InDetail. Hof Meermansburg Er zijn wel mensen met een kat, maar die mag niet naar buiten. Het merkwaardigste café in de merkwaardigste straat van Velp

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "InDetail. Hof Meermansburg Er zijn wel mensen met een kat, maar die mag niet naar buiten. Het merkwaardigste café in de merkwaardigste straat van Velp"

Transcriptie

1 InDetail Magazine van het Restauratiefonds JAARGANG 4 / NR 7 / 2013 Hof Meermansburg Er zijn wel mensen met een kat, maar die mag niet naar buiten Het merkwaardigste café in de merkwaardigste straat van Velp Bier brouwen in Chaam Het voelt als aapjes kijken

2 2 colofon het restauratiefonds Al meer dan 25 jaar een begrip in de monumenten wereld: met verstand van financieren en hart voor monumenten. Nationaal Restauratiefonds Westerdorpsstraat 68 Postbus 15, 3870 DA Hoevelaken T F Redactie Boudewijn Drechsler, Amersfoort Erna Oosterveen, Zwolle Mirjam van Huet, Zwolle Jan Smit, Zwolle Margriet Boer, Nationaal Restauratiefonds Marieke Bosma, Nationaal Restauratiefonds Fotografie Vincent van den Hoven, Voorschoten Ron Greve, Zwolle Ingrid de Roode, Tuk Monique Orie, Amersfoort Ontwerp Pure, Utrecht Drukkerij Drukkerij Roelofs, Enschede InDetail is een periodieke uitgave van Nationaal Restauratiefonds. Het magazine wordt kosteloos verspreid en verschijnt twee keer per jaar. Wilt u regelmatig op de hoogte blijven van de activiteiten van het Restauratiefonds? Meld u dan aan via ISSN Wilt u naast het magazine ook onze digitale nieuwsbrief ontvangen? Dan kunt u deze aanvragen via

3 inhoud 3 Een café voor de stiekeme drinker De poort gaat om tien uur s avonds dicht De stal moest zichzelf gaan bedruipen De restauratie van een bijzonder pand, waar de hele familie zich mee verbonden voelt Je moet hier meer rekening houden met elkaar dan in een gewone woonwijk De familie Schoenmakers brouwt bier in de koeienstal lees meer op PAGINA 6 lees meer op PAGINA 12 lees meer op PAGINA 24 Verder in dit nummer nieuws van het restauratiefonds 4 interview met een eigenaar - Een bijzonder pand in Velp 6 berichten 10 uw straat op de kaart - Hof Meermansburg in leiden 12 TIPS 16 Kennismaken met Margriet Boer 17 voor en na restauratie - een burgemeestersvilla in Breda 18 monumenten zijn leuk! 22 openbaar monument - de pimpelmeesch in chaam 24 kijk op monumenten.nl 27 de vraag - help ik heb een monument! waar begin ik? 28 de specialist - beleidsambtenaar Leendert van der Gouwe 30 nieuw leven voor het monument - het schooltje van Dik Trom 34

4 4 nieuws van het restauratiefonds Restauratiebeurs 2013 Het Restauratiefonds kijkt terug op een geslaagde beurs, met veel mooie momenten en prettige ontmoetingen. Wisseling bestuursleden Nationaal Restauratiefonds Het bestuur van Nationaal Restauratiefonds is het hoogste besluitorgaan en geeft strategische richting aan het Restauratiefonds. De bestuursleden worden benoemd na instemming van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. In december heeft professor mr. Pieter van Vollenhoven het voorzitterschap, na 27 jaar, overgedragen aan mr. Boele Staal. Mevrouw Ans van den Berg is afgetreden als penningmeester. Toegetreden tot het bestuur zijn de heren drs. Arno Brok, burgemeester van Dordrecht en John Jorritsma, Commissaris van de Koning in de provincie Friesland. n

5 5 Opening gerestaureerde kerk Berkhout Bron: Gretie Stelling Professor mr. Pieter van Vollenhoven heeft op vrijdag 12 april 2013 de gerestaureerde kerk in Berkhout heropend. Hij deed dit als oud-voorzitter van Nationaal Restauratiefonds. Het was een lange weg van plannen, tekenen, fondsen werven en subsidie aanvragen. Gelukkig kon een jaar geleden met de restauratie worden begonnen. Het gebouw is van binnen en van buiten grondig gerestaureerd. Financiering De restauratie werd mede mogelijk dankzij de Kerken Nevenfunctie-lening van het Restauratiefonds. Deze lening tegen een lage rente, maakt het mogelijk om aanpassingen in de kerk aan te brengen zodat deze ook voor andere activiteiten gebruikt kan worden. Wilt u meer weten over de Kerken Nevenfunctie-lening? Kijk op n Bijzondere interviews met inspirerende mensen Op de website van het Restauratiefonds staat een bijzondere serie interviews: Behouden is ondernemen. Aan het woord komen mensen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de geschiedenis van het Restauratiefonds, zoals Adriana Esmeijer, Rick van der Ploeg, Gerrit Zalm, Henk Ovink, Elco Brinkman en Pieter Siebinga. Lees meer op: even voorstellen: Barend Jan Schrieken Hoofd Strategie & Ontwikkeling Op 1 februari is Barend Jan Schrieken begonnen als hoofd van de afdeling Strategie & Ontwikkeling bij Nationaal Restauratiefonds. Deze afdeling houdt zich bezig met de strategische visie, productontwikkeling en het relatiebeheer met professionele partijen in de monumentenwereld. Barend Jan was hiervoor werkzaam als financieel adviseur bij vastgoed- en gebiedsontwikkelingen en als projectontwikkelaar. Vaak was hij betrokken bij herbestemmingsprojecten. Zijn liefde voor monumenten leidde tot een afstudeeronderzoek bij de Rijksdienst voor de Monumentenzorg naar herbestemmingsmogelijkheden van kerkgebouwen. De eerste maanden voelen goed: De mensen die werkzaam zijn bij het Restauratiefonds en andere partijen in de monumentenwereld hebben allemaal net dat beetje extra motivatie en energie, omdat ze werken aan het behoud van iets moois. n

6 6 interview met een eigenaar Het café had voor mij altijd al iets magisch Max Franken en Gabriela Zuffo kochten het huis dat sinds 1975 werd bewoond door de opa en oma van Max. Zus Vera Franken treedt op als restauratiearchitect. Een bijzonder pand in Velp, waar de hele familie zich mee verbonden voelt. De vader van Max, Leo Franken, erfde het pand aan het straatje Jeruzalem in Velp van zijn ouders. Ook zijn broer en zus waren erfgenaam. Zijn moeder woonde er tot haar negentigste, twee jaar geleden verhuisde ze, met tegenzin, naar een verzorgingshuis. Max en Gabriela kochten het pand, maar alle drie kinderen van Leo hebben iets met oud. Dochter Jolien houdt zich bezig met hergebruik van oude computersystemen, dochter Vera is restauratiearchitect en zoon Max is geriater in opleiding. Twee van deze drie kinderen zijn nu intensief betrokken bij de restauratie van het huis van hun opa en oma. Leo Franken: Vanaf eind 19e eeuw was hier een café gevestigd. Van 1914 tot eind jaren zestig werd het café gerund door de familie Laros, drie broers en een zuster woonden hier. Het was een café voor de stiekeme drinker. De gasten wisten zich onbespied, want de haag voor het café werd door de uitbater nadrukkelijk hoog gehouden. De omzet was opmerkelijk stabiel. Alles werd keurig bijgehouden in de boeken, die allemaal bewaard zijn gebleven. Wij weten veel over het pand. Maar anderen ook. We hebben hier een tijd geleden een middag georganiseerd om het mysterieuze café te laten zien en om te vertellen over onze plannen. Geschiedenis Vera, in 2011 afgestudeerd als restauratiearchitect, weet veel van de geschiedenis van het pand: De voorganger van het huidige huis had

7 7 Veel mensen uit Velp voelen zich betrokken bij dit pand! In de rubriek interview met een eigenaar bezoeken we dit keer het huis van Max Franken en Gabriela Zuffo in Velp. Een woonhuis en café, uit de tweede helft van de 19e eeuw. een rechthoekige plattegrond, gebouwd rond Dat brandde af en werd herbouwd, de resten werden hergebruikt. Eerst kwam er een klein winkeltje voor in het pand en geleidelijk aan werd het uitgebreid met een koffiehuisje, dat was aan het eind van de 19e eeuw. Je ziet die verschillende fasen in de bouw nog goed terug. Dat vind ik er zo bijzonder aan. Ik wist al heel jong dat ik restauratiearchitect wilde worden en volgens mij komt dat door dit pand. Het café had voor mij altijd al iets magisch. De tijd heeft hier stil gestaan. Max: In 1968 ging het café dicht en in 1975 kwam het pand in de verkoop. De makelaar had al een lijst met tientallen personen die belangstelling hadden. Die heeft hij allemaal een brief gestuurd met de vraagprijs. Mijn opa was het snelst. Het verhaal wil dat hij, zodra hij de brief had opengemaakt, met zijn pantoffels aan in de auto is gestapt en naar de makelaar is gereden. Hij bood de vraagprijs van gulden en daarmee was de koop een feit. Max: Na die paar ingrepen in het begin is er vervolgens door mijn grootouders niets meer aan gedaan. Verkopen en kopen Toen de moeder van Leo Franken verhuisde moesten de erfgenamen gaan bekijken wat ze met het huis wilden doen. Verkopen leek de eerste optie. We hadden al vaak met de gemeente strijd gevoerd over de WOZ waarde, die werd in onze ogen veel te hoog ingeschat. Maar na taxatie voor de verkoop bleek ons pand nog minder waard. Wij waren dus minder rijk dan wij dachten. Bovendien had bijna niemand er belangstelling voor. Voor ons als erfgenamen niet prettig, maar het bleek voor mijn kinderen een mooie kans. Voor Max was de timing om hier iets te kopen niet ideaal. Maar Vera was inmiddels afgestudeerd als restauratiearchitect, nota bene op dit pand. Dat maakte dat we zijn gaan onderzoeken of we het pand konden verkopen aan een van de kleinkinderen. Overigens wel gewoon tegen de marktprijs. Aanpassingen Leo hielp zijn ouders in die eerste jaren met een aantal noodzakelijke aanpassingen. Er was sinds 1924 niets meer aan dit pand gebeurd. Ik heb geholpen met de aanleg van elektriciteit, water en gas. En ik heb hier en daar isolatie aangebracht. Iets te rigoureus blijkt nu, want we hebben in een paar muren een vochtprobleem. Dat wordt opgelost. Wat dat betreft had ik toch naar onze restauratiearchitect moeten luisteren. Die keek hier rond en zei: Voorzetramen ervoor en een trui aan! Plannen Max besloot met zijn Braziliaanse vriendin Gabriela de mogelijkheden te gaan verkennen om het huis te gaan kopen. Bij de overwegingen hielp het enorm dat zus Vera het pand al kende als haar broekzak. Zij wist precies wat er wel en niet mogelijk was en vooral waar de kracht van het pand in zat. Gabriela: Het was geweldig dat Vera al zoveel had nagedacht en uitgezocht. Zij was onze ogen, zij liet ons dingen zien: wat er mooi

