Stedelijke voorzieningen, consumptie externaliteiten en heterogeniteit

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stedelijke voorzieningen, consumptie externaliteiten en heterogeniteit"

Transcriptie

1 Stedelijke voorzieningen, consumptie externaliteiten en heterogeniteit Wie woont waar en waarom? Thomas de Graaff Ruimtelijke Economie, Vrije Universiteit Amsterdam Soort zoekt soort: sociaal-economische scheidslijnen in Nederland, Amsterdam, 14 juni 2013

2 Onderzoeksvragen Onderzoek Waarom zijn er ruimelijke verschillen in huizenprijzen en lonen? Wat verklaart deze verschillen (bijvoorbeeld locatiefactoren & stedelijke voorzieningen)? Is het een probleem? Beleid Kunnen we de locatiekeuze beïnvloeden? Hoe kun je specifieke type huishoudens aantrekken? Zou men dat wel altijd moeten doen?

3 Wat weten we? Werknemers in grotere steden krijgen meer loon [Baum-Snow and Pavan, 2012, Roca and Puga, 2012]: sectorale en stedelijke agglomeratievoordelen (specialisatie toe/afleveranciers & spill-over effecten tussen sectoren); leereffecten van werknemers (werknemers worden sneller productiever in grotere steden) Sorteereffecten op de arbeidsmarkt minder van belang (itt [Combes et al., 2008]) Echter [de Groot et al., 2010, Bakens et al., 2012]: huishoudens waarderen stedelijke voorzieningen (huizenprijzen variëren over locaties) stedelijke voorzieningen niet homogeen over Nederland waardering is zeer heterogeen

4 Achtergrond Consumptiekant en productiekant van een stad moeten simultaan bekeken worden [Roback, 1982] bijvoorbeeld, hoge huizenprijzen kunnen worden bepaald door hoge lonen en veel stedelijke voorzieningen Locatiekeuzen van huishoudens tenderen naar een evenwicht en huishoudens sorteren zichzelf uit over lonen, stedelijke voorzieningen en huizenprijzen loon gecorrigeerd voor huizenprijzen en (stedelijke) voorzieningen is constant (VS) niet elke gemeente kan een bovengemiddeld aantal hoogopgeleiden hebben de relatie tussen huizenprijzen en stedelijke voorzieningen zegt alleen iets over de huishoudens die in die huizen wonen

5 Deze presentatie... Gaat nader in op twee deelvragen: 1. wat is de relatie tussen bevolkinggrootte en voorzieningen? is er sprake van consumentenexternaliteiten? is deze relatie eenduidig? 2. zijn er structurele verschillen in voorkeuren tussen huishoudens? en sorteren huishoudens zich ook uit aan de hand van die voorkeuren?

6 Intern versus externe schaalvoordelen Tabel: Geschatte elasticiteiten voor aantal werknemers en aantal vestigingen met bevolking # werknemers in: # vestigingen van: Cafes Kledingwinkels Restaurants Supermarkten Schoenenwinkels Bibliotheken Brandweer Ziekenhuizen Theaters

7 Relatie restaurants en bevolking Inwoners (1 km.) Restaurant (1km) Inwoners (3 km.) Restaurant (1km) 0e+00 2e+05 4e Inwoners (10 km.) Restaurant (1km) Inwoners (1 km.) Restaurant (3km) Inwoners (3 km.) Restaurant (3km) 0e+00 2e+05 4e Inwoners (10 km.) Restaurant (3km) Inwoners (1 km.) Restaurant (10km) Inwoners (3 km.) Restaurant (10km) 0e+00 2e+05 4e Inwoners (10 km.) Restaurant (10km)

8 Verschillen in aanbod restaurants

9 Verschillende voorkeuren van huishoudens Dataset: huizenprijzen, gemeentelijke basisadministratie & belastinggegevens koppling van karakteristieken op huis- en arbeidsmarkt voor vier verschillende homogene groepen...

10 Voorkeuren per groep Groepsvoorkeuren verschillen onder andere in: Groep 1 Groep 2 Groep 3 Groep 4 Variable Loon Huizenprijs Loon Huizenprijs Loon Huizenprijs Loon Huizenprijs Baandichtheid (0.01) (0.01) (0.01) (0.02) (0.01) (0.01) (0.02) (0.01) Hist. centrum (0.02) (0.02) (0.03) (0.03) (0.02) (0.02) (0.04) (0.02) Significantie niveaus : 10% : 5% : 1%

11 Hoe verschillen de groepen gemiddeld Groep 1 Groep 2 Groep 3 Groep 4 Verdeling 27% 17% 47% 9% JaarLoon 28,278 39,314 39,318 76,434 Huizenprijs per m 2 1,649 1,884 2,175 2,983 Man 50% 50% 52% 55% Leeftijd Werkt in 4 grootste st. 23% 26% 26% 36% Leeft in 4 grootste st. 16% 17% 16% 22% Hoogopgeleid 59% 64% 68% 70% Getrouwd 31% 29% 34% 43% Met kinderen 25% 24% 29% 38% Werkt in: Commerciële dienstv. 23% 24% 24% 30% Educatie 12% 10% 11% 8% Gezondheidszorg 18% 16% 18% 13%

12 Groep 1: ruimtelijke spreiding (a) Wonen (b) Werken

13 Groep 2: ruimtelijke spreiding (c) Wonen (d) Werken

14 Groep 3: ruimtelijke spreiding (e) Wonen (f) Werken

15 Groep 4: ruimtelijke spreiding (g) Wonen (h) Werken

16 Ter afsluiting... Interne schaalvoordelen zijn significant groter dan externe schaalvoordelen; fundamentele gemeentelijke verschillen in de relatie tussen voorzieningen en bevolking; huishoudens hebben verschillende voorkeuren en lijken zich uit te sorteren naar over die gemeenten die het beste passen bij hun voorkeuren; wat uiteindelijk toch lijkt te resulteren in ruimtelijk verdeelde homogene groepen.

