M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E G E M E E N T E R A A D S V E R K I E Z I N G E N

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E G E M E E N T E R A A D S V E R K I E Z I N G E N"

Transcriptie

1 M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E G E M E E N T E R A A D S V E R K I E Z I N G E N J A A P V A N D O N S E L A A R Anne Frank Stichting Onderzoek en Documentatie Universiteit Leiden Departement Bestuurskunde Anne Frank Stichting Universiteit Leiden, 2006

2 Inleiding Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 7 maart 2006 werd deelgenomen door diverse radicale groeperingen, met name autochtone extreemrechtse. Radicale tendensen onder allochtonen lijken zich nagenoeg niet te vertalen in verkiezingsdeelname. Van radicaal islamistische kandidaten was geen spoor te bekennen, althans voor zover bekend. Deze afwezigheid hoeft geen verbazing te wekken. Als er iets haaks staat op het antiwesterse, 'salafistische' gedachtegoed, dan is het wel verkiezingsdeelname. Ook van allochtoon rechtsextremisme viel bij de verkiezingsdeel weinig te bemerken. Wel kwam de partij Duurzaam Nederland in opspraak, nadat door de Onderzoeksgroep Turks Extreem Rechts gewezen was op banden tussen enkele kandidaten en de Grijze Wolven. Duurzaam Nederland - als politieke partij niet als extremistisch te kwalificeren - wees de beschuldigingen van de hand, maar kon niet voorkomen dat Duurzaam Nederland door de affaire ten prooi viel aan interne strubbelingen. Van meer betekenis was de verkiezingsdeelname van 'klassieke' extreemrechtse partijen. Alvorens daar op in te gaan zal ik kort stilstaan op de verkiezingsresultaten van extreemrechtse groeperingen bij voorgaande raadsverkiezingen. Raadsverkiezingen in 1994, 1998 en 2002 Extreemrechtse groeperingen Centrumdemocraten, Centrumpartij 86 en Nederlands Blok trokken in 1994 bijna stemmen, ofwel een gemiddelde van 7,4% van de stemmen in gemeenten waar werd deelgenomen. Dat was goed voor 87 raadszetels. Wellicht is het interessant om te weten dat er in de vier grote steden gemiddeld meer stemmen werden uitgebracht op extreemrechtse groeperingen dan op het CDA. De gemiddelden bedroegen respectievelijk 11,5% en 10,9%. Op extreemrechts ten tijde van deze verkiezingen wordt uitgebreid ingegaan in de erste rapportage van de Monitor racisme en extremisme. In 1998 ging het extreemrechtse partijen aanmerkelijk minder goed af. Zij behaalden gemiddeld 2% van de stemmen in gemeenten waar werd deelgenomen. Er werden slechts twee raadszetels verkregen, één in Schiedam (Centrumdemocraten) en één in Utrecht (Nederlands Blok). Er werden geen deelraadszetels gehaald. Bij de Kamerverkiezingen in hetzelfde jaar verloren de Centrumdemocraten hun de drie parlementszetels. Ter completering van dit annus horribilis voor extreemrechts werd in november 1998 de Centrumpartij 86 door de rechter verboden. Zie voor meer informatie 2

3 over extreemrechts in deze periode de derde rapportage van de Monitor racisme en extremisme. Aan de raadsverkiezingen in 2002 werd deelgenomen door een nakomeling van de CP 86, de Nieuwe Nationale Partij (NNP) en door de Nederlandse Volks-Unie (NVU) in de zeven gemeenten waar werd deelgenomen werd een gemiddelde score behaald van 0,5% van de stemmen. De gedachte dringt zich op dat dit magere resultaat samenhing met de deelname van de diverse 'Leefbaar'-groeperingen. Dat de NNP twee deelraadszetels in Rotterdam-Feyenoord kreeg was mogelijk te danken aan het feit dat Leefbaar Rotterdam daar niet meedeed. Zie ook de vijfde rapportage van de Monitor racisme en extremisme. Verkiezingsdeelname van extreemrechts in 2006 Extreemrechtse groepen dongen naar zetels in 12 gemeenteraden en zes deelraden in Rotterdam. De deelnemende extreemrechtse partijen zijn: Nieuw Rechts Nederlandse Volks-Unie Nationale Alliantie Gelderse Centrum Democraten Conservatieve Democraten 3

4 Tabel 1: Deelname extreemrechts aan gemeenteraadsverkiezingen 2006 Nieuw Rechts Nederlandse Volks-Unie Nationale Alliantie "CD" Almelo Apeldoorn Rotterdam Arnhem (Gelderse Centrumdemocraten Eindhoven Arnhem Amsterdam (Conservatieve Democraten Ridderkerk Nijmegen Rotterdam Oss Venray Deelraden: Deelraad: Charlois Rotterdam-Feyenoord Delfshaven Hillegersbreg IJsselmonde Prins Alexanderpolder Erflaters van de CD? De Gelderse Centrumdemocraten en de Conservatieve Democraten, die deelnamen in respectievelijk Arnhem en Amsterdam, lijken op het eerste gezicht erfgenamen van de Centrumdemocraten (CD), een groepering die in de jaren negentig vertegenwoordigd was in de Tweede Kamer, Provinciale Staten en gemeenteraden. Echter, de band tussen de CD van weleer en beide hedendaagse, minuscuul kleine groeperingen is niet zo sterk als de naamgeving doet vermoeden. Bovendien is er van een onderling organisatorisch verband geen sprake. De voorman van de Gelderse Centrum Democraten, Selhorst, was medio jaren negentig raadslid voor de CD in Arnhem. In 1998 bracht hij in de aanloop naar de Kamerverkiezingen de CD in opspraak door op dubieuze wijze de vereiste ondersteunende verklaringen te verzamelen. Dit leidde tot een wijziging in de Kieswet waardoor het 'kopen' van steunverklaringen strafbaar werd gesteld. In 2006 verviel Selhorst in zijn oude aanpak, waarop door de burgemeester van Arnhem aangifte werd gedaan. In de gelederen van de Conservatieve Democraten bevindt zich een oud-kamerlid van de CD, Willem Elsthout. In 2004 stond Elsthout kandidaat voor Nieuw Rechts bij de 4