8 8 hadden we dit allemaal niet kunnen doen. Ze hebben enorm met ons meegedacht. De financiering hebben we volledig via hen kunnen regelen. We hebben verschillende aannemers een prijs laten maken, maar we kozen niet voor de goedkoopste. We kozen voor een ZZP-er die een prijs gaf met geen-meerwerk-garantie. Bij hem hadden we een goed gevoel. Hij snapt hoe wij het willen en hij haalt er voor ieder klusje iemand bij die dat onderdeel het beste kan. Dat wil niet zeggen dat er nooit iets mis gaat, maar er valt met hem altijd wel goed over te praten. Proces Bij de restauratie van zo n pand heeft de eigenaar onvermijdelijk te maken met allerlei partijen die er iets van (mogen) vinden. Max: We vonden het belangrijk om allerlei mensen mee te nemen in het proces. Dit is een echt familieproject We hebben niet alleen de buurt geïnformeerd, maar we nodigden ook de mensen van Behoud Karakter Velp, leden van de plaatselijke Historische Kring en de monumentencommissie uit. Ook Jan Siebelink en John Jansen van Galen, beiden afkomstig uit Velp, waren aanwezig. Van Galen las het fragment voor over café Laros uit hun briefwisseling over Velp. Ook de verantwoordelijke wethouder was erbij. Dat Journalist John Jansen van Galen, geboren in Velp, noemde het café van Laros het merkwaardigste café in de merkwaardigste straat van Velp. De kracht van het café was zijn verborgen ligging. Je kon er drinken zonder betrapt te worden (...) Het was een plek voor de stille, de verstolen drinkers. De Gelderlander, 30 juli 1993 past bij deze restauratie. Vera vult aan: We laten op die manier zien aan de gemeente, aan de monumentencommissie en aan de Rijksdienst dat we enthousiast zijn over dit pand en dat we er alles aan willen doen om het zo goed mogelijk te restaureren. Dat levert veel goodwill op en medewerking om het vergunningsproces soepel te laten verlopen. Max: We overleggen vaak met elkaar over allerlei keuzes. Het is hard was en wat nog mooier kon worden. Ik durfde dit project wel aan. In Brazilië is iedereen er aan gewend om dingen zelf op te pakken. Als je iets wilt, ga je het doen. Onze Braziliaanse vrienden en familie waren meteen enthousiast over onze plannen. Mijn vader is altijd een bouwer geweest, hij bewaart alles en weet van niets iets te maken. Hij zei ook tegen mij: Je hoeft bij dat pand alleen maar gebruik te maken van de waarde die er al is. Hij vindt geschiedenis fantastisch. Brazilië heeft niet veel oude gebouwen. Niet alleen mijn vader is positief, ook mijn moeder ziet hier een uitdaging in. Zij is architect, dus zij ziet ook de kansen. Ik houd ze regelmatig op de hoogte van de vorderingen hier. Gabriela zag de uitdaging van dit project wel in. Toen moest de financiering nog geregeld worden. Max: Zonder het Restauratiefonds werken. We hebben allebei een volle werkweek en vaak zitten we dan s avonds nog uren achter de computer om dingen uit te zoeken en beslissingen te nemen. We willen niet de duurste oplossingen en dat betekent nu eenmaal dat je tijd moet steken in alternatieve oplossingen die minder kosten, maar wel mooi en duurzaam zijn. We zijn erg blij dat we Vera en haar partner Philip als architecten hebben. En we op hen kunnen rekenen voor de bouwbegeleiding. Zij zien toch dingen die aan ons voorbij zouden gaan. Zonder hen hadden wij dit nooit gedaan. Familieproject Gabriela: In december hebben we in het café een feest gegeven. De biertap is weer in gebruik, die heeft de vader van Max weer hersteld. Het was zo mooi om het zaaltje vol te zien. Zo kon ik zien hoe het ooit

9 9 was en hoe het weer kan worden. Ik wist natuurlijk al hoe belangrijk dit huis was voor de familie. Maar toen we vorig jaar meededen aan de Open Monumentendag, ontdekte ik dat heel veel mensen in Velp zich betrokken voelen bij dit pand. Er kwamen wel 400 mensen kijken! Ik zie voor mijzelf de waarde van dit pand, maar ik vind het ook fijn dat ik nu in Nederland op deze manier waarde kan toevoegen. Leo: Het is bijzonder dat Max en Vera dit samen kunnen doen en ook mooi om te zien hoe Gabriela er met haar achtergrond en familie helemaal in past. Ook Philip, de vriend van Vera draagt als architect natuurlijk zijn steentje bij. En op bepaalde dagen verzorgt Jolien de catering, zo wordt het een echt familieproject. n tips van Max en Gabriela Ga met een aannemer in zee waar je een goed gevoel bij hebt, daarbij is een geen-meerwerk-garantie belangrijker dan een lage prijs. De aannemer moet passen bij jouw manier van denken. Laat de bouwbegeleiding doen door een restauratiearchitect, die ziet veel meer dan jijzelf. Het scheelt enorm veel zorgen en de contacten met de overheid worden positief en constructief. Wees niet bang om een project op te pakken, maar durf, net als de Brazilianen!

10 10 berichten 40 jaar Monumentenwacht Op de Restauratiebeurs werd geproost op het 40-jarig bestaan van de Monumentenwacht. Pieter Siebinga, directeur Nationaal Restauratiefonds, kreeg ter gelegenheid hiervan het boek Monumenten onderhouden overhandigd door Fred Vos, directeur Monumentenwacht. Aan de belangrijkste doelstelling van de Monumentenwacht is de afgelopen vier decennia niets veranderd. Door regelmatige inspecties aan monumenten worden (aankomende) gebreken tijdig gesignaleerd en eigenaren en beheerders geadviseerd. Klein onderhouds- en herstelwerk voeren zij zelf uit. Sterke groei In de afgelopen veertig jaar is de Monumentenwacht sterk gegroeid. Waren er in mei 1973 ongeveer 35 abonnees, in 2013 staat de teller al op Bij de start moesten twee monumentwachters de klus klaren, nu zijn er meer dan 125 wachters in dienst. Er worden jaarlijks inspecties uitgevoerd. Getallen om trots op te zijn dus. Het Restauratiefonds wil de Monumentenwacht dan ook van harte feliciteren. Meer weten over de Monumentenwacht? Ga naar n De Belastingdienst vraagt het Restauratiefonds gegevens door te geven De term zegt u misschien niets, maar alle banken in Nederland hebben ermee te maken, renterenseignering. Een verplichte opgave aan de fiscus over de spaartegoeden en leningen van klanten. Eind 2011 verzocht de Belastingdienst ook het Restauratiefonds om saldi- en rentegegevens aan te leveren. Aangifte De gegevens die de Belastingdienst krijgt van verschillende instanties, zoals uw werkgever, uitkeringsinstantie, gemeente of bank, worden gebruikt bij uw vooraf ingevulde aangifte. Er worden dan alvast zo veel mogelijk gegevens ingevuld in uw digitale aangifte. Denk aan gegevens over loon, de WOZ-waarde van uw huis, banksaldi- en spaartegoeden en leningen. Als u gebruik maakt van de vooraf ingevulde aangifte, controleer de gegevens dan goed. Mocht u vragen hebben over de gegevens van het Restauratiefonds, dan kunt u contact met ons opnemen. Afdeling Binnendienst telefoonnummer (033) n

11 11 Jaarverslag 2012 beschikbaar Het financiële jaarverslag van het Restauratiefonds over het jaar 2012 is beschikbaar. Een jaar waarin het Restauratiefonds weer een belangrijke rol heeft vervuld in de monumentenwereld. Daar zijn we trots op, want daarmee leveren wij een belangrijke bijdrage aan het in stand houden van monumenten. Mooie succesvolle restauraties mede mogelijk gemaakt door het Restauratiefonds. Het jaarverslag kunt u downloaden op onze website Wilt u meer informatie? Neem contact met de afdeling Marketing & Communicatie via telefoonnummer (033) Btw-verlaging in woningmarktakkoord Als onderdeel van het woningmarktakkoord heeft het Ministerie van Financiën op 28 februari 2013 besloten het btw-tarief in Nederland te verlagen van 21% naar 6%. Dit geldt met ingang van 1 maart 2013 tot 1 maart 2014 op arbeidskosten bij renovatie, herstel en tuinonderhoud van woningen in de bestaande bouw. Het vernieuwen, vergroten, herstellen of vervangen en onderhouden van (delen van) woningen ouder dan twee jaar, vallen onder deze regeling. Daarnaast bevat het besluit nog een aantal specifieke goedkeuringen. Omdat dit mogelijk tot vragen kan leiden, is er een speciaal document gemaakt met vragen en antwoorden. Vragen Wilt u bijvoorbeeld weten of het verlaagde btw-tarief ook geldt voor het maken van een ontwerp, het aanbrengen van tuinhekken, bodemonderzoek of kostenadvisering? Op Monumenten.nl vindt u een groot aantal vragen en antwoorden over de tijdelijke btw-verlaging. Kijk op n

12 12 uw straat op de kaart Hof Meermansburg: rust in de binnenstad Tussen 1680 en 1683 werd in Leiden in opdracht van Maarten Meerman en zijn vrouw Helena Verburg een hofje gebouwd: Hof Meermansburg. Bedoeld voor eerbare, nugtere weduwen ofte vrouwspersonen. Het is met dertig woningen het grootste hofje in Leiden. We spreken met een aantal betrokkenen. Eli de Graaf woont sinds 28 jaar in de portierswoning, meteen bij de ingang van het hofje. Dit huis werd door de familie Meerman gebruikt voor het ontvangen van gasten, pas later werd het de beheerderwoning. Ik heb hier in het hofje als portier een aantal taken. Ik moet bijvoorbeeld het gras maaien, sneeuw ruimen, storingen melden en de poort schoonhouden. Vroeger was ik ook verantwoordelijk voor het sluiten van de poort, maar dat gaat nu met een automatische tijdklok. Bewoners hebben een sleutel, maar buitenstaanders kunnen na tien uur s avonds niet meer zomaar naar binnen. In de regels van vroeger staat ook nog dat de portier verplicht was om alle bewoners iedere dag twee bier aan te reiken. Maar dat is inmiddels uit mijn taakomschrijving gehaald. Ik houd de boel een beetje in de gaten, maar ik wil natuurlijk geen politieagent zijn. Ik blijf ook gewoon een bewoner van het hofje. Rust en stilte Sasja Telders kwam in 1989 in het hofje wonen. Ik woonde hiervoor in een 17e-eeuws huis in Leiden. Toen ik hier naartoe verhuisde vond ik het eerst wel wat klein, maar ik geniet van de rust en van de sfeer van het oude. Ik vind het hier heerlijk. Sinds januari wordt de rust ernstig verstoord door de verbouwing, maar ik klaag er niet over, ik weet heel goed wat restaureren is. Ik moest er wel aan wennen dat ik niet meer in een straat woonde en dat de poort om tien uur s avonds dicht gaat. Ook Eli moest wennen. Ik woonde hiervoor in een

