Deze richtlijn werd in 2010 geschreven op basis van de richtlijn Koorts van pallialine.nl door

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Deze richtlijn werd in 2010 geschreven op basis van de richtlijn Koorts van pallialine.nl door"

Transcriptie

1 Koorts COLOFON Dezerichtlijnwerdin2010geschrevenopbasisvanderichtlijn Koorts vanpallialine.nldoor Dr.PeterPype huisartsenequipeartspalliatiefnetwerkmiddenwest Vlaanderen Dr.DirkSchrijvers medischoncoloog ziekenhuisnetwerkantwerpen Middelheim Aanvullingenwerdengedaandoor: Dr.ArsèneMullie anesthesist Brugge Dr.LudoVanopdenbosch neuroloog AZSt JanBrugge Mevr.MagdaDemeyere verpleegkundige palliatievezorgeenheid Hetanker Roeselare INLEIDING Definitie: Koorts is een verhoging van de lichaamstemperatuur hoger dan de normale diurne variatie alsgevolgvaneenwijzigingindesetpointvandehypothalamus. Types: Koortskanoptredenalsgevolgvaneenexterneoorzaak,bijvoorbeeldeeninfectie. Tumorkoorts is koorts bij kankerpatiënten waarbij geen externe oorzaak gevonden kan wordenenwaarbijdekankerzelfdeoorzaakvandekoortsis. Hyperthermieiscentralekoorts,koortsdieoptreedtzonderinfectie.Ditkanoptredendoor uitwendige warmtebron (vb zonneslag), door geneesmiddelen (vb tricyclische antidepressiva, SSRI s) of door aantasting van het thermoregulatiecentrum door hersentumoren of hersenmetastasen. Dikwijls gaat het over hoge koorts (39 40 ) met weiniggeassocieerdesymptomen.reageertnietgoedopdeklassiekeantipyretica. Geassocieerdesymptomen: Tijdenskoortsepisodesblijftdelichaamstemperatuurnietconstant.Hetstijgenofdalenvan detemperatuurbrengtbijkomendesymptomenmetzichmeezoalskouderillingen,zweten, warmtegevoel, lagebloeddruk, versneldepols,versneldeademhaling,vermoeidheideneen gevoelvanziekzijn. Voorkomen: Er zijn weinig gegevens bekend over de prevalentie van koorts bij palliatieve patiënten (oncologisch en niet oncologisch). Tumorkoorts zou bij ongeveer 5 % van de oncologische patiëntenoptreden.

2 PATHOFYSIOLOGIE In de hypothalamus in de hersenen bevindt zich het thermoregulatiecentrum van het lichaam. Dit centrum wordt bezenuwd door perifere zenuwen die in verbinding staan met warmte en koudereceptoren. Daarnaast is er ook de registratie van de centrale lichaamstemperatuur door meting van de temperatuur van het bloed ter hoogte van de hypothalamus. Deze twee signalen worden geïntegreerdom eennormaletemperatuur tebehouden. Hetlichaam is instaatom extra warmte op te slaan (verhoogde productie door beven en hogere metabole activiteit, verhoogde bewaringdoorvasoconstrictie)ofaftestaan(vasodilatatieenzweten)naargelangdenoodzaak.we kunnenmetonsgedragditprocesnogversterken(meerofminderbeweging,meerofminderkleren aandoenetc.). Koorts ontstaat doordat pyrogene factoren (exogeen zoals bacteriële toxines of endogeen zoals necrotische tumorcellen) de witte bloedcellen aanzetten tot de vrijstelling van pyrogene cytokines (zoals Interleukine 1 en 6, Tumor Necrosis Factor en Interferon). Deze cytokines stimuleren de hypothalamustothetvrijzetten vanprostaglandinee2waardoordesetpointvandehypothalamus verhoogt.alsreactiehierop zalhetlichaam eenverhoogde warmteproductie en warmtebewaring vertonenmetalsresultaateenverhoogdelichaamstemperatuur. Infectie,microbiëletoxines, mediatorenvaninflammatie, immuunreacties Microbiële toxines Cyclisch AMP KOORTS Hitteproductie Hitteconservering Monocyten,macrofagen, endotheelcellen Pyrogenecytokines(IL 1,IL 6, TNF,IFN circulatie PGE 2 Endotheelvande hypothalamus Verhoogde thermoregulatorische setpoint Figuur1:Mechanismevanontstaanvankoorts.(bron:Harrison sprinciplesofinternalmedicine16th ed.2005)afkortingen:zietekst.

3 ETIOLOGIE Uiteraardbeperkenweonshiertotdeoorzakenvankoortsbijpalliatievepatiënten. Ziektegerelateerdeoorzaken Paraneoplastisch(tumorkoorts).Komtfrequentvoorbijlymfomen(Hodgkinennon Hodgkin) maar ook bij andere tumoren zoals onder andere leukemie, levermetastasen en niercelcarcinoom. Hyperthermie (centrale koorts als gevolg van gestoorde thermoregulatie door hersentumorenof metastasen) Complicatiesvanziekteofbehandeling Infecties Reacties op geneesmiddelen (drug fever) o.a. cytostatica (zoals bleomycine), interferon, interleukine 2, monoclonale antilichamen, groeifactoren, bisfosfonaten, antibiotica, neurolepticaenssri s. Stakenvanmedicatie(opioïden,benzodiazepines,steroïden) Tromboseen/oflongembolie Reactieopbloedofbloedproducten Bijnierinsufficiëntie Graftversushostreactienaallogenebeenmergtransplantatie Co morbiditeit Infectiesnietgerelateerdaanziekteofbehandeling Andereziektesdiemetkoortskunnengepaardgaan(sommigereumatologischestoornissen, jicht,schildklierstoornissen) DIAGNOSTIEK Het diagnostisch traject dient om de oorzaak van de koorts vast te stellen. De uitgebreidheid waarmee dit gebeurt is afhankelijk van de algemene toestand en de prognose van de patiënt, de klachten die de patiënt heeft van de koorts en de therapeutische consequenties van een diagnosestelling. Infectiesentumorkoortszijndemeestvoorkomendeoorzaken.Bijtumorkoortszijnpatiënteninhet algemeen minderziekdanbij infectieuzekoorts. Het patroonendehoogte vande koortszijngeen betrouwbare criteria om onderscheid te maken tussen deze twee oorzaken. De diagnose tumorkoorts bij kankerpatiënten is een uitsluitingsdiagnose, dit betekent dat andere oorzaken van koorts eerst uitgesloten worden. Soms wordt hiervoor een proefbehandeling met antibiotica gegeven.eenvolledigeenblijvendereactievandekoortsopnsaid spastbijtumorkoortsenmaakt eenbacteriëleinfectieveelminderwaarschijnlijk. Anamnese Medischevoorgeschiedenis Hoogte,duurenverloopvandekoorts