17 Geselecteerde referenties I Bakens, J., Mulder, P., and Nijkamp, P. (2012). Economic Impacts of Cultural Diversity in the Netherlands: Productivity, Utility, and Sorting. Baum-Snow, N. and Pavan, R. (2012). Understanding the City Size Wage Gap. Review of Economic Studies, 79(1): Combes, P. P., Duranton, G., and Gobillon, L. (2008). Spatial wage disparities: Sorting matters! Journal of Urban Economics, 63(2): de Groot, H., Marlet, G., Teulings, C. N., and Vermeulen, W. (2010). City and countryside. Roback, J. (1982). Wages, rents and the quality of life. Journal of Political Economy, 90(6): Roca, J. D. and Puga, D. (2012). Learning by working in big cities.

De ruimtelijke variatie in de relatie tussen voorzieningen en omvang is groot. Dit wijst op grote verschillen in preferenties.

De ruimtelijke variatie in de relatie tussen voorzieningen en omvang is groot. Dit wijst op grote verschillen in preferenties. De aanwezigheid van de meeste voorzieningen in gemeenten is grosso modo naar rato van de bevolkingsomvang. Dit geldt echter niet voor theaters en bibliotheken: die zijn sterk ondervertegenwoordigd in grote

Nadere informatie

HET BELANG VAN AGGLOMERATIE EN HET

HET BELANG VAN AGGLOMERATIE EN HET HET BELANG VAN AGGLOMERATIE EN HET REGIONALE KENNISNIVEAU VOOR VERSCHILLENDE OPLEIDINGSNIVEAUS Stefan Groot (Vrije Universiteit) Gezamenlijk werk met Henri de Groot (Vrije Universiteit / Ecorys / CPB)

Nadere informatie

Agglomeratiekrachten naar opleidingsniveau

Agglomeratiekrachten naar opleidingsniveau Agglomeratiekrachten naar opleidingsniveau Inzichten uit micro-data voor Nederland Henri L.F. de Groot Afdeling Ruimtelijke Economie Vrije Universiteit Amsterdam Gezamenlijk werk met Stefan Groot Deze

Nadere informatie

Waardering open ruimte in woonomgeving

Waardering open ruimte in woonomgeving Waardering open ruimte in woonomgeving 3 regionale studies in de Randstad Jasper Dekkers, Eric Koomen RSA najaarsdag, 26 november 2008 Outline Achtergrond Onderzoeksvraag Methodologie Definitie van open

Nadere informatie

Samenvatting (summary in Dutch)

Samenvatting (summary in Dutch) Samenvatting (summary in Dutch) In de jaren zestig van de vorige eeuw merkte Jane Jacobs op dat steden gedijen door sociale en economische diversiteit. In haar invloedrijke boeken The Death and Life of

Nadere informatie

Restauratie van het huis van Thorbecke

Restauratie van het huis van Thorbecke Restauratie van het huis van Thorbecke Coen Teulings Coalitieakkoord: Het grote steden beleid wordt na evaluatie voortgezet Economie van de stad I Stad = schaalvoordelen Ik ben hier omdat jij hier ook

Nadere informatie

Retaining Rotterdam s Elites

Retaining Rotterdam s Elites Retaining Rotterdam s Elites P5 presentatie Arjan Koster, 18 januari 2011 Inhoud van de presentatie INTRODUCTIE METHODIEK LITERATUUR ONDERZOEK PRAKTISCH ONDERZOEK CONCLUSIES & DISCUSSIE Inhoud van de presentatie

Nadere informatie

Locatie, locatie, locatie! Grondprijzen en de economie en de stad

Locatie, locatie, locatie! Grondprijzen en de economie en de stad Locatie, locatie, locatie! Grondprijzen en de economie en de stad Prof. C.N. Teulings Financiële markten (iets) tot rust 70 60 50 40 30 20 10 0 Volatiliteit 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 S&P 500 17-7

Nadere informatie

De waarde van winkels

De waarde van winkels De waarde van winkels Gerard Marlet Nederlandse Raad Winkelcentra 20 januari 2015 Smart people, strong cities (Cpb) aandeel hoogopgeleiden 50,9% tot 79,2% 46,5% tot 50,9% 39,8% tot 46,5% 37,7% tot 39,8%

Nadere informatie

Groei en Krimp in een Urbaniserende Wereld

Groei en Krimp in een Urbaniserende Wereld Groei en Krimp in een Urbaniserende Wereld Henri L.F. de Groot Vrije Universiteit Amsterdam en Ecorys Deze bijdrage Sociaal-economische trends Verval en revival van de stad beschrijving en oorzaken Recente

Nadere informatie

David Bassens STEDEN IN TRANSITIE

David Bassens STEDEN IN TRANSITIE David Bassens STEDEN IN TRANSITIE STEDEN ALS ACTOR? Historisch: West-Vlaamse steden als plekken van innovatie, bv. lange-afstandshandel (cf. Hanse en jaarmarkten) Toenemende stedelijkheid: West-Vlaamse

Nadere informatie

Stad en Land. Henri de Groot, Gerard Marlet, Coen Teulings en Wouter Vermeulen

Stad en Land. Henri de Groot, Gerard Marlet, Coen Teulings en Wouter Vermeulen Henri de Groot, Gerard Marlet, Coen Teulings en Wouter Vermeulen Onze fascinatie Groei en krimp van steden Deels onvoorspelbaar Van bijna-doodverklaring naar revival Veranderende rol van steden Van vesting

