STATUS QUO WONDEREN DER MENSHEID LAURA KARSMAKERS 2014 DEN BOSCH STATUS QUO WONDEREN DER MENSHEID. Laura Karsmakers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "STATUS QUO WONDEREN DER MENSHEID LAURA KARSMAKERS 2014 DEN BOSCH STATUS QUO WONDEREN DER MENSHEID. Laura Karsmakers"

Transcriptie

1 STATUS QUO WONDEREN DER MENSHEID LAURA KARSMAKERS 2014 DEN BOSCH STATUS QUO WONDEREN DER MENSHEID Laura Karsmakers

2

3 1 Voorwoord Dit onderzoek kun je lezen als een veldonderzoek over mijn gevecht, verbazing, nieuwsgierigheid en verwondering over de alledaagsheid, de ontmoetingen en de verhalen die ik om me heen tegenkom. Ik creeër geen nieuwe waarheid, beweer ook niet dat er een conclusie uitkomt; het zijn analyses en verslagen van wat ik ervaar en hoe ik me vorm als kunstenaar. Het bevragen van mijn vragen en stellingen. Het verliezen van een standpunt en de struggle van het kunstenaarschap in deze tijd. De tijd waar geen waarheid waar lijkt te zijn, waar zwart wit ook als kleur wordt gezien en alles waar ik dacht zeker over te zijn toch weer wankelt. Een tijd waarin alles kan, en niks niet bestaat. Een tijd waarin je alles kunt checken, waar toeval geen toeval is. En alles leuk, snel en goed moet zijn. Volgens Florette Dijkstra* zou Marcel Broodthaers** mijn grootvader kunnen zijn. Waarom? Omdat mijn werk conceptueel is? Ben ik een conceptueel kunstenaar? Ja, ik denk het wel... Mijn ambivalente houding: tegen en voor de kunst *Florette Dijkstra, Kunstenaar en docente op akv st.joost. **Marcel Broodthaers, Belgisch dichter en kunstenaar, grootvader van de conceptuele kunst. Het idee is belangrijker dan het kunstwerk als object. Hij geeft een kritische reflectie op de rol van kunst en de kunstenaar in de maatschappij.

4 2

5 3 STATUS QUO Toestand, waarin iets is; Stand; Toestand. Inhoudsopgave: VOORWOORD 1 letterlijk NEMEN 4 kunstmatig 9 ODE AAN DE ONVOLWASSENHEID 12 RIZOOMS het verlangen laten stromen 16 IS HET NU GEEN POP ART? 18 generatie Y; mensen van nu 24 DIGITALE VERNIEUWING 28 NOTEs 34 TEGENSTELLINGEN 37 ELK MUSEUM MOET EEN ERIK VAN LIESHOUT- HOEKJE HEBBEN! 40 LIVING SCULPTURE 42 NIEMAND WEET WIE WAT BEDACHT HEEFT 49 BORDOM IS A GOOD CREATIVE SPACE 50 BURGER VS. BURGER 57 IDENTITEIt 58 OBSERVEREN 68 CONCLUSIE 93 BIBLIOTHEEK 95

6 4 LETTERLIJK NEMEN LETTERLIJK. NEMEN. Het gegeven mensen te laten lachen. De grap (flauwekul) is voor mij heel belangrijk, vooral in deze serieuze wereld, waar alles snel en goed moet zijn en zin moet hebben, is het heel fijn om de onzin juist naar boven te brengen, op zo n manier dat het niet plat wordt. Bron; mijn statement geschreven in BK 3.

7 5 Letterlijk. Nemen. In mijn onderzoek vraag ik mezelf af hoe er wordt gecommuniceerd, wat is identiteit en hoe verhouden we ons hiertoe. Wat is status? Wat zijn normen en waarden? Deze onderwerpen bevraag ik en geef er reacties op. Het zijn vaak heel banale alledaagse dingen, maar doordat ik ze bevraag, communiceren ze op een andere manier dan dat ze bedoeld zijn en daardoor wordt de status ook weer anders. Neem bijvoorbeeld de Boeddha samen met de Legokrokodil. Beide figuren hebben een duidelijke eigen status, en iedereen herkent de afbeelding, maar ik plaats ze samen en zo gebeurt er iets. Status is een belangrijk gegeven, iedereen en alles heeft status, ik bevraag de status van dingen in mijn atelierstudie en werk. Dingen, die me opvallen in het alledaagse gebruik ik en verander de status. Dit doe ik doormiddel van het plaatsen in de kunstcontext of doormiddel van mijn materiaalkeuze, daarbij bevraag ik ook weer de status van kunst. Vanuit de werkelijke wereld observeer ik vanuit de online wereld en vanuit de kunstwereld. Wat zijn de verschillen tussen deze werelden? Wie is de toeschouwer? Hoe gedragen we ons in deze werelden en is er een wezenlijk verschil tussen? Ik zoek naar de tegenstrijdigheden van de onderwerpen waar de communicatie wringt met de identiteit. De afbeelding van de zwerver die ik presenteer als een reclamemiddel. Klopt het vraag ik me af en is het wel relevant of het klopt. Wat is waar en wat verzinnen we? Wat willen we zien en wat willen we geloven? Wat willen we communiceren? We zijn allemaal aan het communiceren, bewust en onbewust. We communiceren met elkaar door gesprekken (face to face), we communiceren door middel van hoe we ons kleden. We communiceren op afstand door de telefoon of via het internet. Zo zijn er ook overal objecten, reclames en andere dingen die met ons communiceren. Wat er wordt gezegd, bijvoorbeeld in een reclame, bevat vaak tegenspraken. Ik pak de verschillende onderdelen, vat ze letterlijk op, en kom dan uit op iets dat heel veelzeggend blijkt te zijn over de aard of de (on) logica van het verschijnsel.

8

9

10

11 9 kunst matig cultuurbarbaar vs kunstenaar Waarom heb ik zo n haatliefdeverhouding met kunst? Wat is het, wat is kunst in deze tijd? Kunst kan alles zijn, kunst kan niks zijn. Kunst is leuk en kunst is moeilijk. De kunstacademie is de moeilijkste HBO-opleiding en vooral de richting Autonome beeldende kunst,aldus Rob Leijdekkers* Jij gaat zeker beeldende kunst doen?! riep Herman Lamers** Ik wist niet wat het was, beeldende kunst, maar ik zag er een uitdaging in, wat het zeker ook is. Gewoon even je HBO halen zit er niet in. Het is alles voor de kunst of stoppen. Ik was een cultuurbarbaar, haalde Vincent van Gogh en Rembrandt van Rijn door elkaar, zei Rembrandt van Gogh. Ik had niet eens door waarom iedereen lachte. Kunst is een bloedserieuze wereld met veel intellectuele slimme mensen die leven voor kunst, kunst is hun alles. En ik, ik ben de cultuurbarbaar. Ik ging musea af, galeries in en deed pogingen te lezen over kunst maar ik snapte er geen klap van. Ik moest het hebben van de mislukkingen zeiden docenten tegen mij. Nu ik steeds meer weet over kunst, komt de cultuurbarbaar toch telkens weer terug. Dat is frustrerend, dat maakt soms wanhopig en dan begin ik te twijfelen. Zijn de kunst en de kunstwereld wel aan mij besteed? JA! Kunst is zeker aan mij besteed. Kutkunst. Ik hou van kunst, alles wat ik doe is kunst, ik slaap met kunst ik sta op met kunst, ik douche met kunst en ik eet met kunst. Kunst laat me niet met rust, kunst is alles of niets. Nu snap ik waarom dit de moeilijkste HBO-opleiding is. Je kunt niet doen alsof. Het is geen 9 tot 5 baan, je legt het niet naast je neer als je thuis komt; als je op vakantie gaat dan gaat de kunst ook mee. Ook al probeer ik kunst te negeren, het blijft me in de greep houden. Kunst geeft mij niet op. Dus nu ga ik voor de kunst en ga achter mijn werk staan. Kunst gelooft in mij en ik geloof in kunst, dat ik een kunstenaar ben. Mijn kracht zit in het alledaagse, de verveling van de mensheid. En ik weet dat ik iets te melden heb aan de wereld maar ik ben bang. Bang om net zo uitgelachen te worden als om mijn blunder van Rembrandt van Gogh. Kunstacademie, vallen en opstaan, jezelf tegen komen, wegduwen en terugtrekken; maar gegroeid ben ik zeker. Bij deze alles voor de kunst! getekend Laura Karsmakers *Rob Leijdekkers, kunstenaar en docent op het akv St.Joost. **Herman Lamers, kunstenaar en docent op het akv St.Joost

12 10

13 11

14 12 ODE AAN DE ONVOLWASSENHEID, Esthetiek van nieuwsgierigheid INSTRUCTIES VOOR HET VASTHOUDEN VAN DE (KINDERLIJKE GEEST) FANTASIE : Kunst is een vorm van visuele nieuwsgierigheid, wat betekent dat het altijd in zekere zin gaat over hoe we onszelf en anderen in de wereld bekijken. Het is deze esthetiek van nieuwsgierigheid die veel van de ideeën bezighoudt en onderbouwt. Kunst is een spiegel van de werkelijkheid. Ik ben aan het dwalen: van verveling naar sociaal asociaal gedrag, naar verlangen in de kindertijd, naar forensische onderzoeken, het alledaagse leven. De strijd tussen humor, plezier en spelen versus theoretisch serieus verantwoord zijn. Ik weet dat ik humor heb en die is niet altijd verantwoord. Ik durf om dingen te lachen of de spot met dingen te drijven waar anderen het niet durven. Dat is een kracht. Ook zelfspot is een kracht. In het beschrijven van mijn proces kwam ik erachter dat ik al doende opzoek ben naar wat identiteit is. En hoe we ons verhouden tot die identiteit. Mijn inspiratie komt voornamelijk uit het alledaagse, uit de mens. Hoe de mens zich gedraagt en verhoudt tot anderen, hoe de mens is in een omgeving vertrouwd of niet vertrouwd. De ongemakkelijke situaties en de egocentrisch manifesterende. Het onderweg zijn en het dwalen, het observeren en het spotten van gekkigheden, alles kan en niet bestaat niet. Het is een bundeling van mijn dwalingen, opzoek naar wat identiteit is. En hoe we ons verhouden tot identiteit. Zoals een ontdekkingsreiziger de wereld ontdekt. Omdat ik telkens nieuwe dingen ontdek en er nieuwe werelden open gaan.

