Slaapproblemen op de peuterleefijd

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Slaapproblemen op de peuterleefijd"

Transcriptie

1 Slaapproblemen op de peuterleefijd Slaapproblemen op peuterleeftijd Moeite hebben met slapen komt op de peuterleeftijd vaak voor. En dat is niet zo gek. Peuters zijn actief en willen graag oefenen wat ze net geleerd hebben: lopen, uit bed klimmen, praten enzovoorts. Ze begrijpen steeds meer, maar natuurlijk lang niet alles. Ze krijgen steeds meer fantasie en worden bang voor van alles. De angst om door de ouders verlaten te worden, is hiervan wel de meest heftige. Peuters ontdekken dat ze een eigen wil hebben en dat schreeuwen en drammen nog wel eens wil helpen. Ten slotte zijn peuters vaak niet lekker. Ze zijn nogal eens verkouden en er komen tanden en kiezen door. Een kind dat niet lekker of bang is, mag vaak bij de ouder(s) in bed en dat bevalt bijna altijd erg goed. In deze folder krijgt u tips om het slapen van uw kind te verbeteren, en adviezen voor als er al problemen zijn rond het slapen. De normale slaap van de peuter Peuters van 1,5 jaar slapen gemiddeld rond de 14 uur per etmaal. s Nachts slapen ze het klokje rond en overdag doen de meesten nog één slaapje. Kinderen van 4 jaar slapen gemiddeld zo n 12 uur per etmaal. Zij slapen meestal niet meer overdag. Net als bij baby s zie je bij peuters goed het verschil tussen kinderen die veel slaap nodig hebben en kinderen die weinig slaap nodig hebben. Ook het verschil tussen ochtend- en avondmens wordt op deze leeftijd duidelijker. Het duurt soms wel een half uur tot een uur voordat een peuter diep slaapt. Als hij eenmaal goed slaapt, volgen er periodes van rustige slaap afgewisseld met periodes van onrustige slaap. De ogen maken snelle bewegingen en het lichaam schokt af en toe. In deze periodes van onrustige slaap droomt het kind. Aangeleerde gewoontes rond het slapen Meestal onbedoeld kunnen er gewoontes rondom de verzorging van uw kind insluipen, die het goed slapen eigenlijk tegenwerken. Voorbeelden zijn: - U bent gewend uw kindje in slaap te wiegen. Als hij s nachts wakker wordt, zal hij pas verder kunnen slapen wanneer hij ook weer gewiegd wordt. - Uw kind is gewend aan een speen bij het slapen gaan. Als hij s nachts zijn speen kwijt is, gaat hij huilen. U moet komen om hem zijn speen te geven. - U geeft uw kindje elke avond een flesje drinken in bed. Als hij s nachts wakker wordt, heeft hij ook een flesje drinken nodig om verder te kunnen slapen. Dit soort gewoontes kunnen op korte termijn wel prettig zijn. Maar als ze een patroon worden, kunnen ze u aardig opbreken. Elke nacht uit bed moeten voor een flesje of een speen, gaat gauw vervelen. Vaak leggen ouders een ziek of bang kind dat s nachts huilt, bij zichzelf in bed. Dat is heerlijk voor het kind. En iedereen slaapt snel weer verder. Sommige ouders vinden het geen enkel probleem als de kinderen bij hen in bed kruipen. Maar als u het niet wilt, dan moet u oppassen. Een nieuwe gewoonte is zó ontstaan. Eén keer in het ouderlijke bed is goed, bij de tweede keer wordt het al oppassen en bij de derde keer is er misschien een gewoonte ontstaan. En dit weer afleren kan lastig zijn!

2 Mijn kind wil s avonds niet gaan slapen Misschien doet uw kind nog een middagslaapje en heeft hij dat eigenlijk niet meer nodig. Of misschien slaapt hij s morgens wel erg lang uit. Bij jonge peuters speelt ook vaak een stukje scheidingsangst. Zij zien dat pappa of mamma weggaat, maar snappen nog niet dat de ouder altijd weer terugkomt. Peuters hebben vaak moeite om afscheid te nemen van de dag. Het leven is immers één groot feest, met klimmen en klauteren en dingen uitproberen. Peuters ontdekken dat zij een eigen wil hebben en ze zullen proberen hun zin door te drijven. De wat oudere peuters hebben een grote fantasie. Zij zien en horen allerlei spannende dingen in hun kamer en kunnen daar bang van worden: de beroemde krokodil onder het bed of een bewegend gordijn dat er heel griezelig uitziet. Uw kind wil echt het liefst bij u in de woonkamer blijven, want het is er gezellig en vertrouwd. In je eentje in bed liggen is erg onaantrekkelijk. Tips en adviezen vindt u verderop in de folder. Mijn kind wordt s nachts wakker Net als volwassenen worden ook kinderen een paar keer per nacht een beetje wakker. Ze draaien zich om, maken wat geluidjes en slapen lekker verder. Soms lukt dat verder slapen niet. Bijvoorbeeld als een kind niet lekker is, als hij een heel drukke dag heeft gehad of na een vervelende droom. Zo af en toe hoort dat erbij. Troost uw kind en leg hem weer lekker te slapen. Maar het wordt anders als uw kind elke nacht of zelfs een paar keer per nacht wakker wordt. Dat is voor het kind, maar vooral ook voor de ouders, een heel vermoeiende situatie. Probeer te achterhalen wat de oorzaak is: verkoudheid, spanningen in het gezin, bijzondere feestdagen (Sinterklaas!). Maar denk ook aan aangeleerde slaapgewoontes en aan beloningen die het kind onbedoeld krijgt als hij wakker wordt: knuffels, kusjes, drinken, gewiegd worden of bij de ouders in bed mogen liggen. Als ziekte of paniek niet de oorzaak is, probeer dan uw kindje in zijn eigen bed te troosten en zeg dat hij weer moet gaan slapen. Tips en adviezen vindt u verderop in de folder. Mijn kind wordt erg vroeg wakker Het kan zijn dat uw peuter helemaal uitgeslapen is en weer klaar is om aan de nieuwe dag te beginnen. Als u wilt dat uw kind nog in zijn bed blijft, kunnen de volgende tips helpen: - Wanneer uw peuter roept of huilend wakker wordt, ga er naar toe, troost hem en vertel rustig, maar duidelijk dat het nog te vroeg is om op te staan. - Haal uw kind niet uit bed. - Geef speelgoed in bed zodat uw peuter zich daarmee kan vermaken. - Zet een wekker bij het bed van uw peuter en vertel dat u komt als de wekker is afgegaan. Of zeg dat hij uit bed mag als de wekkerradio aan is, of het lampje (met tijdschakelaar) brandt. - Als uw kind overdag nog slaapt en s morgens erg vroeg wakker is, vraag u dan af of hij dat middagslaapje nog echt nodig heeft. Tips om het slapen van uw kind te verbeteren: - Bied overdag structuur en regelmaat. Een peuter doet veel nieuwe ervaringen op, die opwindend en vermoeiend zijn. Regelmaat en voorspelbaarheid geven uw kind houvast en een gevoel van veiligheid. - Geef leiding aan uw kind. Vraag niet aan uw kind of hij aan tafel wíl komen,maar zeg dat hij móet komen eten. Zeg dat hij nú in bad gaat, dat u nú een boekje met hem gaat lezen en dat hij nú gaat slapen. - Om goed te kunnen slapen, is het nodig om ontspannen te zijn. Kijkt uw kind nog even TV, kies dan een rustig programma uit. Vermijd wilde spelletjes voor het slapen gaan.