13 13 Niks is routine, alles is een uitdaging In uw straat op de kaart spreken we met bewoners van Hof Meermansburg in Leiden, een typisch 17e-eeuws hofje dat nu in de steigers staat en eind van dit jaar weer in topconditie is. drukke buurt, middenin het centrum. Ik had een koffiewinkel in de Pieterswijk. Daardoor was ik gewend aan het voortdurende geluid van het verkeer. Toen ik hier net woonde, liep ik zo nu en dan de poort uit. Dan was ik opgelucht om te ontdekken dat de wereld buiten het hofje nog gewoon bestond. Ballotage Het Hof Meermansburg is het eigendom van een stichting. In het stichtingsbestuur zitten regenten, die optreden als huisbaas van de bewoners van het hofje. De regenten bepalen ook wie er in het hofje kunnen gaan wonen. Rudi van Maanen is een van de regenten. Hij is secretaris van het bestuur en in die rol heeft hij ook te maken met de inschrijvingen: Ik bezoek mensen die hier willen wonen altijd. Ik krijg dan een indruk van hoe ze wonen, wat voor mensen het zijn. Als ik denk dat ze hier niet passen, dan zeg ik dat ook en dan gaat het niet door. Dat gebeurt maar zelden hoor. Ik spreek altijd met mensen het huishoudelijk reglement door. Zo mogen hier geen huisdieren gehouden worden, tenzij er een speciaal verzoek voor is ingediend. Er zijn wel mensen met een kat, maar die mag niet naar buiten. Eli is blij met de ballotage door de regenten: We hebben gehoord dat de gemeente van die ballotage af wil. Maar wij vinden het juist wel goed dat eerst gekeken wordt naar de persoon. Je moet hier meer rekening houden met elkaar dan in een gewone woonwijk. Het is hier gehoriger en je ziet best veel van elkaar. We zijn wat meer op elkaar aangewezen dan in een flatgebouw. Dat moet wel bij je passen. Maar eerlijk is eerlijk: in de dertig jaar dat ik hier woon is het misschien een keer of drie voorgekomen dat iemand hier niet zo paste. Ook Sasja heeft gemerkt dat het fijn is dat je een beetje invloed kunt hebben op wie er in het hofje komt wonen. De muren laten niet alleen geluid door. Van een vroegere buurvrouw heb ik last gehad, omdat ze rookte. De rook kwam door allerlei kieren mijn huis binnen. Toen zij verhuisde heb ik om een niet-roker gevraagd. En dat viel te regelen. Eli heeft gemerkt dat de populatie in het hofje wel met haar tijd is meegegaan. Er is veel veranderd. Vroeger waren deze huisjes een soort pensioenvoorziening voor dames van onbesproken gedrag. Inmiddels wonen hier allemaal gewone mensen: gemiddeld wat jonger dan de oorspronkelijke bewoonsters en zeer gemêleerd. Abelkader Benali heeft hier nog gewoond.

14 14 Moderne tijden De tijd staat in het hofje niet helemaal stil. In 1850 kregen de bewoners gasverlichting en in 1892 waterleiding. Vanaf 1910 was er telefoon en rond 1917 deed de elektrische verlichting haar intrede. Een decennium later werden de gemeenschappelijke privaten vervangen door een toilet in ieder huis. En eind jaren zeventig kregen de bewoners een echte badkamer. Bezoekers Rudi van Maanen heeft als regent een visie op de plek van het hofje in de stad. Ik ben al jaren nauw betrokken bij de Leidse geschiedenis, daar is dit hofje onlosmakelijk mee verbonden. Als stichtingsbestuur vinden wij twee dingen belangrijk voor het hofje: de mensen moeten er prettig kunnen wonen èn het moet een goed toegankelijk monument in de stad zijn. Sasja: Wat bezoekers betreft is het wel een beetje zoeken naar de balans. Wij vinden dat het hofje een sieraad is voor de stad, mensen moeten het kunnen bekijken. Maar het moet ook weer niet Volendam worden. Het kan hier soms heel druk zijn. Eli vindt dat het met die bezoekers nog wel meevalt. Er komt toch een speciaal publiek naar het hofje toe, mensen die respect hebben voor historie. Dus veel last heb je er niet van. Wat lastiger zijn de bezoekers van de regentenkamer. Deze zaal, waar vroeger de regenten vergaderden, wordt door de stichting verhuurd. Nu vinden er regelmatig trouwfeesten plaats. Daar kleeft wat Sasja betreft een bezwaar aan. Van die bruiloftgasten hebben wij nogal eens overlast te verduren. Dan staan er beschonken mensen s avonds laat in onze tuin. Het bewonen en onderhouden van een hofje blijft balanceren. Rudi van Maanen Renovatie Sinds midden vorig jaar wordt er op het hofje hard gewerkt. Rudi: De renovatie was hard nodig. We hebben via het Restauratiefonds een laagrentende lening kunnen krijgen. Daarnaast hebben we voor het schilderwerk een subsidie gekregen van de gemeente Leiden.

15 15 De stad wil de historische kleuren weer terugbrengen in de stad. Het hofje kleurt nu ook weer, zoals dat in vroeger tijden moet zijn geweest. Voor de bewoners was de nieuwe kleurstelling wel even wennen. Eli: Ik kijk hier al 28 jaar rond en was natuurlijk die oude kleuren gewend. Maar inmiddels vind ik die nieuwe kleuren warmer en beter passen bij het hofje. Ook Sasja is tevreden. Ik vind de nieuwe kleuren prachtig! Het lijkt wel of deze kleuren in de mode zijn, je ziet het nu overal in de stad. Maar ik begrijp dat het historisch onderbouwd modebewustzijn is. Het hofje is een sieraad voor de stad Architect Paulina Buring treedt namens de regenten op als opzichter op de bouw. Het is de bedoeling dat we eind 2013 klaar zijn. De lange winter hield ons nogal op, met name de schilders hadden hier last van. Een lange kant van het hofje is inmiddels klaar. Al het schilderwerk is af in de nieuwe kleur en de daken zijn opnieuw gelegd. De helft van de pannen moest vervangen worden, we hadden maar op een vervanging van tien procent gerekend. Dat was een tegenvaller. Gelukkig konden we een partij oude pannen opkopen. Niet alleen het aantal te vervangen dakpannen viel tegen. Paulina: Voor we de restauratie begonnen is één huis onderzocht, om een beeld te krijgen wat er nodig was om het hof weer in conditie te krijgen. Dat onderzoek was achteraf bezien niet representatief voor het geheel. We moesten bijvoorbeeld zestien ramen vervangen vanwege houtrot. Dat was een flinke tegenvaller. Sasja Telders Vakmanschap Paulina is als architect betrokken bij meerdere restauraties en dat vindt ze prettig. Deze restauraties zorgen ervoor dat oud vakmanschap behouden blijft. De aannemer is gespecialiseerd in dit soort werk. Bovendien vinden zij het belangrijk om de kennis over te dragen op jongeren. Zij werden het beste leerbedrijf van het jaar om die reden. Ik vind dat persoonlijk erg leuk van dit soort projecten. Frans Reijken Boven op een steiger staat uitvoerder Frans Reijken. Hij is al jaren in het restauratievak werkzaam en is daar nog steeds enthousiast over. Niks is routine, alles is een uitdaging, iedere dag opnieuw. Ik werk nu twintig jaar bij deze baas en ik vind het nog steeds een prachtig vak. Ik probeer dat ook over te brengen op die jonge gasten. Ik wil ze liefde voor het vak bijbrengen en mijn kennis doorgeven, dat is toch eigenlijk waar het om draait in het leven. Ik wil dat ze oog krijgen voor het totaalplaatje. Daarom zet ik ze eerst een hele dag in de bouwkeet en zeg dan: Ga jij eerst maar eens lezen over wat dit hofje betekent heeft in de geschiedenis. Op die manier krijgen ze liefde voor het gebouw. En vervolgens laat ik ze meedenken over oplossingen. n Wonen in een hofje is bijzonder Je woont in geschiedenis: de huizen hebben sfeer en het is een oase middenin de stad. Die rust, daar moet je mee om weten te gaan. Tegelijkertijd is het ook wel eens druk met bezoekers die de oase wel eens willen bekijken. Ook dit hoort bij het wonen in een hofje. Je moet rekening houden met elkaar in een hofje, je bent meer op elkaar aangewezen dan bijvoorbeeld in een flat. Tegelijkertijd is dit ook de charme ervan.

16 16 TIPS Voorbeelden van herbestemming Het Nationaal Programma Herbestemming stimuleert sinds 2010 het herbestemmen van karakteristiek vastgoed. De afgelopen jaren hebben veel kerken, boerderijen, fabrieksgebouwen, watertorens et cetera een nieuwe bestemming gekregen. De kennis die bij dit soort grote projecten wordt opgedaan over herbestemmen komt samen op een online kennisbank. Westergasfabriek Misschien kent u de Westergasfabriek in Amsterdam, een van de meest bekende herbestemmingsprojecten van Nederland. Na de sluiting van de fabriek bleef een zwaar vervuild terrein achter, waar niet gemakkelijk een nieuwe bestemming voor gevonden werd. Toch heeft de Westergasfabriek zich ontwikkeld tot een van de belangrijkste culturele plekken in Amsterdam. Aan het bloeiende cultuurpark dat de Westergasfabriek nu is, ging een langdurig en complex proces vooraf. Meer lezen over onder andere de aanpak en de financiering van dit of een ander herbestemmingsproject kan in de online kennisbank. Kijk op n Extra aflossen op uw hypotheek bij het Restauratiefonds Woningbezitters losten de eerste maanden van tot 50 procent extra af op hun hypotheek. We zijn ons veel bewuster geworden van onze schuld. Daarnaast staan steeds meer huizen onder water ; de hypotheekschuld is dan hoger dan de waarde van de woning. Soms kan het een verstandig idee zijn om af te lossen op uw hypotheek. Op marktconforme leningen mag u, zonder boete, per kalenderjaar 10 procent van de oorspronkelijke hoofdsom aflossen. Extra informatie Om u zo goed mogelijk te informeren over het extra aflossen op uw hypotheek bij het Restauratiefonds, hebben we een speciale pagina gemaakt op onze website. Ga naar n Gidsen Rijksdienst voor Cultureel erfgoed Op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed staan diverse gidsen die digitaal beschikbaar zijn voor iedereen. Misschien denkt u wel aan het plaatsen van zonwering op uw historische pand. Wat mag dan wel en niet? De gids maakt u hierin wegwijs. Passende oplossing Soms heeft een historisch gebouw van oudsher geen voorzieningen voor zonwering. Toch kan zonwering voorkomen dat het te warm wordt binnen of dat het interieur verkleurd. Door slim om te gaan met daglicht kan zelfs op elektriciteit worden bespaard. In de gids leest u niet alleen over zonwering van na de Tweede Wereldoorlog, ook komt de moderne zonwering aan bod. Er is voor bijna voor elk raam een passende oplossing. Meer weten over zonwering voor uw pand? Kijk op n

