels uit de omgeving Samenvatting Biologie voor Jou 1B Thema 6 Waarnemen, regeling en gedrag 6.1 Zintuig = orgaan dat reageert op prikkels uit de omgeving Prikkel = invloed uit de omgeving van een organisme Alle zintuigen

Nadere informatie

Toets Communicatie (eindtoets) 1

Toets Communicatie (eindtoets) 1 Toets Communicatie (eindtoets) 1 De toets bij het hoofdstuk communicatie. Maak in elk geval de toets passend bij de route die je hebt gedaan. Maak ook nog een toets voor een andere route. Probeer zo goed

Nadere informatie

Samenvatting project natuur zintuigen

Samenvatting project natuur zintuigen Samenvatting project natuur zintuigen Let op: De plaatjes hoef je niet te leren! Samenvatting van de huid Hoe voel je? In je huid zitten drukreceptoren die gestimuleerd worden door jouw vinger. Ze sturen

Nadere informatie

Lichtbreking en weerkaatsing

Lichtbreking en weerkaatsing Vuurtorens danken hun naam aan de vuren die vroeger branden om schepen in de nacht te helpen hun weg te vinden. De Brandaris op Terschelling is de oudste vuurtoren in Nederland. Het was ook de eerste vuurtoren

Nadere informatie

Het oog als zintuig en de osteopatische benadering van visus problemen bij het paard

Het oog als zintuig en de osteopatische benadering van visus problemen bij het paard Het oog als zintuig en de osteopatische benadering van visus problemen bij het paard Anita Voskamp 2012 Hoe ziet een paard In dit hoofdstuk leg ik uit hoe de visus van het paard werkt. Voor ons mensen

Nadere informatie

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld

6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld 6.1 Voortplanting en weerkaatsing van licht 6.2 Spiegel en spiegelbeeld Lichtbronnen: Directe lichtbronnen produceren zelf licht Indirecte lichtbronnen reflecteren licht. Je ziet een voorwerp als er licht

Nadere informatie

Refractie. Refractieve afwijkingen. Emmetroop oog. Snel Filip 1. Als emmetroop oog nemen we een totale sterkte van 60D. Emmetroop Myoop Hypermetroop

Refractie. Refractieve afwijkingen. Emmetroop oog. Snel Filip 1. Als emmetroop oog nemen we een totale sterkte van 60D. Emmetroop Myoop Hypermetroop Refractie Refractieve afwijkingen Emmetroop Myoop Hypermetroop Emmetroop oog Als emmetroop oog nemen we een totale sterkte van 60D Evenwijdig invallende lichtstralen komende van ui het oneindige vormen

Nadere informatie

Les 22 Zintuig 2. Zintuig, sensor. Prikkel. Zintuig, sensor, oog, oogaccommodatie, iris, refractie, glaucoom, evenwichtsorgaan, oor

Les 22 Zintuig 2. Zintuig, sensor. Prikkel. Zintuig, sensor, oog, oogaccommodatie, iris, refractie, glaucoom, evenwichtsorgaan, oor Les 22 Zintuig 2 Zintuig, sensor, oog, oogaccommodatie, iris, refractie, glaucoom, evenwichtsorgaan, oor ANZN 1e leerjaar - Les 22 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Zintuig, sensor Zintuig is een orgaan

Nadere informatie

Profielwerkstuk LASIK en LASEK

Profielwerkstuk LASIK en LASEK Naam: Klas: Vakken: Begeleider: Vakdocenten: Pauline Hoogeland Kim Veroude 6G Biologie Natuurkunde Inleverdatum: 9 januari 2002 www.havovwo.nl pag 1 van 23 Inhoudsopgave Titelpagina blz. 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

VERAF TUSSENAFSTAND DICHTBIJ. De Crystalens Accommoderende lens. Scherp zien van dichtbij tot veraf zonder bril. www.crystalens.

VERAF TUSSENAFSTAND DICHTBIJ. De Crystalens Accommoderende lens. Scherp zien van dichtbij tot veraf zonder bril. www.crystalens. VERAF TUSSENAFSTAND DICHTBIJ De Crystalens Accommoderende lens Scherp zien van dichtbij tot veraf zonder bril www.crystalens.com Informatie over cataracten Intraoculaire lenzen op een rij Het verouderingsproces

Nadere informatie

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Verkennen I a. Teken het gebouw met de zon in de tekening. De stand van de zon bepaalt waar de schaduw terecht komt. b. Een platte tekening. Jij staat voor de spiegel, de

Nadere informatie

Wat is scheelzien? Er wordt gesproken van scheelzien wanneer de beide ogen onbedoeld niet op het zelfde punt gericht staan.