4 Bijkomendeklachten:algemenemalaise,vermoeidheid,anorexie,gewichtsverlies Klachten wijzendop infectie(vb.urinaireklachten,diarree)ofoptrombose/longembolie(vb hoesten,pijn) Medicatieschema(cfoorzaken:stakenvanbepaaldegeneesmiddelenkankoortsgeven) Recentetransfusievanbloedofbloedproducten Klinischonderzoek Algemeneindruk(globaalbeeldvanziekzijn) Temperatuur(gemetenopverschillendemomenten),bloeddrukenpols Tekensvaninfectie(neus keel ooronderzoek,percussieenauscultatielongen,nekstijfheid, onderzoekvanbuikennierloges,huidafwijkingenvbrash) Tekenenvantromboseofembolie Bijkomendtechnischonderzoek Laboratoriumonderzoek o CRP:dalingvanCRPtijdensantibioticabehandelingpleitvooreeninfectie o Wittebloedcellen o Urineonderzoek o Microbiologie:kwekenvanbloed,urine,sputum,liquor o Serologischonderzoek Beeldvormendonderzoek o RXthoraxbijvermoedenlongontsteking BELEID Het beleid wordt bepaald door de ernst van de klachten die de patiënt heeft. Een oorzakelijke behandeling zal overwogen worden indien dit zinvol is binnen de context van de ziekte en de prognosevandepatiëntofindienditdebestesymptoomcontrolemetzichmeebrengt. Integralebenadering Geefuitlegoverdebetekenisendeoorzaakvandekoorts Geef uitleg over de niet medicamenteuze maatregelen die patiënt en familie zelf kunnen toepassenzoalsvochtinnameenlichaamsverzorging. Geef voldoende uitleg over het medicatieschema dat gebruikt wordt om de koorts te bestrijden Geefaanbijwelketekensofklachtendeartsmoetgecontacteerdworden Geefaandateenkoortsdelierkanoptredenenhoemantelzorgersdaaropmoetenreageren Oorzakelijkebehandeling Behandelingonderliggendeziekte Behandelinginfecties Aanpassenmedicatieschema

5 Behandelingtromboseoflongembolie Stakenvantransfusievanbloedofbloedproducten Behandelinggraftversushostreactiemetimmunosuppressiva Niet medicamenteuzesymptomatischebehandeling Depatiëntzalaangevenofhijhetkoudofwarmheeftenhieropgerichtezorgvragen Zorgvooreenstabiele,koeleomgevingstemperatuur,gebruikeventueeleenventilator Bijoplopendetemperatuur:dekens,lauwwarmekruiken Soms wordt de patiënt gewassen met lauw water(ev. met enkele druppels etherische olie vanmuntofcitroenerin),sluitendonderzoekhiernaarisnietbekend. Gebruikkatoenenkledingenbeddengoedenverschoonhetregelmatig Zorgvoorvoldoendeinnamevanvocht(eventueelkortstondigSCofIVtoedienen) Medicamenteuzesymptomatischebehandeling De medicamenteuze aanpak van koorts heeft alleen effect indien er sprake is van koorts door pyrogene cytokines (zie figuur bij pathofysiologie) en werkt niet in geval van centrale koorts (zeldzaamvoorkomend).somsheefteenpatiëntnietzoveellastvandetemperatuursverhogingop zich maar wel van vb. het zweten op het moment dat de koorts daalt. Hier moet rekening mee gehouden worden bij de beslissing om koorts al dan niet te behandelen. Bij een duidelijk dagnachtritme vande koortskandetoediening vangeneesmiddelenhieropafgestemd worden.indien er vb. alleen s nachts koorts optreedt moet er niet systematisch gedurende de dag medicatie toegediendworden. Paracetamol is de eerste keuze omwille van de beperkte bijwerkingen. Bij onvoldoende effect vormen NSAID s een tweede stap. Denk aan maagbescherming (protonpompinhibitoren) bij risicopersonen (leeftijd > 70 jaar, voorgeschiedenis van maaglijden, gelijktijdig gebruik van corticosteroïden of SSRI s). Men kan overwegen om retardprodukten te gebruiken maar de meerwaardehiervanisindeliteratuurnietonderzocht.bijonvoldoendeeffectvannsaid sofbijte grote contra indicaties is dexamethason de volgende stap. In ziekenhuismilieu wordt soms metamizol gebruikt bij koorts die niet op andere geneesmiddelen reageert. Evidentie hiervoor is in deliteratuurniettevinden. Medicatieschema: 1. Paracetamol 2 4 maal daags 1 gram PO of rectaal (in ziekenhuis eventueel IV indien reeds eentoegangsweg) 2. NSAID s a. Naproxen2 3maaldaags250mgPOofrectaal b. Diclofenac2 3maaldaags25mgPOofrectaal c. Ibuprofen2 3maaldaags mgPO 3. Dexamethason1maaldaags4 8mgPOofSC STAPPENPLAN

6 Diagnostiek Beleid 1. Anamneseenklinischonderzoek 2. Aanvullendtechnischonderzoek(laboofbeeldvorming)opindicatie(klinischvermoedenvan bepaaldediagnose) 1. Behandelingvandeoorzaak a. Behandelingonderliggendeziekte b. Aanpassingmedicatieschema c. Stakentransfusies d. Behandelinginfectie,trombose/longembolieofgraftversushostreactie 2. Niet medicamenteuzebehandeling a. Voldoendevochtinname b. Maatregelen ter verwarming (bij oplopende temperatuur) of verkoeling (bij hoge temperatuur) 3. Medicamenteuzebehandeling a. Paracetamol b. NSAID s c. Dexamethason BEWIJSVOERING Behandeling GRADE score Referenties Niet medicamenteuze 1C Styrt1990,Plaisance2007 maatregelen Paracetamol 1C Oborilova2002 NSAID s 1C(Tsavariswordtnog opgevraagd) Chang1985en1988,Economos 1995,Oborilova 2002,Tsavaris1990 Dexamethason Wordtnogopgevraagd Chang1988 LEGENDE 1A sterkeaanbeveling,hogegraadvanevidentie 1B sterkeaanbeveling,matigegraadvanevidentie 1C sterkeaanbeveling,lageofzeerlagegraadvanevidentie 2A zwakkeaanbeveling,hogegraadvanevidentie 2B zwakkeaanbeveling,matigegraadvanevidentie 2C zwakkeaanbeveling,lageofzeerlagegraadvanevidentie