17 Kennismaken met 17 Margriet Boer Ik wil verrassen Margriet werkt sinds 1 december 2012 op de afdeling Marketing & Communicatie. Als communicatieadviseur brengt en houdt zij het verhaal van het Restauratiefonds onder de aandacht. In elk nummer van InDetail neemt een medewerker van Nationaal Restauratiefonds plaats op de bank om te vertellen wat hem of haar bezighoudt, drijft en motiveert. Van strategie tot boodschap naar de diverse doelgroepen: het wordt allemaal uitgedacht en tot stand gebracht op de afdeling Marketing & Communicatie. Aan Margriet de taak om - samen met haar collega s - het verhaal van het Restauratiefonds helder vorm te geven en er mee naar buiten te gaan. Creativiteit Concreet betekent dit dat zij zich bezighoudt met alle uitingen van het Restauratiefonds. Denk daarbij aan bijeenkomsten, beurzen, het jaarverslag, maar bijvoorbeeld ook InDetail. Heel breed dus. En voor zover ik weet, komt onze boodschap al goed over en is onze naamsbekendheid binnen de doelgroepen erg hoog. Maar we willen het natuurlijk nog beter doen. Die handschoen pakt Margriet met bijzonder veel plezier op. Ik heb het altijd een uitdaging gevonden om complexe materie helder en toegankelijk te maken. Daarbij wil ik verrassen en ik denk dat ik, wat dat betreft, in deze baan een hoop creativiteit kwijt kan. Ondernemer Gelukkig is Margriet hiervoor uit het goede hout gesneden. Na haar studie Communicatie- en Informatiewetenschappen in Groningen heeft ze haar sporen al ruim verdiend bij de Rabobank. Daar deed ik de marketingcommunicatie naar de zakelijke markt in Salland. Ik richtte me daarbij onder andere op de startende ondernemer. Dat lijkt iets totaal anders maar de overstap naar het Restauratiefonds was voor haar kleiner dan het in eerste instantie lijkt: Het grappige is namelijk dat je als eigenaar van een monument ook een soort ondernemer moet zijn. Het proces dat je moet doorlopen als monumenteneigenaar lijkt op dat van een startende ondernemer. Achter elk monumentaal geveltje zit een heel verhaal Verhaal Toch is er ook een hele nieuwe wereld voor Margriet opengegaan: Zoals veel mensen, was ik zelf niet zo bekend met de monumentenwereld. Maar net als iedereen hield ik al wel van mooie oude binnensteden. Zelf kom ik uit Utrecht. Het is altijd weer verbazingwekkend wat een oude stad aan sfeer en warmte uitstraalt. Ze vervolgt: Maar wat het Restauratiefonds allemaal doet en bijdraagt aan de instandhouding en de financiering ervan, dat wist ik niet. Achter elk monumentaal geveltje zit bij wijze van spreken een heel verhaal. Niet alleen over een restauratie en geld, maar vooral ook over de droom van de eigenaar. Die droom is wat werken bij het Restauratiefonds voor Margriet zo bijzonder maakt: Dat merk ik ook aan mijn collega s. Zij staan volledig achter de doelgroep en hebben dezelfde gedrevenheid en passie om die droom van de eigenaar te realiseren. n

18 18 onderwerp voor en na restauratie Een burgemeestersvilla waar alle puzzelstukjes op z n plek vallen Mark Pijning en Agnes Pijning-Spierings kochten vijf jaar geleden de voormalige ambtswoning die burgemeester Sutorius in 1936 liet bouwen door architect J. de Lint. Het koppel puzzelde op basis van het oorspronkelijke bestek, de plattegronden en verhalen van de kleindochter van Sutorius het oorspronkelijke uiterlijk van hun villa bij elkaar. Ze herstelden deze burgemeesterswoning in oorspronkelijke staat. Ik hou ontzettend van oude dingen en verzamel al van kleins af aan kunst en antiek. Zo liep ik vroeger op Koninginnedag al om half zes in de ochtend rond in Amsterdam. Ik viste de beste voorwerpen bij de kramen vandaan, voordat handelaren er hun oog op lieten vallen, vertelt Mark Pijning. Geen wonder dat de keuze van hem en zijn echtgenote Agnes op een woning met historie en uitstraling viel. Het leukste aan de restauratie vond ik het uitzoekwerk: hoe zag het huis er oorspronkelijk uit, hoe werd het gebruikt, wie woonden er en waarom hebben ze het huis op deze manier gebouwd? Voor het zover was, hebben Mark en Agnes een lange zoektocht gemaakt. Ruim twaalf jaar hebben we gezocht. Met ieder huis dat we bezichtigden, was wel iets aan de hand. Dan was de ligging niet

19 19 We zijn stabiel en positief, maar tegen het eind van de restauratie liepen we toch op ons tandvlees Mark en Agnes, dol op alles dat historie bevat, vonden hun ideale woning in de Bredase burgemeestersvilla. Ze investeerden fors in de restauratie en renovatie. Puur vanuit toewijding: We hebben het niet gedaan vanuit winstoogmerk. gunstig, de buurt niet geschikt, het uitzicht niet goed, de tuin te klein of het huis was van binnen niet mooi, zegt Mark. Wat voor ons voorop stond, was dat ons toekomstige huis smoel moest hebben. En dat heeft deze woning. Bovendien is de ruimte achter het huis geweldig. Ik weet nog dat we met de makelaar langs de woning naar de achtertuin liepen. We keken elkaar aan en probeerden ons enthousiasme te verbergen tegenover de makelaar. Ondanks dat het liefde op het eerste gezicht was, zagen Mark en Agnes ook direct dat het veel werk zou vergen om van de gedateerde woning een comfortabel woonhuis te maken. Toch konden we daar doorheen kijken. Het grote voordeel was dat eerdere bewoners weinig destructieve wijzigingen in de bouw hadden aangebracht. Of onderdelen waren nog in oorspronkelijke staat, of we konden met aanpassingen het originele uiterlijk terughalen. En, nog een voordeel, de woning bood 275 vierkante meter woonoppervlak met een grondplan gericht op het zuiden en vierkante meter grond rondom met een prachtig volgroeide tuin. Ideaal voor onze twee kinderen van 3 en 9 jaar en de familieleden en vrienden die we geregeld over de vloer hebben. De droom kon alleen werkelijkheid worden als de twee ook met het kostenplaatje uit de voeten konden. Daar waren we ons wel van bewust. We hebben voorafgaand aan de koop een uitgebreide inventarisatie van de kosten gedaan. Doe je dat niet, dan loop je het risico dat je in een later stadium spaak loopt. Je hoort wel verhalen van mensen die aan zo n project ten onder gaan. Een klein halfjaar na de eerste bezichtiging werd in oktober 2007 het koopcontract getekend. Ruim drie jaar later, in december 2010, namen Mark, Agnes en de kinderen hun intrek in de voormalige burgemeesterswoning. Uit haar anekdotes blijkt dat haar grootmoeder, de vrouw van de burgemeester, een flinke vinger in de pap had bij het bepalen van het uiterlijk van de ambtelijke woning. Haar grootmoeder wilde een Engels landhuis, vertelde ze ons. Daarom heeft de villa een rieten kap en een erker aan de voorkant. De villa is hoofdzakelijk strak en voor die tijd modern vormgegeven, naar de bouwstijl van de nieuwe zakelijkheid. Burgemeestersvrouw heeft vinger in de pap Voor het vormgeven van de restauratieplannen maakte het koppel veel gebruik van informatie uit gemeentelijke archieven, zoals het oude bestek en de bouwtekeningen. Daarnaast had de kleindochter van burgemeester Sutorius, die de woning in 1936 liet bouwen, een schat aan informatie. Een van de leden van de monumentencommissie van de gemeente Breda kent deze mevrouw Gaillard-Sutorius en heeft haar aan ons voorgesteld. Fantastisch natuurlijk, want zij kon de meest persoonlijke verhalen vertellen over de burgemeester en zijn vrouw. Villadorp Princenhage Tot 1942 was de plek waar Mark en Agnes nu wonen nog geen onderdeel van Breda. Het betrof een zelfstandige gemeente: Princenhage, in de geschiedenisboeken ook wel terug te vinden als een waar villadorp. Wonen op het platteland was een voorrecht, wat te zien is aan het boerderijachtige karakter van veel villa s uit die tijd.

20 20 Het resultaat is een villa met zowel klassieke als moderne elementen, gecombineerd met typische villakenmerken, zoals schoorstenen, de rieten kap, de erker, ramen die kunnen worden afgesloten met luiken en een dienstingang. Van binnen is het huis sober. Wij vroegen ons af waarom eerdere bewoners de deuren hadden afgetimmerd met Wij hebben niets aan het toeval overgelaten vlakke platen en waren erg verrast toen bleek dat ze altijd glad geweest waren. Geen paneeldeuren, maar een strakke afwerking. Lang woonden Sutorius en zijn vrouw niet in het zo zorgvuldig ontworpen huis. Mevrouw Sutorius overleed in Haar man vertrok in 1942 naar Nijmegen. Aanleiding voor zijn verhuizing was het feit dat het tot die tijd zelfstandige dorp Princenhage werd overgenomen door de stad Breda. Niets aan het toeval overlaten Door de decennia heen werd niet bijzonder veel aan het onderhoud van de woning gedaan. Wij troffen het in 2007 aan als een oudemensen-huis, zegt Mark. We hadden de kachel aan kunnen zetten en er kunnen gaan wonen. Dat wilden we echter niet doen. De restauratie en renovatie waren tweeledig: we wilden het huis zo veel mogelijk naar de originele staat terugbrengen en wilden dat de villa het wooncomfort zou bieden dat bij een dergelijke woning hoort. De lijst met adviseurs die het echtpaar aantrok is lang. Van architect tot restauratieadviseur en van beveiligingsinstallatiebedrijf tot rietdekker. Zo n twintig verschillende partijen droegen letterlijk en figuurlijk hun steentje bij aan de realisatie van de droom van Mark en Agnes. De voorbereidingen vroegen maar liefst twee jaar tijd. We hebben alles tot in de puntjes uitgezocht en uitgedacht. Alles hebben we vastgelegd in vele bestekken en overeenkomsten. We hebben dankzij deze zorgvuldige voorbereiding dan ook vrijwel geen faalkosten of onaangename verrassingen gehad. We hebben niets aan het toeval overgelaten. We hebben alles laten strippen. Alleen dan kun je zien of alles in orde is. Zijn de kozijnen niet rot, zijn de balken en vloeren in orde, ga zo maar door. Niet van echt te onderscheiden Het meest content zijn Mark en Agnes met de bijzondere details die ze op zo n manier hebben hersteld en vervangen dat het haast niet van echt te onderscheiden is. Neem de nieuw opgetrokken buitenmuur ter hoogte van de keuken, bijkeuken en eetkamer, die in de jaren zestig was uitgebouwd. Wij wilden dit deel van de buitengevel vormgeven alsof J. de Lint deze had ontworpen. Problematisch was het vinden van de juiste gevelklinkers. De afmetingen weken bijvoorbeeld af van die van het Hilversumse formaat en ze zijn uitgevoerd in een gele en zwarte kleur. Omdat deze stenen nergens verkrijgbaar waren, hebben wij de nieuwe stenen laten bakken. Qua maat, kleur en profiel komen ze precies overeen met de originele stenen. Bij de overdracht van de woning misten Mark en Agnes een markant detail: het balkon aan de achterzijde. De vorige bewoners hadden het er simpelweg afgezaagd, zegt Agnes. Waarschijnlijk waren de balken verrot en was afzagen de gemakkelijkste oplossing. Het was een hele puzzel voor de constructeur om een nieuwe draagconstructie te

21 21 ontwerpen zonder dat deze voor het oog zichtbaar zou worden. Wij wilden bijvoorbeeld geen verlaagd plafond. Uiteindelijk heeft hij een oplossing gevonden. Met een balkenconstructie en speciale stalen strips kon er weer een balkon aan worden bevestigd. Het voldoet aan de constructieve eisen en de nieuwe draagconstructie is nergens zichtbaar. Trots is Mark op de glas-in-loodramen van dubbel glas. We wilden het oorspronkelijke glas-in-lood terugbrengen, maar dan wel met isolatiewaarde. Meestal wordt aan die wens gehoor gegeven door het glas-in-lood ertussen te plaatsen of een voorzetraam te gebruiken. Dat vinden wij niet mooi en bij een voorzetraam krijg je last van vocht. We ontdekten een man die een zelf ontwikkelde techniek bij zijn villa in Wassenaar had toegepast. Het resultaat is prachtig. Het buitenste blad is van zogenoemd getrokken glas, met aan beide kanten loodband erop geplakt en gesoldeerd. Daar ligt een tweede blad van float-glas tegenaan. Op de proef gesteld Het complete proces heeft de zenuwstelsels van Mark en Agnes op de proef gesteld. We zijn redelijk stabiel en zijn positief ingesteld, maar tegen het eind van de renovatie en restauratie liepen we toch wel op ons tandvlees. Ik kan me nu ook echt voorstellen dat hier relaties op stuk lopen, zegt Mark. Het grote voordeel was dat ik op het eind zwanger was, zegt Agnes vrolijk. Voordeel? Ja, antwoordt ze lachend, tijdens mijn verlof kon ik mooi kijken of de aannemers het werk goed deden en of alles liep zoals gepland. Zonder de monumentale status was het Mark en Agnes financieel niet gelukt om het project op deze wijze te voltooien. Dat is een van de redenen dat we hebben gevraagd of de villa op de gemeentelijke monumentenlijst mocht komen. Dat verzoek is, na een uitgebreide externe cultuurhistorische waardering van de villa, ingewilligd. We hebben van de gemeente Breda en de Provincie Noord-Brabant subsidie gekregen. Daarnaast hebben we via Nationaal Restauratiefonds een lening met lage rente kunnen afsluiten. Zonder al die financiële regelingen hadden we de villa niet zo volledig en kwalitatief op hoog niveau kunnen aanpakken, zoals we dat nu hebben gedaan. n Tips van de bewoners Investeer van begin af aan tijd en energie in een goede band met de gemeente en vraag hen duidelijk wat wel en niet mag. Dat scheelt tijd tijdens het daadwerkelijke traject. Bepaal wat je meteen gedaan wilt hebben en wat kan wachten. Wij deden alles in één keer. Dat vroeg veel tijd en energie. Kies pas voor een huis wanneer je er zeker van bent dat het aan al je eisen voldoet. In renovatie en restauratie kun je investeren, maar de ligging en omgeving verander je niet.