15 13 V e r s t i k k e n d e ingewikkeldheid. De mens is een moeilijk wezen, hij/zij wil alles verklaren en analyseren. De mens wil alles weten. Wil alles verantwoorden. Is het nodig om overal bewijs van te hebben, het ophangen van een verhaal dat kant en klare klets is, maar waar de mens wel in gelooft. Het vertellen van een verhaal dat een fantasie is in mijn hoofd en dan de ander wijsmaken dat het zo is. Dat vind ik leuk. Belachelijk is, dat hoe ouder en dus hoe wijzer we worden, we minder plezier maken, dat onze fantasie sterft. We zoeken het plezier, hoe ouder we worden, in pretparken, op kerstmarkten, op vakanties maar niet meer in het dagelijkse leven. Terwijl we als kind juist overal plezier hadden, onder de tafel, dat werd dan jouw omgeving. Tijdens het onderweg zijn was ik constant op zoek naar schatten. Als ik achterin de auto zat, was ik op zoek naar hertjes, beren, eekhoorns en andere beesten die zich verscholen in de berm. Waarom verliezen de ouder wordende mensen hun fantasie in het dagelijks leven en krijgen ze dat alleen soms een beetje terug als ze naar die stomme hysterische fantasiewerelden gaan? Waarom hebben ze geen glijbaan in huis? Waarom dragen ze allemaal zwartig gekleurde, sombere kleren? Waarom wordt overal zo over nagedacht? Overdacht. Waarom worden we als we ouder zijn bang? Of angstig? Waarom hebben we alcohol nodig om te ontspannen? En waarom hebben we drugs nodig om gek te doen? Omdat je dan een reden kunt geven voor die gekkigheden? Waar gaan die onschuldige kindergedachten heen tijdens het volwassen worden? Wil ik dit wel weten? Nee, ik wil dit niet weten, ik wil zo niet zijn. Ik wil niet serieus oud worden.

16 14

17 15 INSTRUCTIES VOOR HET VASTHOUDEN VAN DE (KINDERLIJKE GEEST) FANTASIE : -De Koffie, Van melk met suiker en een druppel koffie naar zwarte koffie (zwarte koffie wordt gedronken door de echte volwassenen). Dat is een teken van volwassenheid. De fase laat zien, in etappes, hoe het leven zwart wordt. Door zwarte koffie. -De Halve UI, Een halve ui wekt tranen op, volwassenen mogen niet in het openbaar huilen, alleen als er iets heel ergs is gebeurd. Zoals een sterfgeval. Als je het gevoel hebt dat je moet huilen zonder heftige erge gebeurtenis, loop dan rond met een halve ui. In het geval van een proposal in klassikale omgeving, geef dan iedereen een halve ui, voor het geval dat je moet huilen.

18 16 Art theory for beginners, Richard Osborne, Natalie Turner pag. 179

19 17 Het verlangen laten stromen. Mijn onderzoek is een onkruid met opzichzelf staande mooie plantjes; door al die documenten bij elkaar, zie ik door de bomen het bos niet meer. Margriet Kemper* zegt; wat een mooi gegeven, dat je onderzoek een onkruid is, dit doet me heel erg aan rizoom denken. Mijn onderzoek is rizomatisch. Een rizoom verbindt een willekeurig punt met een ander willekeurig punt; het kan zelfs gebeuren dat een rizoom met wortels vergroeid raakt, maar belangrijk is dat er steeds weer vluchtlijnen ontstaan. Een rizoom is een niet-hiërarchisch en niet-betekenisdragend systeem dat uitsluitend bepaald wordt door een circulatie van toestanden, zonder Generaal, zonder een organiserend geheugen of centrale automaat. Deleuze** Dan kan het verlangen niet meer stromen. Want het verlangen is alleen beweeglijk en productief in een rizoom. Iedere keer als het verlangen een boom volgt, stort het ineen en komt het uit op de dood. Deleuze** Het Dwalen, wat ook gezien wordt als rizoom, het onkruid en de gestructureerde chaos is heel productief. Dit zie je terug in mijn atelier, waar alles wat ik tegenkom bij elkaar is en het zicht steeds verder en weidser uitspreid. Toevalligheden, die ontstaan die veelzeggend zijn, ze ontmoeten elkaar in mijn atelier, rizomatisch denken is samenhangend aan een ontmoeting. Rizoom gelooft in de meerwaarde van toevallige ontmoetingen en ziet hier ruimte voor ontwikkeling. Op elk punt groeit iets bijzonders. We hebben gras in ons hoofd, zonder lineaire logica. Het gaat erom, dat je gebruik maakt van vele bronnen en gegevens en daar op je eigen manier structuur aan geeft. Allemaal heterogene elementen op steeds verschillende punten laten samenkomen. Deleuze** *Margriet Kemper, kunstenaar en docent op het akv St.Joost. **Deleuze, Franse filosoof heeft het rizomatisch denken geïntroduceerd.

20 18 Is het nu geen pop art? Het gegeven is dat ik in de alledaagse dingen kunst zie. Het zijn dingen, objecten, gebeurtenissen of samenkomsten die ik zie en die ik bevraag. Meestal valt het een ander niet op. Maar doordat ik de dingen zo realistisch mogelijk plaats in de kunstcontext, vind ik al dat het een verhaal vertelt, het vergt alleen een oog en zet in mijn ogen aan tot nadenken. De verbeelding van het alledaagse tot een kunstwerk. Communicatie tussen de werken en de toeschouwer, hoe krijg ik die optimaal? De communicatie die ik had tussen de werken die ik vond op een bepaald moment en de vertaalslag naar kunst? Als ik het zo realistisch mogelijk naschilder, krijg ik te maken met de vragen: Waarom is het geschilderd en niet geprint? Het is een lelijk schilderij, is het nu geen Pop art? Dat zijn terechte vragen en ja het doet denken aan Pop art. (Wat ik geen negatief iets vind.) Maar het moet dan vernieuwend zijn en Pop art zou dan te makkelijk zijn. Maar als je eens kijkt naar de Pop art zoals we die kennen, in de jaren 60. Toen ging het over de opkomst van merken en de hilariteit dat een koning Cola dronk en de zwerver op de hoek ook Cola dronk. De opkomst van de massaproductie, die stond toen nog in de kinderschoenen. Toen was er een welvarende economie, terwijl we nu te maken hebben met de economische crisis die op een einde lijkt te lopen. De economische crisis, wat me vooralop valt is hoe de mens geobsedeerd is door geld. Geld verdienen en meer geld verdienen. Ze laten hun leven bepalen door geld, ze kopen zichzelf een identiteit. De burgers die zichzelf een identiteit kopen, zijn nu vaak depressief, in dikke schulden en springen voor de trein bijwijze van spreken. Ze zijn vergeten wie ze daadwerkelijk zijn door het zich anders voor doen dan wie ze eigenlijk zijn. Dat is een droevige situatie. De economische crisis is in mijn ogen omgeslagen in een identiteitscrisis. Men weet niet meer met geld om te gaan en zodra iets stuk gaat wordt het weggegooid en niet gekeken of het nog gemaakt kan worden. We zijn lui geworden en er is een tijd geweest dat je ongeoorloofd lui kon doen, maar nu de geldbron opdroogt en je dus niet meer geoorloofd lui kan doen, slaat de paniek toe, slaat de depressie toe en zijn we boos dat we niks kunnen, behalve geld uitgeven en ons anders voor doen dan we zijn. Jaren 60 was opkomst van de material world, nu is de opkomst van de nieuwe media, van alles snel, tijd is geld, de samenleving van status. Terugkomend op het woord lui, ik bedoel afhankelijk geworden zijn. Afhankelijk, door de overvloed van spullen en de commercie, die ons brainwasht. Mijn werk is een bewustwording, van de communicatie om ons heen. Van de beeldenveelheid die ons verhalen vertelt, en ons wil laten geloven in. Het is geen populaire kunst, wel toegankelijk, omdat het uit het alledaagse komt.

21 Art theory for beginners, Richard Osborne, Natalie Turner pag

22 20

23 21 The idea of paradise is unique to everybody, but you know, when anybody d e s c r i b e s their vision of paradise, or the perfect place there are always palm trees. Resistance is pointless. Jouw werk bestaat toch uit clichés!