7 REFERENTIES 1 ChangJC Chang JC, Gross HM. Neoplastic fever responds to treatment of an adequate dose of naproxen. JournalofClinicalOncology1985;3: ChangJC ChangJC.Antipyreticeffectofnaproxenandcorticosteroidsonneoplasticfever.JournalofPainand SymptomManagement1988;3: EconomosK Economos K, Lucci JA 3rd, Richardson B, Yazigi R, Miller DS. The effect of naproxen on fever in patientswithadvancedgynecologicmalignancies.gynecolicaloncology1995;56: JohnsonM JohnsonM.Neoplasticfever.PalliativeMedicine1996;10: KathulaSK Kathula SK, Shah K, Polenakovik H, Koduri J. Cyclo oxygenase II inhibitors in the treatment of neoplasticfever.supportivecareinoncology2003;11: KallioR Kallio R, Bloigu A, Surcel HM, Syrjala H. C reactive protein and erythrocyte sedimentation rate in differential diagnosis between infections and neoplastic fever in patients with solid tumors and lymphomas.supportivecareincancer2003;11: MargolinL MargolinL,CopeDK,Bakst SisserR,GreenspanJ.Thesteroidwithdrawalsyndrome:areviewofthe implications,etiologyandtreatments.journalofpainandsymptommanagement2007;33: OborilovaA OborilovaA,MayerJ,PospisilZ,KoristekZ.Symptomaticintravenousantipyretictherapy:efficacyof metamizol,diclofenacandpropacetamol.journalofpainandsymptommanagement2002;24: PlaisanceKI PlaisanceKI,MackiowakPA.Antipyretictherapy.ArchivesofInternalMedicine2000;160: StyrtB StyrtB,SugarmanB.Antipyresisandfever.ArchivesofInternalMedicine1990;150:

8 11 TsavarisN Tsavaris N, Zinelis A, Karabelis A et al. A randomised trial of the effect of three non steroid antiinflammatory agents in ameliorating cancer induced fever. Journal of Internal Medicine 1990; 228: ZellJA ZellJA,ChangJC.Neoplasticfever:aneglectedparaneoplasticsyndrome.SupportiveCareinCancer 2005;13: ZhukovskyDS ZhukovskyDS.Feverandsweatsinthepatientwithadvancedcancer.HematologicalandOncological ClinicsofNorthAmerica2002;16: Disclaimer Hetopstellenvandezerichtlijneniseenwerkvanlangeademwaaraandeuiterstezorgwordt besteed.desondankskanderedactieraadvanpallialine.beugeenperfectresultaatgaranderenenis pallialine.be,behalveingevalvanbedrogofopzettelijkefout,niet(mede)aansprakelijkvoor eventueleonvolledighedenofonjuistheden,nochvooreventueleschade,overlastofongemakken vanwelkeaarddanookdiehetgevolgzoudenzijnvanhetgebruik,opwelkewijzedanook,vandeze richtlijnen.dezerichtlijnenhebbenenkeleeninformatievewaarde.aandeinhoudervankunnen bijgevolgopgeenenkelewijzerechtenofplichtenontleendworden.dezerichtlijnenmogenevenmin wordengezienalseenvervangingvaneenprofessioneeloordeeldooriemandmetdedaartoe vereistekwalificaties,kennisenbekwaamheid.incorrectegegevensoftekortkomingengevengeen rechtopeenfinanciëlecompensatie. Devermeldingvanbepaalderechtspersonenofproductenbetekentgeenszinsdatdezeworden aanbevolenbovenanderegelijkaardigebedrijvenofproducten.indienverwezenwordtnaar informatieverspreiddooreenderdeispallialine.benietaansprakelijkvoordeinformatieverspreid doordezederde.devolledigeinhoudvandezerichtlijnenwordtbeheerstdoorhetbelgischrechten kanenkelaandebevoegdheidvandebelgischerechtbankenwordenonderworpen.

Koorts. Landelijke richtlijn, Versie: 2.0

Koorts. Landelijke richtlijn, Versie: 2.0 Koorts Landelijke richtlijn, Versie: 2.0 Laatst gewijzigd: 23-07-2008 Methodiek: Consensus based Verantwoording: Redactie Palliatieve zorg: richtlijnen voor de praktijk Inhoudsopgave Colofon...1 Inleiding...2

Nadere informatie

NSAID s = Non Steroidal Anti Inflammatory Drugs: Diclofenac Indometacine Meloxicam Piroxicam Ibuprofen Naproxen Fenylbutazon Celecoxib Etoricoxib

NSAID s = Non Steroidal Anti Inflammatory Drugs: Diclofenac Indometacine Meloxicam Piroxicam Ibuprofen Naproxen Fenylbutazon Celecoxib Etoricoxib Ontstekingsremmende pijnstillers NSAID s = Non Steroidal Anti Inflammatory Drugs: Diclofenac Indometacine Meloxicam Piroxicam Ibuprofen Naproxen Fenylbutazon Celecoxib Etoricoxib Inhoud Hoe werkt NSAID?

Nadere informatie

Sarcoïdose. & medicijnen

Sarcoïdose.  & medicijnen Sarcoïdose & medicijnen Voor sarcoïdose bestaat geen specifiek geneesmiddel. Meestal gaat sarcoïdose binnen enkele jaren vanzelf over en naast regelmatige medische controles is vaak geen behandeling nodig.

Nadere informatie

Protocol Medicamenteuze pijnbestrijding bij oncologische patiënten Reikwijdte MST-breed Datum:

Protocol Medicamenteuze pijnbestrijding bij oncologische patiënten Reikwijdte MST-breed Datum: Versie: Medisch Spectrum Twente 1.0 Soort Document Titel Status: Vastgesteld Protocol Medicamenteuze pijnbestrijding bij oncologische patiënten Reikwijdte MST-breed Datum: 06-02-2012 Pagina 1 van 5 Code:

Nadere informatie

Tineke Vos, psychiater MCH-Bronovo Den Haag 21 september 2015

Tineke Vos, psychiater MCH-Bronovo Den Haag 21 september 2015 Tineke Vos, psychiater MCH-Bronovo Den Haag 21 september 2015 Vijf symptomen > 2 weken Ten minste één van de eerste twee Verandering in functioneren Angst kan symptoom zijn van depressie Verschil rouw

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met paracetamol en/of NSAID s BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius Ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker

Nadere informatie

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA)