3 - Een bedritueel geeft een duidelijk herkenbare overgang van spelen naar slapen. Kondig ruim van tevoren aan dat het bijna bedtijd is. Uw kind kan zich er dan op voorbereiden. Neem de tijd om uw kind naar bed te brengen. Doe elke avond dezelfde handelingen in dezelfde volgorde. Bijvoorbeeld tanden poetsen, boekje lezen, een dikke knuffel en een kus. - Leg uw kind wakker in bed en ga als hij nog wakker is, de kamer uit. Geef hem de kans om te leren zélf in slaap te vallen; zonder mamma en zonder fles. - Maak de slaapkamer en het bed gezellig. Breng uw kind hier niet naar toe als u hem wilt straffen. Dan zal hij deze plek in verband brengen met iets wat onprettig is. - Overdag geeft u al uw goede zorgen en liefde aan uw kind. Neem u voor dat u de avond en de nacht voor u zelf wilt hebben. Probeer dit ook echt uit te stralen naar uw kind! - Ga niet in op lijntrekken ( ik moet nog drinken, ik moet nog plassen of je moet nog even bij mij liggen ). Toon geen aarzeling en laat zeker niet merken dat u hem zielig vindt. Uw peuter is slim en zal dit zeker aangrijpen om u langer bij zich te houden. Zeg: Nu ga je lekker slapen en loop beslist de kamer uit. De boodschap moet duidelijk overkomen. - Als de peuter uit zijn kamer komt, voel u dan niet schuldig dat u hem direct terugbrengt. U hebt immers al uw tijd aan hem gegeven voordat hij naar bed ging. Leg hem terug, wees duidelijk en beslist. Uw peuter moet weten dat ú de leiding hebt en dat híj moet gaan slapen. Geef hem vooral ook geen beloning voor het uit bed komen in de vorm van een knuffel, kusjes, drinken enzovoorts. - Komt uw kind toch weer uit bed, laat uw partner hem dan terugbrengen, zodat uw kind weet dat beide ouders willen dat hij gaat slapen. Adviezen tegen slaapproblemen Het kind met (scheidings)angst Als uw kind niet duidelijk angstig is, ga dan liever niet bij het bed zitten totdat hij in slaap is gevallen. Uw peuter moet zelf leren omgaan met een beetje angst. Haal hem om dezelfde reden ook liever niet uit bed. U kunt eventueel wel nog wat rommelen in de buurt van zijn slaapkamer. Als uw peuter wel heel angstig is, of hij heeft een nare ervaring opgedaan, dan kunt u beter wel bij het bed gaan zitten. Het geeft uw peuter een veilig gevoel. Trek u langzaam terug uit de slaapkamer volgens de beschreven 5-minuten-methode. Verkeerde slaapgewoontes stoppen Zorg voor een voorspelbaar bedritueel. Als uw kind steeds huilt om de speen, overweeg dan om de speen helemaal weg te gooien. Kunt of wilt u dat niet, zorg dan dat uw kind de speen zelf goed kan vinden; bijvoorbeeld door een nachtlampje aan te doen. Stop met drinken geven ná het bedritueel. Doe de fles weg en geef uw peuter zijn drinken voortaan uit een open beker. s Nachts uit een open beker drinken is voor een kind veel minder aantrekkelijk dan uit een flesje. Als u uw peuter naar bed brengt, zeg dan slaap lekker en ga weg terwijl uw kind nog wakker is. Ga ervan uit dat hij zal protesteren, maar werk dan volgens de 5-minuten-methode. De 5-minuten-methode Dit is een manier om kinderen te helpen rustig te gaan slapen. Met deze methode laat je zien dat je er bent, dat je je kind lief vindt, maar dat het nu wél tijd is om te gaan slapen. 1. Volg het vaste bedritueel. Als uw kind in zijn bed ligt, zegt u: Nu ga je lekker slapen. Mamma of pappa komt zó weer even kijken. Laat uw kind wakker achter. 2. Laat hem alleen, maar ga - zolang hij huilt - elke 5 minuten even naar hem toe. Dat moet écht na 5 minuten zijn. Zet eventueel een eierwekker.