24 22

25

26 24 Vooroordelen, normen en waarden, opvoeding, clichés, naïviteiten, hoe het je zwakte is maar tegelijkertijd ook een kracht kan zijn. Waar ik steeds vaker achter kom is dat ik volzit met vooroordelen, dit komt deels door hoe ik ben opgevoed, deels door het kijken van tv en het aannemen van wat ik daar zie. Een voorbeeld hiervan is hoe ik dacht dat kunst hoorde te zijn, de gedachte dat iedereen op de kunstacademie goed hoort te kunnen tekenen. Dit blijkt helemaal niet zo te zijn. Ik heb mezelf misschien wel verkeerde dingen wijsgemaakt, maar deze naïviteiten hebben ook zo zijn kracht, ik zet ze in in mijn werk. In twee documentaires over mijn generatie, ook wel generatie Y genoemd, kwam ik herkenbare ondewerpen tegen, waar ik ook tegenaanloop en wat aansluit bij mijn werk. De documentaires zijn: Tegenlicht, mensen van nu. (Een portret van een generatie die volwassen wordt in de onzekerheid van een crisis. Hoe belangrijk is geld en bezit nog voor hen?) en In: VPRO Thema: de BV IK (de echte wereld van de twintigers achter de zelfverzekerde profielen op Facebook.)

27 25 Het is fascinerend om te zien dat er zoveel onderzoek gedaan wordt naar mijn generatie. De onderwerpen die ik aansnijd en die ook besproken worden in de docu s zijn heel erg van deze tijd en daar kan ik me mee identificeren. Interessante citaten/ quotes komende uit de 2 documentaires: De definitie van mijn jeugd is: steeds meer smaken chips We zijn heel bewust belevenissen aan het samen stellen. De sfeer van nu is als een Instagramfoto, overal gaat een mooi laagje overheen. Steeds meer uitzonderingen, mensen die juist liever bij de openhaard zitten. Onze generatie, snel verveeld, steeds sneller, steeds meer, steeds beter. Alles kun je doen. Volwassen verstaan wij als, huisje-boompje-beestje en een gezin We vinden het heel belangrijk wat anderen van ons vinden. (We hechten daar ook onze identiteit aan.) We zijn opgevoed door de media (verkeerde rolmodellen, het constant geconfronteerd worden met leeftijdsgenoten die succes hebben...) De 21e eeuw wordt de eeuw van de bezieling. De drang naar iets kleins, schattiger, persoonlijk iets zelf doen, iets zelf verbouwen, is meer een soort reactie op de anonimiteit van het leven in een vrijemarktkapitalisme dan nostalgie naar; O, wat was het gezellig in de jaren 50. Beleving die zo belangrijk is. Do it yourself mentaliteit, zorgen voor jezelf op een ander niveau, niet afhankelijk hoeven te zijn van winkels en producten. Je kunt ook zeggen dat we in plaats van met de tijd meegaan, we tegen de tijd ingaan. Niet één utopisch idee van zo moet het zijn, maar kleinere overkoepelende ideeën. We zijn niet ideologisch maar gewoon praktisch, we willen gewoon oplossingen maar het systeem is toch meer zo van: daar zijn de politici en die gaan het voor ons oplossen terwijl in de nieuwe tijd iets is van: wij gaan dit oplossen, het postpolitiektijdperk.

28 26 beroemdheid is onze godsdienst en fantasie onze praktijk

29 Art theory for beginners, Richard Osborne, Natalie Turner pag. 124,125 27

30 28 Het is te makkelijk om te mopperen op al de digitale vernieuwingen. Je kunt er voor kiezen en aan meedoen. Je kunt er ook voor kiezen om er niet aan mee te doen. Tegenlicht, Techmens. (Nieuwe technologie geeft ons de mogelijkheid om ons leven in elk detail vast te leggen, waardoor het virtuele en reële door elkaar heen gaan lopen. Wordt de mens steeds meer een machine?) Deze documentaire gaat over de nieuwe technologie en hoe we ons daartoe verhouden. Het schetst een mooi beeld van onze tijd en de verandering. Ik begin deze bladzijde met een quote waar ik het mee eens ben. In tegenstelling tot wat ik vorig jaar was, toen kon ik nog niet aan het idee wennen, maar mopperen is te makkelijk en de nieuwe technologie heeft ook heel veel mooie handige kanten, ik denk dat we een goede balans moeten vinden tussen deze twee werelden en dat we er dan heel veel profijt van kunnen hebben. Het is ook een mooi gegeven dat we ons daar nu al bewust van worden, van het donkere randje van de nieuwe technoligie, zoals in dit stuk dat ik heb gekopieerd uit het boek De Cirkel, Dave Eggers, blz 126,127 Twintig jaar geleden was een horloge met rekenmachine niet cool, he? En iemand die de hele dag binnen met zijn horloge zat te spelen, was duidelijk iemand die sociaal niet goed scoorde. Waardeoordelen als likes en dislikes en smiles en frowns bleven beperkt tot de onderbouw. Daar werden briefjes geschreven: hou je van eenhoorns en stickers? En dan schreef je terug: Ja! Met een hartje

31 29 en een smiley erbij. Maar nu zijn het niet meer alleen de brugklassers die dat doen: iedereen doet het, en ik krijg soms het gevoel dat ik in een omgekeerde wereld ben terechtgekomen, een spiegelland waar de meest stompzinnige shit ter wereld de overhand heeft gekregen. De wereld heeft zichzelf verstompzinnigd. Vind je het dan niet belangrijk om cool te zijn?. Krijg je de indruk dat ik dat belangrijk vind? Hij wreef met zijn hand over zijn opbollende buik, over zijn versleten werkkleren. Cool zijn is duidelijk niet mijn grootste obsessie. Maar ik weet nog goed dat je bij John Wayne of Steve McQueen dacht: die zijn stoer. Die rijden op hun paard of hun motor de hele wereld over om misstanden recht te zetten. Mae moest lachen. Ze zag op haar telefoon hoe laat het was. Die drie minuten zijn al voorbij. Mercer modderde verder. Tegenwoordig smeken filmsterren hun fans om hun Tings te volgen. Ze sturen iedereen smeekbedes om smiles. En God, die mailinglijsten. Iedereen verstuurt junkmail. Weet je waar ik elke dag een uur mee kwijt ben? Met manieren bedenken om me af te melden voor mailinglijsten zonder iemand te kwetsen. Er ontstaat een nieuwe soort behoeftigheid- die dringt zich overal op. Hij zuchtte alsof hij een belangrijk punt had gemaakt. De wereld is totaal veranderd. Op een goede manier, zei Mae. Op wel duizend goede manieren, en die kan ik allemaal opnoemen. Maar ik kan er niks aan doen dat jij niet sociaal bent. Ik bedoel, jouw sociale behoeften zijn zo minimaal. Het is niet zo dat ik niet sociaal ben. Ik ben sociaal zat. Maar de tools die jullie creëren. Scheppen in feite onnatuurlijk doorgeschoten sociale behoeften. Niemand heeft zoveel contact nodig als jullie aanbieden. Daar wordt niemand beter van. Het heeft geen toegevoegde waarde. Het is net fastfood. Weet je hoe ze dat eten manipuleren? Met wetenschappelijke methoden bepalen ze precies hoeveel zout en vet erin moet om jou aan het eten te houden. Je hebt geen trek, je hebt dat eten niet nodig, het heeft geen voedingswaarde, maar toch blijf je die lege calorieën eten. Dat is wat jullie de mensen door hun strot douwen. Precies het zelfde. Eindeloos veel lege calorieën, maar dan het digitaal-sociale equivalent. En jullie stemmen het zo af dat het net zo verslavend is. Jezus. Je weet toch hoe je van jezelf walgt als je net een hele zak chips hebt leeggegeten? Je beseft dat je jezelf geen dienst hebt bewezen. Datzelfde gevoel heb je ook na een digitale vreetbui, dat weet je best. Je voelt je beroerd, leeg en minderwaardig. Een andere voorbeeld van de bewustwording is de serie: Black mirror. Deze serie snijdt relevante punten aan, zoals de naam al zegt laat het de zwarte kanten zien van de nieuwe media.

32 30 Dat we te maken hebben met de digitale vernieuwing en dat de wereld totaal aan het veranderen is, is een feit. Het heeft mooie kanten en ook minder mooie kanten. Het is waar dat je verslaafd kunt raken aan socialnetwerken en dat mensen daar heel veel waarde aan hechten, bijvoorbeeld door de hoeveelheid likes die je krijgt. Ook een gegeven is, dat er daardoor veel depressies zijn. Het etaleren van jezelf op facebook en je daartoe verhouden in het echte leven is iets waar we nog mee leren omgaan. Ik vind het een fascinerend iets, de verandering waar we nu al even mee te maken hebben en het soms uit balans raken door de invloed van deze digitale vernieuwing. Ik ben er zelf tegen aangelopen dat ik verslaafd was aan facebook en dat ik van mezelf baalde als ik niet om de haverklap vette foto s vanmezelf op facebook zette. Dat ik niks te melden had en dat al mijn vrienden dat wel hadden. Maar het is natuurlijk een platform waar je alleen maar leuke dingen opzet, want niemand zit te wachten op saaie, niet leuke dingen. Maar hoe ga je er mee om? Ik zelf heb facebook een tijd lang verwijderd, nu speelt het geen rol meer in mijn leven. Ik heb nu een goede balans gevonden. In mijn werk komt het gegeven facebook en het gegeven digitale vernieuwing terug. Ik probeer een spiegel of een bewustwording te creëren. Ik begon met de onderzoeksvraag: Heeft een werk bewijs nodig om te bestaan of kan het ook bestaan alleen als een verhaal of herinnering? Deze vraag kwam voort uit mijn verbazing dat je alles kunt checken op het internet, zo denken wij en zodra iets op internet terecht komt, dat het dan ook gezien wordt als een waarheid. Terwijl dat natuurlijk helemaal niet zo is. Ik had al vrij snel antwoord op mijn vraag, ja een werk kan bestaan uit puur een verhaal, kijk maar naar Tino Sehgal* in Kassel Documenta 13. Maar dat wil zeggen dat ik verhalen moet vertellen en mezelf in moet zetten als werk, en dus uitkom op een performance. Dat is niet wat ik wil. Daarbij vind ik het maken een belangrijk onderdeel. Het antwoord op de vraag luidt: Ja, werk kan bestaan uit puur een verhaal, maar voor mijn kunstenaarschap kan dat niet. Ik heb bewijs nodig, en vind dat het beeld een verhaal moet vertellen.