Nadere informatie

De Verdeelde Triomf. Ateliersessie Trek naar de Stad Provincie Flevoland, Lelystad. 23 maart 2016 Dr. Otto #verdeeldetriomf

De Verdeelde Triomf. Ateliersessie Trek naar de Stad Provincie Flevoland, Lelystad. 23 maart 2016 Dr. Otto #verdeeldetriomf De Verdeelde Triomf Ateliersessie Trek naar de Stad Provincie Flevoland, Lelystad 23 maart 2016 Dr. Otto Raspe 1 @ottoraspe #verdeeldetriomf Trends in de regionale economie http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/pbl_2014_trendsin-de-regionale-economie_1374.pdf

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) De economie van India is snel gegroeid sinds aan het begin van de jaren 90 verregaande hervormingen werden doorgevoerd in o.a. het handels- en industriebeleid. Groei van

Nadere informatie

Essay 6. Arbeidsmarkten woningmarktdynamiek

Essay 6. Arbeidsmarkten woningmarktdynamiek Essay 6 Arbeidsmarkten woningmarktdynamiek Gerco de Ruijter (1961) experimenteert op bijzondere wijze met het oog van de camera. Hij fotografeert landschappen door zijn camera aan een vlieger te hangen.

Nadere informatie

CEP 2009 Oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis

CEP 2009 Oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis Persconferentie CEP CEP Oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis Coen Teulings Opzet Persconferentie CEP I II III Oorzaken en gevolgen kredietcrisis Gevolgen voor NL Wat betekent dit voor beleid? Persconferentie

Nadere informatie

Hoogopgeleiden als motor voor stedelijke groei: historie, toekomst en beleidsimplicaties

Hoogopgeleiden als motor voor stedelijke groei: historie, toekomst en beleidsimplicaties Hoogopgeleiden als motor voor stedelijke groei: historie, toekomst en beleidsimplicaties Henri de Groot, Ioulia Ossokina en Coen Teulings De baten van clustering en de waardering voor publieke goederen

Nadere informatie

Agglomeratievoordelen en de REOS

Agglomeratievoordelen en de REOS Roderik Ponds & Otto Raspe Agglomeratievoordelen en de REOS Position paper Eindredactie: Nadine van den Berg Atlas voor gemeenten Postbus 9627 3506 GP UTRECHT T 030 2656438 F 030 2656439 E info@atlasvoorgemeenten.nl

Nadere informatie

I still haven t found what I m looking for: Op zoek in de stad

I still haven t found what I m looking for: Op zoek in de stad I still haven t found what I m looking for: Op zoek in de stad Pieter Gautier Door hun bevolkingsdichtheid en -omvang vind je in steden sneller een geschikte baan, partner en allerlei goederen en diensten.

Nadere informatie

Nieuw Danone Innovation Centre

Nieuw Danone Innovation Centre Nieuw Danone Innovation Centre Waarom Utrecht en wat zal het brengen voor de regio Regiodag Utrecht, 16 september 2011 Elmo Wissing, Project Director Danone Nieuwbouw Nieuw Danone Innovation Centre in

Nadere informatie

13 juli 2009. Woonzeker Omgevingscan. 1e Barlagerweg 11, 9591TS, ONSTWEDDE Referentienummer: Adres: Powered by: 1161033797 Datum: 13 juli 2009

13 juli 2009. Woonzeker Omgevingscan. 1e Barlagerweg 11, 9591TS, ONSTWEDDE Referentienummer: Adres: Powered by: 1161033797 Datum: 13 juli 2009 13 juli 2009 Woonzeker Omgevingscan Adres: 1e Barlagerweg 11, 9591TS, ONSTWEDDE Referentienummer: 1161033797 Datum: 13 juli 2009 Powered by: I N H O U D 1e Barlagerweg 11 9591TS ONSTWEDDE Inhoud Leeswijzer

Nadere informatie

Brabant de toekomst, kansen en bedreigingen

Brabant de toekomst, kansen en bedreigingen Brabant de toekomst, kansen en bedreigingen Coen Teulings 2 Brabant Grondprijzen in Nederland 3 Brabant Grondprijzen in Brabant in 4 Brabant Huizenprijsstijging 5 Brabant Conclusie Grondprijzen Maximum:

Nadere informatie

Nederland als een snelwegpanorama tussen Emmen en Meppel

Nederland als een snelwegpanorama tussen Emmen en Meppel Nederland als een snelwegpanorama tussen Emmen en Meppel prof. dr. C.N. Teulings directeur Centraal Planbureau Macrobeeld: conjunctureel financiële crisis dollar huizenprijzen grondstofprijzen inflatie

Nadere informatie

Foto van de Drechtsteden

Foto van de Drechtsteden Foto van de Drechtsteden Raadscommissie ABZ 3 september 2012 Sjoerd Veerman Rien Val 1 De aantrekkingskracht van de Drechtsteden Gerard Marlet 6 maart 2012 The paradox of urban triumph bereikbaarheid banen

Nadere informatie

Cultuur in stad en provincie. De culturele positie van de stad en de provincie Utrecht

Cultuur in stad en provincie. De culturele positie van de stad en de provincie Utrecht Cultuur in stad en provincie De culturele positie van de stad en de provincie Utrecht Cultuur in stad en provincie Eindredactie en opmaak: M Tekst & Beeld, Bunnik Atlas voor gemeenten Postbus 9627 3506

Nadere informatie

Beter een goede buur dan een verstedelijkingsproject?

