Zorgplan Bs. St. Servatius

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zorgplan Bs. St. Servatius 2013-2014"

Transcriptie

1 Zorgplan Bs. St. Servatius Zorgplan SKOzoK 14 mei

2 Inleiding Visie op zorg De cirkel van handelingsgericht werken (Ondersteuningsniveau 1-2) De fasen van ondersteuningsniveau Groepsbesprekingen (ondersteuningsniveau 2) Het groepsbezoek De kindbespreking (Zorgniveau 3) Het Zorg AdviesTeam ZAT. (Zorgniveau 4) Individueel handelingsplan (Zorgniveau 4) Individuele leerlijn (leerrendement / uitstroomperspectief) het Ontwikkelingsperspectief (zorgniveau 4) Verwijzing (ondersteuningsniveau 5) Het volgen van de ontwikkeling van de kinderen Toetsen Dossier Overdracht Communicatie Interne communicatie Externe communicatie Communicatie rond verantwoording en ontwikkeling zorgplan De rol van de leerkracht, de kwaliteitsondersteuner, de directeur, de ouder de leerkracht, de kwaliteitsondersteuner en de directeur de ouder(s) / verzorger(s) Schoolspecifieke invulling De zorgroute Toetskalender Aanvullende school specifieke informatie Dyslexieprotocol In en doorstroombeleid Veiligheidsprotocol Bijlagen: Bijlage A: Checklist voorbereiding groepsbespreking Bijlage B: Checklist voorbereiding kindbespreking Bijlage C: Format ondersteuningsniveaus Bijlage D: HGW in schema Zorgplan SKOzoK 14 mei

3 Inleiding In de wet Primair onderwijsis opgenomen dat een zorgplan een verplicht document is. Dit document vormt de kaders voor de SKOzoKscholen waarbinnen men de zorg voor alle kinderen organiseert.de scholen zorgen voor een specifieke invulling. Het plan sluit aan bij het zorgbeleidsplan van SWV-Valkenswaard. In dit zorgplanworden de volgende zaken beschreven: - De zorgvoorzieningen: o Op de basisscholen o o Op de speciaal school voor basisonderwijs De bovenschoolse zorg Zorg Advies Team (ZAT) Centrum Jeugd en Gezin Integrale (ambulante) begeleiding Integrale begeleiding op Haagstraatplein Permanente Commissie Kinderenzorg - Jaarverslag en begroting - Planning Hierbij dient opgemerkt te worden dat het Samenwerkingsverband in 2013 opgaat in een groter samenwerkingsverband. 1. Visie op zorg Ieder kind op onze scholen verdient onze zorg. Vanuit Het traject afstemming werken de scholen aan deze zorg.het handelingsgericht werken (HGW) is het kader van waaruit we de kindbegeleiding gestalte geven.met HGW beogen wij de kwaliteit van ons onderwijs en de begeleiding van al onze kinderen te verbeteren. HGW maakt adaptief onderwijs en doeltreffende kindbegeleiding concreet, zodat ons team effectief kan omgaan met verschillen tussen kinderen. HGW is een planmatige en cyclische werkwijze waarbij we de volgende zeven uitgangspunten toepassen. 1. De onderwijsbehoeften van kinderen staan centraal: wat heeft een kind nodig om onderwijsdoelen te behalen? 2. Het gaat om afstemming en wisselwerking: het gaat niet alleen om het kind, maar om het kind en de wisselwerking met zijn omgeving. Het gaat om hetkind in deze groep, bij deze leerkracht, op deze school en van deze ouders. 3. De leerkracht doet ertoe: de leerkracht realiseert passend onderwijs en levert daarmee een cruciale bijdrage aan een positieve ontwikkeling van de kinderen. 4. Positieve aspecten zijn van groot belang: van zowel kind, leerkracht, school, de groep en ouders. Positieve factoren bieden aanknopingspunten voor het stellen van ambitieuze doelen en om een succesvol plan van aanpak te kunnen uitvoeren. 5. We werken constructief samen: samenwerking tussen leerkracht, kind, ouders interne en externe begeleiders is noodzakelijk om een effectieve aanpak te realiseren. 6. Ons handelen is doelgericht: het team formuleert korte- en lange termijndoelen voor het leren, de werkhouding en het sociaal-emotioneel functioneren van alle kinderen en evalueert deze in een cyclus van planmatig handelen. 7. De werkwijze is systematisch, in stappen en transparant: het is voor betrokkenen duidelijk hoe de school wil werken en waarom. Zorgplan SKOzoK 14 mei

4 De zeven uitgangspunten bieden een kader. We streven ernaar alle uitganspunten tot hun recht te laten komen binnen een cyclisch proces. Het werken volgens de zeven uitgangspunten kunnen een omslag in denken betekenen, zoals: - Van wat een kind heeft (het probleem) naar wat een kind nodig heeft van de leerkracht: - Van probleem gericht naar oplossingsgericht denken en handelen: - Van een school die ouders informeert naar een school die tevens de ervaringsdeskundigheid van ouders benut in haar onderwijs. Onze scholen zitten ten tijde van het schrijven van dit plan in een implementatieproces. HGW wordt middels trainingen op onze scholen ingevoerd De cirkel van handelingsgericht werken (Ondersteuningsniveau 1-2) Realiseren Waarnemen Plannen Begrijpen In het schooljaar zijn wij gestart met de implementatie van HGW op teamniveau. Hierbij is het uitgangspunt de cirkel van HGW. We onderscheiden vier verschillende fases met in totaal zeven stappen. - Fase 1. Waarnemen/signaleren Stap 1: verzamelen van kindgegevens in een groepsoverzicht Stap 2: signaleren van kinderen die extra begeleiding nodig hebben Stap 2a: bepalen van de doelen voor de komende periode - Fase 2. Begrijpen/analyseren Stap 3: benoemen van de onderwijsbehoeften van alle kinderen - Fase 3. Plannen Stap 4: clusteren van kinderen met vergelijkbare onderwijsbehoeften Stap 5: opstellen van een groepsplan - Fase 4. Realiseren Stap 6: uitvoeren van het groepsplan De stappen 1, 2 en 3 staan in het groepsoverzicht. Dit geeft per kind een overzicht van de gegevens uit de toetsen, observaties en gesprekken en tevens de onderwijsbehoeften. De stappen 4 en 5 verwerken we in een groepsplan. Daarin staat het basisaanbod voor de hele groep en het specifieke onderwijsaanbod voor enkele sub groepjes. Het groepsoverzicht en het groepsplan zijn de kerndocumenten waarmee we de ontwikkeling van kinderen in relatie tot de gestelde doelen en het onderwijsaanbod plannen, volgen en evalueren. We streven naar een preventieve aanpak. We kijken vooruit: wat zijn de doelen voor de komende periode en wat hebben onze kinderen nodig om die doelen te bereiken? Zie ook bijlage 01. Zorgplan SKOzoK 14 mei

5 1.1.1 Fase 1: Waarnemen Stap 1: Verzamelen van kind-gegevens in het groepsoverzicht Gedegen informatie verzamelen vraagt om een open en onbevooroordeelde manier van kijken en luisteren. We stellen ons hierbij eerlijk en nieuwsgierig op. In de fase van het waarnemen verzamelt en ordent de leerkracht gegevens over alle kinderen en over de resultaten van het aanbod. Het gaat om gegevens uit observaties, analyses van het werk, gesprekken met kinderen en ouders, de resultaten op methodeonafhankelijke en methode gebonden toetsen en via de overdracht van vorige leerkracht. Stap 2 en 2a: Signaleren van kinderen die iets extra s nodig hebben In deze stap bepalen we welke doelen we voor de komende periode met de hele groep willen bereiken. Deze doelen betreffen de speel/leerontwikkeling, de werkhouding en de sociaal emotioneel functioneren. Welke kinderen hebben extra begeleiding nodig om deze doelen te behalen? Leerkrachten signaleren deze kinderen bewust en op basis van duidelijke criteria. Bij het signaleren gaat het om alle kinderen die meer nodig hebben dan het regulier basisaanbod. We signaleren niet alleen kinderen met een D of E niveau maar ook de kinderen met een leer-of ontwikkelingsvoorsprong. Daarnaast signaleren we ook de kinderen met een opvallende werkhouding, een specifieke leerstijl of die specifieke sociaal-emotionele vaardigheden missen of juist bezitten Fase 2: Begrijpen Op basis van de eerste twee stappen zetten we stap 3 in. 3: benoemen van de onderwijsbehoeften van kinderen We formuleren doelen voor de hele groep en benoemen de onderwijsbehoefte van elkkind. We vragen ons voortdurend af wat vraagt ditkind van ons?. We maken hierbij gebruik van de gegevens uit ons groepsoverzicht. We gebruiken hierbij de volgende terminologieën: matchen en stretchen. Met matchen bedoelen we: ditkind leert het beste wanneer/met/door. Voor alle kinderen beschrijven we de zgn. algemene onderwijsbehoefte. Het matchen. Er zijn kinderen die te weinighebben aan het reguliere basisaanbod. Zij hebben extra begeleiding nodig om bepaalde vaardigheden te leren. Voor deze kinderen formuleren we voor die gebieden waarbij ze begeleiding nodig hebben- extra onderwijsbehoeften. Het stretchen. Met stretchen bedoelen we: een specifiek aanbod wat er voor moet zorgen dat een kind de beschreven doelen kan behalen. 1. Vanuit wat een kind al kan (de beginsituatie), formuleren we een of meer doelen: wat willen we bereiken? 2. Wat heeft dit kind extra nodig om dit doel te bereiken? Fase 3: Plannen Na het in kaart brengen van de onderwijsbehoeften van de kinderen die extra begeleiding nodig hebben, zetten we de stappen 4 en 5 in de fase van plannen: Stap 4: Clusteren van kinderen met vergelijkbare onderwijsbehoeften Nu we onze groep goed in beeld hebben gaan we kijken hoe we op een haalbare manier kunnen differentiëren. We doen dit door een aantal kinderen die hetzelfde nodig hebben samen te voegen in een of meer cluster van enkele kinderen. Stap 5: Opstellen van het groepsplan Nadat de kinderen met vergelijkbare onderwijsbehoeften geclusterd zijn, beschrijven we het onderwijsaanbod voor de komende periode. We doen dit voor de hele groep, de subgroepen en Zorgplan SKOzoK 14 mei