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? Artsen stellen

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL PALLIATIEVE ZORG BIJ ONCOLOGISCHE PATIËNTEN

TRANSMURAAL PROTOCOL PALLIATIEVE ZORG BIJ ONCOLOGISCHE PATIËNTEN TRANSMURAAL PROTOCOL PALLIATIEVE ZORG BIJ ONCOLOGISCHE PATIËNTEN Doel Het doel is te zorgen dat kankerpatiënten in de - overgang naar de - pallatieve fase niet tussen wal en schip vallen. Hiertoe worden

Nadere informatie

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane

Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Pijn en pijnbehandeling bij Kanker 23-04-2014 Centrum Cabane Drs. A.M. Karsch, anesthesioloog pijnspecialist UMC Utrecht Drs. G. Hesselmann, oncologieverpleegkundige, epidemioloog UMCU Wat is pijn? lichamelijk

Nadere informatie

PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE

PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE PIJNMEDICATIE THUIS NA EEN ORTHOPEDISCHE OPERATIE 557 Inleiding In deze folder informeren wij u over het gebruik van pijnmedicatie thuis. U vindt informatie over: de pijnscore pijnmedicatie die u heeft

Nadere informatie

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker. botcomplicaties.nl

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker. botcomplicaties.nl Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker botcomplicaties.nl Inleiding Wat zijn de klachten? Deze brochure geeft u informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker.

Nadere informatie

Maagbescherming bij salicylaat-/coxibgebruik 108

Maagbescherming bij salicylaat-/coxibgebruik 108 Maagbescherming bij salicylaat-/coxibgebruik 108 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Datum 04-03-2014 Doel Verlagen

Nadere informatie

Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc.

Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc. Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc. INhoud Toename overleving meer patienten leven langer met kanker Effecten en behoeften na kankerbehandeling? Survivorship

Nadere informatie

De contrastpoli Poli ter voorkoming van nierfunctieverlies

De contrastpoli Poli ter voorkoming van nierfunctieverlies De contrastpoli Poli ter voorkoming van nierfunctieverlies Afdeling radiologie/interne geneeskunde Locatie Veldhoven U heeft een afspraak op de contrastpoli: Datum:.. Dag/tijdstip: dag. uur Melden: polikliniek

Nadere informatie

Behandeling van pijn bij kanker

Behandeling van pijn bij kanker Behandeling van pijn bij kanker Centrum voor pijngeneeskunde Locatie Eindhoven Pijn bij kanker kan ontstaan door ziekte zelf, maar ook door de behandeling ervan. Niet alle patiënten met kanker hebben pijn.

Nadere informatie

Koorts. Diagnostische valkuilen bij de oudere patiënt

Koorts. Diagnostische valkuilen bij de oudere patiënt Koorts Diagnostische valkuilen bij de oudere patiënt Koorts Sinds de Oudheid weet men dat verhoogde lichaamstemperatuur een teken van ziekte kan zijn Vanaf 16-17 e eeuw worden thermometers ontwikkeld 1868

Nadere informatie

Delier in de palliatieve fase DR. KARIN SCHOTTE MEDISCHE ONCOLOGIE- PALLIATIEF SUPPORTTEAM

Delier in de palliatieve fase DR. KARIN SCHOTTE MEDISCHE ONCOLOGIE- PALLIATIEF SUPPORTTEAM Delier in de palliatieve fase DR. KARIN SCHOTTE MEDISCHE ONCOLOGIE- PALLIATIEF SUPPORTTEAM 1. Definitie en voorkomen 2. Pathofysiologie 3. Oorzaken 4. Diagnose 5. Behandeling Definitie en voorkomen: 1.

Nadere informatie

KANKER GERELATEERDE VERMOEIDHEID WAT TE DOEN? CARLA AGASI-IDENBURG, MSC,PT

KANKER GERELATEERDE VERMOEIDHEID WAT TE DOEN? CARLA AGASI-IDENBURG, MSC,PT KANKER GERELATEERDE VERMOEIDHEID WAT TE DOEN? CARLA AGASI-IDENBURG, MSC,PT U BENT NIET ALLEEN. Toehoorders 50 40 30 20 10 0 KANKER GERELATEERDE VERMOEIDHEID (OVER)LEVEN EEN DING MOET IK MIJN VERMOEIDHEID

Nadere informatie

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij prostaatkanker. botcomplicaties.nl

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij prostaatkanker. botcomplicaties.nl Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij prostaatkanker botcomplicaties.nl Inleiding Wat zijn de klachten? Deze brochure geeft u informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij prostaatkanker.

Nadere informatie

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker. botcomplicaties.nl

Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker. botcomplicaties.nl Informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker botcomplicaties.nl Inleiding Deze brochure geeft u informatie over botuitzaaiingen en botcomplicaties bij longkanker. Wat zijn botuitzaaiingen

Nadere informatie

ANGST in de PALLIATIEVE FASE, dilemma s rond de richtlijn. 11 april 2016 Tineke Vos psychiater HMC+ consulent palliatieve zorg

ANGST in de PALLIATIEVE FASE, dilemma s rond de richtlijn. 11 april 2016 Tineke Vos psychiater HMC+ consulent palliatieve zorg ANGST in de PALLIATIEVE FASE, dilemma s rond de richtlijn 11 april 2016 Tineke Vos psychiater HMC+ consulent palliatieve zorg Disclosure belangen spreker (potentiële) Belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst

Nadere informatie

9 e Post-O.N.S. Meeting

9 e Post-O.N.S. Meeting 9 e Post-O.N.S. Meeting Neutropenie & Antibiotica resistentie Heleen Klein Wolterink Research verpleegkundige Medische Oncologie UMC Utrecht Schiphol introductie Neutropenie: Definitie Symptomen MASSC

Nadere informatie

Kanker en diabetes 19-11-2012. Introductie. Co-morbiditeit. Kanker en comorbiditeit. Kanker en diabetes

Kanker en diabetes 19-11-2012. Introductie. Co-morbiditeit. Kanker en comorbiditeit. Kanker en diabetes Kanker en diabetes Introductie Kanker en comorbiditeit Landelijk Overleg Oncologie Verpleegkundigen 8 november 2012 M. Zanders, arts-onderzoeker IKZ Kanker en diabetes Casuïstiek Dillemma s in de praktijk

Nadere informatie

Hersenmetastasen. Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 2 oktober 2014 Symposium Palliatieve Zorg

Hersenmetastasen. Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 2 oktober 2014 Symposium Palliatieve Zorg Hersenmetastasen Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 2 oktober 2014 Symposium Palliatieve Zorg Hersenmetastasen (HM) + Introductie + Enkele cijfers. + Wanneer denken we aan HM? + Behandeling van HM (Landelijke

Nadere informatie

Symptomatische behandeling hersenmetastasen. Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013

Symptomatische behandeling hersenmetastasen. Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013 Symptomatische behandeling hersenmetastasen Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013 Zo maar een paar vragen: -Moeten patiënten met HM standaard met dexamethason

Nadere informatie

Kennis toepassen, en beslissingen nemen. Hoe denkt de arts? 2. Wat doet de arts? Hoe wordt kennis toegepast? Wat is differentiaal diagnose?