4 3. Blijf maximaal 30 seconden in zijn kamertje. Stel hem gerust, aai even over zijn bolletje en zeg weer vriendelijk, maar duidelijk slaap lekker. 4. Blijf dit herhalen tot uw kind slaapt. De eerste avonden zal uw peuter zeker protesteren. En het kost u energie om vol te houden. Begin er dus alleen aan als u denkt dat u dit kunt opbrengen. Realiseer u wel dat uw avonden en nachten een stuk rustiger zullen worden als uw kindje eenmaal goed slaapt! Methode: Steeds verder bij het bed vandaan Is uw kind eraan gewend dat u naast hem ligt als hij gaat slapen? En wilt u daarvan af? Dan kunt u nu de 5-minuten-methode gebruiken. Maar als u dit moeilijk vindt, is de volgende methode een goed alternatief: 1. Ga op een stoel naast het bed van uw kind zitten. Hou dit drie dagen vol. Ga niet in op verzoeken om de oude positie weer in te nemen. 2. Ga vervolgens elke dag iets verder weg zitten totdat u op de gang zit. Zolang u bij uw kind op de kamer zit, zorg dan dat u géén contact hebt met uw kind. Zeg alleen nu gaan slapen en ga zelf een boek lezen of een muziekje luisteren met de koptelefoon. Kijk uw kind in geen geval aan. Ga desnoods met uw rug naar uw kind zitten. Negeer hem helemaal. U bent er wel, maar niet om hem te vermaken. 3. Zit u eenmaal op de gang, dan is de volgende stap dat uw kind u niet meer ziet, maar wel nog kan horen. 4. Uiteindelijk is ook het kunnen horen niet meer nodig en is het probleem opgelost. Een paar bijzondere onderwerpen rondom slapen Nachtelijke angst Ongeveer 3% van de jonge kinderen heeft last van nachtelijke angst. Dit treedt meestal op in de eerste helft van de nacht. De peuter zit met wijd geopende ogen rechtop in bed en schreeuwt hard en ziet er angstig uit. Soms zweet hij. Kenmerkend is dat uw kind wel wakker lijkt, maar niet reageert op spreken. Wanneer u probeert hem op te pakken, verzet hij zich hevig. Hij lijkt wakker, maar is het niet! Het geheel duurt 10 tot 30 minuten. De volgende dag weet uw kind er niets meer van. Deze aanvallen komen het meest voor bij kinderen tot ongeveer 6 jaar. Wat kunt u eraan doen? Eigenlijk niet zo veel. Alles wat u doet, is vooral voor u zelf, want een kind met nachtelijke angst is een indrukwekkend gezicht. Tegen uw kind praten of over zijn rug wrijven, kan rustgevend werken. Wordt hij er juist onrustig van, dan kunt u dit beter niet doen. Uit bed halen geeft meestal extra onrust en strijd. Niet doen dus. Als uw kind elke avond of nacht om ongeveer dezelfde tijd angstig wakker wordt, dan kunt u hem eventueel een kwartier voor deze tijd even wakker maken. Sommige kinderen hebben meer last van nachtelijke angst als het overdag heel druk is geweest. Dromen en nachtmerries Alle mensen dromen, het meest in de tweede helft van de nacht. Kinderen dromen waarschijnlijk ook al van jongs af aan, maar zij kunnen er nog niet over vertellen. Vanaf een jaar of 2 kunnen de meeste kinderen wel iets duidelijk maken over hun dromen. Dromen kunnen ook eng zijn: nachtmerries. Als een kind een nachtmerrie heeft, wordt hij angstig wakker. Hij wil het liefst door zijn ouder getroost worden. Neem hier de tijd voor, tot hij weer gekalmeerd is. Laat uw kind vertellen over de droom. Soms helpt het om samen iets te verzinnen dat de dromen weghoudt; bijvoorbeeld een knuffelbeest. Als u uw kind bij u zelf in bed neemt, geeft u aan dat uw bed veiliger is dan zijn eigen bed. U loopt het risico dat hij elke nacht opnieuw komt. Hoofdbonken Hoofdbonken is een ritmisch slaan met het hoofd tegen bijvoorbeeld de zijkant van het bed. Sommige kinderen schudden hun hoofd of rollen met het hele lichaam heen en weer. Vaak brommen of neuriën ze erbij. Het bonken begint rond de leeftijd van 8 à 9

5 maanden. Jongens doen het meer dan meisjes. De meeste kinderen bonken een aantal maanden; sommige houden het (veel) langer vol. Na het 4e jaar is bonken een uitzondering. Het bonken gebeurt om tot rust te komen, meestal vlak voor het inslapen of net na het wakker worden. Het maakt een indrukwekkend geluid. Probeer dit te negeren. In het algemeen doen kinderen zich geen pijn. Het bonken onderbreken heeft weinig zin. Als u weg bent, bonkt uw kind gewoon weer verder. Hoofdbonken wordt erger bij spanningen. Probeer de dag rustig af te sluiten. Meer informatie? Hebt u vragen over het slapen van uw kind? Neem dan contact op met de jeugdverpleegkundige van de GGD regio Utrecht.

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby?