6 enkele individuele kinderen.het werken en opstellen van groepsplannen is op dit moment in ontwikkeling. Het team werkt hier aan middels een intensieve training. Een groepsplan bevat schriftelijke richtlijnen voor het onderwijs aan alle kinderen in de groep. Het bevat de didactische en pedagogische doelen voor de komende periode (8 tot 12 weken) en wat de kinderen daarvoor nodig hebben Fase 4: Realiseren Stap 6: Om het groepsplan zo soepel mogelijk te laten verlopen is een goed klassenmanagement voorwaardelijk. Het groepsplan is samen met het groepsoverzicht beschikbaar in de klassenmap. Op basis van het groepsplan maken we een week- en dag planning De fasen van ondersteuningsniveau De glijdende schaal van zorg/ondersteuning in relatie tot HGW kan op de volgende manier weergegeven worden. Ondersteuningsniveau 1: Basisaanbod Basisaanbod door de leerkracht binnen de groep. Hetkind wordt gevolgd in de groep. De leerkracht is verantwoordelijk voor leerstofaanbod en begeleiding, waarbij het groepsoverzicht en groepsplan het uitgangspunt vormt. De kwaliteitsondersteuner fungeert als klankbord voor de leraar en heeft een stimulerende en bewakende taakstelling t.a.v. de groep en de individuele kinderen. Ondersteuningsniveau 2: Groepsdoelen Extra ondersteuning door de leerkracht binnen de groep. Wanneer de leerkracht signaleert dat de ontwikkeling van een kind op één of meerdere ontwikkelingsgebieden stagneert, stemt de leerkracht het onderwijsaanbod af op de specifieke onderwijsbehoeften van het kind. De specifieke onderwijsbehoeften - om de reguliere doelen te behalen - van het kind worden beschreven in het groepsoverzicht. In het groepsplan beschrijft de leerkracht concreet op welke wijze (doelen, aanpak, richtinggevers voor weekplanning) het onderwijsaanbod vorm wordt gegeven. Zorgniveau 3: Drijfvermogen (HP) Extra ondersteuning in samenspraak met kwaliteitsondersteuner Wanneer een kind, na de evaluatie in het cyclisch proces, de doelen onvoldoende bereikt heeft, of de doelen onvoldoende uitdaging bieden en onduidelijk is wat de kind nodig heeft, wordt de kind besproken tijdens de groepsbespreking met de kwaliteitsondersteuner. Mocht tijdens de groepsbespreking blijken dat er meer tijd nodig is om goed in te kunnen zoomen op de onderwijsbehoeften van een kind dan wordt een afspraak gepland voor een interne kindbespreking. Er wordt afgestemd wie bij deze vervolgbespreking aanwezig zijn (denk ook aan ouders). De leerkracht bereidt deze bespreking voor middels de checklist. De bespreking onderscheidt drie fasen: overzicht, inzicht en uitzicht. De leerkracht krijgt handelingsgerichte adviezen die verwerkt worden in het groepsplan en/of een handelingsplan. Zorgplan SKOzoK 14 mei

7 Zorgniveau 4: Aangepaste doelen Extra ondersteuning in samenspraak met externen Wanneer de kind bespreking niet leidt tot overzicht, inzicht en uitzicht en er sprake blijft van handelingsverlegenheid, wordt de kind besproken bij het ZAT met als doel inzicht te krijgen in de onderwijsbehoeften van de kind. Het ZAT kent geen vaste samenstelling. Er is een ZAT op maat dus afgestemd op de ondersteuningsbehoefte van de leerkracht/school/ouders. Ouders worden nadrukkelijk betrokken bij het ZAT. In dit niveau is er geen sprake meer van aansluiting bij reguliere doelen. Dit is geconstateerd op grond van: - Het eerder niet succesvol gewerkt hebben met drijfvermogen (HP) - Het leerrendement is lager dan 75% - De verwachte uitstroom is LWOO/PrO/SO Deze constateringen kunnen in principe gedaan worden vanaf E5/B6. Voor deze kinderen wordt een ontwikkelingsperspectief (OPP) opgesteld De leerkracht is samen met de kwaliteitsondersteuner verantwoordelijk voor het in- en/of aanvullen van het OPP. De kwaliteitsondersteuner is verantwoordelijk voor het arrangeren van het externe ZAT. Zorgniveau 5: Plaatsing op andere voorzieining Plaatsing op een andere voorziening die past bij de ondersteuningsbehoeften van de kind De school kan geen passend onderwijsaanbod voor een kind realiseren. Er is sprake van handelingsverlegenheid van de school. De kind heeft een andere voorziening nodig die beter aansluit bij de onderwijsbehoeften van hetkind. Denk aan: andere basisschool, SBO, REC 1-4. Voor plaatsing op het SBO beschikt de PCL, voor plaatsing binnen een RECschool de CvI. Ouders melden aan en hebben de keuzevrijheid voor plaatsing. Leerkracht en kwaliteitsondersteuner zijn samen verantwoordelijk voor het invullen van het onderwijskundig rapport. Het is de verantwoordelijkheid van de school om in eerste instantie zelf duidelijk zicht te krijgen op de factoren die invloed hebben op de mate van ontwikkeling van de kinderen op school. Daarom gaan we er van uit, dat elke school voor elkkind een dossier opbouwt met: groepsoverzichten, groepsplannen, kindplannen (ontwikkelingsperspectieven), historisch overzicht met afspraken, uitslagen van onderzoeken etc. volgens door het bestuur vastgestelde standaarden 1 ; de gegevens van het Cito-kindvolgsysteem met de gezamenlijk afgesproken toetsen waarbij op groepsniveau gebruik gemaakt wordt van dwarsdoorsnede entrendanalyse en op schoolniveau de aan dit systeem gekoppelde schoolzelfevaluatie; de gegevens van gestandaardiseerd onderzoek naar de sociaal-emotionele ontwikkeling; rapportage van onderzoek door externe deskundigen, die betrokken zijn bij de schoolse ontwikkeling van een kind. Begeleiding van een externe ondersteuner is niet gericht op incidentele en fragmentarische begeleiding, maar op een gemeenschappelijke teamaanpak, welke de gehele schoolloopbaan van het kind omvat. Externe ondersteuning kan verleend worden door de voorzieningen van het SWV: PCL, ambulante begeleiding, netwerken, expertisegroepen, uitwisselingsbijeenkomsten, facilitering van de coaching van nieuwe coördinatoren, scholing van Kwaliteitsondersteuner en 1Loket. 1 De standaarden zijn nog in ontwikkeling. Ontwikkelingsperspectief (OPP) is beschikbaar. Zorgplan SKOzoK 14 mei

8 Externe begeleiding kan ook verzorgd worden vanuit SO of zorginstellingen. Wie de externe ondersteuning gaat verlenen is afhankelijk van de begeleidingsvraag van de leerkracht Groepsbesprekingen(ondersteuningsniveau 2) De groepsbespreking van de leerkracht met de Kwaliteitsondersteuner heeft een centrale plaats in de HGW cyclus. Deze besprekingen zijn in de jaarplanning opgenomen. Met het bijwerken van het groepsoverzicht en het evalueren van het groepsplan, ronden we de cyclus af. Tegelijkertijd starten we de nieuwe cyclus, waarin we een nieuw groepsplan opstellen. Voorbereiding van de groepsbespreking Een grondige voorbereiding is voorwaardelijk voor het welslagen van de groepsbespreking. KO en leerkracht bereiden zich beiden voor. Voorbereiding leerkracht: - Evalueer het vorige groepsplan - Het evalueren van de opbrengsten; zijn de doelen bereikt? - Welke kinderen zullen de komende periode extra begeleiding nodig hebben? - Stel doelen en onderwijsbehoeften bij. - Cluster kinderen met vergelijkbare onderwijsbehoeften en beschrijf de nieuwe aanpak. - Zet de bespreekpunten op een rij. - De checklist voorbereiding groepsbespreking wordt hierbij gebruikt. Zie bijlage A Voorbereiding KwaliteitsOndersteuner: De Kwaliteitsondersteuner bestudeert ter voorbereiding op de bespreking het groepsoverzicht en het groepsplan(checklist). Uitvoering van de groepsbespreking De reflectie van de leerkracht op het eigen handelen in relatie tot het groepsplan staat centraal. Het is van groot belang dat de leerkracht daarom ook aangeeft welke punten zij/hij wil bespreken. De groepsbespreking kent echter wel een aantal vaste agendapunten: - Bespreekpunten en vragen van de leerkracht en de kwaliteitsondersteuner - Evaluatie vorig groepsplan: zijn de doelen behaald? - Aandachtspunten voor de hele groep: hoe is bv. het werkklimaat? - Inzoomen op bepaaldekinderen: bij welke kind(en) heb je vragen? - Realiseren van het groepsplan: heeft de leerkracht bij de uitvoering ondersteuningsbehoeften? - Motivatie, zelfvertrouwen en competentie: waar heeft de leerkracht begeleidingsbehoeften? - Groepsbezoek: welke observatievragen heeft de leerkracht voor de kwaliteitsondersteuner - Aanmelding voor één of meerdere kinderen voor het leerlingbespreking: het betreft hier diekinderen die we diepgaander willen bespreken. De leerkracht is eigenaar van het groepsplan. De kwaliteitsondersteunercoacht en ondersteunt. De leerkracht verwerkt de afspraken in een (digitaal)verslag, dit wordt vastgelegd in Parnassys. De KO-er bewaakt. Ook wordt vastgelegd wie verantwoordelijk is voor het uitvoeren van de acties. Een belangrijke actie is het verwerken van de kind-specifieke gegevens in het groepsplan door de groepsleerkracht. De relevante handelingen m.b.t. de zorg aan kinderen worden vastgelegd. Het groepsplan vormt een richtlijn gedurende een vooraf vastgestelde periode voor de leerkracht zelf, maar is ook belangrijk in de overgang naar de volgende groep Het groepsbezoek Een groepsbezoek is altijd goed voorbereid. De leerkracht geeft aan wat haar/zijn hulpvraag is bij de observatie, welke vragen zij/hij heeft, wanneer er geobserveerd wordt en waar de observatie zich precies op richt. Het groepsbezoek kan worden gedaan door KO, externen en leidinggevenden. Zorgplan SKOzoK 14 mei

9 1.5. De kindbespreking(zorgniveau 3) We doorlopen nu de HGW-cyclus op individueel niveau: Dit betekent intern overleg leerkracht-ko en eventueel ouders. Ter voorbereiding op de kindbespreking vult de groepsleerkracht de checklist kindbespreking in (bijlage B) Ouders dienen altijd geïnformeerd te worden. (beter nog ouders voor het overleg uit te nodigen) De kindbespreking kent drie stappen: 1. Overzicht: wat gaat er goed en wat moeilijk? 2. Inzicht: hoe zou het kunnen komen dat de situatie nu zo is? 3. Uitzicht: wat betekent de analyse voor de aanpak? Van iedere bespreking worden de noodzakelijke gegevens vastgelegd Het Zorg AdviesTeam ZAT. (Zorgniveau 4) Een zorgteamoverleg is een gepland overleg tussen leerkracht en KO en andere externe deskundigen. Het is gericht op een individueelkind, met als doel het verkennen van, meer inzicht krijgen in en het beantwoorden van de ondersteuningsbehoefte van het kind, de leerkracht of ouders. Van ditoverleg wordt een verslag gemaakt. Ook dit overleg kent de drie stappen beschreven bij de kindbespreking. Ouders worden vooraf geïnformeerd en ook uitgenodigd voor dit overleg Individueel handelingsplan 2 (Zorgniveau 4) Ons uitgangspunt is dat waar mogelijk in het groepsplan aan de specifieke onderwijsbehoeften van de kinderen tegemoet gekomen wordt. Het werken met een veelheid aan individuele handelingsplannen (ook ondersteuningsplannen genoemd) bleek in de praktijk niet haalbaar. Op onze scholen wordt incidenteel een individueel handelingsplan/ondersteuningsplan opgesteld. Het besluit om een individueel ondersteuningsplan op te stellen wordt in hetzorgteamoverleg genomen, bijvoorbeeld als de bijzondere aanpak van een kind onvoldoende gespecificeerd kan worden in een groepsplan. De individuele school bepaalt (in de overgangsfase naar volledig HGW werken) wanneer een individueel ondersteuningsplan wordt opgesteld. Voor kinderen met Dyslexie en LGF, of in de weg naar aanvraag LGF of Dyslexieverklaring, wordt altijd een individueel ondersteuningsplan gemaakt en geëvalueerd. In een individueel ondersteuningsplan staat aangegeven hoe de komende periode aan de specifieke onderwijsbehoeften van een kind tegemoet gekomen gaat worden. Het ondersteuningsplan is een bijlage bij het groepsplan en is erop gericht dat de kind weer gaat profiteren van het groepsplan. Het ondersteuningsplan is van tijdelijke aard en is voor dezelfde periode als het groepsplan. Het ondersteuningsplan wordt door de groepsleerkracht geëvalueerd. Bijonvoldoende resultaat of voortgang wordt de kind opnieuw besproken in de besprekingof ZAT Individuele leerlijn (leerrendement / uitstroomperspectief) het Ontwikkelingsperspectief (zorgniveau 4) Soms kan het zo zijn dat een kind na intensief begeleiden te weinig vooruitgang boekt en een groepsplan / individueel ondersteuningsplan niet meer volstaat. In het kader van passend onderwijs treffen wij dan in samenspraak met ouders voor kinderen met specifieke onderwijsbehoeften aparte voorzieningen en bieden wij planmatige zorg: een eigen leerlijn voor één of meerdere vakken. Bij voorkeur start een eigen leerlijn vanaf groep 6. Daarvoor wordt geprobeerd met extra hulp hetkind zo lang mogelijk bij de groep te houden middels drijfvermogen. De eigen leerlijn wordt beschreven in het opgestelde ontwikkelingsperspectief (OPP). Bij de beslissing om over te gaan tot een eigen leerlijn is er altijd overleg met dekwaliteitsondersteuner, de leerkracht(en) en ouders, aangevuld met andere deskundigen.(zie hiervoor het OPP en handleiding OPP(Zie skozokportal of klik hier.) 2 De term handelingsplan wordt op termijn, als alle scholen volledige via HGW werken, vervangen door de term ondersteuningsplan. Vooralsnog worden beide termen gebruikt. Zorgplan SKOzoK 14 mei