Wat is scheelzien? Er wordt gesproken van scheelzien wanneer de beide ogen onbedoeld niet op het zelfde punt gericht staan. Scheelzien Wat is scheelzien? Er wordt gesproken van scheelzien wanneer de beide ogen onbedoeld niet op het zelfde punt gericht staan. Hoe wordt scheelzien ook wel genoemd? De medische term voor scheelzien

Nadere informatie

Als uw oogarts spreekt over staar

Als uw oogarts spreekt over staar Als uw oogarts spreekt over staar In deze brochure vindt u informatie over het ontstaan en de behandeling van staar (cataract). Het is mogelijk dat in het gesprek met uw oogarts nog andere feiten aan de

Nadere informatie

Scherp zien onder water

Scherp zien onder water Scherp zien onder water Keuzeopdracht biologie/natuurkunde voor de bovenbouw Een verdiepende opdracht over de werking van lenzen Voorkennis: het oog; breking van licht; brekingsindex; beeldvorming bij

Nadere informatie

7.1 Beeldvorming en beeldconstructie

7.1 Beeldvorming en beeldconstructie Uitwerkingen opgaven hoofdstuk 7 7.1 Beeldvorming en beeldconstructie Opgave 1 Het beeld van een dia bij een diaprojector wordt gevormd door een bolle lens. De voorwerpsafstand is groter dan de brandpuntsafstand.

Nadere informatie

T1 Wat is licht? FIG. 3 Zo teken je een lichtstraal. De pijl geeft de richting van het licht aan.

T1 Wat is licht? FIG. 3 Zo teken je een lichtstraal. De pijl geeft de richting van het licht aan. T1 Wat is licht? Lichtbron, lichtstraal en lichtsnelheid Licht ontstaat in een lichtbron. Een aantal bekende lichtbronnen zijn: de zon en de sterren; verschillende soorten lampen (figuur 1); vuur, maar

Nadere informatie

Oefen-vt vwo4 B h6/7 licht 2007/2008. Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl

Oefen-vt vwo4 B h6/7 licht 2007/2008. Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Opgaven en uitwerkingen vind je op www.agtijmensen.nl Oefen-vt vwo4 h6/7 licht 007/008. Lichtbreking (hoofdstuk 6). Een glasvezel bestaat uit één soort materiaal met een brekingsindex van,08. Laserstraal

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Licht. Natuurkunde VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

Hoofdstuk 3: Licht. Natuurkunde VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 3: Licht Natuurkunde VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Hoofdstuk 3: Licht Natuurkunde 1. Mechanica 2. Golven en straling 3. Elektriciteit en magnetisme 4. Warmteleer Rechtlijnige beweging Trilling en

Nadere informatie

Alles wat u moet weten over het dragen van zachte contactlenzen

Alles wat u moet weten over het dragen van zachte contactlenzen MAANDLENZEN Alles wat u moet weten over het dragen van zachte contactlenzen Uw eigen oogzorg Goede verzorging van uw lenzen kan bijdragen aan de gezondheid van uw ogen. Ga daarom zorgvuldig met uw lenzen

Nadere informatie

Opgave 1: Constructies (6p) In figuur 1 op de bijlage staat een voorwerp (doorgetrokken pijl) links van de lens.

Opgave 1: Constructies (6p) In figuur 1 op de bijlage staat een voorwerp (doorgetrokken pijl) links van de lens. NATUURKUNDE KAS 5 ROEWERK H4-06/0/00 PROEWERK Deze toets bestaat uit 4 opgaven (totaal 3 punten). Gebruik van eigen grafische rekenmachine en BINAS is toegestaan. Veel succes! ZET EERST JE NAAM OP DE Opgave

Nadere informatie

Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de

Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de lichtsnelheid ~300.000 km/s! Rechte lijn Pijl er in voor de richting

Nadere informatie

Zien of niet zien. Informatie voor spreekbeurt of werkstuk. Koninklijke Visio, expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen

Zien of niet zien. Informatie voor spreekbeurt of werkstuk. Koninklijke Visio, expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen Zien of niet zien Informatie voor spreekbeurt of werkstuk Koninklijke Visio, expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen Wat is zien nu eigenlijk? Kunnen zien lijkt heel gewoon. Maar ogen zitten

Nadere informatie

Uw opticien, Bril-in-Mode.