22 22 monumenten zijn leuk! Posteractie Open Monumentendag 2013 belang voor het behoud van duizenden monumenten in Nederland. Laat zien dat uw monument open is Net als vorig jaar organiseert het Restauratiefonds een posteractie waarmee trotse monumenteigenaren of beheerders de openstelling van hun monument kunnen aankondigen. Het succes van vorig jaar heeft er voor gezorgd dat het dit jaar een landelijke actie wordt. Dus nog meer mensen die hun hart voor monumenten kenbaar kunnen maken! Medio juni wordt de site al geopend en kunnen de posters besteld worden. De posters worden vanaf augustus wekelijks uitgeleverd. Open Monumentendag is in de afgelopen 25 jaar uitgegroeid tot één van de grootste culturele evenementen van Nederland. De afgelopen keer waren er zo n bezoekers. Het Restauratiefonds geeft dit evenement, de monumenten en hun eigenaren extra aandacht. Monument-eigenaren zijn een belangrijke schakel bij het in stand houden van monumenten. De liefde en passie waarmee eigenaren zich inzetten is van groot Vorig jaar is aan onze oproep om posters te maken flink gehoor gegeven. Dit jaar roepen we nog meer monumenteigenaren op om gebruik te maken van de posteractie. Zo delen wij gezamenlijk ons hart voor monumenten met duizenden anderen. Samen laten we zien hoe belangrijk het behoud van ons erfgoed is. n Bron: Ido Boltendal Start van een schatrijk verleden: Schatkamer Domplein II Na 5 jaar van intensieve voorbereiding was het dan zover. Op 16 mei werd de start van de opgraving officieel gevierd met alle betrokkenen die Domplein II naar dit startpunt hebben gebracht. Het Restauratiefonds is ook betrokken bij dit unieke project. Schatkamer Domplein II midden op - of beter - midden onder het Domplein wordt een educatief publiekscentrum. Het komt te liggen op de plek waar een tornado op 1 augustus 1674 het middenschip van de gotische Dom wegvaagde. In 1949 zijn door de Groningse archeoloog A.E. van Giffen twee grote werkputten (XIX en XX) uitgegraven. Die putten vormen samen - eenmaal opnieuw opgegraven - het uitgangspunt voor het beoogde centrum. In 2014 openen de deuren van schatkamer II, maar voor die tijd is de opgraving in het hart van Utrecht op verschillende manieren te volgen. Kijk op n

23 23 Win kaarten voor Kasteel de Haar COLUMN verzekeren is geen bijzaak Een monument bezitten, daar kun je trots op zijn. Zeker als het monument er na een restauratie weer helemaal fraai bij staat. Toch zijn dit soort oude panden ook kwetsbaar. Denk maar eens aan brand. De prachtige houten balken en riet gedekte kappen vatten makkelijk vlam. Een aantal keer per jaar worden wij gebeld door een hele verdrietige eigenaar. Er was niets meer te redden, zelfs mijn trouwfoto s zijn verloren gegaan. Deze boodschap heeft naast emotionele ook nogal wat financiële consequenties. Hoe zit het met de verzekering? Wat is de herbouwwaarde? Is er sprake van geheel of gedeeltelijke schade? Heeft de verzekeraar rekening gehouden met hogere kosten omdat het een monument is? We spreken nogal eens eigenaren die onderverzekerd zijn. De eigenaar is op zoek naar extra geld, omdat de verzekeringspenningen onvoldoende zijn om de schade te vergoeden. Wist u al dat het Restauratiefonds een fanpage heeft op Facebook? Facebook is met 5 miljoen actieve leden de op één na grootste en snelst groeiende social community van Nederland. Met grote regelmaat plaatsen wij berichtjes op onze fanpage. Naast belangrijk nieuws vindt u er bijzonder archiefmateriaal, zoals foto s en tekeningen van aansprekende monumenten en kunt u meedoen aan leuke acties. Iedereen met een Facebook-profiel kan berichtjes plaatsen op ons prikbord. Vragen, tips, verzoeken: wij reageren zo snel mogelijk. Wij zijn altijd benieuwd naar uw (restauratie)ervaringen, anekdotes en foto s. Vind ik leuk Ga naar klik op Vind ik leuk en ontvang 2 kaarten voor Kasteel de Haar (op=op). De kaart geeft recht op een kasteelrondleiding, koffie met appelgebak en u parkeert gratis*. Winnaars van de actie worden bekend gemaakt via Facebook. *Geldig tot uiterlijk 20 december Kaarten zijn niet geldig tijdens feestdagen en evenementen. Vooraf reserveren is noodzakelijk. n Extra aandacht Kijk daarom goed naar uw verzekering. Niet alleen bij de aankoop, ook na restauratie. Laat de verzekeraar weten dat het om een monument gaat. De verzekeraar kan een clausule opnemen, zodat de eventuele hogere herstelkosten door de monumentale status, ook gedekt zijn. Zorg ook voor een juiste bepaling van de herbouwwaarde. Vaak zal een gedetailleerd taxatierapport nodig zijn. Ga niet zomaar uit van een standaard bepaling van de herbouwwaarde op basis van m 3. Bij een monument is er dan een te groot risico op onderverzekering.

24 24 openbaar monument Driehonderd jaar oud is de monumentale boerderij in de pittoreske Ginderdoorstraat in Chaam. Al bijna de helft van die tijd is zij in het bezit van de familie Schoenmakers. Ton Schoenmakers - vierde generatie - bracht de boerderij terug in originele staat. De koeienstallen transformeerde hij tot een bedrijfsruimte met een bierbrouwerij en café Toontje Schoen. Bier brouwen in de koeienstal Een en al groen en ruimte en hier en daar een boerderij. De mensen die er lopen en fietsen, zijn veelal gelokt door de wandel- en fietspaden en de sereniteit. Dit is de omgeving waarin het gemeentelijk monument in het Brabantse Chaam (spreek uit: Kaam) te vinden is. Alleen de goede conditie van het hout en het rieten dak verraden dat het gebouw recent onder handen is genomen. Qua stijl is er geen twijfel mogelijk: het betreft een boerderij van omstreeks Het gebouw heeft ruim drie eeuwen overleefd en wordt sinds 2012 door Ton en Marianne Schoenmakers en hun drie kinderen Toon, Karen en Jan bewoond. Ton Schoenmakers is de vierde generatie in de familie, die sinds 1885 de boerderij in bezit heeft. In de familie houden Tons broer Johan nam in 2000 de boerderij over van hun vader. Hij bleef echter niet lang in Chaam werken. Al sinds het eind van de jaren tachtig was er sprake van dat een groot deel van de grond die bij de boerderij hoorde, moest worden teruggegeven aan de natuur, vertelt Ton. In 2010 is de boerderij overgenomen door de overheid, de Dienst Landelijk Gebied. Johan is toen met zijn boerenbedrijf naar de Gelderse Achterhoek verhuisd. Voor Ton stond als een paal boven water dat het monument in de familie moest blijven. Deze plek is mijn thuis. Om het idee de boerderij terug te kopen te kunnen bekostigen, moest een bestemming voor de voormalige stallen worden gevonden. In het woongedeelte zou het gezin gaan wonen, maar de stal moest zichzelf gaan bedruipen. Brouwerij biedt oplossing Alsof het zo moest zijn, las Ton in het dagblad BN De Stem dat Dorpsbrouwerij De Pimpelmeesch een nieuw onderkomen zocht, het liefst met een authentieke uitstraling. En zo huren zij nu een groot gedeelte van de voormalige stallen. Wij hebben daardoor een vaste bron van inkomsten. Bovendien runnen wij zelf het café, dat tussen onze woning en de brouwerij in ligt. Daar schenken we het bier dat De Pimpelmeesch brouwt, Belgische Taeymans Coffee en fris en wijn. De combinatie van de verhuur aan de brouwerij en de inkomsten uit het café maakt het voor ons financieel mogelijk om hier te wonen. Voordat de brouwerij kon worden ingericht, moest de gemeente daarvoor toestemming geven. Het bestemmingsplan moest immers worden gewijzigd van agrarisch bedrijf naar horeca. Het overtuigen van de burgemeester had niet veel voeten in de aarde. Onze burgemeester is dol op streekproducten. Alphen-Chaam, de gemeente waartoe Chaam behoort, heeft zich ook aangesloten bij Cittaslow, een netwerk dat zich inzet om de kwaliteit van leven te verbeteren door het authentieke te koesteren, vertelt Ton enthousiast. Live brouwproces Het horecagedeelte is sinds begin maart geopend voor gasten. Wie het café binnenkomt, ziet door de grote glazen wand direct de glanzende ketels van de brouwerij. We brouwen, als het mogelijk is, het liefst op het moment dat het café is geopend voor publiek, zegt brouwer Ad Kusters. De gasten zien ons dan in de weer met de grote zakken mout en andere ingrediënten. Mensen inzicht geven in het brouwproces past bij het idee van plezier met bier, waar De Pimpelmeesch voor staat. Dat plezier zie je ook weer terug in onze naam: De Pimpelmeesch is een samentrekking van pimpelen en meesch, Brabants voor mens. Kortom: de borrelende mens.

Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast

Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast Donderdag 8 juli 2011 door Gemma van Winden-Tetteroo Jakob en Marja voor hun prachtig verbouwde Rechthuis. Schipluiden De zon kruipt bijna weg achter

Nadere informatie

Ik zocht een oude woning en die heb ik gevonden

Ik zocht een oude woning en die heb ik gevonden 1 kopen bestaande bouw villa nooitgedacht Een rijksmonument via Marktplaats Ik zocht een oude woning en die heb ik gevonden Het huis van Marian Sluimers stond al vijf jaar leeg toen zij het in 2009 kocht

Nadere informatie

Gemeente Moerdijk. Monumentenwijzer. Informatie over gemeentelijke monumenten

Gemeente Moerdijk. Monumentenwijzer. Informatie over gemeentelijke monumenten Gemeente Moerdijk Monumentenwijzer Informatie over gemeentelijke monumenten Inhoudsopgave Woord van de Wethouder... 3 Hoe wordt een object een gemeentelijk monument?... 5 Moet ik een vergunning aanvragen?...