Slaapwel baby. Hoeveel slaapt een baby? Slaapwel Slaapwel baby Net zoals volwassenen slapen ook niet alle kinderen even gemakkelijk of regelmatig. In deze brochure vind je meer informatie over goede slaapgewoontes en krijg je tips voor een gezonde

Nadere informatie

Slapen een probleem (4-12 jaar)

Slapen een probleem (4-12 jaar) Slapen een probleem (4-12 jaar) 1 2 Slapen een probleem (4-12 jaar) Voldoende slaap belangrijk! Iedereen heeft slaap nodig. Voldoende slaap geeft een uitgerust en fit gevoel. Onvoldoende slaap leidt tot

Nadere informatie

jeugdgezondheidszorg En nu lekker slapen! Hoi wereld... hier ben ik www.icare.nl

jeugdgezondheidszorg En nu lekker slapen! Hoi wereld... hier ben ik www.icare.nl jeugdgezondheidszorg En nu lekker slapen!... hier ben ik www.icare.nl Informatie voor ouders/verzorgers Veel kinderen in de leeftijd van 0 tot 4 jaar maken een kortere of langere periode door van weinig

Nadere informatie

Slaap Kindje Slaap. Illustrator: Fiep Westendorp

Slaap Kindje Slaap. Illustrator: Fiep Westendorp Slaap Kindje Slaap Illustrator: Fiep Westendorp Normale slaapontwikkeling peuter: Een peuter van 18 maanden tot twee jaar slaapt gemiddeld 11 tot 12 uur s nachts en twee uur overdag. Tot de leeftijd van

Nadere informatie

Slaapproblemen. Print. deze. Heel wat kinderen hebben een periode waarin ze niet. folder. goed slapen. In de meeste gevallen gaat dat vanzelf weer

Slaapproblemen. Print. deze. Heel wat kinderen hebben een periode waarin ze niet. folder. goed slapen. In de meeste gevallen gaat dat vanzelf weer Slaapproblemen Print Heel wat kinderen hebben een periode waarin ze niet deze goed slapen. In de meeste gevallen gaat dat vanzelf weer folder over. Slaapproblemen kunnen voor veel problemen zorgen. Het

Nadere informatie

Eten, slapen & zindelijk worden

Eten, slapen & zindelijk worden Eten, slapen & zindelijk worden Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien,

Nadere informatie

Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat

Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat VERZORGING Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat voor ouders met een baby tot 3 maanden 2 Waarom huilt een baby? Alle baby s huilen en dat is een gezonde zaak. Het is normaal. Huilen hoort bij de ontwikkeling

Nadere informatie

Slaapproblemen. GGD Regio Nijmegen

Slaapproblemen. GGD Regio Nijmegen Slaapproblemen GGD Regio Nijmegen Slaapproblemen Problemen met het slapen, komen bij kinderen regelmatig voor. Als uw kind moeite heeft met slapen, is het goed om na te gaan waardoor dit komt. In deze

Nadere informatie

Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat

Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat VERZORGING Over slapen, (teveel) huilen en regelmaat voor ouders met een baby tot 3 maanden Waarom huilt een baby? Alle baby s huilen en dat is een gezonde zaak. Het is normaal. Huilen hoort bij de ontwikkeling

Nadere informatie

1. realistische verwachtingen 2. puber 'in zijn vel' 3. opvoedingsstrategieën 4. slapen

1. realistische verwachtingen 2. puber 'in zijn vel' 3. opvoedingsstrategieën 4. slapen 1. realistische verwachtingen 2. puber 'in zijn vel' 3. opvoedingsstrategieën 4. slapen MÁMÁÁÁÁÁÁÁ!!! Slapen en slaapmoeilijkheden bij kinderen van 4 tot 10 jaar. LEKKER GESLAPEN? Je kind heeft slaap nodig

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Slaapproblemen? Gezonde slaap

Slaapproblemen? Gezonde slaap Dit is een folder van www.orthoconsult.nl geschreven door dhr. drs. Ard Nieuwenbroek, trainer/ therapeut bij Ortho Consult. Deze folder is op een aantal punten aangepast en aangevuld door de stressbegeleiders

Nadere informatie

Wachttijd 1 wachttijd 2 wachttijd 3 wachttijd 4 Nacht 1 Nacht 2 Nacht 3-5 Nacht 6-8 Daarna

Wachttijd 1 wachttijd 2 wachttijd 3 wachttijd 4 Nacht 1 Nacht 2 Nacht 3-5 Nacht 6-8 Daarna De Freiburger-Zandloper methode Deze methode adviseert een maximaal 30 minuten durend naarbed-gaan-ritueel, dat bestaat uit praten, zingen, voorlezen en knuffelen, als het kind als in zijn bedje ligt.

Nadere informatie

Wanneer zijn de kinderen klaar voor een zindelijkheidstraining? Kinderen zijn mogelijk klaar voor een zindelijkheidstraining wanneer ze:

Wanneer zijn de kinderen klaar voor een zindelijkheidstraining? Kinderen zijn mogelijk klaar voor een zindelijkheidstraining wanneer ze: Zindelijkheidstraining Net als de meeste ouders kijkt u misschien uit naar de dag dat uw kind geen luiers meer nodig heeft. Uw kind zindelijk maken kan een enorme opgave lijken, vooral wanneer familie,

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Hoofdpijn Hoofdpijn bij kinderen komt regelmatig voor. Vaak is de oorzaak duidelijk, bijvoorbeeld slaapgebrek, drukte of lawaai.