10 1.9. Verwijzing (ondersteuningsniveau 5) Als de voorgaande stappen van de route, waaronder begeleiding door het ZAT, onvoldoende effect hebben, kan het nodig zijn eenkind te verwijzen. Het kan hierbij gaan om: - Een schoolwisseling: is er een andere (speciale)basisschool nodig? - Ambulante begeleiding - Het aanvragen van LGF bij een REC - Externe hulp, zoals begeleiding vanuit Jeugdzorg of GGZ: is behandeling van het kind en/of begeleiding van de ouders nodig? - Een tijdelijke Time-Outvoorziening (is in ontwikkeling) 2. Het volgen van de ontwikkeling van de kinderen Hoe gaat het met het kind welke ontwikkelingen maakt het door? Willen we samen verantwoordelijk zijn, gericht aanbod hebben, dan dienen we het kind goed in beeld te hebben en ook te houden. Daartoe maken we gebruik van diverse instrumenten en overlegsituaties Toetsen Alle scholen volgen de kinderen d.m.v. LOVS toetsen van cito.dit conform de toetskalender die centraal vastgesteld wordt (zie de Skozokportal) Naast deze toetsengebruiken we ook methodetoetsen en observaties Dossier Alles wordt vastgelegd in het digitaal dossier van het kind. Binnen SKOzoK gebruiken we daarvoor Parnassys. Parnassys is het administratie- en kindvolgsysteem. Hierin zijn, in ieder geval, de volgende gegevens opgenomen: o Historisch overzicht: Notities in Parnassys o Verslagen van gesprekken met ouders o Verslagen van gesprekken intern en met externe instanties o Individuele plannen en de evaluaties hiervan o Interne verslagen zoals kindbespreking, diagnostisch onderzoek, verslag van een observatie, enz. o De resultaten van de LOVS toetsen en ZIEN Naast het digitaal dossier worden gegevens van kinderen die niet digitaal kunnen worden aangeleverd, in het papieren dossier bewaard. Ouders hebben recht op inzage in het dossier van hun kind, op verzoek van ouders moet dit dossier binnen een termijn van 10 werkdagen ter inzage zijn Overdracht Er vinden op diverse momenten overdrachten plaats. Ouders dienen hiervan minstens op de hoogte te zijn: - Peuterspeelzaal Kinderdagverblijf en basisschool. - Jaarovergang m.b.v. groepsoverzicht - Collegiaal overleg (duopartner / bouwcollega s) - Overgang PO/VO Op schoolniveau zijn deze overdrachtsvormen beschreven. Nadrukkelijk dienen dit soort momenten goed vastgelegd te worden in Parnassys. 3. Communicatie Communicatie is een belangrijk instrument. We gaan ervan uit dat ouders, school en eventueel derden, partners zijn in het begeleiden van de ontwikkeling van kinderen. De leerkracht is altijd eerste aanspreekpunt. De leerkracht is verantwoordelijk voor zijn/haar groep en de toegewezen kinderen. Vanuit deze verantwoordelijkheid neemt de leerkracht vervolgstappen richting KO of directie. Op schoolniveau is een specifieke invulling gemaakt. Zorgplan SKOzoK 14 mei

11 3.1. Interne communicatie Dit betreft de communicatie binnen de school om de kwaliteit van onderwijs, en dus voor de zorg van alle kinderen, te verhogen. De volgende geplande situaties kennen we: - De gesprekkencyclus - Collegiaal overleg, Teamvergaderingen - Diverse besprekingen passend binnen HGW - De jaaroverdrachten (gekoppeld aan het groepsoverzicht) - Evaluatiegesprekken m.b.t. de resultaten van ons onderwijs Ook de communicatie d.m.v. het maken van notities in Parnassys, kinderdagboeken etc. vallen hieronder Communicatie met ouders: - Informatie en intake gesprek rond aanmelding - Rapportage/ontwikkelingsverslaggesprekken - Overleg gekoppeld aan specifieke ondersteuningsbehoefte rond een kind - Gesprekken die minder gepland zijn maar wel regelmatig plaats vinden - Informatieverstrekking (website, nieuwsbrief, heen-weer schriftje etc.) Communicatie met kinderen - Het ontwikkelingsgesprek - Het diagnostisch/leergesprek 3.2. Externe communicatie Bij communicatie met derden denken we aan Het samenwerkingsverband, Centrum Jeugd en Gezin, 1 loket van het SWV, onderzoekers en behandelaars (bijv. logopedie). Het met derden in contact treden over een kind kan en mag alleen met nadrukkelijke toestemming van de ouders/verzorgers Communicatie rond verantwoording en ontwikkeling zorgplan Het zorgplan dient regelmatig geëvalueerd te worden op zowel stichting- als schoolniveau. Ook de opbrengsten van ons onderwijs vallen hieronder. Gesprekspartners in deze zijn de (Gemeenschappelijke) Medezeggenschapsraad, de inspectie van onderwijs, College van Bestuur, Samenwerkingsverband. 4. De rol van de leerkracht, de kwaliteitsondersteuner, de directeur, de ouder de leerkracht, de kwaliteitsondersteuner en de directeur In het beleidsplan Kwaliteitsondersteuning 2011 worden de volgende taken omtrent zorg beschreven vanuit de functies leerkracht, directeur en kwaliteitsondersteuner en het SWV- Valkenswaard voor wat betreft: - de zorg in de klas/groep - de zorg in de school - de zorg op gemeenschappelijk niveau De zorg in de klas/groep Leerkracht Registreert en evalueert ontwikkelings- en leerprocessen van kinderen en stelt op basis daarvan groepsplannen op Signaleert (sociaal) pedagogische onderwijsbehoeften bij kinderen Begeleidt individuele kinderen aan de hand van groepsplannen Coördineert de leerlingenzorg voor de eigen groep Begeleidt kinderen op basis van zorgplan van de school Bespreekt kinderen die specifieke ondersteuning en/of begeleiding nodig hebben met seniorleraar/kwaliteitsondersteuner/directeur Zorgplan SKOzoK 14 mei

12 Directeur Verantwoordelijk voor het initiëren en het vormgeven van HandelingsGericht Werken (HGW) op school KwaliteitsOndersteuner Begeleiden/coachen van leerkrachten bij het realiseren van algemeen en specifiek onderwijsaanbod voor alle kinderen Begeleiden/coachen van leerkrachten bij het signaleren van ontwikkelings- of gedragsstoornissen, aan de hand van belemmerende en stimulerende factoren en vaststellen van de benodigde extra zorg Ondersteuning in de groep d.m.v. groepsbezoeken, aanvullende observaties en dataanalyses. Voorzien in ondersteuningsbehoefte van leerkrachten bij HGW. SWV Legt verbinding tussen de huidige praktijk met HandelingsGericht Werken (HGW) middels het traject Afstemming (training en borging) Vraag gestuurde ondersteuning van leerkrachten in afstemming met kwaliteitsondersteuners De zorg in de school Directeur Verantwoordelijk voor de aansturing van HGW in school Stelt in overleg met kwaliteitsondersteuner(s) jaarlijks een werkplan op met daarin wederzijdse resultaatverplichtingen De directeur blijft te allen tijde verantwoordelijk voor de schoolontwikkeling Kwaliteitsondersteuner Levert een essentiële bijdrage aan de realisatie van de onderwijsbehoefte van kinderen Levert een essentiële bijdrage op het gebied van informatie, scholing, deskundigheidsbevordering van teamleden Levert een essentiële bijdrage aan het vormgeven van HGW op school Coördineren van het zorgteam (team) op school Ondersteuning bieden bij data-analyse op schoolniveau en het leveren van een bijdrage aan de vertaalslag naar benodigde interventies Voorbereiden van aanmeldingen bij zorg- adviesteam/pcl Deelnemen aan de bespreking of de intake van het zorg- adviesteam/pcl Zorg dragen voor terugkoppeling van adviezen uit zorg- en adviesteam/pcl Zorg dragen voor de verwijzing naar SBO of REC s SWV Ondersteuning bij borging schoolafspraken in het kader van HGW Begeleiding bij veranderingsproces (van reparatief naar proactief werken) Ondersteuning bij opstellen en onderhoud zorgprofiel Initiëren Zorg Adviesteams op schoolniveau of op niveau van groepen scholen De zorg op gemeenschappelijk niveau Directeuren Entameren van beleidsontwikkeling op stichtingsniveau met betrekking tot zorgbeleid Kwaliteitsondersteuners Analyseren van relevante gegevens waarmee het zorgbeleid kan worden verbeterd/ontwikkeld Ontwikkelen en coördineren van zorgbeleid Deelnemen aan relevante (interne en externe) netwerken Zorg dragen voor communicatie over handelingsgericht werken en onderwijskundige ontwikkelingen (intern en extern) SWV Beleid warme overdracht PO/VO Borging HGW op gemeenschappelijk niveau Formering en coördinatie Zorg Adviesteams op gemeentelijk niveau Zorgplan SKOzoK 14 mei

13 4.2. de ouder(s) / verzorger(s) De ouders/verzorgers zijn degene die hun kind het beste kennen. Zij vertrouwen hun kind toe aan de school. Zij zijn ook degene die de eerste zorg voor hun kind hebben. In alle ontwikkelingen op school dienen ouders nadrukkelijk vroegtijdig betrokken te worden bij ontwikkelingen rond hun kind. In gezamenlijkheid de goede dingen doen zodat het kind zich goed kan ontwikkelen op alle gebied is daarbij uitgangspunt. Zorgplan SKOzoK 14 mei

14 5. Schoolspecifieke invulling 5.1. De zorgroute Zorgroute in schema: wie doet wat en wanneer Wat vindt plaats? Welk moment? Wie neemt deel? 1. 3x per jaar Leerkracht Groepsbezoek en KO Groepsbespreking - november - februari - juni 2. Gesprekken met ouders en/of kind Gesprekken met collega s 3. Kindbespreking Het individuele kind Wanneer nodig. Niet altijd vooraf geplande gesprekken. Vaste momenten - Na iedere groepsbespreking (3x) op aanvraag van lkr, KO, AB - Groot Overleg voor rugzaklln. Leerkracht Soms KO Leerkracht(en) -KO -soms ouder Eventueel: - AB - Trainer SOVA - SMW - GGD -andere specialist Voorbereiding Formulier: Checklist voorbereiding Groepsbespreking door lkr Geactualiseerd Groepsoverzicht groepsplan Formulier: Aanmelding lln.-bespreking door lkr Wat wordt besproken? Aanpak hele groep Hoe lukt het de leerkracht om af te stemmen op de verschillende onderwijsbehoeften in zijn/haar groep. Zorgen worden gedeeld (afstemming) mogelijkheden worden verkend en afspraken worden gemaakt. Het beantwoorden van de hulpvraag van de leerkracht. Doel stellen voorafgaand aan de ll.-bespreking. Bespreking a.d.h.v. 3stappen (*Zie hieronder) Korte samenvatting: *overzicht *inzicht Vastlegging Groepsnotitie in Parnassys Individuele notitie in Parnassys Opstellen HP Er hoeft niet altijd een HP gemaakt te worden, kunnen ook afspraken zijn m.b.t. onderzoek, observatie. Wie legt vast? Leerkracht Leerkracht HP door leerkracht Zorgplan SKOzoK 14 mei