Nadere informatie

Van boomgaard tot droomhuis. Binnenkijken

Van boomgaard tot droomhuis. Binnenkijken Binnenkijken Van boomgaard tot droomhuis Ruim een jaar woont Kristel van Leeuwen nu met haar gezin in hun nieuwe huis. Een bekende plek voor hen, want ze hebben eerst zes jaar in de aangrenzende boerderij

Nadere informatie

Gezelligheid op Vriezenhuis

Gezelligheid op Vriezenhuis Gezelligheid op Vriezenhuis In het natuurrijke Winterswijk Woold wonen Ineke Esselink-Prakke (70) en haar man Jan Esselink (84) op Landgoed Vriezenhuis. De voorname villa is ingericht voor logies en in

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

LANDHUIS CANTECLEER. niet recht-toe-recht-aan

LANDHUIS CANTECLEER. niet recht-toe-recht-aan LANDHUIS CANTECLEER niet recht-toe-recht-aan genomineerd voor De Wassenaarse Monumenten Prijs 2015 Dit is een uitgave ter gelegenheid van de nominatie van de Wassenaarse Monumenten Prijs 2015. Deze prijs

Nadere informatie

HER-BE-STEM-MEN. Vertrouwen in elke stap. Fotoverslag bijeenkomst 16 oktober 2014

HER-BE-STEM-MEN. Vertrouwen in elke stap. Fotoverslag bijeenkomst 16 oktober 2014 HER-BE-STEM-MEN Vertrouwen in elke stap Fotoverslag bijeenkomst 16 oktober 2014 Denken in kansen Ik nader met mijn auto de spoorwegovergang en de slagboom zakt net voor mijn neus naar beneden. Wat een

Nadere informatie

Geschakelde woning met een persoonlijke

Geschakelde woning met een persoonlijke Geschakelde woning met een persoonlijke inbreng Hans en Wilma hebben lang getwijfeld, verhuizen of verbouwen. De keuze is op het laatste gevallen. Met hulp van Het Fundament Architectuur en Slijkhuis Interieur

Nadere informatie

Zakelijk. personeelsfeesten. cursussen. lezingen. workshops. beurzen. forums. vergaderingen conferenties congressen tentoonstellingen presentaties

Zakelijk. personeelsfeesten. cursussen. lezingen. workshops. beurzen. forums. vergaderingen conferenties congressen tentoonstellingen presentaties Zakelijk RESERVERINGEN EN INFORMATIE Cultureel Centrum CONCORDIA Concordiaplein 1, 2851 VV Haastrecht M 06 53 87 35 51 of T 0182 50 22 02 grandcafe@cultureelcentrumconcordia.nl www.cultureelcentrumconcordia.nl

Nadere informatie

WETERING DUURZAAM NIEUWSBRIEF #39 6 SEPTEMBER 2013

WETERING DUURZAAM NIEUWSBRIEF #39 6 SEPTEMBER 2013 WETERING DUURZAAM NIEUWSBRIEF #39 6 SEPTEMBER 2013 VAKANTIE VOORBIJ, DUS WETERING DUURZAAM STAAT WEER IN DE STARTBLOKKEN Op deze snikhete vijfde september schrijven we de eerste Wetering Duurzaam Nieuwsbrief

Nadere informatie

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten Van de redactie Wat wonen we toch in een prachtige wijk! Ja, zult u zeggen, dat weten we wel. Maar je kijkt toch anders naar je wijk wanneer een buitenstaander, die hier nooit eerder geweest is, dat zegt.

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

Monumenten en beschermde gezichten Vergunningvrije werkzaamheden. Informatieblad

Monumenten en beschermde gezichten Vergunningvrije werkzaamheden. Informatieblad Informatieblad Monumenten en beschermde gezichten Vergunningvrije werkzaamheden Bent u eigenaar van een rijksmonument of van een pand in een beschermd stads- of dorpsgezicht? Wilt u het pand opknappen,

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Huis met vrij gevoel. binnenkijken

Huis met vrij gevoel. binnenkijken Fauteuils Heit van Piet Boon kochten de bewoners bij Baden Baden Interior in Amsterdam. De tafels zijn van Keijzer & Co, de open haard is van Boley uit Veghel. De bruin-zwarte gordijnen hebben een waxlaagje

Nadere informatie

Rotterdams Restauratiefonds 2006

Rotterdams Restauratiefonds 2006 Rotterdams Restauratiefonds 2006 2 Een stad vol bijzondere monumenten Rotterdam is rijk aan bouwwerken uit diverse periodes. Moderne architectuur en monumenten gaan daarbij hand in hand. Neem het rijksmonument

Nadere informatie

Huizen. Extra bergzolder. Perfect afgewerkt. Dakterras op het zuiden. Drie Slaapkamers. Ligging nabij snelwegen. Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven

Huizen. Extra bergzolder. Perfect afgewerkt. Dakterras op het zuiden. Drie Slaapkamers. Ligging nabij snelwegen. Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven Huizen vanhendriks Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven Perfect afgewerkt Dakterras op het zuiden Drie Slaapkamers Extra bergzolder Ligging nabij snelwegen H51 H51 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Onderzoek naar de restauratiebehoefte bij eigenaren van gemeentelijke monumenten

Onderzoek naar de restauratiebehoefte bij eigenaren van gemeentelijke monumenten Samenvatting Onderzoek naar de restauratiebehoefte bij eigenaren van gemeentelijke monumenten Juli / augustus 2011 2 Onderzoeksopzet Datum: 30 september 2011 Opdrachtgever: Nationaal Restauratiefonds Uitgevoerd

Nadere informatie

Huizen. Rustige buurt. Gelijkvloers. Besloten ruime tuin. Garage en parkeerplek op eigen terrein. Winkels op korte afstand

Huizen. Rustige buurt. Gelijkvloers. Besloten ruime tuin. Garage en parkeerplek op eigen terrein. Winkels op korte afstand Huizen vanhendriks Beatrixstraat 46, 6921 ZB Duiven Gelijkvloers Besloten ruime tuin Garage en parkeerplek op eigen terrein Rustige buurt Winkels op korte afstand H49 H49 Kenmerken Soort Type Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Hij moet avond aan avond bezig zijn geweest

Hij moet avond aan avond bezig zijn geweest Hij moet avond aan avond bezig zijn geweest 76 Herenhuis januari/februari 2013 Getalenteerde kunstenaar beschilderde eigen woning en winkel Decoratieschilderingen van top tot teen Eind 2013 worden twee

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Verzorgd 4-kamer appartement Gezonde en actieve VVE

Verzorgd 4-kamer appartement Gezonde en actieve VVE Huizen vanhendriks Zangvogelweg 327, 3815 DK Amersfoort Verzorgd 4-kamer appartement Zonnig balkon Lift aanwezig Gezonde en actieve VVE H47 H47 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte Inhoud Bouwjaar Tuin

Nadere informatie

Impressie restauratie Het Bergosskantoor

Impressie restauratie Het Bergosskantoor Impressie restauratie Het Bergosskantoor Aan de restauratie van Het Bergosskantoor hebben meegewerkt: Bouwbedrijf Wagemakers Kemkens Installatieburo BV Baaijens Constructie De Vet sanitair Smederij Eric

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Het. luxe genieten Theo en Charlotte Dijkman zijn echte. Tuinpaviljoen

Het. luxe genieten Theo en Charlotte Dijkman zijn echte. Tuinpaviljoen Het tekst tonny van der putten Fotografie Erik Smits luxe genieten Theo en Charlotte Dijkman zijn echte Tuinpaviljoen doeners. Na de verbouwing van hun voor ultiem prachtige huis in Maassluis, werd het

Nadere informatie

Le seigneur de Clérans

Le seigneur de Clérans 30 VIVENDA Le seigneur de Clérans In heel Europa richt binnenhuisarchitect/vormgever/beeldhouwer Joris van Grinsven opmerkelijke huizen in voor zijn opdrachtgevers. Voor hemzelf had het lot iets bijzonders

Nadere informatie

KETELHUIS CERESPLEIN, BREDA

KETELHUIS CERESPLEIN, BREDA Object: Oppervlakte: Parkeren: Huurprijs: Huurtermijn: Bierbrouwerij De Drie Hoefijzers is één van de meest kenmerkende panden in Breda met een rijke historie. In dit monument was een belangrijke brouwerij

Nadere informatie

MONUMENTAAL ONDERHOUD

MONUMENTAAL ONDERHOUD MONUMENTAAL ONDERHOUD Monumenten: zorg er goed voor Monumenten hebben vaak in meerdere opzichten een belangrijke betekenis. Als specialist in monumentaal onderhoud helpt Burgers van der Wal deze waarde

Nadere informatie

Over onderhoud en verbouw van monumentaal vastgoed VAN ALLE TIJDEN

Over onderhoud en verbouw van monumentaal vastgoed VAN ALLE TIJDEN Over onderhoud en verbouw van monumentaal vastgoed VAN ALLE TIJDEN Vaardige en ervaren handen Onderhoud kasteel Huis Doorn Nieuwe houten kap grachtenpand Blaauwlakenblok, Amsterdam Antwoord op úw vraag

Nadere informatie

Hoekstra & van Eck. Huizen van. Geschikt voor motorrijders. Grote achtertuin. Gezellige woonkeuken. Gelegen nabij Hekslootpolder

Hoekstra & van Eck. Huizen van. Geschikt voor motorrijders. Grote achtertuin. Gezellige woonkeuken. Gelegen nabij Hekslootpolder Huizen van Hoekstra & van Eck Eksterlaan 177, 2026 XE Haarlem Grote achtertuin Gezellige woonkeuken Gelegen nabij Hekslootpolder Geschikt voor motorrijders Kindvriendelijke woonomgeving H26 Kenmerken Soort

Nadere informatie

STARTPAKKET RURAAL ERFGOED

STARTPAKKET RURAAL ERFGOED STARTPAKKET RURAAL ERFGOED CHECKLIST Startpakket Ruraal Erfgoed komt tot stand onder auspiciën van Innovatieplatform Duurzame Meierij met een financiële bijdrage van Belvedere, EU (Leader+) en IDM. Projectontwikkeling:

Nadere informatie

WIJ WENSEN U FIJNE FEESTDAGEN EN EEN JAAR VOL SCHOONHEID! Marina Laméris Roel van Norel

WIJ WENSEN U FIJNE FEESTDAGEN EN EEN JAAR VOL SCHOONHEID! Marina Laméris Roel van Norel WIJ WENSEN U FIJNE FEESTDAGEN EN EEN JAAR VOL SCHOONHEID! Marina Laméris Roel van Norel Beste relatie, Traditiegetrouw ontvangt u van ons een eindejaarsgroet waarin we het een en ander vertellen over het

Nadere informatie

Karakteristiek vrijstaand woonhuis met grote schuur/garage en diepe tuin, gelegen aan de rand van het dorp met vrij uitzicht aan de voorkant.

Karakteristiek vrijstaand woonhuis met grote schuur/garage en diepe tuin, gelegen aan de rand van het dorp met vrij uitzicht aan de voorkant. Kerkstraat 7 3295 BD s-gravendeel 078 673 7244 e-mail marquis@marquis.nl Strijen, Walewegje 6 Karakteristiek vrijstaand woonhuis met grote schuur/garage en diepe tuin, gelegen aan de rand van het dorp

Nadere informatie

MAKELAARSGILDE. Pieter Floriszstraat 7 te Alphen aan den Rijn. 179.000 k.k. www.remax.nl

MAKELAARSGILDE. Pieter Floriszstraat 7 te Alphen aan den Rijn. 179.000 k.k. www.remax.nl MAKELAARSGILDE Pieter Floriszstraat 7 te Alphen aan den Rijn 179.000 k.k. www.remax.nl Goed onderhouden 4-kamer (mogelijk 5 kamer woning door het plaatsen van een opbouw) gezinswoning met een ruime, zonnige

Nadere informatie

Boven in het pand bevinden zich twee platte gevelstenen. In een van de gevelstenen (boven de voordeur) is de tekst 'HUIZE LOUISE' gebeiteld.