Kennis toepassen, en beslissingen nemen. Hoe denkt de arts? 2. Wat doet de arts? Hoe wordt kennis toegepast? Wat is differentiaal diagnose? Hoe denkt de arts? 2 Kennis toepassen, en beslissingen nemen Dr. Peter Moorman Medische Informatica ErasmusMC 1 Hoe weet je of een ziektebeeld waarschijnlijk is? de differentiaal diagnose Hoe wordt een

Nadere informatie

Welke rol heeft de huisarts in de oncologische ketenzorg?

Welke rol heeft de huisarts in de oncologische ketenzorg? Welke rol heeft de huisarts in de oncologische ketenzorg? Peter van Bommel, huisarts Lidwine Tick, internist hemato-oncoloog Veldhoven, 22 maart 2012 Stellingen ja/nee Stelling 1 De huisarts zou aanwezig

Nadere informatie

Darmkanker. darmkanker nederland. lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging

Darmkanker. darmkanker nederland. lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging Darmkanker en uw DNA darmkanker nederland lotgenotencontact voorlichting belangenbehartiging Darmkanker Nederland Darmkanker Nederland wordt gesteund door een Raad van Advies. Deze bestaat uit specialisten

Nadere informatie

AD Vroegtijdige diagnostiek en Immunotherapie. F. Vanhee Neurologie AZG

AD Vroegtijdige diagnostiek en Immunotherapie. F. Vanhee Neurologie AZG AD Vroegtijdige diagnostiek en Immunotherapie F. Vanhee Neurologie AZG Epidemiologie Geschat aantal dementerenden 1990:90.000 2010: 170.000 2030: 230.000 Epidemiologie 3 4 5 Economics 6 Neuropathologie

Nadere informatie

Workshop Delirium Symposium Palliatieve Zorg, richtlijnen voor de praktijk Utrecht, 12-01-2006

Workshop Delirium Symposium Palliatieve Zorg, richtlijnen voor de praktijk Utrecht, 12-01-2006 Workshop Delirium Symposium Palliatieve Zorg, richtlijnen voor de praktijk Utrecht, 12-01-2006 Ine Klijn, psychiater, Zorglijn Acute en Consultatieve Psychiatrie Divisie Hersenen, UMCU Rob Krol, adviseur

Nadere informatie

VII. Inhoud. Algemeen

VII. Inhoud. Algemeen VII Inhoud I Algemeen 1 Kanker, diagnostiek en stadiëring............................................... 3 1.1 Inleiding............................................................................. 4 1.2

Nadere informatie

Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg

Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg Vragen bij de palliatieve helpdesks? Vragen bij de palliatieve helpdesks Pijn 43.5 % Obstipatie 15.1 % Misselijkheid 14.9 % Benauwdheid

Nadere informatie

Tumor Necrosis Factor (TNF)

Tumor Necrosis Factor (TNF) Reumatologie Tumor Necrosis Factor (TNF) alfa blokkerende behandeling TNF-alfa blokkerende behandeling Toedieningsvorm: Infliximab: intraveneus, via een infuus in de bloedvaten. Dit gebeurt op de afdeling

Nadere informatie

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies Center of Research on Psychology in Somatic diseases Lonneke van de Poll Franse, Integraal Kankercentrum

Nadere informatie

Hersenmetastasen. Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 4e Voorjaars Symposium V&VN Landelijk Netwerk Verpleegkundig Specialisten Oncologie 24 maart 2016

Hersenmetastasen. Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 4e Voorjaars Symposium V&VN Landelijk Netwerk Verpleegkundig Specialisten Oncologie 24 maart 2016 Hersenmetastasen Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 4e Voorjaars Symposium V&VN Landelijk Netwerk Verpleegkundig Specialisten Oncologie 24 maart 2016 Disclosures (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Reumatische Koorts en Post-Streptokokken Reactieve Artritis

Reumatische Koorts en Post-Streptokokken Reactieve Artritis www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro Reumatische Koorts en Post-Streptokokken Reactieve Artritis Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? Klinische symptomen

Nadere informatie

Behandeling van pijn bij kanker

Behandeling van pijn bij kanker Behandeling van pijn bij kanker Pijn bij kanker kan ontstaan door de ziekte zelf, maar ook door de behandeling ervan. Niet alle patiënten met kanker hebben pijn. In de beginfase van de ziekte heeft 30%

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 11. 1. Verschillende soorten hoofdpijn 13. 2. Epidemiologie 19

Inhoud. Voorwoord 11. 1. Verschillende soorten hoofdpijn 13. 2. Epidemiologie 19 VGV OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE_BSL_148 x 210 2-2 14-12-11 09:38 Pagina 5 Inhoud Voorwoord 11 1. Verschillende soorten hoofdpijn 13 Hoe kan de patiënt met chronische hoofdpijn het beste worden benaderd? 13

Nadere informatie

Pijn en pijnbehandeling

Pijn en pijnbehandeling Pijn en pijnbehandeling Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Het pijnteam... 1 3 Pijn beschrijven... 1 4 Wisseling in pijn... 2 5 Pijnregistratie... 2 6 Pijnbestrijding... 2 7 Pijnstillers... 3 8 Algemene

Nadere informatie

Afspraakcodes DC: RITUXBEND1 (kuur 1) 7 uur RITUXBEND2 ( kuur2) 3 uur BENDAMUSTI (dag2)1,5 uur

Afspraakcodes DC: RITUXBEND1 (kuur 1) 7 uur RITUXBEND2 ( kuur2) 3 uur BENDAMUSTI (dag2)1,5 uur In studieverband :.. BENDAMUSTINE, RITUXIMAB NHL Buiten studieverband Therapielijst\ aftekenlijst\aanvraag cytostatica Patiëntsticker: Datum aanvraag Afdeling 2-NAT: Gefaxt naar apotheek Ja/Nee Lengte

Nadere informatie

Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen

Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen Te verrichten door Arts: Medicatie voorschrijven Verpleegkundige: Pijnobservaties uitvoeren, pijnscores uitvoeren en medicatie toedienen Doel Adequate pijnbestrijding Stappenplan bij pijnbestrijding (zie