Beter een goede buur dan een verstedelijkingsproject? Beter een goede buur dan een verstedelijkingsproject? Wilbert Grevers Centraal Planbureau w.a.j.grevers@cpb.nl Gerbert Romijn Centraal Planbureau g.romijn@cpb.nl Bijdrage aan het Colloquium Vervoersplanologisch

Nadere informatie

De innovatieve stad. Mobility Matters Symposium De Doelen, Rotterdam. 11 april Dr.

De innovatieve stad. Mobility Matters Symposium De Doelen, Rotterdam. 11 april Dr. De innovatieve stad Mobility Matters Symposium De Doelen, Rotterdam 11 april 2017 Dr. Otto Raspe 1 @ottoraspe @leefomgeving Nieuwe geografie van banen Triomf van de stad (agglomeratie-voordelen) Maar niet

Nadere informatie

ConnectIN Delft. P5 Presentatie 04 Juli Tom Kuipers b Afstudeerstudio: Urban Regeneration

ConnectIN Delft. P5 Presentatie 04 Juli Tom Kuipers b Afstudeerstudio: Urban Regeneration ConnectIN Delft Sociale, Ruimtelijke en Functionele Integratie van Delft-Zuid door het Transformeren van Schieoevers tot Entree van de Creatieve Stad Delft P5 Presentatie 04 Juli 2013 Tom Kuipers b1169092

Nadere informatie

Deel III Ranglijsten

Deel III Ranglijsten Deel III Ranglijsten Atlas voor gemeenten 00 Ranglijsten Woonaantrekkelijkheidsindex Positie op de woonaantrekkelijkheidsindex (00) 0 0 0 0 mermeer 0 Sociaal-economische index Sociaal-economische positie

Nadere informatie

Nederland als vestigingsplaats voor buitenlandse bedrijven

Nederland als vestigingsplaats voor buitenlandse bedrijven Nederland als vestigingsplaats voor buitenlandse bedrijven 1 Aanleiding Sinds jaren '90 sterke toename van investeringen door buitenlandse bedrijven (FDI) Door open en sterk internationaal georiënteerde

Nadere informatie

De belangrijkste prijseffecten vinden plaats binnen 250 meter van de investeringslocatie.

De belangrijkste prijseffecten vinden plaats binnen 250 meter van de investeringslocatie. Er is de afgelopen decennia fors geïnvesteerd in zogenoemde krachtwijken. De investeringen waren vooral gericht op het verbeteren van de socialewoningvoorraad. Als het krachtwijkenbeleid tot aantrekkelijker

Nadere informatie

Atlas voor gemeenten 2014: de positie van Utrecht

Atlas voor gemeenten 2014: de positie van Utrecht Atlas voor gemeenten 2014: de positie van Utrecht een notitie van Onderzoek 6 juni 2014 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl internet

Nadere informatie

Geografische economie

Geografische economie Geografische economie Een van de meest opmerkelijke aspecten van het economisch systeem is de ongelijkmatige spreiding van bewoning en economische activiteit over de aardbol. Miljoenen mensen wonen hutje-mutje

Nadere informatie

Nederland als vestigingsplaats g voor buitenlandse bedrijven

Nederland als vestigingsplaats g voor buitenlandse bedrijven Nederland als vestigingsplaats g voor buitenlandse bedrijven 1 Aanleiding Sinds jaren '90 sterke toename van investeringen ingen door buitenlandse bedrijven (FDI) Door open en sterk internationaal georiënteerde

Nadere informatie

2 3 4 5 6 7 8 9 10 12,999,976 km 9,136,765 km 1,276,765 km 499,892 km 245,066 km 112,907 km 36,765 km 24,159 km 7899 km 2408 km 76 km 12 14 16 3 6 11 1 12 7 1 2 5 4 3 9 10 8 18 20 21 22 23 24 25 26 28

Nadere informatie

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 12,999,976 km 9,136,765 km 1,276,765 km 499,892 km 245,066 km 112,907 km 36,765 km 24,159 km 7899 km 2408 km 76 km 12 14 16 1 12 7 3 1 6 2 5 4 3 11 9 10 8 18 20 21 22 23 24 26 28 30

Nadere informatie

Tentatieve berekening van de bijdrage van vermogensvolatiliteit aan consumptievolatiliteit

Tentatieve berekening van de bijdrage van vermogensvolatiliteit aan consumptievolatiliteit Tentatieve berekening van de bijdrage van vermogensvolatiliteit aan consumptievolatiliteit CPB Achtergronddocument Jasper Lukkezen en Adam Elbourne Maart 2015 3 Samenvatting In dit document maken wij een

Nadere informatie

Fiets en OV. Danique Ton PhD: Keuzegedrag van Fietsers en Voetgangers. Niels van Oort Assistant Professor: Openbaar Vervoer. #FietsOV #SUMS2017

Fiets en OV. Danique Ton PhD: Keuzegedrag van Fietsers en Voetgangers. Niels van Oort Assistant Professor: Openbaar Vervoer. #FietsOV #SUMS2017 Fiets en OV Danique Ton PhD: Keuzegedrag van Fietsers en Voetgangers Niels van Oort Assistant Professor: Openbaar Vervoer #FietsOV #SUMS2017 1 De fiets bestaat precies 200 jaar! Heel veel ontwikkelingen

Nadere informatie

Een Toekomst voor de Stad

Een Toekomst voor de Stad Een Toekomst voor de Stad Decentralisatie en opschaling in een dynamische wereld Henri L.F. de Groot Vrije Universiteit en Ecorys Deze bijdrage Recente stedelijke ontwikkeling The Urban Triumph... in een