Boven in het pand bevinden zich twee platte gevelstenen. In een van de gevelstenen (boven de voordeur) is de tekst 'HUIZE LOUISE' gebeiteld. Huize Louise. Inleiding. Vanuit het zuiden, even voorbij de Markt en de Protestante kerk in de Grotestraat, staat op de nummers 92 tot 94 een pand dat de naam draagt 'Huize Louise'. In dit pand waren eerder

Nadere informatie

binnenkijken BINNEN KIJKEN BIJ DE UNIEKE SCHATJES-VILLA IN BREDA Interieurtrends doen ons niets, wij hebben liever onze eigen stijl in huis

binnenkijken BINNEN KIJKEN BIJ DE UNIEKE SCHATJES-VILLA IN BREDA Interieurtrends doen ons niets, wij hebben liever onze eigen stijl in huis binnenkijken BINNEN KIJKEN BIJ DE UNIEKE SCHATJES-VILLA IN BREDA Interieurtrends doen ons niets, wij hebben liever onze eigen stijl in huis 12 De schitterende witte villa aan de Dr. Batenburglaan in Breda

Nadere informatie

Portfolio. Architectenmarkt Capelle aan den IJssel

Portfolio. Architectenmarkt Capelle aan den IJssel Portfolio Architectenmarkt Capelle aan den IJssel Kavelwoning.nl de website met moderne zelfbouw woningen voor particulieren Kavelwoning.nl is opgezet door met als doel om het woningaanbod voor particulieren

Nadere informatie

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen.

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen De maatregelen verdienen zichzelf terug. Daar valt met de huidige lage rentestand niet tegenop te sparen. aldus Henk Brouwer (VVE Beheerder) van

Nadere informatie

Rinaldostraat 12 Postbus 90-6950 AB Dieren Telefoon: 0313-414395 Telefax: 0313-450144 www.vdveenschilders.nl E-mail: info@vdveenschilders.

Rinaldostraat 12 Postbus 90-6950 AB Dieren Telefoon: 0313-414395 Telefax: 0313-450144 www.vdveenschilders.nl E-mail: info@vdveenschilders. Rinaldostraat 12 Postbus 90-6950 AB Dieren Telefoon: 0313-414395 Telefax: 0313-450144 www.vdveenschilders.nl E-mail: info@vdveenschilders.nl Vakmanschap in schilderwerken vdveenschilders is een modern

Nadere informatie

RESTAURATIEPLAN REMONSTRANTSE KERK

RESTAURATIEPLAN REMONSTRANTSE KERK RESTAURATIEPLAN VAN HET ORGEL IN DE REMONSTRANTSE KERK IN WADDINXVEEN. Korte beschrijving van het orgel Het karakteristieke orgel in de Remonstrantse kerk aan de Zuidkade in Waddinxveen is een Rijksmonument.

Nadere informatie

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten werkt voor en met bewoners in wijken en buurten Oma Geertje vertelt. 2 Welbions: we werken er allemaal. Wij zijn dé woningcorporatie van Hengelo en verhuren meer dan 13.000 woningen aan in totaal 25.000

Nadere informatie

Wat Sibomat doet, doet het goed. www.sibomat.be

Wat Sibomat doet, doet het goed. www.sibomat.be Wat Sibomat doet, doet het goed. www.sibomat.be Koen (34) en Eva (31) zijn fervente wereldreizigers. Vier continenten bezoeken in tien maanden? Dat is voor het koppel een kleintje. Zo reisden ze deze zomer

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

400 m 3 / 150 m 2 e 335.000 K.K. watertorenlaan 27, 4141 ht leerdam. www.vanwijnenmakelaardij.nl

400 m 3 / 150 m 2 e 335.000 K.K. watertorenlaan 27, 4141 ht leerdam. www.vanwijnenmakelaardij.nl 400 m 3 / 150 m 2 e 335.000 K.K. watertorenlaan 27, 4141 ht leerdam www.vanwijnenmakelaardij.nl 01 INHOUDSOPGAVE OVER DE WONING charmant karaktervol pand in rustig straatje nabij het oude centrum 03 Over

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Huizen. Netjes onderhouden. Uitgebouwde woonkamer/ keuken. 4 slaapkamers. Zonnige tuin met westligging. Fijne woonomgeving, nabij binnenstad

Huizen. Netjes onderhouden. Uitgebouwde woonkamer/ keuken. 4 slaapkamers. Zonnige tuin met westligging. Fijne woonomgeving, nabij binnenstad Huizen vanhendriks Lambert van Noortstraat 22, 3812 SC Amersfoort Uitgebouwde woonkamer/ keuken Zonnige tuin met westligging 4 slaapkamers Netjes onderhouden Fijne woonomgeving, nabij binnenstad H47 Kenmerken

Nadere informatie

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter.

De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. De man van gospelzangeres Annemieke Koelewijn is vorig jaar overleden aan kanker. Als jonge vrouw, zonder kinderen, blijft zij alleen achter. 22 Tekst hilde tromp Beeld Eljee Styling en visagie Marianne

Nadere informatie

Leeuwarder Restauratiefonds

Leeuwarder Restauratiefonds Financiële regeling voor eigenaren van gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden in Leeuwarden Leeuwarder Restauratiefonds Leeuwarden heeft een van de mooiste historische binnensteden van Noord-Nederland.

Nadere informatie

Nieuwe Kadekwartier Arnhem TE KOOP. Nieuwe Kadekwartier Arnhem

Nieuwe Kadekwartier Arnhem TE KOOP. Nieuwe Kadekwartier Arnhem Nieuwe Kadekwartier Arnhem TE KOOP Nieuwe Kadekwartier Arnhem ALGEMEEN Nieuwe Kadekwartier Een nieuwe woonwijk in wording! Links en rechts van de recent vernieuwde Westervoortsedijk verrijst de komende

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Monumenten in de gemeente Katwijk

Monumenten in de gemeente Katwijk Monumenten in de gemeente Katwijk Met het oog op de toekomst van ons verleden Als u bouwplannen heeft is het belangrijk om te weten of uw pand een beschermd monument is. Informeer tijdig voordat u gaat

Nadere informatie

Hoekstra & van Eck. Huizen van. Dakkapel met uitzicht. Rand van het dorp. Hoekligging. Besloten tuin. Extra werkhoek

Hoekstra & van Eck. Huizen van. Dakkapel met uitzicht. Rand van het dorp. Hoekligging. Besloten tuin. Extra werkhoek Huizen van Hoekstra & van Eck Heems Weer 5, 1151 ES Broek In Waterland Rand van het dorp Hoekligging Besloten tuin Dakkapel met uitzicht Extra werkhoek H11 Kenmerken Soort Type Kamers Woonoppervlakte Perceeloppervlakte

Nadere informatie

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s Erfgoed als krachtvoer Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s U wilt nieuw leven blazen in uw dorp, stad of regio? Als alles tegen zit, is er altijd nog het erfgoed. Het DNA van het

Nadere informatie

WONING BROCHURE. Van Middachtenweg 17. Doesburg

WONING BROCHURE. Van Middachtenweg 17. Doesburg WONING BROCHURE Van Middachtenweg 17 Doesburg Zeer geachte belangstellende Allereerst danken wij u, mede namens de eigenaar van de woning aan de Van Middachtenweg 17 te Doesburg, voor de door u getoonde

Nadere informatie

Onderzoek draagvlak voor monumenten Nationaal Restauratiefonds 4 september 2014

Onderzoek draagvlak voor monumenten Nationaal Restauratiefonds 4 september 2014 Nationaal Restauratiefonds 4 september 2014 Nationaal Restauratiefonds Inleiding In augustus 2014 is in opdracht van het Nationaal Restauratiefonds een onderzoek uitgevoerd onder Nederlanders over hun

Nadere informatie

Als u werkzaamheden aan uw rijksmonumentenpand gaat verrichten

Als u werkzaamheden aan uw rijksmonumentenpand gaat verrichten 12345 9 Als u werkzaamheden aan uw gaat verrichten Bent u eigenaar van een en bent u van plan werkzaamheden aan uw pand te verrichten? Dan kunt u een deel van de kosten misschien aftrekken. In deze folder

Nadere informatie

VINCENT VAN GOGHSTRAAT 17 3817PV AMERSFOORT

VINCENT VAN GOGHSTRAAT 17 3817PV AMERSFOORT VINCENT VAN GOGHSTRAAT 17 3817PV AMERSFOORT Heerlijke woning met ruimte en kwaliteit. WAT EEN HEERLIJKE JAREN 30 WONING Deze woning heeft werkelijk alles mee, veel ruimte, goede kwaliteit, speels gebouwd,

Nadere informatie

Karel Appellaan 11 Rhoon. Rijwoning. Nieuwbouw Het beste van bestaand en nieuw

Karel Appellaan 11 Rhoon. Rijwoning. Nieuwbouw Het beste van bestaand en nieuw Karel Appellaan 11 Rhoon Rijwoning Nieuwbouw Het beste van bestaand en nieuw 11 Eengezinswoning voor een groot gezin Aan de dorpsrand van Rhoon ligt het sfeervolle, landelijke Essendael. In deze kleine

Nadere informatie

Het. riet- en gevestigd. Wilgenhorst. kopen. Sliebewust. zijn van drie. was

Het. riet- en gevestigd. Wilgenhorst. kopen. Sliebewust. zijn van drie. was Het Kompas kijkt binnen in Het Kompas keek binnen bij Vincent-Jan de Jong in aan de Molendijk. Een woonhuis dat rond 1886 gebouwd is in opdracht van zijn overgroot- was ouders. Erachter een hoepels-, biezen-,

Nadere informatie

Laag Boskoop 50 te BOSKOOP

Laag Boskoop 50 te BOSKOOP Laag Boskoop 50 te BOSKOOP Vraagprijs 420.000,-- k.k. Een statige villa aanpassen naar uw eigen wensen, kom kijken en geniet van de enorme ruimte in om huis! Bouwjaar Inhoud Perceeloppervlakte Aantal kamers

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Huizen. Zonnige tuin (ZW) Instapklaar! Sfeervol wonen. Mooie ligging in Rivierenbuurt. Vlakbij diverse winkels. Waalstraat 26, 3812 HW Amersfoort

Huizen. Zonnige tuin (ZW) Instapklaar! Sfeervol wonen. Mooie ligging in Rivierenbuurt. Vlakbij diverse winkels. Waalstraat 26, 3812 HW Amersfoort Huizen vanhendriks Waalstraat 26, 3812 HW Amersfoort Instapklaar! Sfeervol wonen Mooie ligging in Rivierenbuurt Zonnige tuin (ZW) Vlakbij diverse winkels H47 H47 Kenmerken Soort Type Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

landelijk, licht EN eclectisch interieur

landelijk, licht EN eclectisch interieur interieur landelijk, licht EN eclectisch TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE De bewoners van dit huis woonden eerder al in hetzelfde park. Ze waren het erover eens dat dit het leukste en

Nadere informatie

binnenkijken 223 SEREEN MAAR GEDURFD

binnenkijken 223 SEREEN MAAR GEDURFD binnenkijken 223 XXL binnenkijken 15 SEREEN MAAR GEDURFD MIRANDA EN HAAR MAN JEROEN WOONDEN SAMEN MET HUN TWEE ZOONTJES HEEL PRETTIG IN HUN VORIGE WONING, EN TOCH NAMEN ZE DE SPRONG IN HET DIEPE EN KOCHTEN

Nadere informatie

Huizen. Goede buitenruimte. Rustige ligging. Nette keuken en badkamer. Alles gelijkvloers. Vlakbij winkels, CS en bossen

Huizen. Goede buitenruimte. Rustige ligging. Nette keuken en badkamer. Alles gelijkvloers. Vlakbij winkels, CS en bossen Huizen vanhendriks Crocusstraat 8, 3812 WH Amersfoort Rustige ligging Alles gelijkvloers Nette keuken en badkamer Goede buitenruimte Vlakbij winkels, CS en bossen H47 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Monumenten in Midden-Delfland

Monumenten in Midden-Delfland Monumenten in Midden-Delfland In de gemeente Midden-Delfland staan veel monumenten. Deze geven de diverse dorpskernen ieder hun eigen sfeer en uitstraling. De gemeente Midden-Delfland is Cittaslow gecertificeerd.