15 4. Gesprekken met ouders en/of kind Wanneer nodig. Niet altijd vooraf geplande gesprekken. Leerkracht Soms KO *uitzicht Zorgen worden gedeeld (afstemming) mogelijkheden worden verkend en afspraken worden gemaakt. Individuele notitie in Parnassys Leerkracht 5. Aanmelding indien nodig bij: ZAT of PCL Andere instanties Na kindbespreking binnen zorgteam en gesprek met ouders. KO Externe onderwijsbehoeften. Verwijzing s(b)o? Individuele notitie in ParnasSys KO zorgt voor terugkoppeling *Kindbesprekinga.d.h.v. 3 stappen: 1. Overzicht: wat gaat goed en wat moeilijk? 2. Inzicht: hoe zou het komen dat de situatie nu zo is? 3. Uitzicht: wat betekent de analyse voor de aanpak? *Ten slotte een afronding met een terugblik op de bespreking Zorgplan SKOzoK 14 mei

16 5.2. Toetskalender De toetskalender wordt jaarlijks, aan de hand van beschikbare richtlijnen, en in samenspraak met het Samenwerkingsverband opgemaakt en besproken in de werkgroep onderwijs en kwaliteit en de KO-expertisegroep. Het voorstel wordt dan voorgedragen aan het CvB dat deze kalender vaststelt. Na vaststelling wordt de toetskalender op de portal van SKOzoK geplaatst. (Zie portal SKOzoK of klik hier.) 5.3. Aanvullende school specifieke informatie Onze school werkt volgens de principes van het Groepsdynamisch onderwijs. Het geheim van groepsdynamisch onderwijs. Groepsdynamisch onderwijs (gdo) kijkt dieper in het schoolsysteem om de oorzaken van gedragsproblemen, demotivatie en bureaucratisering op te sporen en gaat met deze ontdekkingen aan de slag. Gdo heeft ontdekt dat in het huidige basisonderwijs onrechtvaardigheid de grote belemmering is om alle kinderen tot leren te brengen. Die onrechtvaardigheid ziet men terug in het dagelijks handelen van leerkrachten: bij het oplossen van ruzies bij het geven van complimenten en het ongelijk belonen van leerlingen in het onderwijs. Kenmerken van groepsdynamisch onderwijs. Een opvallend kenmerk van deze methodiek op school is meer rust. Meer motivatie en werkplezier bij kinderen en leerkrachten. Hogere opbrengsten en op de langere termijn vergroot de school op een natuurlijke manier haar zorgcapaciteit. Het kind als persoon centraal. Groepsdynamisch onderwijs zet het kind als persoon en niet als individu centraal. Dit wil zeggen dat een kind zich alleen optimaal kan ontwikkelen in nauwe relatie met de groep. Het is dus heel belangrijk om binnen groepsdynamisch onderwijs na te gaan hoe de groep het kind vormt en hoe het kind op zijn beurt positieve invloed heeft op de groep. Dit wederzijds beïnvloedend groepsproces noemen we de kern van groepsdynamisch onderwijs. Het handelen van leerkrachten. Binnen de groepsdynamische aanpak worden leerkrachten zich ervan bewust dat de kwaliteit van het onderwijs achteruitgaat als iedere leerkracht zijn eigen aanpak cultiveert en een team niet onderling afstemt. Leerkrachten nemen bij oplossingen hun eigen handelen als uitgangspunt van verbeteringen (interne attributie. Ze verschuilen zich niet achter de problemen in de buitenwereld om niet tot adequaat handelen over te gaan binnen de eigen school (externe attributie). Succesvoorbeelden van groepsdynamisch onderwijs. In een tijdsbestek van een jaar kan op een school het aantal conflicten tussen kinderen duurzaam met 80% verminderd worden; een moeilijke groep kan na een aantal begeleidingsbijeenkomsten normaal functioneren; in een klas kunnen alle kinderen tijdens het zelfstandig werken bij rekenen en taal minimaal 80% van de tijd taakgericht werken; leerkrachten leren effectief met elkaar reflecteren en echt afstemmen. Groepsdynamisch onderwijs is een integrale duurzame aanpak om kindwaardig en kwalitatief goed onderwijs te realiseren. Groepsdynamisch onderwijs biedt een gedegen kader om onderwijsontwikkelingen als bijvoorbeeld Passend Onderwijs en Opbrengstgericht Werken tot een succes te maken. Zorgplan SKOzoK 14 mei

17 Het toepassen van inzichten uit de moderne evolutiepsychologie, neuropsychologie en sociologie in onderwijssituaties leidt tot gemotiveerde leerlingen, hogere opbrengsten en tevreden ouders en leerkrachten. Groepsdynamisch onderwijs werkt vanuit drie invalshoeken: - Sociaal Sterke Groep: socialisering van de groepen - Full Speed Leren: verhoging motivatie en zelfsturing van leerlingen - Sterk Team: afstemming tussen leerkrachten Wij zijn begonnen met het fullspeed leren als invalhoek. Full Speed Leren realiseert een taakgericht zelfsturend werkklimaat. Elke leerkracht wil graag een taakgericht leerklimaat en zelfstandige leerlingen. In elke klas zitten kinderen die niet doorwerken en zich te afhankelijk opstellen. Leerkrachten doen daar veel om dit te voorkomen, maar dit lukt niet altijd. Het niet taakgericht werken is een belangrijke oorzaak van te lage opbrengsten in een groep. Groepsdynamisch onderwijs laat zien dat elk kind in de groep taakgericht kan werken! Groepsdynamisch onderwijs realiseert dit met de aanpak Full Speed Leren. Groepsdynamisch onderwijs kiest voor het woord Full Speed Leren, omdat taakgericht werken een belangrijke factor is om de opbrengsten op peil te houden en te kunnen verhogen. Behalve taakgericht werken is Full Speed Leren ook gericht op bevorderen van de zelfsturing, het aanleren van vaardigheden, kennis en inzichten bij taal en rekenen. Full Speed Leren doet dit met de volgende drie aanpakken: - een rechtvaardige positieve complimentenhuishouding, - het gdoklassenmanagement en - het gdo-lesmodel. De belangrijkste kenmerken van Full Speed Leren zijn: - Full Speed Leren is een duurzame aanpak om een taakgericht werkklimaat te scheppen. - Full Speed leren bevordert zelfsturing op maat bij alle kinderen. - Full Speed Leren is de voorwaarde om inhoudelijk goed onderwijs te kunnen geven. - Full Speed Leren heeft een grote zorgbreedte voor zowel de zwakkere en de meerbegaafde leerlingen. - Full Speed Leren brengt op een evenwichtige manier de 4 leerkrachtrollen: * leider-controller, * docent-acteur, * regisseur-planner en * begeleider-coach tot ontwikkeling. De leerkracht staat daardoor boven de methode. - Full Speed Leren voorkomt gedragsproblemen en onderwijsachterstanden. - Full Speed Leren is onderdeel van een integrale schoolaanpak waarbij teamontwikkeling ( Sterk Team ) en de sociaal-emotionele ontwikkeling ( Sociaal Sterke Groep ) een sterke basis leggen voor Full Speed Leren. Afstemmen op gedragsniveau met vormkracht Het bijzondere van gdo is dat het afstemt met gemeenschappelijke vormen en routines. Voorbeelden hiervan zijn: het gdo-klassenmanagement en het gdo-lesmodel. Daardoor ontstaat een doorgaande lijn in de school. Leerkrachten kunnen bovendien met behulp van de gemeenschappelijke vormen en routines veel sneller van elkaar leren ( Sterk Team ). Zorgplan SKOzoK 14 mei

18 De Sterke Leerkracht Een Sterke Leerkracht is een leerkracht die samen met de collega s de gemeenschappelijk vormen en routines van Full Speed Leren eigen maakt en deze versterkt met zijn of haar persoonlijke kwaliteiten. Een leerkracht kan door de gemeenschappelijke routines het gevoel hebben, zich minder vrij te voelen. Dit gevoel wordt aangeduid met de gdo-paradox. De praktijk leert echter dat de leerkracht op den duur veel meer keuzevrijheid krijgt. De leerkracht heeft bijvoorbeeld meer tijd voor observatie en coaching als alle kinderen taakgericht en zelfstandig werken. Full Speed Leren genereert hoge opbrengsten - alle kinderen werken minimaal 80% van de zelfstandige taaktijd bij taal en rekenen - hoge mate van zelfsturing bij alle kinderen - onderwijs op maat voor ieder kind - een rustige werksfeer op school - hoge opbrengsten bij taal en rekenen. Begeleiding externen Op onze school vindt onder schooltijd geen hulpverlening plaats op de gebieden van dyslexie, logopedie en RT. We houden ons aan de vastgestelde wetgeving: In principe dient het onderwijs, inclusief eventueel benodigde extra zorg, te worden verzorgd door de school waar de leerling staat ingeschreven. De leerling is ook gehouden deel te nemen aan alle voor hem/haar bestemde onderwijsactiviteiten, inclusief de nodig geachte extra zorg. Beide aspecten zijn in de wet vastgelegd. Een verzoek van ouders om een leerling remedial teaching door een derde partij te laten volgen onder schooltijd, is feitelijk in strijd met de twee hiervoor genoemde principes. Indien wij als school logopedische of andere ondersteuning noodzakelijk achten moet de directeur, in samenspraak met de ko er beargumenteren waarom dit zo is. En dan kan er incidenteel van dit principe worden afgeweken Begeleiding leerkrachten middels video-opnamen SVIB Het doel van de school video interactie begeleiding is de begeleiding van de leerkrachten bij hun onderwijskundige taak. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn de interactie leerkracht leerling, pedagogisch klimaat, organisatie in de klas, communicatie. Samen met de leerkracht zullen de opnamen besproken worden en onderling wordt het vervolg afgesproken. De KO-er is opgeleid tot SVIB en zal hier op een professionele manier mee omgaan. De beelden zijn dan ook alleen voor intern gebruik. Zorgplan SKOzoK 14 mei