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Uit angst voor buitenlandse legers begon het Nederlandse Departement voor Oorlog in 1880 met de bouw van de Stelling van Amsterdam. Met een radius van vijftien kilometer rondom

Nadere informatie

DE ECONOMIE VAN DE STAD

DE ECONOMIE VAN DE STAD DE ECONOMIE VAN DE STAD Notitie op verzoek van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Ministerie van Economische Zaken & Ministerie van Infrastructuur en Milieu PBL-CPB-notitie Otto

Nadere informatie

OP DIT ARTIKEL RUST EEN EMBARGO TOT DINSDAG 6 JUNI OM 2:00 UUR

OP DIT ARTIKEL RUST EEN EMBARGO TOT DINSDAG 6 JUNI OM 2:00 UUR OP DIT ARTIKEL RUST EEN EMBARGO TOT DINSDAG 6 JUNI OM 2:00 UUR Financiën van werkende twintigers en dertigers Harry Bierings, Jasper Menger en Kai Gidding De meeste twintigers staan voor het eerst financieel

Nadere informatie

Atlas voor gemeenten 2011:

Atlas voor gemeenten 2011: BestuursBestuurs- en Concerndienst Atlas voor gemeenten 2011: de positie van Utrecht en de waarde van cultuur voor de stad notitie van Bestuursinformatie www.onderzoek.utrecht.nl Juni 2011 Colofon uitgave

Nadere informatie

KING-thema 4: Lokale economie. 20 maart 2013

KING-thema 4: Lokale economie. 20 maart 2013 KING-thema 4: Lokale economie 20 maart 2013 Atlas voor gemeenten Postbus 9627 3506 GP UTRECHT T 030 2656438 F 030 2656439 E info@atlasvoorgemeenten.nl I www.atlasvoorgemeenten.nl Atlas voor gemeenten,

Nadere informatie

Het economisch belang van de creatieve klasse

Het economisch belang van de creatieve klasse Page 1 of 7 Het economisch belang van de creatieve klasse Auteur(s): Marlet, G.A. (auteur) Woerkens, C.M.C.M. (auteur) De auteurs zijn zelfstandig ruimtelijk-economisch onderzoekers en de oprichters van

Nadere informatie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, ministerie van Economische Zaken & ministerie van Infrastructuur en Milieu

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, ministerie van Economische Zaken & ministerie van Infrastructuur en Milieu CPB - PBL Notitie Aan: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, ministerie van Economische Zaken & ministerie van Infrastructuur en Milieu Centraal Planbureau (CPB) Planbureau voor de

Nadere informatie

De stad staat volop in de belangstelling.

De stad staat volop in de belangstelling. WAARDERING HISTORISCHE KENMERKEN De triomf van de monumentale stad 1 Na decennialang suburbanisatie groeien de steden sinds de jaren 90 weer. Maar deze nieuwe triomf van de stad geldt niet voor elke stad.

Nadere informatie

Deel III Ranglijsten

Deel III Ranglijsten Deel III Ranglijsten Atlas voor gemeenten 0 Ranglijsten Woonaantrekkelijkheidsindex Score op de woonaantrekkelijkheidsindex (0) mermeer 0 mermeer 0 0 0 0 0 0 Score op de woonaantrekkelijkheidsindex (0)

Nadere informatie

Den Haag: Internationale Stad van Vrede en Recht

Den Haag: Internationale Stad van Vrede en Recht Intergouvernementeel/VN Europees Kennis NGO Onderwijs Cultuur Expat serviceorganisaties Ambassades en consulaten Aan ambassades gelieerde organisaties Den Haag: Internationale Stad van Vrede en Recht Den

Nadere informatie

CPB Notitie. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

CPB Notitie. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie Aan: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Datum: 19 februari 2016 Betreft: Werkgelegenheidseffecten aanpassing wettelijk minimumloon Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510

Nadere informatie

CPB Notitie. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

CPB Notitie. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid CPB Notitie Aan: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Datum: 19 februari 2016 Betreft: Werkgelegenheidseffecten aanpassing wettelijk minimumloon Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510

Nadere informatie

2. Verklaringen voor verschillen in mobiliteit

2. Verklaringen voor verschillen in mobiliteit 2. Verklaringen voor verschillen in mobiliteit Er zijn minstens vijf verklaringen voor de grote verschillen die er tussen de stedelijke gebieden bestaan in het gebruik van de auto, het openbaar vervoer

Nadere informatie

Pensioenbeleid als antwoord op onzekerheid over de lange termijn

Pensioenbeleid als antwoord op onzekerheid over de lange termijn Pensioenbeleid als antwoord op onzekerheid over de lange termijn Frank Vandenbroucke Universiteit van Amsterdam Keynote bij het Colloquium Perspectieven in Brussel: anticiperen om beter te besturen Brussel,

Nadere informatie

Urban dynamics in the Flemish countryside

Urban dynamics in the Flemish countryside Presentatie paper WP3 - Ruimtelijke transformaties ten gevolge van verstedelijking Urban dynamics in the Flemish countryside A comparative study on morphological patterns and local economy Barbara Tempels

Nadere informatie

De beste huisvestingslocatie van Nederland. S. Verhagen 1

De beste huisvestingslocatie van Nederland. S. Verhagen 1 S. Verhagen 1 Voorwoord Nederland leeft met water. De slogan van de overheid drukt ons met onze neus op de feiten. (Overheid, 2010) Het land ligt laag, voor een deel zelfs onder de zeespiegel. Dit zorgt