33 * Tino Sehgal, Documenta 13 Tino Sehgal, wat hij deed in Documenta 13 was een ervaring maken, waar lang over nagepraat werd en nog wordt. Tino Sehgal s werk was in een donkere ruimte waar je binnen stapt, het contrast met buiten is groot. Eerst moet je wennen aan de duisternis en langzaam maar zeker zag je iets. De dingen bewogen en blijken mensen te zijn. Je weet in eerste instantie niet of het toeschouwers zijn, net als jij, totdat er een stel mensen begint te dansen. Stukje bij beetje zie je steeds meer en neem je het schouwspel in je op. Het is een blijvend veranderend iets, zonder einde, je kunt er zolang naar kijken als je wilt, waardoor voor iedereen de beleving anders is. Ik vind het een mooi gegeven wat Tino in Documenta 13 deed. Zijn naam werd wel vermeld in de inhoudsopgave van de publicatie maar de bladzijde bestond niet. Hij wilde duidelijk een herinnering maken die voort blijft bestaan uit een verhaal. Dat vind ik een mooi gegeven. Het heeft ook iets romantisch en is ook een reactie op de nieuwe media waar je van alles bewijs kunt vinden. 31

34 32

35 Art theory for beginners, Richard Osborne, Natalie Turner pag. 78,79 33

36

37 35 B E A C O N, Volgens de gangbare analyse is het beeld na het object: het is er het vervolg van; wij zien eerst en dan vervormen wij ons een beeld. Na het object zou het beeld komen. Maar dat dingen als verwijdering, het in zijn afwezigheid aanwezige, het, omdat het ongrijpbaar is, bevattelijke. Zien betekent dat die scheiding niettemin ontmoeting is geworden. Wat ons door een contact op afstand wordt gegeven, is het beeld, en fascinatie is de hartstocht voor het beeld. Dat wat het mogelijk maakt, is de grens waar het ophoudt. Vandaar zijn dramatische kant. Fascinatie is de blik van de eenzaamheid, de blik van het onophoudelijke en oneindige, waarin verblinding nog zicht is, zicht dat niet meer mogelijkheid om te zien is, maar onmogelijkheid niet te zien, de onmogelijkheid die zichzelf doet zien, die volhardt altijd en immer - in een zicht waaraan geen einde komt: dode blik, blik die spookverschijning is geworden van een eeuwig visioen. Fascinatie is fundamenteel verbonden met de neutrale, onpersoonlijke tegenwoordigheid, het onbepaalde Men, de immens gezichtsloze Iemand. Het geluk dat het beeld schenkt, bestaat erin dat het een grens nabij het onbestemde is. De omkering die maakt dat we in de afwezigheid van tijd voortdurend worden teruggewezen naar de aanwezigheid van de afwezigheid, maar naar die aanwezigheid als afwezigheid, naar de afwezigheid als beaming van zichzelf, beaming waarin niets zich doet gelden, in het ononderbroken offensief van het onbestemde, die beweging is niet dialectisch. Tegenstrijdigheden sluiten elkaar daarin niet uit. Het is niet maar komt terug, het komt als reeds en altijd verleden, zodat ik het niet ken maar herken en die herkenning ruïneert in mij het vermogen te kennen, het recht om te vatten, van het ongrijpbare maakt ze ook dat waarvan ik geen afstand kan doen, het ontoegankelijke dat ik niet kan aflaten te bereiken, datgene wat ik niet kan nemen maar alleen hernemen, - en nimmer laten varen. Een onmogelijkheid die tegenwoordig is. Daar waar ik alleen ben, ben ik er niet, is niemand er, maar het onpersoonlijke is daar. Niemand maakt deel uit van Men. transformeert in het anonieme, onpersoonlijk wezen, het Niet-ware. Daar waar ik alleen ben, is de dag slechts nog het verlies van het verblijf, de intimiteit met het buiten zonder plaats en zonder rust. Dan heerst de fascinatie. Gary Hill: Beacon (two Versions of the Imaginary) Het Nederlandse is vertaald uit de Franse editie Maurice Blanchot, L Espace litteraire, Paris, Gallimard, 1995

38 36

39 37 T E G E N S T E L L I N G E N Tegenstellingen worden gebruikt om onze aandacht vast te houden. Antithese. Contrast. Controverse. Disjunctie. De andere mening oftewel Paradox. Strijd en opvatting. Tegenbeeld. Verschil. Paradox (logica). Een paradox is een ogenschijnlijk tegenstrijdige situatie, die lijkt in te gaan tegen ons gevoel voor logica, onze verwachting of onze intuïtie. Ogenschijnlijk, omdat de vermeende tegenstrijdigheid veelal berust op een denkfout of een verkeerde redenering. Het is ook mogelijk dat de paradox een uitspraak is die verschillende semantische niveaus bevat.

40 38 K O N I N G K E I Z E R A D M I R A A L

41 39 P O E P E N D O E N Z E A L L E M A A L

42 40 elk museum moet een Erik van L i e s h o u t hoekje hebben! Erik van Lieshout (Deurne, 1968) heeft in de Nederlandse hedendaagse kunst de naam een enfant terrible te zijn, een rebel die alle regels van goede smaak en goed gedrag aan zijn laars lapt. Zijn werk zit vol geladen visuele energie, geschreeuw, gescheld en gehuil. Veelheid, openheid, het directe, het snelle, brutaliteit en vunzigheid zijn woorden die je op zijn werk kunt plakken. Hij schildert, tekent en maakt collages, hij bouwt installaties waarin hij zijn films toont waarin hij dan ook nog eens een performance opvoert. (Bron: Ons Erfdeel - cultureel tijdschrift, David Stroband De onontkoombare wereld van Erik van Lieshout) Waarom?! Dan kun je even ontluchten van de serieuze kunsten. Dit heb ik geconstateerd toen ik in het Stedelijk museum in Amsterdam was, tentoonstelling Aernout Mik: Communitas 4 mei - 25 aug Het was fijn om na het bezichtigen van voor mij wat serieuzere kunst het zaaltje van Erik van Lieshout te ontdekken. Het was in felle kleuren ingericht en er draaide de film van zijn project in Rotterdam-Zuid. Op de wand stond de tekst Echte luxe is niets kopen. De humor en zelfspot van Erik, het pijnlijke en gênante dat hij durft te laten zien. Daarbij het plezier in het maken dat er vanaf druipt. Dat staat haaks op de serieuze kunsten, terwijl Eriks werk ook zeker serieus is. In contrast met Aernout Mik is het werk van Erik toegankelijk. Bij Aernout Mik s video s kijk ik geconcentreerder en eist het mijn aandacht. Wat goed werkt. Feit is wel dat hij meer vraagt van de toeschouwer, meer concentratie. Daar is niks mis mee. Erik van Lieshout is na het kijken van Aernout Mik een welverdiend biertje.

43 41 E G O DRESS LESS TO IMPRESS REAL LUXERY IS BUYING NOTHING Chaos, willen provoceren maar daar ook weer te beschaamd voor zijn, toch alles geven om duidelijk te krijgen wie je bent. Dan kan ik snel even naar de WC, zei Van Lieshout terwijl de microfoon nog open stond en een fragment met daarin Jörg Immendorf zich aandiende. (Bron: Uitzending van zomergasten Erik van Lieshout 2011) De mislukking, kunst kun je niet pakken en als ik het goed vind is het niet goed, maar zodra het mislukt is het goed. Erik van Lieshout moet het ook hebben van zijn mislukkingen net als ik. Crisis is goed, Erik haalt veel inspiratie uit het troosteloze. Rotterdam-zuid, LA, Atlanta, heel troosteloos Crackheads gone wild, aapjes kijken. Ja dat is kunst, je wordt niet serieus genomen, je blijft altijd de hofnar aldus Erik van Lieshout tijdens het gesprek in Zomergasten. Erik van Lieshout, zijn werk heeft humor maar ook politieke lading in zich, ook het rauwe en snelle van zijn werk spreekt me aan. Ik herken mezelf in zijn werk, niet door de onderwerpen maar door de manier van maken, de snelheid, de humor en zijn zelfspot. Het lef dat hij heeft en daarbij het sociale stukje van zijn kunst. Hij moet ook onder de mensen zijn om zijn werk te maken of tot iets te komen, en dan vertel hij in Zomergasten dat het dan ook heel fijn is om teruggetrokken op zijn atelier te werken omdat hij dan even te veel heeft van mensen. Dat merk ik ook heel erg, niet dat mijn werk nu heel sociaal is, maar ik ben wel veel onderweg onder de mensen en zoek de ontmoetingen op. Waar ik me ook in herken is dat hij zelf het onderwerp is, zijn eigen problemen zet hij in om werk te maken. Je zou kunnen zeggen dat het dus een soort zelfportretten zijn, maar dat zou te makkelijk zijn. Ik zet mijn problemen zelf ook in om tot werk te komen. Bij zowel Erik als bij mezelf gaat kunst en leven altijd samen. Alles voor de kunst!