19 5.4. Dyslexieprotocol Binnen de KO groep zal hier een eenduidig protocol op ontwikkeld worden. Schoolspecifieke aanvullingen kunnen hier beschreven worden In en doorstroombeleid De opvang van nieuwe leerlingen in de school Ouders die hun eerste kind op onze school aanmelden worden door de directie uitgenodigd voor een persoonlijk kennismakingsgesprek. Dit gebeurt bij voorkeur onder schooltijd, zodat ouders tijdens een rondgang de school in werking kunnen zien. Verder worden hun eventuele vragen beantwoord en een aantal schoolspecifieke zaken besproken. Aanmelding kan gedurende het hele jaar. Bij dit gesprek krijgen de ouders een informatiepakketje van de school mee. In dit pakketje zitten het aanmeldingsformulier voor de school, BSO, TSO en bibliotheek, maar ook de schoolgids en schoolkalender. Daarnaast wordt er afspraak gemaakt voor een gesprek met de juf van de groep waarin het kind geplaatst gaat worden. Het is dan de bedoeling dat ouders en leerkracht een kort informatief (kennismakings)gesprekje voeren aan de hand van een vragenlijst. Ook het kind kan dan even kennis komen maken met de juf bij wie hij/zij gaat starten. Voorafgaand aan de datum waarop het kind vier jaar wordt, mag het kind enkele dagdelen op school komen kennismaken. Dit gebeurt in overleg met de ouders. Vanaf de vierde verjaardag mag het kind hele dagen naar school. Moment van instroming door het jaar heen wordt samen met de ouders besproken. Echter kinderen die na 1 juni 4 jaar worden beginnen na de zomervakantie. Als de vakantie laat begint (bv. half/eind juli), dan wordt de grens gelegd bij 4 weken voor de zomervakantie. Maar wordt het kind tot vier weken na de zomervakantie 4 dan kan het meteen na de zomervakantie beginnen. Wanneer een kind instroomt vanaf een andere basisschool bestaat de mogelijkheid het kind een dag of dagdeel mee te laten lopen in de toekomstige klas. Voor de definitieve aanname neemt onze school contact op met de school van herkomst Instroom van leerlingen: 5.5.2a: Instroom van 4-jarigen: - Alle ouders worden in de gelegenheid gesteld een afspraak met de directie te maken om informatie te verkrijgen en de school te bezichtigen. - De groepsleerkracht ontvangt van de Peuterspeelzaal het dossier. Ondanks dat de leerkracht het kind al kent vanwege de intensieve samenwerking. - De aanstaande leerling ontvangt van de groepsleerkracht een uitnodiging voor gewenningsmomenten. - Als een toekomstige leerling aangemeld wordt, wordt het tweewekelijkse informatieblaadje vanaf dat moment via de mail toegestuurd. - De directie stuurt na de eerste lesdag de gemeente een kennisgeving van inschrijving b: Instroom kinderen van andere scholen voor primair onderwijs: - Ouders worden in de gelegenheid gesteld een afspraak met de directie te maken om informatie te verkrijgen en de school te bezichtigen. - Is de overstap binnen dezelfde gemeente dan informeert de directeur van de instroomschool bij de uitstroomschool naar de reden, en besluiten samen of de overstap moet geschieden. - De groepsleerkracht ontvangt van de voormalige school (meestal) een overdrachtsformulier. - In geval van specifieke zorg neemt de groepsleerkracht en/of de KO-er contact op met de gewezen leerkracht/ko-er. - De directie ontvangt van de voormalige school een kennisgeving van uitschrijving. - De directie stuurt naar de voormalige school en een kennisgeving van inschrijving. Zorgplan SKOzoK 14 mei

20 5.5.3 Doorstroom: - Er vindt zowel een mondelinge als schriftelijke overdracht plaats. Hierbij komen de volgende gegevens/bescheiden aan bod: schaduwrapport, Cito-score via LVS, groepsoverzicht, groepsplan en evt. handelingsplannen. - De overdracht vindt plaats vóór het schooljaar begint, zodat de nieuwe leerkracht meteen op de hoogte is van de onderwijsbehoeften van de kinderen. - Middels rapportagegesprekken worden de ouders op de hoogte gehouden over de doorstroom van hun kind(eren). - Afspraken i.v.m. doorgaande lijnen op onderwijsinhoudelijk gebied of anderzijds worden door alle groepsleerkrachten overgenomen en in de praktijk uitgevoerd Uitstroom: 5.5.4a: Uitstroom naar het Voortgezet Onderwijs: - De leerkrachten van de bovenbouw stellen in groep 8 in overleg met directeur en KO een definitief advies op m.b.t. soort van onderwijs. - De leerkracht van groep 8 (evt. ondersteund door de kwaliteitsondersteuner of directie) voert adviesgesprekken met de ouders. - Ouders ontvangen tijdig informatie over voorlichtingsbijeenkomsten V.O. - De leerlingen van groep 8 worden in de gelegenheid gesteld kennis te maken met verschillende vormen van Voortgezet Onderwijs. - Voor alle leerlingen wordt een onderwijskundig rapport opgesteld. Ouders worden hiervan op de hoogte gebracht. - Uitslag van de Cito-Eindtoets wordt naar de school waar de leerling zich heeft aangemeld gestuurd. - De school ontvangt jaarlijks rapportscores van de oud-leerlingen. - De directie stuurt een kennisgeving van uitschrijving naar de school van Voortgezet Onderwijs 5.5.4b: Tussentijdse uitstroom: a. Naar een andere school voor primair onderwijs: - Een overdrachtsformulier, aangevuld met Cito-scores LVS, rapport- en ontwikkelingsgegevens en evt. andere bescheiden uit het leerlingendossier wordt naar de ontvangende school gestuurd. - De ontvangende school ontvangt een kennisgeving van uitschrijving van de directie. - De directie ontvangt van de nieuwe school een kennisgeving van inschrijving. b. Naareen speciale school voor primair onderwijs: - Toestemmingsformulieren van ouders zijn in een eerder stadium al naar de ontvangende school en/of onderzoekscommissies gezonden. - Het onderwijskundig rapport wordt samen met het leerlingdossier naar de ontvangende school gestuurd. - Vaak heeft de klassenleerkracht en/of KO-er al in een vroeg stadium contact met de ontvangende school gehad om een en ander mondeling toe te lichten. - Een kennisgeving van uitschrijving wordt door de directie naar de ontvangende school gestuurd. De directie ontvangt van de nieuwe school een kennisgeving van inschrijving Het beleid t.a.v. de zgn OND kinderen is. Wat zegt de Inspectie van het Onderwijs hierover? Het percentage kleutergroepverlenging is te hoog wanneer het boven de 12% ligt. In het (inspectie) rapport wordt dan vermeld dat de school afwijkt van het landelijke beeld. Het percentage wordt berekend door de groep late leerlingen in groep 3 te delen door het aantal leerlingen in groep 3, exclusief de zittenblijvers van groep 3. Een te hoog percentage kleutergroepverlenging is des te relevanter als de school geen beleid voert ten aanzien van de doorstroming van groep 1 naar 2 en groep 2 naar 3. In dat geval spreekt de inspectie de school erop aan dat beleid ontbreekt. In het (inspectie) rapport kunnen de bevindingen van het Zorgplan SKOzoK 14 mei

21 gesprek worden opgenomen. Van scholen mag worden verwacht dat zij argumenten hebben wanneer zij leerlingen in de leerjaren 1 en 2 een verlengde kleuterperiode geven (pagina B-42 van Analyse en waarderingen van opbrengsten augustus 2011). Hoe gaan we hiermee om? 1. Niet de leeftijd, maar het ontwikkelingsniveau en het ontwikkelingsverloop bepalen de schoolloopbaan van een kind. De inspectie verwacht een duidelijke beargumentering en onderbouwing van de school bij kleuterverlenging. Dit geldt uiteraard ook voor een versnelde doorstroming Zorg dat de school beschikt over een goed kleutervolgsysteem. 2. Niet de sociaal-emotionele ontwikkeling is doorslaggevend, maar het totaalbeeld van een kind. Sociaal-emotionele aspecten alléén zijn onvoldoende aanleiding om een verlenging te onderbouwen. 3. Niet het doubleren is zinvol, maar de functionele leertijdverlenging. Als je de beginsituatie van het kind hebt beschreven moet je aan de hand van de leerlijnen een passend aanbod voor een kind uitzetten. Als je het kind gewoon mee laat doen met de groep, verspil je ontwikkelingstijd. 4. Bij aanmelding informeert de directie de ouders van OND/herfstkinderen over het beleid. Maak inzichtelijk naar ouders hoe de schoolloopbaan van een kind kán verlopen, dat verlengen van de kleuterperiode dus tot de mogelijkheden behoort, maar eerder uitzondering moet zijn dan regel. Het advies van de school is bindend. Streef wel naar een goede verstandhouding met ouders. Geef bij een verlenging duidelijk aan hoe de school de ontwikkeling van het kind verder gaat stimuleren. 5. Alle OND-kinderen in groep 2 worden in februari, na de Cito M2, expliciet door de leerkracht samen met de KO-er, bekeken op hun totale ontwikkeling. 6. Herfstkinderen die regulier doorstromen vragen extra aandacht. Ze moeten immers in minder dan twee leerjaren voldoende ontwikkeling doormaken om de leerlijnen te kunnen volgen. Criteria die een rol spelen bij doorstroming van OND-kinderen naar groep 3: a) De elementaire lees- en rekenvoorwaarden dienen aanwezig te zijn. b) Het kind dient voldoende in staat te zijn tot zelfstandig werken en kunnen omgaan met uitgestelde aandacht. c) Het kind moet zich sociaal-emotioneel voldoende hebben ontwikkeld. d) De motorisch vaardigheden dienen voldoende ontwikkeld te zijn. Om bovenstaande punten goed in beeld te krijgen is het dus belangrijk om een kleutervolgsysteem te gebruiken in de groepen 1 en 2. Daarnaast worden de kleutertoetsen afgenomen voor het objectief meten van de cognitieve ontwikkeling. De sociaal-emotionele ontwikkeling wordt (ook) in kaart gebracht via Zien (indien al in gebruik op school). Twijfel over doorstroming van een OND-kind naar groep 3 en wat te doen? Door het goed inzetten van het kleutervolgsysteem is vanaf binnenkomst in groep 1 al de ontwikkeling van een kind te volgen en vast te leggen. Signalen over die ontwikkeling, of het achterblijven daarvan, zijn daarom al in een vroeg stadium zichtbaar en dienen dan ook te allen tijde met de ouders besproken te worden. Harde, dus meetbare gegevens, die twijfel over doorstroming naar groep 3 nader onderbouwen, vinden we in de kleutertoetsen. Wanneer een kind bij de M2-toetsen een C, D, of E-score behaalt, dan dient het aanbod en de begeleiding te worden aangepast. Het doel hiervan is om het kind zoveel mogelijk te ondersteunen bij het behalen van de doelen van groep 2. Deze stap wordt gezet in overleg tussen de leerkracht en de KO er. De ouders worden hierover geïnformeerd. Blijkt bij de E2- toetsen dat deze extra inzet onvoldoende resultaat heeft opgeleverd, dan wordt in overleg met KO er en ouders een beslissing genomen, over het al dan niet verlengen van de kleutertijd. - Zie hiervoor de portal van SKOzoK Zorgplan SKOzoK 14 mei

Zorgplan Basisschool St. Martinus 2012-2013

Zorgplan Basisschool St. Martinus 2012-2013 Zorgplan Basisschool St. Martinus 2012-2013 Zorgplan SKOzoK 14 mei 2012 1 Inleiding... 3 1. Visie op zorg... 3 1.1. De cirkel van handelingsgericht werken (Ondersteuningsniveau 1-2)... 4 1.2. De fasen

Nadere informatie

Zorgplan September 2012

Zorgplan September 2012 De Triangel Zorgplan September 2012 Zorgplan Basisschool De Triangel 1 Inleiding... 3 1. Visie op zorg... 3 1.1. De cirkel van handelingsgericht werken (Ondersteuningsniveau 1-2)... 4 1.2. De fasen van

Nadere informatie

Zorgplan Basisschool Agnetendal 2013-2014

Zorgplan Basisschool Agnetendal 2013-2014 Zorgplan Basisschool Agnetendal 2013-2014 Zorgplan SKOzoK 14 mei 2012 1 Inleiding... 3 1. Visie op zorg... 3 1.1. De cirkel van handelingsgericht werken (Ondersteuningsniveau 1-2)... 4 1.2. De fasen van

Nadere informatie

Overgangsprotocollen Van groep 1 naar groep 2 en van groep 2 naar groep 3

Overgangsprotocollen Van groep 1 naar groep 2 en van groep 2 naar groep 3 Overgangsprotocollen Van groep 1 naar groep 2 en van groep 2 naar groep 3 Februari 2011 1 Overgangsprotocollen Van groep 1 naar groep 2 en van groep 2 naar groep 3. Hoofdstuk 1 Inleiding p. 3 Hoofdstuk

Nadere informatie

Taken van interne begeleiders in de samenwerking

Taken van interne begeleiders in de samenwerking Taken van interne begeleiders in de samenwerking Hoewel dé intern begeleider niet bestaat, heeft de Landelijke Beroepsgroep voor Intern Begeleiders (LBib) toch geprobeerd wat overzicht te brengen in de

Nadere informatie

Interne zorgstructuur

Interne zorgstructuur Interne zorgstructuur Zorgniveau 1: Adaptief onderwijs Doel: Preventie van problemen door tegemoet te komen aan de basisbehoeften van kinderen: relatie, competentie en autonomie. In deze fase staat het

Nadere informatie

ZORG OP MAAT OMDAT IEDER KIND TELT

ZORG OP MAAT OMDAT IEDER KIND TELT Telefoon 0317-350815 ZORG OP MAAT OMDAT IEDER KIND TELT DON BOSCOSCHOOL RENKUM Versie april 2011 ZORGSYSTEEM DON BOSCOSCHOOL RENKUM Iedere school heeft de plicht voor alle kinderen zorg op maat te bieden.