Nadere informatie

Grondprijzen in Nederland

Grondprijzen in Nederland Vastgoedlezing 2010 Grondprijzen 2.000 tot 3.600 1.000 tot 2.000 500 tot 1.000 250 tot 500 100 tot 250 50 tot 100 25 tot 50 0 tot 25 Grondprijzen in Nederland Grondprijzen in Amsterdam 2.500 to 3.600

Nadere informatie

Arbeidsmarkt. Bedrijfskunde. Technische bedrijfskunde

Arbeidsmarkt. Bedrijfskunde. Technische bedrijfskunde wo bedrijfskunde Goede managers komen altijd aan de bak, ook in tijden van crisis. Maar nu het herstel tegen lijkt te vallen moet je wel voorbereid zijn op verrassingen. Veel bedrijfskunde-opleidingen

Nadere informatie

Rapportage Effecten van Algemeen verbindendverklaring (Regioplan)

Rapportage Effecten van Algemeen verbindendverklaring (Regioplan) Rapportage Effecten van Algemeen verbindendverklaring (Regioplan) Reactie Pieter Gautier (VU) September 2015 Inleiding Naar aanleiding van een motie van Van Weijenberg en Van Nieuwenhuizen-Wijbenga heeft

Nadere informatie

De Marketeer is niet meer; leve de Geomarketeer! Over de integratie van lokatie in marketing

De Marketeer is niet meer; leve de Geomarketeer! Over de integratie van lokatie in marketing De Marketeer is niet meer; leve de Geomarketeer! Over de integratie van lokatie in marketing dr. Jasper Dekkers Afdeling Ruimtelijke Economie, vrije Universiteit amsterdam Korte introductie Economie Geo

Nadere informatie

Together Everyone Achieves More

Together Everyone Achieves More Together Everyone Achieves More dr. Evelien Opdecam Prof. dr. Patricia Everaert Faculteit Economie en Bedrijfskunde Coöperatief leren Contributie Waarom? Wat? Hoe concreet aangepakt? Evaluatie: Ervaringen

Nadere informatie

Beleidscommissie Strategische raadsagenda. Visie op positionering Harderwijk 9 februari 2017

Beleidscommissie Strategische raadsagenda. Visie op positionering Harderwijk 9 februari 2017 Beleidscommissie Strategische raadsagenda Visie op positionering Harderwijk 9 februari 2017 Opdracht strategische raadsagenda Wat willen we bereiken: Visie op de positionering van Harderwijk in de context

Nadere informatie

Inzichten van de OESO in Metropoolvorming

Inzichten van de OESO in Metropoolvorming Inzichten van de OESO in Metropoolvorming Dr. Noé van Hulst Ambassadeur, Permanent Vertegenwoordiger van Nederland bij de OESO Den Haag, 23 juni 2014 Inhoud Wat is en doet de OESO? OESO en regionale ontwikkeling

Nadere informatie

Locatiekeuze en duurzame bereikbaarheid

Locatiekeuze en duurzame bereikbaarheid Locatiekeuze en duurzame bereikbaarheid prof. dr. ir. Kobe Boussauw Vrije Universiteit Brussel Cosmopolis Centre for Urban Research, Vakgroep Geografie Kick-off Leerstoel Bedrijven en Duurzame Mobiliteit

Nadere informatie

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant Van harte welkom! Programma 19:00 Ontvangst 19:30 Opening door Paul Rüpp 19:35 Presentatie resultaten Willem-Peter Kriek 20:00 Uit de praktijk: Bart van Nuland, Lansto BV 20:15 Uit de praktijk: Jeroen

Nadere informatie

Zijn Millennials nu echt zo anders?

Zijn Millennials nu echt zo anders? Zijn Millennials nu echt zo anders? D. Koudijs, MSc. 21 november 2017 Utrecht Daniël, De Millennial (?) 1992 Wie zijn de Millennials? Millennials (Generatie Y) zijn de generatie geboren tussen 1980 en

Nadere informatie

Agglomeratie - exploitatie

Agglomeratie - exploitatie Agglomeratie - exploitatie Gerbert Romijn Gusta Renes Willemijn Weijschedevan der Straaten Agglomeratie-exploitatie Kritiek: plannenmakers herkennen hun plan niet terug in MKBA Ontbrekende schakel tussen

Nadere informatie

Meta-analyses naar de waarde van stedelijk openbaar groen

Meta-analyses naar de waarde van stedelijk openbaar groen Meta-analyses naar de waarde van stedelijk openbaar groen Mark Koetse Luke Brander Waarde van openbaar groen Stelling: Openbaar groen staat onder druk in stedelijke gebieden; Expliciete waardering van

Nadere informatie

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht Intergouvernementeel / VN Europees Kennis NGO Onderwijs Cultuur en expatorganisaties Ambassades en consulaten Den Haag: Internationale stad van vrede en recht De gemeente Den Haag is internationale stad

Nadere informatie

Clusters, agglomeratie en productiviteit

Clusters, agglomeratie en productiviteit Gepubliceerd in Economisch Statistische Berichten, 4 november 2005: 488-90. Clusters, agglomeratie en productiviteit J. Oosterhaven en L. Broersma De auteurs zijn werkzaam als ruimtelijk econoom aan de

Nadere informatie

De regionale impact van de economische crisis

De regionale impact van de economische crisis De regionale impact van de economische crisis Damiaan Persyn Vives Beleidspaper 11 Juli 2009 VIVES Naamsestraat 61 bus 3510 3000 Leuven - Belgium Tel: +32 16 32 42 22 www.econ.kuleuven.be/vives De regionale

Nadere informatie

Factsheet. Nederland. Groningen. Friesland. Drenthe. Noord-Holland Flevoland. Overijssel. Utrecht. Gelderland. Zuid-Holland. Noord-Brabant.