5 Europese verkiezingen en riep hij oud-cd ers op om zich aan te sluiten bij Nieuw Rechts. Daarna kwam het tot een breuk tussen Elsthout en Nieuw Rechts. Nieuw Rechts Van de deelnemende extreemrechtse partijen is het in 2003 opgerichte Nieuw Rechts met naar schatting 800 leden verreweg de grootste. Voorman Michiel Smit werd in 2004 voor Leefbaar Rotterdam in de gemeenteraad gekozen, maar werd wegens een te rechtsradicale koers uit Leefbaar Rotterdam gestoten. Recent wordt een koers van matiging gevolgd, al is de partij gedogend jegens radicalen in de eigen gelederen en ook jegens vergaande uitlatingen op het webforum. In de aanloop naar de verkiezingen in 2006 schommelde de aanhang van Nieuw Rechts volgens TNS NIPO rond de 0,8% van de stemmen: een aanwijzing dat er onvoldoende steun van de kiezers was om de vertegenwoordiging van Smit in de gemeenteraad te prolongeren. Nederlandse Volks-Unie De Nederlandse Volks-Unie, die naar schatting 120 leden telt, bestaat al bijna vijfendertig jaar en steekt haar sympathie voor het nationaal-socialisme niet onder stoelen of banken. De partijtop doet dat echter op een manier die binnen de wettelijke grenzen van het toelaatbare ligt. Anders gezegd: de NVU probeert confrontaties met de strafrechter te vermijden. Tijdens de verkiezingscampagne wist de NVU publicitaire aandacht te verkrijgen door de documentaire Voor volk en vaderland en door een demonstratie in Nijmegen op 4 maart. Op die dag wist de partij ongeveer zeventig aanhangers te mobiliseren (waaronder zo n twintig Duitsers). Daags na de demonstratie ging de website van de NVU plat. Daarop werd met hulp van Amerikaanse geestverwanten een noodvoorziening getroffen, waardoor de NVU-site spoedig weer kon worden bereikt. Deze hulp is een illustratief voor de inbedding van de NVU in nationaal-socialistische kringen. Nationale Alliantie De in 2003 opgerichte Nationale Alliantie naar schatting 120 leden - is momenteel de meest openlijk radicale extreemrechtse partij in Nederland. Opvallend zijn de betrokkenheid bij geweldpleging en het virulente antisemitisme. In 2005 trad een NAbestuurslid af na in opspraak te zijn geraakt door een vechtpartij met knuppels en messen. In juni 2005 organiseerde de Nationale Alliantie een demonstratie tegen een 5

6 moskee in Rotterdam-Zuid. Een paar dagen later ging het gebouw door brandstichting in vlammen op. Een man die tijdens de demonstratie naast de NA- voorzitter achter een spandoek 'Moskee? Weg ermee!!' had gelopen, werd als verdachte opgepakt. Hij was herkend als de persoon die met een jerrycan achter op zijn fiets door een bewakingscamera was gefilmd. Na de demonstratie werd door de Rotterdamse Anti Discriminatie Actie Raad (RADAR) aangifte tegen de NA gedaan wegens antisemitische uitingen op het webforum van de partij. Nadat in februari 2006 op het webforum van de NA opnieuw antisemitische uitingen te lezen waren - joden werden onder andere gekwalificeerd als 'bandieten', 'moordenaars' en 'leugenaars' - deed RADAR opnieuw aangifte, dit keer samen met het Meldpunt Discriminatie Internet. Verkiezingsuitslagen Tabel 2: Verkiezingsuitslagen Nieuw Rechts % Nederlandse % Nationale % "CD" % Volks-Unie Alliantie Almelo 2,0 Apeldoorn 1,0 Rotterdam 0,1 Arnhem (Gelderse 0,2 Centrumdemocraten Eindhoven 1,0 Arnhem 1,7 Amsterdam 0,4 (Conservatieve Democraten Ridderkerk 3,7 Nijmegen 0,6 Rotterdam 0,7 Oss 1,0 Venray 0,4 Deelraden: Deelraad: Charlois 2,8 Rotterdam- Feyenoord Delfshaven 0,8 0,6 Hillegersbreg 1,0 IJsselmonde 1,4 Prins Alexanderpolder 1,1 6