Nadere informatie

7 Passend onderwijs. 7.1 Algemeen. 7.2 Interne begeleiding. Schoolgids 2012-2013

7 Passend onderwijs. 7.1 Algemeen. 7.2 Interne begeleiding. Schoolgids 2012-2013 7 Passend onderwijs 7.1 Algemeen Kinderen zijn nieuwsgierig en willen graag leren. Deze eigenschap hoort bij het kind zijn. Alle kinderen verdienen aandacht en zorg, maar zeker ook diegenen die moeite

Nadere informatie

1.3. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten en passen enkele uitgangspunten bewust en systematisch toe.

1.3. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten en passen enkele uitgangspunten bewust en systematisch toe. 1. Uitgangspunten HGW 2. Reflectie 3. Communicatie Implementatie HGW-OGW Leerkrachten Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 4 1.1. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten van HGW niet maar passen deze (gedeeltelijk)

Nadere informatie

Hoe volgt en begeleidt Montessori-Zuid de leerlingen?

Hoe volgt en begeleidt Montessori-Zuid de leerlingen? Hoe volgt en begeleidt Montessori-Zuid de leerlingen? Opbrengstgericht onderwijs, een verzamelnaam voor het doelgericht werken aan het optimaliseren van leerlingprestaties. systeem van effectieve schoolontwikkeling

Nadere informatie

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Handelingsgericht Werken Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Doelen Kennismaking met de uitgangspunten HGW Reflecteren op uitgangspunten HGW Zicht op de betekenis van HGW op de eigen praktijksituatie

Nadere informatie

Niveaus van zorg in 6 stappen

Niveaus van zorg in 6 stappen Niveaus van zorg in 6 stappen Acties op school (inter)actie naar ouders Ondersteuning op school Stap 1 Leerkracht werkt handelingsgericht in de groep Stap 2 Leerkracht overlegt met collega-leerkrachten

Nadere informatie

Overzicht voorbereiden / verwerken plaatsing (zie ook bijlage)

Overzicht voorbereiden / verwerken plaatsing (zie ook bijlage) De intakefase Vóór plaatsing. Kinderen met specifieke onderwijsbehoeften zijn alleen toelaatbaar tot sbo de Blinker indien het SWV PO 31.04 een toelaatbaarheidsverklaring heeft afgegeven. De procedure

Nadere informatie

PCBS De Schalm Zorgplan PCOAZ

PCBS De Schalm Zorgplan PCOAZ PCBS De Schalm Zorgplan PCOAZ Zwijndrecht Alblasserdam 07-01-2011 Inhoud: 1. Handelingsgericht werken blz. 3 2. Groepsoverzicht blz. 5 3. Groepsplan blz. 5 4. Groepsbespreking blz.6 5. Leerlingbespreking

Nadere informatie

onderwijs, de ontwikkelingen op een rij

onderwijs, de ontwikkelingen op een rij onderwijs, de ontwikkelingen op een rij Veel scholen zijn begonnen met het werken met groepsplannen. Anderen zijn zich aan het oriënteren hierop. Om groepsplannen goed in te kunnen voeren is het belangrijk

Nadere informatie

Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen

Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen Met handelingsgericht werken opbrengstgericht aan de slag 1. Inleiding Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen Wat is de samenhang tussen handelingsgericht werken (HGW) en opbrengstgericht werken (OGW)?

Nadere informatie

Ondersteuning van leerlingen op. CBS De Rank

Ondersteuning van leerlingen op. CBS De Rank Ondersteuning van leerlingen op CBS De Rank Inhoud 1. Inleiding... 2 2. Onze uitgangspunten en ambitie... 2 3. De organisatie van de zorg op De Rank... 2 4. Wanneer spreken we van leerlingen die ondersteuning

Nadere informatie

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen Leerlingen met een opvallende ontwikkeling Hoe ga je om met leerlingen met speciale onderwijsbehoeften? Cruciaal in de zorgstructuur is de kwaliteit van instructie. Maar inspelen op onderwijsbehoeften

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. 1-Zorgroute. Opbrengstgericht werken

KWALITEITSKAART. 1-Zorgroute. Opbrengstgericht werken KWALITEITSKAART Opbrengstgericht werken PO Deze kaart biedt een aantal indicatoren om bij de uitvoering van de stappen uit 1-zorgroute op groepsniveau en op schoolniveau de kwaliteit te monitoren en te

Nadere informatie

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016. Basisschool Pius X

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016. Basisschool Pius X SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016 Basisschool Pius X 1 Voorwoord Voor u ligt het Schoolondersteuningsprofiel (SOP) van basisschool Pius X. Iedere school stelt een SOP op, dit is een wettelijke

Nadere informatie

ALS ONDERWIJS MIJ NIET PAST MAG IK HET DAN RUILEN?

ALS ONDERWIJS MIJ NIET PAST MAG IK HET DAN RUILEN? ALS ONDERWIJS MIJ NIET PAST MAG IK HET DAN RUILEN? Omslag in denken en handelen: van deficit-denken naar handelen vanuit onderwijsbehoeften In plaats van: Deze leerling heeft ADHD,ODD, ASS, Dyslexie, Dyscalculie,

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel samenwerkingsverband primair onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 1. 4 2. Missie en Visie 4 3. ondersteuning 5 4. Wat kan de 6 4.1 Regionale afspraken minimaal te bieden ondersteuning

Nadere informatie

ZORGPLAN 5 NIVEAUS VAN ZORG

ZORGPLAN 5 NIVEAUS VAN ZORG ZORGPLAN 5 NIVEAUS VAN ZORG 1 NIVEAU 1: ALGEMENE PREVENTIEVE ZORG IN DE GROEP De leerkracht geeft kwalitatief goed onderwijs aan een groep leerlingen en realiseert een positief werkklimaat. De algemene

Nadere informatie

2015-2016. Samenvatting Ondersteuningsprofiel Passend Onderwijs. Nassauschool Groningen

2015-2016. Samenvatting Ondersteuningsprofiel Passend Onderwijs. Nassauschool Groningen 2015-2016 Samenvatting Ondersteuningsprofiel Passend Onderwijs Inhoudsopgave 1. Visie op Passend Onderwijs. 2 2. Ambitieniveau Nassauschool.. 2 3. Het toelatingsbeleid van de Nassauschool 4 4. Ondersteuning

Nadere informatie

Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider

Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider Bijeenkomst 1 Maatwerktraject onderwijskundig begeleider Opbrengst-en handelingsgericht werken Ad Kappen, Gerdie Deterd Oude Weme Programma 16.00 16.15 17.30 17.45 18.30 20.30 opening Marielle lezing ogw

Nadere informatie

Protocol aanname- en inschrijving RK BS de Veldhof

Protocol aanname- en inschrijving RK BS de Veldhof Protocol aanname- en inschrijving RK BS de Veldhof BS de Veldhof 1 Inhoudsopgave 1. Algemeen 2. Inschrijving 2.1 0 4 jaar 2.2 Kinderen van 4 jaar en ouder 2.3 Inschrijving van kinderen met speciale onderwijsbehoeften.

Nadere informatie

Zorgstructuur de Hasselbraam

Zorgstructuur de Hasselbraam Zorgstructuur de Hasselbraam Aanpak Er worden 5 niveaus van zorg onderscheiden. Per zorgniveau brengen we in kaart: Inhoud Verantwoordelijkheid: wie is waar verantwoordelijk voor Communicatie: wie praat

Nadere informatie

5 oktober 2010 ZORGTRAJECT DE POELJEUGD

5 oktober 2010 ZORGTRAJECT DE POELJEUGD Schema 1 zorgroute: Er zijn 3 niveau s te onderscheiden: Zorg op groepsniveau, zorg op schoolniveau en bovenschoolse zorg. In het bovenstaande model zijn deze als volgt weergegeven: De rode cirkel (linksbovenin

Nadere informatie

Juli 2009. Functie-informatie:

Juli 2009. Functie-informatie: Juli 2009 Functie-informatie: Functienaam: Intern Begeleider Salarisschaal: schaal 9 Indelingsniveau: 9IVb Werkterrein: Onderwijsproces - Onderwijsbegeleiding Activiteiten: Beleid- en bedrijfsvoeringondersteunende

Nadere informatie

Stroomdiagram zorg. Versie september 2008

Stroomdiagram zorg. Versie september 2008 Stroomdiagram zorg Versie september 2008 1 Fase 1: Reguliere zorg in de groep Start 2. Lkr differentieert: * aanpassing leerstof (weektaak) * instructie (afpelmodel) * leertijd (zelfstandig werken) 1.

Nadere informatie

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan!

Onderwijstechnieken.nl. Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! Opbrengstgericht Werken zonder Groepsplan? Dat Kan! 1 Inhoudsopgave: Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Hoofdstuk 1 Hoe een middel een doel werd pagina 5 Hoofdstuk 2 Waar het eigenlijk om gaat pagina

Nadere informatie

Doel Het verzamelen, noteren en bewaren van de belangrijke gegevens van de leerlingen op een eenduidige wijze om de doorgaande lijn te bewaken.

Doel Het verzamelen, noteren en bewaren van de belangrijke gegevens van de leerlingen op een eenduidige wijze om de doorgaande lijn te bewaken. Ontwikkelingslijn: Planningssysteem Ontwikkelingsveld 1: Leerlingenadministratie Eigenaren: Anja van Manen en Marian Brands Doel Het verzamelen, noteren en bewaren van de belangrijke gegevens van de leerlingen

Nadere informatie

Beleidsplan. Ieder kind telt. Werken volgens de 1-zorgroute

Beleidsplan. Ieder kind telt. Werken volgens de 1-zorgroute Beleidsplan Ieder kind telt Werken volgens de 1-zorgroute November 2012 Voorwoord 3 Schematisch overzicht van de 1-zorgroute 4 Handelingsgericht werken op groepsniveau 5 Waarnemen 5 1. Groepsoverzicht

Nadere informatie

Doorstromen, vertragen en versnellen.