Nadere informatie

Evidence based Medicine II Korte casus III

Evidence based Medicine II Korte casus III Evidence based Medicine II Korte casus III Sil van Cauwenberghe Melissa De Henau Tutor: Chelsey Plas Clinicus: Prof. Dr. Waelput 17/02/15 pag. 1 Inhoud Probleemlijst Differentiaaldiagnoses Cyste Lymfekliermetastase

Nadere informatie

chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar

chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar chronische pijn en de pijnpolikliniek Dr. D.H.Vrinten Anesthesioloog-pijnbehandelaar De pijnpolikliniek Indeling van pijn; acuut of chronisch Acute pijn ontstaat plotseling is (meestal) goed te behandelen;

Nadere informatie

Inhoud. Schematische voorstelling van de afname van leukemiecellen in de loop van de behandeling

Inhoud. Schematische voorstelling van de afname van leukemiecellen in de loop van de behandeling CML Patiënten Pas De behandeling van chronische myeloïde leukemie (CML) is gericht op het doden van tenminste 99,9% van de leukemiecellen in de eerste 12 maanden van de behandeling. In de meeste gevallen

Nadere informatie

SAMEN VERDER NA KANKER TRANSMURALE ONCOLOGISCHE NAZORG

SAMEN VERDER NA KANKER TRANSMURALE ONCOLOGISCHE NAZORG SAMEN VERDER NA KANKER TRANSMURALE ONCOLOGISCHE NAZORG Wat is het beste voor de patiënt? Carla M.L. van Herpen, internist-oncoloog 14-10-2014 Nazorg en controle na kanker EXPERTISE Wat wil de patiënt?

Nadere informatie

De onderdelen van het bloed.

De onderdelen van het bloed. Bloedtransfusie Universitair Medisch Centrum Groningen Bij de behandeling die u of uw kind binnenkort ondergaat kan de toediening van bloed nodig zijn. In deze folder wordt uitgelegd welke bloedproducten

Nadere informatie

NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts

NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts Versie 2016 1. WAT IS NRLP-12 GERELATEERDE TERUGKERENDE KOORTS 1.1 Wat is het? NRLP-12 gerelateerde terugkerende

Nadere informatie

natalizumab (tysabri)

natalizumab (tysabri) patiënteninformatie natalizumab (tysabri) behandeling en werking medicijn Uw neuroloog heeft u het medicijn natalizumab (Tysabri) geadviseerd. Hoe werkt dit medicijn? Hoe wordt natalizumab toegediend?

Nadere informatie

Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding Deze Interline betreft de werkafspraken Maagklachten en Colon- en rectumonderzoek.

Nadere informatie

www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro De Ziekte van Behçet Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? De diagnose is voornamelijk klinisch. Het kan een tot vijf

Nadere informatie

Metabolic emergencies probleem onderbelicht

Metabolic emergencies probleem onderbelicht 19 mei 2009 Jaarbeurs Utrecht Metabolic emergencies probleem onderbelicht Hella Bosch Verpleegkundig specialist oncologie Máxima medisch centrum Eindhoven Wat is een metabolic emergencie? Een acute, potentieel

Nadere informatie

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN 1137 Inleiding Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het

Nadere informatie

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen

Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Tocilizumab (RoActemra ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel tocilizumab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Patiënten informatie polikliniek Allergologie. Geneesmiddelovergevoeligheid Juni 2011 vakgroep Allergologie

Patiënten informatie polikliniek Allergologie. Geneesmiddelovergevoeligheid Juni 2011 vakgroep Allergologie Patiënten informatie polikliniek Allergologie Geneesmiddelovergevoeligheid Juni 2011 vakgroep Allergologie Geneesmiddelovergevoeligheid Uw arts heeft u verwezen naar de polikliniek van de allergoloog omdat

Nadere informatie

De ziekte van Graves

De ziekte van Graves De ziekte van Graves ZIEKTE VAN GRAVES Wat is de ziekte van Graves? De ziekte van Graves is een ziekte aan de schildklier, waarbij ons eigen afweersysteem antilichamen maakt, waardoor een te snel werkende

Nadere informatie

Pijnstilling. Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp

Pijnstilling. Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp 00 Pijnstilling Poli Chirurgie Spoedeisende Hulp Uw behandelend arts heeft u pijnstilling voorgeschreven. Deze folder is bedoeld voor volwassenen en geeft uitleg over: welke pijnstillers voor u geschikt

Nadere informatie

Richtlijn pijn bij kwetsbare ouderen

Richtlijn pijn bij kwetsbare ouderen Richtlijn pijn bij kwetsbare ouderen http://www.youtube.com/watch?v=ogotbkubelk&sn s=em Yvonne G. van Ingen, specialist ouderengeneeskunde, consulent palliatieve zorg IKNL Aandachtsvelders pijn/-team Pijn(-meting)

Nadere informatie

Welkom in Meander Medisch Centrum. Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014

Welkom in Meander Medisch Centrum. Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014 Welkom in Meander Medisch Centrum Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014 Indolent non Hodgkin lymfoom en chronischlymfatischeleukemie Van oorzaaktot (nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

College 5: ME en pijn Webcollege van Prof. Dr. K. de Meirleir, uitgezonden op 30 november 2012 Gevolgd door vragen & antwoorden

College 5: ME en pijn Webcollege van Prof. Dr. K. de Meirleir, uitgezonden op 30 november 2012 Gevolgd door vragen & antwoorden College 5: ME en pijn Webcollege van Prof. Dr. K. de Meirleir, uitgezonden op 30 november 2012 Gevolgd door vragen & antwoorden De pijnen veranderen in de loop van de aandoening. De meeste patiënten die

Nadere informatie

Stappenplan depressie

Stappenplan depressie Stappenplan depressie Vroegtijdige opsporing en behandeling van depressie bij zelfstandig wonende ouderen Stap 1: Screenen op depressie in de eerste lijn (kruis aan) GDS-2 1. Heeft u zich de afgelopen

Nadere informatie

Geneesmiddelovergevoeligheid

Geneesmiddelovergevoeligheid Centrumlocatie Geneesmiddelovergevoeligheid Uw arts heeft u verwezen naar de allergoloog omdat u mogelijk klachten heeft gekregen als gevolg van medicatiegebruik. In deze folder leest u meer over de verschillende

Nadere informatie

Pijn en dementie. Inhoud. Introductie! Pijn. Pijn

Pijn en dementie. Inhoud. Introductie! Pijn. Pijn Inge van Mansom palliatief arts/specialist ouderengeneeskunde Sint Elisabeth Gasthuishof, LUMC en IKNL regio Leiden Maartje Klapwijk specialist ouderengeneeskunde en onderzoeker LUMC Introductie! 22 september