Uw opticien, Bril-in-Mode. Uw opticien, Bril-in-Mode. Zien is belangrijk en kan de kwaliteit van uw leven behoorlijk beïnvloeden. De kwaliteit van de opticien die u kiest, is bepalend voor de oplossing die u aangedragen krijgt.

Nadere informatie

Uw behandelend arts heeft u vanwege uw oogproblemen verwezen naar de oogarts in het CWZ. Deze folder geeft u informatie over wat de oogarts in het

Uw behandelend arts heeft u vanwege uw oogproblemen verwezen naar de oogarts in het CWZ. Deze folder geeft u informatie over wat de oogarts in het Netvliesloslating 2 Uw behandelend arts heeft u vanwege uw oogproblemen verwezen naar de oogarts in het CWZ. Deze folder geeft u informatie over wat de oogarts in het CWZ met u bespreekt over netvliesloslating,

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Netvliesloslating

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Netvliesloslating Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Netvliesloslating NETVLIESLOSLATING INLEIDING Het oog is een holle bol met een heldere voorkant, het hoornvlies. Hierdoor valt het licht naar binnen. Vervolgens gaat het door

Nadere informatie

Zintuigen. Expertgroep 5: Sterretjes zien. Naam leerling:... Leden expertgroep:...

Zintuigen. Expertgroep 5: Sterretjes zien. Naam leerling:... Leden expertgroep:... Expertgroep 5 : Sterretjes zien Naam leerling:.... Leden expertgroep:... De voorbereiding Jullie gaan onderzoeken wat je vanuit je ooghoeken kunt zien. Wat hebben jullie nodig? Vel papier Potlood In de

Nadere informatie

6 Licht. 6.1 Licht en kleuren zien. 2 a Rood, oranje, geel, groen, blauw, violet b

6 Licht. 6.1 Licht en kleuren zien. 2 a Rood, oranje, geel, groen, blauw, violet b 6 Licht 6.1 Licht en kleuren zien 2 a Rood, oranje, geel, groen, lauw, violet 3 a Vooreelden van goede antwoorden zijn: zaklamp, straatlantaarn, je moieltje, lamp, haardvuur. Alle deze voorwerpen zijn

Nadere informatie

Stufkens Oogzorgweken

Stufkens Oogzorgweken Stufkens Oogzorgweken 5 oktober t/m 7 november OOG GEZONDHEIDS- ONDERZOEK COMFORTABEL ZIEN MET VISION PLUS (V+) STYLE TRENDS AL EENS GEDACHT AAN CONTACTLENZEN? HERFSTVOORDEEL TIJDENS DE STUFKENS OOGZORGWEKEN

Nadere informatie

1 Inleiding... 1. 2 Wat is cataract?... 1. 3 Ouderdomsstaar... 2. 4 Wanneer behandelen... 2. 5 Behandeling... 2. 6 Voor de operatie...

1 Inleiding... 1. 2 Wat is cataract?... 1. 3 Ouderdomsstaar... 2. 4 Wanneer behandelen... 2. 5 Behandeling... 2. 6 Voor de operatie... Cataract Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Wat is cataract?... 1 3 Ouderdomsstaar... 2 4 Wanneer behandelen... 2 5 Behandeling... 2 6 Voor de operatie... 3 7 Lensmeting... 4 8 Lenskeuze... 4 9 Overzicht

Nadere informatie

Microscoop practicum

Microscoop practicum Microscoop practicum De microscoop Een microscoop is een instrument waarmee je kunt vergroten. Met een vergrootglas kun je ook vergroten maar niet zo veel als met een microscoop. Een vergrootglas bestaat

Nadere informatie

Behandeling van bijziendheid met Atropine

Behandeling van bijziendheid met Atropine Behandeling van bijziendheid met Atropine Inleiding Uw kind begint binnenkort met een behandeling van bijziendheid. In deze folder leest u hier meer over. Wat is bijziendheid? Bijziendheid wordt ook wel

Nadere informatie

Wat baby s zien. Visuele Cortex

Wat baby s zien. Visuele Cortex Wat baby s zien Wanneer een baby naar een voorwerp kijkt, komt er gereflecteerd licht door de lens van het oog en dit licht valt vervolgens op het netvlies aan de achterkant van de ogen. Het netvlies stuurt