7 Commentaar Tegen de verwachting in wist één van de extreemrechtse groeperingen, Nieuw Rechts, een lokaal succes te behalen: met ruim 800 stemmen (3,7%) wordt de partij met één zetel vertegenwoordigd in de gemeenteraad van Ridderkerk. Elders werden geen zetels in gemeenteraden behaald en kan worden geconcludeerd dat extreemrechtse kandidaten bescheiden resultaten hebben geboekt. Het percentage van de uitgebrachte stemmen dat Nieuw Rechts in Rotterdam kreeg (0,7) kwam overeen met de voorspellingen van TNS NIPO. In Almelo kwam Nieuw Rechts met 2% enkele tienden van procenten om een raadszetel te kunnen halen. Maar ondanks het verrassende resultaat in Ridderkerk biedt Nieuw Rechts vooralsnog geenszins het beeld van een politieke partij die kans zou maken op een zetel in de Tweede Kamer. Bovendien is er een complicatie onstaan: het machtscentrum van Nieuw Rechts ligt niet in Ridderkerk, maar bij partijleider Michiel Smit in Rotterdam en die heeft zijn vertegenwoordiging in de raad verloren. De lage scores van de Nederlandse Volks-Unie doen denken aan het electorale profiel bij eerdere verkiezingen. Kennelijk heeft de relatief royale publiciteit die de NVU recent kreeg, de partij niet aan steun geholpen. Het zou ook kunnen zijn dat juist die publicitaire aandacht, waarin nadrukkelijk het neonazi-karakter van de NVU naar voren kwam, een struikelblok is gebleken. De steun voor de Nationale Alliantie is uiterst klein en biedt voor het partijtje weinig perspectief op electoraal succes in de nabije toekomst. Waar veel meer kans op is, is dat deze partij door steeds radicalere uitlatingen (zoals 'arabieren terug de woestijn en de joden terug naar de hel') in conflict komt met de strafrechter. Tenslotte, de twee pogingen om de CD te doen herleven (Amsterdam, Arnhem) zijn op een mislukking uitgelopen. Ter verklaring van de al dan niet geringe electorale betekenis van extreemrechtse partijen zijn altijd diverse factoren aan te voeren. Eén die zich vandaag de dag opdringt is het profileringsprobleem. Sinds de Fortuyn-revolte betrekken politici hardere standpunten inzake het vreemdelingenvraagstuk en dit geldt ook voor het regeringsbeleid. Voor extreemrechtse partijen is dit bedreigend omdat hun politieke exclusiviteit in het gedrang komt. Omdat het onderscheid tussen enerzijds gevestigde politici en kabinet en anderzijds extreemrechtse politici vervaagt, dienen rechtsradicale politici zich opnieuw te profileren. Daarbij ligt het voor de hand dat zij radicaler worden, 7

8 maar radicalisering houdt evenzeer risico s in. Justitieel ingrijpen bijvoorbeeld, met als uiteindelijke consequentie een verbod van de organisatie. Verder kunnen beeldvormingsproblemen ontstaan, zoals worden gezien als een criminele, nationaalsocialistische organisatie. Binnen de grenzen van het geformaliseerde politieke bedrijf is radicalisering dus een riskante optie. Misschien is het dan ook geen toeval dat buiten die grenzen, met name op straat, wel radicaliseringtendensen vallen waar te nemen. De problemen rond extreemrechtse gabbers de zogeheten Lonsdalers [link Lonsdalecahier ] - is de laatste jaren sterk toegenomen. De publicitaire aandacht is weggeëbd, maar het vraagstuk heeft geenszins aan actualiteit ingeboet. Verder blijkt de Nederlandse tak van de skinheadorganisatie Blood and Honour sterk te zijn gegroeid. Het uiterst radicale en nazistische Blood and Honour is niet bepaald een formatie die aan verkiezingen deelneemt. Lang geleden heeft de Britse wetenschapper Layton-Henry geopperd dat er een omgekeerd verband zou bestaan tussen extreemrechts electoraal succes en street politics. Heel kort: sterk op straat, zwak bij verkiezingen en omgekeerd. Hoewel over de juistheid van dit verband het laatste woord niet is gezegd, lijkt de hedendaagse situatie in Nederland goed in het beeld van Layton-Henry te passen. 8

M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E G E M E E N T E R A A D S V E R K I E Z I N G E N 2 0 10

M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E G E M E E N T E R A A D S V E R K I E Z I N G E N 2 0 10 M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E G E M E E N T E R A A D S V E R K I E Z I N G E N 2 0 10 P E T E R R. R O D R I G U E S & W I L L E M W A G E N A A R Anne Frank Stichting Onderzoek en

Nadere informatie

Behoort bij schrijven no. 689.865

Behoort bij schrijven no. 689.865 Behoort bij schrijven no. 689.865 Ex. no.,2-c VERKIEZING TWEEDE KAMER 1963 - PSP Bij de ruim 70,000, door de PSP in maart 1962 gewonnen t.o.v. 1959» voegden zich op 15 mei jl. die van nog bijna 8.000 kiezers.

Nadere informatie

Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh

Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh ANNEX Monitor racisme en extreem-rechts, zesde rapportage: Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh Jaap van Donselaar Peter R. Rodrigues Anne Frank Stichting, Onderzoek en Documentatie Universiteit Leiden,

Nadere informatie

Politieke participatie

Politieke participatie 12 Politieke participatie De Tweede Kamerverkiezingen van 17 hebben voor grote verschuivingen gezorgd in Amsterdam. De uitkomsten van deze verkiezingen komen uitgebreid aan bod in dit hoofdstuk. Verder

Nadere informatie

Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar

Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar Rapport Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar Slechts zwakke stijging opkomstintentie, meerderheid VVD, PvdA en C3 ver weg De spanning voor de Provinciale Statenverkiezingen van woensdag

Nadere informatie

Wat zou hier de reden van kunnen zijn?

Wat zou hier de reden van kunnen zijn? 1 Welke verschillen bepalen de verschillen in uitkomsten? Maurice de Hond 2 Centrale vraag Regelmatig zijn er forse verschillen tussen de gepubliceerde peilingen van Peil.nl en de Politieke Barometer van

Nadere informatie

Verkiezingen Gemeenteraad 19 maart 2014

Verkiezingen Gemeenteraad 19 maart 2014 Verkiezingen Gemeenteraad 19 maart 2014 Deze publicatie is uitgegeven door Onderzoek en Statistiek Groningen, op basis van gegevens van Bureau Verkiezingen. Meer statistische informatie kunt u aanvragen

Nadere informatie

Verkiezingen Provinciale Staten (nog) geen referendum

Verkiezingen Provinciale Staten (nog) geen referendum PVV, D66 aan kop VVD levert flink in Verkiezingen Provinciale Staten (nog) geen referendum Aan het einde van het kalenderjaar wordt duidelijk dat, in navolging van de PvdA, de VVD electoraal gezien ook

Nadere informatie

Wat zegt de Tilburgse kiezer?