Nadere informatie

Peuters: lief maar ook wel eens lastig

Peuters: lief maar ook wel eens lastig Peuters: lief maar ook wel eens lastig Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en

Nadere informatie

Peuters. Lief maar ook wel eens lastig

Peuters. Lief maar ook wel eens lastig 1 Peuters Lief maar ook wel eens lastig 2 Peuters: Lief maar ook wel eens lastig Peuters zijn ondernemend en nieuwsgierig. Ze willen alles weten en ze willen alles zelf doen. En als ze iets niet willen,

Nadere informatie

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG EEN BIJTEND KONIJN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER BIJTENDE KONIJNEN. JE KUNT

Nadere informatie

Baby s die regelmatig huilen

Baby s die regelmatig huilen Baby s die regelmatig huilen Kinderafdeling Beter voor elkaar Huilen Baby s huilen, dat is normaal. Huilen is voor een baby een vorm van communiceren, om te laten merken dat hij/zij u nodig heeft. Door

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Regelmaat, voorspelbaarheid en prikkelreductie bij baby's. Informatie voor ouders/opvoeders

Regelmaat, voorspelbaarheid en prikkelreductie bij baby's. Informatie voor ouders/opvoeders Regelmaat, voorspelbaarheid en prikkelreductie bij baby's Informatie voor ouders/opvoeders In deze folder vindt u informatie over hoe u uw baby kunt ondersteunen bij het ontwikkelen van een goed en regelmatig

Nadere informatie

Rust, regelmaat en eenduidigheid bij baby s Praktische adviezen

Rust, regelmaat en eenduidigheid bij baby s Praktische adviezen Rust, regelmaat en eenduidigheid bij baby s Praktische adviezen Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Inleiding 1 Veiligheid en voorspelbaarheid 1 Rust 2 Regelmaat 2 Eenduidigheid 2 Communicatie

Nadere informatie

Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren

Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren 1 Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren 2 Help, ik kan niet slapen! Slaapproblemen bij jongeren Slaap jij ook zo slecht? Uit onderzoek blijkt dat één op de tien jongeren zo nu en dan last

Nadere informatie

GIDS. voor een. rustige nacht

GIDS. voor een. rustige nacht GIDS voor een rustige nacht Lekker geslapen? Lekker slapen en uitgerust wakker worden. Voor veel mensen is het een verre droom. Naar schatting één op de vijf mensen in ons land kampt geregeld met slaapproblemen.

Nadere informatie

Over (fop)spenen, duimzuigen en open mond ademen www.cjggooienvechtstreek.nl

Over (fop)spenen, duimzuigen en open mond ademen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Over (fop)spenen, duimzuigen en open mond ademen www.cjggooienvechtstreek.nl n Over (fop)spenen, duimzuigen en open mond ademen Zuigen op een fopspeen of duim is slecht voor de

Nadere informatie

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Opzet van de lezing Welkom Inleiding Theorie, tips en adviezen over opvoeden

Nadere informatie

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid)

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) In deze folder leest u wat een delirium is, wat de verschijnselen van een delirium zijn en leest u informatie over de behandeling en tips voor patiënten

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Rust en regelmaat voor uw baby. Praktische adviezen

Rust en regelmaat voor uw baby. Praktische adviezen 1 Rust en regelmaat voor uw baby Praktische adviezen 2 Rust en regelmaat voor uw baby Praktische adviezen Adviezen over rust en regelmaat voor uw baby en het verminderen van prikkels in de omgeving van

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

Kinderafdeling. De onrustige baby

Kinderafdeling. De onrustige baby Kinderafdeling Inleiding Huilen is normaal gedrag in de ontwikkeling van kinderen. Het is voor baby s in de eerste levensmaanden een belangrijk communicatiemiddel met de ouders. Te veel huilen wordt gedefinieerd

Nadere informatie

Mijn baby heeft een voorkeurshouding... Wat nu?

Mijn baby heeft een voorkeurshouding... Wat nu? Mijn baby heeft een voorkeurshouding... Wat nu? Adviezen voor de hantering van uw baby Als uw baby in de eerste levensmaanden altijd met z n hoofd op dezelfde kant ligt, kan hij een afgeplat hoofd krijgen.

Nadere informatie

Een boekje. speciaal bedoeld voor de. kraamvader. Petra Afstudeeropdracht 2008

Een boekje. speciaal bedoeld voor de. kraamvader. Petra Afstudeeropdracht 2008 Een boekje speciaal bedoeld voor de kraamvader Petra Afstudeeropdracht 2008 Een boekje voor de aanstaande vader. Tijdschriften, boeken en internet staan vol informatie over de bevalling en de tijd erna,

Nadere informatie

1.4 Piekeren. Piekeren is de verkeerde kant op fantaseren. - Loesje

1.4 Piekeren. Piekeren is de verkeerde kant op fantaseren. - Loesje 1.4 Piekeren Piekeren is de verkeerde kant op fantaseren - Loesje Iets wat je veel doet, daar word je goed in. Als je veel piano speelt, word je beter in piano spelen. Als je veel Wordfeud doet, word je

Nadere informatie

POETS JE PEUTER! Tips en tools om de tandjes van je dwarse peuter schoon te houden

POETS JE PEUTER! Tips en tools om de tandjes van je dwarse peuter schoon te houden POETS JE PEUTER! Tips en tools om de tandjes van je dwarse peuter schoon te houden NEEEE, koppig, dwars en zelluf doen ze zijn erom berucht PEUTERS. Soms tref je ze brullend op de vloer van de supermarkt,

Nadere informatie

Mijn baby heeft een voorkeurshouding... Wat nu?

Mijn baby heeft een voorkeurshouding... Wat nu? Mijn baby heeft een voorkeurshouding... Wat nu? Adviezen voor de hantering van uw baby Als uw baby in de eerste levensmaanden altijd met z n hoofd op dezelfde kant ligt, kan hij een afgeplat hoofd krijgen.