Doorstromen, vertragen en versnellen. Doorstromen, vertragen en versnellen. Openbare Basisschool t Koppel Nieuw-Weerdinge Vastgesteld op: 7 maart 2011 Evalueren op: schooljaar 2011-2012 Protocol doorstromen, vertragen en versnellen obs t Koppel

Nadere informatie

C:\Users\admin\AppData\Local\Microsoft\Windows\Temporary Internet Files\Content.Outlook\DY4SI3QT\Zorgstructuur de Reuzepas.doc

C:\Users\admin\AppData\Local\Microsoft\Windows\Temporary Internet Files\Content.Outlook\DY4SI3QT\Zorgstructuur de Reuzepas.doc De zorgstructuur op de Reuzepas Het team van de Reuzepas heeft voor zichzelf de volgende missie geformuleerd: De Reuzepas biedt onderwijs, dat kinderen in een sociale, veilige en uitdagende leeromgeving

Nadere informatie

Regeling rugzakleerlingen in het Passend Onderwijs

Regeling rugzakleerlingen in het Passend Onderwijs Onderwijsondersteuningsroute: Instroom van leerlingen met rugzak (concept versie 5 september 2013; ontwikkeld door de Werkgroep Passend Onderwijs Toewijzing Onderwijsondersteuning van Koers VO). - De onderwijsondersteuningsroute

Nadere informatie

Schooljaar 2014-2015. Schoolondersteuningsprofiel van Anne Frankschool De Basis

Schooljaar 2014-2015. Schoolondersteuningsprofiel van Anne Frankschool De Basis Schooljaar 2014-2015 Schoolondersteuningsprofiel van Anne Frankschool De Basis VRAGENLIJST Met het Schoolondersteuningsprofiel worden de volgende onderdelen in beeld gebracht (zie kader): Specifieke kennis

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ BASISSCHOOL MISTE CORLE Plaats : Winterswijk BRIN-nummer : 18ZG Onderzoek uitgevoerd op : 3 november 2009 Rapport vastgesteld te Zwolle op 30 maart 2010 HB 2811938/9

Nadere informatie

De zorgstructuur van het Samenwerkingsverband in beeld Basis is het beleidstuk Het zorgsysteem in het basisonderwijs SWV H-M-S

De zorgstructuur van het Samenwerkingsverband in beeld Basis is het beleidstuk Het zorgsysteem in het basisonderwijs SWV H-M-S De zorgstructuur van het Samenwerkingsverband in beeld Basis is het beleidstuk Het zorgsysteem in het basisonderwijs SWV H-M-S Zorgniveau Toeleiding op basis van indicatoren door consultatiebureau medewerker

Nadere informatie

Uitwerking basisondersteuning (concept)

Uitwerking basisondersteuning (concept) Uitwerking basisondersteuning (concept) Auteur Versie Datum 1 Overzicht besluitvormingstraject Datum: 19-3-2015 bestuur (concept) Datum: 20-5-2015 bestuur (definitieve versie) 2 Inhoudsopgave Wat verstaan

Nadere informatie

Kaderplan Trajectbegeleiding Duin en Kruidbergmavo

Kaderplan Trajectbegeleiding Duin en Kruidbergmavo Kaderplan Trajectbegeleiding Duin en Kruidbergmavo 1. Doel van de trajectgroep-achtige voorziening voor eigen school. Ondersteuning en uitbreiding huidige zorgteam, vooruitlopend op de wet passend onderwijs

Nadere informatie

SCHOOL ONDERSTEUNINGS PROFIEL

SCHOOL ONDERSTEUNINGS PROFIEL Met het Schoolondersteuningsprofiel worden de volgende onderdelen in beeld gebracht (zie kader): Specifieke kennis en kunde Aantoonbare specifieke deskundigheid Extra ondersteuning ism externe partners

Nadere informatie

Bijlage I: Formulieren en checklists HGW

Bijlage I: Formulieren en checklists HGW Bijlage I: Formulieren en checklists HGW Met formulieren en checklists bewaken we de uitgangspunten van HGW en voorkomen we dat ze verwateren. Ze fungeren als een leidraad en steun. Vanuit een inhoudelijke

Nadere informatie

PROTOCOLLEN. Stappenplan t.a.v. doubleren Bij de besluitvorming over een doublure worden de volgende stappen genomen:

PROTOCOLLEN. Stappenplan t.a.v. doubleren Bij de besluitvorming over een doublure worden de volgende stappen genomen: Doel van dit protocol Kan een kind overgaan naar een volgende groep of blijft het zitten? Met dit protocol willen we ouders informeren hoe wij als school omgaan met de beslissing om een leerling al dan

Nadere informatie

Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA

Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA VOORWOORD In dit verslag van obs de Delta treft u op schoolniveau een verslag aan van de ontwikkelingen in het afgelopen schooljaar in het kader van de onderwijskundige ontwikkelingen,

Nadere informatie

Doel Het verzamelen, noteren en bewaren van de belangrijke gegevens van de leerlingen op een eenduidige wijze om de doorgaande lijn te bewaken.

Doel Het verzamelen, noteren en bewaren van de belangrijke gegevens van de leerlingen op een eenduidige wijze om de doorgaande lijn te bewaken. Ontwikkelingslijn: Planningssysteem Ontwikkelingsveld 1: Leerlingenadministratie Eigenaren: Marian Brands en Lidy Meyer Doel Het verzamelen, noteren en bewaren van de belangrijke gegevens van de leerlingen

Nadere informatie

Handboek Handelingsgerichte Procesdiagnostiek (HGPD)

Handboek Handelingsgerichte Procesdiagnostiek (HGPD) Handboek Handelingsgerichte Procesdiagnostiek (HGPD) Schooljaar 2012/2013 Handelingsgerichte Procesdiagnostiek (HGPD) Binnen Stichting Op Kop is sinds enkele jaren op alle basisscholen het handelingsgericht

Nadere informatie

Zorgplan. Divi Divi School. Prinsenlaan 3, Curaçao

Zorgplan. Divi Divi School. Prinsenlaan 3, Curaçao Zorgplan Divi Divi School Prinsenlaan 3, Curaçao Inhoudsopgave Inleiding blz. 02 Leeswijzer Onze visie op zorg blz. 03 Zorgleerling blz. 03 Taakomschrijving blz. 04 Taakomschrijving directie m.b.t. zorgverbreding

Nadere informatie

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016. OBS De Kameleon

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016. OBS De Kameleon SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016 OBS De Kameleon 1 Voorwoord Voor u ligt het Schoolondersteuningsprofiel (SOP) van basisschool de Kameleon. Iedere school stelt een SOP op, dit is een wettelijke

Nadere informatie

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel pagina 1 van 8 Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel Algemene gegevens School BRIN School voor Speciaal Basisonderwijs De Kring (20KY00) School voor Speciaal Basisonderwijs De Kring 20KY Directeur

Nadere informatie

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel pagina 1 van 8 Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel Algemene gegevens School BRIN De Schalm (18ZU00) De Schalm 18ZU00 Directeur Hiske de Koning Adres Katendrechtsestraat 61 3072 NS ROTTERDAM Telefoon

Nadere informatie

4b. Arrangementen Extra ondersteuning. De route naar extra ondersteuning binnen deelverband Zuidoost. Ambulant begeleiders (AB)

4b. Arrangementen Extra ondersteuning. De route naar extra ondersteuning binnen deelverband Zuidoost. Ambulant begeleiders (AB) Ambulant begeleiders (AB) Groeidocument Ketenpartners Adviesloket Externe specialisten, extra handen etc. De route naar extra ondersteuning binnen deelverband Zuidoost 1. Signaleren leerkracht (ouders)

Nadere informatie

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel pagina 1 van 8 Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel Algemene gegevens School BRIN Pantarijn (18UM00) Pantarijn 18UM00 Directeur Bert - Hoogwerf Adres Dubbelstraat 6 3073 LG ROTTERDAM Telefoon 0104851184

Nadere informatie

Doel Het verzamelen, noteren en bewaren van de belangrijke gegevens van de leerlingen op een eenduidige wijze om de doorgaande lijn te bewaken.

Doel Het verzamelen, noteren en bewaren van de belangrijke gegevens van de leerlingen op een eenduidige wijze om de doorgaande lijn te bewaken. Ontwikkelingslijn: Planningssysteem Ontwikkelingsveld 1: Leerlingenadministratie Eigenaren: Nils Schutte en Marian Brands Doel Het verzamelen, noteren en bewaren van de belangrijke gegevens van de leerlingen

Nadere informatie

Toelichting ontwikkelingsperspectief

Toelichting ontwikkelingsperspectief Toelichting ontwikkelingsperspectief Dit document is bedoeld als achtergrond informatie voor de scholen, maar kan ook (in delen, zo gewenst) gebruikt worden als informatie aan ouders, externe partners

Nadere informatie

Bijlage 2. Basisondersteuning binnen SWV Groningen Ommelanden

Bijlage 2. Basisondersteuning binnen SWV Groningen Ommelanden Bijlage 2. Basisondersteuning binnen SWV Inleiding Het samenwerkingsverband dient te bepalen wat het niveau van de basisondersteuning is. Hiermee wordt bedoeld wat elke school tenminste in huis dient te

Nadere informatie

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel

Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel pagina 1 van 7 Gecomprimeerd schoolondersteuningsprofiel Algemene gegevens School BRIN Charlois (18OR00) Charlois 18OR00 Directeur Lydia van den Hoonaard Adres Clemensstraat 117 3082 CE ROTTERDAM Telefoon

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel van Dorpsschool Rozendaal Scholengroep Veluwezoom

Schoolondersteuningsprofiel van Dorpsschool Rozendaal Scholengroep Veluwezoom Schoolondersteuningsprofiel van Dorpsschool Rozendaal Scholengroep Veluwezoom Schooljaar 2014-2015 VRAGENLIJST (DEEL 2) UITERSTE INLEVERDATUM 21-3-2014 Met het Schoolondersteuningsprofiel worden de volgende

Nadere informatie

toegelaten wordt. Uiteraard zal er in overleg met de ouders altijd naar een oplossing worden gezocht.

toegelaten wordt. Uiteraard zal er in overleg met de ouders altijd naar een oplossing worden gezocht. De zorg voor onze leerlingen Zorgbreedte Op de Koningin Emmaschool streven we ernaar om alle kinderen zo goed mogelijk te begeleiden. Naast de normale zorg die de leerkrachten aan de kinderen besteden,

Nadere informatie

Definitieve versie 1 mei 2015

Definitieve versie 1 mei 2015 1 Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel CBS Het Mozaiëk Algemene gegevens School BRIN Directeur Adres CBS Het Mozaiëk 12 XS Jaap Valkhoffplein 5, 3023 PV Rotterdam Telefoon 0102440891 E-mail Bestuur

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel Naam school: Datum besproken in Team CBS Het Bastion 17-09-2013 (MT) Datum advies MR 02-12-2013 A. ALGEMEEN: Om vanuit een gezamenlijk kader te werken aan basiszorg, basisondersteuning

Nadere informatie

Proces Overstappen Passend Onderwijs Almere

Proces Overstappen Passend Onderwijs Almere Proces Overstappen Passend Onderwijs Almere Inleiding Het samenwerkingsverband Passend Onderwijs Almere heeft een duidelijke visie op overstappen, vastgelegd in deze procesbeschrijving. Centraal staan

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs

Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Opbrengstgericht werken in het Voortgezet onderwijs Wat is opbrengstgericht werken? Opbrengstgericht werken is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van de prestaties van leerlingen.

Nadere informatie

WIJ LEREN MET JOU. WIJ WIJ LEREN WIJ LEREN MET MET JOU LEREN WIJ t RENDAL

WIJ LEREN MET JOU. WIJ WIJ LEREN WIJ LEREN MET MET JOU LEREN WIJ t RENDAL Terugblik op het schooljaar 2012-2013 (jaarverslag) Het afgelopen schooljaar hebben we planmatig gewerkt om onze gestelde doelen te realiseren. Ook hebben we ervoor gezorgd dat de borgingsonderwerpen onze

Nadere informatie

Onderwijs en samenleving De taak van het onderwijs De rol van de leerkracht Visie op leren Visie op zorg

Onderwijs en samenleving De taak van het onderwijs De rol van de leerkracht Visie op leren Visie op zorg Onderwijs en samenleving De taak van het onderwijs De rol van de leerkracht Visie op leren Visie op zorg Spelers in het veld leerkrachten intern begeleider remedial teacher directie De groepsleerkracht

Nadere informatie

Ondersteuningstoewijzing gaat over de wijze waarop leerlingen die extra ondersteuning behoeven die ondersteuning kunnen ontvangen.