Wat zegt de Tilburgse kiezer? Wat zegt de Tilburgse kiezer? De resultaten van de exitpoll van de Tilburgse gemeenteraadsverkiezing 2014 DEMOS Centrum voor Beter Bestuur en Burgerschap Julien van Ostaaijen, Koen van der Krieken, Sabine

Nadere informatie

StemWijzer in de provincie

StemWijzer in de provincie StemWijzer in de provincie Verslag van een enquête onder gebruikers van de provinciale StemWijzers bij de Provinciale Statenverkiezingen van 7 maart 2007. April 2007 Dr. M. Boogers TILBURGSE SCHOOL VOOR

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten, 2 maart Inhoud: 1. Opkomst 2. Winnaars en verliezers 3. Zetelverdeling Provinciale Staten 4. Verschil tussen gemeenten Bijlage 1 De VVD heeft bij deze verkiezingen

Nadere informatie

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Voor: NPS/NOVA Hugo van der Parre Datum: 28 januari 2009 Project: 91804 Copyright: 2010. Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die

Nadere informatie

TILBURG HEEFT IETS TE KIEZEN

TILBURG HEEFT IETS TE KIEZEN TILBURG HEEFT IETS TE KIEZEN Verslag van een exit poll bij de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010 in de gemeente Tilburg April 2010 Dr. M. Boogers L. Slagter Drs. J. van Ostaaijen Tilburgse School

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Verkiezingsuitslagen gemeente Oldambt 19 maart 2014

Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Verkiezingsuitslagen gemeente Oldambt 19 maart 2014 Gemeenteraadsverkiezingen Verkiezingsuitslagen gemeente Oldambt 19 maart 2 Voorwoord Op woensdag 19 maart vond de stemming plaats voor de verkiezing van de leden van de raad van de gemeente Oldambt. Voor

Nadere informatie

De laatste peiling voor de verkiezingen en de prognose

De laatste peiling voor de verkiezingen en de prognose De laatste peiling voor de verkiezingen en de prognose Aanvankelijk leek deze verkiezingen zich te voltrekken op een manier waarbij VVD en PvdA ieder steeds meer kiezers weg gingen trekken van andere partijen.

Nadere informatie

Vrouwen in. de Provinciale Staten. Onderzoeksrapport

Vrouwen in. de Provinciale Staten. Onderzoeksrapport Vrouwen in de Provinciale Staten Onderzoeksrapport April 2015 Hoeveel vrouwen zijn er in maart 2015 in de Provinciale Staten gekozen? Op 18 maart waren er in Nederland verkiezingen voor de Provinciale

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Homoseksuelen in Amsterdam

Homoseksuelen in Amsterdam Homoseksuelen in Amsterdam Projectnummer 9150 In opdracht van de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Marlon Nieuwenhuis drs. Marcel Janssen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Gemeenteraadsverkiezingen 19 maart Zet de daling in opkomst zich door? En is er in de regio ook winst voor de lokale partijen en D66 te zien? Het Onderzoekcentrum zet in deze factsheet

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/62037

Nadere informatie

Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers

Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers Bent u op de hoogte van dit proces tegen Geert Wilders of bent u dat niet? Ja, daarvan ben ik heel goed op

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2018: Samenwerking met andere partijen

Gemeenteraadsverkiezingen 2018: Samenwerking met andere partijen Gemeenteraadsverkiezingen 2018: Samenwerking met andere partijen Als PvdA vinden wij het belangrijk om samen te werken met bewoners en maatschappelijke organisaties. Op lokaal niveau zorgen we op die manier

Nadere informatie

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen pilot 2014-II

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen pilot 2014-II Aanwijzing voor de kandidaat Als in een vraag staat dat je een hoofd- of kernconcept moet gebruiken, dan gebruik je in het antwoord die elementen uit de omschrijving van het hoofd- of kernconcept die nodig

Nadere informatie

De Directie Verkiezingen

De Directie Verkiezingen G De Directie Verkiezingen G.1. Inleiding 54 2004 ACTIVITEITENRAPPORT De Directie Verkiezingen waakt over de uitvoering van de wetgeving en de reglementering betreffende de Europese, de nationale en de

Nadere informatie

Politieke participatie

Politieke participatie 11 Politieke participatie Interesse in de (gemeente)politiek, stemintentie, opkomst en partijkeuze komen in dit hoofdstuk aan de orde. De centrale vraag is: welke Amsterdammers zijn politiek betrokken,

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

68% van de ondervraagden vindt dat de Arabische landen Israel moeten erkennen als staat voor het Joodse volk.

68% van de ondervraagden vindt dat de Arabische landen Israel moeten erkennen als staat voor het Joodse volk. BIJNA 70% VAN NEDERLANDERS WIL ARABISCHE ERKENNING VAN ISRAEL ALS STAAT VOOR HET JOODSE VOLK Ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van het Centrum voor Informatie en Documentatie Israel en het afscheid

Nadere informatie

Herindelingsverkiezingen

Herindelingsverkiezingen Herindelingsverkiezingen 19 november 2014 Informatie voor politieke partijen Alkmaar, Schermer en Graft-De Rijp Inhoudsopgave Inleiding...2 1. Registreren aanduiding partijen...3 1.1 Registreren nieuwe

Nadere informatie

Politieke participatie van allochtonen

Politieke participatie van allochtonen FORUM November 20 Factsheet Politieke participatie van allochtonen Samenvatting Bij landelijke verkiezingen vormen de naar schatting een miljoen kiesgerechtigde allochtonen 9% van het totale electoraat,

Nadere informatie

Analyse verkiezingen gemeenteraad en gebiedscommissies 2014

Analyse verkiezingen gemeenteraad en gebiedscommissies 2014 rotterdam.nl/onderzoek Analyse verkiezingen gemeenteraad en gebiedscommissies 2014 Onderzoek en Business Intelligence Analyse verkiezingen Gemeenteraad en Gebiedscommissies 2014 P.T. Burger, D. van der