Nadere informatie

Aanvullende oogonderzoeken

Aanvullende oogonderzoeken Gezichtsveldonderzoek GDx FDT OCT Lensmeting U komt binnenkort naar de polikliniek oogheelkunde van het MCL voor aanvullend onderzoek. Uw oogarts heeft met u besproken waarom dit onderzoek nodig is. De

Nadere informatie

Monovision. Prof.dr. Dick van Norren UMC Utrecht

Monovision. Prof.dr. Dick van Norren UMC Utrecht Monovision Prof.dr. Dick van Norren UMC Utrecht Inhoud 1. Wat is accommodatie. 2. Het verschijnsel presbyopie (oudziend). 3. Presbyopie corrigeren met leesbril, monovision, multifocaal. Accommodatie (1)

Nadere informatie

Inleiding. Een netvliesloslating

Inleiding. Een netvliesloslating Netvliesloslating Inleiding. Het oog is een holle bol met een transparante voorkant, het hoornvlies. Hierdoor valt het licht naar binnen. Vervolgens gaat het door de pupil (de ronde opening in de iris),

Nadere informatie

Vlekken en flitsen zien

Vlekken en flitsen zien Vlekken en flitsen zien Informatie voor patiënten F0326-3415 oktober 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070

Nadere informatie

Deze toets bestaat uit 4 opgaven (33 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE

Deze toets bestaat uit 4 opgaven (33 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE NAAM: NATUURKUNDE KAS 5 ROEFWERK H14 13/05/2009 PROEFWERK Deze toets bestaat uit 4 opgaven (33 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! ZET JE NAAM OP DEZE Opgave

Nadere informatie

Suggesties voor demo s lenzen

Suggesties voor demo s lenzen Suggesties voor demo s lenzen Paragraaf 1 Toon een bolle en een holle lens. Demo convergerende werking van een bolle lens Laat een klein lampje (6 V) steeds dichter bij een bolle lens komen. Geef de verschillende

Nadere informatie

Contactlenzen en lensvloeistoffen: een handleiding

Contactlenzen en lensvloeistoffen: een handleiding Contactlenzen en lensvloeistoffen: een handleiding Professional Services CIBA VISION Benelux - 2007 Inleiding Een belangrijk deel van de correctiebehoevende bevolking draagt contactlenzen. Toch heeft een

Nadere informatie

Bril- of refractieafwijking

Bril- of refractieafwijking Bril- of refractieafwijking Oogheelkundig centrum Uw kind is naar de orthoptist verwezen omdat er een verminderde gezichtsscherpte (visus) is van één of beide ogen. In deze folder worden de verschillende

Nadere informatie

1 Bolle en holle lenzen

1 Bolle en holle lenzen Lenzen 1 Bolle en holle lenzen 2 Brandpuntsafstand, lenssterkte 3 Beeldpunten bij een bolle lens 4 Naar beeldpunten kijken (bij bolle lens) 5 Voorwerpsafstand, beeldafstand, lenzenformule 6 Voorwerp, beeld,

Nadere informatie

De Excimer Laser. Behandeling van bijziendheid en verziendheid

De Excimer Laser. Behandeling van bijziendheid en verziendheid De Excimer Laser Behandeling van bijziendheid en verziendheid 2 Veel mensen maken gebruik van een bril of contactlenzen om hun gezichtsvermogen te verbeteren. Wie zijn bril of contactlenzen ervaart als

Nadere informatie

SPREEKBEURT & WERKSTUK PAKKET

SPREEKBEURT & WERKSTUK PAKKET SPREEKBEURT & WERKSTUK PAKKET Spreekbeurtenpakket HOYA Lens Nederland is een leverancier van brillenglazen en heeft voor jullie een informatiepakket samengesteld om je te helpen met het geven van een spreekbeurt

Nadere informatie

De Excimer Laser behandeling van bijziendheid en verziendheid

De Excimer Laser behandeling van bijziendheid en verziendheid Informatie voor patiënten Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis De Excimer Laser behandeling van bijziendheid en verziendheid Veel mensen maken gebruik van een bril of contactlenzen om hun gezichtsvermogen te

Nadere informatie

1. Zintuigen bij dieren

1. Zintuigen bij dieren 1. Zintuigen bij dieren Afb. 1 De zijlijn. 1 bij een vis 2 bij een kikker zijlijn zijlijn Sommige dieren hebben zintuigen die bij mensen niet voorkomen. Zulke zintuigen stellen hen in staat om te reageren

Nadere informatie