Nadere informatie

Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen

Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen Pijn bij kanker, behandeling met medicijnen Inleiding Deze informatiefolder is bedoeld voor patiënten die pijn hebben als gevolg van kanker. Ook voor familieleden kan het zinvol zijn om deze folder te

Nadere informatie

Bijlage II. Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging in de voorwaarden van de vergunningen voor het in de handel brengen

Bijlage II. Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging in de voorwaarden van de vergunningen voor het in de handel brengen Bijlage II Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging in de voorwaarden van de vergunningen voor het in de handel brengen 415 Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging in

Nadere informatie

versie 7.1 24-09-2014

versie 7.1 24-09-2014 1. Screening A. Patiënt informatie 1. Initialen patiënt (1e letter 1e voornaam, 1e en 2e letter achternaam) 2. Geboortedatum / / dd / mm / yyyy 3. Geslacht Man Vrouw 4. Ras Kaukasisch Negroide Mediterraan

Nadere informatie

Jodiumhoudende contrastmiddelen in bloedvat

Jodiumhoudende contrastmiddelen in bloedvat RADIOLOGIE Jodiumhoudende contrastmiddelen in bloedvat U krijgt binnenkort een onderzoek bij de afdeling radiologie waar een jodiumhoudende contrastmiddel wordt gebruikt. Dit contrastmiddel wordt in een

Nadere informatie

MACOP-B GENEESMIDDEL. dagelijks PREDNISOLON p.o. 75 mg recept arts. 1 ONDANSETRON iv 8 mg bolus 1 00:15 DOXORUBICINE 50 mg/m² in ml NaCl 0.

MACOP-B GENEESMIDDEL. dagelijks PREDNISOLON p.o. 75 mg recept arts. 1 ONDANSETRON iv 8 mg bolus 1 00:15 DOXORUBICINE 50 mg/m² in ml NaCl 0. In studieverband :.. Buiten studieverband MACOP-B Therapielijst\ aftekenlijst\aanvraag cytostatica Patiëntsticker: Datum aanvraag Afdeling 12-NAT: Gefaxt naar apotheek Ja/Nee Lengte (cm) Gewicht (kg) Lich.opp

Nadere informatie

Deze patiënteninformatie is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Woonplaats: Telefoon:

Deze patiënteninformatie is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Woonplaats: Telefoon: Deze patiënteninformatie is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Woonplaats: Telefoon: Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. Belangrijke namen en telefoonnummers 3. Wat is kanker (algemeen) 4. Behandeling van

Nadere informatie

www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro De Ziekte Van Behçet Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? De diagnose is voornamelijk klinisch. Het kan een tot vijf jaar

Nadere informatie

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen:

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen: Methotrexaat Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u verteld dat u in aanmerking komt voor een onderhoudsbehandeling met Methotrexaat in verband met een chronische ontstekingsziekte van de darmen (ziekte

Nadere informatie

Stappenplan bevorderen van therapietrouw in de eerste lijn

Stappenplan bevorderen van therapietrouw in de eerste lijn Stappenplan bevorderen van therapietrouw in de eerste lijn Bevorderen van therapietrouw bij ouderen die chronisch medicatie gebruiken Stap 1: screenen op therapietrouw (kruis aan) Is het u duidelijk hoe

Nadere informatie

De oudere patiënt met comorbiditeit

De oudere patiënt met comorbiditeit De oudere patiënt met comorbiditeit Dr. Arend Mosterd cardioloog Meander Medisch Centrum, Amersfoort Dr. Irène Oudejans klinisch geriater Elkerliek ziekenhuis, Helmond Hartfalen Prevalentie 85 plussers

Nadere informatie

Familiaire Mediterrane Koorts

Familiaire Mediterrane Koorts www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Familiaire Mediterrane Koorts Versie 2016 2. DIAGNOSE EN BEHANDELING 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? Over het algemeen wordt de volgende aanpak gehanteerd:

Nadere informatie

Uitzaaiingen in de wervelkolom

Uitzaaiingen in de wervelkolom Oncologie Uitzaaiingen in de wervelkolom Inleiding Kwaadaardige gezwellen (tumoren) kunnen soms uitzaaien naar andere delen van het lichaam. We spreken dan van uitzaaiingen of metastasen. Uitzaaiingen

Nadere informatie

Angiografie. Röntgenonderzoek van de bloedvaten

Angiografie. Röntgenonderzoek van de bloedvaten Angiografie Röntgenonderzoek van de bloedvaten Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Wat is een angiografie?... 1 3 Voorbereiding thuis... 2 4 Opname... 2 5 Voor het onderzoek... 3 6 Tijdens het onderzoek...

Nadere informatie

ONCOLOGIE / CHEMOTHERAPIE CASUSSCHETSEN. Casusschets 1

ONCOLOGIE / CHEMOTHERAPIE CASUSSCHETSEN. Casusschets 1 Casusschets 1 1a Eerste presentatie wegens aanhoudende koorts (39 Celsius) zonder reactie op antibiotica. Na intensief onderzoek blijkt de diagnose een T-cel Non Hodgkin Lymfoom. Gestart wordt met chemotherapie

Nadere informatie

Marlies Peters. Workshop Vermoeidheid

Marlies Peters. Workshop Vermoeidheid Marlies Peters Workshop Vermoeidheid De ene vermoeidheid is de andere niet Deze vermoeidheid is er plotseling, niet gerelateerd aan geleverde inspanning De vermoeidheid wordt als (zeer) extreem ervaren

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Infliximab Voorgeschreven door de reumatoloog

Patiënteninformatie. Infliximab Voorgeschreven door de reumatoloog Patiënteninformatie Infliximab Voorgeschreven door de reumatoloog Inhoud Inleiding... 3 Werking van infliximab... 3 Wanneer wordt infliximab voorgeschreven?... 3 Voorbereiding... 3 Het gebruik van infliximab...

Nadere informatie

Kanker: klinisch beeld,

Kanker: klinisch beeld, Kanker: klinisch beeld, epidemiologie, biologie en pathofysiologie Prof. Patrick Schöffski, M.D., M.P.H. Dienst Algemene Medische Oncologie Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg Leuvens Kanker Instituut

Nadere informatie

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden?