Nadere informatie

De elite heeft niet geleerd van Fortuyn

De elite heeft niet geleerd van Fortuyn De elite heeft niet geleerd van Fortuyn Onderzoek over artikel Jacques Monasch in De Volkskrant Op pagina Forum van De Volkskrant van 22 juni jl. stond een artikel van Jacques Monasch met als titel De

Nadere informatie

Politieke Barometer Onderwijs

Politieke Barometer Onderwijs Rapportage Politieke Barometer Onderwijs directeuren en leerkrachten basisonderwijs Utrecht, 25 juni 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent van Grinsven Henk Westerik Postbus 681 3500 AR Utrecht telefoon:

Nadere informatie

BESLUITEN. B&W-nr.: d.d. 29 april 2005

BESLUITEN. B&W-nr.: d.d. 29 april 2005 B&W-nr.: 05.0573 d.d. 29 april 2005 Onderwerp Antwoord schriftelijke vragen van het raadslid P. Van Meenen (D66) inzake ambtelijke procedure beantwoording schriftelijke raadsvragen. BESLUITEN Behoudens

Nadere informatie

Peilingwijzer als centrale indicator van de electorale ontwikkelingen van Nederland?

Peilingwijzer als centrale indicator van de electorale ontwikkelingen van Nederland? Peilingwijzer als centrale indicator van de electorale ontwikkelingen van Nederland? Drs. Maurice de Hond (Peil.nl) Net zoals al lang in de VS wordt sinds 2010 in Nederland via geavanceerde berekeningen

Nadere informatie

Verkiezingen 2014 formaliteiten

Verkiezingen 2014 formaliteiten Verkiezingen 2014 formaliteiten In dit document worden formele handelingen beschreven die moeten worden uitgevoerd om in eerste instantie als groepering op de kandidatenlijst terecht te komen en vervolgens

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Onderzoek Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale

Nadere informatie

Interpretatie van de uitslag van de tussentijdse Gemeenteraadsverkiezingen

Interpretatie van de uitslag van de tussentijdse Gemeenteraadsverkiezingen Interpretatie van de uitslag van de tussentijdse Gemeenteraadsverkiezingen Ook bij tussentijdse verkiezingen bestaat de behoefte de uitslag te interpreteren naar een landelijke trend. Hoewel dat door een

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Gemeenteraadsverkiezingen Onderzoekcentrum drs. J.M.A.. Schalk maart Colofon Tekst Informatie Onderzoekcentrum GR Onderzoekcentrum Postbus 619 3300 AP 078 620 65 25 www.onderzoekcentrumdrechtsteden.nl

Nadere informatie

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014 (Amsterdam, Rotterdam en de hoofdsteden van de twaalf provincies)

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014 (Amsterdam, Rotterdam en de hoofdsteden van de twaalf provincies) Wijziging van de Kieswet in verband met het afschaffen van de mogelijkheid voor politieke groeperingen om lijstencombinaties te vormen (wetsvoorstel 34 377) Bijlage bij NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG

Nadere informatie

In dit document worden de resultaten voor Nederland bij elke vraag afzonderlijk weergegeven en vergeleken met het Europees gemiddelde.

In dit document worden de resultaten voor Nederland bij elke vraag afzonderlijk weergegeven en vergeleken met het Europees gemiddelde. Directoraat-generaal communicatie Directoraat C - Betrekkingen met de burgers EENHEID OPVOLGING PUBLIEKE OPINIE 30/09/2009 EB71.3 EUROPESE VERKIEZINGEN 2009 Postelectoraal onderzoek Landprofiel: Europees

Nadere informatie

De week waarin alles anders werd (of niet?)

De week waarin alles anders werd (of niet?) De week waarin alles anders werd (of niet?) Er is waarschijnlijk geen week geweest in de Nederlandse politieke geschiedenis waar in een korte tijd zoveel veranderde als de afgelopen 7 dagen. In die periode

Nadere informatie

De vernieuwing van de Senaat bij de samenvallende verkiezingen van 25 mei 2014

De vernieuwing van de Senaat bij de samenvallende verkiezingen van 25 mei 2014 De vernieuwing van de Senaat bij de samenvallende verkiezingen van 25 mei 2014 1. Samenstelling van de Senaat De Senaat telt 60 leden: 50 deelstaatsenatoren en 10 gecoöpteerde senatoren. De deelstaatsenatoren

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Bijlage 4 Verklarende woordenlijst Ambtenaar persoon die een baan heeft bij de overheid Amendement de Tweede Kamer wil iets aan een voorstel voor een wet veranderen B en W de burgemeester en de wethouders

Nadere informatie

De SP strijdt voor een sociaal alternatief. Dat doen we door middel van een campagne onder de naam Voor een sociaal Amsterdam.

De SP strijdt voor een sociaal alternatief. Dat doen we door middel van een campagne onder de naam Voor een sociaal Amsterdam. Jaarplan SP Amsterdam april 2013 april 2014 Voor een sociaal Amsterdam Volgens de SP kan en moet Amsterdam socialer. Het kabinet Rutte II treft de samenleving hard door het mogelijk te maken dat sociale

Nadere informatie

Peiling Tweede Kamerverkiezingen 2017 stemgedrag en stemmotieven van Nederlanders met een migratie-achtergrond

Peiling Tweede Kamerverkiezingen 2017 stemgedrag en stemmotieven van Nederlanders met een migratie-achtergrond Peiling Tweede Kamerverkiezingen 2017 stemgedrag en stemmotieven van Nederlanders met een migratie-achtergrond Rotterdam, Februari 2017 Versie: 2017-01 Het auteursrecht op dit rapport ligt bij de opdrachtgever.