44 42 ZOU HET ZO ZIJN DAT IK OOK EEN LEVENDE SCULPTUUR BEN NET ZO ALS GILBERT EN GEORGE? Toeval bestaat niet picknicktafel Living sculpture ontmoeting Project: Picknicktafels, na een zomervakantie vol toevalligheden en mooie ontmoetingen breekt de eerste academiedag aan. Op de academie aangekomen is tot mijn verbazing het achterterrein, tevens ook parkeerplaats van de academie, vernieuwd. Het ziet er nu heel erg klinisch en proper uit, in tegenstelling tot hoe het er eerst uitzag. Ons buitenterrein was voorheen rauw en doorleefd, het was een hele fijne plek, waar we tijdens mooi weer buiten werkten en genoten van de zon. Ik schrok dus van de verandering van de ruimte en vind het niet bij de academie passen. Hierin was ik niet de enige, overal om me heen hoorde ik de verbazing. Nog een verandering was dat er overal degelijke picknicktafels stonden. Op deze eerste academiedag in het vierde jaar werd er aan onze klas gevraagd om een tentoonstelling te maken ter introductie van wie wij zijn als klas en als kunstenaars. Vrijdag was onze tentoonstelling. Die begon met het openen van de picknicktafels. Dit was een grapje van mij. Een reactie op de belachelijkheid van die picknicktafels. Wat ik er zo belachelijk aan vind, is dat tegen ons als studenten gezegd wordt dat er geen geld is voor gastdocenten en andere ideeën waar wij als student mee aankomen. Waar wij nooit om hebben gevraagd zijn picknicktafels en in onze ogen is het een gekke uitgave van geld dat er zogezegd niet is. Zowieso is er een verandering gaande in de academie, als je een spijker in de muur wilt slaan om daar vervolgens een werk aan op te hangen moet je toestemming vragen. De vrijheid die wij hadden in de begintijd, wordt steeds beperkter en dat was juist iets heel moois aan de academie, de vrijheid die we als studenten hadden. Vandaar mijn tegenreactie. Wat heb ik gedaan; de picknicktafels versierd doormiddel van rode linten. Die werden om 11uur vrijdag door geknipt, door eregasten die ik had uitgenodigd. Ook had ik aan mijn klas gevraagd of ze in galakleding wilden komen, ben bij verschillende cateringbedrijven langsgegaan

45 43 voor hapjes en drankjes. (nul budget) scoorde 4 flessen Prosecco, 2 flessen prik, bitterballen en mergpijpjes.ook had ik de nieuwe lantarenpalen versierd, hier had ik toestemming voor van de directie. Waar ik niet aan had gedacht waren de conciërges die niet op de hoogte waren en die vervolgens mijn versiering met lomp geweld weer hadden verwijderd. Ik heb gevraagd of er iemand van de pers langs wilde komen voor de officiële opening. Wat ik dus heb gedaan is een officiële opening georganiseerd met een grote knipoog, de mensen die ik daarvoor heb benaderd hadden mijn sarcasme niet door waardoor ik veel dingen voor elkaar kreeg. Tijdens de officiële opening van de picknicktafels heb ik gespeecht, het startshot gegeven voor de knippers en geproost. De picknicktafels zijn geopend. Het was een mooi moment en beleving voor de toeschouwers. Bij het bekijken van de documentatie, die nooit het moment kunnen terug brengen, vroeg ik me af, of het nodig is om bewijs te hebben van zo n beleving? Zoals ik eerder stelde in mijn onderzoek. (pag 30,31) Performen, is dat iets wat ik wil in mijn kunstenaarspraktijk? NEE. Was ik een levende sculptuur zoals Gilbert en George dat zijn? Eerder een levende sculptuur dan een performer. Gilbert en George, door de vraag Levende sculptuur, heb ik hun boeken er eens bijgepakt. In het boek DARK SHADOW Gilbert and George uit 1974, vond ik een telefoon nummer + adres. (toevallig dat ik van de zomer een kennis heb opgedaan in London, met in het vooruitzicht een bezoek aan London.) Vol enthousiasme belde ik het nummer, en het werkt ik kreeg de voic van Gilbert en George, ik was door het dolle heen. Ik wist zeker dat ik hen ging ontmoeten en vertelde tegen iedereen dat ik op de koffie zou gaan bij Gilbert en George.

46 44 Nog toevalliger is dat mijn kennis in London om de hoek woont van Gilbert en George. Ik was zo enthousiast en vol vertrouwen dat ik bij hen op de koffie zou gaan en dat ik ze vertelde dat ik hun kleindochter was en ze vroeg of ze niet op academie bezoek zouden willen komen. Ik was aan het dromen en geloofde er helemaal in. Daarbij de mensen, aan wie ik het vertelde, ook. Iedereen ging mee in mijn fantasie en enthousiasme. London, ik was op 5 min afstand van Gilbert en George s, ik ben er langs gelopen en daar is het bij gebleven, ik zag er niet op mijn zondags best uit, dus waarom zou ik dan bij hen langs gaan, als ik er op dat moment niet zo bij loop? Alles in mij zei dat het gewoon niet het juiste moment was om op de koffie te gaan. Misschien, nee eigenlijk weet ik dat zeker, is dat precies hetzelfde wat Gilbert en George ook doen. Doen wat je zelf wilt en niet iets doen voor een ander, of niet iets doen omdat een ander dat zo zou doen of omdat dat hoort. Ja, dat is denk ik waar mee hun kunstenaarschap werkt, doen wat jij wilt doen, maar wel in volle overtuiging. Gilbert en George, kunst en leven is bij hen onlosmakelijk verbonden met elkaar, de onderwerpen in hun werk zijn onderwerpen waar ze persoonlijk mee van doen hebben. De onderwerpen zijn vaak heel actueel en in reactie op wat zich er op dat moment afspeelt in de samenleving. Ze doorbreken taboes, of doen pogingen. daartoe Het beeld of het werk is toegankelijk voor de toeschouwer omdat er herkenbare alledaagse dingen in zitten waarmee G&G hun verhaal vertellen. De filosofie van Gilbert en George: Waste of time to read the menu de tijd die je daar aan besteedt kun je beter aan je kunst besteden. Ze zijn heel bewust van wat er in de wereld gaande is en vinden het een kwalijke zaak dat er veel mensen lijden, dat er veel mensen zich misdragen. Waarom zouden we daar aan mee doen? Alone we would be lost, we create our own world we don t need anybody to be happy Ze hebben het altijd over anti-shocking. Oorlog is choqerend, onze kunst niet. The life of the living sculpture is nothing if not routine De maatschappij wil iedereen het zelfde, maar Gilbert en George zijn anders. We got away with it altijd netjes en beleefd en je kunt veel maken, je komt er mee weg. We are the artist that the mother wouldn t be ashamed off Always look Sunday best Zo kom je goed voor de dag en verkoop je jezelf. Ze dragen altijd pakken, very anonymous, to where a suit. Its normal all over the world. Je kunt jezelf overal tussen voegen, mensen verdenken je niet. Doe altijd je best om geloofwaardig over te komen. Laat je niet kennen en blijf beleefd. Respect en kalm blijven daar kom je het verste mee. Houd alle deuren open ook al vind je ze kut. All we ve ever wanted is to be loved.

47 45 BOARDINGKAART U wordt verzocht deze te bewaren zodat u deze kunt overleggen bij uw vertrek of op de luchthaven van bestemming. EU/EER LAURA KARSMAKERS NATIONALITEIT NETHERLANDS FR SEP 2013 RYANAIR ANDERE RIJ STN EINDHOVEN LONDON STANSTED REFERENTIENUMMER UHWVUZ SEQ NO. GATE SLUIT OM 08:35 VERTREKT OM 09:05 92 WAARSCHUWING SLECHTS 1 STUK CABINEBAGAGE 55 X 40 X 20 CM (MAX 10 KG) UW HANDTAS, AKTETAS, LAPTOP, WINKELAANKOPEN, CAMERA, ENZ,. MOETEN IN DIT ENE TOEGESTANE ITEM CABINEBAGAGE ZITTEN. Extra/te grootte cabinebagage wordt geweigerd bij de boardinggate of als het mogelijk is geplaatst in het ruim van het vliegtuig voor een extra toeslag van / 60. Bent u hier niet zeker over, dan kunt u dit bij de balie voor het inleveren van tassen laten controleren. Er is geen (cabine of ingecheckte) bagage toegestaan als er een extra stoel wordt aangeschaft.