Nadere informatie

Adviezen om beter te slapen

Adviezen om beter te slapen Adviezen om beter te slapen U heeft last van slapeloosheid. Dit is een veel voorkomende klacht, waarvoor vaak geen duidelijke oorzaak te vinden is. In deze folder leest u tips om beter te kunnen slapen.

Nadere informatie

Zindelijk worden. De hele dag droog blijven. Positief opvoeden Drenthe

Zindelijk worden. De hele dag droog blijven. Positief opvoeden Drenthe Zindelijk worden De hele dag droog blijven Positief opvoeden Drenthe Zindelijk worden De hele dag droog blijven Elke ouder is blij als er geen luiers meer op het boodschappenlijstje staan. Het betekent

Nadere informatie

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest

een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest een ademtest om een speciale bacterie in je maag op te sporen 13C-ureumtest Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door

Nadere informatie

Adviezen voor de hantering van uw baby

Adviezen voor de hantering van uw baby Adviezen voor de hantering van uw baby bij een voorkeurshouding Heeft uw baby een voorkeurshouding ontwikkeld? Dan geeft deze folder u tips om dit te verhelpen. Wat is een voorkeurshouding? Tegenwoordig

Nadere informatie

Wilhelmina Kinderziekenhuis. BERA-onderzoek (zonder narcose): een gehooronderzoek bij uw kind

Wilhelmina Kinderziekenhuis. BERA-onderzoek (zonder narcose): een gehooronderzoek bij uw kind Wilhelmina Kinderziekenhuis BERA-onderzoek (zonder narcose): een gehooronderzoek bij uw kind BERA-onderzoek: een gehooronderzoek bij uw kind Wat staat er in deze folder: BERA-onderzoek zonder narcose Wilt

Nadere informatie

Mijn baby heeft een. voorkeurshouding... Wat nu? Adviezen voor de hantering van uw baby

Mijn baby heeft een. voorkeurshouding... Wat nu? Adviezen voor de hantering van uw baby Mijn baby heeft een voorkeurshouding... Wat nu? Adviezen voor de hantering van uw baby Als uw baby in de eerste levensmaanden een voorkeurshouding heeft, kan hij een afgeplat hoofd krijgen. Deze folder

Nadere informatie

Baby-lichaamstaal. Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301

Baby-lichaamstaal. Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301 Baby-lichaamstaal Albert Schweitzer ziekenhuis kinderafdeling december 2003 pavo 0301 Inleiding Via deze folder vertellen we u wat over de lichaamssignalen die uw baby geeft: baby-lichaamstaal is méér

Nadere informatie

Excessief huilen. Informatie voor ouders met een huilbaby

Excessief huilen. Informatie voor ouders met een huilbaby Excessief huilen Informatie voor ouders met een huilbaby Wat is excessief huilen? Een baby die excessief (= bovenmatig, buitensporig) huilt, wordt ook wel huilbaby genoemd. Maar hoe stellen we vast of

Nadere informatie

Slaaphygiëne. Tips om beter te slapen. Hoofdpijn polikliniek

Slaaphygiëne. Tips om beter te slapen. Hoofdpijn polikliniek Slaaphygiëne Tips om beter te slapen Hoofdpijn polikliniek Soms is het moeilijk om in slaap te vallen of om door te slapen. Hier geven wij u enkele tips die misschien kunnen helpen om tot een gezonde slaap

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Adviezen om beter te slapen

Adviezen om beter te slapen Slaapcentrum Slingeland Medische psychologie en Maatschappelijk werk Adviezen om beter te slapen i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U heeft last van slapeloosheid. Dit kan invloed hebben

Nadere informatie

Röntgenonderzoek van je blaas en urinewegen (mictiecystogram)

Röntgenonderzoek van je blaas en urinewegen (mictiecystogram) Röntgenonderzoek van je blaas en urinewegen (mictiecystogram) De afspraak voor de mictiecystogram Het onderzoek van je blaas en urinewegen vindt plaats op: Datum:.. Dag/tijdstip: dag. uur Je wordt verwacht

Nadere informatie

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht Naam: Locatie: Groep: Groeibericht pagina 2 Inleiding Opgroeien, opvoeden en ontwikkelen gaat bij ieder kind met vallen en opstaan. In de moderne kinderopvang nemen we een deel van de opvoeding van uw

Nadere informatie

OMGAAN MET WAT IS ANGST? BANG ZIJN IS OK! 23/02/2015 KINDERANGSTEN

OMGAAN MET WAT IS ANGST? BANG ZIJN IS OK! 23/02/2015 KINDERANGSTEN OMGAAN MET KINDERANGSTEN Brainstorm: Angsten bij kinderen An Coetsiers Kinderpsycholoog/gedragstherapeut www.depraatdoos.be Hannah, 3 jaar Anouk, 10 jaar BANG ZIJN IS OK! WAT IS ANGST? Is een normaal verschijnsel

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor ouders

Na de schok... Informatie voor ouders Na de schok... Informatie voor ouders Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat voor iedereen ingrijpende gevolgen. Als kinderen samen met hun ouders een aangrijpende

Nadere informatie

Als uw baby veel huilt

Als uw baby veel huilt Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor ouders Als uw baby veel huilt z Uw baby is opgenomen op de kinderafdeling, omdat hij onrustig is en veel huilt. Het doel van de opname

Nadere informatie

INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT

INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT INFORMATIE KINDEREN IN ROUW 0-3 JAAR STICHTING STERRENKRACHT Voorwoord Beste ouders/verzorgers, Deze informatie is bedoeld om antwoord te geven op vragen als: Hoe ga ik om met het verdriet, angst of boosheid

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Nachtmerrie. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Nachtmerrie. www.kinderneurologie.eu Nachtmerrie Wat is een nachtmerrie? Een nachtmerrie is een slaapprobleem waarbij kinderen of volwassenen plotseling wakker worden nadat ze heel eng gedroomd hebben en deze droom nog heel goed kunnen herinneren.