Nadere informatie

De PVV in het land en in de peiling

De PVV in het land en in de peiling De PVV in het land en in de peiling Zowel in als in is de PVV in de laatste peilingen van Peil.nl lager uitgekomen dan bij de verkiezingen zelf. Een analyse naar de reden hiervan geeft een beter beeld

Nadere informatie

De Stemming van 25 mei 2014 en EP2014

De Stemming van 25 mei 2014 en EP2014 De Stemming van 25 mei 2014 en EP2014 Op dit moment is de officiele Nederlandse uitslag van de verkiezing voor het Europees Parlement nog niet bekend. Ipsos is gekomen met een exitpoll, GeenStijl met de

Nadere informatie

Analysenota politieke situatie Centrumgemeenten +30.000 inwoners in Vlaanderen

Analysenota politieke situatie Centrumgemeenten +30.000 inwoners in Vlaanderen Analysenota politieke situatie Centrumgemeenten +30.000 inwoners in Vlaanderen BASISGEGEVENS - de Vlaamse Centrumsteden die minstens 30.000 inwoners tellen (32 in totaal), bepaald volgens het Ruimtelijk

Nadere informatie

1. Wat is voor u de belangrijkste motivatie geweest om CDA-lid te worden?

1. Wat is voor u de belangrijkste motivatie geweest om CDA-lid te worden? De zorgparagraaf Het sociale component Het economische beleid Duurzaamheid Onderwijs Het Europees beleid Om actief inbreng te kunnen leveren aan( maatschappelijke) discussies Om actief het verkiezingsprogramma

Nadere informatie

Samenvatting. BS Prins Willem Alexanderschool/ Tiel. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Willem Alexanderschool

Samenvatting. BS Prins Willem Alexanderschool/ Tiel. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Willem Alexanderschool Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Willem Alexanderschool Enige tijd geleden heeft onze school BS Willem Alexanderschool deelgenomen aan de oudertevredenheidspeiling. In heel Nederland hebben

Nadere informatie

Sprongetje PVV - samen met VVD virtueel grootste partij

Sprongetje PVV - samen met VVD virtueel grootste partij Sprongetje PVV - samen met VVD virtueel grootste partij Draagvlak voor (verder) bezuinigen op defensie danig geslonken; Nederlander wil investeringen in zorg en onderwijs 16 september, Prinsjesdag 2014.

Nadere informatie

Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen

Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen Het geheugenverlies van de kiezer en het effect daarvan op de peilingen Bij ieder steekproefonderzoek is de mate van representativiteit een probleem. Gelden de uitspraken die gedaan worden op basis van

Nadere informatie

Onderzoek. Diversiteit in de Tweede Kamer 2012

Onderzoek. Diversiteit in de Tweede Kamer 2012 Onderzoek Diversiteit in de Tweede Kamer 2012 Nederland heeft een stelsel met evenredige vertegenwoordiging. Op 12 september 2012 waren er vervroegde verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal:

Nadere informatie

De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010

De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010 De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010 Het was fascinerend om te zien hoe op 3 maart s avonds door politici en media gereageerd werd op een uitslag die door de NOS en ANP

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Nationaal Kiezers Onderzoek

Centraal Bureau voor de Statistiek. Nationaal Kiezers Onderzoek Centraal Bureau voor de Statistiek Nationaal Kiezers Onderzoek 00 VOOR U GAAT INVULLEN... AANWIJZINGEN VOOR HET INVULLEN VAN DE VRAGENLIJST Bij de meeste vragen in de vragenlijst kunt u het antwoord dat

Nadere informatie

29 november Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek?

29 november Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek? 29 november 2016 Onderzoek: Kloof tussen burger en politiek? Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Op naar de verkiezingen!

Op naar de verkiezingen! Op naar de verkiezingen! Een brede volkspartij. Dat is wat het CDA is. De grootste partij van Nederland ook dit jaar weer. Breder en meer onderling verschillend dan bij ons vind je ze niet. Zomaar wat

Nadere informatie

Huiselijk Geweld in 's-hertogenbosch. Omvang, kenmerken en meldingen

Huiselijk Geweld in 's-hertogenbosch. Omvang, kenmerken en meldingen Huiselijk Geweld in 's-hertogenbosch Omvang, kenmerken en meldingen O&S oktober 2003 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting 1. Inleiding Plan Plan van van Aanpak Aanpak Huiselijk Geweld Geweld Inhoud

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1996 1997 25 221 Wijziging van de Kieswet, houdende verlaging van de voorkeurdrempel Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING I. ALGEMEEN DEEL 1. Inleiding Het advies

Nadere informatie

Aandacht voor regeldruk in verkiezingsprogrammas van de G31

Aandacht voor regeldruk in verkiezingsprogrammas van de G31 Aandacht voor regeldruk in verkiezingsprogrammas van de G31 Onderzoek naar de aandacht voor regeldruk en gemeentelijke in de verkiezingsprogrammas voor gemeenteraadsverkiezingen binnen de G31 Aandacht

Nadere informatie

De basis versterkt Jaarverslag 2007

De basis versterkt Jaarverslag 2007 De basis versterkt Jaarverslag 2007 Inleiding Na de Tweede Kamerverkiezingen van november 2006 stonden aan het begin van het jaar opnieuw verkiezingen op de agenda. Ditmaal voor de Provinciale Staten.