48

49

50 48 Art theory for beginners, Richard Osborne, Natalie Turner pag. 169

51 49 De woorden van de kunstenaar komen altijd ergens vandaan. Er kan dus niks nieuws gemaakt worden want het komt altijd ergens vandaan. Niemand weet wie wat bedacht heeft. Maurice Blanchot Maurice Blanchot, was een Frans romancier, essayist en filosoof. Volgens Blanchot kun je als beeldend kunstenaar nooit iets nieuws maken, alles wat je maakt is al ergens in de wereld aanwezig. Kunstenaars kunnen dat bestaande alleen maar aan het licht brengen en dat doen ze door af te dalen in de herinnering en daarmee in de diepte van de geschiedenis. Daarom is de herinnering een muze, een bron waaruit je put. Maar voorbij de herinnering staat het vergeten: het meeste dat wij mensen hebben meegemaakt zijn we vergeten. De schrijver en de beeldend kunstenaar hebben als taak op te halen wat we vergeten zijn. (Bron, Florette Dijkstra, Kunstenaar en docente op akv st.joost. )

52 50 Dat verveling een relatie heeft met creativiteit, is niet moeilijk na te voelen. Wie zich nooit heeft verveeld met wat er is, met wat er al bestaat, heeft ook niet veel reden om verder te kijken dan zijn neus lang is. Zo bezien velt iemand met de uitspraak Ik verveel me nooit, een tamelijk dodelijk oordeel over zichzelf. De verveling is natuurlijk ook geen garantie voor een creatieve sprong. Maar er is ook geen reden om op de verveling neer te kijken. Om de verveling filosofisch respectabel te maken zal een deel van dat existentiële drama, om niet te zeggen de glamour van grote gevoelens zoals verlangen of angst, op de verveling moeten worden overgedragen. Dat kan bijvoorbeeld door de verveling uit te roepen tot het kenmerkende fenomeen van de moderne tijd, of nog alarmerender: onze tijd. Martin Heidegger* beschouwde de cultuurkritiek niet als de diagnose, maar als een symptoom van verveling. We vervelen ons zó dat we ons daarom een profetische rol aanmeten in de wereldgeschiedenis, om onszelf weer interessant te maken voor onszelf. Maar het werkt niet; het blijft een placebo. Om de verveling werkelijk onder ogen te zien is volgens Heidegger een heel andere houding nodig. Allereerst door de verveling te erkennen, en in zijn volle omvang tot ons door te laten dringen zonder ervoor weg te vluchten in oppervlakkig amusement en verstrooiing. Alleen vanuit zo n moedige houding is wellicht de sprong vanuit de verveling naar iets anders mogelijk. De koppeling tussen verveling en kunst is dus niets nieuws, ik merk dat zodra ik mezelf verveel ik vaak tot dingen kom, ik word dan geprikkeld door iets en zo groeit het naar een werk, neem bijvoorbeeld mijn werk waarbij ik een prent uit een geschiedenisboek heb gebruikt als kleurplaat. Dit werk kwam voort uit het bladeren door het boek zonder enig nut maar puur uit ik heb niks anders te doen. Deze momenten zijn voor mij heel vruchtbaar, daardoor ga ik dwalen en kom ik dingen tegen die ik anders niet zou zien. Mijn definitie van verveling is ook niet *Jeremy Deller, Engelse Kunstenaar * Martin Heidegger was een Duitse filosoof. Hij wordt algemeen beschouwd als een van de grootste en invloedrijkste filosofen van de twintigste eeuw.

53

54 52 De grootste verworvenheid van de westerse cultuur is vrije tijd en we weten ons er geen raad mee! Niet angst maar verveling is de grondstemming van onze tijd meent filosoof en ervaringsdeskundige Awee Prins. Hij bepleit een lof der alledaagsheid. negatief, natuurlijk zijn er momenten dat ik me echt stierlijk verveel en me niet uit mijn verveling kan losmaken maar dat is een ander soort verveling. In het boek van Awee Prins Uit verveling, wordt er uitgebreid over verveling gefilosofeerd. Ik raakte verdwaald door al de verschillende kanten die hij heeft onderzocht over verveling. Het is een goed boek om meer te weten te komen over verveling vanuit een filosofisch oogpunt en ook hoe verveling al een eeuwenoud iets is. De Dinosaurussen zouden zijn uitgestorven van verveling. Maar ook hoe verveling heel erg van deze tijd is. Je natje en je droogje, een beetje drugs, niet te veel. Aan het einde een pijnloze, zachte dood. Gewoon genieten, wat is daar verkeerd aan? Maar toch. Dan neem je je leven niet ter hand. Neem zo n programma als MTV Cribs. Dat gaat grof gezegd over rijk geworden hiphoppers die je door hun huis rondleiden. Dan zie ik alleen maar pracht en praal, geen plek waar geleefd wordt. Het grote probleem met mensen die alles hebben, is dat ze zich gaan vervelen. Wij zijn de homo zappens geworden. Dat geldt ook voor die vermeende angst. We springen van de ene terreuraanslag naar de andere. Denk aan al dat breaking news. De hele dag door maar de indruk wekken dat er overal in de wereld wat gebeurt. We zijn verslaafd aan hectische ervaringen, bungeejumpen of nemen drugs als cocaïne, speed of xtc. Onder dat alles zit verveling. Zoals John Lennon het samenvatte: There s always something happening, but nothing going on. De centrale these van Prins is dan ook dat niet de angst, maar de verveling de grondstemming van onze tijd is. Dat is zeker na 9/11 een opmerkelijke stelling. Door haar krampachtig te verdrijven met lange reizen, spannende sporten of drugs

55 zouden we de verveling alleen maar bevestigen. Zulk groots en meeslepend leven eindigt volgens Prins enkel in spektakelzucht. De oplossing ligt daarom niet in het wegvluchten voor de verveling, maar in het doorstaan hiervan. De filosoof pleit voor een lof der alledaagsheid. Ter onderbouwing leunt hij zwaar op het werk van Martin Heidegger, al zegt Prins in zijn voorwoord niet uitsluitend te willen heideggeren : Niet alleen maar na-wauwelend rond te banjeren in de afgedragen pakken van de meester. Het westerse denken bevindt zich volgens Heidegger in een tussentijd. We komen te laat voor de goden en te vroeg voor het zijn. Van de filosofie tot de meest alledaagse bezigheden: wij mensen zijn ons werkelijke, sterfelijke zijn vergeten. Het gevolg: Na de afschaffing van het Hiernamaals zijn wij beland in een eindeloos Hiernogmaals. Die periode wordt gekenmerkt door een intens gevoel van zinloosheid, van verveling, van nihilisme. Het punt, dat wordt aangesneden over onze tijd en dat we in een tussentijd zijn beland, sluit aan op mijn fascinatie voor het alledaagse en het menselijk gedrag van nu. Het legt goed uit wat ik zie: verveling. * Uit verveling verdedigt Awee Prins de tegendraadse stelling dat de diepe verveling de verborgen grondstemming is van onze tijd. Dat lijkt tegen vele intuïties in te gaan. Nog nooit hebben we het zo druk gehad. Of proberen wij met onze rusteloze bedrijvigheid de diepe verveling voortdurend te verdrijven? Tegen de achtergrond van een autobiografische Kroniek van een verveeld leven schetst de auteur een literaire geschiedenis van de verveling, die wordt gevolgd door een exploratie in wetenschappelijke pogingen tot opheldering van het fenomeen *Awee Prins, schrijver en filosoof Bron(http://vorige.nrc.nl/kunst/article ece) Bron (http://www.groene.nl/artikel/vast-in-het-hiernogmaals) Bron Uit verveling, Awee Prins

56

57

58 56

59 57 Burger vs Burger In staatsrechtelijke zin is een burger een lid van de bevolking van een staat of bijvoorbeeld een gemeente; meer specifiek gaat het over zijn of haar rechtsverhouding tot een overheidsorganisatie. Andere aanduidingen die als synoniem voor burger worden gebruikt zijn: landgenoot, inwoner, bewoner en wijkbewoner. (Bron Wikipedia) H a m b u r g e r Begin with a warmed sesame seed bun. Halve it, and prepare yourself. First add a layer of cool lettuce, gorgeous tomato and a dash of relish. Now, hunt the finest ground beef and provide the master stroke. Add two slices of oozing, creamy, cheese and seal the deal with extra relish, more tomatoes, a double layer of beef, maybe some bacon. Maybe more cheese. Maybe. Sorry, where was i...

60 58 I D E N T I T E I T Wat is identiteit, hoe verhoud je jezelf tot een identiteit? Wat is het verschil tussen status en identiteit? Waarom is een identiteit zo belangrijk. Misvattingen over identiteit. Het willen zijn zoals een ander, de identiteit aannemen van de ander omdat je naar diegene opkijkt, bewondert, ook zo wil zijn. Of simpelweg omdat je erbij wilt horen. Waar wil je dan bij horen en wat is de meerwaarde van ergens bijhoren? Het aannemen van een identiteit omdat het veilig is. Het valt me op dat mensen kleding aan hebben omdat het in het modebeeld terug komt, wat natuurlijk al heel lang gebeurt maar sommigen merken staan ergens voor en hebben een sterke identiteit, als toevallig een bepaalde somebody dat dan draagt gaan mensen het kopiëren en ook dragen zonder het besef wat ze aan hebben. Zo ook met teksten op kleding en prints waarvan ik me soms afvraag weet diegene wel wat ze nu dragen? Het besef van wat we aan hebben en wie je bent lijkt soms weg te zijn en origineel zijn in je kleding is ook een illusie. Ik gebruik het voorbeeld van de CoolCat, deze kleding winkel was recentelijk in het nieuws omdat ze truien verkochten met de woorden CRAP DILDO FUCK HOAR SEKS KUNT. Het tijdschrift VICE heeft een interview met de CoolCat. VICE: Hoe komen de teksten op jullie kleding tot stand? Inkoper van CoolCat: Door goed te luisteren naar welke woorden onze klant gebruikt. Het is een combinatie van woorden die veel gebruikt worden op straat en woorden die door iconen uit de muziekwereld worden gebruikt. Onze grafisch vormgevers maken daar dan een artwork van en vervolgens maken de inkopers een selectie van de artikelen die in productie worden genomen. Hoe neemt een inkoper die beslissing? Die is gebaseerd op ons gevoel voor commercie. Bij deze trui was het zo dat de combinatie zwart-wit tegenwoordig populair is, en teksten zie je ook veel in de markt. Jullie gaan dus altijd af op wat de klant wil? Ja. We werken met trendpanels om daar achter te komen, daarin vragen we vaste klanten om hun mening. We willen de klant geven wat hij wil en niet wat wij willen. Welke mensen willen deze trui? We richten ons op tieners. Deze trui is voor de jongen die de stoerste jongen op het schoolplein wil zijn. De teksten op deze trui zijn inderdaad vrij grof, maar we zoeken vaak het randje op, of gaan er net overheen. Deze trui is bovengemiddeld vaak verkocht, dus je kunt zeggen dat het een succes was. Sommige woorden op de trui zijn verkeerd gespeld. Hoar, bijvoorbeeld. En Kunt. Waarom is dat? Heeft het te maken met regelgeving over wat er wel en niet mag op kleding?