Factsheet. Nederland. Groningen. Friesland. Drenthe. Noord-Holland Flevoland. Overijssel. Utrecht. Gelderland. Zuid-Holland. Noord-Brabant. Overijssel 1. Algemeen 2. Arbeidsmarkt 3. Economie 4. Internationaal 5. Verkeer en vervoer 6. Ruimtelijke ordening 7. Leefbaarheid 8. Cultuur en vrije tijd 9. Natuur en milieu 1. Algemeen 1.1.1 Bevolking,

Nadere informatie

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Dr.ir. P.W. Heijnen Faculteit Techniek, Bestuur en Management Technische Universiteit Delft 22 april 2010 1 1 Introductie De

Nadere informatie

DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT

DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT Vereniging Deltametropool i.s.m. College van Rijksadviseurs DUURZAME VERSTEDELIJKING & AGGLOMERATIEKRACHT 14.10.2014 Metropolen zijn de krachtbronnen van de wereldeconomie De economische ontwikkeling concentreert

Nadere informatie

Volgt wonen het werken; lessen voor Brainport en focus op B5. dr. Cees-Jan Pen Lector Vastgoed/lectoraat Brainport (Lectorale rede 10-09-2013)

Volgt wonen het werken; lessen voor Brainport en focus op B5. dr. Cees-Jan Pen Lector Vastgoed/lectoraat Brainport (Lectorale rede 10-09-2013) Volgt wonen het werken; lessen voor Brainport en focus op B5 dr. Cees-Jan Pen Lector Vastgoed/lectoraat Brainport (Lectorale rede 10-09-2013) I Drijfveer - Bijdragen aan cultuuromslag vastgoedsector en

Nadere informatie

Hoe staan we er nu voor?

Hoe staan we er nu voor? Presentatie voor het debat Iedereen ZZP-er: Over winners' en 'losers' op de arbeidsmarkt, Groninger Forum, 26 maart 2015 Prof.dr. Jouke van Dijk Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Roderik Ponds Gerard Marlet, Clemens van Woerkens. Atlas van kansen voor Zuidoost-Drenthe en Emsland

Roderik Ponds Gerard Marlet, Clemens van Woerkens. Atlas van kansen voor Zuidoost-Drenthe en Emsland Roderik Ponds Gerard Marlet, Clemens van Woerkens Atlas van kansen voor Zuidoost-Drenthe en Emsland Atlas van kansen voor Zuidoost-Drenthe en Emsland Eindredactie: Nadine van den Berg Atlas voor gemeenten

Nadere informatie

Wijkeffecten. Coen Teulings. Ministerie van Financiën 28 april 2011

Wijkeffecten. Coen Teulings. Ministerie van Financiën 28 april 2011 Wijkeffecten Coen Teulings Ministerie van Financiën Dagmenu 1. Gemengde wijk of school: een heiligdom 2. De monocentrische stad 3. Specialisatie in consumptie 4. Herverdelen: plaats of persoon? 5. Peer

Nadere informatie

Migratietheorieën in vogelvlucht. Jeroen Doomernik

Migratietheorieën in vogelvlucht. Jeroen Doomernik Migratietheorieën in vogelvlucht Jeroen Doomernik De eerste migrant Neo-klassieke theorie New Economics of Labour Migration De duale arbeidsmarkt World systems Volgmigratie Migratiesystemen Netwerken Institutionalisering

Nadere informatie

Rapportage onderzoek Eén Parkstad, Samen Sterker

Rapportage onderzoek Eén Parkstad, Samen Sterker Rapportage onderzoek Eén Parkstad, Samen Sterker 2010 RMI. Alle rechten voorbehouden. Aan de informatie in deze presentatie kunnen geen rechten worden ontleend. Onderzoeksopzet steekproef e steekproef

Nadere informatie

Bedrijventerrein Meerpaal. Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Bedrijventerrein Meerpaal. Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Bedrijventerrein Meerpaal Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Meerpaal Directe aansluiting op A27 Goede infrastructuur op het terrein Hoogwaardige

Nadere informatie

bevolkingscijfers van 1 januari 2000 tot 31 december 2010

bevolkingscijfers van 1 januari 2000 tot 31 december 2010 bevolkingscijfers van 1 januari 2000 tot 31 december 2010 Totale bevolking op 01/01/2000 Mannen 37.332 Vrouwen 38.984 Totaal 76.316 inwoners 01/01/2000 Man Vrouw totaal oppervlakte inw per km² 19.045 20.226

Nadere informatie

De veerkrachtige binnenstad

De veerkrachtige binnenstad De veerkrachtige binnenstad VVG Congres 25 mei 2016 Auteurs: David Evers, Joost Tennekes, Frank van Dongen Supervisie: Edwin Buitelaar PBL www.pbl.nl Onderzoeksinstituut voor Rijksoverheid 2 Bruisende

Nadere informatie

Salaires et négociation collective en Belgique: une analyse microéconomique en panel

Salaires et négociation collective en Belgique: une analyse microéconomique en panel Salaires et négociation collective en Belgique: une analyse microéconomique en panel Lonen en collectieve onderhandelingen in België: een micro-economische analyse met panelgegevens Maritza López Novella,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Wereldwijd zijn meer dan 3 miljard mensen afhankelijk van biomassa brandstoffen zoals hout en houtskool om in hun dagelijkse energie behoefte te voorzien. Het gebruik van deze

Nadere informatie

SAMENVATING (SUMMARY IN DUTCH)