Nadere informatie

Monitor Racisme & Extremisme

Monitor Racisme & Extremisme Monitor Racisme & Extremisme Monitor-10.indd 1 28-5-2011 14:41:17 Monitor-10.indd 2 28-5-2011 14:41:17 Monitor Racisme & Extremisme extreemrechts in amsterdam Ineke van der Valk Wil van der Schans Anne

Nadere informatie

Verkiezingen en kiesrecht. Kiesstelsel

Verkiezingen en kiesrecht. Kiesstelsel Verkiezingen en kiesrecht Kiesstelsel Nederlands kiesstelsel Kenmerkend voor het (huidige) Nederlandse kiesstelsel - in internationaal perspectief - is de toegankelijkheid ervan. Burgers en politieke

Nadere informatie

HET FENOMEEN TERRORISME

HET FENOMEEN TERRORISME TERRORISME Sinds de 11 september 2001, is het fenomeen terrorisme nog steeds brandend actueel en geniet steeds van een permanente aandacht vanwege de overheden. Hij werd trouwens als prioriteit in het

Nadere informatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie tekst 5 5 Het tweede kabinet-balkenende (CDA, VVD, D66) trad aan op 27 mei 2003. Op 30 juni 2006 bood minister-president Balkenende het ontslag

Nadere informatie

Samenvatting. Het onderzoek is gericht op het beantwoorden van de volgende hoofdvragen:

Samenvatting. Het onderzoek is gericht op het beantwoorden van de volgende hoofdvragen: In dit rapport worden de resultaten gepresenteerd van een studie naar de onderzoeksliteratuur over islamitische en extreem-rechtse radicalisering in Nederland. Deze twee vormen van radicalisering worden

Nadere informatie

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat Jef Smulders & Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid Faculteit Sociale Wetenschappen Tel: 0032 16 32 32 70 Parkstraat

Nadere informatie

M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E R A C I S T I S C H E N E X T R E E M R E C H T S G E W E L D I N 2 0 0 8

M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E R A C I S T I S C H E N E X T R E E M R E C H T S G E W E L D I N 2 0 0 8 M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E R A C I S T I S C H E N E X T R E E M R E C H T S G E W E L D I N 2 0 0 8 W I L L E M W A G E N A A R J A A P V A N D O N S E L A A R * Anne Frank Stichting

Nadere informatie

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Verkiezingen 2012 Tweede Kamer Voorlopige uitslag Amsterdam Project: 12213 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Samenstelling publicatie: Jeroen Slot Cor Hylkema Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Binnenlandse Veiligheidsdienst

Binnenlandse Veiligheidsdienst Binnenlandse Veiligheidsdienst Ministerie van Binnenlandse Zaken 31034 I"»H t vv T -r -r- * * 4- -f -1- -f + +4- i-r- 4- -fr * * -f T -f- -f ir. A j-. ^ -i. j- Postadres Postbus 20011 2500 EA 's-gravenhage

Nadere informatie

Correctievoorschrift VMBO-KB 2006

Correctievoorschrift VMBO-KB 2006 Correctievoorschrift VMBO-KB 2006 tijdvak 1 MAATSCHAPPIJLEER 2 CSE KB Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 1 REGELS

Nadere informatie

LOKALE KIEZERS: LOKALE KEUZES. Onderzoek stemgedrag Gemeenteraadsverkiezingen 2010

LOKALE KIEZERS: LOKALE KEUZES. Onderzoek stemgedrag Gemeenteraadsverkiezingen 2010 LOKALE KIEZERS: LOKALE KEUZES Onderzoek stemgedrag Gemeenteraadsverkiezingen 2010 Wie en waarom? Universiteit van Tilburg / Dec. 2010 Dr. Marcel Boogers Dr. Julien van Ostaaijen Laura Slagter Opdracht:

Nadere informatie

IViAASSLUIS eerste stad aan de waterweg

IViAASSLUIS eerste stad aan de waterweg I I IViAASSLUIS eerste stad aan de waterweg Fractie SP T.a.v. mevrouw A. Puyt p/a raadsgriffie Maassluis Uw kenmerk Uw brief van Ons kenmerk Onderwerp Bijlagen Contactpersoon Telefoonnummer 18 april 2010

Nadere informatie

HERINDELINGSVERKIEZING GEMEENTE ZEVENAAR 22 NOVEMBER 2017 INFORMATIEBROCHURE

HERINDELINGSVERKIEZING GEMEENTE ZEVENAAR 22 NOVEMBER 2017 INFORMATIEBROCHURE HERINDELINGSVERKIEZING GEMEENTE ZEVENAAR 22 NOVEMBER 2017 INFORMATIEBROCHURE Inleiding In deze brochure is informatie opgenomen voor de politieke partijen die mee willen doen aan de herindelingsverkiezing

Nadere informatie

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat Jef Smulders & Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid Faculteit Sociale Wetenschappen Tel: 0032 16 32 32 70 Parkstraat

Nadere informatie

Enquête bezoekers Stemwijzer

Enquête bezoekers Stemwijzer Enquête bezoekers Stemwijzer Dr. Marcel Boogers TILBURGSE SCHOOL VOOR POLITIEK EN BESTUUR Het onderzoek is uitgevoerd door de Tilburgse School voor Politiek en Bestuur van de Universiteit van Tilburg,

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden

Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden Onderzoeksrapport: Vrouwen in de gemeenteraden _ Maart 2014 ProDemos - Huis voor democratie en rechtsstaat Hofweg 1H 2511 AA Den Haag T: 070 757 02 00 Hoeveel vrouwen zijn er in maart 2014 in de gemeenteraden

Nadere informatie

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Jodenvervolging in Duitsland De reden dat de joden vervolgd en vermoord werden tijdens de Tweede Wereldoorlog was, dat de joden rijk en succesvol

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens raadsleden

Persoonlijke gegevens raadsleden Persoonlijke gegevens raadsleden Dit document bevat de volgende gegevens van raadsleden: Aantal raadsleden naar gemeentegrootte 1998-2016. Aantal raadsleden naar politieke partij 1998-2016. Aandeel vrouwelijke

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2016 329 Wet van 23 augustus 2016 tot wijziging van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek in verband met de selectieve woningtoewijzing

Nadere informatie

Een aantal simulaties op basis van de Vlaamse, Brusselse en Europese verkiezingen van 13 juni 2004

Een aantal simulaties op basis van de Vlaamse, Brusselse en Europese verkiezingen van 13 juni 2004 Een aantal simulaties op basis van de Vlaamse, Brusselse en Europese verkiezingen van 13 juni 2004 Jo Noppe Afdeling Politologie K.U.Leuven http://www.kuleuven.ac.be/politologie/ Op basis van de verkiezingsuitslag