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

HC zd. 22 nr. 32. dia 1

HC zd. 22 nr. 32. dia 1 HC zd. 22 nr. 32 een spannend onderwerp als dit niet waar is, valt alles duigen of zoals Paulus het zegt in 1 Kor. 15 : 19 als wij alleen voor dit leven op Christus hopen zijn wij de beklagenswaardigste

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

DAMstenen voor het dagelijks LEVEN

DAMstenen voor het dagelijks LEVEN Voorwoord Verschijnt september 2013 DAMstenen voor het dagelijks LEVEN Allerdaagse overdenkingen voor het dagelijks leven Daar ligt het dan. Een boekje met dagelijkse overdenkingen. Noem het maar tegeltjeswijsheden.

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Welkom in de bibliotheek. Je gaat op ontdekking in de bibliotheek. Hierbij doe je een onderzoek naar verschillende soorten media; zoals

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum.

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum. 2 INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het museum. In dit werkboekje

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink

HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ TIJD VOOR ELKAAR. Willem en Marian de Vink HEMELS HUWELIJK KALENDER 52 X WIJ SAMEN TIJD VOOR ELKAAR Willem en Marian de Vink Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Romantiek in een liefdesbrief ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie Lesmodule 4 fasen van dementie Inhoudsopgave: 1. Wat is dementie? blz. 3 2. Twee basisprincipes over de werking van de hersenen blz. 4 3. Omschrijving van de vier fasen van ikbeleving bij dementie blz.

Nadere informatie

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam Museum. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander.

Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. Liefde is vrij van zichzelf, om te leven voor de ander. HHKalender DEF_2 ct.indd 1 Romantiek in een liefdesbrief 01-06-15 21:37 ROMANTIEK in een liefdesbrief Schrijf een liefdesbrief aan je geliefde. Verwerk

Nadere informatie

het begin van dit boek

het begin van dit boek De autisme survivalgids 9 het begin van dit boek Ken je dat gevoel? Je bent een kind. Een jongen of een meisje. Om je heen zijn er heel veel andere kinderen. Allemaal zien ze er net een beetje anders uit.

Nadere informatie

Een fascinatie met water

Een fascinatie met water Een fascinatie met water Ontwikkelingslijn deel 1 De eerste paar dagen van dit project ben ik door alle rotzooi gaan spitten die ik in mijn huis kon vinden, opzoek naar een aanknopingspunt voor het starten

Nadere informatie

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen 5. Overtuigingen Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen Een overtuiging is een gedachte die je hebt aangenomen als waarheid doordat ie herhaaldelijk is bevestigd. Het is niet meer

Nadere informatie

Golf van de Rode Maan

Golf van de Rode Maan Golf van de Rode Maan Data waarin de golf van de Rode Maan valt: 11-2 t/m 23-2-2015 *29-10 t/m 10-11-2015 *16-7 t/m 28-7-2016 *2-4 t/m 14-4- 17 18-12 t/m 30-12 -2017 * 4-9- t/m 16-9-2018 * 22-5 t/m 3-6-2019

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa Zeven hulpbronnen van vertrouwen Door: Carlos Estarippa Geïnspireerd door het boek van Bertie Hendriks Dagboek van de Ziel. De zeven levensfasen (Hendriks, 2013) wil ik in onderstaand artikel beschrijven

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

Grappig - gek - onheilspellend - sexy - eng - mooi - science fiction - vervreemdend

Grappig - gek - onheilspellend - sexy - eng - mooi - science fiction - vervreemdend /\/\/\/\/\/\/\/\/\ Museumopdrachten bij de tentoonstelling MAPPA: Yael Davids 1994-2003 /\/\/\/\/ in Museum De Paviljoens (15 november 2003-29 februari 2004) \\/ In Museum De Paviljoens is op dit moment

Nadere informatie

Seminar. Essay conceptstores

Seminar. Essay conceptstores Seminar Essay conceptstores Marlies van den Bos 1622703 Concept Design Eng JDE-SCONE.3V-13 Marvin Fernandes 19-12-2014 1 CONTENT IntroductiE Conceptstores Communicatie Conclusie uitwerking infographic

Nadere informatie

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te

WIJ zijn hier gekomen niet alleen om jullie en alle anderen hier te SAMENVATTING VAN DE REDEVOERINGEN GEHOUDEN VOOR DE JEUGD IN SURINAME EN DE NEDERLANDSE ANTILLEN Willemstad, 19 oktober 1955, Oranjestad, 22 oktober 1955. Paramaribo, 5 november t 955 WIJ zijn hier gekomen

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

doekaart: HET MUSEUM (afspraken)

doekaart: HET MUSEUM (afspraken) doekaart: HET MUSEUM (afspraken) doekaart: HET MUSEUM (afspraken) Een museum is een plek waar kunst bewaard wordt en getoond. Aan de muur hangen schilderijen, in vitrines liggen voorwerpen en op sokkels

Nadere informatie

Ola Lanko en haar foto-genic installaties 14 oktober interview

Ola Lanko en haar foto-genic installaties 14 oktober interview Ola Lanko en haar foto-genic installaties 14 oktober interview Ola Lanko is altijd bezig met de werking van het medium fotografie. De kritische blik van de beschouwer is wat ze met haar werk wil overbrengen.

Nadere informatie

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als

4 Denken. in het park een keer gebeten door een hond. Als Kim een hond ziet wil ze hem graag aaien. Als 4 Denken In dit hoofdstuk vertellen we hoe jij om kan gaan met je gedachten. Veel gedachten maak je zelf. Ze bepalen hoe jij je voelt. We geven tips hoe jij jouw gedachten en gevoelens zelf kunt sturen.

Nadere informatie

4e zondag van Pasen - De Goede Herder.

4e zondag van Pasen - De Goede Herder. 4e zondag van Pasen - De Goede Herder. Het is één van de oerbeelden geworden van Jezus in de christelijke geloofstraditie. Elk jaar wordt deze derde zondag na Pasen er naar genoemd: zondag van de Goede

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Vlinder circus Waar wonderen uitkomen

Vlinder circus Waar wonderen uitkomen Vlinder circus Waar wonderen uitkomen Leugen en waarheid Gedachten over de film Een man heeft in zijn leven allen maar minachting en afwijzing meegemaakt. Hij is zo anders als al de mensen om hem heen.

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT DOOR ANN VAN RIET WWW.ALTHEA-COACHING.BE Hallo! In dit e-book ga je leren hoe je echt zelfvertrouwen kan opbouwen. En daarmee bedoel ik dus niet gewoon denken

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers 1) Waarom ik? Antwoord: Precies, het gaat juist over je ik, niet waar? Want wil een normaal intelligent mens verslaafd zijn? 2) Hoe bedoel je precies?

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

Kunstlessen over Hundertwasser

Kunstlessen over Hundertwasser Kunstlessen over Hundertwasser Bovenbouw primair onderwijs en vmbo - een tekst met vragen en opdrachten voor een les op school - opdrachten in de tentoonstelling in het Cobra Museum Colofon 2013 Uitgave

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven.

TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. Beginsituatie: De lln doen als inleiding op het project rond geloven en de kerkwandeling, een filosofisch gesprek. Er komen verschillende

Nadere informatie

Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015

Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015 Gal. 5, 13-26 preek NGKO 20-09-2015 Serie: Mooie mensen zoals Jezus 1. Vrucht van de Geest Idealist? Toen ik klein was dacht ik echt dat kerkmensen alleen maar goed voor elkaar waren. Toen ik een jongere

Nadere informatie

Introductie. Onzichtbaar op internet. GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect. ONDERWERP: Communiceren. DOEL: Spelen met identiteit

Introductie. Onzichtbaar op internet. GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect. ONDERWERP: Communiceren. DOEL: Spelen met identiteit Onzichtbaar op internet introductie GEMAAKT DOOR: Redactie i-respect ONDERWERP: Communiceren DOEL: Spelen met identiteit DOELGROEP: 13-14 jaar, onderbouw voortgezet onderwijs KORTE BESCHRIJVING: Deze les

Nadere informatie

Games & Interactie 2015 1c Art, Media & Me Saskia Freeke Sonja van Vuuren Martin Lacet John Hennequin

Games & Interactie 2015 1c Art, Media & Me Saskia Freeke Sonja van Vuuren Martin Lacet John Hennequin Games & Interactie 2015 1c Art, Media & Me Saskia Freeke Sonja van Vuuren Martin Lacet John Hennequin 1. Intro 1 2. Wat is mijn selfie 2 3. Waarom mijn selfie 4 4. Evaluatie medestudenten 5 5. Bijlage

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

Vooroordelen, waar komen die vandaan?