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Bedplassen. Tot slot. Bedplassen komt vaak voor. Bedplassen is lastig. Wat is de oorzaak van het bedplassen?

Bedplassen. Tot slot. Bedplassen komt vaak voor. Bedplassen is lastig. Wat is de oorzaak van het bedplassen? Tot slot Op internet is ook veel informatie te vinden over bedplassen en de behandeling van bedplassen. De GGD verwijst voor bedplassen naar: www.bedplassen.org Informatie over plaswekkers is te vinden

Nadere informatie

Hoe vertel ik het mijn kinderen?

Hoe vertel ik het mijn kinderen? Hoe vertel ik het mijn kinderen? Máxima Oncologisch Centrum Inhoud pagina Voor wie is deze folder? 2 Moet ik het de kinderen wel vertellen? 2 Hoe vertel ik het de kinderen? 3 Hoe reageren kinderen? 3 o

Nadere informatie

Mijn baby heeft een. voorkeurshouding... Wat nu? Adviezen voor de hantering van uw baby

Mijn baby heeft een. voorkeurshouding... Wat nu? Adviezen voor de hantering van uw baby Mijn baby heeft een voorkeurshouding... Wat nu? Adviezen voor de hantering van uw baby Als uw baby in de eerste levensmaanden een voorkeurshouding heeft, kan hij een afgeplat hoofd krijgen. Deze folder

Nadere informatie

Leerlijn Sociaal-emotionele ontwikkeling

Leerlijn Sociaal-emotionele ontwikkeling Leerlijn 1.1. Emotioneel 1.2. Sociaal Stamlijn Niveau A Merkt zintuiglijke stimulatie op (aanraking, vibratie, smaken, muziek, licht) Uit lust- en onlustgevoelens Kijkt gericht enkele seconden naar een

Nadere informatie

Bedplassen. PIPO-poli voor kinderen met plas- en poepproblemen Vrouw Moeder Kind-centrum

Bedplassen. PIPO-poli voor kinderen met plas- en poepproblemen Vrouw Moeder Kind-centrum Bedplassen PIPO-poli voor kinderen met plas- en poepproblemen Vrouw Moeder Kind-centrum Inleiding 's Nachts of 's ochtends een nat bed, niet durven logeren bij vriendjes, een schoolkamp of vakantie die

Nadere informatie

TAAL IS LEUK. Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren

TAAL IS LEUK. Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren TAAL IS LEUK Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren 1 Inhoudsopgave Pagina Besteed extra aandacht aan de taal van uw kind 4 Adviezen die u kunt toepassen tijdens een gesprekje met uw kind 5 Maak

Nadere informatie

Protocol Huilen KDV Polderpret

Protocol Huilen KDV Polderpret Protocol Huilen KDV Polderpret Inhoudsopgave Protocol Huilen... 1 1 Waarom huilen baby's... 3 1.1 Uitgangspunten...3 1.2 Wat kunnen we doen?...4 1.3 Hoe troosten we een baby?...4 2 Huilen bij dreumesen

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan

Pedagogisch beleidsplan Pedagogisch beleidsplan Hieronder wordt een aantal kernpunten uit het pedagogische beleidsplan van Kinderdagverblijf Het Sprookjesbos besproken. Het volledige pedagogische beleidsplan ligt ter inzage op

Nadere informatie

Duimen, vingerzuigen of de fopspeen

Duimen, vingerzuigen of de fopspeen Duimen, vingerzuigen of de fopspeen Duimen, vingerzuigen of de fopspeen Duim-, vinger- of speenzuigen komt vaak voor bij baby s en peuters. Ze doen dit vooral tijdens voorlezen, muziek luisteren, tv-kijken

Nadere informatie

Adviezen voor thuis (neonaat) Afdeling Neonatologie/Kindergeneeskunde

Adviezen voor thuis (neonaat) Afdeling Neonatologie/Kindergeneeskunde Adviezen voor thuis (neonaat) Afdeling Neonatologie/Kindergeneeskunde Borstvoeding Als u uw kind op de afdeling reeds borstvoeding heeft gegeven, zal dit thuis alleen maar prettiger en rustiger gaan. Als

Nadere informatie

Wenbeleid Kinderopvang/BSO Het Kinderparadijs

Wenbeleid Kinderopvang/BSO Het Kinderparadijs Wenbeleid Kinderopvang/BSO Het Kinderparadijs Kinderdagverblijf/BSO Het Kinderparadijs 1 januari 2016 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. De eerste kennismaking... 5 3. Het afscheid... 7 4. De gehele periode van

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

BIJLAGE. Slapeloosheid

BIJLAGE. Slapeloosheid BIJLAGE B Slapeloosheid Een van de vervelendste gevolgen van een angststoornis - en van de depressie die daar vaak mee samenhangt - is slapeloosheid. Sommige mensen hebben moeite met in slaap vallen (inslaapstoornis;

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

begeleiding van uw kind Wat kunt u als ouder doen?

begeleiding van uw kind Wat kunt u als ouder doen? begeleiding van uw kind Wat kunt u als ouder doen? uw kind naar het ziekenhuis Binnenkort komt u met uw kind naar het Medisch Centrum Alkmaar, omdat uw kind: een onderzoek en/of behandeling krijgt wordt

Nadere informatie

24-uurs ph-meting in de slokdarm bij kinderen

24-uurs ph-meting in de slokdarm bij kinderen KINDERGENEESKUNDE 24-uurs ph-meting in de slokdarm bij kinderen KINDEREN 24-uurs ph-meting in de slokdarm bij kinderen De kinderarts heeft voorgesteld om bij uw kind de zuurgraad in de slokdarm te meten.