SAMENVATING (SUMMARY IN DUTCH) SAMENVATING (SUMMARY IN DUTCH) De reden waarom mensen migreren van hun land van herkomst naar een ander land heeft wetenschappers geïntrigeerd gedurende reeds vele jaren. Wel is duidelijk, dat sociologen,

Nadere informatie

Plek voor sport? Ineke Deelen, Nynke Burgers en Marijke Jansen. Universiteit Utrecht Faculteit Geowetenschappen Sociale Geografie en Planologie

Plek voor sport? Ineke Deelen, Nynke Burgers en Marijke Jansen. Universiteit Utrecht Faculteit Geowetenschappen Sociale Geografie en Planologie Plek voor sport? Ineke Deelen, Nynke Burgers en Marijke Jansen Universiteit Utrecht Faculteit Geowetenschappen Sociale Geografie en Planologie KNAG onderwijsdag Almere, 7 november 2014 Aanleiding geografisch

Nadere informatie

Over de interpretatie van schattingen van het private en het sociale rendement van R&D

Over de interpretatie van schattingen van het private en het sociale rendement van R&D CPB Memorandum Hoofdafdelingen : Institutionele Analyse en Bedrijfstakken Afdelingen : Kenniseconomie en Bedrijfstakkencoördinatie Samenstellers : Maarten Cornet, Erik Canton en Alex Hoen Nummer : 27 Datum

Nadere informatie

steden Concurrentiekracht van polycentrische 16 2015/01 S+RO Mark Thissen Planureau voor de Leefomgeving Mark.Thissen@pbl.nl

steden Concurrentiekracht van polycentrische 16 2015/01 S+RO Mark Thissen Planureau voor de Leefomgeving Mark.Thissen@pbl.nl 16 2015/01 S+RO Mark Thissen Planureau voor de Leefomgeving Mark.Thissen@pbl.nl Frank van Oort Erasmus Universiteit Rotterdam, Universiteit Utrecht F.G.vanOort@uu.nl Zuidas Amsterdam, financiële en zakelijke

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Platform31 De concurrentiepositie van Nederlandse steden. Nieuwe inzichten voor de Utrechtse economie en voor intergemeentelijke samenwerking Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling

Nadere informatie

1 Agglomeratievoordelen in Nederland 1

1 Agglomeratievoordelen in Nederland 1 Samenvatting Mensen en bedrijven clusteren in steden. Agglomeratievoordelen zijn de baten die ontstaan als gevolg van deze concentratie van activiteit, bijvoorbeeld door kennisoverdracht, een groter klantenpotentieel,

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Ouderen op de arbeidsmarkt: 60+ ers en 40+ ers

Ouderen op de arbeidsmarkt: 60+ ers en 40+ ers Ouderen op de arbeidsmarkt: 60+ ers en 40+ ers Rapport van ILC Zorg voor later, Stichting Loonwijzer/WageIndicator, en Universiteit van Amsterdam/Amsterdams Instituut voor Arbeids Studies (AIAS) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Theorie naar Praktijk

Theorie naar Praktijk Dia 1 Theorie naar Praktijk Lesmodule Mobiliteit en Locatie Deze lesmodule is op gebouwd uit verschillende Transumo projecten. Meer informatie over de projecten kunt u lezen op www.transumo.nl en transumofootprint.nl

Nadere informatie

Aandeel van buitenlandse bedrijven in de economie van Oost- Nederland; een 0-meting

Aandeel van buitenlandse bedrijven in de economie van Oost- Nederland; een 0-meting Aandeel van in de economie van Oost- ; een 0-meting C. Groot Zevert (*) P.C. Bijleveld (*) en H. Ligtenberg (**) (*) Kenniscentrum leefomgeving, Saxion, M.H. Tromplaan 28, NL-7513 AB Enschede Emails: 127381@student.saxion.nl;p.c.bijleveld@saxion.nl

Nadere informatie

Atlas voor gemeenten 2012:

Atlas voor gemeenten 2012: BestuursBestuurs- en Concerndienst Atlas voor gemeenten 2012: de positie van Utrecht notitie van Bestuursinformatie www.onderzoek.utrecht.nl Mei 2012 Colofon uitgave Afdeling Bestuursinformatie Bestuurs-

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

Persbericht. 31 juli 2013. Werkloosheid en bezuinigingen grootste problemen in Twentse gemeenten

Persbericht. 31 juli 2013. Werkloosheid en bezuinigingen grootste problemen in Twentse gemeenten Persbericht 31 juli 2013 Werkloosheid en bezuinigingen grootste problemen in Twentse gemeenten Werkloosheid en bezuinigingen zijn volgens inwoners van Twente verreweg de grootste problemen in hun gemeenten.

Nadere informatie

Naar een modernere arbeidsmarkt

Naar een modernere arbeidsmarkt Naar een modernere arbeidsmarkt Bas van der Klaauw De arbeidsmarkt is de afgelopen twee decennia sterk veranderd. De instituties hebben die veranderingen niet bij kunnen houden. Ze ontmoedigen mobiliteit.

Nadere informatie

NEDERLANDSTALIGE SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Agglomeratie, globalisering en regionale arbeidsmarkten Inzichten op basis van Nederlandse microdata

NEDERLANDSTALIGE SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Agglomeratie, globalisering en regionale arbeidsmarkten Inzichten op basis van Nederlandse microdata NEDERLANDSTALIGE SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Agglomeratie, globalisering en regionale arbeidsmarkten Inzichten op basis van Nederlandse microdata Deze dissertatie onderzoekt de gevolgen van agglomeratie

Nadere informatie