Nadere informatie

Rapport. Datum: 15 augustus 2001 Rapportnummer: 2001/247

Rapport. Datum: 15 augustus 2001 Rapportnummer: 2001/247 Rapport Datum: 15 augustus 2001 Rapportnummer: 2001/247 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat het regionale politiekorps Rotterdam-Rijnmond heeft geweigerd zijn schriftelijke aangifte van 17 oktober 2000

Nadere informatie

Jongeren en politiek

Jongeren en politiek Jongeren en politiek WERKDOCUMENT Steven Poppelaars MSc. dr. Esther Jakobs Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Tel 020 251 0406 Fax 020 251 0444 s.poppelaars@os.amsterdam.nl

Nadere informatie

Activiteitenplan Vrijzinnige Partij 2017

Activiteitenplan Vrijzinnige Partij 2017 Activiteitenplan Vrijzinnige Partij 2017 Inhoud Inleiding... 2 1. Verkiezingscampagnes... 3 2. Politieke vormings- en scholingsactiviteiten... 3 3. Informatievoorziening... 3 4. Ledenwerving... 4 5. Werving

Nadere informatie

Wat is BeterStemmen.nl?

Wat is BeterStemmen.nl? BeterStemmen.nl na de Tweede Kamer-verkiezingen van 217 de resultaten PVV marginaal D66 meeste waardering PvdA minder gestraft VVD regulier gewonnen met strategische stemmen BeterStemmen.nl onderzoekt

Nadere informatie

Simulatie van de zetelverdeling voor het Vlaams Parlement volgens een aantal scenario's inzake de hervorming van het kiesstelsel

Simulatie van de zetelverdeling voor het Vlaams Parlement volgens een aantal scenario's inzake de hervorming van het kiesstelsel Simulatie van de zetelverdeling voor het Vlaams Parlement volgens een aantal scenario's inzake de hervorming van het kiesstelsel Jo Noppe, Bram Wauters en Bart Maddens Afdeling Politologie K.U.Leuven http://www.kuleuven.ac.be/politologie/

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 314 Wijziging van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek in verband met de selectieve woningtoewijzing ter beperking van

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd?

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Kenmerkende aspecten: * Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politiek proces. * De opkomst van

Nadere informatie

Artikel 1. In de gemeente Destelbergen wordt een gemeentelijke Adviesraad voor Lokale Economie (ALE) opgericht.

Artikel 1. In de gemeente Destelbergen wordt een gemeentelijke Adviesraad voor Lokale Economie (ALE) opgericht. 23 mei 2013 DE GEMEENTERAAD, Overeenkomstig artikel 28 van het Gemeentedecreet in openbare zitting vergaderd; Overwegende dat de gemeenteraad in uitvoering van de artikelen 199 en 200 van het Gemeentedecreet

Nadere informatie

Wees eerder volksverbinder en volksverleider, dan volksvertegenwoordiger

Wees eerder volksverbinder en volksverleider, dan volksvertegenwoordiger Jeroen van Urk: Wees eerder volksverbinder en volksverleider, dan volksvertegenwoordiger (Van links naar rechts) Imrat Verhoeven, Petra Tiel en Jeroen van Urk 16 TIJDSCHRIFT Competenties van raadsleden

Nadere informatie

Debat: regionaal en nationaal

Debat: regionaal en nationaal Debat: regionaal en nationaal Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm debatteren leerlingen over het verschil tussen een regionale of lokale partij en een landelijke partij. Leerdoelen Leerlingen

Nadere informatie

1-cD. JU! 1 ' Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

1-cD. JU! 1 ' Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 1-cD JU! 1 ' Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag De besturen van de politieke partijen vertegenwoordigd in de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012

De Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 De Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 In plaats van een nieuwe peiling enkele dagen na de verkiezingen komen we vandaag met een analyse van de verkiezingsuitslag van 12 september. Op de dag

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo I

Eindexamen maatschappijleer vwo I Vraag Antwoord Opgave 2 Strafrecht en volkswil Scores 14 maximumscore 2 Voorbeelden van juiste antwoorden zijn: kenmerk 1 Het zich afzetten tegen het politieke establishment / het gevestigde politieke

Nadere informatie

Samenvatting. BS Anne Frankschool. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Anne Frankschool

Samenvatting. BS Anne Frankschool. Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Anne Frankschool BS Anne Frankschool/ Arnhem Samenvatting Resultaten Oudertevredenheidspeiling (OTP) BS Anne Frankschool Enige tijd geleden heeft onze school BS Anne Frankschool deelgenomen aan de oudertevredenheidspeiling.

Nadere informatie

M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E E M R E C H T S

M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E E M R E C H T S M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E E M R E C H T S M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E E M R E C H T S J A A P VA N D O N S E L A A R P E T E R R. R O D R I G U E S ZESDE R APPORTAGE Z E S D E

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 32 191 Wijziging van de Kieswet houdende verhoging van de voorkeurdrempel, beperking van de mogelijkheid tot het aangaan van lijstencombinaties

Nadere informatie

Onderwerp: Stemmen in Willekeurig Stemlokaal, verkiezingen Europees parlement 4 juni 2008

Onderwerp: Stemmen in Willekeurig Stemlokaal, verkiezingen Europees parlement 4 juni 2008 Raad Samenvatting: Inleiding: Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006, Tweede Kamer verkiezingen 2006 en de Provinciale Staten verkiezingen van 2007 heeft onze gemeente deelgenomen aan het project Stemmen

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Informatie voor politieke partijen

Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Informatie voor politieke partijen Gemeenteraadsverkiezingen 2014 Informatie voor politieke partijen Als u met uw politieke partij deel wilt nemen aan de Gemeenteraadsverkiezingen 2014 van de gemeente het Bildt, dan moet u de volgende 10

Nadere informatie