Vooroordelen, waar komen die vandaan? HANDLEIDING Vooroordelen, waar komen die vandaan? Korte omschrijving werkvorm Vooroordelen, iedereen heeft ze, maar waarom eigenlijk? En wanneer is het erg, wanneer hebben jij of anderen er last van? Met

Nadere informatie

ADHD: je kunt t niet zien

ADHD: je kunt t niet zien ➂ ADHD: je kunt t niet zien Je ziet het niet aan de buitenkant. Je kunt niet gelijk naar iemand kijken en zeggen: die heeft ADHD. Dat kan een voordeel zijn. Als iemand niet weet dat jij het hebt, dan kunnen

Nadere informatie

Omgaan met angsten E-book. www.smartcoachings.be Pascale Laffutte

Omgaan met angsten E-book. www.smartcoachings.be Pascale Laffutte 1 Omgaan met angsten E-book www.smartcoachings.be Pascale Laffutte 1 2 Bedankt voor het downloaden van mijn e-book : omgaan met angsten! Vanuit liefde en passie om mensen te laten doorbreken in hun potentieel

Nadere informatie

6. Een eeuwige toekomst - Het sterven is voor mij winst, zegt Paulus. Ervaar je dat ook zo? - Is het uitzicht op de hemel je eigen geworden?

6. Een eeuwige toekomst - Het sterven is voor mij winst, zegt Paulus. Ervaar je dat ook zo? - Is het uitzicht op de hemel je eigen geworden? Vragen bij De hemel dichterbij (dr. P.J. Visser) 1. Onderweg - Hoeveel keer (per dag, per week, per maand) ben je je ervan bewust dat het leven op aarde eindig is? - Wat denk je dat het leven je nog allemaal

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Die overkant was een streek waar veel niet-joodse mensen woonden. Vreemd gebied.

Die overkant was een streek waar veel niet-joodse mensen woonden. Vreemd gebied. e Opstandingskerk - 15 maart 2015 4 zondag van de veertig dagen - Laetare Lezing: Johannes 6, 1-15 Gemeente van Christus, Het is kort voor het paasfeest. Jezus gaat naar de overkant van het Meer van Galilea.

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn?

Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Lucas 10:25-37 - Mag Jezus jouw naaste zijn? Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Bij deze preek is geen powerpoint

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

gedragen. Een belangrijke factor daarbij is de functie van ons verstand.

gedragen. Een belangrijke factor daarbij is de functie van ons verstand. inleiding Soms zijn we als mensen zo sterk met onze gedachten bezig,dat we bijna vergeten om in het hier en nu te leven.als ik op een stralendedagdoorde stad loop zie ik toch veel mensen in gedachten eigenlijk

Nadere informatie

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN

ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN ONDERNEMEN IS VOOR HELDEN EXCLUSIEF PROGRAMMA OVERZICHT 2016 LEF IN ACTIE Ontdek waarom het zo moeilijk is je hart te volgen en heb het lef dit toch te doen! De achtergrond van het programma Jij weet dat

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

!!! !!!!!!! Beleven we beelden als materie, of is het juist andersom? Lennart de Neef - CTS Essay - Imara Felkers - 16 juni 2014

!!! !!!!!!! Beleven we beelden als materie, of is het juist andersom? Lennart de Neef - CTS Essay - Imara Felkers - 16 juni 2014 PLAATJESKUNST Beleven we beelden als materie, of is het juist andersom? Lennart de Neef - CTS Essay - Imara Felkers - 16 juni 2014 1 Het internet, nog nooit is er in mijn beleving zo n bijzondere uitvinding

Nadere informatie

Soms kan het te moeilijk zijn om wat diep in je leeft uit te spreken. Soms durf je dat gewoon niet, voor niemand niet.

Soms kan het te moeilijk zijn om wat diep in je leeft uit te spreken. Soms durf je dat gewoon niet, voor niemand niet. Ontmoetingskerk - Laren NH - 3 november 2013 2 Koningen 2 Hoe zwaar kan het voor je zijn om afscheid te moeten nemen. Wat gaat er door je heen, als je iemand moet loslaten. Red ik het wel zonder de ander,

Nadere informatie

Moeilijk? Zo ben ik nu eenmaal!

Moeilijk? Zo ben ik nu eenmaal! Ik ben Marieke Sweens, ik heb een partner, ik heb een huis, ik heb een hond, ik heb een baan, ik heb naast m'n baan een eigen bedrijf. En ik heb borderline. Dit is hoe ik mezelf introduceer bij workshops

Nadere informatie

40-41-42-43-44-45_1 29-03-15 14:59 Pagina 1

40-41-42-43-44-45_1 29-03-15 14:59 Pagina 1 40-41-42-43-44-45_1 29-03-15 14:59 Pagina 1 40 Zonder titel, 2008, brons en linnen, hoogte 39 cm 40-41-42-43-44-45_1 29-03-15 15:03 Pagina 2 Tekst Merel van den Nieuwenhof Beeld Frode Bolhuis (Courtesy

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

HEADS LARGER THAN HANDS

HEADS LARGER THAN HANDS HEADS LARGER THAN HANDS Op zoek naar meer balans Drs. Annemarije Struik Psycholoog HOE ZIT HET MET JOU?? Quotes uit de praktijk Ik vind het allemaal zo leuk Ik geef dingen niet graag uit handen Als ik

Nadere informatie

Voorbereidend gesprek Vragen die de leerkracht kan stellen: Introductielessen Primair Onderwijs. 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein

Voorbereidend gesprek Vragen die de leerkracht kan stellen: Introductielessen Primair Onderwijs. 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein Introductielessen Primair Onderwijs 1.1- Introductieles 1: Schetsen voor het schoolplein - De leerlingen worden met kunst geconfronteerd - De leerlingen ontdekken dat kunst niet altijd in een museum staat

Nadere informatie

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE ARTISTIEK ONDERZOEK MASTER KUNSTEDUCATIE Willem de Kooning Academie Piet Zwart Instituut te Rotterdam april 2012 Marieke van der Hoek-Vijfvinkel begeleiding: Annette Krauss - MaikoTanaka ? KUNST ONDERZOEK

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1

LEZEN FICTIE BK 1 LEKKER LEZEN PERRON 1 LEZEN FICTIE BK LEKKER LEZEN PERRON Lekker lezen Daar lag de molen. Donker en dreigend lag hij daar in de sneeuw, als een sterk, gevaarlijk dier dat loert op zijn prooi. Ik hoef er helemaal niet heen,

Nadere informatie

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Hoofdstuk 5: Hoe Je De Kans Op Success Verruïneerd De Vijf Dodelijke Misvattingen Eén van de manieren om je kansen op succes gegarandeerd te verruïneren

Nadere informatie

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen 1 Gedichten, geïnspireerd door bomen Geheimen In het donker huizen bomen die overdag gewoner zijn. Wij slaan de bochten van een pad mee om en gaan, ontkomen aan het licht af op geheimen.kleine geluiden

Nadere informatie

VERLIEZEN: De waarde van geven in een wereld van ontvangen

VERLIEZEN: De waarde van geven in een wereld van ontvangen VERLIEZEN: De waarde van geven in een wereld van ontvangen Wees niet bang, al vormen jullie maar een klein groepje. Want jullie Vader is zo goed geweest Zijn koninkrijk voor je open te stellen. Verkoop

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie

Carla van Lent. De Droom

Carla van Lent. De Droom Carla van Lent De Droom Het stond altijd op zijn lijstje iedere keer ieder jaar; een hond een echte levende hond daar verlangde hij naar. Zijn ouders zagen de bui al hangen en zeiden telkens nee jij moet

Nadere informatie

De Cues Filtered Out Theorie

De Cues Filtered Out Theorie De Cues Filtered Out Theorie Sommige mensen zien Computer mediated communication als een mindere vorm van communicatie, ook volgens de Cues Filtered Out theorie ontbreekt er veel aan deze communicatievorm.

Nadere informatie

Wie ben jij? Ik ben... Introductie. HAVO/VWO bovenbouw

Wie ben jij? Ik ben... Introductie. HAVO/VWO bovenbouw HAVO/VWO bovenbouw Introductie Wie jij bent is niet in één zin te beantwoorden. Of je man of vrouw bent. Uit welk land je komt. Wanneer je geboren bent. Welke dingen (muziek, kleding, sport etc.) je leuk

Nadere informatie

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil

pagina 2 van 5 Laten we maar weer eens een willekeurige groep voorwerpen nemen. Er bestaan bijvoorbeeld -- om maar iets te noemen -- allerlei verschil pagina 1 van 5 Home > Bronteksten > Plato, Over kunst Vert. Gerard Koolschijn. Plato, Constitutie (Politeia), Amsterdam: 1995. 245-249. (Socrates) Nu we [...] de verschillende elementen van de menselijke

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie?

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? door Nathan Wennegers Trefwoord: zelfkennis / meditatie 2015 Non2.nl Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever mag niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Je bent jong en je wilt wat!

Je bent jong en je wilt wat! Je bent jong en je wilt wat! Logisch, je voelt je geen sukkel. Je bent jong, je zit vol energie en je wilt eruit halen wat er uit dit leven te halen valt. Plezier maken, feesten en doen waar je zin in

Nadere informatie

Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit

Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit Dip, down of depressie Hulp bij depressiviteit Iedere tiener is weleens somber en verdrietig, en vaak is het in één, twee dagen voorbij zonder dat je als

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Stipendium. Anne Vaandrager

Stipendium. Anne Vaandrager Stipendium Anne Vaandrager Introductie Afwijken van de norm Tegenwoordig kunnen we door middel van technologie radicaal ingrijpen op het ontwerp van ons lichaam. De centrale positie van de mens als maatstaaf

Nadere informatie