Ondersteuningstoewijzing gaat over de wijze waarop leerlingen die extra ondersteuning behoeven die ondersteuning kunnen ontvangen. 4.3. Ondersteuningstoewijzing: de route Ondersteuningstoewijzing gaat over de wijze waarop leerlingen die extra ondersteuning behoeven die ondersteuning kunnen ontvangen. 4.3.1. Route bij verwijzing, gemeenschappelijk

Nadere informatie

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016. Basisschool De Arnhorst. Velp

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016. Basisschool De Arnhorst. Velp SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLJAAR 2015-2016 Basisschool De Arnhorst Velp 1 Voorwoord Voor u ligt het Schoolondersteuningsprofiel (SOP) van basisschool De Arnhorst in Velp. Iedere school stelt een

Nadere informatie

Overgang Protocol. Afspraken bij de overgang van de ene naar de andere groep. Basisschool Paulus

Overgang Protocol. Afspraken bij de overgang van de ene naar de andere groep. Basisschool Paulus Overgang Protocol Afspraken bij de overgang van de ene naar de andere groep Basisschool Paulus Castricum 2013-2014 Inhoud Hoofdstuk 1. Inleiding Hoofdstuk 2. Protocol verlengen/versnellen Tabijn Hoofdstuk

Nadere informatie

Protocol Advies keuze voortgezet onderwijs

Protocol Advies keuze voortgezet onderwijs Protocol Advies keuze voortgezet onderwijs Obs Valkenhorst Bremstraat 14 9404 GD Assen 0592-331393 directie@devalkenhorst.nl www.devallkenhorst.nl Protocol Advies schoolkeuze Voortgezet Onderwijs Aanmelding

Nadere informatie

Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij het onderstaand stappenplan:

Om tot een verantwoorde beslissing te komen ten aanzien van al of niet bevorderen volgen wij het onderstaand stappenplan: Vereniging voor Protestants Christelijk Onderwijs Rhenen Protocol besluitvorming omtrent bevorderen en doubleren. Algemeen Op de Ericaschool en De Springplank wordt gewerkt met een leerstofjaarklassensysteem.

Nadere informatie

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Perspectief op de ontwikkeling van kinderen.. als kijken in een glazen bol? Wat is het ontwikkelingsperspectief?

Nadere informatie

Schoolspecifiek zorgplan 2015-2016

Schoolspecifiek zorgplan 2015-2016 Schoolspecifiek zorgplan 2015-2016 Basisschool Munstergeleen Burgemeester Smeetsstraat 3 6151 GM Munstergeleen 046-4515820 06-51396582 www.bsmunstergeleen.nl 1. Inleiding Ons logo verwijst naar een bouwpakket

Nadere informatie

Begeleiding op basis van meten en observatie

Begeleiding op basis van meten en observatie Van kleuter tot Voortgezet Onderwijs Begeleiding op basis van meten en observatie Toetsen volgens het Leerling Volg Systeem opgenomen in de toetskalender Advisering overgang van kleutergroepen naar groep

Nadere informatie

September: Leerkracht heeft kennis van zijn (zorg-) leerlingen dmv het overdrachtsformulier naar de volgende groep.

September: Leerkracht heeft kennis van zijn (zorg-) leerlingen dmv het overdrachtsformulier naar de volgende groep. Protocol zittenblijven In de wet voor het primair onderwijs, staat dat leerlingen de basisschool in principe in 8 aaneensluitende jaren zouden moeten kunnen doorlopen. (WPO art. 8, lid 7b). Wanneer - 1

Nadere informatie

Er is een gericht plan van aanpak; met instemming van team en MR op de onderdelen: - Zorgstructuur - Verhogen van de opbrengsten

Er is een gericht plan van aanpak; met instemming van team en MR op de onderdelen: - Zorgstructuur - Verhogen van de opbrengsten Ambitie Doel Strategie Metingen Begroting Dashboard Actieplan (wie, wanneer) I De inspectie heeft vlak voor de zomervakantie van 2014 de school bezocht. Het bestuur heeft de inspectie toegezegd dat er

Nadere informatie

Kwaliteitszorg OBS De Springplank Januari 2014

Kwaliteitszorg OBS De Springplank Januari 2014 Kwaliteitszorg OBS De Springplank Januari 2014 Kwaliteitszorg op OBS De Springplank Kwaliteit Voor de directeur zijn het schoolplan, de schoolgids en het schooljaarverslag / -plan van school de belangrijkste

Nadere informatie

Werkgroep: Doubleren en versnellen versie 19-03-2012

Werkgroep: Doubleren en versnellen versie 19-03-2012 Werkgroep: Doubleren en versnellen versie 19-03-2012 Inleiding: Binnen het SPOM is een projectgroep opgericht met als opdracht het opstellen van een adviserende notitie met daarin een besliswijzer voor

Nadere informatie

Passend onderwijs Wat is passend onderwijs? Waarom wordt passend onderwijs ingevoerd?

Passend onderwijs Wat is passend onderwijs? Waarom wordt passend onderwijs ingevoerd? Passend onderwijs Wat is passend onderwijs? Elk kind heeft recht op goed onderwijs. Ook kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. Het kabinet wil dat zoveel mogelijk kinderen naar een gewone school

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel Naam school: De Singel Datum besproken in Team 21 april 2015 Datum advies MR 19 mei 2015 A. ALGEMEEN: Om vanuit een gezamenlijk kader te werken aan basiszorg, basisondersteuning

Nadere informatie

SBO 3 BOOR ZORGPLAN 2013-2014

SBO 3 BOOR ZORGPLAN 2013-2014 SBO 3 BOOR ZORGPLAN 2013-2014 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Inleiding... 3 Visie op zorg... 4 Opbrengstgericht werken en passend onderwijs... 5 De structuur van de zorg... 9 Ontwikkelingsperspectief...

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel Naam school: Kennedyschool Datum besproken in Team 24-11-2014 Datum advies MR 25-11-2014 A. ALGEMEEN: Om vanuit een gezamenlijk kader te werken aan basiszorg, basisondersteuning

Nadere informatie

1-zorgroute, onderwijscontinuüm en 1 stap verder met de 1-zorgroute 1

1-zorgroute, onderwijscontinuüm en 1 stap verder met de 1-zorgroute 1 1-zorgroute, onderwijscontinuüm en 1 stap verder met de 1-zorgroute 1 Om passend onderwijs vorm te geven kunnen scholen kiezen voor de 1-zorgroute. Het groepsniveau, het schoolniveau en het bovenschools

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen. Arjan Clijsen, Wout Schafrat en Suzanne Beek. Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs

Doorlopende leerlijnen. Arjan Clijsen, Wout Schafrat en Suzanne Beek. Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs 8 Doorlopende leerlijnen Arjan Clijsen, Wout Schafrat en Suzanne Beek Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs Competentiescan Handelingsgericht werken in het voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart Functie-informatie Functienaam Organisatie Letterschaal CAO Salarisschaal Werkterrein Kenmerkscores SPO-gecertificeerde Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Nadere informatie

Samen voor kinderen 20-2-2014. Agenda. Ondersteuningsplan SWV PO 30 07. Wat betekent Passend Onderwijs voor mij? 1. Passend Onderwijs algemeen

Samen voor kinderen 20-2-2014. Agenda. Ondersteuningsplan SWV PO 30 07. Wat betekent Passend Onderwijs voor mij? 1. Passend Onderwijs algemeen Wat betekent Passend Onderwijs voor mij? Samen op weg... Agenda 1. Passend Onderwijs algemeen Ouders School 2. Onderwijs in Best 3. Onderwijs op deze school Kind 4. Gedeelde verantwoordelijkheid Passend

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Begripsformulering doorstroming, doublure en versnelling... 5. Hoofdstuk 5 Doorstroming in de kleuterbouw 6

Hoofdstuk 2 Begripsformulering doorstroming, doublure en versnelling... 5. Hoofdstuk 5 Doorstroming in de kleuterbouw 6 Doorstroom Protocol Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Uitgangspunten met betrekking tot doorstroming... 4 Hoofdstuk 2 Begripsformulering doorstroming, doublure en versnelling... 5 Hoofdstuk 3 De betrokkenen...

Nadere informatie

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud

Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8 Inhoud Doorstroomgegevens groep 1 tot en met 8... 1 Onze visie betreffende doorstroming van leerlingen.... 2 Beleid doorstroming van groep 1 naar groep 2.... 2 Beleid

Nadere informatie

Aanmelding tot instroom 2014-2015

Aanmelding tot instroom 2014-2015 Aanmelding tot instroom 2014-2015 Inleiding Deze notitie is bedoeld om duidelijkheid te geven over de aanname en instroom van nieuwe leerlingen op basisschool Kadoes. Door het vastleggen van afspraken

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken (OGW)

Opbrengstgericht werken (OGW) Opbrengstgericht werken (OGW) Planmatig Opbrengstgericht Werken op schoolniveau en groepsniveau Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits Opbrengstgericht Werken

Nadere informatie

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Simeacongres 12 december Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Programma Welkom en toelichting: interactie!!!! Inventarisatie

Nadere informatie

Evaluatie plan van aanpak cbs de Wâlikker schooljaar 2011-2012 EVALUATIE. plan van aanpak schooljaar 2011-2012. 4-11-2012 team Wâlikker Pagina 1

Evaluatie plan van aanpak cbs de Wâlikker schooljaar 2011-2012 EVALUATIE. plan van aanpak schooljaar 2011-2012. 4-11-2012 team Wâlikker Pagina 1 EVALUATIE plan van aanpak schooljaar 2011-2012 4-11-2012 team Wâlikker Pagina 1 Plan van aanpak 2011-2012 1. Professionele schoolcultuur Het team kan op aantoonbaar voldoende wijze functioneren door: resultaat-

Nadere informatie

OSBO. Ontwikkelingen OSBO Inspectiebezoek OSBO Positie OSBO in het SWV Passend Onderwijs Groep

OSBO. Ontwikkelingen OSBO Inspectiebezoek OSBO Positie OSBO in het SWV Passend Onderwijs Groep OSBO Ontwikkelingen OSBO Inspectiebezoek OSBO Positie OSBO in het SWV Passend Onderwijs Groep Ontwikkelingen binnen het OSBO Het uitgangspunt van ons onderwijs: Er heeft een verandering plaatsgevonden

Nadere informatie

Zorgplan. Basisschool Vlasgaard 2014-2016

Zorgplan. Basisschool Vlasgaard 2014-2016 Zorgplan Basisschool Vlasgaard 2014-2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Zorgstructuur op Vlasgaard 2.1. Route van de ondersteuning 2.1.1. Voorwaarden 2.1.2. De stappen van de route 2.2. Groepsbesprekingen

Nadere informatie

Schoolformulier Onderwijskundig zorgrapport voor leerlingen van groep 1 t/m 8

Schoolformulier Onderwijskundig zorgrapport voor leerlingen van groep 1 t/m 8 Schoolformulier Onderwijskundig zorgrapport voor leerlingen van groep 1 t/m 8 Adres: Bureau Instroom Openbaar onderwijs Brongras 7 3068 PA Rotterdam Betreffende Naam leerling: Naam school: Opgesteld door

Nadere informatie

Procedure versnelde leertijd / leertijdverlenging Samengesteld door: Het zorgteam van NBS Teteringen schooljaar 2010-2011

Procedure versnelde leertijd / leertijdverlenging Samengesteld door: Het zorgteam van NBS Teteringen schooljaar 2010-2011 Procedure versnelde leertijd / leertijdverlenging Samengesteld door: Het zorgteam van NBS Teteringen schooljaar 2010-2011 Procedure vertragen versnellen NBS Teteringen 0 Inhoudsopgave Inleiding 2 1.Standpunt

Nadere informatie