Nadere informatie

Mijn baby heeft een voorkeurshouding... Wat nu?

Mijn baby heeft een voorkeurshouding... Wat nu? Jeugdgezondheidszorg Mijn baby heeft een voorkeurshouding... Wat nu? Adviezen voor de hantering van je baby Als je baby in de eerste levensmaanden altijd met z n hoofd op dezelfde kant ligt, kan hij een

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Observatielijst Groepsfunctioneren

Observatielijst Groepsfunctioneren Observatielijst Groepsfunctioneren Toelichting De Observatielijst Groepsfunctioneren is verdeeld in twee leeftijdscategorieën: kinderen tot 1,5 jaar en kinderen ouder dan 1,5 jaar. Met de lijst wordt de

Nadere informatie

Omgaan met de gevoelens van een kind

Omgaan met de gevoelens van een kind Omgaan met de gevoelens van een kind HOE KAN IK OMGAAN MET DE GEVOELENS VAN MIJN KIND IN HET ZIEKENHUIS? Praktische tips voor ouders 2 Omgaan met de gevoelens van een kind Beste ouder Uw kind is opgenomen

Nadere informatie

VERSLAG SLAAP-ENQUÊTE

VERSLAG SLAAP-ENQUÊTE Staatsbaan 190 Pontstraat 20 Looierijstraat 3 Tel. : 09/388.69.41 Fax : 09/245.94.38 e-mail : info@vbszulte.be www.vbszulte.be VERSLAG SLAAP-ENQUÊTE september 2008 1 1P 1K 2K 3K 1L 2L 3L 4L 5L 6L ALGEMEEN

Nadere informatie

Wenbeleid KDV Polderpret

Wenbeleid KDV Polderpret Wenbeleid KDV Polderpret Inhoudsopgave : Wenbeleid...1 1.Voorwoord..2 2.Wenperiode nieuw kind..2 3.Overgang naar een andere groep.2 4. Hulp bij het wennen 2 5. Kinderen die moeilijker wennen 3 1. Voorwoord

Nadere informatie

Inslaapproblemen bij kinderen met AD(H)D

Inslaapproblemen bij kinderen met AD(H)D Inslaapproblemen bij kinderen met AD(H)D Ongeveer 30% van de kinderen met AD(H)D heeft chronische inslaapproblemen. Dit zien we ook vaak bij onder andere kinderen met een ontwikkelingsachterstand, autisme,

Nadere informatie

Luisteren, hoe leren kinderen dat?

Luisteren, hoe leren kinderen dat? Leren luisteren Luisteren, hoe leren kinderen dat? Kinderen hebben grenzen en regels nodig. Ze zorgen voor duidelijkheid en veiligheid en ze leren hen omgaan met anderen. Verwacht niet van kinderen dat

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Gevoelens uitbeelden. lesblad 1a. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. les. les

Gevoelens uitbeelden. lesblad 1a. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. les. les 8 Gevoelens uitbeelden Je hebt een mooie vaas laten vallen. Je cavia is doodgegaan. 9 Inhoud De De leerlingen leren dat er verschillende soorten gevoelens zijn, hele fijne maar ook hele vervelende. Gevoelens

Nadere informatie

Delirium op de Intensive Care (IC)

Delirium op de Intensive Care (IC) Deze folder is bedoeld voor de partners, familieleden, naasten of bekenden van op de Intensive Care (IC) afdeling opgenomen patiënten. Door middel van deze folder willen wij u als familie* uitleg geven

Nadere informatie

Slaaphygiene tips voor een gezonde slaap

Slaaphygiene tips voor een gezonde slaap Slaaphygiene tips voor een gezonde slaap Inleiding Deze folder geeft u informatie over slapeloosheid. Slapeloosheid is een veelvoorkomende klacht. Er zijn mensen die moeite hebben om in slaap te vallen,

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

Adviezen om uw kind voor te bereiden op een ziekenhuisopname

Adviezen om uw kind voor te bereiden op een ziekenhuisopname Adviezen om uw kind voor te bereiden op een ziekenhuisopname Wytske Bouwma, 2008 1 Inleiding Binnenkort wordt uw kind opgenomen in het ziekenhuis. Deze brochure is bedoeld om u meer inzicht te geven in

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Informatiefolder onrustige baby Langeland Ziekenhuis

Patiënteninformatie. Informatiefolder onrustige baby Langeland Ziekenhuis Informatiefolder onrustige baby Langeland Ziekenhuis Uw bent op de poli bij de kinderarts geweest, omdat u zich zorgen maakt om de onrust van uw baby. Deze informatiefolder kan u wellicht inzicht geven

Nadere informatie

Informatie en advies voor ouders

Informatie en advies voor ouders Geweld in huis raakt kinderen Informatie en advies voor ouders 1 2 Wist u dat de gevolgen van het zien of horen van geweld in het gezin net zo groot zijn als zelf geslagen worden? Ook als het geweld gestopt

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Hoe kunt u angst herkennen? Wanneer reden tot zorg?

Hoe kunt u angst herkennen? Wanneer reden tot zorg? 1 Bang zijn mag! 2 Bang zijn mag! Iedereen is wel eens bang. Angst is een alarm dat afgaat als er gevaar dreigt. Zonder deze waarschuwing zouden we in zeven sloten tegelijk lopen. Deze folder legt in het

Nadere informatie