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden? METHOTREXAAT 1173 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de werking en bijwerkingen van Methotrexaat. De folder is bedoeld voor psoriasispatiënten die behandeld worden met Methotrexaat. Wat is

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Tocilizumab (RoActemra ) infuus of injecties

PATIËNTEN INFORMATIE. Tocilizumab (RoActemra ) infuus of injecties PATIËNTEN INFORMATIE Tocilizumab (RoActemra ) infuus of injecties 2 PATIËNTENINFORMATIE In deze folder vindt u informatie over de behandeling met het middel tocilizumab. Het doel van een behandeling met

Nadere informatie

Trastuzumab (Herceptin )

Trastuzumab (Herceptin ) Trastuzumab (Herceptin ) Borstkanker (mammacarcinoom) De diagnose borstkanker is bij u vastgesteld. Dit wordt ook wel een mammacarcinoom genoemd. De behandeling van een mammacarcinoom bestaat uit een operatieve

Nadere informatie

Pijn als verzorg -probleem

Pijn als verzorg -probleem Pijn als verzorg -probleem Mimmie Wouters Netwerk Palliatieve Zorg Aalst Dendermonde Ninove Pijnbestrijding bij palliatieve patiënten De huidige versie richtlijn Pijn werd in de periode van 2010-2013 geschreven

Nadere informatie

Geneesmiddelenallergie. Sophia Kinderziekenhuis

Geneesmiddelenallergie. Sophia Kinderziekenhuis Geneesmiddelenallergie Sophia Kinderziekenhuis Uw kind heeft mogelijk klachten gekregen na gebruik van medicatie. In deze folder leest u wat geneesmiddelovergevoeligheid is, wat de klachten zijn en welke

Nadere informatie

Oorzaken van pijn Pijnmedicatie

Oorzaken van pijn Pijnmedicatie Pijndagboek Tegenwoordig is pijn bij kanker vaak goed te bestrijden. Eenmaal vastgesteld wat de pijn veroorzaakt, is deze bijna altijd tot een draaglijk niveau terug te brengen. Niet alle patiënten met

Nadere informatie

Acuut reuma en post-streptokokken reactieve artritis

Acuut reuma en post-streptokokken reactieve artritis www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Acuut reuma en post-streptokokken reactieve artritis Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? Klinische symptomen en aanvullend

Nadere informatie

Deze richtlijn werd in 2010 geschreven op basis van de richtlijn 'Hoesten' van pallialine.nl door

Deze richtlijn werd in 2010 geschreven op basis van de richtlijn 'Hoesten' van pallialine.nl door Hoesten Colofon Deze richtlijn werd in 2010 geschreven op basis van de richtlijn 'Hoesten' van pallialine.nl door Dr. Peter Bogaerts, Longarts A.Z. KLINA Brasschaat Dr. Gert Huysmans, huisarts, Equipearts

Nadere informatie

Orthostatische hypotensie

Orthostatische hypotensie Infobrochure Orthostatische hypotensie mensen zorgen voor mensen Inleiding Uzelf of uw familielid heeft orthostatische hypotensie. Orthostatische hypotensie is een plotselinge bloeddrukdaling die optreedt

Nadere informatie

Geneesmiddelenallergie

Geneesmiddelenallergie Geneesmiddelenallergie Geneesmiddelovergevoeligheid Uw arts heeft u verwezen naar de polikliniek van de allergoloog omdat u mogelijk klachten heeft gekregen als het gevolg van medicatiegebruik. In deze

Nadere informatie

1 ONDANSETRON p.o 8 mg Thuis, a. 1 RR, pols, temp 1 CLADRIBINE 0,12-0,15 mg/kg. inspuiten 1 01:00 observatie

1 ONDANSETRON p.o 8 mg Thuis, a. 1 RR, pols, temp 1 CLADRIBINE 0,12-0,15 mg/kg. inspuiten 1 01:00 observatie In studieverband :.. Buiten studieverband CLADRIBINE SUBCUTAAN Therapielijst\ aftekenlijst\aanvraag cytostatica Patiëntsticker: Datum aanvraag Afdeling 12-NAT: Gefaxt naar apotheek Ja/Nee Lengte (cm) Gewicht

Nadere informatie

NSAID s. Reumatologie. alle aandacht

NSAID s. Reumatologie. alle aandacht NSAID s Reumatologie alle aandacht NSAID s (Non-Steroidal Anti-inflammatory Drugs) Uw reumatoloog heeft u een NSAID (Non-Steroidal Antiinflammatory Drugs; oftewel een ontstekingsremmende pijnstiller) voorgeschreven

Nadere informatie

Chronische migraine. Afdeling neurologie

Chronische migraine. Afdeling neurologie Chronische migraine Afdeling neurologie Wat is migraine? Migraine is een veelvoorkomende hersenziekte. Ongeveer 15% van de Nederlandse bevolking heeft migraine. Bij een migraine aanval hebben patiënten

Nadere informatie

Marijse Koelewijn huisarts

Marijse Koelewijn huisarts PIJN Marijse Koelewijn huisarts Je hoeft tegenwoordig toch geen pijn meer te lijden Moeilijk behandelbare pijn Om welke pijnen gaat het? Welke therapeutische mogelijkheden zijn er? Opzet workshop: Korte

Nadere informatie

Wat u zou moeten weten over MabThera

Wat u zou moeten weten over MabThera De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel MabThera. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie

Nadere informatie

UW BEHANDELING MET ABVD

UW BEHANDELING MET ABVD UW BEHANDELING MET ABVD KANKERCENTRUM UZ GENT Onco_hemato_001 INHOUDSTAFEL 01 Welke chemotherapie (= behandeling met cytostatica) krijgt u? 3 02 Hoe verloopt uw behandeling? 3 03 Onderzoeken 5 04 Medicatie

Nadere informatie

UW BEHANDELING MET BEACOPP ESCALATED

UW BEHANDELING MET BEACOPP ESCALATED UW BEHANDELING MET BEACOPP ESCALATED KANKERCENTRUM UZ GENT Onco_hemato_044 INHOUDSTAFEL 01 Welke chemotherapie (= behandeling met cytostatica) krijgt u? 3 02 Hoe verloopt uw behandeling? 4 03 Onderzoeken

Nadere informatie

Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Prednis(ol)on. In deze folder krijgt

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0904 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u infliximab gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

Koortsconvulsies: hoe zat het ook al weer? Oebo Brouwer, kinderneuroloog UMCG

Koortsconvulsies: hoe zat het ook al weer? Oebo Brouwer, kinderneuroloog UMCG Koortsconvulsies: hoe zat het ook al weer? Oebo Brouwer, kinderneuroloog UMCG Definitie (Epileptische) aanvallen bij koorts zonder infectie van het centrale zenuwstelsel of een andere specifieke oorzaak

Nadere informatie