Nadere informatie

Marine Artillerie Waffenkommando op Huisduinen te Den Helder.

Marine Artillerie Waffenkommando op Huisduinen te Den Helder. Marine Artillerie Waffenkommando op Huisduinen te Den Helder. Doel van het project. Binnen Den Helder zijn een aantal Stichtingen en Verenigingen die zich bezig houden met het Cultureel Erfgoed van Den

Nadere informatie

De Vlasseltprijs door de jaren heen

De Vlasseltprijs door de jaren heen 1990 De heer A. Klop De Eendenkooi 1991 De heer en mevrouw de Wijs Hoofdstraat 16 Voor het in stand houden van het Nationaal Monument, met name het originele interieur. 1991 Josine Farla en Johan Surewaard

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE. Regelingen voor eigenaren van gemeentelijke monumenten

INFORMATIEBROCHURE. Regelingen voor eigenaren van gemeentelijke monumenten INFORMATIEBROCHURE Regelingen voor eigenaren van gemeentelijke monumenten regelingen voor eigenaren van gemeentelijke monumenten Inleiding De gemeente Doesburg is bijzonder rijk aan erfgoed. De binnenstad

Nadere informatie

Rustige ligging in centrum Eigen parkeerplaats en berging

Rustige ligging in centrum Eigen parkeerplaats en berging Huizen vanhendriks Zeeuwsestraat 19, 3812 GH Amersfoort Rustige ligging in centrum Gezellig 3-kamerappartement Moderne woonkeuken Eigen parkeerplaats en berging Sfeervol en zonnig balkon H47 H47 Kenmerken

Nadere informatie

Huizen. Eikenvloer Frans massief. Vrijstaande boerderij. Vrij uitzicht. 1735 m2 eigen grond. 5 slaapkamers. Wylerbaan 21, 6561 KN Groesbeek H53 H53

Huizen. Eikenvloer Frans massief. Vrijstaande boerderij. Vrij uitzicht. 1735 m2 eigen grond. 5 slaapkamers. Wylerbaan 21, 6561 KN Groesbeek H53 H53 Huizen vanhendriks Wylerbaan 21, 6561 KN Groesbeek Vrijstaande boerderij 1735 m2 eigen grond Vrij uitzicht Eikenvloer Frans massief 5 slaapkamers H53 H53 Kenmerken Soort Type Kamers Woonoppervlakte Perceeloppervlakte

Nadere informatie

Wie het pand van Cubiss in Tilburg binnenstapt,

Wie het pand van Cubiss in Tilburg binnenstapt, Klantcase: Cubiss DOOR ONZE NIEUWE MANIER VAN WERKEN IS EEN SCHOON EN FRIS PAND EXTRA BELANGRIJK Een aantal jaar geleden maakte Cubiss een enorme omslag. Het bedrijf dat met name bibliotheken en maatschappelijke

Nadere informatie

Huizen. Eigen overdekte parkeerplaats. Instapklaar. Sfeervolle woonkamer. Luxe en moderne badkamer. Balkon op het zuidwesten

Huizen. Eigen overdekte parkeerplaats. Instapklaar. Sfeervolle woonkamer. Luxe en moderne badkamer. Balkon op het zuidwesten Huizen vanhendriks Hogeweg 13 D, 3814 CA Amersfoort Instapklaar Luxe en moderne badkamer Sfeervolle woonkamer Eigen overdekte parkeerplaats Balkon op het zuidwesten H47 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Nationaal Restauratiefonds eerste halfjaar 2013

Klanttevredenheidsonderzoek Nationaal Restauratiefonds eerste halfjaar 2013 2013 Klanttevredenheidsonderzoek Nationaal Restauratiefonds eerste halfjaar 2013 1 Klanttevredenheidsonderzoek Nationaal Restauratiefonds 2013 1 Inleiding Voor u ligt het rapport met de uitkomsten van

Nadere informatie

14 Comfortabele nieuwe woningen in Gouderak

14 Comfortabele nieuwe woningen in Gouderak 14 Comfortabele nieuwe woningen in Gouderak NieuwStaringh Comfortabel & uniek wonen in Gouderak NieuwStaringh, de ideale kans wanneer u op zoek bent naar een nieuwe woning in Gouderak 14 Nieuwe woningen

Nadere informatie

Uw keuken en interieur Alles naar wens, een ultieme beleving

Uw keuken en interieur Alles naar wens, een ultieme beleving DEKKERS-FRANSEN Uw keuken en interieur Alles naar wens, een ultieme beleving Het juiste gevoel De keuken is vaak het hart van een woonhuis. Een belangrijke plek in uw leefomgeving. Daar wilt u zich thuis

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

Dharma DE WARME CHARME VAN

Dharma DE WARME CHARME VAN REPORTAGE Dharma DE WARME CHARME VAN Het enthousiast kloppend hart van Kortrijk heeft er sinds kort een uniek adresje bij. Met Bed&Breakfast Dharma maakt gastvrouw Linda haar droom waar en garandeert ze

Nadere informatie

Opening Hermes Huis schuift op naar 18 november

Opening Hermes Huis schuift op naar 18 november Juli 2011 Nieuwsbrief Hermes Project Jaargang 2 Nummer: 5 Opening Hermes Huis schuift op naar 18 november Het was even slikken: na onze enthousiaste aankondiging dat het Hermes Huis op 2 september geopend

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Hoekstra & van Eck. Huizen van. Schuifpui naar de tuin. Tuin in 2013 aangelegd. Grote zolder met dakkapel. Kunststof draai-/kiepramen op 1e verdieping

Hoekstra & van Eck. Huizen van. Schuifpui naar de tuin. Tuin in 2013 aangelegd. Grote zolder met dakkapel. Kunststof draai-/kiepramen op 1e verdieping Huizen van Hoekstra & van Eck Lijndraaier 93, 1625 ZP Hoorn Tuin in 2013 aangelegd Kunststof draai-/kiepramen op 1e verdieping Grote zolder met dakkapel Schuifpui naar de tuin Eengezinswoning met carport

Nadere informatie

Nieuwsbrief editie 4. April/Mei 2012

Nieuwsbrief editie 4. April/Mei 2012 Nieuwsbrief editie 4 April/Mei 2012 Inleiding Deze nieuwsbrief heeft als thema: Beweging. Een actueel thema, waarmee ik de afgelopen periode weer regelmatig ben geconfronteerd. Mijn column met als titel:

Nadere informatie

Voor beide soorten aanbouwen geldt dat Woonlinie geen vergoedingen verstrekt voor het aanbrengen en/of verwijderen ervan.

Voor beide soorten aanbouwen geldt dat Woonlinie geen vergoedingen verstrekt voor het aanbrengen en/of verwijderen ervan. KLUSWIJZER 11 Zelf een aanbouw plaatsen Woont u naar uw zin, maar wilt u toch meer ruimte in de woning? Als verhuizen voor u geen optie is, kan een aanbouw uitkomst bieden. U kunt bijvoorbeeld de wasmachine

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

Aandachtspunten bij onderzoek naar herbestemming

Aandachtspunten bij onderzoek naar herbestemming Aandachtspunten bij onderzoek naar herbestemming INITIATIEFNEMERS DIE EEN WAARDEVOL OUD GEBOUW EEN NIEUWE FUNCTIE WILLEN GEVEN, LATEN DE MOGELIJKHEDEN DAARTOE VAAK EERST ONDERZOEKEN. DAT STIMULEERT HET

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Statig landhuis, tijdloos ingericht

Statig landhuis, tijdloos ingericht B i n n e n k i j k e n Tekst: Emmy van Dantzig Fotografie: Jan Verlinde voor Vlassak-Verhulst Statig landhuis, tijdloos ingericht Praktisch, maar wel stijlvol, elegant en tijdloos. Dat streefden Didi

Nadere informatie

DINEREN IN DE HOFTRAMMM

DINEREN IN DE HOFTRAMMM DINEREN IN DE HOFTRAMMM De bijzondere creatie van Bobby van Galen en Pierre Wind Foto s en tekst: Martien Versteegh Eigenaar en gastheer Bobby van Galen heet u van harte welkom Het begon met een droom

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Stolpboerderij op een prachtige plek. Grondoppervlakte 5.820 m² Woonoppervlakte 481 m² Aantal kamers 9. www.engelvoelkers.com/amsterdam.

Stolpboerderij op een prachtige plek. Grondoppervlakte 5.820 m² Woonoppervlakte 481 m² Aantal kamers 9. www.engelvoelkers.com/amsterdam. Stolpboerderij op een prachtige plek Grondoppervlakte 5.820 m² Woonoppervlakte 481 m² Aantal kamers 9 Vraagprijs 1.375.000 EUR www.engelvoelkers.com/amsterdam Beschrijving Op een prachtige plek in een

Nadere informatie

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij?

Voorwoord 7. 1 Blijven je ouders je ouders? 13. 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19. 3 Houd ik mijn eigen naam? 23. 4 Wie betaalt er voor mij? Inhoud Voorwoord 7 1 Blijven je ouders je ouders? 13 2 Moet ik nu ook verhuizen? 19 3 Houd ik mijn eigen naam? 23 4 Wie betaalt er voor mij? 25 5 En als ik zelf geen contact wil? 27 6 Hoe gaat dat, scheiden?

Nadere informatie

Zes generaties warme toewijding

Zes generaties warme toewijding Zes generaties warme toewijding De geschiedenis van familiebedrijf Bakker van de Ven Bij gelegenheid van het 75-jarig bestaan in Venhorst Venhorst, juni 2010 PAG 1 INHOUD Voorwoord Inleiding 1 Martinus

Nadere informatie

Toplocatie Tolberg. Ruim 8.550 m² aan mogelijkheden

Toplocatie Tolberg. Ruim 8.550 m² aan mogelijkheden Toplocatie Tolberg Ruim 8.550 m² aan mogelijkheden Algemeen Aan de rand van Roosendaal is in de jaren 70 van de vorige eeuw de wijk Tolberg ontwikkeld. De boerderij en de bijgebouwen met aangrenzende buitenruimten,

Nadere informatie

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Kids United Inhoudsopgave Kids United Voorwoord Henk Sijtsma Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Enthousiast, gedreven, betrokken, respect: dat waren de woorden die

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

VERKOOP & BOUWFORMULE

VERKOOP & BOUWFORMULE VERKOOP & BOUWFORMULE BOUWEn MET ZEKERHEID Het leven zit vol dromen en verlangens. De Verkoop & Bouwformule van Hyboma helpt u die waarmaken: een woning op maat, zonder zorgen, om te leven zoals u dat

Nadere informatie